صفحه قبل

هفته نامه مثلث شماره ۱۶۲

صفحه بعد

هفته نامه مثلث شماره 162

هفته نامه مثلث شماره 162

‫احتمال حمايت از نامزد خارج‬ ‫از ائتالف‬ ‫هفته‌نامه‌خبري‪،‬تحليلي‪/‬سالچهارم‪/‬شمارهصدوشصتودوم‪ 14/‬بهمن‌ماه ‪ 88/1391‬صفحه‪3000/‬تومان‬ ‫روحاني‬ ‫مي‌آيد؟‬ ‫ائتالف سه نفره رفته رفته به نهادي مرجع براي‬ ‫اصولگرايان تبديل مي‌شود‬ ‫آيا هاشمي صف خود را از اصالح‌طلبان‬ ‫جدا كرده است‬ ‫‪ISSN: 2008-5281‬‬ ‫‪MOSALAS.IR‬‬ ‫كودتايسياست‌مداران‬ ‫سكوالر‬ ‫مصر به سمت انقالب جديد مي‌رود؟‬ ‫تكنوكرات‌هاي بي‌اراده‬ ‫و البته وابسته‬ ‫پرونده‌اي درباره رابطه نخبگان و نظام پهلوي‬ ‫در رسانه‪‌،‬جواب مكر را بايد‬ ‫با مكر داد‬ ‫تو‌گو با نادر طالب‌زاده درباره فيلم آرگو‬ ‫گف ‌‬
‫راهامام‬ ‫و كذلك جعلنكم امه وسطا لتكونوا شهدا علي الناس‬ ‫و يكون الرسول عليكم شهيدا‬ ‫حفظ روح انقالبي‬ ‫اين صحيح است كه ملت اگر بيدار باشد‪ ،‬چنانكه بود و‬ ‫متحد باش��د‪ ،‬چنانكه بود و مسيرش معلوم باشد‪ ،‬چنانكه‬ ‫بود و الهي باشد‪ ،‬چنانكه بود‪ ،‬واضح است كه هيچ قدرتي‬ ‫نمي‌تواند ب��ا آن مقابله كند‪ .‬چنانكه ديدي��د كه با مجهز‬ ‫بودن آن قدرت ش��يطاني به همه جهازات و با پشتيباني‬ ‫هم��ه دول از او‪ ،‬يعن��ي دولت‌هاي اس�لامي‌ و دولت‌هاي‬ ‫غيراسالمي‌و ابرقدرت‌ها همه پشتيباني كردند از آن مع‬ ‫ذلك نتوانستند‪ .‬اين معلوم است لكن نبايد ماغافل باشيم‬ ‫خبرنامه‬ ‫‪14 - 19‬‬ ‫خواستار توقف مذاکرات نبوده‌ایم‬ ‫شرط نامزدی در انتخابات‬ ‫شاید خداوند کسی را در مقابل ما قرار‌داده که‬ ‫تا به‌حال به وی توجه نکرده‌ایم‬ ‫سياست‬ ‫‪20 - 35‬‬ ‫روحاني مي‌آيد؟‬ ‫ديپلماتهسته‌اي‬ ‫مظفر‪ :‬احتمال حمايت از نامزد خارج از ائتالف‬ ‫بين‌الملل‬ ‫‪36-53‬‬ ‫سياست‌بازي دالرهاي آمريكايي‬ ‫كشورهاي مستقل يا پادگان‌هاي آمريكا؟‬ ‫فرار غرب از مذاكره‬ ‫كودتاي سياست‌مداران سكوالر‬ ‫هفته‌نامه سياسي‪ ،‬فرهنگي با رويكرد خبري‪ ،‬تحليلي‬ ‫صاحب امتياز و مدير مسئول‪ :‬مصطفي آجورلو‬ ‫هفتهنامهخبري‪،‬تحليلي‪/‬سالچهارم‪/‬شمارهصدوشصتودوم‪ 14/‬بهمنماه ‪ 88/1391‬صفحه‪3000/‬تومان‬ ‫روحاني‬ ‫ميآيد؟‬ ‫آيا هاشمي صف خود را از اصالحطلبان‬ ‫جدا كرده است‬ ‫سردبیر‪ :‬سعيد آجورلو‬ ‫‪ISSN: 2008-5281‬‬ ‫‪MOSALAS.IR‬‬ ‫مثلث؛ هفته نامه‌اي خبري‪ ،‬تحليلي است كه سعي دارد روايتي منصفانه و عادالنه‬ ‫از واقعيت‌ها ارائه دهد‪ .‬نامش تمثيل و اشاره‌اي است به سه ضلع استقالل‪ ،‬آزادي و‬ ‫جمهوري اسالمي‪ .‬مرامش تقويت گفتمان انقالب اسالمي‪ ،‬چارچوبش اسالم‪ ،‬انقالب‪،‬‬ ‫امام و رهبري‪ ،‬آرمانش گس�ترش و سيادت اسالم‌‌خواهي در سراسر جهان و عزت‬ ‫مسلمانان‪ ،‬توسعه و پيشرفت ايران‌اسالمي و رفاه مردم شريف ايران و رونق گرفتن‬ ‫عدال�ت‪ .‬مرزش رواداري و تأليف قلوب اهالي انقالب و ايس�تادگي در برابر مقابالن‬ ‫گفتماني و عملي نظام و س�ياق و مشرب‌مان نجابت قلم و روزنامه‌نگاري مومنانه و‬ ‫تالشدرجهترونقگرفتنسنتگفت‌وگوميانفرهيختگانونخبگانكشوراست‪.‬‬ ‫اميدواريم كه در روايت‌مان صادق‪ ،‬بر مرام‌مان مستمر و دائم‪ ،‬بر چارچوب‌مان مستقر‪،‬‬ ‫بر آرمان‌مان مومن‪ ،‬بر مرزهايمان مراقب و هوشيار و بر سياق‌مان استوار بمانيم‪.‬‬ ‫مثلث‬ ‫احتمال حمايت از نامزد خارج‬ ‫از ائتالف‬ ‫ائتالف سه نفره رفته رفته به نهادي مرجع براي‬ ‫اصولگرايان تبديل ميشود‬ ‫كودتايسياستمداران‬ ‫سكوالر‬ ‫مصر به سمت انقالب جديد ميرود؟‬ ‫تكنوكراتهاي بياراده‬ ‫و البته وابسته‬ ‫پروندهاي درباره رابطه نخبگان و نظام پهلوي‬ ‫در رسانه‪،‬جواب مكر را بايد‬ ‫با مكر داد‬ ‫گفتوگو با نادر طالبزاده درباره فيلم آرگو‬ ‫شماره پيامك‪3000411711 :‬‬
‫از يك مطلب؛ و آن اينكه االن كه ما در اين جلسه هستيم‬ ‫اگر مطالعه كني��م حاالت ملت را‪ ،‬مي‌بينيم آن ش��وري‬ ‫كه در اول بود كمتر ش��ده اس��ت‪ .‬اي��ن را نبايد فراموش‬ ‫كني��م‪ .‬آن وقت كه همه م��ردم مي‌ريختند در خيابان‌ها‬ ‫همه‌شان‪ ،‬همه مي‌ريختند در خيابان‌ها و فرياد مي‌زدند‬ ‫ي را‬ ‫«اهلل‌اكبر» و ش��اه را نمي‌خواستند و جمهوري اسالم ‌‬ ‫مي‌خواستند‪ ،‬آن وقت يك شور بسيار عجيب خدايي بود‬ ‫و با همان ش��ور پيش بردند و با همان شور و شعف راي به‬ ‫جمهوري اس�لامي‌ دادند كه از صد‪ ،‬ن��ود و نه و نيم گفته‬ ‫مي‌ش��ود كه راي دادند كه در دنيا سابقه نداشت‪ .‬اما حاال‬ ‫مثل اينكه ملت با دسيس��ه‌هايي كه وج��ود دارد افتادند‬ ‫دنبال اينك��ه ما احتياج به خانه داريم‪ ،‬م��ا احتياج به كار‬ ‫داري��م‪ ،‬ما احتياج به زندگي داري��م‪ .‬از آن قدرت ابتدايي‬ ‫كه هم��ه يك جه��ت داش��تند و فراموش ك��رده بودند‬ ‫گرفتاري‌ه��اي خودش��ان را‪ ،‬مي‌ريختن��د در خياب��ان‪،‬‬ ‫هيچ كدام به فكر اين نبودند كه م��ا حاال كار داريم يا كار‬ ‫مي‌خواهيم ي��ا خانه مي‌خواهيم‪ ،‬اصال اي��ن مطرح نبود‬ ‫آن وقت‪.‬‬ ‫نگراني از كاهش شور انقالبي‬ ‫حاال وقتي است كه همه همت كنيد‪ .‬نگذاريد آن شوري‬ ‫كه در مردم بود‪ ،‬آن اجتماع و اتحادي كه بود‪ ،‬آن وحدت‬ ‫كلمه‌اي كه بود‪ ،‬آن خدايي بودن كارشان‪ ،‬آن تحولي كه‬ ‫در مردم از حيث اخالق و تعاون پيدا شده بود از بين برود‪.‬‬ ‫همين امروز يا ديشب بود كه يكي كه در همين معركه‌ها‬ ‫بوده گفت كه وقتي كه يك س��اندويچ را يك كس��ي توي‬ ‫خانه مي‌آورد به يك كسي مي‌داد‪ ،‬آن تا آن اندازه مي‌شد‬ ‫تكه‌تكه‌اش كن��د تكه‌تكه مي‌كرد و م��ي‌داد به ديگران؛‬ ‫خودش اس��تفاده نمي‌كرد‪ .‬تا آن اندازه كه مي‌ش��د تكه‬ ‫كند تكه مي‌كرد‪ .‬لقمه لقمه مي‌داد به اشخاص؛ زن و مرد‬ ‫و كوچك و بزرگ با هم يك حس تعاون يك حس محبت‬ ‫پيدا شده بود كه همين معنا اسباب اين شد كه بحمداهلل‬ ‫دشمن را از ميدان بيرون كرديم‪ .‬اگر بتوانيم همين معنا‬ ‫را حفظ بكنيم شك نكنيد كه پيروزيم‪.‬‬ ‫پروندهويژه‬ ‫‪54-63‬‬ ‫تكنوكرات‌هاي بي‌اراده و البته وابسته‬ ‫نگاهي از درون‬ ‫اصل ‪ 4‬ترومن و نخبگان سمپات آمريكا‬ ‫چپ‌گرايان چگونه جذب پهلوي شدند‬ ‫فرهنگ‬ ‫‪64 -71‬‬ ‫تحریف تاریخی در سینمای‌هالیوودی‬ ‫روایت غیرواقعی از یک داستان واقعی!‬ ‫ایران‌هراسی پشت‌پرده سينما‬ ‫در رسانه جواب مکر را باید با مکر داد‬ ‫ورزش‬ ‫‪72 -77‬‬ ‫وسوسهفرنگي‬ ‫علي‌اكبري‪ :‬فعال وقت‌كشي مي‌كنيم‬ ‫لژیونر شدن کشتی‌گیران ایرانی اتفاق خطرناکی نیست‬ ‫تحريريه‪:‬‬ ‫ي‬ ‫دبیر تحريريه و سياست‪ :‬مصطفي صادق ‬ ‫دبیر فرهنگ‪ :‬سيدرضا صائمي‬ ‫دبیر جهان‌اسالم و دين‌وتاريخ‪ :‬مصطفي شوقي‬ ‫دبیر بين‌الملل‪‌:‬سعيده سادات فهري‬ ‫دبير ديدار‪ :‬افشين خماند‬ ‫دبير بازار‪ :‬مصطفي ميري ‬ ‫دبیر ورزش‪ :‬مهدي ربوشه‬ ‫دبیر خبرنامه‪ :‬علي حاجي‌ناصري‬ ‫اعضاي تحريريه و همکاران‪ :‬زهير توكلي ‪ -‬ش��اهين فتحيان ‪ -‬شاهده‌يوسفي‬ ‫ياس��ين سيف‌االس�لام ‪ -‬امي��د كرماني‌ه��ا ‪ -‬زه��ره ديان��ي ‪ -‬فاطمه‌ميرزايي‬ ‫ش��يما غفاري ‪ -‬فاطمه كريم خان ‪ -‬زهرا‌راد‪ -‬عاطفه كربالئي‪ -‬محمد تاجيك‬ ‫حسين غالمي‪ -‬فاطمه سيف‪ -‬حميدرضا نصيري‌نژاد‪ -‬مسعود نجفي‬ ‫دبيراجرايي‪ :‬سمانه مومني‬ ‫مدير فني و هنري‪ :‬نيما ملك‌نيازي‬ ‫گرافيك و صفحه‌آرايي‪ :‬فاطمه قنائي ‪ -‬علي آجورلو‬ ‫پردازش تصاوير و عكس‪ :‬هومن سليميان‪ -‬امير طاليي‌كيوان و نيوشا‬ ‫ملك‌نيازي‬ ‫تصحيح‪ :‬ژيال شاكري ‪ -‬امير عزيزي‬ ‫حروفچيني‪ :‬داود حشمتي‬ ‫مدير مالي‪ :‬محمد پاليزدار‬ ‫سازمان آگهي‌ها‪ :‬مصطفي ميري‬ ‫بازرگاني و بازاريابي‪ :‬محمدعلي آجورلو‬ ‫امور اداري‪ :‬محمد سرخ‌خواه ‪ -‬محمد شكراللهي‬ ‫انفورماتيك‪ :‬شهرام زحمتي‬ ‫ناظر چاپ‪ :‬بابك اسكندرنيا‬ ‫با تشکر از‪ :‬دكتر اسماعيل تبار‪ -‬مهندس واعظي‪ -‬دكتر آيت‌اله ابراهيمي‬ ‫دكتر غالم‌حسن تقي نتاج ‪ -‬حسين زندي ‪ -‬احمد طاليي ‪ -‬مهندس بختياري‬ ‫مهندس صدوقي‪ -‬حسين مجاهدي ‪ -‬حاج‌آقاتوکلي ‪ -‬هادي انباردار‬ ‫سيد عارف علوي ‪ -‬رضا راستي ‪ -‬ابراهیم صفرلکی‪ -‬دکتر زارعیان‬ ‫عليرضا حسن‌زاده‬ ‫سازمان آگهي‌ها‪ :‬تلفن‪0912 - 5169927 :‬‬ ‫چاپ‪ :‬هنر سرزمين سبز‬ ‫توزيع‪ :‬نامه امروز‬ ‫نشاني ‪ :‬تهران‪ ،‬خيابان شهيد بهشتي‪ ،‬خيابان پاكستان‪ ،‬كوچه دوازدهم‪،‬‬ ‫پالك ‪ ،24‬واحد ‪1‬‬ ‫تلفن ‪88171506-8 :‬‬
‫خبرنامه‬ ‫درخبرنامهاينهفته سخنانرهبرمعظمانقالبدرديدارجمعیازمسئوالننظام‪،‬میهمانانخارجی شرکت‌کننده‬ ‫در بیست و ششمین کنفرانس وحدت اسالمی‪ ،‬سفرای کشورهای اسالمی و قشرهای مختلف مردم درج شده‬ ‫است‪.‬گزارش‌هاييدربارهسخنانجديداكبرهاشميرفسنجاني‪،‬آخرينتحوالتهسته‌ايوسخنانانتخاباتي‬ ‫ثمرههاشميازبخش‌هايديگرخبرنامهاينهفتهاست‪.‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره ‪161‬‬ ‫ خواستار توقف مذاکرات نبوده‌ایم‬ ‫ شرط نامزدی در انتخابات‬ ‫ شاید خداوند کسی را در مقابل ما قرار‌داده که تا به‌حال به‬ ‫وی توجه نکرده‌ایم‬ ‫‪14‬‬
‫رهبر معظم انقالب در جمع مسئوالن نظام و میهمانان کنفرانس اسالمی‪:‬‬ ‫هر حرکت اختالفی در میان مسلمانان بازی در زمین دشمن است‬ ‫خبرنامه‬ ‫‪1‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫رهبر انقالب اسالمی‪ ،‬شعار «اتحاد اسالمی» را یک شعار‬ ‫مقدس خ واندند و تاکید کردند‪« :‬اگر امروز پیامبر اسالمی (ص)‬ ‫در میان ما بودند‪ ،‬همه مسلمانان را به اتحاد و پرهیز از اختالفات‬ ‫دعوت م ی‌کردند‪ ».‬در خجسته سالروز میالد سراسر نور پیامبر‬ ‫رحمت‪ ،‬حضرت ختم ی‌مرتبت محمد مصطفی(ص) و فرزند‬ ‫گرامی‌ایشان‪ ،‬حضرت امام صادق(ع)‪ ،‬جمعی از مسئوالن نظام‪،‬‬ ‫میهمانان خارجی شرکت‌کننده در بیست و ششمین کنف رانس‬ ‫وحدت اسالمی‪ ،‬سف رای کشورهای اسالمی و قشرهای مختلف‬ ‫مردم با حضرت آیت‌اهلل خامنه‌ای‪ ،‬رهبر معظم انقالب اسالمی‬ ‫دیدار کردند‪.‬‬ ‫رهبر انقالب اسالمی در این دیدار ضمن تبریک هفدهم‬ ‫ربی ع‌االول‪ ،‬سالروز میالد پیامبر اعظم اسالم(ص) و حضرت امام‬ ‫جعفرصادق(ع)‪ ،‬اتحاد اسالمی را یک شعار مقدس و وحدت میان‬ ‫امت اس�لامی را مهمترین پیام رسالت نبی مکرم اسالم(ص)‬ ‫دانستند و با اش��اره به حرکت بی داری اسالمی در دنیای اسالم‬ ‫به‌ویژه در شمال آفریقا‪ ،‬آن را بخشی از تحقق وعده الهی دانستند‬ ‫و تاکید کردند‪« :‬امروز اصل ی‌ترین سیاست دنیای استکبار ب رای‬ ‫مقابله با بی داری اسالمی‪ ،‬ایجاد اختالف و به جان هم انداختن‬ ‫مسلمانان در کشورهای اسالمی است‪ ،‬بناب راین وظیفه خطیر‬ ‫نخبگان دینی‪ ،‬سیاس��ی و دانش��گاهی جهان اسالم تشریح‬ ‫ط راحی دشمن ب رای امت اسالمی و تالش جدی ب رای تحقق‬ ‫ش��عار اتحاد اسالمی اس��ت‪ ».‬حضرت آیت‌اهلل خامنه‌ای‪‌،‬ماه‬ ‫ربی ع‌االول را به‌واسطه میالد پیامبر اسالم(ص) و امام صادق‌(ع)‪،‬‬ ‫یداشتن‬ ‫بهار زندگی و حیات خ واندند و خاط رنشان کردند‪« :‬گرام ‌‬ ‫این میالد بزرگ‪ ،‬فقط به جشن و شادی محدود نیست‪ ،‬بلکه‬ ‫دنیای اسالم باید رابطه معنوی‪ ،‬قلبی و عاطفی خود را با نبی‬ ‫مکرم اسالم (ص) روز به روز تقویت کند‪».‬‬ ‫ایش��ان یکی دیگر از ضروریات گرامیداش��ت هفدهم‬ ‫ربی ع‌االول را تبعیت امت اسالمی از دستورات پیامبر اسالم‌(ص)‬ ‫دانستند و افزودند‪« :‬مسلمانان باید دس��تورات آن بزرگوار را در‬ ‫زندگی خود پیاده و در مسیر دستورات ایشان ب رای تربیت فردی‪،‬‬ ‫اجتماعی و رفتار سیاسی در جامعه‪ ،‬حرکت کنند‪ ».‬رهبر انقالب‬ ‫اسالمی شرایط دنیای اسالم را ب رای پیروی عملی از دستورات‬ ‫حضرتخات ‌مالنبیین(ص)رابواسطهآغازحرکتبی داریاسالمی‪،‬‬ ‫مهیا و آماده خواندند و تاکید کردند‪« :‬بعد از دهها سال فشار و‬ ‫سلطه غرب ی‌ها بر دنیای اسالمی‪ ،‬اینک مسلمانان احساس‬ ‫م ی‌کنند که اسالم‪ ،‬زمینه‌ساز تحقق عزت‪ ،‬سربلندی و استقالل‬ ‫آنهاست و همه آرزوهای امت اسالمی‪‌،‬م ی‌تواند به برکت اسالم‬ ‫ب رآورده شوند‪ ».‬حضرت آیت‌اهلل خامنه‌ای‪ ،‬شکل گرفتن احساس‬ ‫توانایی ایستادگی در مقابل استثمار و استکبار دولت‌های غ ربی‪،‬‬ ‫در میان مسلمانان‪ ،‬و وادار کردن غ رب ی‌ها به عقب‌نشینی را از‬ ‫برکات بی داری اسالمی برشمردند و افزودند‪« :‬بی داری اسالمی که‬ ‫سی و چهار سال قبل در ای ران آغاز شد و اکنون در دنیای اسالم‬ ‫در حال گسترش است‪ ،‬از نشانه‌های تحقق وعده الهی و حرکت‬ ‫به سمت پیروزی است‪ ».‬ایشان خاط رنش��ان کردند‪« :‬دنیای‬ ‫اس��تکبار از همان ابتدای حرکت بی داری اسالمی تالش کرده‬ ‫است در مقابل آن مشکل و سد ایجاد کند‪ ،‬اما اگر مسلمانان‬ ‫به خداوند متعال توکل کنند و عزم جدی ب��رای حرکت رو به‬ ‫جلو داشته باشند‪ ،‬سد دشمنان‪ ،‬قطعا مانع حرکت دنیای اسالم‬ ‫نخواهد شد و آنان گام به گام به پیروزی‌های بیشتری خواهند‬ ‫رسید‪ ».‬رهبر انقالب اسالمی‪ ،‬ایجاد اختالف و مشغول کردن‬ ‫مسلمانان به یکدیگر را اصل ی‌ترین تالش دشمنان ب رای مقابله‬ ‫با بی داری اسالمی دانستند و افزودند‪« :‬در زمان پیروزی انقالب‬ ‫اسالمی ای ران نیز از همان ابتدا سیاست ایجاد اختالف دنبال‬ ‫شد‪،‬اماجمهوریاسالمیباقاطعیتدرمقابلاینتوطئهایستاد‬ ‫و پرچم اتحاد اسالمی را ب رافراشت‪ ».‬حضرت آیت‌اهلل خامنه‌ای‬ ‫خاط رنشان کردند‪« :‬امام خمینی(ره) در طول حیات خود بارها‬ ‫تاکیدکردندکهمامعتقدبهب رادریاسالمیهستیمواین مسی ر‪،‬‬ ‫بعد از ایشان نیز تا امروز‪ ،‬ادامه داشته است‪».‬‬ ‫ایش��ان تاکید کردند‪« :‬تنها راه مقابله ب��ا توطئه ایجاد‬ ‫اختالف‪ ،‬احساس اتحاد میان مسلمانان و همچنین در میان‬ ‫گروه‌ها‪ ،‬مذاهب و جناح‌های مختلف داخل ه ریک از کشورهای‬ ‫اسالمی اس��ت‪ ».‬رهبر انقالب اسالمی نتیجه اختالف میان‬ ‫مسلمانان را به حاشیه رفتن مساله فلسطین و لزوم ایستادگی‬ ‫در مقابل زیاده‌خ واهی آمریکا و غرب دانستند و افزودند‪« :‬حرکت‬ ‫جدیدی که امروز غ رب ی‌ها در آفریقا ب رای تس��لط بر ملت‌های‬ ‫آفریقایی آغ��از کرده‌اند‪ ،‬نتیج��ه اختالفات و مش��غول بودن‬ ‫مسلمانان به یکدیگر است‪».‬‬ ‫حضرت آیت‌اهلل خامنه‌ای با اشاره به نمونه‌هایی از نتایج‬ ‫ایجاداختالفدرمیانمسلمانانازجملهفجایعپاکستان‪،‬جنگ‬ ‫و کشتار در سوریه‪ ،‬بایکوت شدن صدای مردم در بحرین و در‬ ‫مقابل هم قرار گرفتن مردم در مصر‪ ،‬تاکید کردند‪« :‬هر حرکت‬ ‫اختالفی در میان ملت‌های مس��لمان یا در داخل هر کش��ور‬ ‫اس�لامی‪ ،‬به‌طور قطع و یقین‪ ،‬بازی‌کردن در زمینی است که‬ ‫دشمن ط راحی کرده است‪».‬‬ ‫ایشان نخبگان دینی‪ ،‬سیاسی‪ ،‬دانش��گاهی و حوزوی‬ ‫کشورهای اسالمی را به جدی‌گرفتن موضوع وحدت فراخ واندند‬ ‫و افزودند‪« :‬نخبگان امت اسالمی باید ضمن تشریح ط راحی‬ ‫خط رناک دش��من ب رای ایج��اد اختالف‪ ،‬خود نی��ز از هرگونه‬ ‫اختالف یا تحریک احساسات سطحی و عامیانه پرهیز کنند‪،‬‬ ‫زی را ب رافروختن آتش اختالف‌ها‪ ،‬سرنوش��ت ملت‌ها را س��یاه‬ ‫م ی‌کند‪ ».‬رهبر انقالب اس�لامی‪ ،‬ش��عار «اتحاد اسالمی» را‬ ‫یک ش��عار مقدس خواندند و تاکید کردند‪« :‬اگر امروز پیامبر‬ ‫اس�لامی(ص) در میان ما بودند‪ ،‬همه مس��لمانان را به اتحاد‬ ‫و پرهیز از اختالفات دعوت م ی‌کردن��د‪ ».‬در ابتدای این دیدار‬ ‫آقای احمدی‌نژاد‪ ،‬رئی س‌جمهور در س��خنانی ضمن تبریک‬ ‫سالروز میالد نب ی‌مکرم‌اس�لام(ص) و حضرت امام صادق(ع)‪،‬‬ ‫پیامبر اسالم را ادامه‌دهنده و تکمی ل‌کننده راه همه انبیاي الهی‬ ‫ب رای سعادت بشریت دانست و گفت‪« :‬تنها راه رستگاری امت‬ ‫اسالمی تبعیت از پیامبر(ص) است‪».‬‬ ‫رئی س‌جمهور با اش��اره به دعوت هم��ه پیامب ران الهی‬ ‫به‌ویژه حض��رت ختم ی‌مرتب��ت محمد مصطف��ی(ص) به‬ ‫توحید‪ ،‬خاط رنش��ان کرد‪« :‬هدف اصلی مستکب ران جهانی و‬ ‫صهیونیس ت‌های‌ب ی‌فرهنگ‪ ،‬غارت جهان و سیطره بر آن‌‪ ،‬از‬ ‫ف است‪ ،‬بناب راین وحدت مهمترین موضوع‬ ‫طریق ایجاد اختال ‌‬ ‫در دنیای اسالم و حتی در جهان است‪».‬‬ ‫در پایان این دیدار رهبر انقالب اسالمی با حضور در میان‬ ‫جمعی از میهمانان شرکت‌کننده در کنف رانس وحدت اسالمی‬ ‫از نزدیک با آنان دیدار و گفت‌وگو کردند‪g.‬‬ ‫‪15‬‬
‫گزارش‌ها‬ ‫شرط نامزدی‬ ‫در انتخابات‬ ‫‌اكبرهاشمی‌رفسنجانی‬ ‫خواستار توقف مذاکرات نبوده‌ایم‬ ‫خبرنامه‬ ‫روايت علي‌ اكبر صالحي از آخرين تحوالت هسته‌اي‬ ‫مثلث شماره ‪161‬‬ ‫در حالی که مذاکرات ای ران و ‪ 5+1‬به دلیل نرسیدن به‬ ‫نتیجه در مورد مکان برگزاری جلسه متوقف شده‪ ،‬وزیر خارجه‬ ‫کشورمان در پاسخ به س��والی درباره مکان و زمان مذاکرات‬ ‫ای ران و گروه ‪ 5+1‬با بیان اینک��ه رایزن ی‌ها بین دو طرف در‬ ‫حال انجام است‪ ،‬یادآور شده اس��ت‪« :‬ما بارها اعالم کردیم‬ ‫که هیچ‌گاه خواستار توقف مذاکرات نبوده‌ایم و از همان ابتدا‬ ‫همواره بر این عقیده بوده‌ایم که مذاکرات باید ادامه یابد تا به‬ ‫نتیجه مرض ی‌الطرفینی برسد‪».‬‬ ‫صالحی عنوان کرده است‪« :‬همواره طرف مقابل بوده‬ ‫که مذاکرات را معلق کرده و ما همواره اعالم کرده‌ایم که آماده‬ ‫مذاکره هستیم ولی آنها با استفاده از قدرت رسانه‌ای به افکار‬ ‫عمومی جهان القا م ی‌کنند که این ای ران است که از مذاکره‬ ‫فرار م ی‌کند تا بدین صورت ای ران را وادار به مذاکره کنند‪ ،‬اما‬ ‫افکار عمومی جهان متوجه این مساله شده‌اند‪».‬‬ ‫وی با اشاره به برگزاری مذاکرات قبلی در ژنو‪ ،‬استانبول‪،‬‬ ‫بغداد و مس��کو اظهار داشته است‪« :‬کش��ورهای متعددی‬ ‫عالقه‌مند می زبانی این دور از گفت‌وگوها هس��تند؛ از جمله‬ ‫قزاقستان‪ ،‬ترکیه‪ ،‬سوئد و سوئیس‪».‬‬ ‫وزیر خارجه با اشاره به س��فر اخیرش به قاهره عنوان‬ ‫کرد‪« :‬به درخواست سعید جلیلی‪ ،‬دبیر شورای عالی امنیت‬ ‫ملی به مقامات مصری اعالم کردیم باتوجه به جایگاه مصر‬ ‫در عرصه منطقه‌ای و بی ن‌المللی‪ ،‬قاهره م ی‌تواند در صورت‬ ‫آمادگی مکان مناس��بی ب رای این دور از مذاکرات باشد که‬ ‫دوس��تان مصری پذیرفتند و آمادگی خود را اعالم کردند که‬ ‫البته ضرورت داشت طرف مقابل (‪ )5+1‬نیز بپذیرد که گویا‬ ‫طرف مقابل بنا به ملاحظاتی تا امروز با این پیشنهاد موافقت‬ ‫نکرده است‪».‬‬ ‫رئیس دستگاه دیپلماس��ی در‌‌خصوص اخبار منتشره‬ ‫مبنی بر برگزاری ای��ن دور از مذاکرات در هفته آخر فوریه در‬ ‫قزاقس��تان گفت‪« :‬اطالعی در این زمینه ن��دارم اما به نظر‬ ‫م ی‌آید تا این لحظه مکان و زمان مذاکرات مشخص نشده‬ ‫است‪».‬‬ ‫صالحی اب راز امیدواری کرد که هر چه سریع‌تر مکان و‬ ‫زمان مذاکرات مشخص شود‪g .‬‬ ‫هیات اجرایی باقی ماند‬ ‫تایید طرح اصالح قانون انتخابات ریاست‌جمهوری در شورای نگهبان‬ ‫سخنگوی شورای نگهبان هفته گذشته از تایید طرح‬ ‫اصالح قانون انتخابات ریاس��ت‌جمهوری در آخرین جلسه‬ ‫اعضای این ش��ورا خبر داد‪ .‬عباس��علی کدخدای��ی با بیان‬ ‫اینکه پس از اصالحاتی که مجلس اعم��ال کرد؛ مغایرتی‬ ‫در اصالح قانون انتخابات ریاس��ت جمهوری در جلسه اخیر‬ ‫شورای نگهبان با شرع و قانون اساسی مالحظه نشده است‪،‬‬ ‫گفت‪« :‬هیات اجرایی مرکزی نیز در ای��ن قانون باقی ماند‬ ‫‪16‬‬ ‫اگرچه ای راداتی را نس��بت به اختیارات این هیات داشتیم که‬ ‫مجلس محترم آنها را اصالح کرد و مق��داری اختیارات این‬ ‫هیات محدود شده است‪ .‬بر اساس طرح مجلس‪ ،‬انتخابات‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری توس��ط هیات اجرایی مرکزی انتخابات‬ ‫متشکل از نمایندگانی از س��ه قوه و هفت نفر از چهره‌های‬ ‫ملی‪ ،‬سیاسی‪ ،‬اجتماعی و فرهنگی و به ریاست وزیر کشور‬ ‫اجرا م ی‌شود‪g ».‬‬ ‫«احتم��ال نام��زدی هاشم ی‌‌رفس��نجانی در‬ ‫انتخابات»؛ این مس��اله این‌بار نه توسط رسانه‌ها مطرح‬ ‫شده و نه توسط چهره‌های سیاسی بلکه این بار در حالی‬ ‫که ‪ 6‬ماه به برگزاری انتخابات زمان باقی مانده این خود‬ ‫هاشم ی‌رفسنجانی است که احتمال کاندیداتوری‌اش را رد‬ ‫نم ی‌کند‪ .‬هاشم ی‌رفسنجانی در دیدار با برخی خب رنگاران‬ ‫و اهالی رسانه گفته اس��ت‪« :‬هنوز بنا ندارم وارد صحنه‬ ‫شوم‪ ».‬استفاده از کلمه هنوز نشان‌دهنده این است که‬ ‫رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام همچنان در این‬ ‫مورد به تصمیم نهایی نرسیده است‪ ».‬ه ر‌چند او در این‬ ‫دیدار گفته اس��ت‪« :‬اگر مطمئن بودم کسی غیر از من‬ ‫نم ی‌تواند شرایط کش��ور را تغییر دهد‪ ،‬لحظه‌ای‌تردید‬ ‫نم ی‌کردم و وارد عرصه م ی‌شدم‪».‬هاشم ی‌رفس��نجانی‬ ‫در این ديدار ب��ا بیان اینکه قرآن مجید م��ا را به اعتدال‬ ‫دعوت م ی‌کند‪ ،‬تصریح کرده اس��ت‪« :‬هیچ‌گاه وحدت‬ ‫کامل به دست نم ی‌آید و همیشه گرفتار افراط و تفریط‬ ‫بوده‌ایم ولی در ‪ 8‬سال گذشته‪ ،‬انصافا اختالفات عجیب و‬ ‫غریبی پیش آمد‪.‬قبل از انتخابات مجلس نهم غ رب ی‌ها‬ ‫و آمریکای ی‌ها چهار موضوع حاد هس��ته‌ای‪ ،‬تروریسم‪،‬‬ ‫حقوق‌بشر و صنایع موشکی را مطرح کردند و تبلیغات‬ ‫سهمگینی علیه ما راه انداختند‪ .‬در آن ایام با مقام‌معظم‬ ‫رهبری مالقات کردم و این مس��ائل را با ایشان در میان‬ ‫گذاشتم تا تدبیری اندیشیده ش��ود‪ .‬مقام‌معظم‌رهبری‬ ‫فرمودند که تصور م ی‌کنم اگر همدلی در کش��ور ایجاد‬ ‫شاید خداوند کسی را‬ ‫در مقابل ما قرار‌داده‬ ‫که تا به‌حال به وی‬ ‫توجه نکرده‌ایم‬ ‫اظهارنظر انتخاباتی مشاور ارشد‬ ‫رئیس‌جمهور؛‬ ‫مش��اور ارش��د رئی س‌جمهور درباره انتخابات آتی به‬ ‫جمعی از اعضای یک تشکل دانشجویی گفته است‌‪« :‬شاید‬ ‫خداوند به برکت کارهای خالصانه و انقالب اسالمی فردی را‬ ‫پیش روی ما قرار داده که به شاخ ص‌ها نزدیکتر بوده و ما تا‬ ‫به حال به وی توجه نکرده باشیم‪».‬‬ ‫او در گفت‌وگوی��ی این‌طور تاکی��د م ی‌کند که دولت‬
‫احتمال كانديداتوري‬ ‫اگر مطمئن بودم کسی غیر‬ ‫از من نمی‌تواند شرایط‬ ‫کشور را تغییر دهد‪ ،‬لحظه‌ای‬ ‫‌تردید نمی‌کردم‬ ‫خبرنامه‬ ‫به‌دنبال انتخابات نیست و رخدادهای پنج ماه اخیر نیز ربطی‬ ‫به هدفمندی یارانه‌ها و مدیریت دولت ندارد‪.‬‬ ‫ثمره هاشمی همچنین گفته است‪« :‬امروز م ی‌بینیم‬ ‫برخی از جناح‌ها دچ��ار ریزش ش��ده‌اند و از موضع انقالبی‬ ‫فاصله گرفته‌اند‪ .‬به‌طور مثال ما تصور نم ی‌کردیم که برخی‬ ‫از گروه‌های سنتی این‌گونه موضع‌گیری کنند‪ .‬واقعا تعجب‬ ‫م ی‌کنیم‪ ،‬اینها که خیلی مدافع نظام و انقالب بودند! اما امروز‬ ‫خیلی راحت تغییر موضع دادند‪ .‬برخی اوقات باورهای ذهنی‬ ‫ایجاد م ی‌شود که شکستن آن بسیار سخت است که مثال‬ ‫فالنی که س��ابقه مبارزاتی دارد‪ ،‬باور نم ی‌کنیم این مواضع‬ ‫را بگیرد‪».‬‬ ‫وی در عی��ن ح��ال اف��زوده‪« :‬در دول��ت‪ ،‬م��ا ب رای‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری آینده هیچ بحثی نکرده‌ایم و صرفا دنبال‬ ‫کار خودمان هستیم‪ .‬باتوجه به این مقدمه باید بیان کنم که‬ ‫از س��ه مطلب حائز اهمیت‪ ،‬یکی این است که سازماندهی‬ ‫آرمانی و سیاس��ی جبهه‌ها را باید خوب بشناس��یم و خوب‬ ‫ببینیم‪ .‬دوم بحث گفتمان انقالب اسالمی است؛ این گفتمان‬ ‫قابل تغییر نیست‪ ،‬هرچند در برخی موارد برخی کمرنگ‌تر‬ ‫ش��ده و برخی پررنگ‌تر ول��ی تغییر نکرده اس��ت‪ .‬بناب راین‬ ‫وظیفه االن ما این است که مشخص کنیم در حال حاضر به‬ ‫کدام آرمان نیاز بیشتری داریم‪ .‬چیز جدیدی در آرمان‌ها پیدا‬ ‫نم ی‌کنید اما توضیح و شفاف‌سازی آنها بسیار مهم است و‬ ‫بررسی اینکه چقدر این معیارها‌م ي‌تواند اجرا شود‪.‬‬ ‫وی تاکید کرده اس��ت‪« :‬نکته س��وم بحث اطاعت از‬ ‫مقام‌معظم‌رهبری است‪ .‬در این دوره من معتقدم که پیکان‬ ‫دشمن و اصناف داخل ی‌شان به س��مت مقام معظم رهبری‬ ‫است‪ .‬بناب راین ما باید با هوش��یاری کامل به‌گونه‌ای عمل‬ ‫کنیم که در دام دشمن گرفتار نشویم‪ .‬به نظر من فرمایشات‬ ‫ایشان یک شاخص و راهنماس��ت‪ .‬ب رای درک بهتر اهمیت‬ ‫ایش��ان باید نگاهی به نح��وه عملکرد ایش��ان در فتنه ‪88‬‬ ‫بیندازیم تا ابعاد توانایی ایش��ان روشن‌تر شود‪ ،‬بناب راین باید‬ ‫معیار ما مقام معظم رهبری باشد‪».‬‬ ‫وی افزوده است‪« :‬اینکه بگوییم اجرای طرح هدفمندی‬ ‫یارانه‌ها در واقع به خاطر انتخابات اس��ت‪ ،‬درس��ت نیست‪،‬‬ ‫چراکه رئی س‌جمه��ور از اول به‌دنبال این ط��رح بودند‪ .‬این‬ ‫موضوع تازه‌ای نیست که پنج ماه مانده به انتخابات بخواهند‬ ‫مطرح کرده و بهره‌برداری سیاسی از آن کنند‪ .‬اما نکته‌ای که‬ ‫شما باید مد‌نظر داشته باشید این است که به جای پرداختن‬ ‫به مصداق و بررسی آدم‌ها به‌دنبال تبیین شاخص باشید و‬ ‫ش��اخ ص‌ها را دنبال کنید و افراد را با آنها تطبیق دهید‪ .‬ما‬ ‫از کجا خبر داریم‪ ،‬ش��اید خداوند به برکت کارهای خالصانه‬ ‫و انقالب اس�لامی فردی را پی��ش روی ما ق��رار داده که به‬ ‫ش��اخ ص‌ها نزدیکتر بود و ما تا به حال ب��ه وی توجه نکرده‬ ‫بودیم‪g ».‬‬ ‫مثلث شماره ‪161‬‬ ‫شود‪ ،‬بهترین وس��یله دفاعی است و دش��منان را از حمله به‬ ‫ما بازم ی‌دارد‪ .‬من گفتم که االن این همدلی نیست و از کجا‬ ‫باید ش��روع کنیم و چون بحث انتخابات ب��ود‪ ،‬طبعا باید از‬ ‫انتخابات شروع م ی‌کردیم‪ .‬ایش��ان تاکید کردند که مجلس‬ ‫‌تریبونی اس��ت که بايد نظ رات مختلف گفته شود و اگر هم‬ ‫کس��ی خطا گفت دیگران به آن جواب م ی‌دهند و این خطر‬ ‫نیست‪».‬هاشم ی‌رفسنجانی در پاسخ به برخی حضار که از‬ ‫او خواس��تند وارد عرصه انتخابات ش��ود‪ ،‬اظهار داشت‪« :‬اگر‬ ‫مطمئن بودم کسی غیر از من نم ی‌تواند شرایط کشور را تغییر‬ ‫دهد‪ ،‬لحظه‌ای‌تردید نم ی‌کردم و وارد عرصه م ی‌شدم‪ .‬هنوز‬ ‫بنا ندارم وارد صحنه شوم و کار من مش��ورت با مقام معظم‬ ‫رهبری است و با ایشان ب رادرانه و دوس��تانه همچون دوران‬ ‫گذش��ته گفت‌وگو دارم و فکر م ی‌کنم این بهترین راه است‪.‬‬ ‫در این شرایط که دشمن دنبال اختالف‌افکنی است‪ ،‬برخی‬ ‫سعی م ی‌کنند بین من و رهبری را به هم بزنند؛ اما مصلحت‬ ‫نم ی‌دانم که راه دیگری جز همکاری با رهبری را بروم‪ .‬معتقدم‬ ‫اگر انتخابات به خوبی و با حضور انبوه مردم و پرشور برگزار‬ ‫یراند‪ ،‬اما اگر آلوده باشد‪،‬‬ ‫شود‪ ،‬دشمنان ما را ‪ 10‬گام به عقب م ‌‬ ‫آنها سوءاستفاده م ی‌کنند‪ .‬انتخابات باش��کوه به طوری که‬ ‫دشمنان ما اعتراف کنند ب ر‌اساس استانداردهای مدرن جهانی‬ ‫برگزار م ی‌ش��ود‪ ،‬نیاز امروز ماس��ت‪ .‬البته همیشه انتخابات‬ ‫ما این طور بوده و ذات و س��اختار ما دموکراتیک است و باید‬ ‫تالش کنیم که متهم به دیکتاتوری و غیردموکراتیک بودن‬ ‫نشویم‪ .‬انتخابات پرش��ور به معنای آن نیست که یک حزب‬ ‫یا جریان باشد‪ ،‬بلکه باید همه سلیقه‌ها در انتخابات حضور‬ ‫یابند و مردم به گزینه مورد نظر خود رای دهند‪».‬اما سخنان‬ ‫هاشمي رفسنجاني در اين ديدار با انتقاداتي مواجه شده است‪.‬‬ ‫حسين شريعتمداري در سرمقاله روزنامه كيهان در اين مورد‬ ‫نوشته اس��ت ‪«:‬بايد خطاب به آيت اهلل هاشمي رفسنجاني‬ ‫گفت؛ نيم نگاهي به آنچه اين روزها‪ ،‬افراد و جريانات به ظاهر‬ ‫حامي حضرتعالي و رسانه هاي تابلودار دشمنان بيروني درباره‬ ‫جايگاه شما و چرايي رويكرد خود به جنابعالي بر زبان و قلم و‬ ‫قدم دارند‪ ،‬بيندازيد! آنها به صراحت و بدون پرده پوشي اعالم‬ ‫مي كنند كه حضرتعالي جايگاه قبل��ي خود در ميان مردم را‬ ‫از دست داده ايد و نقش موثر و تعيين كننده اي در‬ ‫معادالت سياسي نظام نداريد‪ .‬ممكن است بپرسيد‪-‬‬ ‫و كاش بپرسيد‪ -‬كه اگر چنين باوري دارند چرا اط راف‬ ‫شما پرسه مي زنند و هر از چند گاه جماعتي اندك‬ ‫و كم شمار و غالبا‪ ،‬ورشكسته و بدنام را به مالقات‬ ‫حضرتعالي مي آورند و از شما با تع ريف و تمجيدهاي‬ ‫سالوسانه‪ ،‬اظهاراتي چندپهلو مي گي رند و بالفاصله‬ ‫با شيپور رسانه هاي تابلودار بيگانه در آن مي دمند؟!‬ ‫پاسخ اين سؤال را بايد از زبان خود آنان شنيد‪ .‬آنها با‬ ‫صراحت‪ -‬و نه دوپهلو و مبهم‪ -‬اعالم مي كنند كه‬ ‫قصد دارند از حضرتعالي به عن��وان «پرچم» ب راي‬ ‫فتنه انگيزي استفاده‪ -‬سوءاس��تفاده‪ -‬كنند‪ .‬آنها از‬ ‫يكسو تاكيد مي كنند كه حضرتعالي نمي توانيد‬ ‫در معادالت سياسي نظام نقش موثري داشته باشيد‬ ‫چرا كه پايگاه قبلي خود را در ميان مردم از دس��ت‬ ‫داده ايد و از سوي ديگر حمايت آشكار از شما را ب راي‬ ‫فضاسازي عليه انقالب و نظام ضروري ارزيابي مي‬ ‫كنند و به صراحت مي گويند‪ ،‬از آنجا كه نظام روي‬ ‫آقاي هاش��مي ملاحظات وي��ژه اي دارد‪ ،‬مي توان‬ ‫زير پرچم ايش��ان قرار گرفته و ب راي زير سؤال بردن‬ ‫انتخابات پيش روي زمينه سازي كرد‪g ».‬‬ ‫‪17‬‬
‫عكس ‌هاي خبري‬ ‫چهر ه ‌ها‬ ‫حضور رهبر معظم انقالب در‬ ‫حرم مطهر حضرت امام (ره)‬ ‫اعتراض به يك حكم‬ ‫محمد جواد منتظري‬ ‫محمدجعفرمنتظری‪،‬رئیسدیوانعدالتاداریدرواکنش‬ ‫به ادامه کار مرتضوی در تأمین اجتماعی گفته است‪« :‬اگر رای‬ ‫قضايی اش��کال دارد و به آن اعتراض داری��د‪ ،‬راه اعتراض و رفع‬ ‫اشکال آن در قانون پی ش‌بینی ش��ده است‪ .‬ما در دیوان عدالت‬ ‫اداری نشان داده‌ایم که اعتراض به رای اشتباه را هم در شعبه و‬ ‫هم در هیات عمومی مورد توجه قرار م ی‌دهیم‪ ».‬رئیس دیوان‬ ‫عدالت اداری در تشریح آنچه در ارتباط با مدی ریت سازمان تامین‬ ‫اجتماعی رخ داده و واکنش دولت به آرای قضايی اظهار داشته‪:‬‬ ‫آيت‌اهلل جنتي دركنار‬ ‫آيت‌اهلل مهدوي كني‬ ‫عباس عبدی در مصاحبه با بهار با بیان اینکه طیف‬ ‫اصالح‌طلب بعد از انتخابات س��ال ‪ 88‬فراتر از اصالح‌طلبی‬ ‫رفتن��د‪ ،‬گفت��ه اس��ت‪« :‬آنه��ا نم ی‌توانن��د بی��ن دو نقطه‬ ‫اصالح‌طلبی و فراتر از رفورم‪ ،‬نقطه بهینه‌ای را انتخاب کنند‪،‬‬ ‫متاسفانه هم منافع این طرف را م ی‌خواهند و هم منافع آن‬ ‫طرف را‪ .‬منافع هر دو را م ی‌خواهند و نم ی‌خواهند هزینه‌اش‬ ‫را بدهند اما در واقع االن در نقطه‌ای هس��تند که هزینه هر‬ ‫دو فاز را م ی‌دهند اما منفعت هی��چ یک را نم ی‌برند‪ ».‬وی با‬ ‫بیان اینکه «اصالح‌طلبان نباید از مشی چهار سال گذشته‬ ‫برگردند» ادامه داده‪« :‬یا باید بگویند اصالحات تا اطالع‌ثانوی‬ ‫تعطیل اس��ت‪ ،‬یا این را بگویند که آمدنم��ان به آن صورت‬ ‫اشتباه بود و اشتباه را تصحیح کنند‪ .‬تصحیحش این است‬ ‫خبرنامه‬ ‫تجديد ميثاق اعضاي‬ ‫هيات دولت با شهدا‬ ‫اشتباه اصالح‌طلبان‬ ‫عباس عبدي‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫مکانیسمموتلفه‬ ‫اسداهلل بادامچیان‬ ‫نسخ ‌هنويسي‬ ‫كامران باقري لنكراني‬ ‫اس��داهلل بادامچی��ان هفت��ه گذش��ته در گفت‌وگو با‬ ‫خبرگزاری مه��ر‪ ،‬خبر از معرف��ی تیم انتخاباتی از س��وی‬ ‫موتلفه و بخش��ی از اصولگرای��ان داد و گفته اس��ت‪« :‬ما‬ ‫معتقدیم در این دوره بهترین پیشنهاد ب رای انتخابات ب رای‬ ‫ملت عزیز معرفی یک تیم اس��ت‪ ،‬چراکه باتوجه به شرایط‬ ‫کنونی کشور یک نفر که واجد شرایط ب رای حل مشکالت‬ ‫مردم باش��د را در اختیار نداریم‪ ».‬وی اف��زوده‪« :‬هر کدام از‬ ‫کاندیداها در حوزه‌ای مثال سیاس��ت خارج��ی‪ ،‬اقتصاد و‪...‬‬ ‫تلويزيون و انتخابات‬ ‫عزت‌اهلل ضرغامي‬ ‫هفته گذشته صدا‌و‌سیما دومین جشنواره جام‌جم را با‬ ‫تقدیر از دست‌اندرکاران تلویزیون و رادیو برگزار کرد‪ .‬عزت‌اهلل‬ ‫ضرغامی‌در حاشیه این مراس��م در جمع خبرنگاران گفته‬ ‫اس��ت‪« :‬گفت‌وگوهای دو نفره یا چند‌جانبه بین نامزدها یا‬ ‫طرفداران نامزدها به روشن ش��دن فضای انتخاباتی به‌ویژه‬ ‫برنامه‌های نامزدها و ایجاد ش��ور و حس و حال بیش��تر در‬ ‫‪18‬‬
‫دكه‬ ‫تخصص و تس��لط دارند‪ ،‬بناب راین ما ترکیبی از این افراد را‬ ‫به صورت تیم به مردم معرف��ی م ی‌کنیم و اینها با یکدیگر‬ ‫قرار م ی‌گذارند که ب ر‌اساس نظرخواهی از مردم و حکمیت‬ ‫روحانی��ت معزز یک نفرش��ان به عنوان کاندی��دای نهایی‬ ‫انتخاب و بقیه با او کار كنند‪ ».‬او همچنین در مورد فعالیت‬ ‫انتخاباتی موتلفه و جبهه پیروان در مورد انتخابات شوراها‬ ‫گفت‪« :‬ب رای تعیین فهرس��ت نهايی هنوز در حال رایزنی‬ ‫با دیگر گروه‌های اصولگرایی هس��تیم و در هفته جلسات‬ ‫متناوبی در ای��ن خصوص با دیگر گروه‌ها برگزار م ی‌ش��ود‬ ‫که در آینده نزدیک تصمیمات نهايی اتخاذ خواهد ش��د‪».‬‬ ‫بادامچیان‪ ،‬عضو شورای مرکزی حزب موتلفه اسالمی است‪.‬‬ ‫او فوق‌لیسانس علوم سیاس��ی و دکترای روابط بی ن‌الملل‬ ‫دارد و با علوم حوزوی در حد س��طح آشناس��ت‪ .‬باتوجه به‬ ‫سابقه فعالیت سیاسی خود‪ ،‬در نگارش و بیان تاریخ وقایع‬ ‫سیاسی پنجاه سال گذش��ته فعال است‪ .‬با احزاب سیاسی‬ ‫قبل از تشکیل حزب جمهوری اسالمی همکاری داشته و‬ ‫از پایه‌گذاران موتلفه اس�لامی است‪ .‬وی تا‌کنون حدود ‪۵۰‬‬ ‫جلد کتاب تالیف کرده که اکثر آنها توسط انتشارات اندیشه‬ ‫ناب به چاپ رسیده‌اس��ت‪ .‬وی از زندانیان سیاسی در دوره‬ ‫محمدرضا پهلوی بود که به دلی��ل همکاری با هیات‌های‬ ‫موتلفه اس�لامی و س��ازمان مجاهدین خلق چندین دوره‬ ‫محکومی��ت حبس کش��ید و مدتی قبل از انق�لاب ای ران‬ ‫(‪ )۱۳۵۷‬از زندان آزاد شد‪ .‬وی در حال حاضر قائم‌مقام دبیرکل‬ ‫حزب موتلفه اس�لامی است و س��ابقه دبیر اجرايی‪ ،‬رئیس‬ ‫مرکز امور سیاسی و مدیر مس��ئول هفته‌نامه شما در این‬ ‫حزب را دارد‪g .‬‬ ‫انتخابات کم��ک م ی‌کند‪ .‬ما نی��ز در این رابط��ه اقداماتی‬ ‫کرده‌ای��م و طرح‌های اولیه آماده ش��ده اس��ت‪ ،‬اما موضوع‬ ‫ط راحی ب رنامه مناظره به تع داد نامزدها هم بستگی دارد‪ ».‬وی‬ ‫تصریح کرده‪« :‬چون با افزایش هر نامزد به صورت تصاعدی‬ ‫تعداد مناظره‌ها نیز افزایش پیدا م ی‌کند‪ .‬تا اینجا هم که من‬ ‫دیده‌ام تاکنون تعداد زیادی اعالم نام��زدی کرده‌اند‪ .‬در این‬ ‫صورت باید ط راحی ب رای مناظره با تعریف مختص خودش‬ ‫قدری دقی ق‌تر ب رنامه‌ریزی شود تا زمان و فضای مناسب ب رای‬ ‫ارائه آن وجود داشته باشد‪ ».‬ضرغامی‌فارغ‌التحصیل مقطع‬ ‫کارشناسی رشته مهندس��ی عمران از دانش��گاه امی ر‌کبیر‬ ‫و مقطع کارشناس ی‌ارش��د رش��ته مدیریت اس��ت‪ .‬او پيش‬ ‫از آنكه رئيس س��ازمان صدا و س��يما ش��ود از س��ال ‪ 71‬تا‬ ‫‪ 76‬به عنوان مش��اور عالی وزیر فرهنگ و ارش��اد اسالمی‪،‬‬ ‫معاون امور مجلس و اس��تانها و معاون امور سینمایی این‬ ‫وزارتخانه خدمت کرد‪ .‬ضرغامی همچنین عضو شورای عالی‬ ‫سیاستگذاری خبرگزاری جمهوری اسالمی و شورای نظارت‬ ‫برسازمان صدا و سیما بوده است‪.‬وی از سال ‪ 76‬تا ‪ 79‬معاون‬ ‫امور مجلس وزارت دفاع و پس از آن تا ‪ 83‬به عنوان معاون‬ ‫امور مجلس و استانهای صداوس��یمای جمهوری اسالمی‬ ‫مشغول خدمت بوده است‪g .‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫که منطق ورود اصالح‌طلبان در انتخابات ‪ 88‬اشتباه بود‪ ».‬وی‬ ‫با بیان اینکه پیش از انتخابات سال ‪ 88‬نیز ادعاهایی مطرح‬ ‫م ی‌شد اما اعتنا نم ی‌شد‪ ،‬تصریح کرده‪« :‬این دوستان وقتی‬ ‫نوبت خودشان م ی‌رسد قبول ندارند و زیر بازی م ی‌زنند‪ .‬این‬ ‫نوع رفتارها درست نیس��ت‪ .‬بحث این نیست که انتخابات‬ ‫درس��ت بوده یا نه و اگر نبوده چقدر اش��کال داشته‪ ،‬بحث‬ ‫این است که یک بام و دو هوا نم ی‌شود‪ ».‬عبدی در بخش‬ ‫دیگری در ای��ن مصاحبه با تصریح ب��ر اینکه اصالح‌طلبان‬ ‫هاش��می را تغییر دادند‪ ،‬گفته اس��ت‪« :‬آقای هاشمی ‪2013‬‬ ‫یا ‪( 2005‬یادتان هس��ت ش��عار ‪ Hashemi2005‬را) فرق‬ ‫م ی‌کند‪ .‬این تغیی رات��ی که در ایش��ان م ی‌بینید محصول‬ ‫اصالحات است‪ .‬سخنران ی‌های آقای هاشمی سال ‪ 70‬تا ‪73‬‬ ‫را در کنار سخنران ی‌های امروز ایشان بگذارید و به خوانندگان‬ ‫بگویید قضاوت کنند‪ ،‬انگار متعلق به دو فرد متضاد اس��ت‪.‬‬ ‫آقای هاش��می تغیی راتش محصول اصالحات اس��ت‪ .‬این‬ ‫تغیی رات خیلی زیاد است‪».‬‬ ‫عبدی فارغ‌التحصیل رشته مهندسی پلیمر از دانشگاه‬ ‫امیرکبی��ر ته ران و از رهب��ران دانش��جویان حمله‌کننده به‬ ‫س��فارت آمریکا در س��ال ‪ ۱۳۵۸‬و عضو ش��ورای سردبیری‬ ‫روزنامه‌های س�لام و صب��ح امروز و عضو ش��ورای مرکزی‬ ‫جبهه مشارکت ای ران اسالمی بوده‌است‪ .‬عضویت در هیات‬ ‫هفت‌نفره ف��ارس‪ ،‬بخش اطالعات خارج��ی دفتر اطالعات‬ ‫و تحقیقات نخس��ت‌وزیری‪ ،‬مس��ئول دفت��ر پژوهش‌های‬ ‫اجتماعی در معاونت سیاسی دادس��تان کل کشور‪ ،‬معاون‬ ‫فرهنگی مرکز تحقیقات اس��تراتژیک ریاس��ت‌جمهوری و‬ ‫عضویت در انجمن صنف��ی روزنامه‌نگاران ای��ران از دیگر‬ ‫س��وابق وی اس��ت‪ .‬عبدی س��ال ‪ ۱۳۷۸‬به دعوت سازمان‬ ‫آموزشی و تربیتی سازمان ملل (یونسکو) به پاریس رفت و در‬ ‫جریان سفر خود با باری روزن‪ ،‬آخرین وابسته فرهنگی سفارت‬ ‫آمریکا در ته ران که از گروگان‌های دانشجویان پیرو خط‌امام‬ ‫بود‪ ،‬دیدار کرد‪ .‬روزنامه لوموند نوش��ت‪« :‬آش��تی گروگان و‬ ‫گروگانگیر؛ باید اصالحات سیاسی ای ران را باور کرد‪g ».‬‬ ‫پرونده‬ ‫هفته‌نامه‬ ‫متن درباره‬ ‫عسگراوالدي‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫«اینچهمعناداردکهیکقاضیمعزولرادرراسسازمانیبسیار‬ ‫گسترده‪ ،‬هم از لحاظ فراگیری و هم از این حیث که بنگاه‌ها و‬ ‫شرکت‌های اقتصادی متعددی در ذیل آن قرار دارد و از اهمیت‬ ‫بس زایی برخوردار است‪ ،‬قرار م ی‌دهید و به این ترتیب مجلس و‬ ‫قوه‌قضائیه را نسبت به موضوع حساس م ی‌کنید؟» وی افزوده‬ ‫است‪« :‬شکایتی را مطرح م ی‌کنند و در رسیدگی‪ ،‬تصمیمی‌که‬ ‫گرفته‌اید‪ ،‬مغایر قانون ش��ناخته م ی‌شود‪ .‬با تغیی راتی بر همان‬ ‫تصمیم اصرار م ی‌ورزید و در پیگیری بعدی و رسیدگی مجدد‬ ‫این تصمیم نیز خالف قانون تشخیص و رأیی صادر م ی‌شود‪.‬‬ ‫یزنید و کار خودتان را انجام م ی‌دهید‪ .‬این به‬ ‫باز قانون را دور م ‌‬ ‫سخره‌گرفتن آرایدستگاهقضایی است‪ ».‬اوبه ضرورتاحترامبه‬ ‫دستگاه قضایی اشاره کرده و ادامه داده‪« :‬ما انتظار نداریم به خاطر‬ ‫این‌گونه مسائل‪ ،‬کشور دچار هزینه شود‪ ،‬بلکه توقع ما این است‬ ‫رأیی که به‌صورت قانونی از سوی هر یک از مراجع قضایی صادر‬ ‫م ی‌شود‪ ،‬الزم‌االتباع و به مرحله اجرا درآید‪ .‬اگر آن را دارای اشکال‬ ‫یدانید‪،‬ازط ریققانونیباطیمسیرهایمشخ ص‌شدهنسبت‬ ‫م‌‬ ‫به آن اعتراض کنید‪ ».‬منتظری در رأس دیوان عدالت اداری به‬ ‫عنوان یکی از بازوان اصلی قوه‌قضاییه بیش از هر زمان دیگر‬ ‫طی ماه‌های اخیر و در واکنش به اختالفات سازمان متبوعش‬ ‫با دولت‪ ،‬یک چهره رسانه‌ای بوده است‪ .‬این سازمان در مواردی‬ ‫مانند غی ر‌قانونی بودن انتصاب مرتضوی به ریاس��ت سازمان‬ ‫تامیناجتماعیوپروندهبهمنی‪،‬رئیسكلبانکمرکزییکیاز‬ ‫محورهای اصلی ماجراست‪ .‬منتظری در راس این سازمان تالش‬ ‫کرده تا از اعتبار آراي دیوان در ب رابر مقاومت دولت پشتیبانی کند‪.‬‬ ‫او چندی پیش اعالم کرده بود رأی مرتضوی مبن ی‌بر غی ر‌قانونی‬ ‫بودنحضورشدرتامی ن‌اجتماعیغی ر‌قابلتجدیدنظراست‪g.‬‬ ‫جزئيات‬ ‫بازداشت چند‬ ‫روزنامه‌نگار در‬ ‫سايت مشرق‬ ‫قانون اسلحه‬ ‫روي جلد‬ ‫اين هفته‬ ‫نيوزويك‬ ‫رازهاي آلمان‬ ‫در اشپيگل‬ ‫‪19‬‬
‫سياست‬ ‫گزينه دولت وحدت ملي ؟‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫روحاني‬ ‫مي‌آيد؟‬ ‫آيا هاشمي صف خود را از اصالح‌طلبان‬ ‫جدا كرده است؟‬ ‫‪20‬‬
‫‪1‬‬ ‫مصطفي صادقي‬ ‫«ش��یخ حس��ن روحانی بنای ورود به انتخابات ‪ ۹۲‬را‬ ‫دارد»‪ .‬این گزاره البته با این جمله او تکمیل م ی‌ش��ود که‬ ‫گفت‪« :‬اگر بیایم‪ ،‬مس��تقل کاندیدا م ی‌ش��وم»؛ این حاال‬ ‫جدیدترین رویداد انتخاباتی در نیمه زمس��تان ‪ ۹۱‬اس��ت؛‬ ‫زمستانی که عباس عبدی و همفکرانی از جنس او در جناح‬ ‫اصالح‌طلبان تمایل فراوانی داشته و دارند تا شبیه آن چیزی‬ ‫ش��وند که نامش را «موقعیت ‪ »۷۵‬گذاشته‌اند؛ «موقعیت‬ ‫‪ »۷۵‬اشارتی دارد به آنچه زمینه‌ساز خرداد ‪ ۷۶‬شد‪.‬‬ ‫در این میان اما احتمال کاندیداتوری فردی مطرح شده‬ ‫که اگرچه اصالح‌طلب نیست اما آرایش سیاسی آنان را دچار‬ ‫و دستخوش تغیی راتی ناخوشایند خواهد کرد‪.‬‬ ‫به یک معنا تغییری که منجر به جدا ش��دن طیفی از‬ ‫آنان و البته افزوده شدن به تکثر در میانشان خواهد شد‪.‬‬ ‫چنین اس��ت که با تورق و مداق��ه در اوراق روزنامه‌ها‬ ‫و رس��انه‌های اصالح‌طلب در هفته گذشته م ی‌توان به این‬ ‫تحلیل رس��ید؛ «کس��ی از اصالح‌طلبان به حسن روحانی‬ ‫خوشامد نگفت»‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫برادر بزرگتر اصالح‌طلبان؟‬ ‫اکبر هاشم ی‌رفس��نجانی اگرچه م ی‌گوید یک چهره‬ ‫فراجناحی است‪ ،‬اما‌تریدی در این نیس��ت که او اکنون نه‬ ‫تنها بیش از همیشه به اصالح‌طلبان نزدیک است بلکه به‬ ‫تعبیری در پی آفرینش یک پهنه زیست سیاسی جدید ب رای‬ ‫این جناح ناکام عرصه سیاسی کشور است‪.‬‬ ‫هاشم ی‌رفسنجانی در تمام سه س��ال گذشته سعی‬ ‫کرده تا در پوزیشن یک منتقد قرار گیرد‪ .‬این چنین بوده که‬ ‫هم مورد انتقاد اصولگرایان بوده و هم تکی ه‌گاهی مناسب‬ ‫ب رای اصالح‌طلبان؛ اصالح‌طلبانی که اواخر دهه ‪ 70‬منتقد و‬ ‫معترض سر‌‌سختش بودند‪.‬‬ ‫در این میان او اگر چه هرگز نتوانسته در کاراکتر یک‬ ‫پدر معنوی ب رای اصالح‌طلبان ایفای نقش کند‪ ،‬اما خودش‬ ‫گویا بدش نم ی‌آید ایفاگر نقش «ب��رادر بزرگتر» ب رای آنان‬ ‫باش��د؛ کاراکتری که به نظر م ی‌رسد خوش��ایند کثیری از‬ ‫اصالح‌طلبان نباشد‪.‬‬ ‫در نگاهی دیگر هاشمی تا آنجا ب رای آنها شخصیتی‬ ‫کارآمد است که حرف‌های آنها را بازگو م ی‌کند‪ ،‬اما آنجا که‬ ‫م ی‌خواهد ب��ه ایفای نقش بردار بزرگتری و تصمیم‌س��ازی‬ ‫ب رای اصالح‌طلبان بپردازد با صفی از تصمیم‌سازان مخالف‬ ‫مواجه م ی‌شود که نسخه‌های او را ب ر‌نم ی‌تابند‪.‬‬ ‫او حاال در آس��تانه انتخاباتی دیگر باز هم حرف و راه‬ ‫خودش را دارد و چندی اس��ت که طرح پیش��ین عل ی‌اکبر‬ ‫ناطق‌نوری را که در دوره قبل دنبال م ی‌شد در دستورکارش‬ ‫قرار داده تا به آنچه م ی‌خواهد یعنی تشکیل دولت وحدت‬ ‫ملی برسد‪.‬‬ ‫دولتی ک��ه ب��ه ان��گاره او ترکیب��ی خواهد ب��ود از‬ ‫اصالح‌طلبان و اصولگرایان نزدیک خ��ودش؛ اصولگرایان‬ ‫و اصالح‌طلبانی که منتقد وضع موجودند و البته از گذشته‬ ‫قرابت‌هایی نیز با اکبر هاشم ی‌رفسنجانی دارند‪.‬‬ ‫او تقریبا در دیدار و جلس ه‌ای نیست که درباره تشکیل‬ ‫دولت وحدت‌ملی سخن نگوید‪.‬‬ ‫از همان ابتدا ک��ه هاشم ی‌رفس��نجانی این بحث را‬ ‫مطرح کرد‪ ،‬فارغ از اصل طرح خیل ی‌ها دنبال گزینه و مصداق‬ ‫موردنظر اکبر هاشمی رفسنجانی بودند‪ .‬نخستین نگاه‌ها‬ ‫ابتدا به سمت ش��ی خ‌ عل ی‌اکبر ناطق‌نوری بازگشت؛ فردی‬ ‫که خود مبدع طرح دول��ت وحدت ملی بود‪ ،‬ام��ا در اجرای‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫اصالح‌طلبان در موقعیت ‪۹۱‬‬ ‫عباس عبدی‪ ،‬عبداهلل نوری‪ ،‬رئی س‌جمهور پیش��ین‪،‬‬ ‫سعید حجاریان و دیگرانی از آناني که باور به حضور دگرباره‬ ‫در انتخابات دارند‪ ،‬هر یک به‌گونه‌ای متفاوت حال و روز این‬ ‫ایام اصالح‌طلبان را تفسیر م ی‌کنند‪.‬‬ ‫م ی‌ت��وان گف��ت صاحب��ان تصمی��م و تفک��ر در‬ ‫می��ان اصالح‌طلب��ان هرچه به زم��ان برگ��زاری انتخابات‬ ‫ریاست‌جمهوری یازدهم نزدیک م ی‌ش��ویم به یک محور‬ ‫مش��ترک قربت بیش��تری پیدا م ی‌کنن��د و آن «حضور در‬ ‫انتخابات» است‪ .‬نکته مهم اما این است که تمام ماجرا در‬ ‫این محور مشترک خالصه نم ی‌ش��ود‪ ،‬چرا که یک محور‬ ‫مش��ترک دیگر نیز میان آنان وجود دارد که از هم‌اندیشی‬ ‫و همنشینی آنان جلوگیری م ی‌کند؛ «چگونه باز گردیم‪».‬‬ ‫اما «چگونه باز گردیم »چرا باعث شده اصالح‌طلبان‬ ‫به چند طیف تقسیم ش��وند و اینکه چرا کسی از آنان ب رای‬ ‫«روحانی» منتقد فرش قرمز پهن نکرد؟‬ ‫در تحلیل نخس��تین از آنچه امروز به اصالح‌طلبان‬ ‫م ی‌گذرد‪ ،‬م ی‌توان یک صورت‌بندی ابتدایی از سامان این‬ ‫روزهای آنان‌ ترسیم کرد؛ سامانی که البته متفاوت است با‬ ‫تمام ادوار گذشته آنان‪.‬‬ ‫نکته این است که حاال که اصالح‌طلبان در موقعیت‬ ‫‪ ۹۱‬قرار دارند فقط یک چهره نیست که بخواهد تصمیم‌ساز‬ ‫باشد‪ .‬به دیگر سخن‪ ،‬آنچه از اصالح‌طلبان بعد از سال ‪۸۸‬‬ ‫باقی مانده اکنون مدعی فراوانی دارد؛ به یک معنا آنان دچار‬ ‫«تکثر در رهبری» شده‌اند‪.‬‬ ‫یک س��وی میدان رئی س‌جمهور پیشین قرار دارد که‬ ‫اگرچه نم ی‌توان تفسیری واحد از حرف و سخنان او در پیدا‬ ‫و نهان به جهت چندگانه بودنش یافت‪ ،‬اما آنچه هویداست‬ ‫او دست آخر به یک کاندیدای اصالح‌طلب خواهد اندیشید؛‬ ‫چه اینکه م ی‌گویند یک دلش با محمد‌علی نجفی است و‬ ‫یک دلش با محمد‌رضا عارف‪.‬‬ ‫در اظه��ارات اخی��ر او البته تفاوت‌ه��ا و فاصله‌هایی‬ ‫دیده م ی‌ش��ود نس��بت به آنچ��ه عب��داهلل نوری ی��ا اکبر‬ ‫هاشم ی‌رفسجانی م ی‌گویند‪.‬‬ ‫در این میان تالش نزدیکان��ش در این چند ماه ب رای‬ ‫تبدیل او به رهبر اصالحات همچون س��ال‌های صدارتش‬ ‫به جهت نافرمانی و چندگانگی بدنه اصالحات ناکام مانده‬ ‫است‪.‬‬ ‫س��وی دیگر این ماجرا عبداهلل نوری ق��رار دارد؛ وزیر‬ ‫کش��ور دولت اصالحات که البته سیاس��ت‌های رادیکالش‬ ‫همواره مورد انتقاد بوده اس��ت‪ .‬او اکنون بیش از همیش��ه‬ ‫اصرار به مش��ارکت در رقابت ‪ 92‬دارد و البته خالف گذشته‬ ‫دیگر حرفی از شرط و ش��روط ندارد؛ او گویا به محمد‌علی‬ ‫نجفی م ی‌اندیشد‪.‬‬ ‫از جانبی دیگ��ر موس��وی‌خوئین ی‌ها چه��ره‌ای که‬ ‫ب ر‌خالف گذشته گویا دیگر تمایلی ندارد در پس پرده باشد‪،‬‬ ‫اندیشه‌های دیگری در سر دارد‪.‬‬ ‫او در آخری��ن اظهارنظ��رش‌ب ی‌پ��رده گف��ت‪« :‬م��ا‬ ‫اصالح‌طلبان از اصولگرا هم اصولگراتر هس��تیم‪ ،‬بناب راین‬ ‫دلیلی ندارد ک��ه از یک کاندیدای اصولگ��را حمایت کنیم‪.‬‬ ‫کاندیدای اصالح‌طلبان نباید یک نیروی دست‌چندم باشد‪،‬‬ ‫چرا که نباید خیال ش��ود که هر چوب خشکی که به مردم‬ ‫معرفی کنیم مردم ه��م حمایت خواهند کرد‪ .‬باید کس��ی‬ ‫کاندیدا شود که بتوانیم به او دل ببندیم‪».‬‬ ‫زاوی��ه ف��راوان او ب��ا اکب��ر هاشم ی‌رفس��نجانی و‬ ‫اندیش��ه‌هایش اکنون عیان‌تر از همیش��ه اس��ت‪ .‬صادق‬ ‫زیب��اکالم‪ ،‬تحلیلگ��ر اصالح‌طل��ب و البت��ه نزدی��ک به‬ ‫هاشم ی‌رفس��نجانی م ی‌گوید‪« :‬آقای‌ موسوی‌خوئین ی‌ها‬ ‫کال چشم دیدن آقای هاشم ی‌رفسنجانی را ندارد و هر وقت‬ ‫پای هاشم ی‌رفسنجانی وسط م ی‌آید‪ ،‬ایشان مسائل قدیمی‬ ‫‌‌را پیش م ی‌کشد‪ ،‬در حال ی‌که عالم سیاست‪ ،‬عالم بغض و‬ ‫کینه و نفرت و دشمنی نیست‪ .‬آقای موسوی‌خوئین ی‌ها باید‬ ‫به فکر دموکراسی باشد‪ ،‬نباید به‌دنبال تسویه‌‌حساب‌های‬ ‫دهه شصت‪ ،‬پنجاه یا حتی چهل باشد‪».‬‬ ‫آن ناکام ماند‪.‬‬ ‫در این میان با مطرح شدن دگر‌باره طرح دولت وحدت‬ ‫ملی توس��ط هاشم ی‌رفس��نجانی اگرچه بار دیگر احتمال‬ ‫کاندیداتوری عل ی‌اکبر ناطق‌نوری نقل محافل سیاس��ی و‬ ‫رس��انه‌ای ش��د‪ ،‬اما گویا وی دیگر بنایی ب رای کاندیداتوری‬ ‫ندارد‪ ،‬حتی نظ ر‌سنجی انتخاباتی که از چند روز پیش روی‬ ‫خروجی سایت منس��وب به او قرار داشت اکنون دیگر قابل‬ ‫رویت نیس��ت و این یعنی دیگر احتمالی ب رای بازگشت به‬ ‫عرصه انتخابات ب رای شیخ محتمل نیست‪.‬‬ ‫اما پس از او این عل ی‌اکبر والیتی بود که در تحلی ل‌ها‬ ‫به‌عنوان گزینه مطلوب هاشمی به شمار م ی‌آمد‪.‬‬ ‫او اما حاال راهی دیگر در پیش گرفت��ه و وارد ائتالف‬ ‫سه نفره اصولگرایان شده و این یعنی هاشمی رفسنجانی‬ ‫دیگر نباید روی این گزینه ب رای تشکیل دولت وحدت ملی‬ ‫حساب کند‪.‬‬ ‫در می��ان چهره‌ه��ای سیاس��ی نزدی��ک ب��ه‬ ‫هاشم ی‌رفس��نجانی حاال این حس��ن روحانی اس��ت که‬ ‫م ی‌گویند بناست طالیه‌دار طرح هاشم ی‌رفسنجانی باشد‪.‬‬ ‫او نه مانند عل ی‌اکب��ر ناطق‌ن��وری کاندیداتوری‌اش‬ ‫منتفی ش��ده و نه مانن��د عل ی‌اکبر والیتی وارد پروس��ه‌ای‬ ‫متفاوت شده است‪.‬‬ ‫حس��ن روحان��ی در جدیدتری��ن اظهارنظ��رش‬ ‫گفته اس��ت که در حال بررس��ی شرایط اس��ت و احتمال‬ ‫کاندیدات��وری‌اش وج��ود دارد؛ تکنوکراتی عملگ��را که در‬ ‫صف‌بندی نیروهای سیاسی از چهره‌های نزدیک و متمایل‬ ‫به هاشمی‌‌رفسنجانی به ش��مار م ی‌رود و البته همچون او‬ ‫منتقد وضع موجود‪.‬‬ ‫نقد‌هایش به احمدی‌نژاد آنقدر جدی و تند اس��ت که‬ ‫غالبا پس از طرح با بازخوردهای ف��راوان و متعددی مواجه‬ ‫م ی‌شود‪.‬‬ ‫او در یکی از این جن��س اظهاراتش گفته بود‪« :‬مردم‬ ‫دالر نم ی‌خواهند‪ ،‬صداقت و برنام��ه م ی‌خواهند‪ .‬ما نیاز به‬ ‫نوکر نداریم نیاز به مدیر داریم‪ .‬ما نیاز به نوکر مدیر داریم‪ ،‬نه‬ ‫نوکر خالی‪ .‬تنها نوکر بودن کافی نیست‪».‬‬ ‫در این میان اما حسن روحانی بر یک نکته تاکید ویژه‬ ‫کرده و آن حضور مستقل در انتخابات است؛ این یعنی نه به‬ ‫اصولگرایان چشم دوخته و نه به اصالح‌طلبان‪.‬‬ ‫عدم انتظارش از اصولگرایان ب رای حمایت جریانی و‬ ‫متحد با ش��رایط موجود‪ ،‬ائتالف سه‌نفره و دیگر چهره‌های‬ ‫اصولگرا که راه پاستور در پیش گرفته‌اند بدیهی م ی‌نماید‬ ‫اما اینکه چرا به‌رغم مواضع منتقدانه و گاه معترضانه‪ ،‬حسن‬ ‫روحانی با استقبال اصالح‌طلبان ب رای کاندیداتوری مواجه‬ ‫نم ی‌شود مساله‌ای مهم به نظر م ی‌رسد؛ رخدادی که نشات‬ ‫گرفته از روزگار کنونی اصالح‌طلبان است‪.‬‬ ‫آنچنان که شرحش آمد هم میان رهبران و صاحبان‬ ‫تصمیم اصالح‌طلبان تکث��ر وجود دارد و ه��م آنچنان که‬ ‫ش��رحش خواهد آمد در می��ان بدنه اصالح‌طلب��ان تکثر و‬ ‫نافرمانی تشکیالتی حاکم است‪.‬‬ ‫س�طح دوم اصالحات‬ ‫عباس عب��دی م ی‌گوید‪« :‬م��ن این ف��رض را غلط‬ ‫م ی‌دانم که کس��انی بیایند و بگویند حتم��ا رای م ی‌آوریم‪.‬‬ ‫چرا؟ چون وقتی رای نیاورند‪ ،‬م ی‌زنن��د زیرش و م ی‌گویند‬ ‫تقلب شده‪ .‬این چه فرضی است که ما داریم م ی‌گذاریم؟ چه‬ ‫کسی این را گفته‪ ،‬اصال از کجا این را درآورده‌اند که اگر یک‬ ‫نامزد اصالح‌طلب بیاید‪ ،‬حتما و حتما رای م ی‌آورد‪.‬‬ ‫من از جمله کس��انی هس��تم که (حاال شاید خیلی‬ ‫صحیح نباش��د این را بگویم) معتقد نیس��تم که حتی اگر‬ ‫قوی‌ترین چهره اصالح‌طلب هم بیاید‪ ،‬لزوما رایش قطعی‬ ‫است‪ .‬اتفاقاتی ممکن اس��ت در عرصه سیاسی بیفتد که‬ ‫اصال چنین چیزی رخ ندهد‪ ».‬یا در جای دیگری م ی‌گوید‪:‬‬ ‫‪21‬‬
‫سياست‬ ‫«باید از خط‌مشی چهارساله‌ گذشته‌شان برگردند‪».‬‬ ‫عبداهلل نوری هم با تاکید بر لزوم شرکت اصالح‌طلبان‬ ‫در انتخابات بر این باور اس��ت که‪« «:‬موضع تند و افراطی‬ ‫گرفتن جز اینکه ع��ده‌ای ما را قهرمان بدانند و سازش��کار‬ ‫نخوانند خاصی��ت و ارزش دیگری ندارد‪ .‬به جای کوش��ش‬ ‫ب رای قهرمان شدن نزد افکار عمومی به این بیندیشیم که‬ ‫سخنان و اقدامات ما چه تاثیری در بهبود وضعیت مردم و‬ ‫آتیه کشور دارد‪».‬‬ ‫این دو چهره اصالح‌طلب در واقع به یک مساله بیشتر‬ ‫از نتیجه انتخابات فکر م ی‌کنند و آن بازگشت اصالح‌طلبان‬ ‫به عرصه قدرت رسمی است‪.‬‬ ‫به بیان دیگ��ر آنه��ا برآنند ک��ه راهی باز ش��ود تا با‬ ‫تجمیع نیروهای پ راکنده ش��ده اصالح‌طل��ب و نیز‌ترمیم‬ ‫همبس��تگ ی‌های از دس��ت رفته به جناح ناکام سال‌های‬ ‫ماضی آب حیات بدهند‪ .‬ب رای تصمیم‌گی��ری درباره آینده‬ ‫نگاه آنان پیوسته به گذشته دوخته شده‪ ،‬آنچنان که عبداهلل‬ ‫نوری م ی‌گوید‪« :‬فواید حضور اصالح‌طلب��ان در انتخابات‬ ‫س��ال ‪ ،1388‬از عدم‌حضور آنه��ا در انتخابات مجلس نهم‬ ‫بیشتر بوده است‪».‬‬ ‫اما چرا آنان نم ی‌توانند با هم‌نشینی و هم‌اندیشی به‬ ‫یک نتیجه واحد برسند تا آنگونه که عباس عبدی م ی‌گوید‬ ‫موقعیت ‪ 75‬را در سال ‪ 91‬بازآفرینی کنند؟‬ ‫واقعیت آن اس��ت که اکنون دامنه اصالحات پرشده‬ ‫از نیروهای گریز از مرکز‪ ،‬نیروهایی که دیگر نگاهش��ان به‬ ‫تصمیم‌سازان و تئوری پردازان اصالح‌طلب نیست‪.‬‬ ‫ای��ن نیروها الگ��وی فرمان��ی چهره‌ه��ای رده باال و‬ ‫تئوریسی ن‌های اصالح‌طلب را ب ر‌نم ی‌تابند و چنین است که‬ ‫فرمان همسازی که البته خودجوش نیست و دستوری است‪،‬‬ ‫فرمانبرداری در بدنه ندارد‪.‬‬ ‫آنها هر یک به س��یاق خود آغاز‌گر راه جدیدی شده‪،‬‬ ‫تعریف‌های پیش��ین را به چالش کش��یده و خ��ود مدعی‬ ‫آینده شده‌اند‪ .‬اینگونه است که حاال با چهره‌هایی در میان‬ ‫اصالح‌طلبان مواجه هس��تیم ک��ه‌ب ی‌توجه ب��ه الگوهای‬ ‫فرمانی موجود‪،‬خود تالش ب رای کاندیداتوری را آغاز کرده‌اند؛‬ ‫کاندیداهایی که بیش��تر به صورت «حداق��ل» در نظرند تا‬ ‫«فراگستر» بودن در میان اصالح‌طلبان‪.‬‬ ‫هر چ��ه هس��ت آنه��ا خ��ود را منتقد وض��ع موجود‬ ‫اصالح‌طلبان م ی‌دانند و مقصرش را تندروی تصمیم‌سازان‬ ‫سابق‪ ،‬که حاال مقاومند در ب رابر توضیح درباره آنچه گذشته‬ ‫است‪.‬‬ ‫این نیروها با نگاه و بیانی ش��کاکانه به توصی ه‌های‬ ‫چهره‌های رده باالتر اصالحات‪ ،‬هم تحریم را ب ر‌نم ی‌تابند و‬ ‫هم قرار گرفتن پشت‌سر کاندیداهای حداکثری اصالح‌طلب‬ ‫را قبول ندارند‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫هاشمی‌م ی‌آید؟‬ ‫اکب��ر هاشم ی‌رفس��نجانی هفته گذش��ته در آخرین‬ ‫اظهارنظرش احتمال کاندیداتوری خود را رد نکرده و گفته‪:‬‬ ‫«هنوز بنا ندارم وارد صحنه شوم»‬ ‫اما آیا باید باور کنیم که قرار است یکی از کاندیداهای‬ ‫انتخابات یازدهم اکبر هاشم ی‌رفسنجانی باشد؟‬ ‫آیا شاهد رجعت دگر باره هاشمی به مهمترین رقابت‬ ‫سیاسی درون نظام خواهیم بود؟‬ ‫واقعیت این است که دیگر کمتر تحلیلگری درصدی‬ ‫از احتمال وقوع چنین رخ��دادی را با رصد ش��رایط موجود‬ ‫تصور مي کند‪.‬‬ ‫هاشم ی‌ اگرچه در س��ال هاي اخير مواضعی متفاوت‬ ‫و البته نزدی��ک دارد به منتقدان اما هر چه هس��ت او هنوز‬ ‫اکبر هاشم ی‌رفسنجانی است؛ فردی که در هویت‌شناسی‬ ‫سیاس ی‌اش به چهره‌ای محافظه‌کار شهره است‪.‬‬ ‫ب ی‌ش��ک همین محافظه‌کاری‪ ،‬اکنون که هاش��می‬ ‫‪22‬‬ ‫در سن ‪ 77‬س��الگی قرار دارد هنوز همراه اوست و اجازه اخذ‬ ‫ی را به او نخواهد داد‪.‬‬ ‫چنین تصمیم ‌‬ ‫اما آنچنان که فرزن��دان و افراد نزدیک به او م ی‌گویند‬ ‫حاال مهمترین تصمیم سیاس��ی هاش��می تاثیرگذاری بر‬ ‫انتخابات ‪ 92‬است‪.‬‬ ‫به دیگر س��خن اینکه حاال همه اف��راد نزدیک به او‬ ‫م ی‌گویند هاشمی تمام تالشش را در انتخابات ‪ 92‬انجام‬ ‫خواهد داد؛ تالشی که آنگونه که خودش م ی‌گوید در قالب‬ ‫پروژه دولت وحدت ملی دنبال خواهد شد و حاال که حسن‬ ‫روحانی احتمال نامزدی‌اش مطرح شده‪ ،‬م ی‌گویند همان‬ ‫گزینه‌ای است که بناست طرح هاشمی را دنبال و اجرا کند‪.‬‬ ‫اما اگر چنین فرضی ه‌ای درست باشد باید به بررسی این‬ ‫مساله پرداخت که کدام بخش از اصالح‌طلبان و کدام بخش‬ ‫از اصولگرایان از نامزدی حسن روحانی حمایت خواهند کرد؟‬ ‫با رص��د اظه��ارات و تح��رکات سیاس��ی چن��د ماه‬ ‫اخیر م ی‌ت��وان فهمید ک��ه طیف چ��پ اصالح‌طلبان که‬ ‫رئی س‌جمهور پیشین‪ ،‬موس��وی‌خوئین ی‌ها‪ ،‬عبداهلل‌ نوری‬ ‫و چهره‌هایی از این دست را در خود جای داده است قرابتی‬ ‫با حسن روحانی ندارند و آنگونه که در چند روز گذشته نیز‬ ‫نمایان ش��د س��عی کردند از این ماجرا یعنی اعالم احتمال‬ ‫کاندیداتوری حسن روحانی آرام و‌ب ی‌صدا عبور کنند‪ .‬آنچنان‬ ‫که آمد آنها به گزینه‌های دیگری که اگرچه رده باال نیستند‬ ‫اما اتیکت اصالح‌طلبی دارند‪ ،‬م ی‌اندیشند‪.‬‬ ‫در طیف مقاب��ل آنان که جناح راس��ت اصالح‌طلبان‬ ‫به‌شمار م ی‌رود‪ ،‬اما اکنون شرایط دیگری حاکم است‪.‬‬ ‫کارگ��زاران ک��ه ح��زب سیاس��ی نزدی��ک ب��ه‬ ‫هاشمی‌‌رفس��نجانی اس��ت‪ ،‬اگر بخواهد موضعی داش��ته‬ ‫باشد به احتمال خیلی زیاد حمایت از طرح و گزینه هاشمی‬ ‫خواهد بود‪.‬‬ ‫غالمحسین کرباس��چی‪ ،‬دبیرکل حزب کارگزاران در‬ ‫جدیدترین اظهارنظرش گفته است‪« :‬حسن روحانی معتدل‬ ‫است نه اصولگرا‪ .‬کارگزاران عالوه بر نجفی و جهانگیری‪،‬‬ ‫سایر کسانی که خود را در معرض کاندیداتوری قرار داده‌اند را‬ ‫رصد خواهد کرد و هر کاندیدایی که خواهان تحول و تغییر‬ ‫در سیاست‌های جاری کشور باشد را در معرض انتخاب خود‬ ‫قرار خواهد داد‪».‬‬ ‫در دیگر تشکل‌ها و احزاب فعال و نیمه‌فعال این طیف‬ ‫نیز شرایطی مانند کارگزاران حاکم است؛ اگر چه در میانشان‬ ‫مخالفان سفت و س��ختی نیز در ب رابر حسن روحانی وجود‬ ‫دارد‪ ،‬اما هس��تند گروهایی از آنان که چنین گزینه‌ای را در‬ ‫شرایط موجود مغتنم م ی‌شمارند‪.‬‬ ‫در میان اصولگرایان نیز بخش‌هایی که عمدتا نزدیک‬ ‫به سنت ی‌ها هس��تند قرابت‌هایی با حس��ن روحانی و البته‬ ‫هاشم ی‌رفسنجانی دارند‪.‬‬ ‫بنابر برخی تحلی ل‌ها محتمل است که آنها حمایتی‬ ‫البته ن��ه چن��دان نمای��ان از حس��ن روحان��ی در صورت‬ ‫کاندیداتوری داشته باشند‪.‬‬ ‫در این سامان سیاس��ی متفاوت از همه ادوار گذشته‬ ‫حس��ن روحانی اگر کاندیدای انتخابات ریاس��ت‌جمهوری‬ ‫یازدهم ش��ود با حامیان و مخالفانی مواجه خواهد شد که‬ ‫البته هنوز هیچ کدام تصمیم نهای ی‌شان را ب رای انتخابات‬ ‫نگرفته‌اند‪.‬‬ ‫اما آیا حس��ن روحان��ی کاندیدات��وری در انتخابات را‬ ‫خواهد پذیرفت؟ و آیا آنگونه ک��ه م ی‌گویند او مجری طرح‬ ‫دولت وحدت ملی خواهد شد؟و يك س��وال مهم ديگر؛ آيا‬ ‫هاشمي رفسنجاني با حمايت از حسن روحاني صف خود را‬ ‫از اصالح‌طلبان جدا كرده است؟‬ ‫تاكن��ون به نظر م ي‌رس��د كه هاش��مي و خاتمي دو‬ ‫راه جدا از هم را م ي‌روند و طيفش��ان از يكديگر جدا ش��ده‬ ‫اس��ت و هر يك با گزينه‌اي متف��اوت پا ب��ه انتخابات ‪92‬‬ ‫م ي‌گذارند‪g .‬‬ ‫ديپلمات هسته اي‬ ‫حسن روحاني از پارلمان‬ ‫تا شوراي عالي امنيت ملي‬ ‫‪2‬‬ ‫حسن فریدون روحانی‪ ،‬سیاس��تمدار تکنوکراتی است‬ ‫که سال‌هاس��ت در مناصب مختلفی حضور دارد‪ .‬او که ‪۲۱‬‬ ‫آبان ‪ ۱۳۲۷‬در سرخه سمنان متولد شده‪ ،‬نمایندگی مجلس‬ ‫خب��رگان رهبری‪ ،‬عضویت در مجمع تش��خیص مصلحت‬ ‫نظام و عضویت در ش��ورای عالی امنیت مل��ی و دبیری آن‬ ‫را تجربه کرده اس��ت‪.‬او در س��ال ‪ ۱۳۴۰‬در حالی که ‪ ۱۳‬سال‬ ‫بیشتر نداشت راهی قم شد و تحصیالت حوزوی خود را آغاز‬ ‫کرد‪ .‬روحانی در قم از محضر اس��تادان بزرگی بهره جست‪.‬‬
‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫در خارج فقه و اص��ول در کالس درس اس��تادانی همچون‬ ‫آیت‌اهلل سی د‌محمد محقق داماد‪ ،‬شیخ مرتضی حائری‌یزدی‬ ‫و آیت‌اهلل سی د‌محمدرضا گلپایگانی شرکت و سپس در سطح‬ ‫عالی آیت‌اهلل سلطانی‪ ،‬آیت‌اهلل محمد فاضل‌لنکرانی و شیخ‬ ‫محمد شاه‌آبادی از استادان او بودند‪.‬روحانی البته همزمان با‬ ‫تحصیل در حوزه‪ ،‬از علوم آکادمیک هم بهره برد‪ .‬او در فاصله‬ ‫سال‌های ‪ ۱۳۴۸‬تا ‪ ۱۳۵۱‬موفق به کس��ب مدرک لیسانس‬ ‫حقوق از دانشگاه ته ران ش��د‪ .‬روحانی سپس در سال ‪۱۳۵۷‬‬ ‫ب رای ادامه تحصیالت به بریتانیا رفت و در آنجا فوق‌لیسانس‬ ‫حقوق عمومی و دکترای حقوق اساسی را از دانشگاه گالسکو‬ ‫اخذ کرد‪.‬با آغاز فعالی ت‌های مبارزات انقالبی مردم در س��ال‬ ‫‪ ۱۳۴۱‬او نیز به مبارزان پیوس��ت‪ .‬حس��ن روحانی نخستین‬ ‫بار در س��ال ‪ ۱۳۴۳‬دس��تگیر و در طول مبارزه بارها دستگیر‬ ‫و ممنوع‌المنبر شد‪ .‬آنگونه که مشهور است اولین بار او بود‬ ‫که لقب «امام» را‪ ،‬در آبان ماه ‪ ۱۳۵۶‬ب رای رهب ر‌کبیر انقالب‬ ‫اسالمی به‌کار برد‪.‬‬ ‫پس از پیروزی انقالب اسالمی روحانی مسئولی ت‌های‬ ‫مختلفی را ب ر‌عهده گرفت‪ .‬او از بدو پیروزی انقالب اسالمی‬ ‫به مجلس شورای اسالمی راه‌یافت و پنج دوره قانونگذاری را‬ ‫تجربه کرد‪ .‬روحانی در دوره‌ه��ای اول و دوم به‌عنوان رئیس‬ ‫ن رئیس‬ ‫کمیسیون دفاع و در دوره‌های چهارم و پنجم به‌عنوا ‌‬ ‫برئیس اول مجلس حضور‬ ‫کمیسیون سیاست خارجی و نای ‌‬ ‫داش��ت‪ .‬وی هم‌زمان با نمایندگی مجلس از س��ال ‪ ۱۳۶۲‬تا‬ ‫‪ ،۱۳۶۴‬در مقام معاونت فرماندهی جنگ و از س��ال ‪ ۱۳۶۴‬تا‬ ‫‪ ۱۳۶۷‬نیز در سمت رئیس ستاد قرارگاه مرکزی خاتم‌االنبیاء‬ ‫در دوران جنگ فعالیت م ی‌کرد‪ .‬روحانی همچنین از س��ال‬ ‫‪ ۱۳۶۵‬تا س��ال ‪ ۱۳۷۰‬فرماندهی پدافند هوایی کل کشور را‬ ‫ب ر‌عهده داش��ت‪ .‬عضویت در هیات امنای دانش��گاه ته ران‬ ‫و منطقه شمال از س��ال ‪ ۱۳۷۴‬تا س��ال ‪ ۱۳۷۸‬و همچنین‬ ‫عضویت در شورای سرپرستی صدا‌و‌س��یما از سال ‪ ۱۳۵۹‬تا‬ ‫سال ‪ ۱۳۶۲‬از دیگر مس��ئولی ت‌های وی در سال‌های پس از‬ ‫انقالب بوده است‪.‬روحانی از زمان بازنگری در قانون‌‏اساسی‬ ‫جمهوری اسالمی ای ران و تشکیل شورای‌عالی امنیت ملی‪،‬‬ ‫در مقام نماینده رهبر معظم انقالب در این شورا حضور دارد‪.‬‬ ‫او البته به مدت ‪ ۱۶‬س��ال و در دوره‌های ریاس��ت‌جمهوری‬ ‫هاشم ی‌رفس��نجانی و س��ی د‌محمد خاتمی در دولت‌های‬ ‫س��ازندگی و اصالحات به‌عنوان دبیر ش��ورای عالی امنیت‬ ‫ملی جمهوری اس�لامی ای ران فعالیت کرد‪ .‬او همچنین از‬ ‫اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس کمیسیون‬ ‫سیاسی‪ ،‬دفاعی و امنیتی این مجمع است‪.‬روحانی همچنین‬ ‫از س��ال‏‪ ۱۳۷۱‬تاکنون رئیس مرکز تحقیقات اس��تراتژیک‬ ‫مجمع تش��خیص مصلحت نظام بوده است‪.‬او در انتخابات‬ ‫میاندوره‌ای س��ومین دوره مجلس خب��رگان رهبری در ‪۲۹‬‬ ‫بهمن‏‪ ۱۳۷۸‬به نمایندگی از مردم استان سمنان به مجلس‬ ‫خبرگان رهبری راه‌یافت و در انتخابات دوره چهارم این مجلس‬ ‫در س��ال ‪ ۱۳۸۵‬نیز به‌عنوان نماینده ته ران به عضویت این‬ ‫مجلس درآمد‪.‬روحانی در کنار فعالی ت‌های سیاسی تالیفاتی‬ ‫نیز داشته است؛ تالیفاتی که برخی از آنها در دانشگاه‌ها نیز‬ ‫تدریس م ی‌شوند‪ .‬از جمله کتاب‌های او م ی‌توان به «انقالب‬ ‫اس�لامی؛ ریش��ه‌ها و چالش‌ها» (در دو جلد)‪« ،‬مبانی تفکر‬ ‫سیاس��ی امام خمینی(ره)»‪« ،‬رویدادهای یازدهم س��پتامبر‬ ‫و مواضع جمهوری اس�لامی ای ران»‪« ،‬تح��والت جهانی با‬ ‫نگاه ب��ه موقعیت جمهوری اس�لامی ای��ران»‪« ،‬خاط رات»‬ ‫(در دو جلد انقالب و دفاع مقدس)‪« ،‬اس��تراتژی امنیت ملی‬ ‫جمهوری اس�لامی ای ران» (در دو جلد)‪« ،‬سیره امامان شیعه‬ ‫در تاری��خ» و همچنین کت��اب «امنیت ملی و دیپلماس��ی‬ ‫هسته‌‌ای» که خاط رات دوران مسئولیت او به‌عنوان مذاکره‬ ‫کننده ارشد ای ران را روایت م ی‌کند‪ ،‬اش��اره کرد‪.‬اما نام حسن‬ ‫روحانی که حاال ‪ 64‬س��ال دارد‪ ،‬با پرونده هسته‌ای ای ران گره‬ ‫خورده اس��ت‪ .‬آنگونه که خودش روایت م ی‌کن��د در یکی از‬ ‫سخت‌ترین شرایط مسئولیت این پرونده را برعهده گرفته بود‪.‬‬ ‫حسن روحانی در کتاب خاط راتش شرایط آن دوران را اینگونه‬ ‫تفسیر م ی‌کند‪« :‬عالوه بر توطئه‌های خارجی‪ ،‬برخی کنش‌ها‬ ‫و نگرش‌های داخلی شرایط را ب رای دشمن سهل‌تر و دفاع را‬ ‫ب رای ما تا حدودی سخت‌تر کرده بود‪ .‬به‌عنوان نمونه برخی‬ ‫از فعالی ت‌های هسته‌ای ای ران به دلیل رویکرد خصمانه غرب‬ ‫به ویژه آمریکا‪ ،‬به آژانس گزارش نشده بود یا پس از جنجال‬ ‫تابستان ‪ 1381‬سازمان انرژی اتمی‌ای ران به برخی از سواالت‬ ‫آژانس به‌صورت دقیق پاسخ نداده بود‪ .‬کشف آلودگی سطح‬ ‫باال اوایل سال ‪ 82‬توس��ط آژانس نیز بر نگران ی‌ها و ابهامات‬ ‫افزوده بود‪ .‬البته آلودگی در اين س��طح ب رای س��ازمان انرژی‬ ‫اتمی‌ای ران و قطعا ب رای مسئوالن سیاسی کشور شگفت‌آور‪،‬‬ ‫گیج کننده و غیر قابل توجیه بود‪.‬در مقاطعی هم در برخورد با‬ ‫آژانس از شیوه‌هایی استفاده م ی‌شد که ب رای آنها شک‌ب رانگیز‬ ‫و ابهام‌آفرین بود‪ .‬ب رای مثال مسئوالن و بارزسان آژانس ب رای‬ ‫سفر به ای ران گاهی با تاخی ر‌های قابل اجتنابی مواجه م ی‌شدند‪.‬‬ ‫بناب راین مقطع سال‌های ‪ 1381-1382‬یکی از بدترین مقاطع‬ ‫ب رای طرح اتهام س��اخت بمب اتم ی‌به ای ران بود‪ ،‬که شرایط‬ ‫را ب رای مقابله و زدودن این اتهام واهی‪ ،‬ب رای مس��والن نظام‬ ‫دشوار کرده بود‪ .‬با‌توجه به ش��رایط فوق در حالی که مسیر‬ ‫توسعه انرژی هسته‌ای در کشور با دستان توانمند متخصصان‬ ‫نسل جوان و تصمیمات مهم تاثیرگذار سیاستمداران کشور‬ ‫به اوج خود رسیده بود‪ ،‬ناگاه در پیچ و خم‌های توطئه‌گرانه و‬ ‫هوس‌آلود غرب‪ ،‬به دامان تقابل و درگیری سیاسی افتاد و در‬ ‫تالش ب��رای از میان بردن یا حداقل زمی ن‌گی��ر کردن آن‪ ،‬از‬ ‫‪23‬مرداد ‪ 81‬با تبلیغات و هجمه رس��انه‌ای غرب به صحنه‬ ‫نزاعی دیپلماتیک وارد ش��د و در ‪ 21‬شهریور ‪ 1382‬منجر به‬ ‫صدور ش��دیدترین قطعنامه آژانس بی ن‌المللی انرژی اتمی‬ ‫‌علیه ای ران ش��د و ای ران را با چالش��ی بزرگ روب��ه‌رو کرد که‬ ‫م ی‌توانس��ت ابعاد مختلف زندگی م��ردم را تحت‌تاثیر قرار‬ ‫دهد‪ .‬من با تصمیم جلسه سران نظام و مسئوالن عال ی‌رتبه‪،‬‬ ‫با حکم رئی س‌جمهور و با تاکید مقام معظم رهبری از ‪ 14‬مهر‬ ‫‪ 1382‬مسئولیت مس��تقیم تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای را بر‬ ‫عهده گرفتم‪ .‬هم‌زمان ش��اهد ماجراجویی برخی در داخل و‬ ‫خارج کشور بودم‪ ،‬اما در جهت پاسداشت منافع و امنیت ملی‬ ‫دم ب رنیاوردم و از جنجال پرهیز کردم‪(».‬صفحات ‪)22-21-20‬‬ ‫اما ماجرای انتخاب حس��ن روحانی به‌عنوان مسئول‬ ‫پرونده هس��ته‌ای ای ران نی��ز قابل توجه اس��ت‪ .‬او در بخش‬ ‫دیگری از کتاب خاط راتش با شرح اختالف‌نظ ر‌ها و اقدامات‬ ‫موازی و ناهماهنگ ماجرای انتخابش به‌عنوان مسئول‪ ،‬این‬ ‫پرونده را این‌چنین شرح م ی‌دهد‪« :‬در نخستین جلسه سران‬ ‫پس از قطعنامه شهریور من جمع‌بندی مباحث کمیته عالی‬ ‫هسته‌ای را به آن جلسه گزارش دادم‪ .‬دیگران هم گزارش‌هایی‬ ‫ارائه دادند‪ ،‬ولی همه متعجب بودند که چطور چنین قطعنامه‬ ‫شدیدی علیه ای ران صادر شده اس��ت! اختالف بین تحلیل‬ ‫وزارت‌خارجه و پی ش‌بینی س��ازمان انرژی اتمی‌نیز زیاد بود‪.‬‬ ‫در آن جلسه وزیر امور خارجه معتقد بود که این مساله با روند‬ ‫لو‌فصل نم ی‌رسد و ادامه آن کشور را دچار مشکل‬ ‫فعلی به ح ‌‬ ‫م ی‌کند و بناب راین باید یک نفر با اختیار تام مس��ئولیت این‬ ‫پرونده را بر‌‌عهده گیرد و اینجانب را به‌عنوان مسئول پرونده‬ ‫پیشنهاد کرد‪ .‬آقای هاش��می و آقای خاتمی و دیگر اعضای‬ ‫جلسه نیز این پیشنهاد را تایید کردند‪ ،‬ولی من نپذیرفتم‪ .‬در‬ ‫واقع وزارت امور خارجه از سویی نگران پیامد‌های شدید پرونده‬ ‫هسته‌ای بود و از سوی دیگر با سازمان که مسئول مستقیم‬ ‫پرونده در آن مقطع بود اختالفات جدی داشت‪ .‬یکی از معاونان‬ ‫وزارت‌خارجه گفته بود این پرونده نیاز ب��ه یک قربانی دارد و‬ ‫خوب است دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی‪ ،‬قربانی آن باشد‬ ‫تا وزارت امور خارجه از تیررس خارج شود‪)129(».‬‬ ‫«‪...‬برخی س��ران کش��ور اصرار داش��تند تا اینجانب‬ ‫مسئولیت پرونده هسته‌ای را بپذیرم ولی من قبول نم ی‌کردم‪.‬‬ ‫اس��تدالل من این بود که م��ن عضو هیچ ی��ک از دو جناح‬ ‫قدرتمند کشور نیستم و در نتیجه ممکن است هدف مناسبی‬ ‫ب رای حمالت ناروای افراطیون دو‌طرف باش��م‪ .‬از طرفی نه‬ ‫امکانات وزارت ام��ور خارجه در اختیار من ب��ود که بخواهم‬ ‫آزادانه فعالیت دیپلماتیک داشته باشم‪ ،‬نه دستگاه تبلیغات‬ ‫در اختیارم بود تا بتوانم پاسخگوی س��خنان ناروا باشم و نه‬ ‫حتی امکانات اطالعاتی ویژه‌ای در اختیار داشتم تا بتوانم ب رای‬ ‫هماهنگ کردن بخش‌های مختلف با یکدیگر برنامه‌ریزی‬ ‫کنم‪ .‬گفتم چنانچه فرد دیگری مسئولیت این پرونده را بپذیرد‬ ‫حاضرم با تمام توان به او کمک کنم‪ .‬در نهایت همانطور که‬ ‫قبال اشاره شد وزیر امور‌خارجه این پیشنهاد را در جلسه سران‬ ‫مطرح کرد‪ .‬پس از چند نوبت آقای خاتمی حضوری و تلفنی‬ ‫با من تماس گرفتند و حتی یکبار یادداشت خصوصی در این‬ ‫زمینه ب رایم فرس��تاند‪ ،‬ولی من نپذیرفتم‪ .‬تا اینکه غروب روز‬ ‫‪ 1382/7/13‬در یک نامه دستنویس خصوصی حکمی‌را در‬ ‫این زمینه ب رای من ارسال کردند‪ ،‬که من آن نامه را در کشوی‬ ‫میزم گذاش��تم تا فردا حضورا دالیل امتناع خود را با ایشان در‬ ‫میان بگذارم‪ .‬آن ش��ب با مقام معظم رهبری ب رنامه مالقات‬ ‫‪23‬‬
‫سياست‬ ‫داش��تم‪ .‬در پایان آن مالق��ات‪ ،‬مقام معظم رهب��ری به من‬ ‫فرمودند چرا مسئولیت پرونده هسته‌ای را نم ی‌پذیری حاال که‬ ‫همه مسئوالن متفق‌القول هستند که شما این مسئولیت را‬ ‫بپذیرید و آقای رئی س‌جمهور هم به شما حکم داده‌اند؛ «خذها‬ ‫بقوه» (با همه نیرو آن را در اختیار بگیرید)‪ .‬من در پاسخ دالیل‬ ‫خود را ب رای نپذیرفتن مسئولیت توضیح دادم‪ .‬ایشان فرمودند‬ ‫که «این باری اس��ت بر دوش من‪ ،‬بگیر ب��ردوش خودت!»‬ ‫لحظه‌ای سکوت کردم و سپس گفتم حاال که نظرشماست‬ ‫م ی‌پذیرم‪ .‬ایشان دعا کردند و تشکر کردند‪ .‬در واقع با همان‬ ‫نامه دستنویس خصوصی باتوجه به نظر مقام معظم رهبری‬ ‫از فردای آن روز کار خود را آغاز کردم‪)138-137(».‬‬ ‫شروع به کار حس��ن روحانی به‌عنوان مسئول پرونده‬ ‫هسته‌ای آنگونه که خودش روایت کرده در شرایط متفاوتی‬ ‫بوده است‪ ،‬در آن زمان مجلس و دولت در اختیار اصالح‌طلبان‬ ‫بود؛ اصالح‌طلبانی که در میانشان چهره‌های رادیکال و تندرو‬ ‫وجود داشت و همانطور که خود او پی ش‌بینی کرده بود در ادامه‬ ‫کار ب رای او موانع و مشکالتی را پدید آورده بودند‪ .‬مسائلی که‬ ‫موجب شد حتی حسن روحانی تهدید به استعفا کند‪ .‬او درباره‬ ‫یکی از مقاطعی که این نیروها ب رای او مشکل‌آفرینی کرده‬ ‫بودند در کتاب خاط راتش به اتفاقات زمان مذاکرات با سف رای‬ ‫اروپایی پرداخته و نوشته است‪« :‬در آستانه مذاکرات ته ران با‬ ‫چند اتفاق ناگوار مواجه شدیم‪ .‬نخستین آنها‪ ،‬اشتباه یکی از‬ ‫سف رای ما در اروپا بود‪ .‬او به مقامات آن کشور گفته بود ای ران‬ ‫ب رای توقف غنی سازی آمادگی دارد‪ .‬پس از اینکه تلکس این‬ ‫مذاکره به دست من رس��ید‪ ،‬با رئی س‌جمهور تماس گرفتم‬ ‫و گفتم من از ابتدا نم ی‌خواس��تم این مس��ئولیت را بپذیرم‬ ‫و م ی‌دانس��تم وزارت امور خارجه به ان��دازه کافی همکاری‬ ‫نم ی‌کند و حاال م ی‌بینید که شاهد نخستین اقدام نسنجیده‬ ‫هستم‪ .‬گفتم سفیر شما گفته آماده توقف هستیم! بناب راین‬ ‫من چطور بحث تعلیق محدود را با سه وزیر مطرح کنم؟ ظاه را‬ ‫برخی س��ف رای ما تفاوت توقف و تعلیق را چندان تشخیص‬ ‫نم ی‌دادند‪ .‬دومین مس��اله این بود که تعدادی از نمایندگان‬ ‫مجلس‪ ،‬طرح سه‌فوریت ب رای الزام به پذیرش پروتکل الحاقی‬ ‫را امضا کرده و در پی آن بودند تا آن را تقدیم مجلس کنند‪ .‬به‬ ‫رئی س‌جمهور گفتم که اگر طرح سه‌فوریت در مجلس مطرح‬ ‫شود‪ ،‬من اس��تعفا م ی‌دهم‪ .‬گفتم ظاه را مجلس از آغاز کار‪،‬‬ ‫کارشکنی را شروع کرده است‪ .‬در این زمینه من و آقای خاتمی‬ ‫با آقای کروبی (رئیس مجلس) صحب��ت کردیم تا این طرح‬ ‫متوقف شود و در مجلس مطرح نش��ود‪ .‬خوشبختانه ایشان‬ ‫مانع ش��د و طرح در صحن علنی مطرح نشد‪ ،‬ولی متاسفانه‬ ‫سف رای اروپایی از تهیه این طرح در مجلس با‌خبر شده بودند‪.‬‬ ‫سومین مساله این بود که پیش از آنکه وزرا به ته ران برسند‪،‬‬ ‫رئی س‌جمهور در مصاحب ه‌ای مطبوعاتی اعالم کرده بود که ما‬ ‫تعلیق را م ی‌پذیریم‪ .‬با شنیدن این مطلب به تیم مذاکراتی‬ ‫گفتم در مورد پروتکل که در مجلس طرح س��ه‌فوریت تهیه‬ ‫کرده‌اند‪ ،‬تعلیق را هم که رئی س‌جمهور اعالم کرده‪ ،‬من دیگر‬ ‫قرار است بر سر چه موضوعی مذاکره کنم؟»(‪)174-173‬‬ ‫حس��ن روحانی در عین ح��ال از هماهنگی نیروهای‬ ‫اقتصادی دولت وقت اب راز خشنودی کرده و آنها را همراه خود‬ ‫در ماجرای پرونده هسته‌ای توصیف کرده است‪ .‬او در این مورد‬ ‫چنین نقل م ی‌کند‪« :‬زمستان‪ 1382‬که اعضای ستاد اقتصادی‬ ‫دولت‪ ،‬آقایان شیبانی (رئیس بانک مرکزی )‪ ،‬صفدر حسینی‬ ‫(وزیر اقتصاد) و شریعتمداری (وزیر بازرگانی) به دبیرخانه آمده‬ ‫بودند‪ ،‬گزارش��ی از وضع اقتصادی کش��ور ارائه دادند و از من‬ ‫خواستند دست‌کم دو سال ب رای کش��ور زمان بخرم؛ یعنی‬ ‫حداقل تا دو سال آیند پرونده به شورای امنیت ارجاع نشود‪ .‬آنها‬ ‫م ی‌گفتند ب رنامه‌های اقتصادی خوبی دارند که اگر به سرانجام‬ ‫برسد کشور از لحاظ اقتصادی به نقطه‌ای م ی‌رسد که حتی‬ ‫اگر به شورای امنیت هم برویم‪ ،‬م ی‌توانیم با مشکالت کمتری‬ ‫در ب رابر آن ایستادگی کنیم‪ .‬این نکته بسیار مهم است‪ ،‬یعنی‬ ‫با آن زمان دو س��اله‌ای که خریدیم‪ ،‬وقتی در سال ‪ 85‬پرونده‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪24‬‬ ‫به شورای امنیت ارجاع شد تا حد زیادی آمادگی ب رای مقاومت‬ ‫وجود داشت‪)161(».‬‬ ‫یکی از انتقاداتی که به حسن روحانی حتی سال‌ها پس‬ ‫از ترک مسئولیتش وارد م ی‌شود پذیرش تعلیق در مذاکرات‬ ‫است‪ .‬او اما در مصاحب ه‌ها و خاط راتش از آن دوران م ی‌گوید‬ ‫که این چیزی نبوده که در مذاکرات حاصل شده باشد‪ ،‬بلکه‬ ‫تعلیق خواست قطعنامه شورای امنیت بود‪.‬‬ ‫اما راه‌اندازی ‪ ucf‬اصفهان یک��ی از مهمترین مقاطع‬ ‫پرونده هسته‌ای ای ران اس��ت؛ اتفاقی که موجب شد پرونده‬ ‫هس��ته‌ای به فازی جدید وارد شود‪ .‬حس��ن روحانی در این‬ ‫مورد م ی‌گوید‪« :‬در تاری��خ ‪ 84/2/6‬مصادف با ‪ 17‬ربی ع‌االول‬ ‫پس از دیدار کارگزاران نظ��ام با مقام معظ��م رهبری‪ ،‬دیدار‬ ‫خصوصی کوتاه ولی سرنوشت‌سازی با ایشان داشتم‪ .‬در آن‬ ‫دیدار مقام‌معظم رهبری فرمودند نظرشان این است که ‪ucf‬‬ ‫اصفهان راه‌اندازی شود‪ .‬در واقع حرکت جدید از اینجا آغاز شد‪.‬‬ ‫آخرین جلسه سران در دوره مسئولیت من‪ ،‬در تاریخ ‪84/4/20‬‬ ‫تشکیل شد که آقای احمدی‌نژاد نیز به‌عنوان رئی س‌جمهور‬ ‫منتخب‪ ،‬ب رای نخستین بار در آن جلسه شرکت کرده بودند‪.‬‬ ‫در همین جلسه تصمیم گرفته شد که ‪ ucf‬اصفهان در دولت‬ ‫هشتم راه‌اندازی شود‪)578(».‬‬ ‫حسن روحانی تاکید م ی‌کند که اصرار به راه‌اندازی ‪ucf‬‬ ‫اصفهان در دولت س��ی د‌محمد خاتمی به این دلیل بوده که‬ ‫اروپای ی‌ها متوجه باشند پرونده هس��ته‌ای ربطی به دولت‌ها‬ ‫ندارد و یک مساله ملی اس��ت‪.‬او در عین حال از پیام‌هایی‬ ‫روایت م ی‌کند ک��ه برخی نامزدهای انتخاباتی در س��ال ‪84‬‬ ‫به کش��ورهای اروپایی در مورد مس��ائل هس��ته‌ای منتقل‬ ‫م ی‌کردند‪ .‬هر چه بود قبل از پایان دولت هشتم ‪ ucf‬اصفهان‬ ‫راه‌اندازی شد‪.‬‬ ‫با آغاز به کار دولت جدید گویی دوران ماموریت حسن‬ ‫روحانی نیز باید پایان یافته تلقی م ی‌شد‪.‬‬ ‫او حاال پس از همکاری با دولت هاشمی‌و خاتمی دیگر‬ ‫راهی ب رای ادامه کارش با دولت جدید نداشت‪.‬‬ ‫تفاوت اندیشه او با رئی س‌جمهور جدید از همان روزهای‬ ‫ابتدایی الاقل ب رای خود وی نمایان شده بود‪.‬‬ ‫روحانی در کتاب خاط راتش این ماج��را را اینگونه نقل‬ ‫م ی‌کند‪« :‬در تاریخ ‪ 84/4/5‬که جلس��ه بررس��ی استراتژی‬ ‫نظام درباره آمریکا را در دبیرخانه داش��تیم‪ ،‬در پایان جلس��ه‬ ‫به من اطالع دادند ک��ه بع د‌از‌ظهر آقای احمدی‌نژاد مصاحبه‬ ‫مطبوعاتی دارند‪ .‬آقای الریجانی گفت خوب اس��ت ش��ما‬ ‫چارچوبی ب رای مس��ائل هسته‌ای و مس��ائل سیاسی ب رای‬ ‫ایشان بنویس��ید‪ .‬من در نامه دست‌نویس��ی‪ ،‬مواضع کشور‬ ‫نسبت به بحث هس��ته‌ای‪ ،‬ع راق و دیگر مسائل جهانی را‬ ‫نوشتم و ب رای ایشان ارسال کردم‪ .‬هر چند ایشان در مصاحبه‬ ‫مطبوعاتی چندان به نکات آن نامه توجهی نکردند‪ .‬چند روز‬ ‫بعد که ب رای نخس��تی ن‌بار ایش��ان را مالقات کردم‪ ،‬به مدت‬ ‫یک‌ساعت آخرین تحوالت در زمینه هسته‌ای را ب رای ایشان‬ ‫تش��ریح کردم و از همان جلس��ه تصمیم گرفتم تا در اولین‬ ‫فرصت از مسئولیت دبیرخانه شورای امنیتی ملی خداحافظی‬ ‫کنم‪)594(».‬‬ ‫او در کتاب خاط رات خود دیدارش با محمود احمدی‌نژاد‬ ‫‪ 1384‌/5‌ /‌18‬قرار بود در‬ ‫را اینگونه روایت م ی‌کن��د‪« :‬در تاریخ ‌‬ ‫آژانس‪ ،‬جلسه اضط راری ش��ورای حکام تشکیل شود‪ .‬آقای‬ ‫احمدی‌نژاد دو روز قبل از آن (‪ )1384‌/5‌ /16‬به من زنگ زدند‬ ‫و خواس��تند که به ساختمان ریاس��ت‌جمهوری بروم‪ .‬ایشان‬ ‫گفتند؛ چرا آژانس م ی‌خواهد جلسه فوق‌العاده بگذارد؟ گفتم‬ ‫م ی‌خواهند مساله راه‌اندازی اصفهان را بررسی کنند‪ .‬گفتند‬ ‫آژانس ح��ق ندارد چنی��ن کاری بکند‪ ،‬چون م��ا کار خالفی‬ ‫نکرده‌ایم‪ ،‬خوب است با الب رادعی تلفنی صحبت کنید‪ .‬گفتم‬ ‫اینطور نیس��ت که مدیرکل همه‌کاره باشد‪ ،‬اعضای شورای‬ ‫حکام آژانس‪ ،‬سف رای ‪ 35‬کشور هستند که ب راساس گزارش‬ ‫مدیرکل تصمیم م ی‌گی رند‪ .‬بعد بحث ش��د که آژانس تحت‬ ‫نفوذ غرب است‪ .‬پرس��یدند چرا آژانس تحت نفوذ آنهاست؟‬ ‫گفتم ب رای اینکه هم بیش��تر بودجه آژانس را آنها م ی‌دهند‬ ‫و هم بر اکثر کش��ورهای عض��و‪ ،‬نفوذ دارند‪ .‬ایش��ان گفتند‬ ‫هزینه‌های آژانس در سال چقدر است؟ گفتم نم ی‌دانم‪ ،‬مثال‬ ‫چند صد‌میلیون دالر‪ .‬گفتند شما همین حاال به الب رادعی زنگ‬ ‫بزنید و بگویید ما کل مخارج آژان��س را م ی‌دهیم‪ .‬گفتم اوال‬ ‫آژانس نم ی‌تواند بپذیرد‪ ،‬چون ب رای مخارج آژانس و بودجه آن‪،‬‬ ‫مقرراتی وجود دارد و ثانیا ما هم چنین حق و اختیاری نداریم‬ ‫چون اگر به جایی بخواهیم کمک بالعوض کنیم‪ ،‬مجلس‬ ‫باید تصویب کند‪ .‬گفتند من به ش��ما م ی‌گویم‪ ،‬شما چه کار‬ ‫دارید! گفتم روش کاری من اینطور نیست و من چنین کاری‬ ‫نم ی‌کنم‪ .‬اگر اصرار دارید‪ ،‬خودتان با الب رادعی صحبت کنید‪.‬‬ ‫در ادامه گفتم شما من را خواستید تا به من چنین توصی ه‌ای‬ ‫کنید یا مس��ائل مربوط به بحث هسته‌ای را از من بپرسید؟!‬ ‫گفتند من نظرم را به شما م ی‌گویم‪ .‬گفتم من فکر کردم من‬ ‫را خواسته‌اید تا به شما مشورت بدهم‪ .‬اگر م ی‌خواهید چنین‬ ‫دستوراتی را بدون مشورت و تصویب در جلسه سران بدهید‪،‬‬ ‫خوب است زودتر‪ ،‬دبیر جدیدی را منصوب کنید و این دستورات‬ ‫را به او بدهید‪ .‬بعد از آن جلس��ه هم ب��ا آقای علی الریجانی‬ ‫تماس گرفتم و گفتم ظاه را باید زودتر خ��ود را آماده کنید و‬ ‫دبیرخانه را تحویل بگیرید‪)595-594(».‬‬ ‫این پایانی ب رای کار حسن روحانی در پرونده هسته‌ای‬ ‫و دبیرخانه ش��ورای عالی امنی��ت ملی بود‪ .‬روحان��ی اما در‬ ‫خاط راتش به جلس��ه‌ای اش��اره م ی‌کند که یک‌روز قبل از‬ ‫دیدارش با رئی س‌جمهور جدید تشکیل شده بود‪ .‬او م ی‌نویسد‪:‬‬ ‫«در تاریخ ‪ 15‬م��رداد ‪ 1384‬که خدم��ت مقام‌معظم‌رهبری‬ ‫رسیدم‪ ،‬به ایشان گفتم که من نم ی‌توانم به‌عنوان دبیر شورای‬ ‫عالی امنیت ملی ادامه کار دهم‪ .‬اس��تدالل من این بود که‬ ‫رئی س‌جمهور و دبیر شورای عالی امنیت ملی باید به همدیگر‬ ‫صد‌در صد اعتماد داشته باشند تا بتوانند کار را به خوبی پیش‬ ‫ببرند‪ .‬زمان آقای هاش��می اعتماد بین م��ا صد‌در‌صد بود و‬ ‫هی چ‌گاه مشکلی نداش��تیم‪ .‬با آقای خاتمی هم به تدریج به‬ ‫نقطه اعتماد کامل رس��یدیم‪ ،‬ولی با آقای احمدی‌نژاد قاعدتا‬ ‫نم ی‌توانم کار کنم‪ ،‬چون از یکدیگر شناختی نداریم‪ .‬ایشان‬ ‫گفتند من هم به همین ص��ورت م ی‌بینم‪ .‬حاال م ی‌خواهید‬ ‫چه کار کنید؟ گفتم م ی‌خواهم فعالیتم را در دانشگاه و حوزه‬ ‫آغاز کنم‪ .‬ایش��ان فرمودند نظر من این است که مسئولیت‬ ‫مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع را هم ب ر‌عهده بگیرید‪ .‬در‬ ‫مورد دبیر آینده شورا هم در همان جلسه بحث آقای الریجانی‬ ‫مطرح شد‪)601(».‬‬ ‫زندگی سیاسی روحانی هیچ‌‌گاه از حاشی ه‌ها دور نبوده و‬ ‫همواره شایعاتی پی رامون شخصیت و رفتارهای او در سیاست‬ ‫به گوش م ی‌رسد‪.‬‬ ‫در نخستین روزهای فروردین امسال اخباری مبن ی‌بر‬ ‫سفر روحانی به اروپا منتشر شد‪ .‬سایت رجانیوز از سایت‌های‬ ‫خبری حامی‌گفتمان ‪3‬تير در خبری که تیتر «سفر ناگهانی‬ ‫روحانی به اروپا» بر باالی آن خودنمایی م ی‌کرد‪ ،‬چنین نوشت‪:‬‬ ‫«ایام نوروز فرصت مناسبی ب رای مس��افرت و دید و بازدید با‬ ‫دوستان قدیمی‌است‪ .‬با‌خبر شدیم که آقای حسن روحانی از‬ ‫عوامل تیم اسبق هسته‌ای کشور به‌صورت ناگهانی و بدون‬ ‫اطالع‌رسانی به همکارانش به اروپا رفته است‪ .‬باتوجه به نقش‬ ‫آقای روحانی در مذاکرات خفت‌بار س��عدآباد و در پی برخورد‬ ‫با تعدادی از اف��راد تیم مذاکره‌کننده وقت از جمله حس��ین‬ ‫موسویان و به‌دنبال آن‪ ،‬خروج وی از کشور‪ ،‬سفر ناگهانی فوق‬ ‫به اروپا و هم‌زمانی آن با مذاکرات ای ران و ‪ 5+1‬که قرار است‬ ‫به‌زودی برگزار شود‪ ،‬قابل تامل است‪».‬‬ ‫این س��ایت همچنی��ن در خبری تکمیلی ب��ه نقل از‬ ‫خبرگ��زاری ای رنا نوش��ت‪« :‬در حالی که قرار اس��ت در آینده‬ ‫نزدیک دور جدید مذاک��رات ای ران و گروه ‪ 5+1‬برگزار ش��ود‪،‬‬ ‫خبرها از سفر حسن روحانی‪ ،‬مسئول اسبق تیم مذاکره‌کننده‬ ‫هسته‌ای کش��ورمان به وین‪ ،‬پایتخت اتریش حکایت دارد‪.‬‬
‫سياست‬ ‫بیایم‪ ،‬مستقل م ی‌آیم‬ ‫روحان��ی اما در حاش��یه ای��ن کنگره نیز به س��واالت‬ ‫انتخاباتی خبرنگاران پاس��خ داد و البته احتمال حضور خود‬ ‫در انتخابات آینده را تکذیب نکرد‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫روحانی صب��ح روز دوش��نبه هفتم فروردین ماه ج��اری وارد‬ ‫فرودگاه وین ش��د‪ .‬داماد حس��ن روحانی‪ ،‬هنگام ورود وی به‬ ‫فرودگاه وین به استقبال او رفته اس��ت‪ .‬داماد حسن روحانی‬ ‫در اتریش اقامت دارد‪».‬رجانیوز همچنین ادعا کرد که روحانی‬ ‫با گذرنامه شخصی به این س��فر رفته و در فرودگاه نیز بدون‬ ‫لباس روحانیت و با لباس شخصی دیده شده است‪.‬پس از آن‬ ‫بود که سایت اصالح‌طلب آفتاب نوشت‪« :‬در پی انتشار خبری‬ ‫در برخی رس��انه‌ها درخصوص سفر حس��ن روحانی‪ ،‬رئیس‬ ‫مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام‬ ‫به اتریش‪ ،‬دفتر وی اعالم کرد که این س��فر صرفا به دالیل‬ ‫خانوادگی بوده است‪».‬این دفتر در متن تکذیبیه خود چنین‬ ‫نوش��ت‪« :‬س��فر چندروز‌ه حجت‌االسالم‌والمسلمین جناب‬ ‫دکتر روحانی به اتریش صرفا به دالیل خانوادگی بوده؛ بناب راین‬ ‫مطالب یک سایت غرض‌ورز معلوم‌‌الحال در این زمینه قویا‬ ‫تکذیب م ی‌گردد‪».‬‬ ‫روحانی اردیبهشت‌ماه امسال هم در گفت‌وگویی با يك‬ ‫ماهنامه اصالح‌طلب ناگفته‌هایی را از دوران مسئولیت خود در‬ ‫پرونده هسته‌ای بیان کرد‪.‬‬ ‫رئیس اسبق تیم‌مذاکره‌کننده هسته‌ای گفت‪« :‬در آن‬ ‫مقطع تصمیم نظام بر این بود که با آمریکا مذاکره نکنیم‪».‬‬ ‫دبیر اسبق شورای عالی امنیت ملی هشت سال پس از‬ ‫تماس تلفنی الب رادعی در سال ‪ ،83‬از درخواست آمریکا ب رای‬ ‫مذاکره با ای ران خبر داد‪« :‬یک‌بار آقای الب رادعی به واشنگتن‬ ‫رفته بود‪ ،‬بعد از آنجا برگشت و به من تلفن کرد‪ .‬فروردین ‪83‬‬ ‫بود گفت که م ی‌خواهم به ته ران بیایم‪ .‬خیلی س��ریع آمد‪.‬‬ ‫تعجب کردم چرا با این عجله به ای ران آمده‪ .‬ظاهر کار این بود‬ ‫که ب رای مسائل خودمان و ادامه کار آژانس به ای ران آمده است‪.‬‬ ‫اما بعد به من گفت که م ی‌خواهم خصوصی با شما صحبت‬ ‫کنم‪ .‬در آن جلس��ه خصوصی گفت من هفته پیش آمریکا‬ ‫بودم به بوش گفتم ش��ما هم بیایید وارد مذاکرات هسته‌ای‬ ‫لو‌فصل شود‪ .‬بوش در‬ ‫بشوید تا این مساله هسته‌ای ای ران ح ‌‬ ‫جواب گفت که چرا مساله هسته‌ای؟ چرا ما تمام مسائل بین‬ ‫خودمان را حل نکنیم؟ بوش در ادامه گفته بود که من خیلی‬ ‫آشنا نیستم که در ای ران قدرت‌های مطرح چه کسانی هستند‪،‬‬ ‫ولی یک نفر با اختی��ار تام از ای ران به آمری��کا بیاید‪ .‬از طرف‬ ‫آمریکا نیز خودم مذاکره م ی‌کنم تا همه مسائل ما الینحل‬ ‫نماند‪ .‬الب رادعی به من گفته بود که االن فرصت بسیار خوبی‬ ‫پیش آمده و آمریکای ی‌ها پا پیش گذاشتند و داوطلب هستند‬ ‫یک نفر نیز از ای ران با اختیار تام ب��رود آنجا و تمام کنید این‬ ‫مسائل را‪ .‬باالخره در منطقه نیز این همه مشکالت وجود دارد‬ ‫و حل مسائل منطقه در گرو حل مسائل شما با آمریکاست‪».‬‬ ‫روحانی با بیان اینکه در آن مقطع تصمیم بر این بود که‬ ‫با آمریکا مذاکره نکنیم‪ ،‬گفت‪« :‬ب رای آمریکا بسیار سخت بود‬ ‫که یک مساله مهم بی ن‌المللی توسط اروپای ی‌ها حل و فصل‬ ‫ش��ود‪ .‬آنها خود را کدخدای دنیا م ی‌دانند‪ .‬خود اروپای ی‌ها نیز‬ ‫قبول داش��تند که آمریکای ی‌ها باید به نوعی توافق کنند‪ .‬از‬ ‫طرف دیگر اسرائیل و عرب‌ها نیز فشار م ی‌آوردند و کارشکنی‬ ‫م ی‌کردند‪».‬‬ ‫دبیر اسبق ش��ورای عالی امنیت ملی گفت‪« :‬اصوال‬ ‫تصمیم نظام این بود که با آمریکا مذاکره‌ای نداشته باشیم؛‬ ‫این یک تصمیم بود‪ .‬بناب راین خود به خود آمریکا از گزینه‌های‬ ‫ما کنار گذاشته شد‪ .‬من همان ایام نیز در مصاحب ه‌ای گفتم‬ ‫ما بین دوچرخه و پیکان و بنز باید یکی را انتخاب م ی‌کردیم‪.‬‬ ‫خب تصمیم بر این بود که ما بنز سوار نشویم‪ .‬پس ما ماندیم و‬ ‫پیکان و دوچرخه‪ .‬بنز آمریکا بود‪ .‬پیکان اروپا بود و دوچرخه نیز‬ ‫کشورهای غیرمتعهد بودند‪ .‬پس ما پیکان سوار شدیم‪ .‬اتفاقا‬ ‫طرف‌های اروپایی ما نیز گله کردند و از این حرف خوش‌شان‬ ‫نیامد و گفتند که به ما توهین شده است‪».‬‬ ‫او همچنین در بخشی دیگر از این گفت‌وگو گفت‪« :‬در‬ ‫سال ‪ 85‬من سفری به ب رلین داشتم‪ .‬دیگر دبیر شورای عالی‬ ‫امنیت ملی نبودم‪ .‬آقای فیشر را دیدم‪ ،‬او هم دیگر وزیر خارجه‬ ‫آلمان نبود‪ .‬آنجا آقای فیشر به من گفت ما با شما به توافق‬ ‫رسیده بودیم‪ ،‬اما آمریکای ی‌ها نگذاشتند‪ .‬من فکر م ی‌کنم ما‬ ‫درباره اصفهان به راحتی م ی‌توانستیم با اروپای ی‌ها به توافق‬ ‫برس��یم‪ .‬توافق هم انجام ش��ده بود منتها آمریکای ی‌ها مانع‬ ‫کار بودند‪ ،‬آمریکا چون در مذاکرات حضور نداشت‪ ،‬از بیرون‬ ‫م ی‌خواست اعمال فشار کند‪».‬روحانی ادامه داد‪« :‬اروپای ی‌ها‬ ‫نیز نسبت به راه‌اندازی اصفهان مشکل چندانی نداشتند اما‬ ‫نتوانستند توافق آمریکا را بگیرند‪ .‬جک استراو ب رای همین‬ ‫موضوع به آمریکا رفت تا توافق آنها را بگیرد‪ .‬اما آنها گفتند که‬ ‫صبر کنید تا ببینیم رئی س‌جمهور بعدی ای ران {در انتخابات‬ ‫ریاست‌جمهوری نهم در سال ‪ }84‬کیست‪ .‬انگلیس ی‌ها نیز‬ ‫این استدالل را بیان م ی‌کردند‪.‬‬ ‫م ی‌گفتند این دولت زمانش تمام شده و نم ی‌دانیم دولت‬ ‫بعدی کیس��ت؛ توافق با این دولت ب ی‌فایده است‪ .‬باید صبر‬ ‫کرد که رئی س‌جمهور و دولت جدید مشخص شود پس از آن‬ ‫توافق کنیم‪ .‬یعنی انگلیس تا شهریور ‪ 84‬م ی‌خواست صبر‬ ‫کند‪ .‬چون پایه همه مباحث اعتماد بود‪ ،‬طبیعی است وقتی‬ ‫دولتی روی کار م ی‌آید و سیاست‌های خارجی دولت‌های قبلی‬ ‫را نفی م ی‌کند‪ ،‬این اعتماد به سادگی از بین می‌‌رود و به راحتی‬ ‫به نقطه اول بازنم ی‌گردد‪».‬‬ ‫حاال بار دیگر در آس��تانه انتخابات نام حس��ن روحانی‬ ‫به‌عنوان یک کاندیدای احتمالی مطرح ش��ده است‪ .‬این بار‬ ‫اما برخالف گذش��ته او این احتمال را رد نکرده اس��ت‪ .‬اما آیا‬ ‫در ماه‌های آینده شاهد حضور او در این رقابت مهم سیاسی‬ ‫خواهیم بود؟ آیا به‌واقع او عزم بر تن کردن ردایی که از محمود‬ ‫احمدی‌نژاد در پاستور برجای م ی‌ماند را دارد؟‬ ‫حسن روحانی ‪،‬چندی پیش با حضور در کنگره حزب‬ ‫مردم‌س��االری بار دیگر خ��ود را به‌عنوان یک��ی از نامزدهای‬ ‫احتمالی انتخابات آینده مطرح کرد‪.‬‬ ‫شیخ ‪ 64‬ساله که حاال زمان زیادی از حضور او در عرصه‬ ‫سیاس��ت‌ورزی م ی‌گذرد‪ ،‬از احتمال حضور مستقل خود در‬ ‫انتخابات سخن م ی‌گوید‪ ،‬اما بسیاری م ی‌گویند که او همان‬ ‫طرح دولت مل��ی را نمایندگی م ی‌کند و در پ��ی جذب آرای‬ ‫طی ف‌هایی از اصالح‌طلبان و اصولگرایان است‪.‬‬ ‫او معتقد است كه انتخابات ‪ 92‬دارای ویژگ ی‌های دیگری‬ ‫اس��ت و باید بیش از گذشته تالش ش��ود تا قدرت ملی را به‬ ‫نمایش بگذاریم‪ .‬روحانی گفته است‪« :‬آنهایی که این طرف و‬ ‫آن طرف به‌گونه‌ای سخن م ی‌گویند که مردم را از حضور در‬ ‫انتخابات مایوس کنند‪ ،‬خدمتی به مردم نکرده و به منافع ملی‬ ‫صدمه م ی‌زنند؛ آنها افرادی هس��تند که م ی‌خواهند از دیروز‬ ‫انتقام بگیرند و افراد دیگری نیز در مورد دیروز انتقاد و گالیه‬ ‫دارند‪ ،‬اما بهتر اس��ت دیروز را فراموش کنیم و به امروز و فردا‬ ‫بیندیشیم‪ ».‬عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با تاکید بر‬ ‫اینکه آنهایی که م ی‌خواهند فضای انتخابات را امنیتی کنند‪،‬‬ ‫به ضرر مردم گام برم ی‌دارند‪ ،‬اظهار داشت‪« :‬فضای انتخابات‬ ‫باید فضای سیاسی‪ -‬فرهنگی باشد‪ ،‬نباید فضا را امنیتی کنیم‬ ‫چراکه این فضا به نفع کسی نخواهد بود‪».‬‬ ‫وی ادامه داد‌‪« :‬یک عده که م ی‌خواهند فضا را امنیتی‬ ‫کنند‪ ،‬حاال به‌دنبال بهانه هستند‪ .‬تاکید م ی‌کنم امنیتی کردن‬ ‫فضا به نفع نظام و آینده ما نیست‪ ».‬عضو مجمع تشخیص‬ ‫مصلحت نظام یادآور شده است‪« :‬اگر م ی‌خواهیم مردم پای‬ ‫صندوق رای حاضر شوند باید بدانند که حضورشان تاثیرگذار‬ ‫اس��ت و نباید به‌گونه‌ای باش��د که آنها بگویند م��ا برویم یا‬ ‫نرویم معلوم است که چه کسی انتخاب م ی‌شود؛ انتخابات‪،‬‬ ‫مهندسی آن و مدیریتش متعلق به مردم است و تمام کسانی‬ ‫که مجری و ناظر انتخابات هستند باید امانتدار مردم باشند‪».‬‬ ‫او در پاس��خ به این س��وال که آیا در انتخاب��ات آینده‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری ش��رکت م ی‌کنید‪ ،‬پاس��خ داد‪« :‬در حال‬ ‫بررسی هستم‪».‬‬ ‫رئیس مرکز تحقیقات اس��تراتژیک مجمع تشخیص‬ ‫مصلحت نظام که از او به‌عنوان یک��ی از کاندیداهای دولت‬ ‫وحدت ملی یاد م ی‌شود‪ ،‬در عین حال از حضور مستقل خود‬ ‫در انتخابات سخن گفت‪« :‬بنده اگر در انتخابات شرکت کنم‪،‬‬ ‫به‌صورت مستقل حاضر م ی‌شوم‪».‬‬ ‫اما یکی از ش��اخ ص‌ترین چهره‌هایی ک��ه به احتمال‬ ‫نامزدی روحانی واکنش نش��ان داد یاس��ر هاش��می‪ ،‬فرزند‬ ‫هاشم ی‌رفسنجانی بود‪.‬‬ ‫یاسر هاشمی نامزدی حسن روحانی را قطعی دانسته‬ ‫و گفته است‪« :‬به نظر باید گفت نامزدی دکتر حسن روحانی‬ ‫در انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم قطعی است‪ .‬به همان‬ ‫دلیل که گفتم اکنون اعتدال یک خواس��ت عمومی شده و‬ ‫کارنامه ‪ ‌34‬س��اله روحانی نش��ان م ی‌دهد که ایشان همواره‬ ‫عملکرد معتدلی از خود نشان داده و با همه گروه‌های سیاسی‬ ‫هم رابطه حسنه‌ای داشته است‪ .‬شما به دوران حضور ایشان‬ ‫در جایگاه‌ه��ای مختلف‪ ،‬مانند معاون��ت فرماندهی جنگ‪،‬‬ ‫مجلس‪ ،‬ش��ورای‌عالی امنیت ملی‪ ،‬خبرگان و‪ ...‬نگاه کنید؛‬ ‫در هیچ نقط��ه‌ای وارد فضای اف��راط و تفریط نش��دند و به‬ ‫همین دلیل دکتر روحان��ی م ی‌تواند گزین��ه مطلوبی ب رای‬ ‫ریاست‌جمهوری باشد‪».‬‬ ‫او همچنین ب��ه دفاع از عملکرد روحان��ی در مذاکرات‬ ‫هس��ته‌ای با غرب پرداخت؛ آنجا‌که گف��ت‪« :‬هنگامی‌که‬ ‫آقای روحانی به‌عنوان مذاکره‌کننده ارش��د ای��ران در پرونده‬ ‫هسته‌ای فعالیت داشت‪ ،‬دیدیم که با تعامل و تعادل چگونه‬ ‫ی را در‬ ‫توانست ثبات را حفظ کند‪ .‬آقای روحانی هیچ تصمیم ‌‬ ‫زمینه هسته‌ای بدون مشورت با سران نظام انجام نم ی‌دادند‬ ‫و امروز م ی‌فهمیم که کارنامه ایش��ان در این بخش بس��یار‬ ‫درخشان است‪ .‬اصال روحیه ایش��ان با مشورت سازگار است‪.‬‬ ‫با اکثر مقامات عالی نظام به‌خصوص آقای هاشمی مشورت‬ ‫م ی‌کند و حتی اگر ش��ما به‌عنوان خبرنگار هم بخواهید به‬ ‫ایشان مش��ورتی بدهید‪ ،‬م ی‌پذیرد‪ ».‬یاس��ر هاشمی درباره‬ ‫اینکه اگر روحانی بخواهد وارد انتخابات شود‪ ،‬تیم انتخاباتی‬ ‫او و همچنی��ن اعضای کابینه‌اش چه کس��انی هس��تند‪،‬‬ ‫تشکیل دولت وحدت ملی را با حضور او امکان‌پذیر دانست‪:‬‬ ‫«آقای روحانی یک اصولگ��رای اصالح‌طلب یا اصالح‌طلب‬ ‫اصولگراست‪ .‬هم در دوران س��ازندگی و هم اصالحات این را‬ ‫اثبات کرده است‪ .‬نگاه اس��تراتژیک عمیقی دارد و در طول‬ ‫این ‪‌30‬سال با مدی ران الیقی در مرکز تحقیقات یا دیگر نهادها‬ ‫همکاری کرده است؛ در واقع این امکان وجود دارد که دولت‬ ‫وحدت ملی با آقای روحانی تشکیل‌شود‪».‬‬ ‫آنچه مسلم است حسن روحاني در تمام سال هاي پس‬ ‫از انقالب يك جايگاه فراجناحي در آرايش نيروهاي سياسي‬ ‫داشته اس��ت و آنچنان كه خود مي گويد همين مساله وجه‬ ‫تمايزش با بسياري ديگر از چهره هاي سياسي بوده است‪ .‬حال‬ ‫اگر احتمال حضور در انتخابات رياست جمهوري به عنوان يك‬ ‫كانديدا عملي شود تصميم گيري او در مورد اينكه مستظهر‬ ‫به حمايت چه جرياني باشد بسيار مهم به نظر مي رسد‪ .‬از‬ ‫آن مهمتر اينكه آيا او در صورت كانديداتوري حمايت احتمالي‬ ‫اصالح طلبان را خواهند پذيرفت‪ .‬به نظر مي رسد در صورت‬ ‫نامزدي در انتخابات او بايد همچنان همان پوزيشن فراجناحي‬ ‫بودن خ��ود را حفظ ك��رده و از حركات و تصميم��ات ايذايي‬ ‫اصالح‌طلبان در ستادها و تبليغات انتخاباتي جلوگيري كند‪.‬‬ ‫طرفه آنكه كم نيستند نيروهاي رقيبي كه بنا دارند با استفاده‬ ‫از چنين فرصت هايي به نظام ضربه بزنند‪ .‬هر چه هس��ت‬ ‫حسن روحاني به جهت سوابق مبارزات ي‌اش قبل از انقالب و‬ ‫خدماتش در طول سال هاي پس از انقالب از چهره هاي مورد‬ ‫اعتماد و مقبول نظام به شمار مي رود ‪ .‬چنين است كه حفظ‬ ‫اين جايگاه اكنون بيش از هر چيز ديگري اهميت دارد‪g .‬‬ ‫‪25‬‬
‫را به‌عنوان نامزد این طیف معرفی خواهند کرد نه حس��ن‬ ‫روحانی را‪.‬‬ ‫به هر حال اگر به شرایطی برسیم که از یک طرف‬ ‫محمدرضا عارف نامزد شود و از سوی دیگر حسن روحانی‬ ‫هم همچنان مصر باشد که به‌عنوان نامزد مطرح شود این‬ ‫موضوع نشان‌دهنده اختالف جدی بین اصالح‌طلبان خواهد‬ ‫بود‪ .‬به عبارت دیگر این موضوع نشان‌دهنده این است که‬ ‫بین هاشمی و نزدیکان ایش��ان و آقای خاتمی و نزدیکان‬ ‫ایشان توافقی صورت نگرفته است و دوباره شرایطی چون‬ ‫سال ‪ 84‬به وجود م ی‌آید‪.‬‬ ‫یعن�ی اگر ب�ر س�ر حس�ن روحان�ی در طیف‬ ‫اصالحات توافقی ص�ورت نگیرد‪ ،‬ای�ن موضوع‬ ‫نشان‌دهنده اختالف در این طیف است؟‬ ‫‪ l‬بله؛ بنده معتقدم اگر به نقطه‌ای برسیم که حسن‬ ‫روحانی و محمدرضا عارف هر دو در انتخابات کاندیدا شوند‪،‬‬ ‫قطعا این موضوع ب��ه معنای عدم تواف��ق اصالح‌طلبان با‬ ‫یکدیگر است‪.‬‬ ‫اصالح طلبان از حسن روحاني‬ ‫حمايت نخواهند كرد‬ ‫گفت‌وگوي مثلث با صادق زيباكالم‬ ‫‪3‬‬ ‫سياست‬ ‫صادق زيباكالم معتقد است كه اصالح‌طلبان درباره حمايت از حسن روحاني به جمع‌بندي نخواهند رسيد ‪ .‬با او‬ ‫در مورد آخرين تحوالت انتخاباتي به گفت‌و‌گو پرداختيم‪.‬‬ ‫زهره دياني‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫آقای دکتر! لطفا برای شروع‪ ،‬تحلیل خودتان را‬ ‫در خصوص احتمال کاندیداتوری حسن روحانی‬ ‫مطرح بفرمایید‪ .‬آیا از نظر شما ایشان م ی‌تواند‬ ‫گزینه مناس�بی ب�رای تحقق بخش�یدن دولت‬ ‫وحدت ملی باشد؟‬ ‫‪ l‬من معتقدم اگر آقای حس��ن روحانی در شرایط‬ ‫فعلی نامزد ش��ود و بتواند رای الزم را به دست آورد م ی‌تواند‬ ‫رئی س‌جمهور بسیار شایسته‌ای شود‪ .‬باتوجه به سیاست‌هایی‬ ‫که اصولگرایان ظرف هشت‌س��ال گذشته داشته‌اند‪ ،‬حسن‬ ‫روحانی رئی س‌جمهوری خواهد شد که بسیاری از مشکالت‬ ‫و مسائل فعلی را م ی‌تواند سامان دهد‪ ،‬اما دو مشکل اساسی‬ ‫سر راه نامزدی حسن روحانی وجود دارد؛ مشکل اول مخالفت‬ ‫جدی اصولگرایان با کاندیداتوری ایشان است‪ ،‬به‌طوری که‬ ‫این طیف به هی چ‌وجه با نامزدی وی موافقت نخواهند کرد‪.‬‬ ‫اگرچه رد صالحیت او توسط ش��ورای نگهبان بعید به نظر‬ ‫م ی‌رسد‪ .‬اما شکل دیگری که از طریق آن ممکن است جلوی‬ ‫نامزدی حسن روحانی گرفته شود این است که از طریق آقای‬ ‫هاشمی بر حسن روحانی فش��ار وارد شود تا از کاندیداتوری‬ ‫انصراف دهد‪.‬‬ ‫مشکل دومی‌که بر سر راه کاندیداتوری حسن روحانی‬ ‫قرار دارد این است که معلوم نیست رهب ران اصالح‌طلب از‬ ‫نامزدی ایشان حمایت خواهند کرد یا نه‪ .‬البته بنده معتقدم‬ ‫اصالح‌طلبان در انتخابات شرکت نم ی‌کنند‪ ،‬اما اگر تصمیم‬ ‫این طیف تغییر کند و خواسته باش��ند در انتخابات حضور‬ ‫داشته باش��ند قطعا روی محمدرضا عارف توافق بیشتری‬ ‫خواهند داشت‪.‬‬ ‫س�وال دیگ�ر م�ن ه�م همی�ن اس�ت؛ چ�را‬ ‫اصالح‌طلب�ان از کاندیدات�وری حس�ن روحانی‬ ‫استقبال نم ی‌کنند؟‬ ‫‪ l‬دلیلش این است که حس��ن روحانی در مجموع‬ ‫هیچ‌گاه به‌عنوان یک فرد اصالح‌طلب شناخته نشده است‪.‬‬ ‫‪26‬‬ ‫درس��ت اس��ت که او به هاشم ی‌رفس��نجانی نزدیک بوده‪،‬‬ ‫اما این موضوع به این معنا نیس��ت که بدنه جامعه حس��ن‬ ‫روحانی را به‌عنوان یک اصالح‌طلب بشناس��د‪ .‬البته جامعه‬ ‫خیلی از نزدیکان سیاسی هاش��می را به‌عنوان اصالح‌طلب‬ ‫م ی‌شناس��د‪ ،‬به‌عنوان مثال آقایان غالمحسین کرباسچی‬ ‫و حس��ین مرعش��ی از جمله این افراد هس��تند‪ ،‬اما حسن‬ ‫روحانی هی��چ‌گاه به‌عنوان ی��ک چهره اصلی و ش��اخص‬ ‫اصالح‌طلب شناخته نشده اس��ت‪ .‬یعنی در هشت سالی که‬ ‫آقای خاتمی رئی س‌جمهور بودند و در دوران آقاي احمدی‌نژاد‪،‬‬ ‫وی اصالح‌طلب قلمداد نش��د‪ .‬در واقع حس��ن روحانی یک‬ ‫چه��ره واقع‌بین و واقع‌گراس��ت و بس��یاری از خصوصیات‬ ‫هاشمی در حسن روحانی جمع شده است‪ ،‬اما با این وجود در‬ ‫جامعه به‌عنوان اصالح‌طلب شناخته نم ی‌شود‪ .‬مشکل این‬ ‫شخصیت سیاسی در این مورد همچون مشکلی است که‬ ‫آقایان کواکبیان‪ ،‬علیرضا محجوب‪ ،‬راه‌چمنی و خانم سهیال‬ ‫جلودارزاده دارند و در جامعه به‌عنوان اصالح‌طلب ش��ناخته‬ ‫نم ی‌شوند‪.‬‬ ‫با این تفاسیر شما شانسی برای حسن روحانی‬ ‫نم ی‌بینید که از س�وی طی�ف اصالح‌طلب مورد‬ ‫حمایت قرار بگیرد؟‬ ‫‪ l‬اصالح‌طلبان باید سبک‪ ،‬سنگین کنند و بگویند‬ ‫از آنجایی که حسن روحانی شانس زیادی دارد تا بتواند ب رای‬ ‫خروج کشور از بحران گام‌هایی بردارد‪ ،‬بناب راین روی ایشان‬ ‫توافق کنیم‪ .‬به‌عبارت دیگر اگر رهب ران اصالح‌طلب حاضر‬ ‫شوند روی حسن روحانی توافق کنند ایشان م ی‌تواند روی‬ ‫آرای این طیف حساب باز کند‪.‬‬ ‫با شناختی که ش�ما از احزاب اصالح‌طلب دارید‬ ‫آیا وقوع چنین رویدادی را محتمل م ی‌دانید؟‬ ‫‪ l‬چنین امری بعید به نظر م ی‌رسد زی را همان‌طور‬ ‫که گفتم هی چ‌گاه حس��ن روحان��ی به‌عن��وان یک چهره‬ ‫اصالح‌طلب شناخته نشده است‪ ،‬بناب راین اگر اصالح‌طلبان‬ ‫تغییر نظ��ر بدهند و بخواهن��د در انتخابات ش��رکت کنند‬ ‫بنده معتقدم روی عارف س��رمایه‌گذاری خواهند کرد و وی‬ ‫آیا این موض�وع جریان اصالحات را با چالش�ی‬ ‫جدی مواجه م ی‌کند؟‬ ‫‪ l‬قطعا اینکه این طیف دو یا سه نامزد در انتخابات‬ ‫داشته باشد یک شکس��ت ب رای جبهه اصالحات محسوب‬ ‫م ی‌شود زی را رای این طیف شکس��ته م ی‌شود و این به نفع‬ ‫اصولگرایان خواهد بود‪ .‬از ای��ن رو از تعدد کاندیدا در طیف‬ ‫اصالح‌طلب به وجد خواهند آمد‪.‬‬ ‫فکر نم ی‌کنید آق�ای والیتی هم ب�ه طرح دولت‬ ‫وحدت ملی نزدیک باشد؟‬ ‫‪ l‬بگذاری��د این‌طور ب��ه موضوع ن��گاه کنیم؛ اگر‬ ‫محمدرضا عارف و حس��ن روحانی نامزد ش��وند و بگوییم‬ ‫این دو نامزد از جبهه اصالح‌طلبان هس��تند و والیتی هم از‬ ‫طیف اصولگرایان نامزد باشد‪ ،‬ب رای آقای هاشمی مقداری‬ ‫تصمیم‌گیری دشوار خواهد بود‪ ،‬یعنی ضمن اینکه ایشان‬ ‫از نظر کارآمدی و توان اجرایی حسن روحانی را ب رازنده‌تر و‬ ‫نیرومند‌تر از عارف م ی‌داند اما آقای هاش��می با این حال با‬ ‫این نکته نیز موافق اس��ت که جامع��ه و تحصیلکرده‌ها از‬ ‫محمدرضا عارف پشتیبانی خواهند کرد نه از حسن روحانی‪،‬‬ ‫بناب راین بنده فکر م ی‌کنم اگر قرار باش��د اصالح‌طلبان در‬ ‫انتخابات ش��رکت کنند یقین��ا نامزد آنها ی��ک فرد خواهد‬ ‫بود و ما شاهد حضور همزمان حسن روحانی و محمدرضا‬ ‫عارف در انتخابات نخواهیم بود‪ .‬اما تاکید م ی‌کنم چنانچه‬ ‫عارف و روحانی هر دو کاندیدا ش��وند به این معناس��ت که‬ ‫اصالح‌طلبان نتوانس��ته‌اند ب��ه توافق برس��ند و این ب رای‬ ‫اصالح‌طلبان عالمت خوبی نیست‪.‬‬ ‫البت�ه همان‌ط�ور ک�ه ش�ما گفتی�د اکن�ون‬ ‫اندیش�ه‌های متفاوت�ی در می�ان اصالح‌طلبان‬ ‫وج�ود دارد‪ ،‬ام�ا واقعیت این اس�ت که بیش�تر‬ ‫تصمی م‌گی�ران اصالح‌طل�ب همچ�ون‬ ‫موس�وی‌خوئین ی‌ها از کاندیدات�وری حس�ن‬ ‫روحانی ی�ا ط�رح دول�ت وحدت‌ملی اس�تقبال‬ ‫نم ی‌کنند‪ ،‬دلیل این موضوع چیست؟‬ ‫‪ l‬اصالح‌طلبان واقعی در خصوص موضوع شرکت‬ ‫یا عدم ش��رکت در انتخابات تا امروز نتوانس��ته‌اند به یک‬ ‫خردجمعی برسند‪ .‬در این میان شماری از اصالح‌طلبان بنابر‬ ‫دالیلی معتقدن��د ما نباید در انتخابات ش��رکت کنیم‪ .‬مثال‬ ‫مش��ارکت اعالم کرده در انتخابات شرکت نم ی‌کند‪ ،‬برخی‬ ‫از رهب ران اصالح‌طلب نیز در رابطه با حضور یا عدم حضور‬ ‫در انتخابات رسما موضعی نگرفته‌اند که این موضوع شامل‬ ‫خود آقای خاتمی هم م ی‌ش��ود‪ ،‬در واقع باتوجه به مجموع‬ ‫سخنان ایشان شما نم ی‌توانید بگویید که آقای خاتمی قطعا‬ ‫نگفته اس��ت که اصالح‌طلبان در انتخابات شرکت خواهند‬ ‫کرد یا برعکس یا آقای هاشم ی‌رفسنجانی هم همی ن‌طور‪،‬‬ ‫ایش��ان هم تاکنون به‌طور قطع در خصوص حضور یا عدم‬
‫حضور اصالح‌طلب��ان در انتخابات س��خن نگفته‌اند‪ .‬این‬ ‫موضوع به واس��طه اختالفی است که بین اصالح‌طلبان بر‬ ‫سر شرکت یا عدم شرکت در انتخابات به وجود آمده است‪.‬‬ ‫یعنی در ب رابر جبهه مش��ارکت یا سایرین که گفته‌اند نباید‬ ‫در انتخابات شرکت کنیم‪ ،‬جریان دومی بین اصالح‌طلبان‬ ‫وجود دارد که معتقد اس��ت عدم حضور در انتخابات اشتباه‬ ‫است و ما باید در انتخابات ش��رکت کنیم‪ .‬درست است که‬ ‫شرایط کشور به‌گونه‌ای است که اصالح‌طلبان امکاناتی در‬ ‫اختیار ندارند‪ ،‬با اين حال باید در انتخابات شرکت کنیم‪ .‬در‬ ‫این میان آقايان اسحاق جهانگیری‪ ،‬نجفی‪ ،‬موسوی‌الری و‬ ‫کرباس��چی جزو اصالح‌طلبانی هستند که معتقدند باید در‬ ‫انتخابات شرکت کرد‪.‬‬ ‫ش�ما از آقای کواکبیان نام نبردید‪ ،‬ایش�ان هم‬ ‫معتقد به حضور در انتخابات هستند؟‬ ‫‪ l‬اگر ش��ما الزامات دولت آش��تی ملی را بپذیرید‬ ‫در آن ص��ورت تالش م ی‌کنی��د از نام��زدی حمایت کنید‬ ‫که ب رای آن هدف‪ ،‬بتواند مفیدتر باش��د‪ .‬بن��ده معتقدم بعد‬ ‫ازخرداد ‪ 88‬به دنبال ح��وادث و رویدادهایی که به‌وجودآمد‬ ‫جامعه ما از انس��جام سیاس��ی و همرنگی سیاسی خارج‬ ‫ش��ده و گرفتار بغض و کینه و دش��من ی‌های سیاسی شده‬ ‫اس��ت‪ .‬در ابتدا این بغض و کین��ه می��ان اصالح‌طلبان و‬ ‫اصولگرایان بود‪ ،‬اما در ادامه میان خود اصولگرایان تسری‬ ‫یافت‪ .‬بناب راین بنده معتقدم ه ر‌کس ب��ه آینده ای ران اعتقاد‬ ‫دارد یکی از اولین گام‌هایی که باید بردارد از بین بردن این‬ ‫فضا و ایجاد یک فضای سیاس��ی جدید در کشور است که‬ ‫عاری از این بغض‪ ،‬کینه و مخالفت‌ها و دش��من ی‌ها باشد‪.‬‬ ‫اما س��وال این اس��ت که چه کس��ی م ی‌تواند این وحدت‬ ‫از دس��ت رفته را بازگرداند و وضع کش��ور را بهبود بخشد؟‬ ‫به نظر م ی‌رس��د بهترین گزینه ب رای ایجاد آش��تی ملی در‬ ‫ای ران آق��ای ناطق‌نوری اس��ت‪ ،‬البته در خصوص ایش��ان‬ ‫با یک مش��کل بنیادی مواجه هس��تیم و آن این است که‬ ‫اصولگرای��ان به‌هی چ‌وجه حاض��ر نیس��تند ناطق‌نوری در‬ ‫انتخابات شرکت کند‪ ،‬البته خود ایشان هم با هوش سیاسی‬ ‫ک��ه دارد متوجه ش��ده اصولگرایان مخال��ف حضورش در‬ ‫انتخابات هستند‪.‬‬ ‫چرا این اف�راد نم ی‌توانند گزین�ه دولت وحدت‬ ‫ملی باشند؟‬ ‫‪ l‬چون اینه��ا همه نامزدهای یک جناح هس��تند‪،‬‬ ‫یعن��ی هم��ان جناح��ی ک��ه در به وج��ود آم��دن فضای‬ ‫کنونی نقش داش��ته‌اند‪ ،‬بناب رای��ن بنده معتق��دم انتخاب‬ ‫رئی س‌جمه��ور از جناح اصولگرا مش��کلی را حل نم ی‌کند‪.‬‬ ‫اما حس��ن روحانی م ی‌توان��د رئی س‌جمهور مناس��بی در‬ ‫جهت ایجاد دولت وحدت ملی باش��د‪ ،‬البته همان‌گونه که‬ ‫گفتم بعید م ی‌دانم اصولگرایان با نامزدی ایش��ان موافقت‬ ‫کنند‪ .‬از می��ان تمام نامزدهای اصولگ��را آقای‌والیتی نمره‬ ‫حداقلی یعنی نم��ره ‪ 6‬تا ‪ 7‬را در خصوص ب��ه وجود آوردن‬ ‫دولت آش��تی ملی م ی‌گیرد‪ ،‬ام��ا دیگ��ر کاندیداهای این‬ ‫طیف نم��ره خوب��ي نم ی‌گیرند‪ ،‬آق��ای ناطق‌ن��وری نمره‬ ‫‪ 17‬یا ‪ 18‬م ی‌گیرد و حس��ن روحانی هم نمره ‪ 15‬یا ‪ 16‬را به‬ ‫خود اختصاص خواهد داد‪.‬‬ ‫ب ه‌نظر شما آیا ش�خص آقای هاشمی م ی‌تواند‬ ‫گزینه مناس�بی ب�رای دولت وحدت ملی باش�د‬ ‫زیرا اخیرا برخی احتمال م ی‌دهند ایشان یکی از‬ ‫کاندیداهای انتخابات ریاس�ت‌جمهوری یازدهم‬ ‫باشد؟‬ ‫‪ l‬اگر آقای هاشمی روزی در انتخابات کاندیدا شود‬ ‫به این معناست که خطر احمدی‌نژاد و رئی س‌جمهور شدن‬ ‫فرد مورد نظر احمدی‌نژاد بسیار جدی است و اصولگرایان با‬ ‫ورود هاشمی به میدان موافقت کرده‌اند‪.‬‬ ‫فک�ر نم ی‌کنید ای�ن حض�ور به تخری�ب آقای‬ ‫هاشمی منجر شود؟‬ ‫‪ l‬خیر؛ بن��ده فکر م ی‌کنم اگر آقاي هاش��می وارد‬ ‫میدان ش��ود‪ ،‬اصولگرایان و حاميان احمدی‌نژاد نم ی‌توانند‬ ‫ایش��ان را تخریب کنند زی را ادبیاتی که در سال ‪ 84‬توسط‬ ‫اصولگرای��ان علیه آقای‌هاش��می به‌کار گرفته ش��د دیگر‬ ‫كارآيي ندارد‪ .‬در واقع اگر گفته ش��ود هاش��می اشراف‌زاده‬ ‫و اشراف‌گراس��ت‪ ،‬باتوجه به تحوالتی که پیش آمده است‬ ‫دیگر این ادبیات نم ی‌تواند کسی را مجاب کند که به نامزد‬ ‫اصولگرایان رای بدهد‪.‬‬ ‫فک�ر م ی‌کنی�د س�ران اصالح�ات ه�م رویکرد‬ ‫مناس�بی به کاندیداتوری آقای هاش�می داشته‬ ‫باشند؟‬ ‫‪ l‬فرض بنده بر این است که اگر هاشم ی‌ خودش‬ ‫وارد میدان شود‪ ،‬قطعا میان ایشان و رهب ران اصالح‌طلبان‬ ‫توافق صورت گرفته است‪ .‬درواقع به نظر من فاجعه خواهد‬ ‫بود که آقای هاشمی نامزد شود ولی رهب ران اصالح‌طلبان‬ ‫پش��ت ایش��ان قرارنگیرند‪ .‬بای��د رهب��ران اصالح‌طلبان و‬ ‫هاشم ی‌رفسنجانی بنشینند و حتی اگر روزها و هفته‌ها زمان‬ ‫ببرد مذاکره کنند و تکلیف مردم را روشن کنند‪ .‬یعنی یک‬ ‫تصمیم روش��ن و صریحی بگیرند‪ ،‬نه تصمیم دو پهلو‪ .‬در‬ ‫واقع مشخص کنند که ما م ی‌خواهیم در انتخابات شرکت‬ ‫کنیم و نامزد ما عارف یا هاشم ی‌رفسنجانی است یا تصمیم‬ ‫ما این است که اساس��ا در انتخابات شرکت نم ی‌کنیم‪ .‬اگر‬ ‫رهب ران اصالحات غیر از این تصمیم‌گیری کنند بزرگترین‬ ‫ضربه را به جنبش دموکراس ی‌خواهی ای ران وارد کرده‌اند‪.‬‬ ‫با این تفاس�یر ش�ما با آرایش فعلی نیروهای‬ ‫سیاسی‪ ،‬انتخابات را چگونه ارزیابی م ی‌کنید؟‬ ‫‪ l‬باید به یک نکته مهم دیگ��ر در مورد انتخابات‬ ‫اش��اره کنم‪ .‬من م ی‌گویم مهم این نیست که چه کسی در‬ ‫ب رابر احمدی‌نژاد بایس��تد‪ ،‬مهم این است که اصالح‌طلبان‬ ‫به صورت رسمی وارد انتخابات م ی‌شوند یا نه؟ تنها نیرو و‬ ‫جریانی که م ی‌تواند در ب رابر احمدی‌نژاد بایستد‪ ،‬فقط و فقط‬ ‫اصالح‌طلبان هستند و هیچ نامزد اصولگرایی قادر نخواهد‬ ‫بود نامزد احمدی‌نژاد را شکست بدهد‪.‬‬ ‫حتی آقای قالیباف؟‬ ‫‪ l‬حت��ی آق��اي قالیب��اف ه��م نم ی‌توان��د نامزد‬ ‫احمدی‌نژاد را شکست بدهد‪ .‬بهتر اس��ت این‌گونه بگویم؛‬ ‫فرض بگیریم آقای احمدی‌نژاد بتواند تاییدیه ورود اسفندیار‬ ‫رحیم‌مشایی به انتخابات را بگیرد‪ .‬اگر موفق به این کار شد‬ ‫تنها عاملی ک��ه م ی‌تواند جلوی پیروزی مش��ایی را بگیرد‬ ‫ش��خص خاتمی یا هاشمی اس��ت‪ .‬این دو تنها نیروهایی‬ ‫هس��تند که م ی‌توانند جلوی پیروزی مشایی را بگیرند‪ .‬در‬ ‫غیر این صورت اگر تمام جریان‌های اصولگرایی جمع شوند‬ ‫و نیروهای خود را روی هم بگذارند نم ی‌توانند رای به‌دست‬ ‫آورند زی را سقف رای اصولگرایان آنچنان زياد نیست‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫آقای دکتر! ش�ما پاسخ این س�وال را ندادید که‬ ‫از بی�ن آقای�ان والیتی و حس�ن روحان�ی برای‬ ‫طرح دولت وحدت ملی آقای هاشمی‪ ،‬کدام‌یک‬ ‫گزینه مناس�ب‌تری خواهد بود و م�ورد حمایت‬ ‫آقای‌هاشمی قرار خواهد گرفت؟‬ ‫‪ l‬بنده فکر م ی‌کنم احتمال حمایت اصالح‌طلبان‬ ‫از نامزدی ناطق‌نوری وجود داشته باشد زی را این موضوع به‬ ‫معنای تغییر فضای سیاسی کش��ور است‪ .‬اما گزینه بعدی‬ ‫که م ی‌تواند در راستای راهبرد دولت آشتی ملی گام بردارد‪،‬‬ ‫حسن روحانی است‪ .‬از این منظر حسن روحانی نسبت به‬ ‫والیتی ارجح است‪ .‬در واقع آقای والیتی به همان دلیلی که‬ ‫آقایان حدادعادل و س��عید جلیلی نم ی‌توانند در جهت به‬ ‫وجود آمدن دولت آشتی ملی گام بردارند‪ ،‬ایشان هم نخواهد‬ ‫توانست در جهت تحقق چنین دولتی موثر واقع شود‪.‬‬ ‫‪ l‬در مجم��وع موس��وی‌خوئین ی‌ها نس��بت ب��ه‬ ‫هاشم ی‌رفسنجانی یک دشمنی و بغض و کینه دیرینه‌ای‬ ‫دارد که به س��ال‌های قبل و بع��د از انق�لاب باز‌م ی‌گردد‪.‬‬ ‫به نظرمن ش��رایط ملی کشور و ش��رایط پیشبرد جنبش‬ ‫دموکراس��ی‌خواهی در ای ران ایجاب م ی‌کند آقای موسوی‬ ‫خوئین ی‌ها دس��ت از این بغض و کینه تاریخ��ی بردارند و‬ ‫تسلیم تصمیم‌گیری جمعی اصالح‌طلبان شوند‪ .‬یعنی اگر‬ ‫رهب ران اصالح‌طلبان تصمیم گرفتند از کاندیداتوری هاشمی‬ ‫یا حس��ن روحانی دفاع کنند‪ ،‬آقای موسوی‌خوئین ی‌ها هم‬ ‫تسلیم رای حداکثری شود و احساس��ات فردی خود را کنار‬ ‫بگذارند‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪ l‬بنده آقای کواکبیان را مثل آقاي حسن روحانی‬ ‫اساسا جزو جریان اصالح‌طلب نم ی‌دانم‪ ،‬در‌واقع افرادی که‬ ‫از آنها نام بردم کسانی هس��تند که جامعه آنها را به‌عنوان‬ ‫اصالح‌طلب م ی‌شناس��د‪ .‬افرادی مثل اسحاق جهانگیری‪،‬‬ ‫موس��وی‌خوئین ی‌ها‪ ،‬موس��وی‌الری‪ ،‬محمدرض��ا خاتمی‪،‬‬ ‫بهزاد نبوی‪ ،‬س��عید حجاریان‪ ،‬مصطفی ت��اج‌زاده و عبداهلل‬ ‫رمضان‌زاده از چهره‌های شناخته شده اصالح‌طلب هستند‪،‬‬ ‫اما جامعه کواکبیان‪ ،‬حسن روحانی و راه‌چمنی را به‌عنوان‬ ‫اصالح‌طلب نم ی‌شناس��د‪ .‬البت��ه ممکن اس��ت این گروه‬ ‫دوم افکار و عقاید اصالح‌طلبانه‌ای هم داش��ته باش��ند‪ ،‬اما‬ ‫همان‌طور که گفتم جامعه این افراد را به‌عنوان اصالح‌طلب‬ ‫به رسمیت نم ی‌شناسد‪ .‬مقصودم از اختالفی که م ی‌گویم‬ ‫بین اصالح‌طلبان به وجود آمده‪ ،‬بین اصالح‌طلبان واقعی‬ ‫است که جامعه آنها را به این عنوان م ی‌شناسد‪.‬‬ ‫به‌ه ر‌حال هنوز این مس��اله میان خود اصالح‌طلبان‬ ‫حل نش��ده اس��ت‪ .‬در نهایت رهبری این جری��ان حکم بر‬ ‫حضور یا عدم حض��ور در انتخابات م ی‌ده��د‪ .‬اگر رهبری‬ ‫این جریان به ش��رکت در انتخابات رای بده��د در آن زمان‬ ‫بنده بعید م ی‌دانم نامزدش��ان حس��ن روحانی یا کواکبیان‬ ‫باش��د‪ ،‬بلکه دراین صورت قطعا نامزد اصالح‌طلبان عارف‬ ‫خواهد بود‪.‬‬ ‫اصالح‌طلبان چطور؟ آیا این طیف موافق حضور‬ ‫آقای ناطق در انتخابات هستند؟‬ ‫آقای دکتر! شما به این س�وال پاسخ ندادید که‬ ‫چرا رهبران اصالحات چون موس�وی‌خوئین ی‌ها‬ ‫با کاندیداتوری حسن روحانی مخالف هستند؟‬ ‫اما بسياري از اصولگرايان گفته‌اند رحی م‌مشایی‬ ‫نم ی‌تواند از فیلتر شورای نگهبان عبور کند‪.‬‬ ‫‪ l‬ایش��ان نم ی‌تواند از این فیلتر عبور کند‪ ،‬اما به‬ ‫نظرم داستان دکتر معین رخ خواهد داد‪.‬‬ ‫اگر سناریو را این‌گونه بچینیم که یکسو آقای‌احمدی‌نژاد‬ ‫و مشایی قرار بگیرد و در س��وی دیگر هاشمی یا کاندیدای‬ ‫ی هاشمی باشد‪ ،‬قطعا جدای از آرايي که احمدی‌نژاد دارد‪،‬‬ ‫آقا ‌‬ ‫افراطیون و دشمنان هاشمی تالش خواهند کرد که ادبیات‬ ‫سال ‪ 84‬را بازتولید کنند‪ .‬یعنی بگویند هاشمی اشراف‌‌گراست‬ ‫و رحیم‌مشایی همیشه طرفدار مستضعفین و عدالتخواه بوده‬ ‫است‪ .‬عرض بنده این است که این تاکتیک‪ ،‬سیاست و ابزار‬ ‫در سال ‪ 84‬ب رای اصولگرایان نتیجه‌بخش بود‪ ،‬اما رویدادها و‬ ‫اتفاقاتی که در هشت س��ال اخیر رخ داده‪ ،‬دیگر در خرداد ‪92‬‬ ‫نم ی‌تواند جواب بدهد‪ .‬رای مشایی همان آرايي است که در‬ ‫روستاها و مناطق محروم به احمدی‌نژاد داده م ی‌شود به‌عالوه‬ ‫ش��ماری از اصولگرایان رادیکال هستند که به دلیل بغض و‬ ‫کینه‌ای که از هاشمي دارند به رحیم‌مشایی رای خواهند داد‪،‬‬ ‫اما بدنه اصالح‌طلبان و حامیان هاشمی مجموعا م ی‌توانند‬ ‫مشایی را شکست دهند‪.‬‬ ‫اما ای�ن تحلیل ش�ما ممکن اس�ت در صورتی‬ ‫احتمال وقوع داشته باشد که انتخابات دو قطبی‬ ‫باش�د‪ ،‬یعنی یک قطب‌ هاش�می باشد و قطب‬ ‫دیگر مشایی‪.‬‬ ‫‪ l‬ش��ما هیچ‌تردیدی به خودتان راه ندهید که اگر‬ ‫در انتخاب��ات اصالح‌طلبان ش��رکت کنند قط��ب اصلی و‬ ‫مهم انتخابات اصالح‌طلب��ان خواهند بود و یک قطب هم‬ ‫اصولگرایان و قطب دیگر آقای احمدی‌نژاد خواهد بود‪g .‬‬ ‫‪27‬‬
‫كانديداتوري روحاني كار هاشمي‬ ‫را سهل ميكند‬ ‫گفت‌وگوي مثلث با علي‌عسگري‬ ‫‪4‬‬ ‫علي عسگري چهره نزديك به حسن روحاني و هاشمي رفسنجاني معتقد است كه بخش هايي از اصولگرايان‬ ‫سنتي از نامزدي حسن روحاني حمايت خواهند كرد‪ .‬او در عين حال مي‌گويد كه حسن روحاني رايزني هايش را براي‬ ‫حضور در انتخابات انجام داده است‪.‬‬ ‫اميد كرماني‌ها‬ ‫ش�ما چندي پيش گفته بودي�د قرار ب�ود از بين‬ ‫آقايان ناطق‌نوري‪ ،‬هاشمي و روحاني يك نفر به‬ ‫عرصه انتخابات رياست‌جمهوري وارد شود‪ ،‬چرا‬ ‫از ميان اين سه نفر‪ ،‬نامزدي آقاي روحاني جدي‌تر‬ ‫شده است؟‬ ‫سياست‬ ‫‪ l‬چنين موضعي را هيچ يك از اين س��ه شخصيت‬ ‫به ص��ورت جمعي اع�لام نكردند‪ ،‬اما آنچه مس��لم اس��ت‬ ‫كانديداتوري آيت‌‌اهلل هاشمي‌رفسنجاني هنوز منتفي نيست‬ ‫و صحبت‌هايي كه ايش��ان در بين اصحاب رس��انه داشت‬ ‫قدري اميدواري براي حض��ور وي مي‌داد ول��ي با‌توجه به‬ ‫مجموع صحبت‌ها و پيش‌بيني‌هايي كه انجام شد‪ ،‬حضور و‬ ‫آمدن خود ايشان را بعيد ارزيابي مي‌كنم و معتقدم اگر آقايان‌‬ ‫هاشمي‪ ،‬ناطق‪ ،‬خاتمي‌يا سيد‌حسن آقاي‌خميني نيايند ‪ -‬كه‬ ‫مواضع‌شان گوياي عدم حضور است ‪ -‬در آن صورت احتمال‬ ‫و شانس كانديداتوري دكتر روحاني بيشتر مي‌شود‪ .‬ايشان‬ ‫ديدارهايي با مقام‌معظم رهبري‪ ،‬آقاي‌ هاش��مي‪ ،‬جمعي از‬ ‫دوستان روحانيت مبارز و همچنين برخي نمايندگان فعلي‬ ‫و ادوار مجلس داشت كه بحث ورود وي به صحنه رقابت را‬ ‫جدي‌تر كرده است‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫آيا حضور آقاي حس�ن روحان�ي در كنگره حزب‬ ‫مردم‌س�االري ب�ه معن�اي اس�تارت كاره�اي‬ ‫انتخاباتي تلقي مي‌شود؟‬ ‫‪ l‬دكتر روحاني ب راس��اس يك قول و تعهد اخالقي‬ ‫گذشته كه به آقاي كواكبيان داشت در آن كنگره حاضر شد و‬ ‫سخنراني كرد‪ ،‬كما اينكه برخي دوستان در مقام مشورت به‬ ‫ايشان م ي‌گفتند خروجي اين كنگره اعالم حمايت از نامزدي‬ ‫آقاي كواكبيان است‪ ،‬بناب راين در آنجا حاضر نشويد اما آقاي‬ ‫روحاني به دليل علقه عاطفي و فكري‪ ،‬همش��هري بودن و‬ ‫قول اخالقي به آقاي كواكبيان‪ ،‬در كنگره مردم‌ساالري حاضر‬ ‫ش��د‪ .‬ورود وي به انتخابات از زماني جدي تلقي م ي‌شود كه‬ ‫مسافرت استاني و شهرستاني خود را آغاز كند‪.‬‬ ‫به‌هر‌حال ايش�ان نه تنها كانديدات�وري خود را‬ ‫رد نكرده‪ ،‬بلكه از بررس�ي شرايط سياسي براي‬ ‫تصميم‌گي�ري در اين خصوص خبر داده اس�ت‪.‬‬ ‫شما هم فرد نزديك به ايشان هستيد‪ .‬مي‌خواهم‬ ‫بپرسم چرا ايش�ان در حال تصميم‌گيري در اين‬ ‫مورد است؟‬ ‫‪ l‬االن شرايط كش��ور و نظام خاص است‪ ،‬يعني در‬ ‫داخل پس از وقايع انتخابات رياست‌جمهوري ‪ 88‬يك نقاري‬ ‫بين بخش��ي از نخبگان با دولت به‌وجود آم��د‪ ،‬همچنين‬ ‫تنگناهاي سياس��ت خارجي‪ ،‬روابط بي ن‌الملل‪ ،‬اقتصادي و‬ ‫سوء‌مديريت‌ها به نحوي مردم را آزرده كرده كه اين شكاف‌ها‬ ‫بايد به نوعي با حضور چهره‌ها و ش��خصي ت‌های توانمند‬ ‫جب ران ش��ود‪ .‬عالوه بر اين مس��ائل‪ ،‬آقاي دكتر روحاني در‬ ‫گذش��ته يك بار به احترام آقاي ناطق‌نوري در س��ال ‪ 76‬با‬ ‫وجود مطرح ش��دن نام‌شان كانديدا نش��د‪ .‬يك بار هم سال‬ ‫‪28‬‬ ‫‪ 84‬در مظان كانديداتوري بود‪ ،‬ولي به احترام آقاي هاشمي و‬ ‫با وجود مراجعه دوستان و دلسوزان ثبت نام نكردند‪ .‬از آنجا‬ ‫كه آقاي روحاني در بين اصالح‌طلبان و اصولگرايان معتدل‬ ‫ل داراي رأي و نفوذ و اعتبار است و به جهت ضرورت‬ ‫و مستق ‌‬ ‫نظام و انقالب‪ ،‬فرصتي اس��ت كه ب راي حضور در انتخابات‬ ‫به‌عنوان كانديدا احس��اس مس��ئوليت كنن��د؛ مخصوصا‬ ‫آنكه از چهره‌هاي شناخته ش��ده روحاني نيز كسي ثب ت‌نام‬ ‫نم ي‌كند‪ .‬آقاي حسن روحاني ‪ 10‬س��ال دبير شوراي عالي‬ ‫امنيت ملي بود و عملك��رد وي در همان ديدار پاياني دوران‬ ‫مسئوليت كه با كاركنان شورا خدمت رهبري رفته بودند‪ ،‬از‬ ‫سوي مقام‌عظماي واليت مثبت ارزيابي شد و اين مساله در‬ ‫كتاب هسته‌اي آقاي روحاني آمده است‪ .‬وي عضو مجلس‬ ‫خبرگان رهبري‪ ،‬نماين��ده رهبري در ش��وراي عالي امنيت‬ ‫ملي‪ ،‬عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام و رئيس مركز‬ ‫استراتژيك مجمع تشخيص است كه اين سوابق و پيشينه‬ ‫را معدود افرادي در حوزه داخل��ي و خارجي دارند‪ .‬هم اكنون‬ ‫آقاي روحاني از ناحيه نخبگان‪ ،‬روحانيون و دانش��گاهيان‪،‬‬ ‫ب راي حضور در صحنه انتخابات تش��ويق م ي‌شوند‪ ،‬چراكه‬ ‫در كنار تحصيالت آكادميك در حوزه حقوق اساسي‪ ،‬مورد‬ ‫وثوق امام و رهبري هستند و رابطه تنگاتنگ كاري و فكري‬ ‫با آيت‌اهلل‌هاشم ي‌رفسنجاني دارند‪ .‬البته هنوز تصميم ايشان‬ ‫ب راي نامزدي در انتخابات قطعي نشده‪ ،‬ولي ارزيابي من اين‬ ‫است كه شرايط اگر به همين صورت باقي باشد و از آن چهار‬ ‫چهره شناخت شده روحاني هيچ يك ثب ت‌نام نكند‪ ،‬ايشان‬ ‫قطعا پا به ميدان رقابت سياسي پيش رو م ي‌گذارد‪.‬‬ ‫آي�ا مي‌توان گف�ت آقاي روحاني كس�ي اس�ت‬ ‫ك�ه گفتم�ان آق�اي هاش�مي را در انتخاب�ات‬ ‫نمايندگي مي‌كند يا به عبارت ديگر تاثير حضور‬ ‫آقاي‌هاشمي در انتخابات از طريق آقاي روحاني‬ ‫رقم مي‌خورد؟‬ ‫‪ l‬من س��خنگوي اين دو ش��خصيت نيستم‪ ،‬گرچه‬ ‫تعلق روح��ي و كاري به ه��ر دو آنه��ا دارم‪ .‬در كل اولويت‬ ‫اول جمع دوس��تان بس��ته به ضرورت‌هاي نظ��ام حضور‬ ‫آيت‌اهلل‌هاشمي رفس��نجاني در انتخابات است‪ ،‬اما حضور‬ ‫آقاي روحاني كار را ب راي هاشمي سهل و آسان م ي‌كند‪ ،‬چون‬ ‫ايشان بايد مطمئن باشد فرد داراي تجربه و سابقه و پيشينه‬ ‫مديريت سياس��ي‪ ،‬امنيتي‪ ،‬اجرايي و همچنين كارشناس‬ ‫خبره بي ن‌المللي كه پاسخگوي نيازهاي نظام است سكان‬ ‫امور اجرايي كشور را به دست م ي‌گيرد‪ .‬با توجه به نزديكي و‬ ‫قرابت فكري آقاي روحاني به آقاي هاشم ي‌رفسنجاني‪ ،‬اگر‬ ‫وي ثبت‌‌نام كند ديدگاه‌هاي آيت‌اهلل هاشمي درباره استمرار‬ ‫نظام هم از اطمينان بيشتري برخوردار م ي‌شود‪ .‬ايشان زماني‬ ‫هم كه حاضر به رقابت با احمدي‌نژاد ش��د پيش بين ي‌اش‬ ‫اين بود كه ش��رايط را ب راي نظام به نحوي در داخل و خارج‬ ‫مخاطره‌آميز م ي‌ش��ود و آن پيش بين��ي و دغدغه‌ها باعث‬ ‫ش��د پس از اينكه اصولگرايان روي ن��ام آقاي‌دكتر واليتي‬ ‫اتفاق نكردند و آقاي واليتي كناره‌گيري كرد‪ ،‬آقاي هاشمي‬ ‫بنا به ضرورت ثبت نام كرد تا ب��ه نحوي به افكار عمومي و‬ ‫نخبگان اين مساله و ديدگاه را عرضه كند كه حوزه اجرايي‬ ‫كشور و رياست قوه مجريه جاي آساني نيست كه به هركسي‬ ‫سپرده شود‪ .‬من فكر م ي‌كنم آقاي روحاني م ي‌تواند گفتمان‬ ‫وحدت ملي و دولت فراجناحي را شكل دهد و مديريت كند‪،‬‬ ‫چراكه ب راي اين كار داراي برنامه است و مشكالت حوزه اجرا‬ ‫و مديريت اقتصادي و روابط بي ن‌الملل را آسيب شناسي كرده‬ ‫و راه‌حل‌هايي ب راي برون‌رفت از وضعيت موجود در نظر دارد‪.‬‬ ‫ضمن آنكه نيروهاي كارآمد و با‌تجربه خوبي حاضرند با وي‬ ‫در اداره دولت وحدت ملي همراهي كنند‪.‬‬ ‫آقاي روحان�ي در كتاب خاطرات هس�ته‌اي خود‬ ‫نوشته كه در زمان دبيري شوراي عالي امنيت ملي‪،‬‬ ‫اصالح‌طلبان با وي زاويه داشتند و سعي مي‌كردند‬ ‫در قالب وزارت خارجه با موازي‌كاري برنامه‌هاي‌‬ ‫ترسيمي‌ را با مشكل مواجه كنند‪ ،‬حتي امروز هم‬ ‫برخي اصالح‌طلبان مي‌گويند اجراي طرح دولت‬ ‫وحدت ملي شدني نيست‪ ،‬چطور اينها مي‌خواهند‬ ‫در اداره دولت به آقاي روحاني كمك كنند؟‬ ‫‪ l‬روشن است كه دولت وحدت ملي بعد از انتخابات‬ ‫شكل م ي‌گيرد‪ .‬نوع سليقه و اراده رئي س‌جمهور منتخب آينده‬ ‫در اجرايي كردن آن مهم است‪ .‬سبك مديريتي آقاي روحاني‬ ‫خيلي نزديك و منطبق بر نگاه آيت‌اهلل هاشم ي‌رفسنجاني‬ ‫است‪ ،‬چون زمان دولت ايشان در كشور ثبات مديريتي حاكم‬ ‫بود و آقايان واليتي و خاتم ي‌ نيز وزي ران آن دولت فراجناحي‬ ‫بودند‪ .‬قطعا افراط‌گرايان اصولگ��را و اصالح‌طلب در دولت‬ ‫فراجناحي وحدت ملي جايي ندارند‪ .‬آق��اي روحاني در زمان‬ ‫دبيري ش��وراي عالي امنيت ملي مورد انتقاد اصالح‌طلبان‬ ‫تند‌افراطي بود كه آنتن‌ش��ان به س��وي غرب كار م ي‌كرد و‬ ‫االن هم در آن طرف مرزها در خدمت دشمنان نظام و انقالب‬ ‫فعاليت م ي‌كنند‪ .‬آقاي روحاني با آنها زاويه داشت و دارد‪ ،‬وي‬ ‫در كنگره مردم‌س��االري نيز تاكيد كرد كه اگر حضورش در‬ ‫انتخابات قطعي شود به‌عنوان كانديداي مستقل به ميدان‬ ‫م ي‌آيد‪ .‬كانديداي مستقل يعني كسي كه سعي كرده امت‬ ‫وسط ملحوظ‌نظرش باشد و با آدم‌هاي معتدل سياسي كار‬ ‫كند‪ .‬هم‌اكنون اصولگرايان و اصالح‌طلبان معتدل در عرصه‬ ‫سياسي كشور كم نيستند‪ .‬اگر آقاي روحاني با اقبال عمومي‬ ‫مواجه ش��ود‪ ،‬اينها عل ي‌القاعده همراهي م ي‌كنند‪ ،‬آن‌وقت‬ ‫بس��تر ب راي به‌وجود آمدن دولت وحدت مل��ي و فراجناحي‬ ‫ن هاشمي‪،‬‬ ‫بيشتر فراهم م ي‌شود‪ .‬امروز نوع موضع‌گيري آقايا ‌‬ ‫روحاني‪ ،‬عسگراوالدي و مطهري و بس��ياري نخبگان اين‬ ‫ضرورت را ب راي نظام مورد توجه و نظر ق��رار م ي‌دهد كه از‬ ‫جنگ جناحي و باندي كه به مديريت سياس��ي‪ ،‬اقتصادي و‬ ‫روابط خارجي كشور لطمه زده بپرهي زند و اگر اداره كشور در‬ ‫اختيار جمعي فرهيخته و كاردان قرار گيرد كمك به پيشبرد‬ ‫تفكر امام و رهبري م ي‌كند‪ .‬دكتر روحاني در مقطعي كه دبير‬ ‫شوراي عالي امنيت ملي بودند ب راي مهار اتفاقات ‪ 18‬تير و‬ ‫قضاياي مربوط به افراط‌گرايان اصالح‌طلب توانمندي اجرايي‬ ‫و امنيتي خود را اثبات كرد‪ ،‬ضمن آنكه وي جانشين قرارگاه‬ ‫خاتم و فرمانده پدافند ملي را نيز در كارنامه دارد و امروز اگر‬ ‫كس��اني دكتر روحاني را تخريب م ي‌كنند‪ ،‬نگران حضور در‬ ‫ميدان انتخابات هستند‪.‬‬ ‫ش�ما مي‌گويي�د س�خنراني روز ‪ 23‬تي�ر ‪78‬‬ ‫دكتر‌روحاني در دانشگاه تهران كه در اعتراض به‬ ‫وقايع ‪ 18‬تير همان سال انجام شد‪ ،‬براي مقابله‬ ‫با اصالح‌طلبان تندرو ب�ود و به همين دليل اكنون‬ ‫مخالفت‌هايي از سوي اين طيف از اصالح‌طلبان‬ ‫با حسن روحاني مطرح مي‌شود‪.‬‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬ايشان در آن مقطع با ابالغ آقاي خاتمي‌دبير‬ ‫شوراي عالي امنيت ملي بود و ب راي برون‌رفت نظام و دولت‬ ‫از وضع پيش آمده آن سخنراني را انجام داد و مواضع شفاف‪،‬‬ ‫امنيتي و اجرايي را به كار برد تا با بلوا و آشوب اصالح‌طلبان‬ ‫افراطي مقابله كند‪ .‬برداشتم اين اس��ت كه اگر آن اقدام به‬
‫موقع انجام نم ي‌شد شرايط همانند وقايع بعد از انتخابات ‪88‬‬ ‫م ي‌شد‪ .‬آقاي روحاني در مقاطعي خدماتي ب راي نظام داشت‬ ‫كه در ذهن مسئوالن عال ي‌رتبه نظام و دلسوزان انقالب باقي‬ ‫مانده است‪.‬‬ ‫نگاه راس�ت س�نتي از قبيل جبهه پي�روان خط‬ ‫امام و رهبري و جامع�ه روحانيت مبارز تهران به‬ ‫آقاي‌حسن روحاني چيست؟‬ ‫‪ l‬اين به خود راست سنتي بر م ي‌گردد‪.‬‬ ‫ش�ما گفتي�د آق�اي روحان�ي ب�ا اي�ن طي�ف از‬ ‫اصولگرايان رايزني داشته؛ نتيجه چه بوده است؟‬ ‫‪ l‬آقاي روحاني رايزن ي‌هایش��ان همانطور كه اشاره‬ ‫ك��ردم در اليه‌هاي ب��اال و اركان نظام تا ح��دودي به انجام‬ ‫رس��يده و در ارتباط با نخبگان و چهره‌ها به صورت مستمر‬ ‫در دو اليه نخبگان حوزه و دانشگاه ادامه دارد‪ .‬چندي پيش‬ ‫جلس ه‌اي بسيار خوب و صميمانه‌ با روحانيون شناخته شده‬ ‫كه هم‌اكنون نيز مسئولي ت‌هايي دارند برگزار كرد‪ ،‬همينطور‬ ‫با نماين��دگان ادوار و نماين��دگان كنوني مجل��س به‌طور‬ ‫فردي و چند نف��ره رايزني در حال انج��ام دارد‪ ،‬با چهره‌هاي‬ ‫آكادميك و دانش��گاهي مالقات م ي‌كند‪ ،‬مركز استراتژيك‬ ‫مجمع تشخيص مصلحت با مديريت آقاي روحاني چندين‬ ‫اجالس با موضوع سياست خارجي‪ ،‬اقتصادي و كار و دستمزد‬ ‫منصفانه برگزار كرد‪ .‬هم‌اكنون به‌طور ميانگين باالي ‪200‬نفر‬ ‫چهره آكادميك و دانشگاهي در مركز به‌شكل دائم و پروژه‌اي‬ ‫در حال فعاليت هستند كه ديدگاه‌هاي خود را در حوزه‌هاي‬ ‫مختلف ارائه م ي‌كنند و خيل ي‌هاشان از حضور آقاي روحاني‬ ‫همانطور كه ش�ما گفتيد آق�اي روحاني در يكي‪،‬‬ ‫دو مقطع ديگر مي‌خواس�ت وارد عرصه شود كه‬ ‫در يكي از آن دوره‌ها به خاطر آقاي هاشمي كنار‬ ‫رفت‪ ،‬آقاي واليتي ه�م همي�ن كار را انجام داد‪،‬‬ ‫قرابت كداميك به آقاي هاشمي بيشتر است؟‬ ‫‪ l‬آقاي واليتي در سال ‪ 83‬ب راي حضور در انتخابات‬ ‫جلس��ه‌اي با نماين��دگان در خانه ما داش��ت‪ ،‬آنج��ا من به‬ ‫آقاي‌واليتي گفتم اگر آقاي هاش��مي بيايد م��ا حامي‌وي‬ ‫خواهيم بود‪ ،‬ايش��ان هم گفت اگر آقاي هاشمي بيايد من‬ ‫قطعا نم ي‌آيم‪ ،‬ولي آقاي هاش��مي نظ��رش اين بود كه اگر‬ ‫اصولگرايان روي ن��ام آقاي واليتي اتف��اق كنند و اطمينان‬ ‫حاصل شود كه چهره‌اي همچون احمدي‌نژاد رئي س‌جمهور‬ ‫نم ي‌شود پا به عرصه انتخابات نم ي‌گذارند ولي اصولگرايان‬ ‫طيف آقاي‌ناطق و باهن��ر از كانديداتوري آق��اي الريجاني‬ ‫حمايت كردند‪ .‬جمعيت ايثارگ��ران و تحولخواهان نيز اول‬ ‫پاي كار قاليباف و بعد از احمدي‌نژاد پش��تيباني كردند‪ ،‬در‬ ‫مجموع آقاي واليتي به لحاظ اتفاقات باندي و جناحي كه در‬ ‫شوراي هماهنگي نيروهاي انقالب پيش آمد ناراحت شد و‬ ‫اين را بهانه قرار داد و از نامزدي در انتخابات رياست‌جمهوري‬ ‫منصرف شد‪ .‬آن روز اگر آقاي واليتي مورد اتفاق اصولگرايان‬ ‫ق��رار م ي‌گرفت‪ ،‬اص�لا ش��رايط و وضعي��ت انتخابات ‪84‬‬ ‫به‌گونه‌اي ديگر رقم م ي‌خورد‪.‬‬ ‫آقاي عس�گري! من ج�واب س�والم را نگرفتم‪.‬‬ ‫مي‌خواهم بدانم از بين آقاي�ان واليتي و روحاني‬ ‫كداميك به آقاي هاشمي نزديك‌ترند؟‬ ‫‪ l‬آقاي واليتي سال‌هاي سال در كابينه آقاي‌هاشمي‬ ‫بود‪ .‬درباره پيروزي سياسي نظام در جنگ و بحث قطعنامه‪،‬‬ ‫آقاي واليتي مذاكره‌كننده بود تا اين پيروزي سياسي حاصل‬ ‫شد‪ .‬بحثم اين اس��ت كه از آن مقطع تا االن شرايط افراد و‬ ‫فضا به كل متفاوت شده‪ ،‬آقاي واليتي االن در جناح اصولگرا‬ ‫به‌عنوان كانديدا خود را مطرح كرده و همين ش��رايط آقاي‬ ‫واليتي را از نظر من نزد افكار عمومي‪ ،‬نخبگان و مستقل‌ها‬ ‫آسي ب‌پذير كرد‪ .‬وي م ي‌توانس��ت حالت فراجناحي به خود‬ ‫بگيرد و از سرمايه اجتماعي آقاي هاشمي استفاده كند ولي‬ ‫سياست‬ ‫اصولگرايان سنتي هم‌‌اكنون كانديداي مشخصي‬ ‫ندارن�د‪ ،‬آنها حاضرن�د از آق�اي روحاني حمايت‬ ‫كنند؟‬ ‫در انتخابات استقبال كردند‪ .‬وي عضو جامعه روحانيت مبارز‬ ‫است و در همان جلسه با روحانيون‪ ،‬عده‌اي از دوستانشان در‬ ‫جامعه روحانيت حضور داشتند و گفتند كه همراه ي‌كننده‬ ‫و كمك‌كنن��ده او در انتخابات آينده خواهن��د بود‪ .‬از طرفي‬ ‫آقايان موتلفه وارد مصادیق نش��دند ام��ا عل ي‌القاعده يكي‬ ‫از گزينه‌هايي كه در مجموعه خود بررس��ي م ي‌كنند آقاي‬ ‫روحاني خواهد بود‪ .‬برداشتم اين است كه درصد قابل‌توجهي‬ ‫از سنت ي‌ها حامي‌ايشان بوده و هستند‪.‬‬ ‫به هر دليل اين موارد ب راي آقاي واليتي فرصت تلقي نشد و‬ ‫سعي كرد بين اصولگرايان سنتي خود را مطرح كند‪ .‬از طرفي‬ ‫به جهت اينكه برخي اصولگرايان ايشان را چهره نزديك به‬ ‫آيت‌اهلل هاشمي رفس��نجاني م ي‌دانند؛ نم ي‌پذيرند پاي كار‬ ‫وي بيايند‪ .‬به نظر من ب راي برون‌رفت از وضع فعلي با توجه‬ ‫به اينكه اساس كار كشور و نظام به بحث سياست خارجي‬ ‫و هسته‌اي مربوط م ي‌ش��ود‪ ،‬آقايان روحاني و واليتي هر دو‬ ‫كارآمدي الزم را دارند‪ ،‬ولي در داخل كشور و نظام بين اين دو‬ ‫تفاوت است‪ ،‬چون آقاي روحاني خود را مستقل مطرح كرده‪،‬‬ ‫در نتيجه برداري از صفر تا صد مدي ران چهره كشور حاضرند‬ ‫پاي كار وي بيايند‪ ،‬ولي آقاي واليتي خود را در جناح اصولگرا‬ ‫جلو ب��رد؛ آن هم جناحي كه يكي از ب��زرگان اصولگرا گفت‬ ‫اگر يك��ي از نيروهاي اين جريان رئي س‌جمهور ش��ود ديگر‬ ‫نامزدهاي اصولگرا در كابينه وي مسئوليت قبول كنند‪ .‬اين‬ ‫پي ش‌فرض در افكار عمومي ب راي آقاي واليتي زياد مقبوليت‬ ‫ايجاد نم ي‌كند كه رئي س‌جمهور ش��ود‪ .‬بع��د آن عده‌ای از‬ ‫اصولگراياني كه كارآمدي نداش��تند و باع��ث و باني وضع‬ ‫كنوني هس��تند از چهره و موقعيت مقبول وي ب راي ماندن‬ ‫در عرصه‌هاي مديريتي كشور و نظام استفاده کردند‪ .‬خيلي‬ ‫احترام به آقاي واليتي دارم‪ ،‬خوب بود كه او نيز همچون آقاي‬ ‫روحاني موضع و مشي فراجناحي اتخاذ م ي‌كرد‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪ l‬آقاي روحاني در حوزه‌هاي مختلفي همچون پدافند‬ ‫كش��وري‪ ،‬نمايندگي مردم در مجلس‪ ،‬دبيري شوراي‌عالي‬ ‫امنيت ملي و رئيس مركز اس��تراتژيك مجمع تش��خيص‬ ‫مصلحت كار كردن��د‪ .‬در مجلس با بس��ياري اصولگرايان‬ ‫سنتي دوراني همكاري داش��تند‪ .‬رئيس كميسیون امنيت‬ ‫ملي و نايب رئيس مجلس بودند‪ ،‬از دوران شهيدان بهشتي‬ ‫و مطهري با روحانيت مبارز همس��وي ي‌هاي خوبي داشتند‬ ‫كه آن دوس��ت ي‌ها و صميمي ت‌ها همچنان ادام��ه دارد‪ .‬در‬ ‫بحث ش��وراي عالي امنيت ملي و موضوع هس��ته‌اي هم‬ ‫عملكرد‌ش��ان مثبت و قابل دف��اع بود‪ ،‬چنانچ��ه در كتاب‬ ‫هسته‌اي‪ ،‬فرمايشات مقام معظم رهبري در تجليل از ايشان‬ ‫آمده است‪ .‬بعض ي‌ها همكاري ايش��ان با دولت اصالحات و‬ ‫دبيري ش��وراي عالي امنيت ملي را م ي‌خواهند س��وژه نقد‬ ‫كنند‪ ،‬حال آنكه دبيري آن ش��ورا و حضور در تيم هسته‌اي‬ ‫با نظر مقام معظم رهبري انجام شد و مستنداتش در كتاب‬ ‫هسته‌اي ارائه ش��ده است‪ .‬در موضوع هس��ته‌اي هم آقاي‬ ‫روحاني يك فعاليت بسيار قابل دفاع و كارآمدي انجام داد؛‬ ‫همه تالشش اين بوده كه حق هس��ته‌اي اي ران به رسميت‬ ‫شناخته شود‪ ،‬پرونده اي ران به شوراي امنيت سازمان ملل نرود‬ ‫و در شرايطي كه پرونده در شوراي امنيت سازمان ملل قرار‬ ‫دارد به‌رغم تعامل با جامعه جهاني‪ ،‬سياست بي ن‌الملل اي ران‬ ‫حالت تعامل فعال با جامعه جهاني داشته باشد تا تحريم‌ها‬ ‫گسترده نش��ود‪ .‬مقابل اين تفكر برخي گفتند قطعنامه‌ها‬ ‫كاغذ پاره‌اي بيش نيست و خطاب به غرب م ي‌گفتند آنقدر‬ ‫قطعنامه صادر كني��د تا‪ ...‬آقاي روحان��ي در موضع انتقاد از‬ ‫س��وء‌مديريت‌ها و منفعل بودن سياست خارجي حرف‌هاي‬ ‫زيادي ب راي گفتن دارد‪ ،‬ضمن آنكه در كتاب هسته‌اي خود‬ ‫به‌طور مستند و علمي‌مسائل را پاسخ گفته و اگر مناظره‌ها و‬ ‫شرايط تبليغي در آينده ايجاب كند‪ ،‬حرف‌هاي معقول و قابل‬ ‫دفاع زيادي به‌ويژه در حوزه هسته‌اي دارد كه اين ب راي افكار‬ ‫عمومي و نخبگان جامع��ه تعيي ن‌كننده خواهد بود‪ .‬در كل‬ ‫چهره و شخصيت ايشان از ناحيه سنت ي‌ها و چهره‌هاي كار‬ ‫كشته سياسي سنتي غير قابل خدشه و غي ر‌قابل انكار است‪.‬‬ ‫آقاي روحاني‬ ‫در زمان دبيري‬ ‫شوراي عالي‬ ‫امنيت ملي مورد‬ ‫انتقاد اصالح‌طلبان‬ ‫تند‌اف راطي بود كه‬ ‫آنتن‌شان به سوي‬ ‫غرب كار م ي‌كرد‬ ‫و االن هم در آن‬ ‫طرف مرزها در‬ ‫خدمت دشمنان‬ ‫نظام و انقالب‬ ‫فعاليت م ي‌كنند؛‬ ‫آقاي روحاني با‬ ‫آنها زاويه داشت‬ ‫و دارد‬ ‫آيا اگر آقاي روحاني کاندیدا شود تبديل به قطبي‬ ‫در انتخابات مي‌ش�ود كه ن�ام آقاي هاش�مي را‬ ‫پشت‌سر خود دارد؟‬ ‫‪ l‬انتخابات پيش رو دوقطبي نيس��ت‪ .‬يعني دولت‬ ‫قطعا قطب اثر گذار اس��ت و نوع رفتارش نشان م ي‌دهد كه‬ ‫نم ي‌خواهد به اين آس��اني قدرت را واگذار به غير خود كند‪،‬‬ ‫قطب ديگر اصولگراياني هستند كه حامي‌دولت بودند‪ ،‬ولي‬ ‫االن منتقد دولتند‪ .‬اين قطب در قالب ائتالف ‪ 3‬نفره تعريف‬ ‫م ي‌شود‪ ،‬قطب سوم مستقل‌ها و اصولگرايان متعادل هستند‬ ‫و قطب چه��ارم اصالح‌طلبان خواهند بود ك��ه يقينا نقش‬ ‫پررنگي در انتخابات خواهند داشت‪ ،‬مخصوصا اگر كانديداي‬ ‫ي را وارد صحنه كنند‪ .‬البته اين احتمال‬ ‫اصلي خودشان خاتم ‌‬ ‫وجود دارد كه اصالح‌طلبان تغيير جه��ت دهند ب راي اينكه‬ ‫عقالي اصالح‌طلبان معتقدند كه به انگي��زه پيروزي نبايد‬ ‫به اين انتخابات ورود داشته باش��ند و اول بايد ب رادري خود را‬ ‫به نظام ثابت كنند بناب راين م ي‌خواهند از فرصت انتخابات‬ ‫ب راي جب ران نقار به‌وجود آمده استفاده كنند‪ ،‬به عبارت ديگر‬ ‫ممكن است آنها با جانب احتياط از كانديداي مستقل‪ ،‬كارآمد‬ ‫و اعتدال‌گرا همچون دكتر روحاني حمايت كنند‪ .‬اين طيف‬ ‫اصالح‌طلبان‪ ،‬آنهايي هستند كه معتقدند وقايعي مثل ‪18‬تير‬ ‫نبايد رخ م ي‌داد‪g .‬‬ ‫‪29‬‬
‫سياست‬ ‫تحوالت جديد اصول‌گرايان‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫مظفر‪ :‬احتمال حمايت از نامزد خارج از ائتالف‬ ‫ائتالف سه نفره رفته رفته به نهادي مرجع براي اصولگرايان تبديل مي‌شود‬ ‫‪1‬‬ ‫حسین مظفر‪ ،‬رئیس س��تاد انتخاباتی ائتالف ‪ 3‬نفره‬ ‫که چندی پیش نخس��تین اظهارنظر رس��انه‌ای خود را در‬ ‫گفت‌‌وگویی با خبرگزاری تسنیم بیان کرده بود‪ ،‬هفته گذشته‬ ‫بار دیگر راه این خبرگزاری را در پیش گرفت تا در نشس��تی‬ ‫خبری پاسخگوی سواالت خبرنگاران باشد‪.‬‬ ‫او در این نشس��ت کناره‌گیری هر یک از کاندیداها به‬ ‫نفع دیگری را تکذیب کرد‪« :‬این که گفته می‌ش��ود یکی از‬ ‫این سه نامزد اصل اس��ت و دیگران در حاشیه هستند‪ ،‬جزو‬ ‫بداخالقی‌های انتخاباتی است‪ .‬فعال هیچ‌کدام به نفع دیگری‬ ‫کنار نرفته‌اند و هیچ‌یک قراردادی برای خدشه به ائتالف با‬ ‫هم نگذاش��ته‌اند و بر پیمان وثیق خود باقی هستند و تا آخر‬ ‫‪30‬‬ ‫هم باقی خواهند بود‪».‬‬ ‫نماینده تهران در مجلس سپس به سواالت خبرنگاران‬ ‫پاسخ داد‪ .‬خبرنگار فارس پرس��ید‪« :‬نامزد نهایی در ائتالف‬ ‫به چه صورت انتخاب خواهد ش��د؟ نظرسنجی نهایی را چه‬ ‫ارگانی انجام خواهد داد؟ چه کس��انی قرار است به ائتالف‬ ‫بپیوندند؟»‬ ‫مظفر پاس��خ داد‪« :‬در زمینه مکانیزم انتخاب نهایی‪،‬‬ ‫کمیته نظرسنجی را خواهیم داشت که جلساتی هم برگزار‬ ‫کرده‪ .‬مکانیزمی‌که برای انتخاب فردنهایی مطرح می‌شود‬ ‫این است که از کف بدنه اجتماعی اقبال عمومی را پیدا کنیم‬ ‫و مشخص کنیم نامزدی که شایستگی الزم را دارد‪ ،‬میزان‬ ‫اقبال عمومی به او در چه حدی است و چگونه است؟ یکی از‬ ‫مهم‌ترین فاکتورها نظرسنجی است؛ اما نوع نظرسنجی چه‬ ‫از نظر زمان و چه از نظر محت��وا و چه از نظر ارگان‪ ،‬در قالب‬ ‫ش��ورایی به تصمیمی‌ می‌رسد که ان‌ش��اءاهلل این تصمیم‬ ‫مورد عنایت همه اعضای ائتالف خواه��د بود‪ ».‬او در ادامه‬ ‫از استقبال ائتالف ‪ 2+1‬از پیوستن کاندیداهای دیگر به این‬ ‫ائتالف سخن گفت‪« :‬از هر نامزدی که وارد عرصه انتخابات‬ ‫ش��ود اس��تقبال و زمینه را برای تفاهم با او آماده می‌کنیم‪،‬‬ ‫مکانیزم نوع هم��کاری را بعدا اعالم می‌کنی��م‪ .‬از مزایای‬ ‫ائتالف این است که فقط از میان خود نامزد نهایی را انتخاب‬ ‫نمی‌کند‪ ،‬بلکه هم از میان خود و هم از میان سایر اصولگرایان‬
‫محمدباقرقاليبافائتالفسه‌نفرهرا‬ ‫ائتالفي عقيدتي مي‌داند‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫می‌تواند انتخاب کند‪».‬‬ ‫رئیس ستاد انتخاباتی ائتالف ‪ 2+1‬در پاسخ به سوال‬ ‫خبرنگار باش��گاه خبرن��گاران مبنی‌بر اینک��ه گزینه نهایی‬ ‫چه‌زماني معرفی می‌ش��ود؟ اینگونه پاسخ داد‪« :‬گزینه‌های‬ ‫مختلفی وجود دارد برای زمان معرف��ی‪ .‬یکی قبل از پایان‬ ‫س��ال‪ ،‬دیگری قبل از ثبت‌نام و زمان پیشنهادی دیگر‪ ،‬بعد‬ ‫از ثبت نام است‪ .‬انتخاب زمان بستگی به شرایط سیاسی‪-‬‬ ‫اجتماعی کشور دارد و نظرسنجی‌هایی که ما را به ثبات در‬ ‫تصمیم‌گیری برساند‪ ».‬مظفر البته از دادن پاسخ صریح به‬ ‫سوال خبرنگار مهر که ترکیب کمیته نظرسنجی را جویا شد‬ ‫امتناع ورزید‪ ،‬اما در عین حال از حضور نمایندگان کاندیداها‬ ‫در این کمیته خبر داد‪ .‬خبرنگارخبرگزاری‌خلیج‌فارس هم‬ ‫سوال کرد‪« :‬در این ‪2 ،2+1‬کدام‌ها هستند و ‪ 1‬کدام است؟‬ ‫آیا امکان دارد آقای قالیباف به نفع فرد دیگری کنار برود؟»‬ ‫رئیس س��تاد انتخاباتی ائتالف ‪ 2+1‬در پاس��خ به این‬ ‫سوال گفت‪« :‬برداشت‌های مختلفی از ‪ 2+1‬شد که درست‬ ‫نبود‪ ،‬اما مس��اله و نام اصلی ائتالف س��ه‌گانه اس��ت‪2+1 .‬‬ ‫موضوعیت ندارد‪ .‬هم قالیب��اف و هم دیگران ظرفیت‌هایی‬ ‫دارند؛ در این ائتالف آنچه پایه ائتالف اس��ت‪ ،‬این است که‬ ‫میثاقی وجود دارد که هریک با هر ظرفیتی که دارند‪ ،‬آمادگی‬ ‫همکاری و تعامل برای حمای��ت از یک نامزد که ائتالف به‬ ‫آن می‌رس��د را دارند و تخلفی از آن نخواهند داشت‪ ».‬او در‬ ‫ادامه تاکید کرد‪« :‬در جلس��اتی که خدمت اعضای ائتالف‬ ‫بودیم‪ ،‬پایداری بر این میثاق وجود دارد که همگی نفع خود‬ ‫را کنار می‌گذارند و به تصمیم ائت�لاف تن می‌دهند که این‬ ‫تصمیم با بدنه اجتماعی ان‌شاءاهلل همخوانی خواهد داشت‪».‬‬ ‫علی‌اکبر والیتی یکی از اعضای ائتالف سه‌گانه اصولگرایان‬ ‫که این روزها بیش��تر به اظهارنظرهای انتخاباتی می‌پردازد‬ ‫هفته گذش��ته از خبرگزاری اصولگرای مهر بازدید کرد و در‬ ‫گفت‌وگویی تفصیلی صراحتا اعالم کرد که تشکیل ائتالف‬ ‫‪ 2+1‬پیش��نهاد او بوده است‪ .‬این سیاس��تمدار ‪ 67‬ساله که‬ ‫بخش عمده‌ای از فعالیت‌های خود را در جمهوری اسالمی‬ ‫صرف حضور در فعالیت‌های دیپلماتیک کرده‪ ،‬حاال به‌عنوان‬ ‫یکی از کاندیداهای احتمالی اصولگرایان در انتخابات آینده‬ ‫مطرح است‪.‬‬ ‫او با اش��اره به ضرورت یکپارچگی‪ ،‬انسجام و وحدت‬ ‫میان نیروهای وفادار به اس�لام‪ ،‬انقالب و نظام‪ ،‬تش��کیل‬ ‫ائت�لاف ‪ 2+1‬را این‌گون��ه روایت ک��رد‪« :‬بن��ده باتوجه به‬ ‫حساس��یتی که در این رابطه وجود داش��ت‪ ،‬ابتدا موضوع را‬ ‫با آقای قالیباف و س��پس با آقای حداد در میان گذاش��تم و‬ ‫خوش��بختانه هر دوی این عزیزان موضوع را پذیرفتند و بر‬ ‫این اس��اس طرحی که مطرح ش��د مورد قبول هر سه نفر‬ ‫قرار گرفت‪».‬‬ ‫والیتی همچنین درباره اهداف این طرح نیز اظهارنظر‬ ‫کرد؛ آنجا که گفت‪« :‬اصل این طرح این است که هدف‌گیری‬ ‫ما س��ه نفر این باش��د که از بین معتقدین به اسالم‪ ،‬نظام‪،‬‬ ‫جمهوری‌اسالمی‪ ،‬قانون اساسی و والیت‌فقیه یک کاندیدا‬ ‫بیشتر نداشته باش��یم‪ ،‬چون تفرق و تش��تت بین کاندیداها‬ ‫موجب می‌شود که از انتخابات نتایج مطلوبی به دست نیاید‪.‬‬ ‫باید هر کدام از ما سه نفر این آمادگی را داشته باشیم که اگر‬ ‫اتفاق نظر بر هر یک از ما نبود‪ ،‬بدون چانه‌زنی فرد منتخب‬ ‫را پذیرفته و تقویتش کنیم‪ ،‬ولو اینک��ه آن فرد خارج از این‬ ‫سه نفر باشد‪ .‬این موضوع بیت‌الغزل این ائتالف است و این‬ ‫حرف تازه‌ای است که در تاریخ انتخابات ریاست‌جمهوری‬ ‫در کش��ور ش��کل می‌گیرد‪ .‬دومین موضوعی که مورد نظر‬ ‫ائتالف است این که خدمت کردن در نظام فقط در کسوت‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری اتفاق نمی‌افتد‪ ،‬بلکه فرد خدوم می‌تواند‬ ‫در دیگر س��مت‌ها خدمت کند؛ یعنی آن کس��ی که از بین‬ ‫اصولگرای��ان رئیس‌جمهور می‌ش��ود‪ ،‬دیگر اف��راد کارآمد‬ ‫اصولگرای��ان را هم ب��ه کار می‌گیرد‪ .‬هیچ‌ک��س‌بی‌نیاز از‬ ‫مشورت نیس��ت و در عقل جمعی نتایج بهتر و مطلوب‌تری‬ ‫حاصل می‌شود‪ ».‬او س��پس از ضرورت معرفی تیم کاری‬ ‫کاندیداها س��خن گفت‪« :‬هر‌کس که به‌عن��وان کاندیدای‬ ‫نهایی اصولگرایان مطرح شد‪ ،‬همکاران اصلی خود (تیم خود)‬ ‫و حداقل رئوس تیمش را به مردم معرف��ی می‪‎‬کند؛ چرا‌که‬ ‫سمت‌های مختلف و مهمی‌در کشور وجود دارد که هر کدام‬ ‫دارای کارهای تعیین‌کننده‌ای است‪ .‬نمی‌شود رئیس‌جمهور‬ ‫کارآمدی داشته باشیم که از اس��تفاده از اقتصاددانان خبره‬ ‫و متخصصان صنعت‪ ،‬کش��اورزی‪ ،‬سیاس��ت و امور امنیتی‬ ‫و دفاعی مورد اعتماد‌بی‌نیاز باش��د‪ .‬همچنین باید در حوزه‬ ‫تجارت‪ ،‬سیاس��ت خارجی‪ ،‬سیاس��ت داخلی‪ ،‬امنیت‪ ،‬دفاع‪،‬‬ ‫صنعت‪ ،‬فناوری‪ ،‬عل��م و فرهنگ از اف��راد کارآمد و رده‌باال‬ ‫اس��تفاده کنیم‪ .‬یعنی لزوما همه مس��ئوالن اجرایی‪ ،‬عضو‬ ‫کابینه نیستند‪».‬‬ ‫«س��ازوکار برنامه‌ریزی ش��ده باید به‌گونه‌ای باش��د‬ ‫که کس��ی از اصولگرایان احس��اس عزلت نکند‪ ».‬والیتی‬ ‫با بیان این جمله صراحت��ا اعالم کرد که ائتالف س��ه‌گانه‬ ‫همچنان از حضور سایر کاندیداهای اصولگرا در این ائتالف‬ ‫استقبال می‌کند‪« :‬ما هر کدام‌مان طی این مدت باالخره با‬ ‫دوستان اصولگرا مالقات‌هایی داش��ته و خواهیم داشت و‬ ‫بنای ما این نیس��ت که هیچ‌کس از افراد شاخص و مطرح‬ ‫اصولگرایان را کن��ار بگذاریم‪ .‬ما چنین اختی��اری نداریم و‬ ‫چنین اختیاری هم برای خودمان قائل نیستیم‪ ،‬بلکه به‌عنوان‬ ‫کسانی که کار را ش��روع کرده‌ایم امیدواریم نمونه‌هایی از‬ ‫انسجام را قبل از انتخابات نشان دهیم که اعتماد همه جلب‬ ‫بش��ود‪ ».‬او هنگامی‌که با س��والی مبنی‌بر علت همکاری‬ ‫خود با حدادع��ادل و قالیباف مواجه ش��د‪ ،‬این‌گونه پاس��خ‬ ‫داد‪« :‬باالخره با هر‌کس کار را ش��روع می‌کردیم این سوال‬ ‫س��رجای خودش باقی بود که چرا با دیگری کار آغاز نشد‪.‬‬ ‫معتقدم که این‌کار باید از یک جا شروع می‌شد‪ ،‬بدون اینکه‬ ‫در اصل آن تشکیک کنیم‪ .‬شما مالحظه می‌کنید که دوستی‬ ‫بنده با آقای الریجانی‪ ،‬رئیس مجلس کمتر از آقایان حداد و‬ ‫قالیباف نیست‪ .‬ولی باالخره اگر قرار بود سه نفر هسته اولیه‬ ‫ائتالف سه‌گانه به شکل دیگری باشد باز هم می‌گفتند چرا‬ ‫نفر چهارم عضو اولیه نبوده و این دور باطلی می‌ش��د‪ .‬حتما‬ ‫بنای ما بر این اس��ت که هماهنگی و انسجام الزم را داشته‬ ‫باشیم‪ .‬این به معنای این نیست که دوستی و رابطه ما با آقایان‬ ‫عس��گراوالدی‪ ،‬پورمحمدی‪ ،‬الریجانی‪ ،‬باهنر و دوس��تان‬ ‫دیگری که هستند کمتر یا ضعیف‌تر باشد‪».‬‬ ‫والیتی در عین حال احتم��ال رقابت کاندیداهای این‬ ‫ائتالف با یکدیگر در صورت عدم حضور رقیب را رد کرد‪.‬‬ ‫عضو ائتالف س��ه‌گانه اصولگرای��ان همچنین درباره‬ ‫مکانیس��م انتخاب کاندیدای این ائتالف نیز اظهار داشت‪:‬‬ ‫«عواملی که جمع اصولگرا را به اجماع می‌رساند باید در نظر‬ ‫گرفته ش��ود؛ اما درباره جزئیات هنوز بحثی صورت نگرفته‬ ‫است‪ .‬باید عوامل مختلف موثر مورد محاسبه قرار بگیرد که‬ ‫قطعا یکی از آنها نظرسنجی آرای عمومی است‪».‬‬ ‫او احتمال رقابت اعضای ائتالف با یکدیگر در خصوص‬ ‫نقض آن را ه��م رد کرد‪« :‬اصال انگیزه ما در این اس��ت که‬ ‫کاری برای نظام انجام بدهی��م؛ اینکه از همین حاال به فکر‬ ‫نقیض مکانیس��م تعیین‌شده باش��یم‪ ،‬متفاوت با آن چیزی‬ ‫است که به‌دنبال آن هستیم‪ .‬بنده که چنین انگیزه‌ای ندارم‬ ‫‪31‬‬
‫و مطمئنم آن دو برادر دیگر هم چنی��ن انگیزه‌هایی ندارند‪،‬‬ ‫یعنی اینکه اگر عضوی به فالن بند میث��اق عمل نکرد‪ ،‬ما‬ ‫مختاریم تصمیم دیگری بگیریم‪ .‬این موضوع پایه ائتالف‬ ‫را سست می‌کند‪».‬‬ ‫سياست‬ ‫تكذيب انتخاب مصداق‬ ‫غالمعلی حدادع��ادل یکی دیگ��ر از اعضای ائتالف‬ ‫‪ 2+1‬اصولگرایان نیز هفته گذش��ته به اظهارنظر انتخاباتی‬ ‫پرداخت‪ .‬رئیس فراکسیون اصولگرایان مجلس در واکنش‬ ‫به انتش��ار اخباری مبنی بر اینکه حدادعادل در یک جلسه‬ ‫انتخاباتی اعالم کرده که حاضر اس��ت در آینده نزدیک به‬ ‫نفع علی‌اکبر والیتی‪ ،‬عض��و دیگر ائتالف ‪ 2+1‬کناره‌گیری‬ ‫کند‪ ،‬چنین گفت‪« :‬این توافق صحت ندارد و کذب محض‬ ‫اس��ت‪ .‬ائتالف ما همچنان در وضع قبلی قرار دارد و چنین‬ ‫توافقی به هیچ‌وجه صورت نگرفته و همچنان هر سه نفر ما‬ ‫در این ائتالف حضور داریم‪ .‬تاکنون هیچ تصمیم خاصی در‬ ‫ی موکول به‬ ‫خصوص انتخاب کسی گرفته نشده و هر تصمیم ‌‬ ‫آینده است‪ ».‬حدادعادل همچنین در پاسخ به این سوال که‬ ‫اعالم متعلق بودن ‪ 60‬درصد آرای مردم به اعضای ائتالف‬ ‫س��ه نفره با واکنش تعداد زیادی از فعاالن سیاس��ی مواجه‬ ‫شده است‪ ،‬گفت‪« :‬بنده رای ‪ 60‬درصدی ائتالف سه‌گانه را‬ ‫بر‌اساس نظرسنجی‌ها اعالم کردم‪ .‬به دلیل اینکه سخنانم در‬ ‫خصوص رای ‪ 60‬درصدی ائتالف سه‌گانه‪ ،‬اثر داشت عده‌ای‬ ‫واکنش نش��ان دادند؛ در حالی که بنده این نظر‌سنجی‌ها را‬ ‫از خودم نگفتم‪ ،‬بلکه بر‌اس��اس چندین نظرسنجی بوده که‬ ‫تاکنون صورت گرفته است‪ ».‬این چهره شاخص اصولگرا‬ ‫خاطرنش��ان کرد‪« :‬آنچه درباره نظرس��نجی پیرامون رای‬ ‫ائتالف سه‌گانه گفتم‪ ،‬مبتنی بر واقعیت بود‪».‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫ائتالف عقيدتي‬ ‫اما پس از سكوتي طوالني محمد باقر قاليباف در مورد‬ ‫ائتالف سه نفره اظهار نظر كرد‪ .‬او هفته گذشته درباره ائتالف‬ ‫خود با دو چهره دیگر اصولگرا برای انتخابات گفت‪« :‬ائتالفی‬ ‫که از س�لایق مختلف اصولگرایی ش��کل گرفت��ه و مورد‬ ‫استقبال هم واقع شده‪ ،‬پیش از آنکه سیاسی باشد‪ ،‬عقیدتی‬ ‫و برای تامین منافع ملی و عبور از مشکالت کشور است‪ .‬به‬ ‫نظر نمی رسد ضرورت هماهنگی و اتحاد که همواره مورد‬ ‫تاکید امام(ره) و رهبری و مطالبه مردم بوده و هست‪ ،‬نیازی‬ ‫به توضیح و تاکید داشته باشد‪».‬‬ ‫وی اف��زوده اس��ت‪« :‬م��ا معتقدیم ب��رای جهش به‬ ‫جایگاهی که برازنده کش��ور و مردم ما اس��ت چاره ای جز‬ ‫حرکت خردمندانه و جمعی بر اساس برنامه ای برای تحقق‬ ‫پیشرفت و عدلت نداریم و این برنامه جامع و مدون باید از قبل‬ ‫به ملت ارائه شده و پس از تائید و رای آنان با بسیج تمام توانها‬ ‫و تیم های کارآمد و مجرب به سرعت اجرا شود‪ .‬ائتالف سه‬ ‫گانه اصولگرایان بر همین مبنا شکل گرفته و درصدد معرفی‬ ‫شایس��ته ترین‪ ،‬مقبول ترین و کارآمد ترین گزینه در مقطع‬ ‫حساس کنونی است‪».‬‬ ‫توصيه هاي آيت‌اهلل يزدي‬ ‫«حمایت صری��ح آی��ت‌اهلل محمد ی��زدی از ائتالف‬ ‫سه‌گانه اصولگرایان‪ ».‬این خبری بود که هفته گذشته تیتر‬ ‫صفحه نخست بس��یاری از روزنامه‌ها بود‪ .‬حاال ائتالف سه‬ ‫نفره با توصیه آیت‌اهلل یزدی مرجعيت بيش��تري به‌دس��ت‬ ‫آورده است‪ .‬رئیس‌جامعه‌مدرس��ین حوزه علمیه قم با بیان‬ ‫اینکه خوب است کس��انی که می‌خواهند کاندیدا شوند به‬ ‫ائتالف سه‌گانه اصولگرایان‪ ،‬اضافه شوند‪ ،‬گفت‪« :‬بهتر است‬ ‫کسانی که کنار می‌روند‪ ،‬همکار یا وزیر شوند‪».‬‬ ‫آیت‌اهلل ی��زدی این پیش��نهاد را در گفت‌وگو با فارس‬ ‫مطرح کرد و در پاس��خ به س��والی درباره ائتالف س��ه‌گانه‬ ‫اصولگرایان گفت‪« :‬باید دید در آینده وضعیت چگونه خواهد‬ ‫‪32‬‬ ‫بود‪ ،‬اما اینکه کسانی که در انتخابات موقعیت خوبی دارند با‬ ‫یکدیگر ائتالف کنند تا در آینده فردی که ش��رایط بهتری‬ ‫دارد نامزد ش��ود و باقی به نفع او کنار بروند و با دولت آینده‬ ‫همکاری کنند‪ ،‬کار خوبی اس��ت‪ ».‬رئیس جامعه مدرسین‬ ‫حوزه علمیه قم گفت‪« :‬نکته اصلی این است که در ائتالف‬ ‫اصولگرایان‪ ،‬باید محور این باش��د‪ ،‬یک نفر که نامزد نهایی‬ ‫می‌شود‪ ،‬بقیه به‌عنوان وزیر یا همکار در کنار دولت باشند‪».‬‬ ‫او با تاکید بر اینکه بهتر است اعضای این ائتالف تا حدودی‬ ‫بیش��تر ش��ود‪ ،‬دیدار خود با برخی کاندیداه��ای اصولگرا را‬ ‫این‌گونه روایت ک��رد‪« :‬بنده با یک��ی‪ ،‬دو عضو این ائتالف‬ ‫حضوری صحبت کردم؛ مبنا این اس��ت افرادی که به نفع‬ ‫نامزد نهایی کنار می‌کش��ند در کابینه رئیس‌جمهور حضور‬ ‫داشته باشند و ان‌شاءاهلل کار همین‌طور هم خواهد شد‪».‬‬ ‫ائتالف با محوریت روحانیت‬ ‫محمدنب��ی حبیبی‪ ،‬دبی��رکل حزب‌موتلفه اس�لامی‬ ‫از گروه‌های اصلی جناح راس��ت س��نتی و یک��ی از احزاب‬ ‫تش��کیل‌دهنده جبهه پیروان خط‌امام و رهبری اس��ت که‬ ‫هفته گذش��ته در گفت‌وگویی تفصیلی با خبرگزاری فارس‬ ‫اس��تراتژی انتخاباتی این جریان را تشریح کرد‪ .‬او می‌گوید‬ ‫که قرار شده است نتیجه جمع‌بندی ‪ ۱۵‬تشکل جبهه پیروان‬ ‫نسبت به نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری به ائتالف بزرگ‬ ‫اصولگرایان با محوریت روحانیت معرفی شود‪.‬‬ ‫او همچنین اعالم کرد که این جریان به‌دنبال محوریت‬ ‫روحانیت در انتخابات آینده اس��ت‪« :‬در ماه‌های اول بعد از‬ ‫انتخابات مجلس اعالم کرده بودیم که حزب موتلفه اسالمی‬ ‫مستقل به میدان خواهد آمد‪ .‬علت اصلی این اعالم نیز این‬ ‫بود که ما به‌عنوان یک حزب نمی‌توانستیم معطل دیگران‬ ‫بمانی��م؛ چراکه تا آن زم��ان که ما موضوع مس��تقل آمدن‬ ‫موتلفه را مطرح کردیم‪ ،‬جنب و ج��وش ویژه‌ای در فضای‬ ‫سیاسی کشور برای انتخابات در جریان اصولگرایی مالحظه‬ ‫نمی‌کردی��م و خودمان کار خودمان را ش��روع کردیم‪ .‬اما با‬ ‫ش��رایط جدیدی که پیش آمد‪ ،‬تصمیم گرفتیم در چارچوب‬ ‫ائتالف با تشکل‌های وابسته جبهه پیروان خط‌امام و رهبری‬ ‫تصمیم‌گیری و تالش کنیم که محوریت روحانیت در جریان‬ ‫اصولگرایی برای انتخابات ریاست‌جمهوری تحقق یابد و این‬ ‫محوریت به میدان آید‪».‬‬ ‫حبیبی ادامه داد‪« :‬ای��ن نوع فعالیت‌ها را مس��تقل از‬ ‫جبهه پی��روان خط‌امام و رهب��ری انجام ندادی��م و در حال‬ ‫حاضر در این مس��یر حرک��ت می‌کنیم ک��ه اوال نظر جبهه‬ ‫پیروان راجع به نامزد ی��ا نامزدهای احتمالی به صورت یک‬ ‫ائتالف درآید و دوم اینکه جبهه پی��روان خط‌امام و رهبری‬ ‫از ارتباط و هماهنگی ب��ا بقیه اصولگرایان��ی که محوریت‬ ‫روحانی��ت را می‌پذیرند ی��ک زمینه ائت�لاف فراهم کند‪».‬‬ ‫دبیرکل حزب موتلفه معتقد است که می‌توان با این سازوکار‬ ‫نهایتا با محوریت روحانیت به یک ائتالف بزرگ در جریان‬ ‫اصولگرایی دست پیدا کرد‪« :‬نتیجه این سازوکار‪ ،‬آمدن یک‬ ‫اصولگرا از طرف این ائتالف به میدان نامزدی است یا حداقل‬ ‫اینکه تعداد نامزدهای اصولگرا کاهش پیدا کند؛ چراکه اعتقاد‬ ‫ما بر این است که تعدد نامزدها در انتخابات ریاست‌جمهوری‬ ‫از طرف جریان اصولگرا یک نتیجه منفی خواهد داش��ت و‬ ‫آن شکس��تن رای به ضرر اصولگرایان و به نفع رقیبان این‬ ‫جریان خواهد بود‪».‬‬ ‫او همچنی��ن به س��ایر ائتالف‌ه��ای اصولگرایان نیز‬ ‫واکنش نشان داد؛ آنجا که گفت‪« :‬ما هر ائتالفی که در جریان‬ ‫اصولگرایی ولو به صورت مقطعی و محدود صورت گیرد در‬ ‫کلیات ایجاد این ائتالف‌‌ها نظر مثبت داریم؛ منتها تشکل‌ها‬ ‫یا ائتالف‌هایی که در داخل جریان اصولگرایی به ائتالفات‬ ‫محدود و مقطعی دست می‌زنند باید موضوع ائتالف بزرگ‬ ‫اصولگرایان را در انتخابات یازدهم ریاست‌جمهوری مد‌نظر‬ ‫داشته باشند و فرض را بر این نگذارند که ائتالف خودشان‬ ‫معنایش ائتالف جمع اصولگرایان است‪».‬‬ ‫کاندیدای اختصاصی موتلفه کیست؟‬ ‫س��ایت خب��ری افکارنیوز هفت��ه گذش��ته در خبری‬ ‫اختصاصی از تالش حزب موتلفه ب��رای معرفی کاندیدای‬ ‫اختصاص��ی خب��ر داد‪« :‬مدتی اس��ت که برخی از س��ران‬ ‫حزب موتلفه از معرفی کاندی��دای اختصاصی در انتخابات‬ ‫ریاست‌جمهوری صحبت می‌کنند و رسانه‌ها نیز با نیم‌نگاهی‬ ‫به سوابق چهره‌های این حزب در پی کشف کاندیدای حزبی‬ ‫موتلفه برآمده‌اند‪».‬‬ ‫به نوشته این سایت‪ ،‬هرچند برخی اخبار از کاندیداتوری‬ ‫یحیی آل‌اس��حاق یا منوچهر متکی حکایت می‌کردند‪ ،‬اما‬ ‫برخی شنیده‌ها در محافل سیاس��ی حاکی است که موتلفه‬ ‫قصد دارد در انتخابات س��ال آینده ریاست‌جمهوری با چهار‬ ‫کاندیدا وارد صحنه ش��ود‪« :‬گفته می‌شود این چهار کاندیدا‬ ‫قرار است به‌عنوان یک تیم حضور یابند و با ارائه برنامه‌های‬ ‫خود در نهایت یک نفر نهایی را از میان خود معرفی کنند‪».‬‬ ‫افکارنیوز از اس��داهلل بادامچی��ان‪ ،‬محمدنبی حبیبی‪ ،‬یحیی‬ ‫آل‌اس��حاق و مصطفی میرس��لیم به‌عن��وان کاندیداهای‬ ‫اختصاصی این حزب نام برده است‪« :‬هرکدام از این چهره‌ها‬ ‫برنامه‌هایی را در حوزه تخصصی خویش پوش��ش خواهند‬ ‫داد‪ .‬میرس��لیم که روزگاری وزیر فرهنگ هاش��می بوده و‬ ‫آل‌اس��حاق نیز که اکنون رئیس اتاق بازرگانی است سابقه‬ ‫وزارت اقتص��ادی را در کارنام��ه خ��ود دارد و دیدگاه‌های‬ ‫اقتصادی‌اش مش��خص اس��ت‪ .‬حبیبی نیز که چند س��الی‬ ‫شهردار تهران بوده و بیشتر تخصصش در امور اجرایی است‬ ‫و بادامچیان س��ال‌ها نماینده مجلس و معاون سیاسی قوه‬ ‫قضائیه و‪ ...‬بوده است‪ ».‬این خبر در گفت‌وگوی بادامچیان‪،‬‬ ‫رئیس س��تاد انتخاباتی حزب موتلفه اسالمی با خبرگزاری‬ ‫مهر به‌طور تلویحی تایید ش��د‪« :‬ما معتقدی��م در این دوره‬ ‫بهترین پیشنهاد برای انتخابات برای ملت عزیز معرفی یک‬ ‫تیم است‪ ،‬چراکه باتوجه به شرایط کنونی کشور یک نفر را‬ ‫که واجد شرایط برای حل مش��کالت مردم باشد در اختیار‬ ‫نداریم‪ ».‬عضو شاخص شورای مرکزی حزب موتلفه تاکید‬ ‫کرد‪« :‬هر کدام از کاندیداها در حوزه‌ای مثال سیاست خارجی‪،‬‬ ‫اقتصاد و‪ ...‬تخصص و تس��لط دارند؛ از این رو ما ترکیبی از‬ ‫این افراد را به صورت تیم به م��ردم معرفی می‌کنیم و اینها‬ ‫با یکدیگر قرار می‌گذارند که بر‌اس��اس نظرخواهی از مردم‬ ‫و حکمیت روحانیت معزز یک نفرش��ان به‌عنوان کاندیدای‬ ‫نهایی انتخاب و بقیه با او کار خواهند کرد‪».‬‬ ‫مواضع انتخاباتی جبهه پایداری‬ ‫کامران باقری‌لنکرانی‪ ،‬س��خنگوی جبه��ه پایداری‬ ‫هفته گذش��ته در دیدار با اعضای «میز انتخابات» اتحادیه‬ ‫انجمن‌های اسالمی دانشجویان مستقل با اشاره به حمایت‬ ‫این جبهه از گفتمان انقالب اسالمی به سواالت آنها درباره‬ ‫مسائل سیاسی و اجتماعی کشور پاسخ داد‪« .‬میز انتخابات»‬ ‫با هدف بررسی موضوع انتخابات ریاست‌جمهوری و تشریح‬ ‫گفتمان انقالب در این زمینه طراحی شده است‪.‬‬ ‫لنکرانی در بخش��ی از س��خنان خود از آغ��از برنامه‬ ‫انتخاباتی تشکل متبوعش س��خن گفت‪« :‬ما چند هفته‌ای‬ ‫است برنامه‌ای را تحت عنوان دولت یازدهم شروع کردیم‪.‬‬ ‫در این برنام��ه از صاحب‌نظران حوزوی و دانش��گاهی که‬ ‫در این عرصه حرف برای گفتن دارن��د دعوت به همکاری‬ ‫شده اس��ت‪ .‬از نظرات آنها مستقیم و غیر‌مس��تقیم استفاده‬ ‫می‌ش��ود و تا همین جا به نتایج خوبی رس��یده‌ایم‪ .‬س��عی‬ ‫کردیم به نقاط‌‌ضعف برنامه‌ریزی کش��ور توجه کنیم‪ .‬یکی‬ ‫از معضالت ما بحث اقتصادی اس��ت‪ .‬در کنار این توجه به‬ ‫مقوله فرهن��گ کار زیر‌بنایی الزم اس��ت‪ .‬حفظ کردن این‬ ‫حرکت دوگانه همزمان با ه��م اهمی��ت دارد‪ .‬ارائه راه‌حل‬ ‫کوتاه‌مدت و میان‌مدت در مورد این مسائل اهمیت دارد‪ .‬در‬
‫آي ت‌اهلل‌يزدي با استقبال از ائتالف اصولگ رايان گفته‬ ‫كه بهتر است كساني كه كنار م ي‌روند همكار يا وزير‬ ‫شوند‬ ‫سياست‬ ‫گزينه هاي پايداري‬ ‫مرتض��ی آقاتهرانی‪ ،‬دبی��رکل جبهه پای��داری اما در‬ ‫اظهاراتی صریح‌تر برخی کاندیداه��ای موردنظر این جبهه‬ ‫را معرفی ک��رد و از احتمال معرفی نامزد مش��ترک با دولت‬ ‫سخن گفت‪.‬‬ ‫او در گفت وگویی تفصیلی ب��ا خبرگزاری اصولگرای‬ ‫فارس نظر خود درباره ائتالف سه‌گانه اصولگرایان را اینگونه‬ ‫بیان کرد‪« :‬افراد می‌توانند با هم ائتالف کنند و بگویند به ما‬ ‫س��ه نفر رای بدهید‪ .‬اینطور که گفتند و شنیدیم‪ ،‬قرار است‬ ‫سه نفری بیایند‪ ،‬ش��اید منظورشان این است که همدیگر را‬ ‫کسر و انکسار کنند؛ یعنی هر کدام ممکن است یک حسنی‬ ‫داشته باش��د و یکی ممکن اس��ت نقطه‌ضعفی داشته باشد‬ ‫وقتی این سه تا با هم بیایند شاید بتوانند همدیگر را جبران‬ ‫کنند‪ .‬نکته این است که در انتخابات ریاست‌جمهوری مردم‬ ‫به ائتالف رای نمی‌دهند‪ ».‬دبیرکل جبهه پایداری در عین‬ ‫حال اعالم کرد که اگر اصولگرایان نامزد اصلح معرفی کنند‬ ‫مس��تقل نمی‌آییم‪« :‬ما اگر ببینیم کاندی��دای اصلح در بین‬ ‫معرفی‌شدگان است‪ ،‬دلیلی ندارد کسی را جداگانه بفرستیم؛‬ ‫اما اگر ببینیم کسی نیست می‌گردیم و درخواست و دعوت‬ ‫ی را پیدا کنیم که شاخص‌ها را داشته‬ ‫می‌کنیم‪ .‬باید برویم آدم ‌‬ ‫باشد‪ .‬معموال اینهایی که خیلی آدم‌های درستی هستند‪ ،‬زیر‬ ‫بار این کار نمی‌روند‪ .‬چون خیلی تعهد بزرگی اس��ت‌‪ ،‬کسی‬ ‫خیلی عاشق این کار نیست‪.‬‬ ‫باید رفت از افراد دعوت کرد و خواست که بیایند‪ .‬برای‬ ‫مجلس هم اینگونه ب��ود و ما دنبال برخی اف��راد می‌رفتیم‬ ‫و دعوت می‌کردیم‪ .‬خیلی از آنها نیز هس��تند که احس��اس‬ ‫وظیفه می‌کنند و می‌آیند‪ .‬ما به‌عن��وان اینکه الزاما از داخل‬ ‫خود جبهه باش��د قبول نداریم‪ .‬اگر داخل جبهه فرد بهتری‬ ‫داشته باشیم وی را تش��ویق‌ می‌کنیم که بیاید‪ ».‬آقاتهرانی‬ ‫همچنین از اظهارات برخی اعضای جبهه پایداری مبنی‌بر‬ ‫دعوت از س��عید جلیلی نیز حمایت کرد‪« :‬طبیعی است اگر‬ ‫ببینند صالحیت دارد خوب اس��ت و دعوت می‌کنند‪ .‬من با‬ ‫این کار موافق هستم‪ .‬دعوت از افرادی که واقعا صالحیت‬ ‫دارند اشکالی ندارد‪ .‬چرا نرویم و به آنها بگوییم شما بیایید و‬ ‫ما حمایت می‌کنیم؟»‬ ‫نماینده تهران س��پس از احتمال عدم معرفی کاندیدا‬ ‫از سوی این جبهه سخن به میان آورد‪« :‬بعضی (کاندیداها)‬ ‫خط قرمز دارند؛ ی��ا والیت‌مدار نیس��تند یا کارآمد‪ .‬ش��اید‬ ‫ش��رایط فعلی ایجاب کند که ش��خصی با یک ویژگی‌های‬ ‫خاصی‌تری بیاید‪ .‬من احس��اس می‌کنم ک��ه جلوتر برویم‪،‬‬ ‫موضوعات دقیق‌تر می‌ش��ود و ما باید نگاه‌م��ان به بیانات‬ ‫حضرت آقا باش��د‪ .‬بین افرادی که مطرح هس��تند می‌توان‬ ‫دایره را کوچک‌تر کرد و اگر نرس��یم ه��م وظیفه‌ای نداریم‬ ‫چراک��ه تکلیف‌گ��را عم��ل می‌کنیم‪ .‬م��ا اص�لا کاری به‬ ‫بدنه‌ پای��داری نداریم‪ ،‬چنانچه ببینیم کس��ی نیس��ت اگر‬ ‫بتوانیم از کس��ی دعوت کنیم خوب اس��ت و نم��ره قبولی‬ ‫به او می‌دهیم‪».‬‬ ‫او در عین حال احتمال رس��یدن به گزینه مشترک با‬ ‫دولت را رد نکرد‪« :‬ممکن‪ ،‬محال نیست‪ ،‬اما برای ما اصلح‬ ‫مهم است و نکته این است که باید به کسی برسیم که اصلح‬ ‫باشد و اگر برسیم واقعا کمک می‌کند‪».‬‬ ‫با اين تفاس��ير گويا مي توان به اين نتيجه رس��يد كه‬ ‫انتخابات ‪ 92‬وارد فاز جديدي شده است ‪ .‬از يك سو تحوالت‬ ‫و اظهارات جديد درب��اره ائتالف ‪ 2+1‬نش��ان از پيچيده تر‬ ‫شدن شرايط دارد و از ديگر سو برخي از گروه هاي اصولگرا‬ ‫از جمله جبهه پايداري خبر از احتمال معرفي كانديداي مورد‬ ‫نظرش��ان در زمان نزديك داده اند‪.‬چنين است كه مي توان‬ ‫گفت روزهاي داغ سياسي نزديك است‪g .‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫این برنامه دوستان کار می‌کنند و خوب پیش می‌روند‪ .‬یکی‬ ‫از محورهای اساس��ی برنامه‌ریزی ما مردمی‌کردن اقتصاد‬ ‫است‪ .‬جنس بحث‌ها از این قبیل است و تالش این است که‬ ‫جدی‌تر دنبال کنیم‪ ».‬او در عی��ن حال تاکید کرد که جبهه‬ ‫پایداری از حمایت از کاندیدایی که منتسب به جریان انحرافی‬ ‫یا نزدیک به آن باش��د‪ ،‬امتناع م��ی‌ورزد‪« :‬جبهه پایداری با‬ ‫رویکردی که دارد‪ ،‬به دور از تحزب اس��ت‪ .‬به همین دلیل با‬ ‫خیلی از کاندیداهای مطرح امروز نمی‌تواند به تفاهم برسد‪.‬‬ ‫از کاندیدايی که شائبه همکاری با گروهی که ما از نظر تفکر‬ ‫آنها را انحرافی و از نظر اجرایی‪ ،‬حاشیه‌ساز دولت می‌دانیم‪،‬‬ ‫امکان حمایت وجود ندارد‪ .‬یعنی بهترین کاندیدا اگر در آینده‬ ‫با گروهی که ما آن را از نظر تفکر انقالبی منحرف می‌دانیم‬ ‫همکاری کند باز ه��م جبهه پایداری نمی‌توان��د این فرد را‬ ‫کاندیدای خویش اعالم کند‪».‬‬ ‫س��خنگوی جبهه پای��داری تاکید کرد که تش��کل‬ ‫متبوعش ب��ا محمدباقر قالیباف تفاوت مبنای��ی دارد و از او‬ ‫حمایت نخواهد کرد‪« :‬آقای قالیباف هم کاندیدا هس��تند و‬ ‫تالش می‌کنند و ما به دلی��ل تفاوت مبنایی در دیدگاهمان‬ ‫نمی‌توانیم به وی به‌عنوان کاندیدا توجه کنیم‪ .‬کتابی نوشتند‬ ‫و سخنرانی کردند و مدل توسعه‌ای که مطرح می‌کنند نوعا‬ ‫با‌ ترازیابی از جاهای دیگر اس��ت‪ .‬مث�لا کتابی که تیم وی‬ ‫تهیه کرده‌اند و به اسم ایشان چاپ شده تحت عنوان برنامه‬ ‫توس��عه در هر دو جلدش‌ترازیابی از خارج از کشور کردند‪.‬‬ ‫مثال در زمینه ورزش گفته شده است که سنگاپور چه کرده‬ ‫است‪ ،‬انگلستان چه کرده و ما باید چه کنیم‪ .‬این مدل‪ ،‬مدل‬ ‫قابل تاییدی برای ما نیس��ت‪ .‬به دوست مشترکمان عرض‬ ‫کردم به ایش��ان بفرمایید ک��ه به غیر از بس��م‌اهلل الرحمن‬ ‫الرحیم اول کتاب هیچ‌کدام از مس��ائل این کتاب با آرمان‬ ‫امام و منویات رهبری س��ازگاری ندارد‪ .‬باالخره این نکته‬ ‫ظریفی بوده است که رهبری فرموده است‪ ،‬ما باید الگوی‬ ‫بومی‌خودمان را داشته باش��یم و مبنای حرکت کشورمان‬ ‫پیشرفت و عدالت باشد‪ .‬باید به این عمل کنیم‪ .‬نه اینکه فقط‬ ‫بگوییم پیشرفت و عدالت‪ ،‬ولی الگوی اقتصادی‌مان مدل‬ ‫دست و پا شکسته مالزی باش��د یا مدل دست و پا شکسته‬ ‫ترکیه‪ .‬صحبتی که رهبری در نوزده��م دی‌ماه فرمودند و‬ ‫بحث س��ابقه اجرایی را مطرح فرمودند‪ ،‬ش��اید عده‌ای که‬ ‫س��ابقه اجرایی ندارند به این نتیجه برس��ند که بهتر است‬ ‫حضور نداش��ته باش��ند‪ ،‬البته مصاحبه بعضی‌ها خالف این‬ ‫موضوع بود‪ ،‬ولی اگر من جای اینها بودم به این صحبت‌ها‬ ‫توجه می‌کردم‪».‬‬ ‫باقری‌لنکران��ی همچنین اعالم کرد ک��ه این جبهه‬ ‫به س��ه کاندیدا برای حضور در انتخابات رس��یده است؛ اما‬ ‫از بردن نام آنها امتن��اع ورزید‪« :‬جبهه پای��داری تقریبا به‬ ‫فهرس��ت کوتاه شده و س��ه نفره‌ای از کاندیدا رسیده است‬ ‫که این جبهه بین اینها انتخ��اب می‌کند‪ .‬اینکه چه خواهیم‬ ‫کرد بس��تگی به مقتضیات دارد‪ .‬اگر مقتضی��ات به همین‬ ‫صورت باش��د‪ ،‬جبهه پای��داری کاندیدای خ��ود را معرفی‬ ‫خواهد کرد‪ ».‬او در مصاحبه ديگري گفته اس��ت ‪« :‬جبهه‬ ‫پای��داری مجموع��ه کاندیداه��ای مطرح کش��ور را رصد‬ ‫کرده‪ ،‬با برخی جلس��اتی گذاش��ته‪ ،‬از برخی نظراتش��ان را‬ ‫جمع‌آوری کرده و بر اساس برخی از مصاحبه‌ها و جلساتی‬ ‫که با دیگران داشته تالش کرده اس��ت بر اساس دو معیار‬ ‫پایبندی به ارزش‌ه��ا‪ ،‬آرمانگرايی و کارآمدی به کاندیدای‬ ‫مناس��بی برس��د‪ .‬تا االن از بین نزدیک به ‪ 40‬نفری که در‬ ‫این صحنه حضور داش��ته و مطرح بوده‌ان��د و همین طور‬ ‫تعدادی که داوطل��ب نبودن��د‪ ،‬ولی جبهه فک��ر می‌کرده‬ ‫اس��ت که اینها ظرفیت حضور دارند‪ ،‬بررسی‌هایی را انجام‬ ‫داده‌ای��م و مجموع این دو گروه ش��اید نزدی��ک به ‪ 70‬نفر‬ ‫می‌شدند‪».‬‬ ‫باقري لنكراني كه از او به عن��وان يكي از گزينه‌هاي‬ ‫نامزدي جبهه پايداري نام برده مي‌شود اين بار اما شفاف‌تر‬ ‫از گذش��ته به بيان ديدگاه‌هايش مي‌پردازد تا شائبه احتمال‬ ‫نامزدي‌اش خالي از واقعيت نباشد‪.‬‬ ‫غالمعلي حدادعادل مي‌گويد‪ :‬كه تا‌كنون هيچ تصميم‬ ‫خـاصي در خصوص انتخــاب كســـي گـرفته نشده‬ ‫و هر تصميمي موكول به آينده است‬ ‫باقري لنكراني گفته است كه جبهه پايداري به‬ ‫سه كانديدا براي حضور در انتخابات رسيده است‬ ‫‪33‬‬
‫مكانيزمي براي رسيدن به مصداق‬ ‫گفت‌وگو با مهدي فضائلي‬ ‫‪2‬‬ ‫مهدي فضائلي‪ ،‬تحليلگر مس�ائل سياس�ي با اس�تقبال از تش�كيل ائتلاف اصولگراي�ان مي گوي�د ‪« :‬آخرین‬ ‫نظرسنجی‌ها باید مالک کاندیدای نهایی قرار گیرد‪ ».‬با او در مورد ائتالف اصولگرايان گفت‌وگو كرديم‪.‬‬ ‫اميد كرماني ها‬ ‫طیف‌ه�ای مختلفی در عرصه سیاس�ی کش�ور‬ ‫حرکت انتخاباتی خود را آغاز کردند‪ ،‬یکی از این‬ ‫طیف‌ها ائتالف ‪3‬نفره است‪ .‬این ائتالف را چگونه‬ ‫ارزیابی می‌کنید؟ فکر می‌کنید نتیجه کار به کدام‬ ‫سمت و سو برود؟‬ ‫‪ l‬ای��ن حرکتی ک��ه در قالب ائتالف انجام ش��ده‬ ‫اقدامی‌مثبت اس��ت که اگر تعمیم پیدا کند و افراد دیگری‬ ‫به این ائتالف بپیوندند می‌تواند شرایط مناسب‌تری را برای‬ ‫انسجام بین نیروهای اصولگرا فراهم کند و در یک سازوکار‬ ‫منطقی فرد مناسب برای نمایندگی‬ ‫این طیف از اصولگرایان وارد صحنه‬ ‫انتخابات ش��ود‪ .‬در مجموع ائتالف‬ ‫‪3‬نف��ره را کار جدی��دی می‌دانم که‬ ‫مي‌تواند به نتیجه برسد‪.‬‬ ‫نظرسنجی محل مناقشه نش��ود‪ .‬این یک مکانیزم منطقی‬ ‫است و شباهتی با مکانیزم مدل شورای هماهنگی نیروهای‬ ‫انقالب دارد ولی ماهیت‪ ،‬ترکیب حاضران در ائتالف و بقیه‬ ‫شرایط متفاوت است‪.‬‬ ‫چه کار بای�د کرد که سرنوش�ت اي�ن ائتالف با‬ ‫ش�ورای هماهنگی نیروهای انقالب یکی نشود‪،‬‬ ‫چ�ون آنج�ا در نهاي�ت اف�راد تمکی�ن نکردند‪،‬‬ ‫بنابراین حاضران در ائتالف سه نفره چطور باید‬ ‫پیش بروند؟‬ ‫‪ l‬مهمترین کار این است که آقایان مراقبت کنند‬ ‫تا تحت‌تاثیر وسوسه‌ها و شیطنت‌های برخی رسانه‌ها‪ ،‬افراد‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪34‬‬ ‫آخرین نظر‌س�نجی‌ها نس�بت ب�ه چ�ه زمانی؛‬ ‫ثبت‌نام نامزدها یا انتخابات ‪ 24‬خرداد؟‬ ‫‪ l‬نزدیک‌تری��ن نظرس��نجی به زم��ان برگزاری‬ ‫انتخابات‪ ،‬می‌تواند به نظر مردم نزدیک‌تر باشد‪.‬‬ ‫پس با ای�ن تفاس�یر می‌گویید بع�د از ثبت‌نام‬ ‫نامزدها نظرسنجی دیگری برگزار شود و مالک‬ ‫برای انتخاب نامزد نهایی ائتالف قرار گیرد؟‬ ‫‪ l‬بله؛ همین‌طور است‪.‬‬ ‫‪ l‬سخنگوی پایداری اخیرا‬ ‫صحبت کرده و بنای این جریان فعال‬ ‫حرکت مستقل در مس��یر انتخابات‬ ‫اس��ت‪ ،‬ولی فکر می‌کنم ت��ا تعیین‬ ‫نام��زد نهایی این ائت�لاف می‌تواند‬ ‫نظر جبهه پایداری ه��م تغییر کند‪.‬‬ ‫یعنی ممکن است بعضی از افراد اگر‬ ‫در این ائتالف براساس نظرسنجی‌ها‬ ‫جلو بیفتند‪ ،‬در پایداری‌ها این زمینه‬ ‫باش��د که آنها هم حمایت کنند ولی‬ ‫نگاه کلی که االن از جبهه پایداری‬ ‫وجود دارد و احس��اس می‌شود این‬ ‫است که بنا دارند مستقل وارد شوند‪.‬‬ ‫‪ l‬ش��ورای هماهنگ��ی‬ ‫ترکیب��ی بود ک��ه آن ترکی��ب باید‬ ‫افرادی را انتخاب می‌کرد در حالی‌که‬ ‫االن کس��انی در مع��رض نامزدی‬ ‫هس��تند و به‌طور انفرادی هر‌کدام‬ ‫می‌توانن��د خودش��ان وارد صحنه‬ ‫رقابت شوند‪ ،‬چنین ائتالفی را شکل‬ ‫دادند‪ ،‬بنابراین تف��اوت زیادی بین‬ ‫ائتالف ‪3‬نفره و ش��ورای هماهنگی‬ ‫نیروهای انقالب وجود دارد‪.‬‬ ‫‪ l‬این دو مدل به‌هر‌حال شباهت‌ها و تفاوت‌هایی‬ ‫با هم دارند‪ ،‬شاخص برای انتخاب فرد در ائتالف ‪3‬نفره آن‬ ‫است که هر سه ش��خصیت توانمندی و شرایط الزم برای‬ ‫احراز پست ریاس��ت‌جمهوری دارند‪ ،‬حال آنکه شاید یکی‬ ‫در یک بخ��ش و دیگ��ری در بخش دیگر قوت بیش��تری‬ ‫داش��ته باش��د‪ ،‬در این حال و اوضاع آنچه می‌تواند در این‬ ‫انتخاب به‌عنوان یک معیار نامزد نهایی را مش��خص کند‬ ‫نظر‌سنجی اس��ت‪ ،‬چون فرض بر این است که بقیه شرایط‬ ‫را همه دارند‪ ،‬اما اینکه از بین آنها کدام شخصیت در جامعه‬ ‫مقبول‌تر است‪ ،‬مکانیزم نظرس��نجی آن را تعیین می‌کند‪.‬‬ ‫باتوجه به صحبت‌های آقای مظفر‪ ،‬رئیس س��تاد انتخابات‬ ‫ائتالف‪ ،‬سازمان نظرس��نجی کننده باید مورد توافق همه‬ ‫باش��د و خود این افراد هم بر نحوه کار نظارت داشته باشند‬ ‫و با تعیین نماینده این نظارت را اعمال کنند تا احیانا نتیجه‬ ‫‪ l‬قاعدتا وقتی ما مالک و معیار نظرسنجی را مبنا‬ ‫قرار می‌دهی��م باید آخرین زمان برای نظر‌س��نجی مالک‬ ‫باشد چون هرچه به زمان انتخابات نزدیک می‌شویم دیدگاه‬ ‫و نظر مردم شفاف‌تر می‌ش��ود‪ .‬طبیعی است افرادی که به‬ ‫این عرصه وارد شدند خودش��ان را عرضه کردند و مردم با‬ ‫برنامه و دیدگاه‌ها و سوابق‌شان بیشتر آشنا شدند و انتخاب‬ ‫مردم به انتخاب واقعی نزدیک‌تر می‌شود‪ ،‬بنابراین آخرین‬ ‫نظرسنجی‌ها باید مالک کاندیدای نهایی قرار گیرد‪.‬‬ ‫این ظرفیت وجود دارد که دیگر‬ ‫طیف‌ه�ای اصولگرا مثل راس�ت‬ ‫سنتی یا پایداری به جمع ائتالف‬ ‫بپیوندند یا باتوجه به زمان اندک‬ ‫باقیمانده ت�ا انتخاب�ات آنها راه‬ ‫خود را پی خواهند گرفت؟‬ ‫برخی این را مشابه‌سازی‬ ‫با ش�ورای هماهنگ�ی نیروهای‬ ‫انقلاب در س�ال ‪ 83‬می‌دانن�د‪،‬‬ ‫ای�ن دو مدل چ�ه تفاوت‌هایی با‬ ‫هم دارند؟‬ ‫مکانی�زم انتخ�اب نام�زد‬ ‫نهایی در شورای هماهنگی‬ ‫نیروهای انقالب‪ ،‬نظر‌س�نجی بود و ائتالف س�ه‬ ‫نفره نیز با چنین مکانیزم�ی‌ می‌خواهد جلو برود‪،‬‬ ‫یعنی ش�ما می‌گویی�د با وج�ودی ک�ه مکانیزم‬ ‫انتخاب نامزد در هر دو مدل‌ یکی اس�ت‪ ،‬اما آنها‬ ‫به لحاظ ماهیت با یکدیگر متفاوتند؟‬ ‫با‌توجه به تجربه شورای دوم هماهنگی نیروهای‬ ‫انقالب فکر می‌کنید باالخره چ�ه زمانی برای انتخاب‬ ‫نامزد نهایی ائتالف بهتر است‪ ،‬چون سه مقطع پایان‬ ‫سال‪ ،‬قبل از ثبت‌نام نامزدها و بعد از ثبت‌نام نامزدها‬ ‫برای نظرسنجی پیشنهاد شده است؟‬ ‫راست سنتی چطور؟‬ ‫و جریانات قرار نگیرند و به تعهدات خود پایبند باش��ند‪ ،‬این‬ ‫دو عامل می‌تواند ب��ه نتیجه کار کمک کن��د‪ ،‬ضمن آنکه‬ ‫نظرسنجی باید با یک اتقانی انجام شود‪ ،‬یعنی توافق جمعی‬ ‫به وجود آید تا هیچ مناقشه‌ای رخ ندهد‪.‬‬ ‫چه�ار ماه ب�ه انتخاب�ات و س�ه ماه ب�ه ثبت‌نام‬ ‫نامزدها مان�ده‪ ،‬طبق صحبت‌های آق�ای مظفر‪،‬‬ ‫رئی�س س�تاد ائتلاف‪ ،‬این ائتلاف پتانس�یل و‬ ‫ظرفیت این را دارد که افراد دیگری به آن اضافه‬ ‫ش�وند‪ ،‬اما س�وال این اس�ت که در مدت کوتاه‌‬ ‫باقیمانده اضافه‌ش�دن افراد دیگر موجب بر هم‬ ‫خوردن نظم داخلی این ائتالف نمی‌شود و مسیر‬ ‫آن را دچار تغییر نمی‌کند؟‬ ‫‪ l‬ت��ا آنجا که مطلع��م از همان آغاز ش��کل‌گیری‬ ‫این بحث مطرح بود و حرف جدیدی نیس��ت‪ ،‬دیگران هم‬ ‫می‌توانند به ائتالف بپیوندند‪ ،‬اگر سازوکار و شرایط ائتالف را‬ ‫بپذیرند طبیعتا می‌توانند وارد ائتالف شوند ضمن اینکه مدت‬ ‫پیوستن هم نمی‌تواند خیلی طوالنی شود‪ .‬کسانی که فکر‬ ‫می‌کنند می‌توانند وارد شوند و خود را در معرض انتخاب قرار‬ ‫دهند باید هرچه زودتر تصمیم بگیرند‪.‬‬ ‫راست سنتی بیان شود‪.‬‬ ‫‪ l‬باید تعریف مشخصی از‬ ‫جامعه روحانیت مبارز و جبه�ه پیروان خط‌امام‬ ‫و رهبری ه�م نگاهی ب�ه ائتالف ‪3‬نف�ره خواهند‬ ‫داشت؟‬ ‫‪ l‬جبهه پیروان خط‌امام و رهبری به همین سازوکار‬ ‫ائتالف نزدیک هس��تند ولی تا آنجا که مطلع هس��تم این‬ ‫جبهه تاکید دارد که باید دامنه ائتالف گسترده‌تر شود‪.‬‬ ‫نظرشان به چه کسانی اس�ت که می‌گویند باید‬ ‫به ائتالف ‪3‬نفره اضافه ش�ود؟ آیا اش�اره آنها به‬ ‫آقایان متکی‪ ،‬الریجانی و پورمحمدی است؟‬ ‫‪ l‬من اس��امی‌ را دقیق نمی‌دانم‪ ،‬ولی می‌دانم که‬ ‫مثال یک جمع حدود ‪ 8‬تا ‪ 10‬نفره‌ای را معتقدند که می‌توانند‬ ‫در این ائتالف قرار بگیرند‪.‬‬ ‫اضافه ش�دن ‪ 8‬تا ‪ 10‬نف�ر به ائتالف س�ه نفره‬ ‫باعث نمی‌شود که تعادل کلی این مدل انتخاباتی‬ ‫به هم بخورد؟‬ ‫‪ l‬جبهه پی��روان خط‌امام و رهب��ری می‌گوید کل‬ ‫ائتالف ‪ 8‬تا ‪ 10‬نفره شود‪.‬‬ ‫خب این قاعده و نظام ائتالف را به هم نمی‌ریزد؟‬
‫‪ l‬خیر‪ ،‬اگر هر‌کس که وارد می‌شود مبنا و سازوکار‬ ‫را بپذیرد‪ ،‬نظام ائتالف به هم نمی‌خورد و مش��کلی ایجاد‬ ‫نمی‌شود‪.‬‬ ‫ای�ن پیش�نهاد ضمان�ت اجرای�ی دارد‪ ،‬چ�ون‬ ‫آقای‌مظف�ر گفت�ه ک�ه چنی�ن مس�اله‌ای قطعی‬ ‫نیست؟‬ ‫‪ l‬خیر؛ این‌طور که نمی‌ش��ود‪ ،‬چ��ون آن وقت هر‬ ‫لحظه باید مکانیزم آن را تغییر داد‪ ،‬البته می‌توانند نظرات و‬ ‫سالیق بیایند و افراد توافق و اجماع کنند تا تغییراتی اعمال‬ ‫شود ولی چارچوب کلی آن است که اشخاص باید مکانیزم‬ ‫را بپذیرند بعد وارد ائتالف شوند‪.‬‬ ‫اگر اینطور باشد ائتالف سه نفره مربوط به قبل از‬ ‫انتخابات می‌شود نه بعد از ‪ 24‬خرداد ‪92‬؟‬ ‫یعنی نمی‌ش�ود کس�انی به این جمع سه نفره‪،‬‬ ‫ملحق ش�وند اما بعد بگوین�د بای�د مکانیزم آن‬ ‫عوض شود؟‬ ‫مدیریت چطور باید باش�د ک�ه ضمانت اجرایی‬ ‫پیدا کند‪ ،‬چون آیت‌اهلل ی�زدی گفتند که خروجی‬ ‫ائتالف ‪3‬نفره اگر پیروز شود بقیه در دولت آینده‬ ‫مسئولیت بگیرند؟‬ ‫‪ l‬این جزو سازوکارهایی است که قطعا در ائتالف‬ ‫روی آن صحبت شده‪ ،‬یعنی اینکه نامزد نهایی این ائتالف‬ ‫اگر پیروز شد افراد دیگر می‌توانند در تیم کاری دولت آینده‬ ‫مشغول همکاری شوند‪.‬‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬تالش بر ای��ن جهت می‌تواند باش��د که از‬ ‫افرادی که در ائتالف بوده اس��تفاده ش��ود‪ ،‬اما از هم‌اکنون‬ ‫نباید دست فرد منتخب را برای تعیین تیم کاری‌اش بست‪.‬‬ ‫‪ l‬بل��ه‪ ،‬اگر س��ازوکار اینطور تعریف ش��ده باش��د‬ ‫همین‌طور است‪.‬‬ ‫آیا نظ�ر بزرگان کش�ور می‌توان�د روی خروجی‬ ‫ائتالف سه نفره تاثیرگذار باشد؟‬ ‫‪ l‬وقتی سازوکار نظرسنجی مطرح می‌شود‪ ،‬یعنی‬ ‫اینکه بقیه هم باید این را بپذیرند‪ ،‬وگرنه دیگر نظرس��نجی‬ ‫معیار قرار نمی‌گرفت‪ ،‬بلکه می‌گفتند می‌رویم پیش علما‪،‬‬ ‫هرکس مد‌نظر آنها بود وی انتخاب می‌ش��ود‪ .‬وقتی مبنای‬ ‫کار نظر‌سنجی می‌شود معنایش این است کسی که مقبولیت‬ ‫بیش��تری در جامع��ه دارد خروجی ائتالف باش��د‪ ،‬بنابراین‬ ‫جامعتین‪ ،‬جبه��ه پیروان و مجموعه‌های دیگ��ر باید با این‬ ‫معیار هماهنگ باش��ند‪ ،‬وگرنه همان ابت��دا می‌رفتند پیش‬ ‫آقایان می‌گفتند نظر ش��ما بر ورود چه کسی است و بعد آن‬ ‫فرد را انتخاب می‌کردند‪.‬‬ ‫ضرورت�ی دارد که ای�ن ائتالف محور انس�جام‬ ‫اصولگرایان قرار گیرد؟‬ ‫‪ l‬به‌هر‌ح��ال ه��ر گروه��ی در انتخاب��ات‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری می‌تواند س��ازوکار خود را داشته باشد و‬ ‫براساس سیاست‌های مورد قبول خود حرکت کند‪ ،‬در کل‬ ‫احساس می‌کنم به انتخابات ریاست جممهوری آینده تقریبا‬ ‫پنج یا شش ضلع ورود خواهند کرد‪.‬‬ ‫این اضالع چه کسانی خواهند بود؟‬ ‫‪ l‬ائتالف س��ه نف��ره‪ ،‬نامزدهای مس��تقل‪ ،‬جریان‬ ‫پایداری‪ ،‬مجموع��ه اصولگرایان نزدی��ک و هماهنگ‌تر با‬ ‫آیت‌اهلل مهدوی‌کنی‪ ،‬جریان دولت و اصالح‌طلبانی که معتقد‬ ‫به چارچوب‌های قانونی کشورند و برای ورود شرط و شروط‬ ‫نمی‌گذارند‪ ،‬اضالع انتخابات پیش رو را تشکیل می‌دهند‪.‬‬ ‫بنابراین شاهد یک چند ضلعی خواهیم بود؟‬ ‫‪ l‬بله؛ پنج ضلعی خواهیم داش��ت و تعداد نامزد‌ها‬ ‫بین پنج تا هشت نفر متغیر خواهد بود‪g .‬‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪35‬‬
‫بين‌الملل‬ ‫وابستگي به شمال‬ ‫بين‌الملل‬ ‫سياست‌بازي‬ ‫دالرهاي آمريكايي‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫هدف واشنگتن از كمك‌هاي مالي به كشورهاي منطقه چيست؟‬ ‫‪36‬‬
‫ترجمه‪ :‬آزاده كشوردوست‬ ‫‪1‬‬ ‫کمک‌ه��ای آمریکا ب��ه هم‪‎‬پیمانان خ��ود در منطقه‬ ‫خاورمیانه‪ ،‬مساله‌ محرمانه‌ای نیست و ه ر‌چند درباره هدف‬ ‫اصلی این کمک‌ها اختالف‌نظرهایی وجود دارد‪ ،‬ولی درباره‬ ‫اینکه این کمک‌ها نوعی س��رمایه‌گذاری در راستای تامین‬ ‫منافع واش��نگتن در منطقه بوده و به هی��چ عنوان ماهیت‬ ‫انسان‪‎‬دوستانه ندارد‪ ،‬کوچک‌ترین‌تردید و اختالفی به چشم‬ ‫نم ی‌خورد‪ .‬بس��یاری از متخصصان و تحلیلگران مس��ائل‬ ‫خاورمیانه از جمله «جرم ی‌ام ش��ارپ» تاکید م ی‪‎‬کنند که‬ ‫مهمترین اهداف منطقه‪‎‬ای آمریکا‪ ،‬تضمین امنیت اسرائیل‬ ‫و تالش ب رای تسلط بر منابع نفتی خاورمیانه است‪ .‬در این‬ ‫میان کش��ورهایی مانند مصر‪ ،‬لبن��ان‪ ،‬اردن و عالوه بر آن‬ ‫دولت رژیم‌صهیونیس��تی همواره در صدر فهرست دریافت‬ ‫کمک‌های آمریکا قرار داشته‌اند‪.‬‬ ‫مصر‬ ‫اردن‬ ‫آمری��کا از س��ال ‪ 1951‬می�لادی ارائ��ه کمک‪‎‬های‬ ‫اقتصادی و نظامی به اردن را آغاز کرد‪ .‬مجموع این کمک‏ها‬ ‫تا سال ‪ 2010‬میالدی به ‪ 11‬میلیارد و ‪ 380‬میلیون دالر رسیده‬ ‫است‪ .‬کمک‪‎‬های آمریکا به اردن کاملا متغیر بوده و به ویژه‬ ‫در مقاطعی که دو کشور درباره مسائل سیاسی اختالف‌نظر‬ ‫داشته‪‎‬اند‪ ،‬به‌شدت کاهش یافته است‪ .‬در تاریخ ‪ 22‬سپتامبر‬ ‫س��ال ‪ 2008‬میالدی‪ ،‬آمریکا و اردن به توافقی دست یافتند‬ ‫که بر مبنای آن واشنگتن به مدت پنج‌سال‪ ،‬ساالنه مبلغی‬ ‫معادل ‪ 660‬میلی��ون دالر را در قالب کمک‪‎‬های خارجی به‬ ‫اردن ارائه م ی‪‎‬کرد‪ .‬بر این اساس س��االنه ‪ 360‬میلیون دالر‬ ‫به کمک‪‎‬های اقتص��ادی و ‪ 300‬میلیون دالر به کمک‏های‬ ‫نظامی اختصاص م ی‌یافت‪.‬‬ ‫فلسطین‬ ‫بين‌الملل‬ ‫بعد از امضای پیمان اس��لو در س��ال ‪ 1993‬میالدی‪،‬‬ ‫دولت آمری��کا متعهد ب��ه پرداخ��ت بیش از س��ه میلیارد‬ ‫و ‪ 800‬میلی��ون دالر کمک اقتصادی به فلس��طین ش��د‬ ‫که دو میلی��ارد و ‪ 300‬میلی��ون آن تا س��ال ‪ 2004‬میالدی‬ ‫تامین ش��ده اس��ت‪ .‬بعد از مرگ «یاس��ر عرفات» رئیس‬ ‫س��ابق تش��کیالت خودگ��ردان فلس��طین در ماه‌نوامبر‬ ‫س��ال ‪ 2004‬میالدی‪ ،‬می زان متوس��ط کمک‌های س��االنه‬ ‫آمریکا ب��ه فلس��طین ‪ 388‬میلی��ون دالر بوده اس��ت‪ .‬در‬ ‫دهه ‪ 90‬میالدی می زان متوس��ط این کمک‌ها س��االنه ‪75‬‬ ‫میلیون دالر بوده اس��ت‪ .‬ب��اراک اوباما در ماه ژوئن س��ال‬ ‫‪ 2010‬میالدی وعده داده ب��ود که ‪ 400‬میلی��ون دالر دیگر‬ ‫در قالب کمک‌های اقتصادی به فلس��طینیان اختصاص‬ ‫خواهد داد ول��ی مبلغی ک��ه در عمل ب��ه آنها ارائه ش��د‪،‬‬ ‫تنها ‪ 70‬میلیون دالر بود‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫تغییر رژیم در مصر و به‌ویژه ناآرام ی‌های اخیر در ب رابر‬ ‫سفارت آمریکا در قاهره‪ ،‬پرس��ش‌هایی را درباره چگونگی‬ ‫ادامه کمک‌های آمریکا به مصر ایجاد کرده اس��ت‪ .‬در این‬ ‫راستا پیش از هر چیز باید به پرس��ش‌هایی از جمله اینکه‬ ‫می زان کمک‌های مالی آمریکا به مصر چقدر اس��ت‪ ،‬بعد از‬ ‫تحوالت کشورهای ع ربی چه مسائلی تغییر کرده است و چه‬ ‫نفعي از این کمک‌های مالی بهره م ی‌برد‪ ،‬پاسخ داده شود‪.‬‬ ‫بعد از رژیم‌صهیونیستی‪ ،‬بیشترین می زان کمک‌های مالی‬ ‫خارجی آمریکا به مصر تخصیص م ی‌یابد (این می زان شامل‬ ‫مبلغی که در جنگ‌های ع راق و افغانستان هزینه شده است‪،‬‬ ‫نم ی‌شود‪ ).‬می زان کمک‌های ساالنه آمریکا به مصر متغیر‬ ‫بوده و تابعی از شرایط است ولی می زان متوسط این کمک‌ها‬ ‫از س��ال ‪ ۱۹۷۹‬میالدی و پس از آنکه مصر به‌دنبال پیمان‬ ‫کمپ دیوید قرارداد صلح با اس��رائیل را امضا کرد‪ ،‬س��االنه‬ ‫دو میلیارد دالر بوده اس��ت‪ .‬این می زان ش��امل کمک‌های‬ ‫اقتصادی و نظامی م ی‌شود‪.‬‬ ‫از این مبلغ یک میلی��ارد و ‪ ۳۰۰‬میلیون دالر مربوط به‬ ‫کمک‌های نظامی است که از س��ال ‪ ۱۹۸۷‬ساالنه به مصر‬ ‫اختصاص پیدا م ی‌کن��د‪ .‬مقام‌های آمریکای��ی بار‌ها تاکید‬ ‫کرده‌اند ک��ه کمک‌های نظام��ی به مص��ر و تقویت رابطه‬ ‫واش��نگتن و قاهره در این حوزه در واق��ع تامی ن‌کننده منافع‬ ‫آنهاس��ت‪ ،‬به‌عنوان مثال زمانی که کش��ت ی‌های آمریکایی‬ ‫از کانال س��وئز عبور م ی‌کنند‪ ،‬روند بازرس��ی آنها با سرعت‬ ‫بیش��تری دنبال م ی‌ش��ود‪ .‬از طرف دیگر کم��ک مالی به‬ ‫مصر باعث م ی‌ش��ود این کش��ور ب رای خری��د تجهی زات و‬ ‫خدمات نظامی آمریکا توان مالی بیش��تری داش��ته باش��د‬ ‫و به همین دلیل نوعی س��رمایه‌گذاری مضاعف به ش��مار‬ ‫م ی‌رود‪.‬‬ ‫همین مس��اله باعث ش��ده تمرکز کمک‌های مالی‬ ‫آمری��کا به مص��ر روی ح��وزه نظامی باش��د و کمک‌های‬ ‫اقتصادی در درجه بعدی اهمیت قرار بگیرد‪ .‬کاهش می زان‬ ‫کمک‌های اقتصادی واشنگتن به قاهره از ‪ ۸۱۵‬میلیون دالر‬ ‫در س��ال ‪ ۱۹۹۸‬میالدی به ‪ ۲۵۰‬میلیون دالر در سال ‪،۲۰۱۱‬‬ ‫شاهدی بر این مدعاست‪.‬‬ ‫مساله مهم دیگر مخالفت برخی مقام‌های آمریکایی‬ ‫به ویژه اعضای ح��زب جمهوریخواه ب��ا ادامه کمک‌های‬ ‫واش��نگتن به قاهره بعد از روی کار آمدن اخوان‌المسلمین‬ ‫اس��ت‪« .‬باراک اوباما» رئی س‏جمهوری آمریکا پیش از این‬ ‫وعده داده بود که در راستای گذار مصر به سوی دموکراسی‬ ‫بعد از سقوط رژیم س��ابق این کش��ور‪ ،‬مبلغی معادل یک‬ ‫میلیارد دالر به قاهره اختص��اص م ی‌دهد ولی بعد از حمله‬ ‫به سفارت آمریکا در تاریخ ‪ ۱۱‬س��پتامبر این مساله تا حدی‬ ‫رنگ و بوی سیاس��ی به خود گرف��ت‪ .‬همچنین زمانی که‬ ‫حلو‌فصل بحران بودجه‬ ‫اوباما اعالم کرد که ب رای کمک به ‌‌‬ ‫در مصر ‪ ۴۵۰‬میلی��ون دالر به این کش��ور کمک م ی‌کند‪،‬‬ ‫«کی گرنگر» نماینده جمهوریخواه ایالت تگزاس و رئیس‬ ‫زیرکمیته‌ای که ب��ر کمک‌های خارجی نظ��ارت م ی‌کند‪،‬‬ ‫تاکید کرد این مبلغ را مس��دود م ی‌کند چرا‌ک��ه باتوجه به‬ ‫جهت‌گیری‌های اخوان‌المس��لمین‪ ،‬به ضروری‌بودن ارائه‬ ‫این کمک قانع نشده است‪.‬‬ ‫لبنان‬ ‫طی س��ال‌های اخیر میزان کمک‌های مالی آمریکا‬ ‫به لبنان به‌شدت افزایش یافته‪ ،‬به‌طوری که طی سال‌های‬ ‫‪ 2006‬تا ‪ 2011‬میالدی افزایش شش ب رابری را نشان م ی‌دهد‪.‬‬ ‫در واق��ع چالش‌ه��ای داخلی اقتص��ادی و امنیت��ی لبنان‬ ‫طی س��ال‌های ‪ 2005‬تا ‪ 2009‬میالدی‪ ،‬زمینه را ب رای ورود‬ ‫و مداخله آمریکا در این کش��ور فراهم ک��رد؛ مداخله‌ای که‬ ‫آمریکا با نقاب ارائه کمک تالش م ی‌کرد به آن مشروعیت‬ ‫بده��د‪ .‬جنگ اس��رائیل و ح��زب‌اهلل لبنان در س��ال ‪2006‬‬ ‫میالدی‪ ،‬عملی��ات ارتش لبن��ان در اردوگاه‌ه��ای آوارگان‬ ‫فلس��طینی در س��ال ‪ 2007‬و ادامه فعالی ت‌ه��ای حزب‌اهلل‬ ‫لبنان مس��ائلی بودند که آمری��کا تالش م ی‌ک��رد از آنها‬ ‫به‌عنوان بهان��ه‌ای ب��رای مداخله‌جویی بیش��تر در لبنان‬ ‫استفاده کند‪.‬‬ ‫دولت اوباما در سال ‪ 2011‬میالدی ب رای محکم کردن‬ ‫پایگاه خود در لبنان به‌عنوان یکی از کشورهای مهم منطقه‬ ‫خاورمیانه به‌دنبال آن بود تا می زان کمک‌های مالی خود به‬ ‫این کش��ور را به ‪ 246‬میلیون و ‪ 300‬هزار دالر افزایش دهد‪.‬‬ ‫این در حال��ی بود که این کمک‌ها در س��ال ‪ 2006‬میالدی‬ ‫‪49‬میلیون و ‪ 43‬هزار دالر بود‪.‬‬ ‫رژيم صهيونيستي‬ ‫از س��ال ‪ 1976‬می�لادی‪ ،‬اس��رائیل عمده‌تری��ن‬ ‫دریافت‌کننده کمک‌های خارجی س��االنه از آمریکاس��ت‪.‬‬ ‫‪37‬‬
‫وجود الب ی‌های بانفوذ یهودی و حمایت گس��ترده و قاطع‬ ‫کنگره آمریکا باعث ش��ده ای��ن رژیم منابع و تس��هیالتی‬ ‫را از آمری��کا دریاف��ت کن��د ک��ه در اختیار هیچ کش��وری‬ ‫نیس��ت‪ .‬به‌عنوان مث��ال رژیم‌صهیونیس��تی م ی‌تواند از‬ ‫کمک‌های نظامی واش��نگتن ب��رای تحقیق و پیش��برد‬ ‫هدف‌های خود در آمریکا و ب��رای خرید تجهی زات نظامی‪،‬‬ ‫در اسرائیل اس��تفاده کند‪ .‬عالوه بر آن تمام ی‌ کمک‌های‬ ‫مال��ی تخصی ص‌یافته به اس��رائیل طی ‪ 30‬روز نخس��ت‬ ‫هر سال مالی ارائه م ی‌ش��ود‪ ،‬در حالی که س��ایر دولت‌ها‬ ‫باید زمان به مراتب بیش��تری را در صف انتظار دریافت این‬ ‫کمک‌ها بگذرانند‪.‬‬ ‫در ماه آگوست سال ‪ 2007‬میالدی دولت «جورج بوش»‬ ‫رئی س‌جمهوری س��ابق آمریکا اعالم کرد که طی یک دهه‬ ‫آینده می��زان کمک‌های نظامی واش��نگتن به اس��رائیل را‬ ‫به ش��ش میلیارد دالر افزایش خواه��د داد‪ .‬بر این اس��اس‬ ‫می زان کمک‌های نظامی س��االنه به تل‌آویو تا س��ال مالی‬ ‫‪ 2018‬میالدی به س��ه میلیارد و ‪ 100‬میلیون دالر م ی‌رسید‪.‬‬ ‫تحلیلگران نظامی معتقدند ک��ه افزایش بودجه کمک‌های‬ ‫نظامی به اس��رائیل‪ ،‬ب��ه مقام‌ه��ای تل‌آویو ای��ن امکان را‬ ‫م ی‌دهد تا ب��ه تجهی زات نظام��ی فوق‌پیش��رفته آمریکا از‬ ‫جمله جنگنده‌ه��ای ‪ F-35‬دسترس��ی پیدا کنن��د‪ .‬بر این‬ ‫اس��اس تل‌آویو همچنان ق��ادر خواهد ب��ود ‪ 26/3‬درصد از‬ ‫کمک‌های اس��رائیل را در حوزه تجهی زات تولی��د این رژیم‬ ‫هزینه کند‪.‬‬ ‫یک‌پنجم رسیده اس��ت‪ .‬عده‌ای از تحلیلگران معتقدند که‬ ‫آمریکا‌ترجیح داده حمایت خ��ود را در قالب ارائه کمک‌ها‬ ‫و خدم��ات نظام��ی به عربس��تان س��عودی اثب��ات کند‪.‬‬ ‫عده‌ای نیز بر این باورند که ای��ن کاهش کمک‌های مالی‬ ‫نش��ان از نارضایتی آمریکا از تبدیل عربس��تان سعودی به‬ ‫پناهگاه و محل آموزش گروه‌های افراطی و زیرشاخه‌های‬ ‫القاعده دارد‪.‬‬ ‫عراق‬ ‫بين‌الملل‬ ‫عراق چهارمی��ن دریافت‌کننده عم��ده کمک‌های‬ ‫خارجی آمریکاس��ت‪ .‬با این وجود مس��اله تعه��د آمریکا‬ ‫به پرداخت کمک‌های مالی به عراق تا حدودی با س��ایر‬ ‫کش��ورهای دریافت‌کنن��ده کمک‌های مالی واش��نگتن‬ ‫متف��اوت اس��ت‪ .‬واقعیت این اس��ت که بخ��ش عمده‬ ‫ویران ی‌های ع��راق در نتیجه حمالت خ��ود آمریکای ی‌ها‬ ‫ایجاد ش��ده و واش��نگتن این کمک‌های مال��ی را نه به‬ ‫نیت کم��ک‪ ،‬بلکه ب��ا قصد جب��ران خس��ارت پرداخت‬ ‫م ی‌کند‪ .‬ب��ا این وجود ارائه این کمک‌ها طی س��ال‌های‬ ‫اخیر روندی کاملا نزولی داش��ته و مقام‌های واش��نگتن‬ ‫با ارائه دالیل موه��وم از فعالیت گروه‌های تروریس��تی‬ ‫در عراق گرفته ت��ا همکاری ته��ران و بغ��داد در زمینه‬ ‫نظامی و ادع��ای اینکه ایران ده‌ها ت��ن مهمات به عراق‬ ‫م ی‌فرس��تند‪ ،‬تالش کرده‌ان��د به نوعی ای��ن خلف‌وعده‬ ‫خ��ود را توجیه کنند‪ .‬ب ر‌اس��اس اس��ناد موج��ود‪ ،‬میزان‬ ‫کمک‌های آمریکا به عراق در س��ال مالی ‪ ۲۰۰۵‬مبلغی‬ ‫معادل ش��ش میلی��ارد و ‪ ۵۰۰‬میلیون دالر ب��ود که این‬ ‫عربستان سعودی‬ ‫میزان در سال ‪ ۲۰۰۶‬به چهار میلیارد و ‪ ۲۳۰‬میلیون دالر‬ ‫عربس��تان س��عودی یکی از مهمترین هم‌پیمانان‬ ‫رس��ید‪ .‬میزان این کمک‌ها در س��ال بعد باز هم کاهش‬ ‫آمریکا در منطقه بوده و همواره در راستای حمایت از منافع‬ ‫یافت و به یک میلی��ارد و ‪ ۳۰۰‬میلیون دالر رس��ید و در‬ ‫واشنگتن گام برداشته اس��ت‪ .‬این موضع‌گیری به‌ویژه در‬ ‫س��ال ‪ ۲۰۰۸‬باز هم تا یک میلی��ارد و ‪ ۱۹۰‬میلیون دالر‬ ‫قبال ناآرام ی‌های اخیر در سوریه نمود بیشتری پیدا کرده‬ ‫کاهش پیدا ک��رد‪ .‬این روند ت��ا جایی پیش رفته اس��ت‬ ‫و این کش��ور در حلقه نزدیکان آمریکا جایگاه باثبات‌تری‬ ‫که مقام‌ه��ای آمریکایی ب��ا مطرح‌ک��ردن ادعای واهی‬ ‫پیدا کرده اس��ت‪ .‬آمریکا نیز همواره گوش��ه چش��می‌به‬ ‫دخال��ت نظامی ای��ران در ع��راق‪ ،‬به‌طور علن��ی تهدید‬ ‫منابع نفتی عظیم عربس��تان داش��ته و س��عی داشته با‬ ‫کرده‌اند ک��ه کمک‌های مال��ی خود به ع��راق را به‌طور‬ ‫ارائه کمک به این کش��ور‪ ،‬س��همی‌از این ذخایر گسترده‬ ‫کامل قطع خواهن��د کرد‪ .‬این در حالی اس��ت که چنین‬ ‫داشته باشد‪.‬‬ ‫اقدامی‌نقض صریح تعهدهای آمریکا در عراق به‌ش��مار‬ ‫با این وجود طی سال‌های گذشته میزان کمک‌های‬ ‫‌رود‪.‬آﻓرﯾﻘﺎ )واﺣد‪ :‬ﻣﯾﻠﯾون دﻻر(‬ ‫ﺧﺎورﻣﯾﺎﻧﮫ و‬ ‫آﻣرﯾﮑﺎ‬ ‫ﻣﯾزان‬ ‫ﮐﺷورھﺎیحدود‬ ‫‌ش��دتﺑﮫکاهش یافته و به‬ ‫ﮐﻣﮏریاض به‬ ‫واشنگتن به‬ ‫مالی‬ ‫می ‪g‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫ﻣﯾزان ﮐﻣﮏ آﻣرﯾﮑﺎ ﺑﮫ ﮐﺷورھﺎی ﺧﺎورﻣﯾﺎﻧﮫ و آﻓرﯾﻘﺎ )واﺣد‪ :‬ﻣﯾﻠﯾون دﻻر(‬ ‫‪‬‬ ‫‪   ‬‬ ‫‪‬‬ ‫اﻟﺟزاﯾر‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪    ‬‬ ‫‪ ‬ﺑﺣرﯾن‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬ﮐوﯾت‪‬‬ ‫اﻟﺟزاﯾر‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬ﻟﯾﺑﯽ‪‬‬ ‫ﺑﺣرﯾن‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬ﻣراﮐش‪‬‬ ‫ﮐوﯾت‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬ﻋﻣﺎن‪‬‬ ‫ﻟﯾﺑﯽ‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬ﻗطر‪‬‬ ‫ﻣراﮐش‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬ﻋرﺑﺳﺗﺎن‬ ‫ﻋﻣﺎن‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫ﻗطر‪‬‬ ‫‪ ‬ﺳﻌودی‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫ﺗوﻧس‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬ﻋرﺑﺳﺗﺎن‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫اﻣﺎرات‬ ‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫ﺳﻌودی‪‬‬ ‫ﻣﺗﺣده‬ ‫‪      ‬ﺗوﻧس‪‬‬ ‫‪ ‬ﻋرﺑﯽ‪‬‬ ‫اﻣﺎرات‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫ﻣﺗﺣده‬ ‫ﯾﻣن‪‬‬ ‫‪     ‬‬ ‫ﻋرﺑﯽ‪‬‬ ‫‪38‬‬ ‫‪     ‬‬ ‫ﯾﻣن‪‬‬ ‫كشورهاي مستقل‬ ‫يا پادگان‌هاي‬ ‫آمريكا؟‬ ‫آمريكا ازطريقايرانهراسي‪،‬جيب‬ ‫كشورهايمنطقهراخاليمي‌كند‬ ‫مهدي مطهرنيا‪ /‬استاد دانشگاه‬ ‫‪2‬‬ ‫آبان ماه گذش��ته بود که روزنامه فایننش��ال تایمز به‬ ‫نقل از تحلیلگران گزارش داد‪« :‬موج جدید درخواس��ت‌ها‬ ‫ب رای خرید تسلیحات جدید یا سیستم‌های موشکی مدرن‬ ‫از واش��نگتن حاکی از آن است که کش��ور‌های عرب حوزه‬ ‫خلی ج‌ف��ارس به‌دنبال ایجاد یک س��پر نظام��ی در مقابل‬ ‫احتمال وقوع حمله آمریکا یا اسرائیل به ای ران هستند‪».‬‬ ‫در همین روزهاس��ت که به نقل از خبرگزاری آلمان‪،‬‬ ‫مناب��ع آگاه مصر اعالم کردند ژنرال ج��وزف ووتل‪ ،‬فرمانده‬ ‫عملیات ویژه س��تاد مش��ترک ارتش آمریکا و هیات همراه‬ ‫او در سفری چند ساعته به مصر با شماری از مسئوالن این‬ ‫کشور دیدار کردند‪.‬‬ ‫هیات عالی رتبه نظامی آمریکا با مس��ئوالن مصری‬ ‫درباره آخرین رویدادهای منطقه غرب آس��یا و شمال آفریقا‬ ‫به‌ویژه حوادث داخلی مصر و ادامه کمک‌های نظامی آمریکا‬ ‫به این کشور ب رای حفظ امنیت و آرامش در مناطق صحرای‬ ‫سینا و کانال سوئز گفت‌و‌گو کرده بودند‪.‬‬ ‫ب راساس گزارش منابع آگاه؛ دو‌طرف همچنین راه‌های‬ ‫تقویت روابط و همکاری دو‌جانبه قاهره و واش��نگتن را در‬ ‫زمینه مبارزه با حمالت تروریس��تی در منطقه غرب آس��یا‬ ‫و شمال آفریقا بررس��ی کردند‪ .‬هیات نظامی آمریکا پس از‬ ‫پایان سفر به مصر‪ ،‬راهی ترکیه ش��د‪ .‬قرار بود این هیات با‬ ‫مقامات ترکیه درباره تحوالت منطقه گفت‌وگو کند‪ .‬هیات‬ ‫نظامی آمریکا درحالی وارد مصر شد که هم‌زمان با دومین‬ ‫س��ال پیروزی انقالب مصر‪ ،‬برخی اس��تان‌های این کشور‬ ‫صحنه درگیری‌های شدید بین مخالفان و موافقان محمد‬ ‫المرسی‪ ،‬رئی س‌جمهور مصر است‪.‬‬ ‫واش��نگتن از دهه‌ها قبل در حال ارس��ال تجهی زات‬ ‫نظامی‪ ،‬کمک‌های بالعوض مالی و سایر اشکال حمایتی‬ ‫ب رای رژیم‌های گوناگون است‪ .‬ارس��ال این کمک‌ها ب رای‬ ‫رژیم‌های حاکم بر کش��ورهای خاورمیانه ک��ه اغلب آنها از‬ ‫ساختاری غی ر‌دموکراتیک برخوردارند‪ ،‬این پرسش را پیش‬ ‫م ی‌کش��د که هدف از این کمک‌ها چیس��ت؟ این رژیم‌ها‬ ‫ب راساس اکثر نظرسنج ی‌ها جایی در بین مردم خود ندارند و‬ ‫به همین دلیل این کشورها به افشای دامنه همکاری‌های‬ ‫نظام ی‌شان با آمریکا و وجود پایگاه‌های نظامی این کشور‬ ‫در خاک‌شان به‌عنوان جای‌پایی در خاورمیانه رغبتی ندارند‪.‬‬ ‫اما با این وج��ود می زان ف��روش و نوع تس��لیحات نظامی‬ ‫فروخته‌شده م ی‌تواند ابعاد این پیوستگ ی‌ها و وابستگ ی‌ها‬ ‫را آشکار سازد‪.‬‬ ‫گروهی بر ای��ن باورند که منازعه جاری ب��ا القاعده تا‬
‫حدود زیادی ریش��ه در حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه‬ ‫دارد‪ .‬ب ی‌شک این مساله ب رای واش��نگتن از اهمیت زیادی‬ ‫برخوردار اس��ت‪ .‬پوش��ش خبری‌حضور نظامی آمریکا در‬ ‫سطح منطقه به حدی آش��کار نبوده که اطالعات جامعی‬ ‫در مورد تحرکات نظامی آمریکا در منطقه به دست دهد‪ .‬با‬ ‫این حال بررسی اسناد دولتی آمریکا‪ ،‬اطالعات مالی و سایر‬ ‫مستندات غیرمحرمانه این نکته را آشکار م ی‌سازد که ارتش‬ ‫آمریکا به‌شکلی نامحسوس در حال تقویت حضور خود در‬ ‫خاورمیانه و مناطق مجاور آن بوده و هست‪.‬‬ ‫تحلیلگران با بررسی مورد به مورد کشورها و اقداماتی‬ ‫که جهت تقویت حضور نظامی آمریکا انجام شده‪ ،‬به‌دنبال‬ ‫شناسایی دالیل این تحوالت هستند‪ .‬مروری کوتاه بر این‬ ‫حضور م ی‌تواند ابعاد مهمی‌از این مساله را آشکار سازد‪.‬‬ ‫قطر‬ ‫بين‌الملل‬ ‫بحرین‬ ‫پادش��اهی بحرین با ‪ 750‬هزار نفر جمعیت سه هزار‬ ‫نیروی نظام��ی آمریکا را میزبانی م ی‌کن��د و به‌طور منظم‬ ‫شاهد پهلوگیری شناورهای نیروی دریایی این کشور است‪.‬‬ ‫حدفاصل س��ال‌های ‪ 2001‬تا ‪ 2009‬میالدی نیروی دریایی‬ ‫ارتش آمریکا قراردادهایی ب��ه ارزش ‪ 203‬میلیون دالر ب رای‬ ‫اجرای پروژه‌های نظام��ی در بحرین منعقد ک��رد‪ .‬یکی از‬ ‫بزرگ‌ترین شرکت‌های طرف قرارداد ب رای اجرای این پروژه‌ها‬ ‫عمان‬ ‫تحرکات خزنده آمریکا در عمان هم در جریان است‪.‬‬ ‫نیروی هوایی س��لطنتی بریتانیا در دهه ‪ 1930‬میالدی در‬ ‫جزیره میره پایگاه��ی هوایی احداث کرد ت��ا جای پایی در‬ ‫خاورمیانه داشته باشد‪.‬‬ ‫امروز نیروی هوایی ایاالت‌متحده و س��ایر شاخه‌های‬ ‫ارتش آمری��کا به‌دنبال همین هدف هس��تند‪ .‬آنها با ایجاد‬ ‫پایگاهی تحت عنوان «کمپ جاسمیکی» در حال گسترش‬ ‫فعالی ت‌های خود در این کش��ور هس��تند‪ .‬نی��روی هوایی‬ ‫ایاالت‌متحده حدفاصل س��ال‌های ‪ 2001‬ت��ا ‪ 2009‬میالدی‬ ‫‪ 13‬میلی��ون دالر در عم��ان هزینه کرد تا زیرس��اخت‌های‬ ‫مناسب ب رای حضور خود در این کشور را فراهم آورد‪ .‬شرکت‬ ‫مقاطع ه‌کاری ‪ EMTA‬هم‌اکن��ون در حال اجرای پروژه‌ای‬ ‫پنج میلیون دالری ب رای احداث شهرکی از چادر ب رای اسکان‬ ‫نیروهایی است که در مسیر عبور از خاورمیانه ممکن است‬ ‫در عمان اتراق کنند‪.‬‬ ‫هی چ‌کس به درستی نم ی‌داند چه حجمی‌از نیروهای‬ ‫آمریکایی در عمان مس��تقر هس��تند و در این کش��ور چه‬ ‫امکاناتی را فراهم آورده‌اند‪ .‬اگرچه قرارداد همکاری نظامی‬ ‫بین ایاالت‌متحده و عمان به امضا رسیده لیکن پادشاهی‬ ‫عمان مجوز استق رار نیروهای آمریکایی در خاک این کشور‬ ‫را فراهم آورده است‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫اگرچه قط��ر نیروی هوای��ی ندارد لیک��ن دولت این‬ ‫کشور در سال ‪ 1996‬اقدام به س��اخت پایگاه هوایی العدید‬ ‫با هزینه‌ای بالغ بر یک میلیارد دالر کرد‪ .‬هدف از این اقدام‬ ‫کاملا مشخص بود؛ «جذب ارتش آمریکا»‪.‬‬ ‫س��پتامبر س��ال ‪ 2001‬میالدی رون��د ف��رود و پرواز‬ ‫هواپیماهای نظامی آمریکا از این پایگاه شروع شد و پیش‬ ‫از آنکه سال ‪ 2002‬میالدی ش��روع شود‪ ،‬تانک‌ها‪ ،‬نیروهای‬ ‫زرهی‪ ،‬زاغه‌ه��ای مهمات‪ ،‬تجهی زات پیش��رفته ارتباطی و‬ ‫سایر ادوات ارتش آمریکا به عالوه هزاران نیروی نظامی در‬ ‫این پایگاه و اط راف آن اس��تق رار یافته بودند‪ .‬دولت قطر در‬ ‫سال ‪ 2005‬با اختصاص ‪ 400‬میلیون دالر مرکز فرماندهی و‬ ‫کنترل پیشرفته‌ای احداث کرد که باتوجه به عدم پی ش‌بینی‬ ‫نیروی هوایی در ارتش این کشور عمال توسط آمریکای ی‌ها‬ ‫مدیریت م ی‌شود‪.‬‬ ‫دولت قطر به تنهایی بار مالی گسترش زیرساخت‌های‬ ‫نظامی ارتش آمریکا در این کش��ور را بر دوش نکش��یده و‬ ‫پنتاگون هم ط��ی یک دهه گذش��ته بودجه‌های کالنی را‬ ‫صرف گسترش و ارتقای تاسیسات نظامی قطر کرده است‪.‬‬ ‫به‌عنوان نمونه پنتاگون حدفاصل س��ال‌های ‪ 2001‬تا‬ ‫‪ 2009‬میالدی در مجم��وع ‪ 209‬میلیون‌دالر ب رای توس��عه‬ ‫زیرس��اخت‌های نظام��ی در ای��ن شی خ‌نش��ین نفت‌خیز‬ ‫اختصاص داد‪.‬‬ ‫قطر در عین حال می زبان یکی از بزرگترین پایگاه‌های‬ ‫نظامی آمریکا در خلی ج‌فارس و خاورمیانه است‪ .‬این کشور‬ ‫کوچک که از ث��روت غنی نفت بهره‌مند اس��ت‪ ،‬به کمک‬ ‫ایاالت‌متحده توانس��ته از نق��ش فعالی در ح��وادث اخیر‬ ‫کشورهای مس��لمان برخوردار ش��ود‪ .‬ابزار نفت و میزبانی‬ ‫از بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه به قطر این‬ ‫امکان را داده که نقشی بزرگتر از ظرفیت خود را در منطقه‬ ‫بازی کرده و به‌عنوان پیشق راول غرب در منطقه عمل نماید‪.‬‬ ‫دولت قطر در عملیات ناتو ب��ر ضد‌حکومت قذافی همکار‬ ‫رسمی دولت‌های غ ربی بود و اکنون در تالش است تا زمینه‬ ‫را ب رای اجرای چنین سناریویی در س��وریه نیز فراهم کند‪.‬‬ ‫قطر در تجزیه سودان که آرزوی دیرینه غرب بود نیز نقش‬ ‫اساسی را ایفا کرد‪ .‬این همکاری‌ها به دولت قطر امکان داده‬ ‫تا فراتر از خاورمیانه رفته و می زبان گفت‌وگوهای صلح میان‬ ‫طالبان و آمریکا نیز شود‪.‬‬ ‫شرکت (‪ )contrack International‬است‪ .‬این شرکت‬ ‫همین اواخر متعهد به ساخت دو مجموعه چند طبقه ب رای‬ ‫نیروی دریایی ارتش آمریکا مجهز به تجهیزات مخاب راتی‬ ‫ارتباطی پیشرفته در سواحل بحرین شد‪.‬‬ ‫این ش��رکت در ماه س��پتامبر ‪ 2009‬برنده مناقصه‌ای‬ ‫‪29‬میلی��ون دالری ب رای احداث تاسیس��ات آب��ی ‪ -‬خاکی‬ ‫به س��فارش مرکز پش��تیبانی دریایی نیروی دریایی ارتش‬ ‫آمریکا در سواحل بحرین ش��د‪ .‬این مجموعه در مجاورت‬ ‫تاسیس��ات ارزش��مند ‪ 188‬هزار فوت مربعی «بازار آزادی»‬ ‫احداث م ی‌شود‪.‬‬ ‫این بازار که در آن طیف وسیعی از محصوالت مصرفی‬ ‫عرضه م ی‌شود در تملک نیروی دریایی ارتش آمریکاست و‬ ‫منافع ناشی از آن به مراتب فراتر از سود هنگفت اقتصادی‬ ‫است و نقش��ی قابل توجه در تغییر نظر شهروندان بحرین‬ ‫نسبت به آمریکای ی‌ها ایفا م ی‌کند‪.‬‬ ‫در واقع از زمان گش��ایش س��فارت ایاالت‌متحده در‬ ‫منامه‪ ،‬پایتخ��ت بحرین در س��ال ‪ ۱۹۷۱‬مس��ائل امنیتی‬ ‫و دفاع��ی هم��واره مهمتری��ن خصیص��ه اصل��ی روابط‬ ‫ایاالت‌متحده و بحرین بوده اس��ت‪ .‬مس��اله ای��ران‪ ،‬ع راق‪،‬‬ ‫تروریسم و دزدی دریایی از موضوعات امنیتی خلی ج‌فارس‬ ‫هس��تند که ب رای ایاالت‌متحده مهم اس��ت‪ .‬ستاد مرکزی‬ ‫(فرماندهی مرکزی) نیروی دریایی ایاالت‌متحده و همچنین‬ ‫یگان پنجم نیروی دریایی ایاالت‌متحده در بحرین حضور‬ ‫دارند‪ ،‬که نش��ان از اهمی��ت ژئوپلتیک و ژئواس��تراتژیک‬ ‫بحرین در سیاس��ت خارجی ایاالت‌متحده دارد‪ .‬این کشور‬ ‫همواره در راستای سیاس��ت‌های منطقه‌ای ایاالت‌متحده‬ ‫حرکت کرده است‪ .‬در سال ‪ ۱۹۹۱‬بحرین در صف متحدان‬ ‫ایاالت‌متحده ب رای بازپ س‌گیری کویت قرار گرفت و پیمان‬ ‫دفاعی ‪10‬ساله‌ای را در ‪ ۲۸‬اکتبر ‪ ۱۹۹۱‬هفت ماه بعد از جنگ‬ ‫ع راق با ایاالت‌متحده امضا و در اکتب��ر ‪ ۲۰۰۱‬این قرارداد را‬ ‫تمدید کرد‪ .‬در سال ‪ ۲۰۰۱‬و در جنگ افغانستان‪ ،‬بحرین یکی‬ ‫از همراهان ایاالت‌متحده بود و در جنگ ع راق و ساقط کردن‬ ‫صدام حسین نقش مهمی‌ایفا کرد‪.‬‬ ‫پیمان دفاعی بی��ن ایاالت‌متح��ده و بحرین نه تنها‬ ‫دسترس��ی ایاالت‌متحده به پایگاه‌های هوای��ی بحرین را‬ ‫امکان‌پذی��ر م ی‌کند‪ ،‬بلکه موقعیت اس��تراتژیک بهتری را‬ ‫ب رای تدارکات نیروی هوایی فراهم م��ی‌آورد‪ .‬بحرین تنها‬ ‫کشور عربی اس��ت که به نیروهای ائتالف اجازه گشت‌زنی‬ ‫در خلی ج‌فارس را داده و در این رابطه یکی از ناوهای اصلی‬ ‫خودش را ب��رای ماموریت نیروهای ائتالف ب��رای مبارزه با‬ ‫دزدی دریایی در اختیار آنها گذاش��ته است‪ .‬بحرین اولین و‬ ‫اصل ی‌ترین مکان ب رای انتقال کمک‌ه��ا ب رای عملیات در‬ ‫افغانستان است‪.‬‬ ‫بناب راین دولت ایاالت‌متحده از پش��تیبانی و تقویت‬ ‫دولت آل‌خلیفه هی چ‌گاه فروگذاری نکرده است‪ .‬گی رنده اصلی‬ ‫چنین کمک‌هایی نیروی نسبتا کوچک دفاعی بحرین است‬ ‫که حدود ‪ ۱۳۰۰۰‬پرس��نل دارد‪ ،‬به عالوه گارد ملی که ‪۱۲۰۰‬‬ ‫نفر پرسنل دارد‪ .‬نیروی دفاعی و پلیس بحرین از سن ی‌های‬ ‫بحرین هستند‪.‬‬ ‫اما گفته م ی‌ش��ود که درصد ناش��ناخته‌ای از آنها از‬ ‫کش��ورهای پاکس��تان‪ ،‬یمن‪ ،‬اردن‪ ،‬ع��راق و جاهای دیگر‬ ‫هس��تند که به بحرین آورده ش��ده‌اند‪ .‬بناب راین در تحوالت‬ ‫بحری��ن م ی‌ت��وان ب��ا اطمین��ان گفت ک��ه مناف��ع ملی‬ ‫ایاالت‌متحده در این کش��ور اولویت داشته و ایاالت‌متحده‬ ‫در فرآیند سیاس��ت خارجی خود در قب��ال تحوالت بحرین‬ ‫هم��واره به مناف��ع و امنی ت‌ملی خود چش��م داش��ته و در‬ ‫این می��ان حق م��ردم بحرین را ب��رای دس��تیابی به یک‬ ‫حکومت مردم��ی‌ و دموکراتی��ک در درجه بعد م��ورد پروا‬ ‫قرار داده اس��ت؛ به‌گونه‌ای که به هی چ‌وج��ه مردم بحرین‬ ‫نتوانند به دموکراس��ی‌گرایی آمریکای ی‌ه��ا در منطقه دل‌‬ ‫خوش نمایند‪.‬‬ ‫جدیدترین آمار و ارقام حاکی از آن اس��ت که در بین‬ ‫سال‌های مالی ‪ 2009‬و ‪ 2010‬افزایش ‪ 112‬میلیون دالری در‬ ‫فروش تسلیحات آمریکا به بحرین‪ ،‬که محل ناوگان پنجم‬ ‫آمریکاست‪ ،‬مشاهده شده و آمریکا در سال ‪ ،2009‬صادرات‬ ‫‪ 88‬میلیون دالر تسلیحات نظامی به بحرین را به تصویب‬ ‫درآورد‪.‬‬ ‫پی ش‌تر این فروش به س��خت‌افزارهای نظامی ب رای‬ ‫هواپیماها و تجهی زات الکترونیکی نظامی محدود م ی‌شد؛‬ ‫در س��ال ‪ 2010‬دولت آمریکا همچنین فروش سالح‌هایی‬ ‫چون تفنگ‪ ،‬تفنگ ساچمه‌ای و اسلحه تهاجمی‌به ارزش‬ ‫‪ 760‬هزار دالر به بحرین را تصویب کرد‪.‬‬ ‫کویت‬ ‫ارتش ایاالت‌متحده در س��ال ‪ 1991‬میالدی نیروهای‬ ‫ع راقی را که به‌دس��تور صدام حسین وارد خاک کویت شده‬ ‫و این کشور را اس��تان نوزدهم ع راق خوانده بودند از قلمرو‬ ‫کویت بیرون کرد‪ .‬پوش��ش خبری تالش آمریکا در زمینه‬ ‫تقویت زیرس��اخت‌های الزم ب رای حفظ و حتی گس��ترش‬ ‫حضور نظام ی‌اش در خاورمیانه حداقل بازتاب رس��انه‌ای را‬ ‫داشته است‪.‬‬ ‫شی خ‌جابر اال‌حمد‌ آل‌صباح‪ ،‬امیر کویت با وجود اخ راج‬ ‫س��ربازان ع راقی اعالم کرد تا زمانی که شمعدان‌های طال‬ ‫و تزئینات طال‌کوب حمام‌های کاخ بی��ان در پایتخت این‬ ‫کش��ور به جای خود بازنگش��ته‌‌اند به کش��ور باز نخواهد‬ ‫گشت‪ .‬اکنون در فاصله ‪ 25‬کیلومتری این کاخ زیبا و مجلل‬ ‫مجموعه پرهزین��ه و گرانبهای دیگری قرار گرفته اس��ت‪.‬‬ ‫اردوگاه نظام��ی عارف‌‌جان با آغاز جن��گ دوم خلیج‌فارس‬ ‫و تهاجم اتئ�لاف تحت رهبری ایاالت‌متح��ده به‌ع راق روز‬ ‫به روز گس��ترش یافت تا آنجا ک��ه امروز ‪15‬ه��زار نیروی‬ ‫آمریکای��ی را در خ��ود جای داده و ش��عب رس��توران‌های‬ ‫زنجی��ره‌‌ای آمریکا چ��ون پیتزاهات‪‌،‬هاردی��ز و برگرکینگ‬ ‫در آن در ح��ال خدمات‌رس��انی ب��ه س��ربازان آمریکای��ی‬ ‫هستند‪.‬‬ ‫یکی دیگر از تاسیس��ات ارتش آمری��کا در کویت که‬ ‫به‌ویژه در جریان جنگ ع راق و پس از اشغال این کشور منشا‬ ‫خدمات زیادی به نظامیان آمریکایی بود‪ ،‬کمپ بوهرینگ‬ ‫است‪ .‬این پایگاه در شمال شهر کویت و در مجاورت شهرک‬ ‫مسکونی اودیری‌ قرار گرفته است‪ .‬در این پایگاه هم طیف‬ ‫‪39‬‬
‫وسیعی از امکانات تفریحی و مراکز پذی رایی ب رای سربازان‬ ‫آمریکایی پی ش‌بینی شده است و هی چ‌کس از تعداد دقیق‬ ‫نظامیان آمریکایی مقر ع راق اطالع ندارد‪.‬‬ ‫آمریکا س��ال دو هزار و دوازده میالدی ‪ 209‬موش��ک‬ ‫پاتریوت ب��ه ارزش نهصد میلیارد دالر ب��ه کویت فروخت‪.‬‬ ‫وزارت دفاع ایاالت‌متحده‪ ،‬همواره گس��ترش توانای ی‌های‬ ‫موشکی ای ران را تهدیدی ب رای منطقه خوانده است‪ .‬پنتاگون‬ ‫در بیانیه خود به کنگره درباره این قرارداد گفته بود‪« :‬کویت‬ ‫ب رای روبه‌رو‌شدن با تهدید‌های هوا به زمین دشمنان کنونی‬ ‫و آینده به این موشک‌ها نیاز دارد‪».‬‬ ‫در این بیانیه همچنی��ن آمده بود ک��ه کویت از این‬ ‫قابلیت افزایش‌یافته‌اش به‌عنوان عام��ل بازدارنده در ب رابر‬ ‫تهدیدات منطق��ه و افزایش امنیت خود به��ره خواهد برد‪.‬‬ ‫وزارت دفاع ایاالت‌متحده در گ��زارش خود به کنگره گفت‪:‬‬ ‫«فروش این تس��لیحات نظامی به کویت‪ ،‬توازن نظامی را‬ ‫در منطقه تغییر نخواه��د داد و امنیت یک��ی از مهم‌ترین‬ ‫متحدان غی ر‌عضو نات��وی آمریکا در منطق��ه خاورمیانه را‬ ‫تامین خواهد کرد‪».‬‬ ‫وزارت دفاع در ادامه این گزارش‪ ،‬فروش تسلیحات را‬ ‫نیروی مهم ی‌ برای ثبات سیاسی و پیشرفت اقتصادی در‬ ‫خاورمیانه عنوان کرد‪ .‬آمریکا ایجاد نوعی موازنه در مقابله‬ ‫با گسترش قابلی ت‌های نظام ی‌ جمهوری اسالمی ای ران را‬ ‫دلیل اصلی بس��تن این قرارداد‌های پ ر‌س��ود با کشور‌های‬ ‫ثروتمند نفتی در منطقه م ی‌خواند‪.‬‬ ‫عربستان‌سعودی‬ ‫بين‌الملل‬ ‫ب راس��اس یکی از گزارش‌های کنگره حدفاصل سال‬ ‫‪ 1950‬تا ‪ 2006‬میالدی عربستان‌سعودی از محل خریدهای‬ ‫تسلیحاتی‪ ،‬تجهی زاتی نظامی به ارزش ‪ 62/7‬میلیارد دالر‬ ‫و ‪ 17/1‬میلیارد دالر خدمات نظامی از آمریکا دریافت کرده‬ ‫و در همین مدت ‪ 295‬میلیون دالر کمک نظامی بالعوض‬ ‫به این کشور اعطا شده است‪ .‬پس از عملیات توفان صحرا‬ ‫در سال ‪ 1990‬تا ماه‌های منتهی به جنگ دوم خلی ج‌فارس‪،‬‬ ‫هزاران نظامی آمریکایی در پایگاه‌های ارتش این کشور در‬ ‫قلمرو عربستان‌س��عودی مستقر‌ش��دند‪ .‬حضور نیروهای‬ ‫آمریکایی در خاک عربستان‌سعودی که مقدس‌ترین اماکن‬ ‫اسالمی را در خود جای داده است‪ ،‬یکی از دالیل آغاز جنگ‬ ‫بین القاعده و حاکمیت پادشاهی این کشور بود‪.‬‬ ‫با افزایش فشار بر خاندان آل‌س��عودی بود که ارتش‬ ‫آمریکا در س��ال ‪ 2003‬می�لادی اعالم ک��رد بخش اعظم‬ ‫نیروهای خود را به اس��تثنای واحدهای آموزش��ی از خاک‬ ‫عربستان‌سعودی خارج م ی‌کند‪ ،‬اما در عمل چنین نشد‪.‬‬ ‫ارت��ش آمری��کا بی��ن س��ال‌های ‪ 2003‬ت��ا ‪2009‬‬ ‫میالدی بی��ش از ‪ 559‬میلی��ون دالر در پروژه‌های نظامی‬ ‫عربستان‌س��عودی هزینه کرد‪ .‬عالوه ب��ر آن ارتش آمریکا‬ ‫مش��ارکت فعالی در آموزش یگان‌ه��ای نظامی ارتش این‬ ‫کشور دارد‪.‬‬ ‫چن��دی پیش ب��ود ک��ه س��خنگوی کاخ س��فید از‬ ‫اج��رای یک��ی از بزرگ‌تری��ن قرارداده��ای نظام��ی این‬ ‫کش��ور با عربس��تان س��عودی خبر داد‪ .‬ارزش این قرارداد‬ ‫نظامی‪ ،‬نزدیک به س��ی میلیارد دالر اس��ت‪ .‬س��خنگوی‬ ‫کاخ س��فید درب��اره معامل��ه تس��لیحاتی ب��ا عربس��تان‬ ‫اع�لام ک��رده ک��ه‌ ای��ن ق��رارداد‪ ،‬نش��ان‌دهنده تعه��د‬ ‫آمریکا ب��ه تامی��ن و تقویت ظرفی��ت دفاعی عربس��تان‬ ‫س��عودی به‌عنوان ی��ک بخش کلی��دی امنی��ت منطقه‬ ‫خلیج‌فارس است‪.‬‬ ‫هم‌اکن��ون ب��اراک اوبام��ا‪ ،‬رئی س‌جمه��وری آمریکا‬ ‫ب رای تعطیالت س��ال ن��وی می�لادی در‌‌ هاوایی اس��ت‪.‬‬ ‫آمریکا اع�لام کرده که بنا ب��ر این ق��رارداد‪ 84‌،‬فروند جت‬ ‫جنگنده جدی��د اف ‪ ۱۵‬و همچنین قطعات��ی ب رای تقویت‬ ‫و نوس��ازی هفتاد جنگنده اف ‪ ۱۵‬اس به عربستان تحویل‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪40‬‬ ‫داده خواهد شد‪.‬‬ ‫به گفته مقام‌های رس��می آمریکا‪ ،‬این قرارداد شامل‬ ‫تامین مهمات نظامی‪ ،‬قطعات یدکی جنگنده‌ها‪ ،‬آموزش‪،‬‬ ‫نگهداری و تدارکات الزم اس��ت‪ .‬توافقنامه جدید‪ ،‬بزرگترین‬ ‫قرارداد تس��لیحاتی بین آمریکا و عربس��تان س��عودی در‬ ‫تاریخ هر دو کشور است‪ .‬س��خنگوی کاخ سفید م ی‌گوید‪،‬‬ ‫این قرارداد بیش از پنجاه هزار فرصت ش��غلی را در آمریکا‬ ‫پشتیبانی و س��االنه س��ه و نیم میلیارد دالر به اقتصاد این‬ ‫کشور کمک م ی‌کند‪.‬‬ ‫ش��رکت بوئینگ ک��ه تولیدکنن��ده جنگنده‌های اف‬ ‫‪ ۱۵‬و بالگرد‌ه��ای آپاچی اس��ت‪ ،‬پی ش‌تر اع�لام کرده بود‬ ‫که قرارداد تس��لیحاتی با عربس��تان از ‪ ۷۷‬ه��زار فرصت‬ ‫ش��غلی در ‪ ۴۴‬ایالت آمریکا پش��تیبانی م ی‌کند‪ .‬مقام‌های‬ ‫نظامی آمری��کا‪ ،‬پی ش‌ت��ر اعالم ک��رده بودند ک��ه آمریکا‬ ‫جنگنده پیش��رفته و جدی��د اف ‪ ۳۵‬را در اختیار اس��رائیل‬ ‫خواهد گذاشت‪.‬‬ ‫سال گذشته‪ ،‬دولت اوباما از معامله گستره جدیدی با‬ ‫دولت عربستان پرده‌برداری کرد‪ .‬این فروش ب ی‌سابقه که به‬ ‫بیش از شصت میلیارد دالر م ی‌رسید‪ ،‬همه معامالت اسلحه‬ ‫ایاالت‌متحده تا‌کنون را کوچک جلوه م ی‌داد و از آن جهت‬ ‫قابل توجه بود که فروش تسلیحات نظامی دولت آمریکا در‬ ‫سال ‪ 2010‬به ‪ 9‬درصد کاهش یافته بود‪ .‬این معامله بزرگ‪،‬‬ ‫ش��امل فروش ‪ 84‬فروند جت جنگن��ده اف ‪ 72 ،15‬بالگرد‬ ‫بلک‌هاوک و ‪ 36‬بالگرد تجس��س بود‪ .‬عربستان سعودی‬ ‫همچنین عالقه‌مند به خرید هفت��اد فروند بالگرد جنگنده‬ ‫آپاچی در معامل��ه‌ای ‪ 30‬میلیارد دالری ب��ود‪ .‬بالگرد اچ ‪60‬‬ ‫بلک‌‌هاوک که در تمرینات نظامی کره‌جنوبی در زمس��تان‬ ‫سال ‪ 2010‬به چشم م ی‌خورد‪ ،‬بخشی از اسلحه‌های فروخته‬ ‫شده به عربستان سعودی است‪.‬‬ ‫اما دولت اس��رائیل که در گذش��ته‪ ،‬بیش��تر به‌دنبال‬ ‫جلوگیری از معامالت تس��لیحاتی با کشور‌های عربی بود‬ ‫تاکنون اعتراضی به معامله اخیر دولت آمریکا با عربستان‬ ‫سعودی نکرده است‪ .‬این در حالی اس��ت که سال گذشته‪،‬‬ ‫اس��رائیل به فروش موشک جدید کروز روس��یه به سوریه‬ ‫اعتراض کرد‪.‬‬ ‫گزارش‌ها حاکی از آن است که ب ی‌توجهی اسرائیل از‬ ‫آن روست که تسلیحات نظامی صادر شده به عربستان را‬ ‫بسیار ضعی ف‌تر از سالح‌های پیشرفته خود م ی‌داند؛ برای‬ ‫نمونه‪ ،‬اسرائیل در سال گذش��ته‪ ،‬اقدام به خرید هواپیمای‬ ‫اف‌‪ 35‬اس��تیت اف آرت ک��رد‪ .‬در حال��ی ک��ه هواپیمای‬ ‫خریداری‌ش��ده توسط عربس��تان سعودی‪ ،‬نس��خه به‌روز‬ ‫شده مدل سی و چهار س��ال پیش این هواپیماست‪ .‬جای‬ ‫تعجب نیس��ت که این معامالت‪ ،‬نتیجه افزایش تهدیدات‬ ‫و مخالفت‌های غرب با پروژه انرژی هسته‌ای ای ران است‪.‬‬ ‫ام��ا آنچ��ه ش��گفت‌آور اس��ت اینک��ه ای��ن معامله‬ ‫نش��ان‌دهنده تغیی��ر سیاس��ت ایاالت‌متح��ده در قب��ال‬ ‫ای ران اس��ت‪ .‬به بیان س��اده‌تر‪ ،‬تفاوت سیاس��ت آمریکا در‬ ‫متوقف ک��ردن ای ران از دس��تیابی به س�لاح هس��ته‌ای و‬ ‫سیاس��ت جدید با هدف متوقف ک��ردن ای ران از اس��تفاده‬ ‫از آن‪.‬‬ ‫در این باره باید گفت‪ ،‬هزینه‌های نظامی عربستان در‬ ‫س��ال‌های ‪ 2000‬تا ‪ 2005‬به ‪ .11‬دو میلیارد دالر رسیده بود و‬ ‫دولت عربستان س��عودی م ی‌خواهد با صرف ده‌ها میلیارد‬ ‫دالر تا سال ‪ ،2020‬نیروی هوایی خود را به نخستین نیروی‬ ‫منطقه تبدیل کند‪ .‬نیروی هوایی عربستان سعودی دارای‬ ‫هجده هزار پرس��نل و نزدیک چهارصد فرون��د هواپیمای‬ ‫جنگی است و زیر نظر آمریکای ی‌ها بنیانگذاری شده است‪.‬‬ ‫اردن‬ ‫پنتاگون سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های نظامی اردن‬ ‫و تالش ب رای بسط حضورش در خاک این کشور را فراموش‬ ‫نکرده اس��ت‪ .‬ارتش آمریکا در دوره ‪ 6‬س��اله ‪ 2003‬تا ‪2009‬‬ ‫میالدی ‪ 86‬میلیون دالر ب رای ایجاد زیرساخت‌های نظامی‬ ‫در اردن هزینه کرد‪ .‬عالوه بر مشارکت در روند احداث مرکز‬ ‫آموزش ضدتروریس��م ملک عبداهلل دوم با هزینه‌ای بالغ بر‬ ‫‪ 200‬میلیون دالر‪ ،‬پنتاگون ب��ا اجرای پروژه‌هایی ‪ 729‬و ‪400‬‬ ‫هزار دالری پایگاه‌های هوایی اردن را با هدف فراهم‌آوردن‬ ‫امکان استفاده جنگنده ‪ -‬بمب‌افکن‌های آمریکایی از آنها‬ ‫نوسازی کرد‪.‬‬ ‫عبداهلل دوم‪ ،‬پادش��اه اردن در نطق آغ��از به کار مرکز‬ ‫ضدتروریس��تی که ن��ام او را یدک م ی‌کش��د و ‪ 70‬میلیون‬ ‫دالر از اعتب��ار س��اختش را پنتاگ��ون تامین ک��رده از اردن‬ ‫به‌عنوان متحد کلی��دی آمری��کا در خاورمیانه و خط‌مقدم‬ ‫مبارزه با اش��اعه افراط ی‌گری و ناامن��ی در منطقه یاد کرد‪.‬‬ ‫هم او بود ک��ه چند س��ال پیش پ��روژه هالل ش��یعی را‬ ‫کلید زد‪.‬‬ ‫آنچه در س��خنان او هیچ انعکاس��ی نداشت گستره‬ ‫همکاری‌های دو کشور و تعداد نیروهای آمریکایی مستقر‬ ‫در خاک اردن بود‪ .‬اگرچه ارتش اردن ادعا دارد تنها چند یگان‬ ‫آموزش��ی ارتش آمریکا در خاک این کشور مستقر هستند‪،‬‬ ‫اما پاره‌ای منابع از حضور چن��د واحد از نیروهای ویژه‌ ارتش‬ ‫آمریکا در اردن خبر داده‌اند‪.‬‬ ‫نفوذ در خلیج‌فارس‬ ‫درس��ت زمانی که ارتش آمریکا ب رای خ��روج از ع راق‬ ‫آماده م ی‌ش��د پنتاگ��ون در تالش بوده ب��دون جلب توجه‬ ‫رسانه‌ها حضور خود را در حوزه خلیج‌فارس تعمیق بخشیده‬ ‫و به‌شکلی نامحس��وس‌تر در منطقه باقی بماند‪ .‬در داخل‬ ‫آمریکا و در کش��ورهایی ک��ه می زبان نیروه��ای آمریکایی‬ ‫هس��تند ب رای احتراز از تبعات رسانه‌ای‌ش��دن این حضور‪،‬‬ ‫هی��چ صحبتی در م��ورد آن نم ی‌ش��ود‪ .‬ارت��ش آمریکا به‬ ‫استثنای ای ران‪ ،‬تقریبا تمام ی‌ کشورهای حوزه خلیج‌فارس‬ ‫را با احداث پایگاه‌های هوایی‪ ،‬دریایی‪ ،‬مقرهای صحرایی‪،‬‬ ‫مراکز آموزش و سایر تجهی زات به پادگانی بزرگ ب رای خود‬ ‫تبدیل کرده است‪.‬‬ ‫تالش‌های پیشین س��ازمان اطالعات مرکزی آمریکا‬ ‫(‪ )CIA‬ب رای مداخله در امور داخلی کش��ورهای منطقه و‬ ‫حضور ارتش این کشور طی دهه گذشته تبعات ناخوشایندی‬ ‫در برداشته است‪.‬‬ ‫س��رازیر ش��دن بودجه پنتاگون به کش��ورهای عرب‬ ‫حوزه خلی ج‌فارس و ممالک عربی با هدف گسترش حضور‬ ‫نظام��ی آمریکا و باز‌کردن ج��ای‌پایی در آنه��ا به افزایش‬ ‫مراودات واشنگتن با رژیم‌های حاکم بر آنها و مسلح‌کردن و‬ ‫نظام ی‌شدن منطقه‌ای منجر شده که در زمزه ب ی‌ثبات‌ترین‬ ‫مناطق دنیا قرار گيرد‪.‬‬ ‫تالش پنتاگون ب��رای احداث پایگاه‌ه��ای نظامی در‬ ‫حوزه خلی ج‌فارس و مناطق مجاور آن تاکنون میلیاردها دالر‬ ‫ب رای مالیات‌دهندگان آمریکایی بار مالی داش��ته‪ ،‬در حالی‬ ‫که مشخص نیست این تحرکات چه نتایجی به‌بار آورد‪.‬‬ ‫اکن��ون ب��ا بهان��ه ق��رار دادن خط��ر تروریس��م و‬ ‫برجسته‌نمایی قدرت ای ران به‌عنوان یک تهدید منطقه‌ای‪،‬‬ ‫غرب تالش دارد‪:‬‬ ‫‪ -1‬حضور خ��ود در نوهارتلن��د و‌هارتلند ن��و را قابل‬ ‫پذیرش نماید‪.‬‬ ‫‪ -2‬با‌رمالی تالش‌های نظامی خود را بر کش��ورهای‬ ‫منطقه سرریز نماید‪.‬‬ ‫‪ -3‬اکنون پرسش آن است که بافت موقعیتی کنونی‬ ‫آیا به ضرر آمریکاس��ت یا به نفع این کش��ور؟ در این میان‬ ‫آنچه بیشتر اهمیت دارد فروش سالح‌های تهاجمی‌است‪.‬‬ ‫تا چند سال پیش و قبل از فروش ‪ 62‬میلیارد دالری اسلحه‬ ‫به منطقه خاورمیانه تنها س�لاح‌های تدافعی به خاورمیانه‬ ‫ارسال م ی‌شد! ‪g‬‬
‫سياست نفوذ‬ ‫مصر با كمك‌هاي مالي آمريكا در مدار غرب قرارگرفته است‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪3‬‬ ‫در دوره حکومت حسنی مبارک‪ ،‬ایاالت متحده آمریکا‪،‬‬ ‫مصر را به‌عنوان یک متح��د اس��تراتژیک در نظام امنیتی‬ ‫خاورمیان��ه به بهانه وج��ود تهدیداتی چند مانند گس��ترش‬ ‫بنيادگرايی‪ ،‬وج��ود س�لاح‌های کش��تار‌جمعی و تحرکات‬ ‫کش��ورهایی نظیر ای ران و س��وریه‪ ،‬انتخاب کرده بود‪ .‬شاید‬ ‫مهم‪‎‬تری��ن عامل تعیین کنن��ده در پایداری رواب��ط قاهره و‬ ‫واشنگتن‪ ،‬عامل اس��رائیل بود‪ .‬این در حالی است که یکی‬ ‫از محورهای اساسی سیاس��ت خارجی آمریکا در منطقه در‬ ‫دهه‪‎‬های گذش��ته‪ ،‬اصوال تنظیم روابط با مصر و اسرائیل و‬ ‫حفظ ارتباطات استراتژیک با هر دوی آنها بوده است‪.‬‬ ‫آمریکا به‌واس��طه امضای قرارداد کمپ دیوید‪ ،‬ساالنه‬ ‫تقریبا دو میلیارد دالر کمک‪‎‬ه��ای بالعوض در اختیار دولت‬ ‫مصر م ی‪‎‬گذاش��ت و البته در راس��تای حفظ مص��ر در مدار‬ ‫منافع غرب در منطقه هم��واره از این کمک‪‎‬ها به‌عنوان ابزار‬ ‫نفوذ خویش نیز بهره م ی‪‎‬جس��ت‪ .‬در واقع وابستگی مصر‬ ‫به کمک‪‎‬های ایاالت متحده‪ ،‬یکی از نقاط آسی ب‪‎‬پذیری این‬ ‫کشور بود‪ .‬به‪‎‬طوری‌که مصر بعد از اسرائیل در منطقه دومین‬ ‫کش��ور دریافت کننده كمك به شمار م ی‪‎‬رفت و کمک‪‎‬های‬ ‫آمریکا ‪ 20‬درصد از کمک‪‎‬های خارجی این کش��ور را شامل‬ ‫م ی‪‎‬ش��د‪ .‬از دید برخی‪ ،‬تضعیف ارتش مص��ر یکی از اهداف‬ ‫آمریکا در س��ال‪‎‬های پس از پیمان کمپ دیوید بوده است؛‬ ‫گرچه کمک‪‎‬های آمریکا به‌عنوان پاداش امضای صلح سادات‬ ‫با مناخیم بگین (نخس ت‌وزیر وقت اسرائیل) بود و نحوه ارسال‬ ‫این کمک به ش��کلی انجام م ی‏ش��د تا موازنه قوای منطقه‬ ‫کاملا به نفع تل‌آویو پیش برود‪ .‬از این رو محور سیاست آمریکا‬ ‫در قبال ارتش مصر‪ ،‬تضعیف روحیه ملی و وابسته‌کردن آن‬ ‫به منابع مالی خارجی بود‪ .‬بناب راین ارتش مصر در دوره مبارک‬ ‫فاقد کارایی و ظرفیت الزم ب رای توسعه و اقتدار الزم در برخورد‬ ‫با هر نوع ناامنی داخلی و خارجی بود‪ .‬این در حالی بود که خود‬ ‫مبارک هم به ارتش‪ ،‬اطمینان الزم را نداشت و ب رای حفظ بقای‬ ‫بين‌الملل‬ ‫داود احمدزاده‪ /‬کارشناس مصر‬ ‫سلطنت خود‪ ،‬به تقویت نیروهای امنیتی اهتمام ویژه‪‎‬ای داشت‬ ‫و امکانات و بودجه در مرحله اول به این نیروها اختصاص داده‬ ‫م ی‌شد؛ شاید همین عامل یکی از مولفه‪‎‬های تسریع‪‎‬کننده‬ ‫در س��قوط مبارک و عدم توانایی ارتش در قبال موج خیزش‬ ‫گسترده مردم در ‪ 28‬ژانویه ‪ 2011‬بود‪ .‬با این وجود در رابطه با‬ ‫تاثیر کمک‪‎‬های اقتصادی آمریکا در اتخاذ نوع رویکرد مبارک‪،‬‬ ‫مسائل داخلی و خارجی ذیل قابل تبیین است‪:‬‬ ‫ال�ف‪ -‬واشنگتن م ی‪‎‬کوشید از این کمک‪‎‬ها به‌عنوان‬ ‫اهرم فشار ب رای وادار کردن قاهره در جهت اجرای سیاست‪‎‬های‬ ‫منطقه‪‎‬ای خویش بهره ببرد و در این راستا مبارک مجبور بود‬ ‫که تن به اصالحات آمریکایی در داخل بزند‪ .‬الیگارشی حاکم‬ ‫بر نظام س��رزمین فراعنه و انحصار قدرت در دس��ت حزب‬ ‫دموکراتیک ملی‪ ،‬مانع هرگونه بهب��ود وضعیت اقتصادی و‬ ‫اجتماعی مردم م ی‌شد و عمده این کمک‪‎‬ها به دستگاه‌های‬ ‫امنیت��ی و اطالعاتی مب��ارک اختصاص داش��ت؛ البته این‬ ‫کمک‪‎‬ها ابزاری مهم ب رای تقویت ماش��ین س��رکوب و مانع‬ ‫هرگونه تغییر و تحول به نفع عامه مردم در داخل محسوب‬ ‫م ی‪‎‬گردید‪.‬‬ ‫ب‪ -‬در س��طح منطقه نیز کاهش یا قطع کمک‪‎‬های‬ ‫مورد نظر‪ ،‬منوط به موافقت کنگره ایاالت متحده آمریکا بود‬ ‫که البته با نفوذ برجسته‪‎‬ای که البی صهیونیستی معروف به‬ ‫آپیک (‪ )APK‬در آن دارد‪ ،‬رویکرد ویژه‪‎‬ای به تضمین امنیت‬ ‫و حفظ برتری تل‌آویو در منطقه نس��بت به س��ایر کشورها‬ ‫برعهده دارد‪ .‬اوج اثرگذاری این کمک‌ها را در نوع وابس��تگی‬ ‫و اتخاذ سیاس��ت‌های حمایتی مبارک از رژیم‌صهیونیستی‬ ‫در جنگ ‪ 21‬روزه در حمله به نوار غزه و بس��ته نگه‌داش��تن‬ ‫گذرگاه استراتژیک رفح م ی‌توان مشاهده کرد‪ .‬مبارک در واقع‬ ‫با بسته نگه داشتن این گذرگاه باعث شد که پروسه تکمیل‬ ‫محاصره نوار غزه تس��ریع شود و ش��رایط ب رای وقوع فجایع‬ ‫انسانی فراهم گردد‪ .‬در این مسیر رژیم مبارک طبق توافقی‬ ‫که با آمریکا و اسرائیل داش��ت تالش‌هایی ب رای ایجاد دیوار‬ ‫فوالدین در مرزهای مش��ترک خود با نوار غزه انجام داد تا از‬ ‫ارسال هر نوع کمک انسانی به داخل سرزمین در حصر نوار‬ ‫غزه ممانعت نماید‪.‬‬ ‫عالوه بر این در س��طح بی ن‌المللی نیز رژیم مبارک در‬ ‫قبال دریافت کمک‪‎‬های اقتصادی از آمریکا و برخی کشورهای‬ ‫اروپایی‪ ،‬علیه محور مقاومت در منطق��ه به‌ویژه ای ران عمل‬ ‫م ی‪‎‬کرد و مقامات کاخ سفید از آن به‌عنوان اتحاد ع ربی علیه‬ ‫ای ران یاد م ی‪‎‬کردند‪ .‬از آنجا که ای ران با اتخاذ سیاست مستقل‬ ‫و حمایت همه‌جانبه از مقاومت لبنان و حماس و حفظ روابط‬ ‫راهبردی‪ ،‬علیه منافع غرب و نیز کشورهای سازشکار عرب به‬ ‫رهبری مصر و عربستان عمل م ی‪‎‬کرد‪ ،‬آمریکای ی‪‎‬ها درصدد‬ ‫بودند با تحریک اع راب و القای خطر ای ران به‌عنوان معضل‬ ‫اصلی ب رای امنیت منطقه از نفوذ طبیعی آن جلوگیری کنند؛‬ ‫از این منظر رژیم مبارک ماموریت داش��ت پس از فروپاشی‬ ‫تز دو ستونی نیکس��ون در منطقه خلیج‌فارس‪ ،‬با بازگشت‬ ‫به نظام عربی به‌عنوان جایگزین س��تون نظام��ی ای ران در‬ ‫کنار عربستان به‌عنوان س��تون مالی و لجستیکی‪ ،‬هدایت‬ ‫و حمایت از سیاست منطقه‪‎‬ای غرب را برعهده گیرد‪ .‬تحت‬ ‫این سیاست و القای رسانه‪‎‬ای غرب‪ ،‬خطر اصلی ب رای اع راب‪،‬‬ ‫ای ران بود نه اسرائیل‪.‬‬ ‫ب ی‌تردید کمک‪‎‬های اقتص��ادی آمریکا نه‌تنها عاملی‬ ‫ب رای رشد و توسعه در مصر نبوده‪ ،‬بلکه در تثبیت حاکمیت‬ ‫دیکتاتور ‪ 30‬ساله مبارک در داخل و گسترش فقر و بیکاری‬ ‫هم اثرگذار بود‪ ،‬به‌طوری که مصر میان کشورهای ع ربی یکی‬ ‫از فقیرترین کشورها با نرخ تورم باالست (ده درصد) و با بیکاری‬ ‫فزاینده در میان نخبگان دانش��گاهی شرایط بسیار سختی‬ ‫را تجربه کرده اس��ت‪ .‬طبق آمار صندوق بی ن‌المللی پول از‬ ‫جمعیت باالی ‪ 80‬میلیونی مصر ح��دودا ‪ 30‬درصد با کمتر‬ ‫از دو دالر روزانه به‌سر م ی‌ب رند و حتی در قاهره پایتخت مصر‬ ‫بسیاری از مردم ب ‌هدلیل نداشتن سرپناه مناسب در قبرستان‪‎‬ها‬ ‫زندگی م ی‪‎‬کنند؛ از این منظر باید گفت مطالبات مردم مصر‬ ‫در انقالب ‪ 2011‬عالوه بر محوریت آزادی‌های مدنی و حقوقی‬ ‫انسانی بحث معیشت و رفاه اقتصادی بوده است‪ .‬متاسفانه‬ ‫به‌رغم گذشت دو سال از س��رنگونی رژیم مبارک هنوز هیچ‬ ‫تحول مثبتی در حوزه اقتصادی ب رای مردم روی نداده اس��ت‬ ‫و کش��اکش قدرت می��ان جریانات مختلف سیاس��ی ب رای‬ ‫کسب پس��ت‌های کلیدی به ویژه عدم انس��جام داخلی در‬ ‫میان نیروهای اس�لامگرا در اتخاذ مواضع مش��ترک ب رای‬ ‫برون‌رفت از معضالت اقتصادی – اجتماعی بر ناامن ی‌های‬ ‫موجود دامن م ی‌زن��د‪ .‬تحت این ش��رایط به‌رغ��م برگزاری‬ ‫انتخابات ریاست‌جمهوری و پیروزی اسالمگرایان به رهبری‬ ‫اخوان‌المس��لمین‪ ،‬نزاع قدرت میان جریان‌های اسالمگرا و‬ ‫غی راس�لامگرا ادامه دارد و آمریکای ی‌ها نیز ب رای اثرگذاری در‬ ‫انتخابات پارلمانی آینده‪ ،‬تداوم کمک‪‎‬های اقتصادی را منوط به‬ ‫حفظ روابط دی رینه قاهره با تل‌آویو و تضمین منافع خود کردند‪.‬‬ ‫اکنون اسرائیل نیز بسیار نگران است که وضعیت شکننده‬ ‫موجود بین نیروهای سیاسی به ضرر منافع این رژیم تغییر یابد‬ ‫و گسترش تنش و آشوب بر سر قانون اساسی جدید و تقابل‬ ‫دو گفتمان س��نت‌گرا و تحولخواه به رادیکالیزه شدن هرچه‬ ‫بیشتر اوضاع داخلی منجر گردد‪ .‬هرگونه خوداتکایی در حوزه‬ ‫اقتصادی و بهبود شرایط معیشتی‪ ،‬قدرت مانور اخوان ی‌ها را در‬ ‫تصمیم‌گیری‌های مستقل باز خواهد گذاشت‪ .‬در واقع اکنون‬ ‫‌ترس تل‌آویو از به خطر افتادن پیمان صلح کمپ‌دیوید است‬ ‫اگرچه المرسی بارها پایبندی خود را به اجرای کامل تعهدات‬ ‫بی ن‌المللی اعالم داشته اس��ت‪ .‬با این وجود مردم مصر هنوز‬ ‫اسرائیل را دشمن شماره یک خود م ی‌دانند و در اوج انقالب‬ ‫ژانویه ‪ 2011‬با حمله به سفارتخانه این رژیم و قطع مستمر خط‬ ‫لوله گاز صادراتی به سرزمی ن‌های اشغالی این دشمنی را آشکار‬ ‫ت‪‎‬ها‬ ‫کردند‪ .‬در این مس��یر آمریکا تالش دارد از تشدید ضدی ‏‬ ‫نس��بت به اس��رائیل در داخل مصر جلوگیری و بناب راین از‬ ‫گفتمان اصالحی و اعتدال��ی اخوانی در قبال س��لف ی‪‎‬های‬ ‫تندرو حمایت کند و المرس��ی با علم به این موضوع به ادامه‬ ‫کمک‪‎‬های اقتصادی آمریکا در آینده خوشبین است‪g.‬‬ ‫‪41‬‬
‫تامين امنيت انتقال انرژي‬ ‫از جنوب به شمال‬ ‫چرا آمريكا به كشورهاي خاورميانه كمك مالي مي‌كند؟‬ ‫جعفر قنادباشی‪/‬کارشناس مسائل خاورمیانه‬ ‫‪4‬‬ ‫قابلی ت‌ه��ای فرهنگ��ی و تمدنی کش��ورهای خاورمیانه و‬ ‫ش��مال آفریقا م ی‌توان اهداف پنهانی و بسیار مهم دیگری‬ ‫را به این هدف مهم اقتصادی اضافه کرد و آن کوشش ب رای‬ ‫جلوگیری از احیای تمدن اسالمی عظیمی‌است که ارکان‬ ‫اصلی آن‪ ،‬در برخی از کش��ورهای این منطقه‪ ،‬بیش از دیگر‬ ‫کشورها و به‌صورت بالقوه وجود دارد‪ .‬کما اینکه کشور مصر‬ ‫و جامعه فرهنگی آن از مصادیق اصلی چنین کشور و چنین‬ ‫جامع��ه‌ای در خاورمیانه محس��وب م ی‌ش��وند و باتوجه به‬ ‫راهبردهای خاورمیانه‌ای آمریکا‪ ،‬بعد از رژیم‌صهیونیس��تی‪،‬‬ ‫نام این کشور در صدر فهرست اس��امی‌کشور‌های دریافت‬ ‫کننده کمک‌های اعطایی واشنگتن قراردارد‪ .‬در واقع کشور‬ ‫مصر ازجمله کشورهای خاورمیانه است که از برخورداری از‬ ‫منابع بزرگ نفتی و در نتیجه درآمدهای هنگفت ناشی از آن‬ ‫محروم اس��ت ولیکن از لحاظ موقعیت راهبردی و داش��تن‬ ‫قابلی ت‌های نظامی و امنیتی مورد نظر واش��نگتن‪ ،‬ش��اید‬ ‫بیشترین اهمیت را در میان مجموعه کشورهای شمال آفریقا‬ ‫و غرب آسیا به خود اختصاص م ی‌دهد‪ .‬در واقع مشرف بودن‬ ‫بين‌الملل‬ ‫«کمک مالی ب رای چپاول بیشتر» یا «سرمایه‌گذاری‬ ‫ب رای غارت» دو عبارتی است که در دوران جنگ سرد‪ ،‬برخی‬ ‫اندیشمندان چپ‪ ،‬ب رای کمک‪‎‬های مالی غرب به کشورهای‬ ‫جهان سوم به‪‎‬کار م ی‌بردند؛ کمک‪‎‬هایی که از دیدگاه آنان به‬ ‫علت درآمدهای هنگفت نفتی در خاورمیانه‪ ،‬مصادیقی در این‬ ‫منطقه نداشت و عمدتا در کشورهای ظاه را فقیر و در عین‬ ‫حال معدن‪‎‬خیز آفریقا‪ ،‬به عنوان اهرمی‌ب رای تاثیرگذاری مورد‬ ‫اس��تفاده قرار م ی‪‎‬گرفت و از این نظر م ی‪‎‬توانست به تقویت‬ ‫دولت‪‎‬ه��ای متحد غرب و پیش��برد برخی ازسیاس��ت‪‎‬های‬ ‫دیکته شده دولت‪‎‬های غربی در دیگر نقاط جهان بینجامد‪.‬‬ ‫اما برخالف نظر این عده از کارشناس��ان‪ ،‬همه کش��ورهای‬ ‫خاورمیانه از درآمدهای حاصل از فروش نفت و گاز برخوردار‬ ‫نبوده و نیس��تند؛ با این حال جایگاه کلی��دی برخی از این‬ ‫کشورها در منطقه و همچنین قابلی ت‪‎‬های سیاسی و نظامی‬ ‫که از آن برخوردارند‪ ،‬به‌گونه‪‎‬ای بوده و هس��ت که آمریکا و‬ ‫برخی دیگر از کش��ورهای غربی را بر‬ ‫آن م��ی‪‎‬دارد تا نام آنها را در فهرس��ت‬ ‫اسام ی‌ کش��ورهای کمک‌گیرنده وارد‬ ‫کنن��د و حت��ی در بس��یاری از موارد‪،‬‬ ‫این کش��ورها را بر دیگر کش��ورهای‬ ‫معدن‪‎‬خیزی ک��ه در دیگر نقاط جهان‬ ‫واقعند‪‌،‬ترجیح دهند‪ .‬البته عامل بسیار‬ ‫تعیی ن‌کنن��ده دیگری نی��ز در اعطای‬ ‫کمک‌های مالی آمریکا ب��ه برخی از‬ ‫کش��ورهای خاورمیانه نقش اساسی‬ ‫داشته و دارد و آن مقتضیاتی است که‬ ‫مقامات واش��نگتن همواره به منظور‬ ‫تامین امنی��ت رژیم‌صهیونیس��تی‪،‬‬ ‫در اصل ی‪‎‬تری��ن راهبردهای سیاس��ت‬ ‫خارج ی‪‎‬شان دنبال کرده‪‎‬اند‪ .‬همچنان‬ ‫پايگاه‌هاي نظامي آمريكا بر مبناي مناطق نفت‌خيز‬ ‫که تامین امنیت مخ��ازن نفت و گاز‬ ‫این منطق��ه و تامی��ن امنیت خطوط‬ ‫بر کانال سوئز (کانال س��وئز به‌عنوان مهمترین آب راه انتقال‬ ‫لوله و آب راه‪‎‬های انتقال آن نیز استراتژیس ت‪‎‬های آمریکایی را‬ ‫نفت از درون خاک مصر م ی‌گذرد) از یک سو‪ ،‬واقع بودن در‬ ‫واداشته تا در راهبردهای خارجی این کشور‪ ،‬به موضوع اعطای‬ ‫کنار ملتهب‌ترین منطقه فلسطین یعنی غزه و همچنین در‬ ‫کمک‪‎‬های مالی به برخی از کشورهای خاورمیانه‪ ،‬اهمیت‬ ‫کنار مرزهای جنوبی فلسطین اشغالی و شاید از همه مهمتر‪،‬‬ ‫بیش��تری بدهند‪ .‬چنانکه از دیدگاه برخ��ی از صاحبنظ ران‬ ‫قابلی ت‌های تبدیل شدن به یکی از هسته‌های اصلی احیای‬ ‫مس��ائل بی ن‪‎‬الملل��ی‪ ،‬حتی کمک‪‎‬ه��ای چن��د میلیاردی‬ ‫تمدن اسالمی‪ ،‬مهمترین علل کمک‌های اعطایی ساالنه‬ ‫س��االنه آمریکا به رژیم‌صهیونیس��تی نیز در ای��ن ارتباط‪،‬‬ ‫آمریکا به رژیم گذش��ته و س��رکوبگر مصر بوده و هس��تند؛‬ ‫قابل توجیه و تفسیر بوده و هس��ت؛ به‌خصوص که سران‬ ‫کمک‌هایی که مقامات واشنگتن در حال حاضر نیز تداوم آن‬ ‫رژیم‌صهیونیستی‪ ،‬از ابتدای غصب س��رزمین فلسطین و‬ ‫را تنها در صورت ادامه شیوه‌های گذشته رژیم مبارک و ادامه‬ ‫سپس طی سال‪‎‬های متمادی‪ ،‬م ی‪‎‬کوشیدند تا فلسفه وجودی‬ ‫پیمان کمپ‌دیوید امکان‌پذیر دانسته‌اند‪.‬‬ ‫خود را در خاورمیانه‪ ،‬صیانت از منافع غرب و به‌نوعی ممانعت‬ ‫کمک‌های��ی ک��ه همانگونه که اش��اره ش��د‪ ،‬بعد از‬ ‫از خط راتی که از جانب کشورهای اسالمی‪ ،‬منافع نفتی غرب‬ ‫را نش��انه م ی‪‎‬رفت‪ ،‬تعریف کنند و از این لحاظ‪ ،‬حمایت‪‎‬های‬ ‫کمک‌های آمریکا به رژیم‌صهیونیس��تی‪ ،‬بیشترین مبلغ را‬ ‫به‌خود اختصاص م ی‌دهد و عالوه برآن همانند کمک‌های‬ ‫سیاسی‪ ،‬اقتصادی و تسلیحاتی بیشتری را از آمریکا و دیگر‬ ‫ی کمک‌هایی که‬ ‫اعطایی آمریکا به اسرائیل و برخالف تمام ‌‬ ‫کش��ورهای غربی طلب نمایند‪ .‬ب راین مبنا‪ ،‬م ی‪‎‬توان گفت‬ ‫به دیگر کشورها م ی‌شود‪ ،‬از اجزای اصلی بودجه ساالنه دولت‬ ‫کمک‪‎‬های اعطایی غرب و به ویژه کمک‌های مالی آمریکا به‬ ‫آمریکاست‪ .‬اعطای این کمک‌ها به مصر بعد از آن آغاز شد‬ ‫رژیم‌های خاورمیانه‪ ،‬عمدتا در راه تامین امنیت انتقال انرژی‬ ‫که حکومت مصر بر اثر سیاست‌های انور‌سادات‪ ،‬از دوستی‬ ‫به دنیای سرمایه‌داری مصروف ش��ده است‪ .‬اما با نگاهی به‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪42‬‬ ‫و همکاری با بلوک شرق دست برداشت و به جمع متحدین‬ ‫غرب در منطقه پیوس��ت‪ .‬امری که در س��ال ‪ 1979‬مصر را‬ ‫به‌سوی امضای کمپ‌دیوید و واردشدن به عرصه سازش با‬ ‫رژیم‌صهیونیستی سوق داد‪ .‬اینک نیز ب ر‌اساس قانونی که‬ ‫در کنگره آمریکا به تصویب رس��یده است‪ ،‬دولت واشنگتن‬ ‫تنها در صورت��ی مجاز به اعطای کمک‌ه��ای اقتصادی به‬ ‫مصر است که بنا به تش��خیص وزارت‌خارجه آمریکا‪ ،‬دولت‬ ‫قاهره به توافقنامه صلح خود با اسرائیل وفادار باشد‪ .‬عالوه‬ ‫بر این دول��ت آمریکا ب��ا دادن وعده کم��ک‪ ،‬در‌صدد جلب‬ ‫همکاری مصر ب رای جلوگیری از ورود گروه‌های تروریستی‬ ‫به ش��ب ه‌جزیره س��ینا و همچنین میانج ی‌گری این کشور‬ ‫در گفت‌وگوهای اس��رائیل با گروه‌های فلس��طینی است‬ ‫که درواقع به معنی کوش��ش ب رای تحقق بخش��ی دیگر از‬ ‫خواس��ته‌های رژیم‌صهیونیستی به‌ش��مار م ی‌رود‪ .‬از دیگر‬ ‫تقاضاهای واش��نگتن در قبال ادامه کمک‌های اعطایی به‬ ‫مصر‪ ،‬ادامه روابط نظامی و اطالعاتی مصر با ایاالت‌متحده‪،‬‬ ‫تسهیل عبور کش��ت ی‌های جنگی آمریکایی از کانال سوئز‬ ‫و س��رانجام دادن حق پرواز وی��ژه‌ای ب رای نی��روی هوایی‬ ‫آمریکاست که قاعدتا استقالل این مصر را مخدوش م ی‌سازد‪.‬‬ ‫البته هیالری کلینتون‪ ،‬وزی رامورخارجه سابق آمریکا هم در‬ ‫س��فر به قاهره‪ ،‬وعده اعطای کمک‌هایی پنج میلیاردی را‬ ‫مطرح کرد که طی پنج‌سال و در قالب نوعی سرمایه‌گذاری‬ ‫بخش خصوصی به مصر داده شود‪ ،‬ولیکن تحقق این وعده‬ ‫نیز عالوه بر چند و چون‌های بس��یار‪ ،‬بازهم به ادامه پیمان‬ ‫کمپ‌دیوید بس��تگی دارد‪ .‬ای��ن درحالی که ب راس��اس آمار‬ ‫موجود‪ ،‬مجموع کمک‌های آمریکا به رژیم‌صهیونیس��تی‪،‬‬ ‫بیش از یک‌س��وم از بودجه کمک‌های خارجی واش��نگتن‬ ‫را تش��کیل م ی‌ده��د‪ ،‬ای��ن آمار‌‬ ‫همچنان نش��ان‌دهنده آن است‬ ‫ک��ه کمک‌های اعطای��ی آمریکا‬ ‫ب��ه رژیم‌صهیونیس��تی به س��ه‬ ‫بخش تقس��یم م ی‌شود؛ بخشی‬ ‫از آنها‪ ،‬ب��ه ص��ورت کمک‌های‬ ‫مستقیم و به‌طور ساالنه در اختیار‬ ‫رژیم‌صهیونیس��تی قرارم ی‌گیرد‬ ‫و برخی دیگ��ر از ای��ن کمک‌ها‬ ‫در چارچ��وب رواب��ط دو‌جانب��ه‬ ‫میان واش��نگتن و تل‌آویو اس��ت‬ ‫ک��ه بیش��ترین بخش‌ه��ای آن‬ ‫تسلیحاتی است و سرانجام بخش‬ ‫سوم کمک‌هایی است که آمریکا‬ ‫در قال��ب وام‌ه��ای در‌برگیرنده از‬ ‫سیستم‌های بی ن‌المللی در اختیار‬ ‫رژیم‌صهیونیستی قرار م ی‌دهد‪ .‬با‬ ‫این حال مش��کالت کالن اقتصادی در آمریکا که در قالب‬ ‫سنگی ن‌ترین بده ی‌ها و بزرگترین کسری‌ها نمود پیدا کرده‪،‬‬ ‫سبب شده تا زمزمه‌های مخالفت با اعطای کمک اقتصادی‬ ‫به اسرائیل نیز در گوشه و کنار آمریکا‪ ،‬حتی در مجالس سنا‬ ‫و نمایندگان این کشور شنیده شود‪.‬‬ ‫با این همه‪ ،‬گس��ترش دامنه خیزش‌های اس�لامی‬ ‫و مردم��ی‌در خاورمیانه باعث ش��ده تا مقام��ات آمریکا در‬ ‫کنار دیگر اهرم‌ها‪ ،‬اه��رم اعطای کمک‌ه��ای اقتصادی را‬ ‫نیز فراموش نکنند و به منظور قوام بخش��یدن به برخی از‬ ‫حکومت‌های متحد و کم‌درآمد خود در خاورمیانه‪ ،‬کمک‌های‬ ‫تازه‌ای را در نظر بگی رند که ازا ین لحاظ‪ ،‬م ی‌توان به تازه‌ترین‬ ‫کمک‌های اعطایی به حکومت پادش��اهی اردن اشاره کرد‪.‬‬ ‫گفته م ی‌ش��ود که مجموع کمک‌هایی که از سال ‪ 1951‬تا‬ ‫سال ‪ 2012‬در اختیار اردن قرار گرفته بیش از ‪ 13/10‬میلیارد‬ ‫دالر است که در س��رکوب خیزش‌های مردمی‌و همچنین‬ ‫سرکوب فلس��طینیان آواره س��اکن اردن به کار گرفته شده‬ ‫است‪g.‬‬
‫بين‌الملل‬ ‫كارشكني در پرونده هسته‌اي ايران‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫فرار غرب از مذاكره‬ ‫‪1‬‬ ‫تعویق مذاکرات ایران با ‪ 5+1‬از ژانویه به فوریه‬ ‫چند روز پیش با وجود آمادگی ای ران ب رای برگزاری دور‬ ‫جدید مذاکرات ‪ 5+1‬در تاریخ توافق‌شده در ماه ژانویه‪ ،‬هلگا‬ ‫اشمید‪ ،‬معاون اشتون رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا‬ ‫طی تماسی تلفنی با همتای ای رانی خود اعالم کرد که ‪5+1‬‬ ‫آمادگی الزم ب رای برگزاری مذاکرات در م��اه ژانویه را ندارد و‬ ‫تاریخ جدیدی در این گفت‌وگو ب رای ماه فوریه پیشنهاد کرد‪.‬‬ ‫این در حالی اس��ت که طرف ای رانی ب��ر آمادگی ب رای‬ ‫انجام مذاکرات تاکید کرد و همچنین از طرف مقابل خواست‬ ‫تا به تاریخ توافق‌شده ب رای برگزاری گفت‌وگوها در ماه ژانویه‬ ‫پایبند باشد‪.‬تاریخ‌های ‪ 28‬و ‪ 29‬ژانویه ب رای برگزاری دور جدید‬ ‫مذاکرات ای ران و ‪ 5+1‬تعیین شده بود‪ ،‬اما ب ر‌اساس اعالم یک‬ ‫دیپلمات اروپایی این تاریخ به م��اه فوریه تغییر کرد که این‬ ‫ب ر‌خالف توافقات قبلی میان ای��ران و این گروه بود‪ .‬به نظر‬ ‫م ی‌آید که این تغییر در تاریخ‌های توافق شده بیشتر نشان از‬ ‫پشت‌‌پرده‌ای سیاسی دارد‪.‬‬ ‫اينطور كه پيداس��ت طرف‌های غرب��ی به‌خصوص‬ ‫رژیم‌صهیونیس��تی نه‌تنها عالقه‌ای به انجام مذاکرات بین‬ ‫ای ران و گروه ‪ 5+1‬ندارند‪ ،‬بلکه در تالش هستند با ایجاد تنش‬ ‫و فضاسازی‪ ،‬فضای مذاکرات را متشنج کنند‪.‬شاید برهمین‬ ‫اساس بود که چند روز پیش رسانه‌ها غربی با خبرسازی در‬ ‫خصوص وقوع انفجار در تاسیسات هسته‌ای فردو در‌صدد‬ ‫اجرای پروژه‌ای ب رای فضاس��ازی علیه فعالی ت‌های ای ران با‬ ‫هدف تخریب مذاکرات با ‪ 5+1‬ب ر‌آمدند‪ .‬این نوع سناریوها از‬ ‫سوی رژیم‌صهیونیستی هدایت م ی‌شود چرا‌که اسرائیل ی‌ها‬ ‫و دولت حاکم از ایجاد فضایی دیپلماتیک ب رای حل مساله‬ ‫اتمی‌ای ران ه راس دارند و با این نوع خبرس��ازی‌ها به‌دنبال‬ ‫ایجاد شکست در حصول نتیجه هستند‪.‬‬ ‫ش��اید تعویق تاریخ برگزاری مذاکرات ای ران و ‪ 5+1‬نیز‬ ‫در راستای این هدف مورد تعریف باشد این در حالی است که‬ ‫روسیه با پادرمیانی‪ ،‬طرف‌های مذاکره‌کننده ب رنامه هسته‌ای‬ ‫ای ران ر‌ا ترغیب کرده تا دس��ت از اصرار بردارند و درباره زمان‬ ‫و مکان مذاکرات به توافق برسند‪ .‬البته این مواضع در حالی‬ ‫بیان م ی‌شود که جمهوری اسالمی ای ران هیچ‌گاه قطع‌کننده‬ ‫مذاکرات نبوده است‪.‬با این حال سخنگوی کاترین اشتون‪،‬‬ ‫ای ران را به تعلل در برگزاری مذاکرات متهم کرده و همچنین‬ ‫مدعی شده ای ران در حال وقت‌‌کشی است‪ .‬هرچند روسیه و‬ ‫چین مدام تاکید دارند که اصل مذاکرات مهم است نه زمان‬ ‫و مکان آن‪ .‬اما صالحی‪ ،‬وزیر امور خارجه ای ران طی نشستی‬ ‫مطبوعاتی در حاش��یه اتحادیه س��ران آفریقا تاکید کرد که‬ ‫ادعاهای طرف‌های غرب��ی مبنی بر وقت‌کش��ی ای ران در‬ ‫انجام مذاکرات کذب است و ای ران همواره آماده مذاکره ب رای‬ ‫رسیدن به نتیجه بوده و هی چ‌وقت قطع‌کننده مذاکرات نبوده‌‬ ‫شو‌قوس‌ها تا آنجا پیش‬ ‫است‪.‬به‌ه ر‌روی این اختالف‌ها و ک ‌‬ ‫رفت که کم‌کم ماه ژانویه به پایان رسید و طرفین بر برگزاری‬ ‫مذاکرات در ماه فوریه توافق کردند‪.‬‬ ‫چهار پیشنهاد جدید برای مکان مذاکرات‬ ‫ب ر‌اساس توافق حاصل ش��ده و اعالم آمادگی طرفین‬ ‫‪43‬‬
‫بين‌الملل‬ ‫قرار اس��ت در ماه فوریه ب رابر ‪ 13‬بهمن تا ‪ 1‬اسفند ماه سال‬ ‫جاری مذاکرات میان ای ران و ‪ 5+1‬بر س��ر موضوع هسته‌ای‬ ‫ای ران انجام ش��ود‪ ،‬اما هنوز مکانی ب رای مذاک��رات در نظر‬ ‫گرفته نشده و پیشنهادات مختلفی از سوی طرف‌های درگیر‬ ‫مطرح م ی‌ش��ود‪ .‬آنچه از برآیند اخبار به‌دست م ی‌آید اینکه‬ ‫ترکیه و در اصل استانبول نقطه مطلوب ب رای غرب ی‌ها بوده‬ ‫است در حالی که جمهوری اس�لامی ای ران عالوه بر گزینه‬ ‫پیشنهادی خود یعنی قاهره‪ ،‬کش��ورهای سوئیس‪ ،‬سوئد‪،‬‬ ‫قزاقستان و ترکمنستان را نیز به‌عنوان دیگر گزینه‌ها ب رای‬ ‫می زبانی مذاکرات معرفی کرده است‪ .‬حال باید دید که مصر یا‬ ‫قزاقستان کدام مقصد مذاکرات بعدی است‪.‬‬ ‫از سوی دیگر رامین مهمانپرس��ت‪ ،‬سخنگوی وزارت‬ ‫امور خارجه نیز با اشاره به تعویق زمان مذاکرات ای ران و ‪5+1‬‬ ‫تاکید کرده که نباید زمان را از دست داد‪ .‬اگر مذاکرات سریع‌تر‬ ‫و در چارچوبی منطقی دنبال و در آن توافقی حاصل شود به‬ ‫نفع همه است‪.‬‬ ‫وی بدقولی و به‌نوعی تعویق مذاکرات از سوی ‪ 5+1‬را‬ ‫کار خوبی تلقی نکرده و در عین حال تصریح داشته که ای ران‬ ‫همیشه آماده گفت‌وگو بوده و ب رای زمان و مکان مذاکره نیز‬ ‫پیشنهاد داشته است‪.‬این در حالی است که یک مقام مسئول‬ ‫در وزارت‌خارجه آمریکا در گفت‌وگ��و با یک روزنامه عربی از‬ ‫عدم پذیرش تاریخ ‪ 9‬بهمن ب رای مذاکرات در اس��تانبول از‬ ‫سوی ای ران خبر داده و مطرح کرده که تا‌کنون توافقی درباره‬ ‫دور آتی مذاکرات گروه ‪ 5+1‬و ای ران ایجاد نشده‪ ،‬اما تماس‌ها‬ ‫در این باره ادامه دارد‪.‬‬ ‫این مقام آمریکایی افزود‪« :‬ای ران از یک ماه گذش��ته‬ ‫پیش��نهادات زیادی را درباره زمان و م��کان مذاکرات مطرح‬ ‫کرده که با هم متفاوت بودند‪ .‬آخرین پیش��نهاد آنها مذاکره‬ ‫در قاهره بود که با وج��ود اظهارات برخی مقامات مصری در‬ ‫زمینه وجود ناآرام ی‌در این کش��ور و نامناسب بودن شرایط‬ ‫قاهره مطرح شد‪».‬‬ ‫وی در ادامه با متهم کردن ای ران به وقت‌کش��ی افزود‪:‬‬ ‫«عدم توافق درباره دور جدید مذاکرات م��ا را دچار ناامیدی‬ ‫کرده اس��ت‪ .‬ما درباره زمان و مکان مذاکرات از خود نرمش‬ ‫نشان دادیم‪ ،‬اما ای ران شروط جدیدی را مطرح م ی‌کند و این‬ ‫به معنای وقت‌کشی است‪».‬در راس��تای تعویق مذاکرات از‬ ‫سوی ‪ 5+1‬رسانه‌های غ ربی نیز در گزارش‌های متعددی این‬ ‫مهم را مورد ارزیابی قرار دادند‪ .‬در این خصوص یک روزنامه‬ ‫آمریکایی نوش��ته است که پیشرفت‌های هس��ته‌ای ای ران‬ ‫موجب شده این کش��ور در مذاکره با کشورهای ‪ 5+1‬قدرت‬ ‫چان ‌هزنی بیشتری داشته باشد‪.‬‬ ‫يك عضو ش��ورای روابط خارجی آمری��کا در روزنامه‬ ‫نیویورک‌تایمز در گزارشی به چالش‌ها و موانعی پرداخته که‬ ‫ممکن است باعث شود کشورهای ‪ 5+1‬در رسیدن به توافق‬ ‫با ای ران دچار مشکل شوند‪.‬‬ ‫این گ��زارش در ابت��دا م ی‌نویس��د در می��ان طرفین‬ ‫شرکت‌کننده در این مذاکرات‪ ،‬کشورهای غ ربی سرگرم وضع‬ ‫تحریم علیه ای ران هس��تند و م ی‌گویند تنها در صورتی این‬ ‫تحریم‌ها را کاهش خواهند داد که ای��ران جنب ه‌های اصلی‬ ‫برنامه هس��ته‌ای‌اش را متوقف کند‪ .‬ای ران نیز از سوی دیگر‬ ‫م ی‌داند که توسعه قابلی ت‌های هسته‌ای‌اش باعث خواهد‬ ‫شد قدرت چانه‌زن ی‌اش افزایش یابد‪.‬‬ ‫نیویورک‌تایمز م ی‌افزاید‪« :‬هی چ‌ک��دام از دو طرف در‬ ‫مسیر دستیابی به امتیازات‪ ،‬حاضر نیس��تند از آنچه آنها را‬ ‫تکی ه‌گاهشان در این مذاکرات م ی‌دانند‪ ،‬چشم‌پوشی کنند‪».‬‬ ‫به‌هر روی به نظر م ی‌آید که غرب ی‌ها در‌صدد هستند‬ ‫تا با اس��تفاده از س��ناریوهای مختلف از جمله تعویق زمان‬ ‫مذاکرات یا استفاده از خبرس��ازی‌های کذب از جمله انفجار‬ ‫در سایت‌های هس��ته‌ای‪ ،‬به‌دنبال ایجاد فضایی ب رای عدم‬ ‫حصول نتیجه باش��د تا بتوانند از این طری��ق از ای ران وقت‬ ‫بخرند‪g .‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪44‬‬ ‫آیا مواضع آمریکا در مذاکرات ایران و‪5+1‬‬ ‫تغییرمی‌کند؟‬ ‫غربی‌ها اراده‌ای برای حل مسائل از طریق مذاکره و گفت‌وگو ندارند‬ ‫پروپاگانداي سياه‬ ‫منصور حقیقت‌پور‪ /‬نايب رئيس كميسيون امنيت ملي‬ ‫‪3‬‬ ‫گروه‪ 5+1‬با اش��اره به آم��اده نبودن ب��رای مذاکره با‬ ‫جمهوری اس�لامی ای ران در ماه جاری خواه��ان به تعویق‬ ‫افتادن مذاکرات هس��ته‌ای به ماه فوریه ش��ده‌ اس��ت‪ .‬این‬ ‫درحالی است که جمهوری اسالمی ای ران آمادگی کامل ب رای‬ ‫مذاکرات و شرکت در گفت‌وگو‌ها با گروه ‪ 5+1‬را دارد و در عین‬ ‫حال از طرف مقابل نیز خواست تا به تاریخ مورد توافق ب رای‬ ‫برگزاری مذاکرات در ماه ژانویه پایبند باشد‪.‬‬ ‫آنچه در این خصوص حائز اهمیت است اینکه غ رب ی‌ها‬ ‫و به‌خصوص اعضای گروه ‪ 5+1‬با تعمدی خاص در مذاکرات‬ ‫هس��ته‌ای با ای ران ش��رکت م ی‌کنند‪ .‬آنها همواره در تالش‬ ‫هس��تند تا فضای گفت‌وگو و مذاکره را از فضای حقوقی به‬ ‫فضای سیاسی بکش��انند‪ ،‬چرا‌که مذاکرات هسته‌ای از یک‬ ‫فضای کاملا حقوقی برخوردار است و بر پایه همین فضا نیز‬ ‫قوانین و مقرراتی در دنیا وجود دارد که جمهوری اس�لامی‬ ‫ای ران نیز تابع آن قوانین است و ب ر‌اساس آن هم فعالی ت‌های‬ ‫هسته‌ای و به‌خصوص غن ی‌سازی اورانیوم انجام شد‪ .‬البته‬ ‫این در حالی اس��ت که ای ران حاضر اس��ت اگر انحرافی در‬ ‫فعالی ت‌های خود داشته به لحاظ حقوقی بررسی کند و در این‬ ‫راستا نیز پای میز مذاکره حاضر و به گفت‌وگو با طرف‌های‬ ‫مقابل بنشیند‪.‬‬ ‫اما در چنین ش��رایطی طرف مقاب��ل یعنی غرب ی‌ها‬ ‫فضای حقوقی حاکم بر فعالی ت‌های هس��ته‌ای ای ران را به‬ ‫فضای سیاسی تبدیل کردند و البته به نظر م ی‌آید که به‌جای‬ ‫مذاکره سیاسی بیشتر رقاصی سیاس��ی م ی‌کنند؛ اعضای‬ ‫گروه ‪ 5+1‬در مقابله با فعالی ت‌های ای ران با هر آهنگی و در هر‬ ‫موقعیتی رقص خاصی را پیاده م ی‌کنند و به نظر م ی‌آید که‬ ‫اینها به جز رقاصی سیاسی کار دیگری نم ی‌کنند‪.‬‬
‫‪2‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫با این ش��رایط به نظر م ی‌آید غرب ی‌ه��ا اراده‌ای ب رای‬ ‫حل مسائل از طریق مذاکره و گفت‌وگو ندارند و تنها چشم‬ ‫امیدش��ان به نتایج حاص��ل از انتخاب��ات یازدهمین دوره‬ ‫ریاست‌جمهوری در ای ران است که البته امیدواریم با حضور‬ ‫انقالبی مردم در این مسیر مایوس شوند‪.‬‬ ‫آنچه مهم اس��ت اینکه جمهوری اسالمی ای ران نباید‬ ‫از فعالیت خود در بحث غن ی‌س��ازی اورانیوم عقب‌نشینی‬ ‫کند‪ ،‬ای ران باید همچنان به فعالی ت‌های خود ادامه دهد‪ ،‬این‬ ‫درحالی اس��ت که همچنان ب رای حضور پای میز مذاکرات‬ ‫حقوقی و سیاسی آمادگی الزم را دارد‪ ،‬اما به نظر م ی‌آید که‬ ‫طرف مقابل چندان تمایلی ب رای حل مش��کالت آن‌هم از‬ ‫طریق گفت‌وگو ندارد‪.‬‬ ‫غرب ی‌ها با رفتارهای این‌گونه درصدد هس��تند تا بازی‬ ‫را به نوعی به سود خود تمام کنند‪ ،‬آنها با استفاده از موضوع‬ ‫هسته‌ای ای ران به مقاصد مختلفی دست م ی‌یابند‪ ،‬از جمله‬ ‫اینکه از این موضوع ب رای اس��تفاده به‌عنوان یک اهرم فشار‬ ‫بر سر فعالی ت‌های مختلف جمهوری اسالمی ای ران استفاده‬ ‫م ی‌کنند‪ ،‬ضمن اینک��ه موضوع فعالی ت‌ه��ای اتم ی‌ ای ران‬ ‫همواره دس��تاویز و بهانه‌ای ب رای افزایش تحریم‌ها از سوی‬ ‫غرب علیه کشورمان است‪ .‬غ رب ی‌ها با استفاده از تحریم‌ها و‬ ‫تشدید این مواضع نشان م ی‌دهند که اراده جدی ب رای حل و‬ ‫فصل مشکالت ندارند‪.‬‬ ‫آنها در قضیه مط��رح در خصوص انفجار در س��ایت‬ ‫غن ی‌س��ازی فردو نیز بر پایه همین خواست و اهداف عمل‬ ‫کردند و با ادعایی کذب و دروغین مدعی شدند که چند انفجار‬ ‫در این سایت رخ داده است‪ ،‬این درحالی است که تاسیسات‬ ‫فردو زیر نظر مستقیم آژانس بی ن‌المللی انرژی اتم ی‌ است‬ ‫و بازرس��ان آژانس به ش��کل مداوم به این مرکز رفت و آمد‬ ‫م ی‌کنند‪ ،‬اما به همان دلیل نبود اراده ب رای حل مش��کالت‬ ‫غ رب ی‌ها و در راس آنها رژیم‌صهیونیستی‪ ،‬به‌دنبال فضاسازی‬ ‫و سناریوسازی پیش از مذاکرات هستند‪.‬‬ ‫با این هم��ه ای ران در وضعیت کنون��ی هیچ تقابلی با‬ ‫طرف مقابل ن��دارد و تنها بر پایه‌ه��ای اصولی حقوق خود‬ ‫ایستادگی م ی‌کند چرا‌که اگر به همین مقدار نیز ایستادگی‬ ‫نکنیم آنها پا را فراتر م ی‌گذارند و خواستار توقف غن ی‌سازی‬ ‫اورانیوم م ی‌شوند‪.‬جمهوری اسالمی ای ران همواره از حقوق‬ ‫حقه خود دفاع م ی‌کند و چیزی فرات��ر از این حقوق را طلب‬ ‫نم ی‌کند‪ .‬ما مجبور به استفاده از فناوری هسته‌ای ب رای رفع‬ ‫مشکالت خود هستیم‪ .‬در حال حاضر نزدیک به ‪ 800‬هزار‬ ‫بیمار در کش��ور وجود دارد که نیازمن��د داروهایی با فناوری‬ ‫خاص هس��تند و طرف مقابل داروها را در اختیار ای ران قرار‬ ‫نم ی‌دهد و اگر خود تولید نکنیم باید محتاج دیگر کشورها‬ ‫باقی بمانیم؛ درصورتی که جوانان و دانشمندان ما توانستند‬ ‫این دانش هس��ته‌ای را بومی‌و منطقه‌ای کنند و در اختیار‬ ‫خود بگیرند‪ .‬جمهوری اس�لامی ای ران هم��واره روی اصول‬ ‫و مبانی خود محکم ایس��تاده اس��ت‪ ،‬ای ران پایبندی خود را‬ ‫هم به قوانین بی ن‌المللی ثابت ک��رده و روی منافع ملی نیز‬ ‫حاضر به‌مذاکره با هیچ طرفی نیست‪ .‬این درحالی است که از‬ ‫مذاکره فرار نم ی‌کند‪ ،‬اما طرف مقابل به بهانه‌های مختلف از‬ ‫حضور پای میز مذاکره فرار م ی‌کند‪.‬آنچه در خصوص تغییر‬ ‫مکان مذاکره مطرح شده است بیشتر به یک سناریو شباهت‬ ‫دارد که ب رای اتالف وقت انجام م ی‌ش��ود‪ .‬غرب ی‌ها درصدد‬ ‫هستند تا با استفاده از این وقت‌کشی به خرداد ماه و انتخابات‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری نزدیک ش��وند تا از این منظر نتیجه‌ای‬ ‫بگیرند‪ ،‬اما نم ی‌دانند که با انتخابات ریاست‌جمهوری هیچ‬ ‫تغیی��ري در مواضع و اص��ول جمهوری اس�لامی ای ران رخ‬ ‫نخواهد داد‪.‬غرب بر پایه همین تحلیل احساس م ی‌کند که‬ ‫اگر تحریم‌ها را افزایش دهد و دامنه را تنگ‌تر کند و در این‬ ‫راس��تا می زان نارضایتی مردم را افزایش یابد‪ ،‬مردم از انقالب‬ ‫فاصله م ی‌گیرند و در انتخابات شرکت نم ی‌کنند‪ .‬این کاملا‬ ‫نشانه‌ب ی‌تدبیری آنها در طرز نگاه به مسائل ای ران است‪.‬‬ ‫آمریکای ی‌ها از نظر نظامي و صنعتي بزرگ هس��تند‪،‬‬ ‫اما عقل و تدبیر بزرگ ندارن��د‪ ،‬ضمن اینکه بزرگ بودن آنها‬ ‫دلیل بر درست عمل‌کردن نیست‪ ،‬آنها در ع راق و سوریه و‬ ‫لبنان بد عمل کردند و اینها همه نش��ان از س��وء‌تدبیر این‬ ‫کشورهاست‪g .‬‬ ‫حسن بهشتي پور‪ /‬كارشناس مسائل بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫ماه ژانویه تاریخ توافق ش��ده ای ران با گروه ‪ 5+1‬ب رای‬ ‫انجام دور تازه‌ای از مذاکرات هسته‌ای بود‪ ،‬اما چندی پیش با‬ ‫وجود آمادگی ای ران ب رای این گفت‌وگو‌ها خانم هلگا اشمید‬ ‫در تماسی تلفنی با همتای ای رانی خود اعالم کرد که ‪5+1‬‬ ‫آمادگی الزم ب��رای برگزاری مذاکرات در تاریخ توافق ش��ده‬ ‫را ندارد و تاریخ جدی��دی در این گفت‌وگو ب��رای ماه فوریه‬ ‫پیشنهاد شد‪.‬‬ ‫جدای مباحث مرتبط با تعویق مذاکرات هس��ته‌ای از‬ ‫سوی طرف‌های درگیر به نظر م ی‌آید که مذاکره بهترین راه‬ ‫لو‌فصلموضوعهسته‌ایجمهوریاسالمیای ران است‪.‬‬ ‫ب رایح ‌‬ ‫نباید به غلط متصور شد که در صورت عدم انجام مذاکرات‬ ‫هیچ اتفاقی نم ی‌افتاد‪ ،‬بلکه طرفین درگی��ر باید ب رای رفع‬ ‫سوء‌تفاهمات موجود در این پرونده پای میز مذاکره بیایند و‬ ‫با گفت‌وگو به حل مسائل بپردازند‪ .‬در غیر این‌صورت تنها‬ ‫راهی که ب رای موضوع هسته‌ای ای ران باقی م ی‌ماند از نظر‬ ‫مخالفان تندروي اي ران گزینه و اقدام نظامی است‪.‬‬ ‫بناب راین باید به‌دنبال مذاکره باش��یم که خوشبختانه‬ ‫مسئوالن مرتبط با پرونده هسته‌ای در کشورمان نیز پیگیر‬ ‫انجام مذاکرات هستند‪ .‬آنچه در حواشی موضوع مذاکرات‬ ‫مه��م و حائز‌اهمیت اس��ت رفتار ایاالت‌متح��ده آمریکا در‬ ‫ادامه مسیر است‪ .‬با وجود ش��کل‌گیری و آغاز به‌کار دولت‬ ‫جدید باراک اوباما هنوز نش��انه‌ای دال ب��ر تغییر مواضع و‬ ‫سیاست‌های آمریکا نس��بت به ای ران مشاهده نم ی‌شود و‬ ‫رفتار دولتمردان این کش��ور نس��بت به ای ران همچنان در‌‬ ‫هاله‌ای از ابهام اس��ت‪.‬آمریکای ی‌ها طی چهار سال گذشته‬ ‫در مواجهه با صحنه جمهوری اس�لامی ای��ران همواره بر‬ ‫سیاست افزایش فش��ار از طریق تشدید تحریم‌ها پافشاری‬ ‫کردند‪ ،‬ضمن اینکه به هنگام مذاکره و گفت‌وگو نیز با طرح‬ ‫موضوعات مختلف در تالش بودند مباحث به نقطه مشترک‬ ‫نرس��د‪.‬وقتی س��ردمداران ایاالت‌متحده از سیاست تحریم‬ ‫و فش��ار دس��ت بردارند و به‌دنبال ایجاد فضای همکاری و‬ ‫همراهی ب رای ادامه مس��یر مذاکرات باش��ند‪ ،‬م ی‌توان به‬ ‫نتیج��ه گفت‌وگو‌ها و مذاک��رات امیدوار ب��ود و تصور کرد‬ ‫که مباحث مطرح در مذاکرات به نوعی س��ودمند اس��ت و‬ ‫نتیجه برد‌برد از آن حاصل م ی‌ش��ود ک��ه البته این مهم به‬ ‫نفع هر دو طرف اس��ت‪ .‬به نظر م ی‌آید ک��ه طرفین پیش‬ ‫از اینکه راجع به زمان و مکان مذاکرات چانه‌زنی کنند باید‬ ‫روی فضای حاکم بر مذاکرات بحث کنن��د چرا که فضای‬ ‫مذاکرات و در عین حال چگونگ��ی تامین منافع دو طرف‬ ‫و ارائ��ه تضمی ن‌های مرتبط ب��ا مباحث بس��یار مهمتر از‬ ‫مکان و زمان انجام گفت‌وگوهاس��ت‪ .‬باید دقت داشت که‬ ‫در طول مذاکرات حق ای ران ضایع نشود و از طرف دیگر هم‬ ‫مشخص شود که جمهوری اسالمی ای ران به‌دنبال ساخت‬ ‫سالح هسته‌ای نیست‪ .‬در این فضا باید به‌دنبال راهکارهای‬ ‫جدید بود و طرح‌های جدیدی را نیز ارائه داد‪ .‬عقبه مذاکرات‬ ‫نشانه برگزاری گفت‌وگوها در مکان‌های مختلف است‪ ،‬این‬ ‫مذاکرات شش‌ماه پیش در مسکو پایتخت روسیه انجام شد‬ ‫و در حال حاضر هم در هر جای دیگری اگر مذاکرات انجام‬ ‫شود و همان سیاست‌های قبلی س��رلوحه امور باشد‪ ،‬هیچ‬ ‫کاری از پیش نم ی‌رود و همان نتایج قبلی حاصل م ی‌شود‪.‬‬ ‫البته نباید فراموش ک��رد که در این بین طرف مقابل‬ ‫نیز با اس��تفاده از‌ترفندهای مختلف به فضاسازی پیش از‬ ‫مذاکرات م ی‌پردازد‪ .‬بر همین اس��اس ب��ود که چندی قبل‬ ‫شایعه وقوع چند انفجار در تاسیس��ات غن ی‌سازی فردو از‬ ‫سوی یک روزنامه اسرائیلی مطرح ش��د‪ .‬این درحال ی‌است‬ ‫که چنین شایعاتی کاملا‌ب ی‌اساس و‌ب ی‌پایه است‪ .‬افرادی‬ ‫که در این زمینه اطالعات کافی داش��ته باشند این مسائل‬ ‫را باور نم ی‌کنند‪ ،‬چرا که تاسیسات غن ی‌سازی فردو مکانی‬ ‫اس��ت که کاملا تحت نظارت و بازرسی آژانس بی ن‌المللی‬ ‫انرژی اتمی‌است البته تمام مراکز هس��ته‌ای ای ران تحت‬ ‫نظارت آژانس اس��ت و اگ��ر اتفاقاتی از این دس��ت بیفتد‬ ‫قطعا اولین خبر رسمی از س��وی آژانس انرژی اتمی‌مطرح‬ ‫م ی‌ش��ود‪ .‬به هرحال وقتی این خبر منتشر شد ب رای همه‬ ‫مشخص بود که این مساله کاملا دروغ و کذب است‪ ،‬ضمن‬ ‫اینکه اصال نم ی‌توان چنین اتفاقی را در صورت وقوع مخفی‬ ‫کرد چرا که اگر تشعش��عات اورانیوم پخش شود در طیف‬ ‫وسیعی قابل مشاهده است‪ ،‬بناب راین در این نوع اخبار افراد‬ ‫اهل فن کاملا متوجه دروغ بودن آن هستند‪.‬‬ ‫در این راستا تنها یک روزنامه اسرائیلی با این ادعا خود‬ ‫را رسوا کرد این درحالی بود که حتی آمریکای ی‌ها رسما اعالم‬ ‫کردند که نم ی‌توانند چنین خبری را تایید کنند‪.‬‬ ‫این ماجرا در واقع یک رس��وایی خبری بود که بسیار‬ ‫ناشیانه تنظیم شده بود و به هیچ جایی هم نرسید‪ ،‬چرا‌که‬ ‫اگر انفجاری رخ دهد کسی نم ی‌تواند آن را پنهان یا تکذیب‬ ‫کند بناب راین اساس آن دروغ‌بافی بوده و بعد هم رسوایی‪.‬‬ ‫اما در خصوص مذاکراتی که ب��ه هرحال در تاریخی‬ ‫توافقی قرار اس��ت بین ای ران و گروه ‪ 5+1‬انجام شود‪ ،‬مهم‬ ‫تغییر مواضع و سیاس��ت‌های آمریکا در قبال ای ران اس��ت‬ ‫چرا که جمهوری اسالمی ای ران از یک سو و غ رب ی‌ها از سوی‬ ‫دیگر پیش��نهادات و مباحث و مطالبات خود را در مذاکرات‬ ‫مط��رح کرده‌اند‪ .‬ام��ا در این بی��ن باید به‌دنبال پیش��نهاد‬ ‫جدید بود‪ .‬باید در سیاس��ت‌های اوباما دقت کرد؛ اینکه در‬ ‫دوره جدید دولت او چ��ه تغییری در رفتار نس��بت به ای ران‬ ‫وجود دارد‪ .‬برخی معتقدند که شاید تغییر نماینده آمریکا در‬ ‫تیم مذاکره‌کننده ‪ 5+1‬در روند گفت‌وگوها و در نهایت نتایج‬ ‫حاصل از آن تاثی ر‌گذار باشد‪ .‬این در حالی است که به نظر‬ ‫م ی‌آید درموضوع هس��ته‌ای ای ران این نوع تغیی رات چندان‬ ‫تاثیرگذار و تعیی ن‌کننده نیست‪.‬‬ ‫اما به‌طور کلی باید در نظر داش��ت که مواضع جان‬ ‫کری مواضع تعیی ن‌کننده‌ای بوده است و نسبت به سوزان‬ ‫رایس که نماینده آمریکا در س��ازمان ملل است‪ ،‬جان کری‬ ‫معتدل‌تر است‪.‬‬ ‫به هر روی مس��اله اصل��ی در پرتو مذاک��رات اتمی‬ ‫‌ای ران و گ��روه ‪ 5+1‬ارائه طرحی نو و جدید از س��وی باراک‬ ‫اوباما‪ ،‬رئی س‌جمهوری ایاالت متحده آمریکاست و اینکه آیا‬ ‫تجدید‌نظری روی سیاست‌های غلط چهار سال گذشته خود‬ ‫اعمال کرده یا همچنان بر طبل تحریم م ی‌کوبد‪.‬‬ ‫چه بس��ا تا زمانی که آمریکای ی‌ها بر طبل تحریم‌ها‬ ‫م ی‌کوبن��د به جای��ی نم ی‌رس��ند‪ .‬حداقل باید بخش��ی از‬ ‫تحریم‌ها را لغو کنند یا در صورتی که بتوانند بايد سیاست و‬ ‫استراتژی جدیدی را نسبت به ای ران در پیش بگیرند‪.‬‬ ‫این در حالیست که اوباما در سخنرانی مراسم تحلیف‬ ‫خود مطرح کرد که در‌صدد است تا معضالت بی ن‌المللی که‬ ‫تاکنون داشته را از طریق مذاکره و گفت‌وگو حل کند؛ حال‬ ‫باید دید که در عمل چنین اتفاقی م ی‌افتد یا خیر‪g .‬‬ ‫‪45‬‬
‫بين‌الملل‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪46‬‬ ‫اپوزيسيون عليه المرسي‬
‫‌كودتاي‬ ‫سياست‌مداران سكوالر‬ ‫مصر به سمت انقالب جديد مي‌رود؟‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪47‬‬
‫معماي«پورت‌سعيد»‬ ‫كودتاي سياستمداران سكوالر عليه دولت اخواني در مصر‬ ‫‪1‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مصر دو س��ال پس از س��رنگوني حس��ني مبارك‪،‬‬ ‫حاكم پيشين اين كش��ور‪ ،‬اكنون مجددا آبستن تحوالت‬ ‫جديدي شده است‪ .‬گس��ترش تنش‪‎‬هاي فزاينده سياسي‬ ‫در پي اع�لام حك��م دادگاه عال��ي مصر ب��راي خاطيان‬ ‫باش��گاه پورت‌س��عيد به تقابل جدي موافقان و مخالفان‬ ‫رئي س‪‎‬جمهور اسالمگراي مصر‪ ،‬محمد المرسي انجاميده‬ ‫و سايه بحران داخلي مصر‪ ،‬امنيت كش��ور را نيز با تهديد‬ ‫روبه‌رو س��اخته اس��ت‪ .‬مصر همچنان در تكاپوي رسيدن‬ ‫به آرامش و برقراري حكومت مردمس��االر با دشواري‪‎‬هاي‬ ‫جدي روبه‌روست‪ .‬درگيري‌ها و خشونت‌هاي روزهاي اخير‬ ‫در سه شهر اسماعيليه‪ ،‬س��وئز و پورت‌سعيد در شرايطي‬ ‫ادامه پيدا كرده كه به گواهي س��اكنان‪ ،‬پورت‌سعيد عالوه‬ ‫بر اين‪‎‬كه بيش��ترين تنش‌ه��ا و تلفات جان��ي در آن روي‬ ‫داده در روزه��اي اخير ش��اهد تيران��دازي تك‌تيرانداز‌ها‬ ‫به س��وي مردم معترض بوده اس��ت‪ .‬به گفته پزش��كان‪،‬‬ ‫پ��س از ش��روع ناآرام ي‌ها تنه��ا در پورت س��عيد حداقل‬ ‫‪ ۴۲‬تن كش��ته و صد‌ها تن زخمي‌ش��ده‌اند‪ .‬اين در حالي‬ ‫اس��ت كه چندي پيش همه‪‎‬پرس��ي قانون اساسي مصر‬ ‫در يك فضاي امنيت��ي توأم با ب ي‌اعتم��ادي مطلق ميان‬ ‫موافق��ان المرس��ي (اخوان ي‌ه��ا و س��لف ي‌ها) و مخالفان‬ ‫وي در طيف جريان گس��ترده س��كوالرها‪ ،‬ناصريس ت‌ها‪،‬‬ ‫گروه‌هاي مل ي‌گ��را و اقليت پرنفوذ قبط��ي در دو مرحله‬ ‫برگ��زار گرديد‪ .‬اكن��ون ب ي‌ترديد مصر در ش��رايط گذار به‬ ‫دموكراس��ي پس از س��رنگوني رژيم اقتدارگ��راي مبارك‬ ‫قرار دارد و به‌رغ��م موانع متعدد با برگ��زاري انتخابات آزاد‬ ‫پارلماني و رياس��ت‌جمهوري‪ ،‬دوره جدي��دي را در حيات‬ ‫سياس��ي خود تجربه م ي‪‎‬كند‪ .‬روند موجود نشان م ي‪‎‬دهد‬ ‫كه به‌رغم پيروزي مقطعي محمد المرس��ي بر مخالفان‪،‬‬ ‫همچنان ش��اهد تداوم بحران و س��تيزهاي اجتماعي در‬ ‫مصر خواهيم بود‪ .‬اكنون مخالف��ان رئي س‪‎‬جمهور‪ ،‬ضمن‬ ‫متهم ساختن وي به انحصارطلبي‪ ،‬م ي‪‎‬گويند كه المرسي‬ ‫فقط به منافع اخوان و جريان‪‎‬هاي همس��و يعني سلف ي‌ها‬ ‫فكر م ي‪‎‬كند‪ .‬اصوال حضور جريان س��لفي در اليه قدرت و‬ ‫تالش‪‎‬هاي اين گروه تندرو ب راي ارائه چهره خشن از اسالم‪،‬‬ ‫پاشنه آشيل دولت ميانه‪‎‬روي اسالمگراست‪ .‬اخوان ي‏ها كه‬ ‫مدعي برقراري س��ازش ميان دموكراسي با شريعت اسالم‬ ‫و ارائه چهره معتدل از اسالم هس��تند‪ ،‬به‌دنبال همسويي‬ ‫با جريان س��لفي در انتخابات آتي‪ ،‬بر هراس جريان‪‎‬هاي‬ ‫س��كوالر و مل ي‪‎‬گرا افزوده‌اند و حتي دامنه اين نگران ي‪‎‬ها‬ ‫به خ��ارج از مصر هم رس��يده‪ .‬بايد توجه داش��ت اقدامات‬ ‫خش��ونت‪‎‬بار اين گ��روه تندرو‪ ،‬ضم��ن راديكالي��زه كردن‬ ‫فضاي دو قطبي جامعه‪ ،‬ممكن اس��ت بس��تر مناس��بي‬ ‫را نيز براي دخالت بيش��تر نيروهاي امنيت��ي و نهادهای‬ ‫نظام ي‌ در جامعه فراه��م آورد‪ .‬ب ي‪‎‬ترديد گرچه در وضعيت‬ ‫موجود‪ ،‬ارتش همراهي و همكاري با دولت را ب راي برقراري‬ ‫نظم و امنيت در جامعه پذيرفته اس��ت‪ ،‬ولي تداوم چرخه‬ ‫خش��ونت به دليل عدم تفاهم گروه‪‎‬هاي سياسي م ي‪‎‬تواند‬ ‫نظاميان را در اقدام براي كنترل اوضاع سياس��ي كش��ور‬ ‫تشويق نمايد‪.‬‬ ‫اين درحالي است كه نيروهاي امنيتي به‪‎‬عنوان افراد‬ ‫آزموده كه با برخي از كشورهاي غربي هم از زمان گذشته‬ ‫ارتباطات مستحكمي‌داشته و دارند‪ ،‬اوضاع متشنج جامعه‬ ‫را از نزديك رصد م ي‪‎‬كنند و ب ي‪‎‬ش��ك هرگونه ب ي‪‎‬تدبيري‬ ‫انقالبيون اعم از جريان‪‎‬‏هاي اس�لامگرا و غي راس�لامگرا‪،‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪48‬‬ ‫اين فرصت طاليي را به برخ��ي از مهره‪‎‬هاي امنيتي رژيم‬ ‫گذشته و شكس ت‪‎‬خوردگان انقالب ژانويه ‪ 2011‬خواهد داد‬ ‫كه در راستاي بازگرداندن امنيت به جامعه آشوب‪‎‬زده دست‬ ‫به كودتاي نظامي‌بزنند‪ .‬اكنون درحال ي‪‎‬كه فقر گسترده در‬ ‫جامعه برپاس��ت‪ ،‬نااميدي نيز ميان اقشار مختلف جامعه‬ ‫شايع شده و اقتصاد رنجور مصر همچنان وابستگي خود‬ ‫را به كمك‪‎‬هاي بي ن‪‎‬الملل��ي و صندوق پول جهاني حفظ‬ ‫كرده است‪ .‬تصاعد بحران در سرزمين فراعنه به‪‎‬دليل عدم‬ ‫پذيرش قواعد سياس��ي و رويه‪‎‬هاي دموكراتيك از سوي‬ ‫جريان‪‎‬هاي مختلف بر مش��كالت موج��ود جامعه خواهد‬ ‫افزود‪ .‬در بررسي مولفه‌هاي اثرگذار و دليل تشديد اوضاع‬ ‫سياسي جامعه و سناريوهاي احتمالي م ي‪‎‬توان به مسائل‬ ‫زير اش��اره كرد‪:‬‬ ‫‪ -1‬به‌رغ��م پي��روزي مقطع��ي جريان اس�لامگرا‪،‬‬ ‫درگيري مي��ان طرف��داران و مخالفان المرس��ي وارد فاز‬ ‫جديدي خواهد ش��د‪ .‬ظاه��را طرفين حاضر ب��ه پذيرش‬ ‫مصالحه و عقب‪‎‬نشيني از مواضع خود نيستند و دوقطبي‬ ‫موج��ود در جامعه ك��ه در قال��ب دو گفتمان اس�لامگرا‬ ‫و غي راس�لامگرا قابل تش��خيص اس��ت‪ ،‬فقط ب��ه عامه‬ ‫مردم مح��دود نم ي‪‎‬ش��ود؛ بلكه در ميان اصن��اف‪ ،‬وكال و‬ ‫قضات و قشر دانشگاهي هم ش��اهد اين صف‪‎‬بندي‏ها و‬ ‫جبهه‪‎‬گيري‪‎‬هاي موافق و مخالف المرس��ي خواهيم بود‪.‬‬ ‫بنابراين سهم‪‎‬خواهي از قدرت و تفرقه موجود م ي‪‎‬تواند به‬ ‫درگيري داخلي بينجامد و سرنوشتي چون ع راق ب راي اين‬ ‫كش��ور رقم بزند‪.‬‬ ‫‪ -2‬مسئوليت برقراري نظم‪ ،‬امنيت و توسعه جامعه‬ ‫برعهده دولت المرسي است‪ .‬وي به جاي سرگرم شدن در‬ ‫بازي قدرت‪ ،‬كه دقيقا خواست برخي مخالفان و گروه‪‎‬هاي‬ ‫تندرو در جبهه ليب رال و بازماندگان رژيم گذشته است‪ ،‬بايد‬ ‫به‪‎‬عنوان يك فرد پراگماتيس��م‪ ،‬تصوير بازيگري مسئول‬ ‫را از خود به همگان نش��ان دهد و از رفتارهاي سينوسي و‬ ‫چرخش‌هاي پ ي‌در‌پي به سمت گروه‌هاي تندروي هر دو‬ ‫جريان خودداري نمايد‪ .‬بايد توجه داشت يكي از مطالبات‬ ‫اصلي مردم در كنار اس�لام‌خواهي و عدالت‌طلبي‪ ،‬بحث‬ ‫معيش��ت و زدودن فقر از رخسار زنگ‪‎‬زده س��رزمين نيل‬ ‫بوده و هس��ت‪ .‬به همين خاطر المرس��ي باي��د به جاي‬ ‫گس��ترش تنش و ش��عار «جنگ‪ ،‬جنگ تا پيروزي»‪ ،‬راه‬ ‫تعامل با گروه‪‎‬هاي مختلف سياسي را در پيش گيرد تا در‬ ‫فضايي آرام و توام با احترام به مخالف و براس��اس قانون‪،‬‬ ‫شرايط را براي رشد پايدار جامعه مهيا سازد‪ .‬اين نكته نيز‬ ‫حائز‌اهميت است كه در اين مسير‪ ،‬طيف تندروي ليبرال‬ ‫تالش دارد با دامن زدن به برخي از مواد قانون اساس��ي و‬ ‫جاري و ساري ش��دن شريعت اس�لام در راستاي سياست‬ ‫اسالم‪‎‬ه راس��ي در داخل و منطقه حركت كند‪.‬‬ ‫‪ -3‬به نظر م ي‪‎‬رسد اخوان براي تداوم اقتدار خويش‬ ‫در جامعه و تثبيت گفتمان سياس��ي‌‪‎‬اش ب ر‪‎‬اساس هويت‬ ‫ديني و عربي نيازي به جنجال‏سازي و ستيز با گروه‪‎‬هاي‬ ‫سكوالر‪ ،‬چپي و مل ي‏‪‎‬گرا نداشته باشد؛ چرا‪‎‬كه سير طبيعي‬ ‫تحوالت مص��ر م ي‪‎‬توان��د اخوان‪‎‬المس��لمين را در آزمون‬ ‫حكومتداري موفق نش��ان دهد‪ .‬بنابراين به‌رغم برخي از‬ ‫ريزش‪‎‬ها در جبهه اس�لامگرا هنوز هم اقب��ال عمومي‌با‬ ‫اين جريان اس��ت‪ .‬با اين وجود‪ ،‬حركت در مسير خواست‬ ‫س��لف ي‏هاي افراطي و تن ن��دادن به برخ��ي از مطالبات‬ ‫معق��ول انقالبيون م ي‪‎‬تواند سرنوش��تي چ��ون مبارك را‬ ‫ب راي المرسي رقم بزند‪ .‬بناب راين تفاهم و گفت‪‎‬و‌گو بهترين‬ ‫گزينه براي عبور از اي��ن پيچ تاريخي اس��ت و در مقابل‬ ‫به‌كارگيري قوه‌قهري��ه و ابزار زور بر خش��ونت‪‎‬ها خواهد‬ ‫افزود‪ .‬ب ي‪‎‬ترديد م��دارا با مخالفان و همراهي با خواس��ت‬ ‫عمومي‌از س��وي المرس��ي م ي‪‎‬تواند ضمن خلع‌س�لاح‬ ‫گروه‪‎‬هاي تندرو‪ ،‬مس��ير را براي تفاهم ملي نيز در سطح‬ ‫كالن جامعه هموارتر س��ازد‪ .‬در وضعيت موجود‪ ،‬جامعه‬ ‫مصر به‪‎‬شدت تشنه آرامش و بازگشت ثبات است و مردم‬ ‫هرگونه ب ي‪‎‬قانوني را از سوي هر گروهي باشد‪ ،‬برنم ي‪‎‬تابند‪.‬‬ ‫از اين رو ه��م اخوان ي‪‎‬ها و هم جريان‪‎‬ه��اي مخالف نبايد‬ ‫به‌گونه‏اي عمل كنند كه ميوه انق�لاب را در كام مردم با‬ ‫ز‪‎‬دو‪‎‬خوردهاي ب ي‪‎‬هدف و اغ راض‌سياس��ي تلخ كنند‪.‬‬ ‫‪ -4‬جامعه مصر‪ ،‬جامعه اس��تبداد زده‪‎‬‏اي اس��ت و در‬ ‫طول شصت سال اخير از سوي نظاميان اداره شده است‪.‬‬ ‫س��اختار قبلي هنوز حفظ ش��ده و در كنار فقر اقتصادي‬ ‫موج��ود‪ ،‬نبايد از فق��ر فرهنگ��ي و عقب‪‎‬ماندگ��ي حوزه‬ ‫اجتماعي نيز به آساني گذشت‪ .‬ميزان ب ي‌سوادي در مصر‬ ‫باالست و المرس��ي از زمان به قدرت رس��يدن‪ ،‬نتوانسته‬ ‫تغيير محسوسي در س��اختار اجتماعي و فرهنگي جامعه‬ ‫ايجاد كند؛ بنابراي��ن مصر جديد با‌ تراك��م بحران مواجه‬ ‫اس��ت‪ .‬از آنجا كه انقالب مصر بيشتر رويه‪‎‬هاي اصالحي‬ ‫و اقدامات تدريجي تمرك��ز دارد‪ ،‬انتظار نم ي‪‎‬رود وضعيت‬ ‫در كوتاه‌مدت با تغيي رات اساس��ي و بنيادي مواجه ش��ود‪.‬‬ ‫ولي اگر المرسي و جريان اخوان م ي‪‎‬خواهند در انتخابات‬ ‫پارلمان��ي همچنان پيش��تازي خود را حف��ظ نمايند‪ ،‬بايد‬ ‫براي بازس��ازي اساس��ي كش��ور‪ ،‬برنامه داش��ته باشند و‬ ‫هرگونه غفل��ت از اين موض��وع باعث خواهد ش��د حتي‬ ‫اليه‪‎‬هاي مياني جامعه و قش��ر تهيدس��ت نيز به س��وي‬ ‫جبهه مخالف��ان گرايش پي��دا كنند‪ .‬همچني��ن اعداد و‬ ‫ارقام همه‪‎‬پرسي قانون اساس��ي و ميزان مشاركت پايين‪،‬‬ ‫نشان داد جو ب ي‪‎‬اعتمادي به دولت در حال گسترش است‬ ‫و المرس��ي فرصت كمي‌ب��راي نجات دولت اس�لامگرا‬ ‫و بازيافت ق��درت خود در ج��دال با موافق��ان و مخالفان‬ ‫پي ش‪‎‬رو دارد‪ .‬در پاي��ان بايد پذيرفت كه اه��داف انقالب‬ ‫ژانويه ‪ 2011‬تحقق نيافته و فرهنگ سياسي نظام گذشته‬ ‫و مش��كالت اقتصادي همچنان پابرجاست‪ .‬به‪‎‬خصوص‬ ‫كه ‪ 40‬درصد از مردم مصر زير خط فقر به س��ر م ي‪‎‬برند و‬ ‫در اين مسير‪ ،‬شيوه مديريتي المرس��ي با قوانين فعاليت‬ ‫آزاد سياس��ي و حقوق عادالن��ه مدني تناق��ض دارد‪ .‬در‬ ‫چنين وضعيتي‪ ،‬دش��وار اس��ت كه مخالف��ان را پاي ميز‬ ‫مذاكره كشاند‪g.‬‬ ‫جامعه مصر‪ ،‬جامعه استبداد زد ‪‎‬ه‏اي است و در طول‬ ‫شصت سال اخير از سوي نظاميان اداره شده است‬ ‫و المرسي از زمان به قدرت رسيدن‪ ،‬نتوانسته تغيير‬ ‫محسوسي در ساختار اجتماعي و فرهنگي جامعه‬ ‫ايجاد كند‬
‫احمد بخشی‪ /‬کارشناس مسائل آفریقا‬ ‫‪2‬‬ ‫‪ 25‬ژانویه مصادف با س��الگرد تحوالت مصر اس��ت؛‬ ‫روزی که دگرخواه��ان‪ ،‬انقالبیون و به عبارت��ی مردم مصر‪،‬‬ ‫اعتراضاتشان به ثمر نشست و رژیم حس��نی مبارک‪ ،‬جای‬ ‫خود را ب ‌ه کارگزارانی جدید‪ ،‬با هویتی متفاوت داد‪ .‬ه ر‌چند این‬ ‫کارگزاران تغییر پیدا کردند‪ ،‬اما تحوالت دو س��ال اخیر نشان‬ ‫داده که این کشور‪ ،‬نتوانسته بحران گذار را با آرامش و همراهی‬ ‫بخش‌های دیگر جامعه طی کن��د‪ .‬در این قطار به اصطالح‬ ‫تغییر عده‌ای از همان ابتدا سوار نشدند‪ ،‬عده‪‎‬ای دیگر که دیده‬ ‫نشدند و عده‌ای هم‌پیاده شدند‪ ،‬دعواهای میان این گروه‌ها در‬ ‫ابتدا عمال اسقاط نظام و رژیم قبلی را شامل م ی‌شد‪ ،‬اما امروزه‬ ‫به خرده‌گفتمان‌هایی تبدیل ش��ده که اگر راه مصالحه را در‬ ‫پیش نگی رند‪ ،‬آنان را به سرمنزل مقصود نخواهد رساند‪ .‬درباره‬ ‫چرایی این تحوالت و آینده مصر م ی‌توان نکاتی را ذکر کرد‪:‬‬ ‫ب ر‌خ�لاف عده‌ای که ب��ر تحوالت مصر‪ ،‬ن��ام انقالب‬ ‫م ی‪‎‬گذارند‪ ،‬باید این نکته را خاطر نشان ساخت که این حرکت‬ ‫را باتوجه به اینکه تغییری بنیادین در زیر ساخت‪‎‬ها و حتی افراد‬ ‫حاکم در کشور ایجاد نکرده‪ ،‬نم ی‌توان انقالب نام نهاد‪ .‬شاید‬ ‫تنها تغییر اساس��ی که م ی‌توان در این حرکت مردمی‌دید‪،‬‬ ‫کنار رفتن مب��ارک و خانواده او از سیاس��ت و حکومت مصر‬ ‫بود؛ امری که ب��ا روی کار آمدن ش��ورای نظامی‪ ،‬خالء آن پر‬ ‫شد و آنان توانستند عمال بیش از یک سال بر فضای به‌وجود‬ ‫آمده حکومت کنند و حتی توانستند نامزد طرفدار خود (احمد‬ ‫شفیق) را به دور دوم انتخابات راهی کنند؛ در آخر هم با فاصله‬ ‫اندک‪ ،‬انتخابات را از دست دادند‪ .‬پیروزی محمد المرسی که‬ ‫در سال دوم تحوالت مصر روی داد‪ ،‬با آرایی شکننده صورت‬ ‫گرفت؛ عده‌ای از کارشناسان معتقدند که اعالم با تاخیر نتایج‬ ‫ریاست‌جمهوری‪ ،‬خود نشان از وادار کردن المرسی به اعطای‬ ‫امتیازات به گروه‌های رقیب و طرفداران کاندیدای بازنده بود؛‬ ‫امری که به نظر م ی‌رسید حداقل المرسی در ظاهر به آن تن‬ ‫داد و طنطاوی را به وزارت دفاع منصوب و پس از مدتی تعداد‬ ‫دیگری از نظامیان را بازنشسته کرد‪ .‬این حرکت رئی س‌جمهور‬ ‫جدید اگرچه تالش ب رای خنثی کردن حرکتی ضد‌انقالبی بود‬ ‫اما به نظر م ی‌رس��د چون تحوالت مصر انقالبی و بنیادین‬ ‫نبوده‪ ،‬مطابق با س��اختار مصر عمل نشده است و بخشی از‬ ‫سازه قدرت در این کشور به حاشیه رفته‌اند و منتظر فضا ب رای‬ ‫بازگش��ت یا انتقام خواهند بود‪ .‬باید توجه داشت که ساختار‬ ‫مصر پس از تشکیل رژیم‌صهیونیستی در همسایگی این‬ ‫کشور به همراه سابقه جنگ‌های اع راب و اسرائیل و همچنین‬ ‫کودتای افس ران جوان با ضلعی به نام ارتش با نقش پررنگ‬ ‫نظامیان شکل گرفته است که در طول بیش از ‪ 50‬سال به‬ ‫ساختارهای سیاسی و اقتصادی نیز نفوذ کرده‌اند و خواهان‬ ‫ایفای سهمی‌در قدرت هستند؛ تهدید بالقوه و بالفعلی مانند‬ ‫رژیم‌صهیونیستی‪ ،‬به این گفتمان مشروعیت م ی‌بخشد و‬ ‫حذف آنان از عرصه به معنای انتظار ب رای انتقام از سوی آنان‬ ‫است‪ .‬تحوالت روی داده در این کشور و گروه‪‎‬های دخیل در‬ ‫آن و ترکیب گروه‪‎‬های معترض نشان داد که افراد متفاوت از‬ ‫نظر سن‪ ،‬جنس و ایدئولوژی در اعتراضات شرکت م ی‌کنند‪.‬‬ ‫این افراد در ابتدا خواهان مصری بدون مبارک بودند اما ب رای‬ ‫فردای این نظام هیچ برنامه‌ای نداشتند؛ خالیی که خود را از‬ ‫شکل انقالب‌گونه تحوالت متمایز م ی‌کرد‪ .‬فقدان ایدئولوژی‬ ‫و رهب��ری‪ ،‬به این ت��وده مردمی به فضای خ�لاء غایت داده‬ ‫بود‪ .‬در این شرایط درس��ت فردای رفتن مبارک‪ ،‬گروهی که‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مصر دو سال پس از مبارک‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫المرسی؛ مبارک جدید؟‬ ‫تشکیالت و سیستم داشتند (ارتش��یان) رهبری تحوالت را‬ ‫در دست گرفتند و بین نیروهای مردمی‌که باتوجه به ساختار‬ ‫جامعه مصر‪ ،‬اسالمی هستند‪ ،‬شکاف‌هایی عمیق پیش آمد‪.‬‬ ‫این تحولخواه��ان خود به گروه‪‎‬هایی ب��ا عناوین افراطیون‪،‬‬ ‫میانه‌روها و لیب رال‌ها دسته‌بندی شدند که دعواهای بین آنان‬ ‫تا امروز نیز ادامه دارد‪ .‬از این بین گفتمان اسالمگرا باتوجه به‬ ‫سابقه حضور و مبارزه اخوان‌المسلمین توانست گوی‌سبقت‬ ‫را به‌طور نسبی از رقبا ب رباید‪ ،‬اما عدم تایید کاندیدای اصلی آن‬ ‫از سوی شورای نظامیان‪ ،‬باعث شد محمد المرسی به‌عنوان‬ ‫نیروی ذخیره اخوان‌المسلمین وارد عرصه شود که در نهایت‬ ‫با همراهی و اجماع دیگر گروه‪‎‬های مصری (به خاط ‌ر ترس از‬ ‫روی کار آمدن احمد شفیق) توانست ریاست‌جمهوری مصر‬ ‫را به‌دس��ت آورد‪ .‬اما ش��خصیت وی و تکروی‌های وی مانع‬ ‫از تداوم اجماع اس�لامگرایان گردید‪ .‬رویکرد تکروانه محمد‬ ‫المرس��ی در کنار عدم‌توجه به ش��رایط مصر پسا‌مبارک به‬ ‫همراه یک س��ری از فعالی ت‌ها‪ ،‬عرصه را ب رای تولید بحران‬ ‫به جای کنترل بح��ران آماده کرد؛ اگرچه ع��ده‌ای‪ ،‬حرکاتی‬ ‫مانند بازنشسته کردن فرماندهان ارتش و برکناری دادستان‬ ‫کل در کنار محاکمه عوام��ل رژیم قبلی‪ ،‬تصمیم وی مبنی‬ ‫بر افزایش اختیارات رئی س‌جمهور و رفراندوم قانون اساسی‬ ‫را تکمیل پازل ناتمام انقالب تفسیر م ی‌کنند‪ ،‬اما همان عده‬ ‫نیز در مورد قانون اساس��ی اختیارات وسیع رئی س‌جمهور را‬ ‫برنم ی‌تابند و آن را مصادره انقالب م ی‌نامن��د و این در کنار‬ ‫مخالفان‪ ،‬همراه��ان رئی س‌جمهور را با‌ تردی��د مواجه کرده‬ ‫اس��ت‪ .‬به‌طوری که عبارت جدیدی در جامعه مصر ش��نیده‬ ‫م ی‌شود و آن مبارک جدید اس��ت‪ .‬این نوع دعواها‪ ،‬به تولید‬ ‫بحران‌ه��ای جدید کم��ک م ی‌کند؛ بحران‌های��ی که هیچ‬ ‫ثمره‌ای ب رای مردم این کش��ور و به ویژه تحقق آرمان‌هایی‬ ‫که ب رای آنها به خیابان‌ها آمده‌اند‪ ،‬نخواهد داشت‪ .‬بلکه این‬ ‫دعواهای درون‌گفتمانی‪ ،‬خود در روزهای اخیر‪ ،‬نیروهایی که‬ ‫قبال در یک جبهه قرار داشته‌اند‪ ،‬را پ راکنده کرده و امروز نیز‬ ‫در مصر عده‌ای علیه گروه دیگر شعار «الشعب یرید االسقاط‬ ‫النظام» را سر م ی‌دهند‪ .‬عده‌ای از کارشناسان معتقدند با توجه‬ ‫‪49‬‬
‫به اینکه المرسی و اخوان‌المسلمین ب رنامه‌ای اقتصادی ب رای‬ ‫آینده مصر ندارند‪ ،‬حکومتداری وی در این مدت نیز نشان داده‬ ‫است که از ضعف مدیریت اقتصادی برخوردار است‪ .‬این گونه‬ ‫حرکات از سوی وی (سیاسی کردن امور) فراتر از پاسخگویی‬ ‫است‪ .‬ه ر‌چند دولت در پاس��خ به مخالفان تغیی رات اخیر در‬ ‫کابینه را اقتصادی مطرح کرده است‪ .‬م ی‌توان گفت المرسی در‬ ‫ابتدا نیم ی‌از مصری‪‎‬ها را با خود نداشت و در بحث قانونگذاری و‬ ‫رفراندوم قانون‌اساسی نیز بسیاری از همراهان خود را از دست‬ ‫داد‪ .‬واقعیت این است که حکومتداری در جامعه مصر مستلزم‬ ‫شناخت جامع ه‌شناسی و جغ رافیای مصر است و متناسب با‬ ‫جامع ه‌شناسی و گروه‌بندی‌های قومی‪ ،‬اجتماعی‪ ،‬سیاسی و‬ ‫فرهنگی به اضافه جغ رافیایی که عمق استراتژیک مصر است‬ ‫باید ب رنامه‌ریزی شود‪ .‬محمد المرسی و اخوان‌المسلمین بدون‬ ‫توجه به این موارد فقط مباحث فرهنگی و قومیتی را پررنگ‌تر‬ ‫کردند و مباحث جامع ه‌شناسی و جغ رافیا را لحاظ نکردند و این‬ ‫مساله در بحبوحه رفراندوم قانون اساسی خود را نشان داد‪.‬‬ ‫نکاتی در مورد آینده مصر‬ ‫بين‌الملل‬ ‫عدم شناخت ساختار و بافت جامعه مصر باعث شده که‬ ‫اجماعی ناخواسته بین بازماندگان رژیم قبلی و ارتش از یکسو‬ ‫و اسالمگرایان افراطی و لیب رال‌ها از سوی دیگر علیه دولت‬ ‫محمد المرسی ش��کل گیرد که این امر باعث شده بسیاری‬ ‫از انرژی دولت به س��وی خنثی ک��ردن توطئه‌های داخلی و‬ ‫خارجی معطوف شود و دولت از وظایف اصلی خود باز ماند؛‬ ‫امری که م ی‌تواند ب رای اسالمگرایان به‌عنوان جریان غالب و‬ ‫اخوان‌المسلمین به‌عنوان جریان حاکم هزینه‌هایی را در پی‬ ‫داشته باش��د و مردم مصر به‌دنبال انتخاب آلترناتیوی ب رای‬ ‫برون‌رفت از این فضا باشند‪.‬رفراندم قانون اساسی و پذیرش‬ ‫آن از سوی مردم مصر‪ ،‬به رئی س‌جمهور این کشور نشان داد که‬ ‫م ی‌توان با انتخابات‪ ،‬بسیاری از مطالبات و خواسته‌ها را پیش‬ ‫برد‪ ،‬اما در کنار اکثریت عددی ش��رکت‌گنندگان م ی‌بایست‬ ‫اکثریت مردم جامعه را نیز با خود همراه داشت و به خواسته‌ها‬ ‫و مطالبات آنان نیز توجه کرد‪ ،‬وگرنه در فرصت‌های پی ش‌رو‪،‬‬ ‫مردم اعتراضات خود را در اشکال مختلف یا حتی به تحریک‬ ‫عوامل مخالف دولت انجام م ی‌دهند‪ .‬باید این نکته را مد‌نظر‬ ‫قرار داد که ب راساس همان قانون اساسی مصوب‪ ،‬انتخابات‬ ‫در مصر باید به زودی صورت گیرد و اگر محمد المرسی نتواند‬ ‫اجماع بین گروه‌های اجتماعی و سیاسی را فراهم کند‪ ،‬فضا‬ ‫ب رای اعتراضات مهیا م ی‌ش��ود و این نم ی‌تواند ب رای دولت‬ ‫مصر و آینده جامعه مفید باشد؛ امری که از هم‌اکنون بسیاری‬ ‫از دولتمردان و اعضای اخوان‌المسلمین را به تکاپو واداشته‬ ‫که چاره‌ای بیندیشند و‌گرنه ممکن است آینده سیاسی این‬ ‫جنبش نیز به خطر بیفتد و گروه رقی��ب برنده این تحوالت‬ ‫باشد‪ .‬باید توجه داشت که دخالت ارتش در سیاست و امنیتی‬ ‫کردن عرصه‪ ،‬خ��ود تبعاتی کالن(با توجه ب��ه نقش آنان در‬ ‫ساختار سیاست و حکومت) ب رای کشور در پی خواهد داشت‬ ‫که از سویی فضا را به سمت خشونت سوق م ی‌دهد و از سوی‬ ‫دیگر موجب خواهد شد فعاالن حقوق بشر نیز ساکت نمانند‬ ‫و به بحران جنبه فراملی ببخش��ند‪ .‬باید توجه داش��ت که‬ ‫سیاست‌های محمد المرس��ی اگر چه انقالبی است‪ ،‬اما در‬ ‫درون مصر اصالحات با اغماض انقالبی ناتمام انجام ش��ده‬ ‫اس��ت‪ .‬در نتیجه اين راه حل نم ی‌تواند چندان کارایی داشته‬ ‫باشد و ممکن اس��ت تغیی رات دموکراتیک را با تاخیر از نوع‬ ‫دیگری مواجه کند و خط راتی را متوجه کش��ور و منافع ملی‬ ‫مصر نماید ک��ه م ی‌توان به تئوری پخش و س��رایت بحران‬ ‫به کل‌کش��ور و جلوه دادن عدم‌‌کارآمدی دولت جدید به ویژه‬ ‫در بخش اقتصادی اش��اره کرد که خود احتمال کودتا باتوجه‬ ‫به نقش ارتش یا مطرح شدن گفتمان دولت وحدت‌ملی که‬ ‫از سوی الب رادعی و عمرو‌موسی و دیگر مخالفان مطرح شده‬ ‫اس��ت را در پی خواهد داش��ت‪ .‬این نوع رفتارها‪ ،‬به سیاست‬ ‫المرسی جنبه پوپولیس��تی بخش��یده و ممکن است چند‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪50‬‬ ‫صباحی پاسخگو باشد‪ ،‬اما باید توجه داشت که هزینه‌هایی‬ ‫را به مصر تحمیل کرده و خواهد کرد که مهمترین هزینه آن‪،‬‬ ‫گفتمان المرسی به مثابه مبارک جدید است‪ .‬محمد المرسی‬ ‫و دولت جدید بای��د به واقعی ت‌هایی مانند ن��وع تحوالت در‬ ‫مصر‪ ،‬ساختار جامع ه‌شناسی و سیاسی‪ ،‬ترتیبات منطقه‪‎‬ای و‬ ‫بی ن‌المللی‪ ،‬نقش ارتش در ساختار حکومت و سابقه فعالیت‬ ‫اسالمگرایان و بافت اسالمی مصر و جبر جغ رافیایی کشور‬ ‫توجه نماید و با سیاست گام به گام و دموکراتیک بتواند منافع‬ ‫ملی مصر را پیش ببرد‪ .‬در غیر اینص��ورت‪ ،‬نه تنها نخواهد‬ ‫توانست از بحران عبور کند بلکه به بحران‌های کشور خواهد‬ ‫افزود و تولید بحران آن هم توس��ط دول��ت به مثابه فرصت‬ ‫س��وزی در عرصه امنیت و اقتصاد خواهد بود‪ .‬آن چیزی که‬ ‫مصر امروز نیازمند آن است‪ ،‬مش��روعیت کارکردی در کنار‬ ‫اجماع است‪ .‬از طریق این دستاورد م ی‌توان از بحران‪‎‬ها عبور‬ ‫کرد و سابقه خوبی را ب رای جریان اس�لامگرا باقی گذاشت‪.‬‬ ‫هر امری غیر از این از طرفی به معنای فرار از پاس��خگویی‬ ‫و مطالبات مردمی‌است که در حدود دو سال (به‌رغم تفاوت‬ ‫دیدگاه‌ه��ا) در عرصه‌ها حض��ور داش��ته‌اند و از طرف دیگر‬ ‫ایجاد فضا ب رای رقبا و دش��منان منطق��ه‌ای و بی ن‌المللی‪.‬‬ ‫با‌توجه به اینکه جنب ش‪‎‬های اخوان‌المسلمین از سویی تداوم‬ ‫اندیش��ه‌های (به همراه تغیی رات آن) اخوان‌المسلمین مصر‬ ‫اس��ت و از س��وی دیگر رهیافت عدالت اجتماعی به همراه‬ ‫توس��عه اقتصادی را به‌عنوان رهنامه عملیات��ی خود اتخاذ‬ ‫کردند و الگوی ترکیه و حزب عدالت و توسعه را کپ ی‌برداری‬ ‫کرده‌اند‪ ،‬باتوجه به تحوالت موج��ود در مصر‪ ،‬در صورتی که‬ ‫تحوالت به سمت سیاسی شدن صرف (الگوی مصر) پیش‬ ‫رود‪ ،‬ممکن است ش��کاف عمیقی بین رهیافت‪‎‬های فکری‬ ‫و اندیش��ه‪‎‬ای(مصر) و کارکردی(ترکیه) روی دهد و شاهد تولد‬ ‫دعواهای درون‌گفتمانی در جنب ش‌های اخوان‌المسلمین(که‬ ‫حاال حکومت و سیاس��ت را نیز در دست دارند و از جنبش به‬ ‫حزب سیاسی معطوف به قدرت تبدیل شده اند) باشیم‪.‬‬ ‫با‌توجه به پازل ناتمام مصر و تحوالت دو س��ال اخیر‪،‬‬ ‫آینده مصر مبهم است‪ .‬بسیار مهم است که تا زمان انتخابات‬ ‫پارلمانی‪ ،‬فضای مصر به چه س��متی پیش ب��رود که بتوان‬ ‫انتخابات برگزار کرد‪ .‬چون ممکن است ناآرامی‌به سطحی‬ ‫برس��د که زمینه ب رای انتخاب��ات آماده نش��ود‪ .‬بناب راین آرام‬ ‫کردن این فضا ب رای نیروهای امنیتی بس��یار سخت خواهد‬ ‫بود و م ی‌تواند به ریزش گفتمان و طرفداران محمد المرسی‬ ‫منجر ش��ود‪ ،‬گفتمان مخالفان را تقویت کند و آنها را در یک‬ ‫جبهه واحد قرار دهد‪ .‬از طرف دیگر اگر مصر شاهد برگزاری‬ ‫انتخابات ش��ود‪ ،‬باتوجه به گفتمان‌های ایجاد ش��ده و عدم‬ ‫امکان حذف اسالمگرایان و ارتش و سهم‌خواهی هر یک از‬ ‫آنها و همچنین در نظر گرفتن نقش سایر گروه‌ها و جریانات‬ ‫(اعم از لیب رال‌ها و افراط ی‌ها و‪ )...‬رقابت این گروه‪‎‬ها در سطح‬ ‫مجلس تش��دید خواهد ش��د و در زمان برگ��زاری انتخابات‬ ‫پی ش‌بینی م ی‌شود شاهد تشدید خشونت‌ها در مصر باشیم‪.‬‬ ‫چون قانون اساس��ی مصر به احزاب اجازه ن��داده که بیش از‬ ‫دو‌سوم آراء را داش��ته باش��ند و از آنجایی که یک‌سوم افراد‬ ‫باید به صورت انف رادی در انتخابات ش��رکت کنند‪ ،‬در نتیجه‬ ‫احتمال پی��روزی هیچ یک از احزاب هم موجود نیس��ت‪ .‬در‬ ‫نتیجه این مساله سبب شکنندگی آراء م ی‌شود‪ .‬از هم‌اکنون‬ ‫نیز م ی‌توان پی ش‌بینی ک��رد که محمد المرس��ی و دولت‬ ‫وی و جامعه مصر پی چ‌های تاریخی خطرناک و س��ختی در‬ ‫پیش دارند‪ .‬المرسی م ی‌توانست در مقطعی با ایجاد اجماع‬ ‫و رویکرد بهتری‪ ،‬گروه‪‎‬های اجتماعی را به دور خود جمع کند‪،‬‬ ‫اما نتوانسته سیاست جمع‌گرایی و مش��ارکتی را حداقل در‬ ‫طول این مدت اعمال کند و بیش��تر به صورت س��لیقه‌ای‬ ‫و فردی اق��دام کرده اس��ت‪ .‬پی ش‌بینی م ی‌ش��ود تحوالت‬ ‫آینده مصر با خش��ونت بیش��تری همراه باشد؛ حتی ممکن‬ ‫است با عدم مقبولیت محمد المرس��ی و اخوان‌المسلمین‬ ‫در آینده روبه‌رو شویم‪g.‬‬ ‫ردپاي دولت‌هاي عربي‬ ‫در خيابان‌هاي قاهره‬ ‫صادق‌الحسینی در گفت‪‎‬و‪‎‬گو با مثلث‬ ‫‪3‬‬ ‫محم�د صادق‌الحس�ینی‪ ،‬کارش�ناس مس�ائل‬ ‫تو‪‎‬گویی به بررس�ی تحوالت اخیر‬ ‫خاورمیان�ه‪ ،‬در گف ‪‎‬‬ ‫مصر و ناآرام ی‪‎‬ها در این کش�ور پرداخ�ت‪ .‬وی معتقد‬ ‫اس�ت كه مصر در آس�تانه ی�ک تحول ب�زرگ و حتی‬ ‫ریش�ه‌دارتر از انقالب ‪ 25‬ژانویه ق�رار دارد؛ انقالبیون‬ ‫م ی‪‎‬خواهند در راستای نظام‪‎‬بندی انقالب‪‎‬شان حرکت‬ ‫کنن�د و گام‪‎‬های اساس�ی و ماه�وی به س�وی ایجاد‬ ‫یک س�اختار انقالبی بردارند‪ .‬این کارشناس م ی‪‎‬گوید‬ ‫اکنون مهمترین ماموریت المرس�ی این است که نوع‬ ‫رابطه‌اش را با رژی م‌صهیونیس�تی‪ ،‬جمهوری اسالمی‬ ‫ایران و کشورهای عربی کاملا مشخص کند‪ .‬وی باید‬ ‫معادالت بی ن‌المللی زمان حس�نی مب�ارک را ب ه‌گونه‬ ‫دیگری از نو‌ترس�یم کند‪ .‬همچنین صادق‌الحسینی‬ ‫بر ای�ن باور اس�ت ک�ه رئی س‪‎‬جمهوری مص�ر باید با‬ ‫گردهم آوردن نیروهای اپوزیسیون و غیراپوزیسیون‪،‬‬ ‫ی�ک تصمیم جدی ب�رای ریش�ه‌دارتر ک�ردن انقالب‬ ‫مصر بگی�رد‪ .‬امروز مص�ر در خط�ر اس�ت‪ ،‬بنابراین‬ ‫رئی س‌جمهوری باید تمامی‌صداها را بشنود و در جهت‬ ‫مصلحت مصری‌ها گام بردارد؛ المرسی باید صحنه را‬ ‫از حالت احتمال ایجاد درگیری خارج کند و به س�مت‬ ‫وحدت نیروهای انقالبی سوق دهد‪.‬‬ ‫مصر اخیرا بازهم ناآرام شده است؛ تحوالت اخیر‬ ‫و درگیری میان برخی مخالفان محمد المرسی و‬ ‫نیروهای نظامی را چگونه ارزیابی م ی‪‎‬کنید؟‬ ‫‪ l‬مص��ر در آس��تانه یک تح��ول ب��زرگ و حتی‬ ‫ریش��ه‌دارتر از انق�لاب ‪ 25‬ژانویه ق��رار دارد؛ در واقع اکنون‬ ‫انقالبیون م ی‪‎‬خواهند در راس��تای نظام‪‎‬بندی انقالب‪‎‬شان‬
‫‪ l‬باید توجه داشت حکومت کنونی اقدامی اساسی‬ ‫و انقالبی علیه آمریکا و رژیم‌صهیونیستی انجام نداده است‪.‬‬ ‫این در حالی است که در شعارهای مردم و پالکاردهای‌شان‬ ‫این مس��اله کاملا به‌عنوان یک مطالبه مشخص بود‪ .‬در‬ ‫حقیقت یک مدیریت خارجی جهت ایجاد فتنه در مصر به‬ ‫چش��م م ی‌خورد و برخی عناصر داخلی نیز به این دخالت و‬ ‫بحران دامن زدند‪.‬‬ ‫آیا المرس�ی توان مقابله ب�ا دخالت‪‎‬های خارجی‬ ‫را ندارد؟‬ ‫‪ l‬حکومت المرسی به دلیل نیازهای مبرم اقتصادی‬ ‫و غی راقتصادی به بس��یاری از حکومت‪‎‬های خارجی که در‬ ‫ایجاد تنش در مصر دخیل هستند‪ ،‬امتیازاتی داده است‪ .‬این‬ ‫در حالی است که این رویکرد المرسی موجب خواهد شد که‬ ‫حکومتش بیش از پیش به کمک‪‎‬های خارج وابسته شود‪.‬‬ ‫در کل م ی‪‎‬توان این‌گونه بیان داشت که مجموعه احزاب و‬ ‫گروه‪‎‬های انقالبی‪ ،‬تعامل با خارج را به تعامل با داخل‌ترجیح‬ ‫داده‪‎‬اند‪ .‬یعنی میان خودشان در داخل به تقابل پرداخته‪‎‬اند‬ ‫و در تعامل با خارج‪ ،‬وارد یک مس��ابقه شده‏اند‪ .‬در حقیقت‬ ‫‪ l‬محمد المرس��ی امروز به‌‌‌عنوان رئی س‌جمهوری‬ ‫منتخب مردم مصر بای��د از‌تردید خارج ش��ود؛ وی باید به‬ ‫عنوان رئی س‌جمهور تمام مردم وارد عمل ش��ود نه‌تنها به‬ ‫عنوان رئی س‌جمهور جنبش اخوان‌المس��لمين و هواداران‬ ‫خودش‪ .‬حرکت رو به‌جل��و ب رای مصر ام��روز یک امر الزم‬ ‫اس��ت؛ همچنین دولت مصر باید در س��ایه اتح��اد ملی و‬ ‫اطمینان‌بخشی به تمام طوایف‪ ،‬این مساله را ثابت کند که‬ ‫قدرت این را دارد به جای تقاب��ل در داخل به تقابل با برخی‬ ‫نیروهای مداخله‌گر در مصر بپردازد و همچنین به تعامل با‬ ‫تمامی‌گروه‪‎‬های داخلی روی بیاورد‪ .‬رئی س‪‎‬جمهوری مصر‬ ‫باید با گردهم آوردن نیروهای اپوزیسیون و غی راپوزیسیون‪،‬‬ ‫یک تصمیم جدی ب رای ریش��ه‌دارتر ک��ردن انقالب مصر‬ ‫بگی��رد‪ .‬اقدام‌های انقالب��ی به نفع طبقه مس��تضعفین و‬ ‫ضعی ف‌تر میان مردم مصر موجب خواهد شد این وضعیت‬ ‫رودررویی میان نخبگان از بین ب��رود‪ .‬امروز مصر در خطر‬ ‫است‪ ،‬بناب راین رئی س‌جمهوری باید تمامی‌صداها را بشنود‬ ‫و در جهت مصلح��ت مصری‌ها گام بردارد‪ .‬المرس��ی باید‬ ‫صحنه را از حالت احتم��ال ایجاد درگیری خ��ارج کند و به‬ ‫سمت وحدت نیروهای انقالبی سوق دهد‪ .‬بناب راین وی باید‬ ‫بين‌الملل‬ ‫چ�را م�ردم از حکوم�ت المرس�ی خش�مگین‬ ‫هستند؟‬ ‫ش�خص المرس�ی در جهت خروج کشورش از‬ ‫بحران چه اقداماتی باید انجام دهد؟‬ ‫دولت جدید مصر در حوزه سیاس�ت خارجی چه‬ ‫مسائلی را باید مدنظر قرار دهد؟‬ ‫‪ l‬دولت جدی��د مصر بای��د در سیاس��ت خارجی‬ ‫به‌خصوص در رابطه با مساله کمپ دیوید‪ ،‬آمریکا و اتحادیه‬ ‫اروپا و ارتجاع عرب در منطقه خلی ج‌فارس‪ ،‬چاره‌ای بیندیشد‪.‬‬ ‫اکنون برخی کش��ورهای عرب��ی در ایجاد ای��ن وضعیت‬ ‫در مصر نقش دارند؛ آن‪‎‬ها به وس��یله تجهی��ز مالی برخی‬ ‫گروه‪‎‬ها و اختالف‌افکنی میان‌ش��ان اکنون در مصر تنش‬ ‫ایجاد کرده‌اند‪ .‬اما المرسی باید از این عرصه خارج شده و به‬ ‫یک اقدام انقالبی روی بیاورد‪ .‬تنها در این صورت معادالت‬ ‫دشمنان مصر بر هم خواهد خورد و آنها از بازی در سرنوشت‬ ‫مصر مح��روم خواهند مان��د‪ .‬اکنون مهمتری��ن ماموریت‬ ‫المرسی این است که نوع رابطه‌اش را با رژیم‌صهیونیستی‪،‬‬ ‫جمهوری اسالمی ای ران و کشورهای عربی کاملا مشخص‬ ‫کند؛ وی باید معادالت بی ن‌المللی زمان حس��نی مبارک را‬ ‫به‌گونه دیگری از نو‌ترسیم کند‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫حرکت کنند و گام‪‎‬های اساسی و ماهوی به سوی ایجاد یک‬ ‫س��اختار انقالبی بردارند‪ .‬در حال حاضر با وجود گذشت دو‬ ‫سال از انقالب مصر‪ ،‬هنوز در تمام وزارتخانه‪‎‬ها‪ ،‬سازمان‪‎‬ها‪،‬‬ ‫نهادهای اطالعات��ی‪ ،‬ارتش و دولت‪ ،‬بقایای رژیم حس��نی‬ ‫مبارک حض��ور دارن��د؛ درواقع ای��ن افراد در ح��ال تالش‬ ‫ب رای بازگش��ت به زمان پیش از انقالب مصر هس��تند‪ .‬با‬ ‫صراحت م ی‏توان گف��ت آنچه اکنون به عن��وان قتل‌عام‪،‬‬ ‫ش��ورش‪ ،‬تخریب اموال عمومی‪ ،‬حمله به متروها‪ ،‬قطارها‪،‬‬ ‫وزارتخانه‏های مختلف‪ ،‬رادی��و و تلویزیون و مقرهای حزب‬ ‫حاکم در مصر شاهد هس��تیم‪ ،‬یک حرکت هدایت‌شده از‬ ‫خارج و مدیریت شده در داخل به وسیله گروه احمد شفیق‪،‬‬ ‫بازنده انتخابات در ب رابر محمد المرس��ی اس��ت‪ .‬بناب راین‬ ‫س��اده‏لوحی و ساده‪‎‬اندیشی برخی سیاس��یون اپوزیسیون‬ ‫و ناتوان��ی و ضعف مدیریت حزب حاکم دس��ت به دس��ت‬ ‫هم داده‪‎‬اند تا اوضاعی ش��بیه اوضاع کودتای سال ‪ 32‬که‬ ‫جهت بازگرداندن ش��اه ای ران صورت گرف��ت‪ ،‬در مصر نیز‬ ‫انجام بگیرد‪.‬‬ ‫هم اپوزیس��یون و هم دولت حاکم تالش‌شان بر این است‬ ‫که خودشان را به مراکز قدرت منطقه و بی ن‪‎‬المللی نزدیک‬ ‫کنند؛ بناب راین این مس��ائل باعث م ی‪‎‬شود که دخالت‪‎‬های‬ ‫خارجی در مص��ر افزایش یابد‪ .‬وقتی ک��ه معادله معکوس‬ ‫م ی‌ش��ود‪ ،‬عمال خطر جنگ داخلی و ب رادرکشی نیز بیشتر‬ ‫م ی‌شود‪ .‬به دلیل این رویکرد‪ ،‬این گروه‪‎‬ها در داخل نتوانستند‬ ‫یک حکومت وحدت ملی ایجاد کنند‪ ،‬در صورتی که دو جناح‬ ‫اصلی اسالمگراها و مل ی‌گراهای ناصریستی که خودشان‬ ‫را به عنوان ستون اصلی جبهه اپوزیسیون معرفی کرده‌اند‪،‬‬ ‫در تله‌ای که برخی کشورهای خارجی ب رای‌شان گذاشته‌اند‪،‬‬ ‫گرفتار شده‌اند‪ .‬از یک سو کس��انی چون محمد الب رادعی‬ ‫و عمرو موس��ی‪ ،‬اغلب در وابس��تگی با خارج کارهای‌شان‬ ‫را تنظیم م ی‌کنند و از س��وی دیگر نیز محمد المرس��ی و‬ ‫اخوان‌المسلمین در زدوبندهای آش��کار یا مخفی با مراکز‬ ‫قدرت منطقه‪‎‬ای و بی ن‪‎‬المللی از عربس��تان و قطر گرفته تا‬ ‫ایاالت متحده آمریکا در حال مسابقه با اپوزیسیون هستند‪.‬‬ ‫قاطعیت را همراه با نرمش در ب رابر گروه‌های داخلی سیاسی‬ ‫به کار ببرد تا بتواند انقالب مصر را به س��مت ریش��ه‌دارتر‬ ‫شدن هدایت کند‪.‬‬ ‫آی�ا مس�ائل اخی�ر در کاه�ش محبوبی�ت‬ ‫اخوان‌المسلمین نیز تاثیری خواهد داشت؟‬ ‫‪ l‬اخوان‌المس��لمین تشکیالت بس��یار گسترده‬ ‫و مستحکمی‌اس��ت؛ این جریان هم تش��کیالت وسیعی‬ ‫دارد و هم طرفداران بسیار زیادی‪ .‬اکنون م ی‌توان گفت که‬ ‫طرفداران این رژیم افزایش یافته‌اند و در مقابل سکوالرها‪،‬‬ ‫چپ ی‌ها و پان‌عربیس��ت‌ها ب��ه نوع��ی گارد گرفته‌اند‪ .‬این‬ ‫در حالی اس��ت که بس��یاری از حامیان رژیم سابق گمان‬ ‫م ی‌کردند المرسی در ب رابر گروه‌های مخالف سست خواهد‬ ‫ش��د‪ .‬از این لحاظ بعید به نظر م ی‌رس��د پش��توانه مردم ی‌‬ ‫المرسی یا حزب اخوان‌المسلمین کاهش یافته باشد‪.‬‬ ‫با این اوصاف چه آینده‪‎‬ای را برای مصر پی ش‌بینی‬ ‫م ی‪‎‬کنید؟‬ ‫‪ l‬این تابلوی��ی که از مص��ر اکنون نش��ان داده‬ ‫م ی‌شود‪ ،‬خیلی خوش��بینانه نیست‪ ،‬مگر اینکه گروه‪‎‬های‬ ‫مختلف مصری خیلی سریع به خود بیایند و از این مسابقه‬ ‫ب ی‌نتیجه دست بکش��ند و به‌دنبال یک آشت ی‌ملی واقعی‬ ‫حرکت کنند‪g .‬‬ ‫‪51‬‬
‫نگاهي ديگر‬ ‫خاورميانه‬ ‫ظهور يك‌گروه شبه‌نظامي‬ ‫احكام دادگاه «پورت سعيد» مصر را به وضعيت فوق‌العاده كشاند‬ ‫نویسنده‪:‬اشرفخلیل‪/‬مترجم‪:‬میالدقاری‌حیدری‬ ‫بين‌الملل‬ ‫‪ 25‬ژانویه سال ‪ 2013‬میالدی همزمان با دومین سالگرد‬ ‫انقالب مصر‪ ،‬روز خوبی ب رای این کش��ور نبود اما هی چ‌کس‬ ‫نم ی‌دانست که فردای آن روز‪ ،‬حوادث تلخ‌تری در راه است‪.‬‬ ‫این منابع دوگانه ناآرام ی‌ و خشونت‪ ،‬وضعیت متزلزل مصر‬ ‫مدرن را به‌طور کامل به صحنه درگیری و خون‌ریزی تبدیل‬ ‫کرد‪.‬‬ ‫س��اعت ‪ 10‬صبح ش��نبه ‪ 26‬ژانویه بخش اول احکام‬ ‫پرونده متهمان حادثه فوتبال ورزش��گاه «پورت سعید» که‬ ‫خشونت‌بارترین حادثه فوتبالی در تاریخ مصر بود‪ ،‬اعالم شد‪.‬‬ ‫قاضی این پرونده بالفاصله بعد از اعالم حکم اعدام ب رای ‪21‬‬ ‫متهم این حادثه که شهروندان عادی هوادار تیم پورت سعید‬ ‫بودند‪ ،‬بالفاصله از محل دادگاه خارج شد‪.‬‬ ‫در تاری��خ اول ماه فوریه س��ال ‪ 2012‬می�لادی بعد از‬ ‫مسابقه تیم‌های فوتبال باشگاه «االهلی» قاهره و باشگاه‬ ‫«المصری» ش��هر پورت س��عید‪ ،‬هواداران تیم المصری به‬ ‫زمین بازی ریخت��ه و به رقبا حمله کردن��د‪ .‬پلیس نیز اقدام‌‬ ‫خاصي انجام نداد و تنها تماشاگر این حادثه بود که در جریان‬ ‫آن ‪ 72‬تن که عمدتا هواداران تیم االهلی بودند‪ ،‬جان خود را از‬ ‫دست دادند‪ .‬در نهایت ‪ 73‬تن – از هواداران باشگاه المصری‬ ‫گرفته تا مسئوالن ورزشگاه و مقام‌های پلیس که به انفعال و‬ ‫نادیده‌گرفتن حادثه متهم شده بودند ‪ -‬در رابطه با این حادثه‬ ‫محاکمه شدند‪.‬‬ ‫هواداران تندروی باشگاه االهلی بارها خواستار اجرای‬ ‫عدالت در ارتباط با این پرونده شده و تاکید کرده‌اند که چنانچه‬ ‫نتیجه قضایی اعالم‌ش��ده مورد قبول آنها نباشد‪ ،‬دست به‬ ‫اقدام‌های خشونت‌آمیز خواهد زد‪.‬‬ ‫به‌دنب��ال اعالم حک��م دادگاه‪ ،‬صدها ت��ن از هواداران‬ ‫باش��گاه االهلی که در قاهره جمع ش��ده بودند‪ ،‬دس��ت به‬ ‫ش��ادی زدند ولی این حکم باعث نارضايتی شدید ساکنان‬ ‫پورت‌سعید شد‪.‬‬ ‫تنها چند دقیقه بع��د از اعالم حکم دادگاه‪ ،‬س��اکنان‬ ‫پورت‌س��عید به خیابان‌ها ریخته و تالش کردن��د به زندان‬ ‫محلی که متهم��ان این حادثه در آن نگهداری م ی‌ش��وند‪،‬‬ ‫وارد شوند‪ .‬تا ش��نبه عصر‪ ،‬تعداد قربانیان در پورت سعید به‬ ‫حداقل ‪ 30‬تن رس��یده بود و نیروهای ارتش در تمامی‌شهر‬ ‫مستقر شده بودند‪.‬‬ ‫به‌حادثه پورت سعید به‌عنوان نمودي از انقالب مصر و‬ ‫پیامدهای آن اشاره م ی‌شود‪ .‬تندروهای االهلی به‌طور فعال‬ ‫در انقالب مصر ش��رکت داش��تند و بعد از آن هم به دشمن‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪52‬‬ ‫سرسخت نیروهای پلیس و هم به منتقد جدی شورایعالی‬ ‫نیروهای مس��لح تبدیل ش��دند‪ .‬گروهی از این افراد تاکید‬ ‫دارند که حادثه پورت سعید نه به دلیل انفعال و‌ب ی‌توجهی‬ ‫مقام‌های رسمی بلکه در نتیجه یک اقدام امنیتی از پیش‬ ‫تعیین شده ب رای تنبیه این گروه از مخالفان رخ داده است‪ .‬از‬ ‫طرف دیگر هواداران پورت سعید معتقدند که حکم صادرشده‬ ‫تنها جنبه نمايشي داشته و متهمان به دالیل واهی و بسیار‬ ‫جزئی‪ ،‬تنها ب رای آرام‌کردن تندروها به مجازات مرگ محکوم‬ ‫شده‌اند‪ .‬این مساله نشان م ی‌دهد که هی چ‌کدام از دو طرف‬ ‫به سیستم قضایی مصر و‌ب ی‌طرف بودن احکام صادرشده‬ ‫ایمان ندارد‪.‬‬ ‫به‌رغم ناآرام ی‌ها و اعتراضات شنبه‪ ،‬تندروهای االهلی‬ ‫همچنان م ی‌توانند به دولت چشم داشته باشند ولی هواداران‬ ‫پورت س��عید تنها باید منتظر نهم ماه مارس و زمان اعالم‬ ‫حکم ‪ 52‬متهم دیگر – از جمله چند مقام ارشد پلیس‪ -‬باشند‪.‬‬ ‫تندروهای االهلی از هم‌اکنون تهدید کرده‌اند که چنانچه این‬ ‫مقام‌های امنیتی آزاد ش��ده یا احکام س��بک دریافت کنند‪،‬‬ ‫دست به خشونت و ناآرام ی‌خواهند زد‪.‬‬ ‫این حادث��ه خش��ونت‌بار ب��ا ناآرام ی‌های سیاس��ی‬ ‫همزمان بود که دو س��ال بعد از س��قوط «حسنی مبارک»‬ ‫رئی س‌جمهوری س��ابق مصر همچنان در این کشور ادامه‬ ‫دارد‪ .‬حدود ساعت هفت بعدازظهر جمعه ‪ 25‬ژانویه‪ ،‬میدان‬ ‫التحریر قاهره محلی پرتنش و ناآرام ب��ود‪ .‬ده‌ها هزار تن از‬ ‫شهروندان معترض مصری از ساعت‌ها قبل به خیابان آمده‬ ‫و علیه دولت شعار م ی‌دادند‪ .‬بسیاری از این شعارها از جمله‬ ‫«ما نم ی‌رویم‪ ،‬او باید برود» درست همان شعارهایی بود که‬ ‫در جریان انقالب دو س��ال قبل سر داده م ی‌ش��د‪ .‬به‌دنبال‬ ‫گس��ترش درگیری پلیس و معترضان‪ ،‬نیروهای امنیتی به‬ ‫استفاده از گاز اشک‌آور متوسل شدند‪.‬‬ ‫در این می��ان‪« ،‬صالح عنانی» هنرمند برجس��ته و از‬ ‫فعاالن انقالبی در حالی که صورتش را پوش��انده بود‪ ،‬پای‬ ‫بلندگو ب��ه صحب ت‌های خ��ود ادام��ه داده و تاکید م ی‌کرد‬ ‫که باگذش��ت دو س��ال از انقالب مصر که ب��رای برکناری‬ ‫حسن ی‌مبارک صورت گرفته بود‪ ،‬تنها چهره دشمنی جدید‬ ‫را آش��کار کرده اس��ت‪ .‬او همچنین فریاد م ی‌زد‪« :‬دوستان‬ ‫من! دولت فعلی مص��ر‪ ،‬کثی ف‌تری��ن و پلیدترین دولت در‬ ‫مصر اس��ت‪ .‬م ی‌دانیم که م��ا در آن زمان فک��ر م ی‌کردیم‬ ‫حسن ی‌مبارک آلوده‌تردین فرد است ولی اين دولت به مراتب‬ ‫کثی ف‌تر است‪».‬‬ ‫با توجه به شکاف‌ها و قطب ی‌شدن مصر‪ ،‬جای تعجب‬ ‫نیست که دومین سالگرد انقالب مصر‪ ،‬زمان مناسبی ب رای‬ ‫جشن گرفتن و گرام ی‌داش��تن تحوالت دو سال قبل نبوده‬ ‫اس��ت‪ .‬یکی از مهم‌ترین مس��ائلی که در فض��ای دومین‬ ‫س��الگرد انقالب مصر به‌ش��دت جلب نظر م ی‌کرد‪ ،‬نبودن‬ ‫هیچ‌تریبون یا محلی ب رای سخنرانی بود‪ .‬در واقع هیچ‌کدام‬ ‫از شرکت‌کنندگان و فعاالن حزبی حاضر در میدان التحریر‬ ‫این زحمت را به خود نداده بودند و تنها در بهترین حالت یک‬ ‫سخنران‪ ،‬حرف‌هایش را پای میکروفون فریاد م ی‌زد‪ .‬در حالی‬ ‫که در جریان انقالب ‪ 2011‬یکی از برجسته‌ترین مسائل‪ ،‬وجود‬ ‫سخنران‌ها و‌تریبون‌هایی بود که گروه‌های مختلف از پای‬ ‫آن سرودهای انقالبی م ی‌خواندند‪.‬‬ ‫مساله مهم دیگر به میدان آمدن یک گروه از مخالفان‬ ‫سرس��خت و تندروی اخوان‌المس��لمین بود ک��ه به‌نوعی‬ ‫نخس��تین نمایش عمومی از حضور خیابانی آنها به شمار‬ ‫م ی‌رف��ت‪ .‬این فعاالن ش��به نظامی ک��ه با الگوب��رداری از‬ ‫گروه‌های آنارشیستی اروپایی فعالیت م ی‌کنند‪ ،‬در این روز‬ ‫به خیابان آمده بودند تا هم ب��ه نیروهای پلیس ضربه بزنند‬ ‫و هم به س��اختمان‌های دولتی و دفاتری که ب��ه نوعی به‬ ‫اخوان‌المسلمین مربوط هستند‪ ،‬آسیب وارد کنند‪.‬‬ ‫این شب ه‌نظامیان که لباس‌های مشکی به تن داشته‬ ‫و صورت‌های خود را پوش��انده بودند‪ ،‬ظه��ور گروهی جدید‬ ‫از مخالفان انقالب��ی مصر را به نمایش گذاش��تند و حضور‬ ‫گسترده و چند صد نفری آنها در خیابان‌های مصر‪ ،‬بحث‌ها و‬ ‫گمانه‌زن ی‌هایی را درباره فعالی ت‌ها و مواضع خشونت‌بار آنها‬ ‫به‌دنبال داشت‪ .‬عده‌ای انقالبیون کهنه‌کار مصر بر این باور‬ ‫بودند که این گروه تازه ظهور كرده‪ ،‬از عده‌ای «بچه» تشکیل‬ ‫شده اس��ت که با تماش��ا کردن چند برنامه تلویزیونی وارد‬ ‫صحنه شده‌اند‪ .‬عده‌ای دیگر نیز بر این باور بودند که حضور‬ ‫و فعالیت آنها به راحتی این امکان را ب رای المرسی و حامیان‬ ‫او فراهم م ی‌کند تا به مخالفان دولت برچس��ب آنارشیست‬ ‫و خ رابکار بزنند‪.‬‬ ‫در هر حال‪ ،‬رویکردهایی که این گروه شب ه‌نظامی در‬ ‫جمعه ‪ 25‬ژانویه ‪ 2013‬در پیش گرفتن��د‪ ،‬با رفتارهای عمده‬ ‫مخالفان دولت اس�لامگرای فعلی تف��اوت چندانی ندارد؛‬ ‫درگیری با پلیس و حمله به ساختمان‌های دولتی‪ .‬با این حال‬ ‫آنچه مهم به نظر م ی‌رسد کنترل این گروه شب ه‌نظامی است‬ ‫تا انقالبیونی که تمام امید خود به تغییر از طریق مذاکره و‬ ‫ابزارهای صلح‌آمیز را از دست داده‌اند‪ ،‬آرمان‌های از دست رفته‬ ‫خود را در آنها جست و جو نکنند‪g .‬‬ ‫منبع‪ :‬تایم‬
‫آمريكا‬ ‫ورود يك غيرخودي به كاخ‌سفيد‬ ‫جدال سناتورها با جان‌كري در كميته روابط خارجي سناي آمريكا‬ ‫ترجمه‪ :‬پوریا محمدی‬ ‫بين‌الملل‬ ‫و منجر به تش��دید خشونت‌هایی ش��ود که تاکنون موجب‬ ‫کشته‌شدن ‪ 65‬هزار نفر طی دو سال جنگ داخلی شده است‪.‬‬ ‫پرس��ش و پاس��خی که کمی به کج‌خلقی و ناراحتی‬ ‫انجامید با ران جانسون‪ ،‬سناتور جمهوریخواه ایالت ویکانسن‬ ‫و یکی از افراد محبوب جنبش ت ی‌پارتی بود‪ .‬جانس��ون که‬ ‫روز چهارشنبه گذشته هیالری کلینتون را ب رای پاسخگوی ی‌‬ ‫درباره حادثه بنغازی تحت فش��ار قرار داده بود‪ ،‬از جان کری‬ ‫خواس��ت تا به سواالتی پاس��خ دهد که احس��اس م ی‌کرد‬ ‫هیالری کلینتون از پاس��خ دادن به آنها طفره رفته اس��ت‪.‬‬ ‫کری به جانسون گفت‪« :‬س��ناتور! باتوجه به تمام جوانب‪،‬‬ ‫فکر م ی‌کنم ما م ی‌دانیم چه اتفاقی افتاده است‪ .‬یک جلسه‬ ‫توجیهی برگزار ش��د و نوارهایی در این جلس��ه ارائه شد که‬ ‫همه آنهایی که در جلسه حاضر بودند این نوارها را دیدند‪».‬‬ ‫جانس��ون ادامه داد‪« :‬بله‪ ،‬ما م ی‌دانیم در بنغازی چه اتفاقی‬ ‫افتاده است‪ ،‬ولی نم ی‌دانیم چرا به ما اطالعات غلط داده شد‪».‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫جان کری‪ ،‬س��ناتور دموکرات ایالت ماساچوست‪ ،‬روز‬ ‫‪ 24‬ژانویه در جلسه بررس��ی نامزدی‌اش به‌عنوان وزیر امور‬ ‫خارجه در کمیته روابط خارجی مجلس سنا‪ ،‬در کاپیتول هیل‬ ‫واشنگتن حاضر شد‪.‬‬ ‫جان ک��ری اواخ��ر صحب ت‌ه��ای افتتاحیه خ��ود در‬ ‫مقابل کمیته روابط خارجی س��نا بود که ناگهان معترضی‬ ‫صحب ت‌های او را قطع کرد‪ .‬زنی که لباس��ی صورتی به تن‬ ‫داش��ت در حالی که پلیس به زور او را از اتاق خارج م ی‌کرد‪،‬‬ ‫فریاد زد‪« :‬ما احتیاج به صلح با ای ران داریم! ما داریم هزاران نفر‬ ‫را م ی‌کشیم! چندنفر دیگر باید کشته شوند تا بگوییم دیگر‬ ‫بس است! من از مردن دوستانم خسته شده‌ام!»‬ ‫کری ب��ه صندلی خود برگش��ت و در حالی‬ ‫که س��ر تکان م ی‌داد‪ ،‬با یادآوری آخرین باری که‬ ‫به‌عنوان یک معترض به جنگ ویتنام‪ 42 ،‬سال‬ ‫پیش در مقابل این کمیته قرار گرفته بود‪ ،‬گفت‪:‬‬ ‫«روزی که ب��رای اولین بار به واش��نگتن آمدم و‬ ‫حرف زدم‪ ،‬جزو مردمی‌بودم که به اینجا آمدند تا‬ ‫صدایشان شنیده شود‪ .‬حاال این اعتراض‪ ،‬به نوعی‪،‬‬ ‫نقطه پایان خوبی ب رای صحب ت‌های من است‪».‬‬ ‫حرکت جان کری از یک غیرخودی به خودی‪ ،‬بارها‬ ‫در طول زندگی حرف ‌ه‌ای‌اش تکرار شده است؛ گذر‬ ‫از یک معترض پرتاب‌کننده سنگ تا یک سناتور‬ ‫قانون‪ ،‬از ی��ک انزواطلب معذب تا فردی محبوب‬ ‫هم‌قطارانش و حاال از یک منتقد خارج از دولت تا‬ ‫یک مدافع سیاست‌های آن‪ .‬این چالشی است که‬ ‫جان کری ب رای آن به خوبی آماده شده است‪ .‬اغلب‬ ‫سناتورها‪ ،‬چه از حزب دموکرات و چه جمهوریخواه‪،‬‬ ‫بخش زیادی از جلسه اس��تماع را صرف ستایش‬ ‫از جان کری کردند که به‌زودی با ریاس��ت کمیته‬ ‫روابط خارجی س��نا خداحافظی خواهد کرد‪ .‬باب‬ ‫کورکر‪ ،‬سناتور ایالت تنسی و جمهوریخواه ارشد‬ ‫این کمیته‪ ،‬گف��ت‪« :‬من به نامزدی ش��ما ب رای‬ ‫این مقام به چشم کسی نگاه م ی‌کنم که تقریبا‬ ‫تمام زندگ��ی‌اش را در تدارک ب��رای این لحظه و‬ ‫توانایی خدمت در این مقام گذرانده است‪ .‬هیچ فرد دیگری‬ ‫در مجلس سنای ایاالت‌متحده وجود ندارد که بیشتر از شما‬ ‫ب رای مسائل حیاتی و مهم ب رای کش��ورمان‪ ،‬وقت و انرژی‬ ‫صرف کرده باشد‪».‬‬ ‫در مقابل جان کری به شوخی اش��اره کرد که به نظر‬ ‫م ی‌رسد «بیرون انداختن او از سنا» تنها چیزی است که این‬ ‫روزها دموکرات‌ها و جمهوریخواهان را متحد کرده است‪ .‬او‬ ‫س��پس با جدیت تاکید کرد که اقتصاد همچنان مهم‌ترین‬ ‫اولویت در سیاست داخلی و خارجی ایاالت متحده است‪ .‬کری‬ ‫گفت‪« :‬بزرگترین چالش سیاست خارجی آمریکا در دستان‬ ‫شما خواهد بود‪ ،‬نه من‪ .‬زی را با اینکه اغلب گفته م ی‌شود ما اگر‬ ‫در جهان نیرومند نباشیم‪ ،‬نم ی‌توانیم در خانه قوی باشیم‪،‬‬ ‫اما در این روزهای بحران مالی و به‌عنوان عضوی از کمیته‬ ‫عالی‪ ،‬به خوبی م ی‌دانم که ما نم ی‌توانیم در جهان نیرومند‬ ‫باشیم‪ ،‬مگر آنکه در خانه قدرتمند باشیم‪».‬‬ ‫سواالت اغلب سناتورها حول نوع برخورد کری با ای ران‬ ‫دور م ی‌زد‪ .‬باتوجه به س��خنان بنیامین نتانیاهو درباره این‬ ‫موضوع که ای ران اواخر بهار یا اوایل تابستان به خط قرمز ـ‬ ‫نقطه‌ای که دیگر نتوان ای ران را از دستیابی به سالح‌هسته‌ای‬ ‫بازداشت ـ م ی‌رس��د‪ ،‬زمان ب رای راه‌حل دیپلماتیک در حال‬ ‫تمام شدن است؛ کری در پاس��خ به این سواالت گفت که از‬ ‫موضع رئی س‌جمهور مبنی بر «ممانعت‪ ،‬نه مهار» حمایت‬ ‫م ی‌کند‪.‬‬ ‫ک��ری همچنین بر موضعش درباره مس��اله س��وریه‬ ‫پافشاری کرد‪ .‬وی که در جلس ه‌های قبلی به نظر م ی‌رسید‬ ‫موافق موضع جنگ‌طلبانه نیروهای مخالف دولت س��وریه‬ ‫است‪ ،‬با تایید موضع دولت‪ ،‬تاکید کرد که هرچند بشار اسد‪،‬‬ ‫رئی س‌جمهور سوریه باید برود‪ ،‬ولی کمک‌های تسلیحاتی‬ ‫در این وضعیت م ی‌تواند نتیجه معکوسی در پی داشته باشد‬ ‫کری در پاسخ به این گفته اکتفا کرد که وزارت امور خارجه‪،‬‬ ‫تحت هدایت او به همکاری در این زمینه همچون س��ابق‬ ‫ادامه خواهد داد‪.‬‬ ‫در این جلس��ه همچنین س��وال‌هایی درباره نامزدی‬ ‫چاک هیگل‪ ،‬س��ناتور سابق ایالت نب راس��کا‪ ،‬به‌عنوان وزیر‬ ‫دفاع از جان کری پرس��یده ش��د که کری حمایت خود را از‬ ‫این انتخاب اوبام��ا اعالم کرد‪ .‬کورکر‪ ،‬نس��بت به عضویت‬ ‫چاک هیگل در گروه��ی به نام «گروه صف��ر» که هدفش‬ ‫از‌بی ن‌بردن تمام سالح‌های هسته‌ای روی زمین است‪ ،‬اب راز‬ ‫نگرانی کرد‪ .‬کری در پاسخ به این نگرانی گفت‪« :‬من چاک‬ ‫هیگل را م ی‌شناسم‪ .‬چاک هیگل یک فرد میهن‌‌پرست و‬ ‫قوی اس��ت و در مقام وزیر دفاع نیز‪ ،‬وزیری میهن‌پرس��ت و‬ ‫قدرتمند خواهد بود‪».‬‬ ‫کری‪ ،‬هنگام صحب��ت درباره مصر با حالتی پرش��ور‬ ‫گزارش‌های رسیده از اظهارات ضد‌یهودی محمد المرسی‪،‬‬ ‫رئی س‌جمهور مصر را محکوم ک��رد و گفت گه آمریکا هنوز‬ ‫فرصت دارد روابط خود را با این کش��ور مهم و حیاتی بهبود‬ ‫ببخش��د‪ .‬کری گفت‪« :‬مصر‪ ،‬یک‌چهارم جهان عرب است‬ ‫و بخش��ی مهم از هرآنچه در خاورمیانه به‌دنبال تحقق آن‬ ‫هستیم؛ صلح با اسرائیل‪ ،‬حفاظت از صحرای سینا‪ ،‬امنیت‪،‬‬ ‫توسعه و پیش��رفت این بخش از جهان باتوجه به‬ ‫یک اقتصاد باز و رقابتی و مبتنی بر حاکمیت قانون‬ ‫و اقتدار دولت‪».‬‬ ‫زمانی که از کری پرسیده ش��د آیا طرح‌های‬ ‫ابتکاری هیالری کلینتون در زمینه زنان و دختران‬ ‫را ادامه خواهد داد‪ ،‬ک��ری گفت که جایگاه معاونت‬ ‫وزارتخانه را ک��ه در زمان کلینتون ش��کل گرفته‪،‬‬ ‫حفظ خواه��د ک��رد و کار او را توس��عه خواهد داد‪.‬‬ ‫کری همچنین درباره موضوع چین گفت که او نیز‬ ‫همچون اوباما مشتاق است تا دولت تمرکز خود را‬ ‫به جای خاورمیانه به آسیا معطوف کند‪.‬‬ ‫برخ��ی از مس��ائلی ک��ه ک��ری در جایگاه‬ ‫وزی رامورخارج��ه و جزئ��ی از دولت با آنها دس��ت و‬ ‫پنجه نرم خواهد کرد‪ ،‬همان مس��ائلی اس��ت که‬ ‫او در دهه ‪ 70‬با آنها درگیر بود‪ .‬راند پائول‪ ،‬س��ناتور‬ ‫جمهوریخواه ایالت کنتاکی اش��اره کرد‪« :‬شما بعد‬ ‫از ویتنام‪ ،‬به‌شدت مخالف بمباران در کامبوج بودید‪،‬‬ ‫چون فکر م ی‌کنم احس��اس م ی‌کردید کنگره این‬ ‫عملیات را تائید نکرده است‪ .‬آیا عقیده شما درباره‬ ‫آن بمباران تغییر کرده است؟ آیا فکر م ی‌کنید قضیه‬ ‫لیبی با کامبوج فرق م ی‌کن��د؟» کری در جواب به‬ ‫این سوال گفت‪« :‬هیچ استاندارد مطلقی وجود ندارد‬ ‫که بگوید رئی س‌جمهور چه زمانی م ی‌تواند از قانون‬ ‫اختیارات جنگی استفاده کند و چه زمانی این حق را دارد که‬ ‫به صورت یکجانبه دست به اقدام بزند‪».‬‬ ‫کری در صحب ت‌های ابتدای جلسه‪ ،‬با یادآوری اینکه‬ ‫ب رای اولین بار سیاس��ت خارجی را از پ��درش ‪ -‬که کارمند‬ ‫بخش خدمات سیاس��ی وزارت امورخارجه بوده ‪ -‬و سر میز‬ ‫شام آموخته است‪ ،‬لحظه‌ای ساکت ش��د و سپس در حالی‬ ‫که صدایش م ی‌لرزید ادامه داد‪« :‬اگر مرا تائید کنید‪ ،‬به‌عنوان‬ ‫وزیری کارم را ش��روع خواه��م کرد که هم به خون س��نا در‬ ‫رگ‌هایش افتخار م ی‌کند و هم به اینکه عضوی از خانواده‬ ‫وزارت امورخارجه بوده است‪ .‬کار پدرم در زمان روسای‌جمهور‬ ‫دموکرات و جمهوریخواه‪ ،‬باعث ش��د تا م��ن و خانواده‌ام به‬ ‫نقاط مختلف جهان س��فر کنیم و من در این سفرها شاهد‬ ‫فداکاری‌ها و از خودگذشتگی و تعهد مردان و زنان این کشور‬ ‫در وزارت امور خارجه و به خاطر آمریکا بودم‪g ».‬‬ ‫منبع‪ :‬تایم‬ ‫‪53‬‬
‫پروندهويژه ‌‬ ‫پرونده‌ويژه‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪54‬‬ ‫نخبگان وابسته‬
‫نخبگان در دوره رضا و محمد رضا پهلوي چگونه به قدرت راه مي‌يافتند و رابطه آنها با شاه چگونه بود؟‬ ‫پرونده‌ويژه‬ ‫تكنوكرات‌هاي بي‌اراده‬ ‫و البته وابسته‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫رابطه نخبگان با رژيم شاه‪،‬رابطه‌اي پيچيده‬ ‫بود كه گاهي در تناقض با اوامر شاهانه قرار‬ ‫مي‌گرفت؛توسعه آمرانه رضا و محمد‌رضا شاه‬ ‫پهلوي و ارتباط نخبگان با آن معجون مجعولي بود‬ ‫كه هيچ‌گاه برنامه‌هاي شاه را به سامان نرساند‪،‬چه‬ ‫آنكه در يك‌سو اجراي بي چون و چراي امر ملوكانه‬ ‫بود و در يك سوي ديگر نخبگاني كه بايد به اين‬ ‫دستورات تن مي‌دادند‪.‬‬ ‫‪55‬‬
‫‪1‬‬ ‫پرونده‌ويژه‬ ‫«ش��اه نخب ه‌کش بود‪.‬نم ی‌توانس��ت نظ رات کسی را‬ ‫برخالف اوامر شاهانه متحمل ش��ود‪ .‬سرنوشت نخبگان در‬ ‫رژیم پهلوی راهی به سوی تاریکی بود‪ »...‬اینها جمالتی است‬ ‫که در کتاب خاط رات پرویز راجی و حسین فردوست بارها و‬ ‫بارها م ی‌توان مشاهده کرد؛ جایی که وقتی نویسنده در دیدار‬ ‫با شاه با دس��توری برخالف نظرش مواجه م ی‌شود در خلوت‬ ‫خود این‌گونه چهره رژیم پهلوی را روشن م ی‌کند‪.‬‬ ‫رژیم پهلوی نه از درون الیگارشی خانواده‌های سیاسی و‬ ‫نه از درون اح��زاب با اعضایی از دانش��گاه‌های سیاس��ی و‬ ‫محی ط‌های علمی‌بیرون آمد‪ ،‬بلکه با شروع کودتایی ریشه‬ ‫دواند که در پیشانی خود‪ ،‬سربازی قلدر را داشت و در پ س‌پرده‬ ‫کانونی از نخبگان سیاسی که از قاجار دل شسته بودند و در‬ ‫پی فره ایزدی دیگری م ی‌گشتند‪ .‬پس رضاخان سوادکوهی را‬ ‫ش��اه کردند و خود در میانداری امور کوش��یدند‪ ،‬اما رضا قلدر‬ ‫روحیه مماشات با روش��نفکران و نخبگان را نداشت و آنها را‬ ‫رنجاند و دل به آرمانی دیگری بس��ت ک��ه همانند او دولتی‬ ‫نظامی داشت و به‌دنبال تسخیر جهان بود‪ .‬افتراق اصلی از‬ ‫اینجا شکل گرفت که همان کانون‌های نخبگانی که روزی‬ ‫شاه را وادار به نوس��ازی ای ران کرده بودند و چادر را از سر زنان‬ ‫ای رانی کندند تا فرهنگی اروپایی شکل گیرد‪ ،‬این تغییر مسیر‬ ‫را نخواهد پذیرفت‪ .‬پس شاه باید برود و چه کسی بهتر از آن‬ ‫که او را نصب کرد و تاج بر سرش گذاشت؛ محمد‌علی فروغی‬ ‫خود رضا قلدر را شاه ای ران کرد و خود او را از سریر قدرت به زیر‬ ‫کشید تا فرزند او شاه شود؛تنها قولی که فروغی م ی‌توانست‬ ‫به شاه بدهد‪ .‬انگلیس با وسعت امپ راتوری خود‪ ،‬م ی‌دانست‬ ‫که ب رای غروب نکردن خورشید در سرزمینش باید با معتمدان‬ ‫محلی و خانواده‌های پ رنفوذ سر و س��ری به هم زند‪ ،‬پس در‬ ‫رقابت با روس��یه و بعدها آمریکا او پایگاه‌های ‪ 200‬ساله‌ای از‬ ‫خاندان‌های ای رانی با تاثیرگذاری شگرف در جغ رافیای سیاسی‬ ‫ای ران را داشت‪ .‬از خزیمه علم در شمال شرق و شرق تا شیخ‬ ‫خزعل در جنوب غرب و از قوام‌الملک ش��ی رازی در جنوب تا‬ ‫میرزا‌حس��ین فرمانفرما زمینداری بزرگ در سراس��ر ای ران و‬ ‫بختیاری‌های غرب‪ .‬انگلیس نخب ه‌پرور نبود‪ ،‬خانواده ساز بود‪.‬‬ ‫شاید به همین دلیل است که امی راسداهلل علم‪ ،‬پسر خزیمه‬ ‫علم باید داماد قوام‌الملک شی رازی و وارث دو خانواده پرنفوذ‬ ‫شود‪ .‬در سیاست انگلیس این خانواده‌ها بودند که در سیاست‬ ‫یار و غار دولت فخیمه بودند‪ .‬اما رضا‌ش��اه گرچه با برخی از‬ ‫خاندان‌های همراه انگلیس نس��اخت و کمر به نابودی آنها‬ ‫بست و خان‌ها را به آمپول هوا سکته داد‪ ،‬اما با همه آنها سلبی‬ ‫برخورد نکرد و برخی را تکریم کرد و در کنار خود قرار داد‪ .‬پس‬ ‫از رفتن رضا‌شاه‪ 12،‬سال کافی بود که نخبگان از تارک‌نشینی‬ ‫و عزلت دیکتاتوری بیرون بیایند و در دسته‌جات و گروه‌های‬ ‫سیاسی به صف شوند‪ .‬دانشگاه‌ها که روزی ب رای توسعه ای ران‬ ‫ساخته شده بودند در میتینگ‌های سیاسی مطالبات حزبی را‬ ‫طلب م ی‌کردند‪ .‬بسیاری از وابستگان بعدی رژیم پهلوی خود‬ ‫در دوران دانشجویی پ رالتهاب دهه ‪ 20‬مخالف رژیم سلطنت‬ ‫و رضا‌شاه بودند و در احزاب چپ یا ملی ب رای آرمان حزب در‬ ‫کلوب‌ها یا نش��ریات حزبی مب��ارزه م ی‌کردند‪ ،‬ام��ا پس از‬ ‫ی ترجیح دادند تا کارگزار رژیم شوند‪.‬‬ ‫گوشه‌نشینی در دهه بعد ‌‬ ‫در این میان حمله متفقین به ای ران راه را ب رای ابرقدرتی دیگر‬ ‫باز کرد؛ آمریکا که سابقه ننگین انگلیس را در ای ران نداشت دل‬ ‫بسیاری از نخبگان ای رانی را برد‪ .‬این امر همزمان شده بود با‬ ‫اجرای ب رنامه‌ای ب رای توسعه و آبادانی ای ران توسط آمریکایی‬ ‫که خود نزد روشنفکران ای رانی امری بس��یار پسندیده بود و‬ ‫بسیاری را ش��یفته خود کرد‪ .‬اصل چهار اشاره به بند چهارم‬ ‫سخنران ی‌ ترومن پس از جنگ بود که در این سخنرانی خود‬ ‫گفته بود کشورهای غنی یک مسئولیت اخالقی ب رای کمک‬ ‫به کش��ورهای فقیر دارن��د‪ .‬در آن زم��ان ب رنامه کمک‌های‬ ‫ایاالت‌متحده آمریکا محدود ب��ه کمک‌های فنی بود ولی از‬ ‫س��ال ‪ ۱۹۵۰‬برنامه امنیت مش��ترک آمریکا ب رای کمک به‬ ‫کشورهای ضعیف‪ ،‬جهت جلوگیری از گرایش آنان به سوی‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪56‬‬ ‫اردوگاه شرق بود‪ .‬در پايیز ‪ 1327‬دولت ای ران قراردادی با آمریکا‬ ‫امضا کرد که ب راساس آن آمریکا با اعزام یک هیات تحقیق‪،‬‬ ‫نیازهای اقتصادی ای ران را ارزیابی‌کند‪ .‬کارشناسان آمریکایی‬ ‫پس از چهار ماه تحقیق به این نتیجه رسیدند که تخصیص‬ ‫یک وام ‪ 250‬میلیون دالری از بانک صادرات و واردات آمریکا‬ ‫م ی‌تواند برنامه هفت ساله عمرانی ای ران را تامین نماید‪ .‬در‬ ‫ای ران تبلیغات فراوانی از سوی دولت «ساعد» به نفع اعطای‬ ‫این وام صورت گرفت و سفر شاه به آمریکا در آبان ‪ 1328‬نیز‬ ‫بیشتر به منظور راضی کردن آمریکای ی‌ها به پرداخت این وام‬ ‫بود‪ .‬البته شاه از این سفر دست خالی بازگشت و پرداخت این‬ ‫وام به بهانه ناتوانی ای ران در بازپرداخت به موقع آن موکول به‬ ‫امضای قرارداد جداگانه‌ای میان دو کش��ور راجع به مقررات‬ ‫اصل چهار گردید‪ .‬این ق��رارداد ‪ 27‬مهر ‪ 1329‬می��ان رزم‌‌آرا‬ ‫نخس ت‌وزیر و دکتر هنری گریدی ـ سفیر آمریکا در ته ران ـ به‬ ‫امضا رسید‪ .‬در پی امضای این قرارداد هیات‌های کارشناسی‬ ‫بیشتری ب رای بررسی اوضاع اقتصادی ای ران از طرف آمریکا به‬ ‫ته ران آمدند و اقدامات خود را در پی این سفرها و در چارچوب‬ ‫اصل چهار‌ترومن در ای ران آغاز کردن��د‪ .‬در پروژه اصل چهار‬ ‫بسیاری از ای رانیان تحصیلکرده به خدمت این برنامه احیای‬ ‫اقتصادی ای ران در‌آمدند که بعدها در کانون موسوم به مترقی‬ ‫جمع شدند‪ .‬کودتای ‪ 28‬مرداد‪ ،‬سپهر سیاست در ای ران را به‬ ‫تاریکی برد‪ .‬شاه در ب رنامه سیاسی بعد از کودتا با سمت‌دهی‬ ‫به احزاب دولتی‪ ،‬نخبگان واپس‌‌زده را جذب کرد‪ .‬اولین گزینه‬ ‫ب رای اجرای این سیاس��ت یکی از همان خانواده‌های پ رنفوذ‬ ‫سیاسی وابسته به انگلیس بود‪ ،‬امی ر‌اسداهلل علم که در میانه‬ ‫دهه ‪ 20‬به دربار راه پیدا کرده بود و مدتی معاون وزیر و وزیر و‬ ‫استاندار ش��ده بود‪ ،‬مسئول تاس��یس حزبی موسوم به مردم‬ ‫گشت‪.‬حزب مردم در ‪ ۱۳۳۶‬موجودیت خود را اعالم کرد‪ .‬سران‬ ‫ای��ن ح��زب غالب��ا چهره‌ه��ای علم��ی‌ و دانش��گاهی و‬ ‫شخصی ت‌های سیاسی و حکومتی بودند‪ .‬رهبر عملی این‬ ‫حزب تا پایان حیات سیاس��ی آن اس��داهلل علم بود‪ .‬از دیگر‬ ‫بنیانگذاران این حزب م ی‌توان از پروفسور یحیی عدل (پدر‬ ‫جراحی نوین ای��ران)‪ ،‬دکت��ر پرویز ناتل‌خانلری (نویس��نده‪،‬‬ ‫پژوهشگر نامدار و شاعر)‪ ،‬دکتر موسی عمید (رئیس دانشکده‬ ‫حق��وق و از وکالی برجس��ته )‪ ،‬دکت��ر حس��ن س��توده‬ ‫ته رانی(حقوقدان) و‪ ...‬نام برد‪ .‬در اين میانه ب رای رقابت با حزب‬ ‫دولتی مردم‪ ،‬حزبی دیگر باید جلوه‌گر م ی‌شد؛ حزب ملیون‪ .‬این‬ ‫بار نخس ت‌وزیر وقت منوچهر اقبال به میانه حزب‌داری آمد‪.‬‬ ‫اعضای این حزب بیش��تر از می��ان وزرا‪ ،‬نمایندگان مجلس‪،‬‬ ‫مقامات وقت و رجال سیاسی اداری رژیم بودند‪ .‬دکتر اقبال در‬ ‫اولین جلسه حزبی خود عنوان کرد‪« :‬در دنیای امروز حکومت‬ ‫دموکراسی! بدون احزاب و تشکیالت اجتماعی معنی ندارد‪.‬‬ ‫شاهنشاه دستور فرموده‌‏اند که سیستم دو حزب در مملکت‬ ‫برقرار شود‪ .‬پس حزب ملیون در مقابل حزب مردم تاسیس‬ ‫م ی‌گ��ردد‪ ».‬اوج فعالیت حزب��ی احزاب م��ردم و ملیون در‬ ‫سال‪ ۱۳۳۹‬مقارن با انتخابات پرآشوب دوره بیستم مجلس‬ ‫شورای ملی متجلی م ی‌شود‪ .‬در این دوره از انتخابات تقلبات‬ ‫فراوان و زد و بند بسیاری صورت گرفت‪ .‬با آشکار شدن اسناد‬ ‫تقلبات انتخاباتی و زد و بند حزب مردم به‌عنوان اقلیت و حزب‬ ‫ملیون به‌عنوان حزب اکثریت انتخابات باطل اعالم شد و هر‬ ‫دو ح��زب اعتب��ار خ��ود را از دس��ت دادن��د‪ .‬بدی��ن ترتیب‬ ‫دکترمنوچه راقبال‪ ،‬نخس ت‌وزیر وقت از سویی و اسداهلل علم از‬ ‫س��ویی دیگر از دبیرکلی حزب ملیون و مردم استعفا دادند و‬ ‫حزب ملیون عمال با برکناری نخس��ت‌وزیر از میان رفت‪ .‬اما‬ ‫حزب مردم به صورتی کمرنگ با رهبری یحیی عدل و سپس‬ ‫علینق ی‌کنی‪ ،‬ناصر عاملی و محمد فضائلی تا سال ‪ ۱۳۵۳‬در‬ ‫صحنه ب��ود و در دوره ‪ ۲۱‬مجل��س در س��ال‪۱۳۴۲‬و ‪ ۲۲‬در‬ ‫سال‪۱۳۴۶‬و بیست و س��ه در س��ال‪ ۱۳۵۰‬در رقابت با حزب‬ ‫ای ران‌نوین همچنان به ایفای نقش اقلیت پرداخت‪ .‬حزب مردم‬ ‫در دوران حیات خ��ود با جناح‌بندی‌ها و اختالفات بس��یاری‬ ‫روبه‌رو بود و سرانجام در سال ‪ ۱۳۵۳‬با برقراری نظام تک‌حزبی‬
‫نگاهي از درون‬ ‫درباره كتاب‌هاي افشاگرانه و تحليلي نخبگان نظام پهلوي‬ ‫‪2‬‬ ‫کتاب‌های بس��یاری در مورد خاندان پهلوی از سوي‬ ‫نخبگان اين نظام منتش��ر ش��ده که ش��اید مهمترین آنها‬ ‫دو کتاب ظهور و س��قوط س��لطنت پهلوی و خاط رات پنج‬ ‫جلدی امی ر‌اسداهلل علم باش��د‪ .‬در این میان دو کتاب دیگر؛‬ ‫پش��ت‌پرده تخت طاووس و از کاخ ش��اه تا زندان اوین نیز‬ ‫نگاه روشنفکرانه نخبگانی اس��ت که با حضور در دستگاه‬ ‫شاه فکر م ی‌کردند م ی‌توانند اين سیس��تم فاسد را اصالح‬ ‫کنند‪ .‬کتاب‌های دیگری نیز منتشر شده است از جمله کتاب‬ ‫خاط رات پرویز راجی‪ ،‬خدمتگزار تخت‌طاووس که به خاط رات‬ ‫آخرین سفیر شاه در انگلستان اشاره دارد و نگاهی به رقابت‬ ‫دو جریان انگلیسی و آمریکایی در دربار شاه و یارگیری آنها‬ ‫از نخبگان م ی‌کند‪.‬‬ ‫ظهور و سقوط سلطنت پهلوی؛ نگاهی به درون‬ ‫پش�ت‌پرده تخت‌‌طاووس؛ فعالیت‌ه�ای فرهنگی‬ ‫شهبانو!‬ ‫کت��اب پش��ت‌پرده‬ ‫تخت‌طاووس نوشته مینو‬ ‫صمیم ی‌ از مسئوالن دفتر‬ ‫ف��رح پهل��وی توس��ط‬ ‫دکترحس��ین ابوترابی��ان‬ ‫‌ترجمه و انتشارات اطالعات‬ ‫آن را منتشر کرده است‪ .‬مینو‬ ‫صمیم��ی‌ دخت��ر «صادق‬ ‫صمیمی» رئیس اسبق موزه ای ران باستان در این کتاب پس‬ ‫از نقل مجمل زندگینامه خ��ود ـ از دوران نوجوانی تا پایان‬ ‫تحصیالت عالی در س��وئیس و بازگشت به ای ران ـ ابتدا به‬ ‫شرح دوره‌ای م ی‌پردازد که متعاقب استخدام در وزارت‌خارجه‬ ‫به‌عنوان منشی سفارت ای ران در سوئیس به‌کار مشغول بوده‬ ‫است‪ .‬وی طی شش سال خدمت در سفارت ای ران (از ‪1346‬‬ ‫تا ‪ )1352‬به سبب تسلط کامل به سه زبان فرانسه‪ ،‬آلمانی و‬ ‫انگلیس��ی‪ ،‬نقش مهمی‌در رت��ق و فتق ام��ور مربوط به‬ ‫سفرهای متعدد شاه و فرح به کشور سوئیس داشته و مسائل‬ ‫گوناگونی از آنچه طی این س��فرها رخ م ی‌داده در کتابش‬ ‫آورده که هر یک به سهم خود ب رای آگاهی به حقایق اوضاع‬ ‫دربار از اهمیت خاصی برخوردار اس��ت‪ .‬نویس��نده در سال‬ ‫‪ 1352‬به دعوت ف��رح به ای��ران باز‌م ی‌گردد و سرپرس��تی‬ ‫دبیرخان��ه و دفتر روابط عمومی «س��ازمان ملی حمایت از‬ ‫کودکان» را (که زیر نظر فرح اداره م ی‌شد) به عهده م ی‌گیرد‪‌،‬‬ ‫تا آنگاه که در س��ال ‪ 1355‬مس��تقیما وارد تشکیالت دفتر‬ ‫مخصوص فرح م ی‌شود و به‌عنوان منشی مخصوص او در‬ ‫امور بی ن‌المللی به‌کار م ی‌پردازد‪.‬‬ ‫در طول دو سالی که مینو صمیمی‪‌،‬مقام منشی امور‬ ‫بی ن‌المللی فرح را به عهده داشت‪ ،‬با جریان‌های پشت‌پرده‬ ‫ب ی‌ش��ماری در دربار آشنا م ی‌ش��ود و آنطور که خود مدعی‬ ‫اس��ت‪ ،‬س��رانجام پی م ی‌برد که‪« :‬در درب��ار پهلوی مرزی‬ ‫بین خدمت ب رای رژیم و اس��تفاده‌های شخصی وجود ندارد‬ ‫و مقامات درباری از طری��ق کانال‌هایی که وجود دارد ثروت‬ ‫عمومی را به جی ب‌های خود سرازیر م ی‌کنند‪».‬‬ ‫پرونده‌ويژه‬ ‫ظهور و س��قوط س��لطنت‬ ‫پهلوی عنوان کتابی اس��ت‬ ‫دو جلدی که در سال ‪۱۳۶۹‬‬ ‫توسط انتش��ارات موسسه‬ ‫اطالع��ات و موسس��ه‬ ‫مطالع��ات و پژوهش‌های‬ ‫سیاس��ی منتشر ش��د‪ .‬این‬ ‫کتاب تا مرداد سال ‪ ۱۳۸۶‬به‬ ‫چاپ نوزدهم رسیده و با شمارگان قریب به ‪ ۱۶۰‬هزار نسخه‬ ‫به‌عنوان پرفروش‌ترین کتاب تاریخی ای ران شناخته م ی‌شود‪.‬‬ ‫جلد اول شامل خاط رات ارتش��بد حسین فردوست‪ ،‬دوست‬ ‫صمیم��ی‌محمدرض��ا ش��اه پهل��وی از دوران کودکی و‬ ‫رئی س‌دفتر وی��ژه اطالعات وی اس��ت که توس��ط عبداهلل‬ ‫شهبازی‪ ،‬تاریخ‌نگار و پژوهشگر تاریخ معاصر وی رایش شده‪.‬‬ ‫جلد دوم‪ ،‬با عنوان «جس��تارهایی از تاری��خ معاصر ای ران»‬ ‫تالیف عبداهلل شهبازی است که در این جلد ب رای اولین بار‬ ‫اسناد اطالعاتی در تاریخ‌نگاری ای ران مورد استفاده قرار گرفت‬ ‫و برخی مقاطع مهم تاریخ معاصر ای ران و زندگی گروهی از‬ ‫رجال برجس��ته دوران پهلوی بازگو ش��د‪ .‬جلد دوم در واقع‬ ‫به‌نوعی توضیح اس��ام ی‌ و رخدادهای جلد نخست است و‬ ‫تکمی ل‌کنن��ده خاط��رات فردوس��ت ب ر‌اس��اس اس��ناد و‬ ‫پژوهش‌های تاریخی‪.‬‬ ‫اما حسین فردوس��ت کیس��ت و چگونه وارد زندگی‬ ‫محمد‌رضا ش��اه ش��د؟ او دارای درجه ارتش��بدی‪ ،‬باالترین‬ ‫درجه نظامی ارتش شاهنشاهی و رئی س‌دفتر ویژه اطالعات‬ ‫محمدرضا شاه پهلوی بود؛ یکی از برجسته‌ترین و موثرترین‬ ‫چهره‌های سیاس��ی ‪ -‬اطالعات��ی رژیم پهلوی‪ .‬حس��ین‬ ‫فردوست از دوران کودکی به‌عنوان دانش‌آموز دبستان نظام‬ ‫وارد کالس مخصوصی شد که رضا‌ش��اه ب رای ولیعهدش‬ ‫محمدرضا پهل��وی ترتی��ب داده بود‪ .‬رضا‌ش��اه که تمایل‬ ‫داشت در کنار فرزندش دوست و همبازی درسخوانی باشد‪،‬‬ ‫فردوست را مورد توجه خاص قرار داد و وی را به دربار راه داد‪.‬‬ ‫فردوس��ت از کودکی نزدیک‌ترین دوست محمدرضا شاه و‬ ‫محرم اسرار او ش��د‪ .‬با عزیمت محمدرضا شاه به سوئیس‬ ‫ب رای تحصیل در کالج له‌روزه‪ ،‬فردوس��ت تنها همکالسی‬ ‫بود که با او به‌طور رس��می اعزام ش��د و طی این س��ال‌ها‬ ‫همچنان صمیم ی‌ترین یار محمدرضا ش��اه بود‪ .‬طی این‬ ‫س��ال‌ها این رابطه متقابل تعمیق یاف��ت و چنان پیوندی‬ ‫پدیدار ش��د که گویی فردوس��ت جزو مکمل شخصیت و‬ ‫زندگی محمدرضاشاه اس��ت‪ .‬با آغاز پادشاهی محمد‌رضا‪،‬‬ ‫فردوس��ت همچنان در کنار او بود و این رابط��ه چنان بود‬ ‫که ش��اه در کتاب ماموریت ب رای وطنم تنها کس��ی را که‬ ‫دوست خود معرفی کرده فردوست بود؛ «در آن موقع دوست‬ ‫صمیمی‌من پسری بود به نام حسین فردوست که پدرش‬ ‫ستوان ارتش بود‪ .‬حس��ین در دوران تحصیل در سوئیس‬ ‫با من هم��درس بود و بعد هم با درجه س��رهنگی س��مت‬ ‫استادی دانشکده افس��ری را عهده‌داری م ی‌کند و فعال در‬ ‫گارد شاهنشاهی مش��غول انجام وظیفه‌ است‪ ».‬فردوست‬ ‫هم‌زم��ان در س��ال‌های ‪ ۱۳۴0 -۱۳۴9‬قائم‌مقام س��اواک‬ ‫(سازمان اطالعات و امنیت کش��ور) و در سال‌های ‪-۱۳۵7‬‬ ‫‪ 1350‬رئیس سازمان بازرسی کل کشور بود‪ .‬رفتار و مواضع‬ ‫ارتشبد فردوس��ت در زمان حوادث سال‌های ‪۱۳۵6-۱۳۵7‬‬ ‫که منجر به پیروزی انقالب ‪ ۱۳۵۷‬شد‪ ،‬ش��ایعاتی را درباره‬ ‫وی بر سر زبان‌ها انداخت‪ .‬فردوست در خاط راتش عملکرد‬ ‫خود علیه حکومت پهلوی در زمان اوج‌گیری انقالب را تایید‬ ‫م ی‌کند‪ .‬از جمله‪ ،‬فردوست در صدور اعالمیه‌بیطرفی ارتش‬ ‫در صبح ‪ ۲۲‬بهمن ‪ ۱۳۵۷‬که منجر به پیروزی نهایی انقالب‬ ‫شد‪ ،‬نقشی تعیی ن‌کننده داشت‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫از میان رفت‪ .‬اما بعد از ‪ 28‬م��رداد این آمریکایی ها بودند که‬ ‫به‌دنبال نفوذ سیاسی ب رای خود کانونی را با عنوان مترقی به‬ ‫می دان سیاست ای ران فرستادند‪ .‬تجربه حزبی در ای ران این گروه‬ ‫را متقاعد س��اخت تا از عنوان رس��می ح��زب پرهیز کنند و‬ ‫نخبگانی که وارد این تشکیالت م ی‌ش��دند در واقع عمدتا‬ ‫توسط گروهی از جوانان تحصیلکرده در آمریکا و گروهی از‬ ‫وزرا و رجال دولتی چون حسنعلی منصور و امیرعباس هویدا‬ ‫تشکیل گشت و با از میان رفتن حزب ملیون‪ ،‬در نقش حزبی‬ ‫در مقابل حزب م��ردم ظاهر ش��د و در انتخابات ‪ ۲۱‬مجلس‬ ‫شورای ملی در سال ‪ ۱۳۴۲‬شرکت کرد‪ .‬تاسیس این کانون در‬ ‫واقع پی ش‌درآمد حزب ای ران نوین بود که یک سال و اندی بعد‬ ‫از این کانون توسط همین اعضا ایجاد گشت‪ .‬وقتی دولت به‬ ‫کانون مترقی رسید‪ ،‬ای ران نوین از درون آن برآمد‪ .‬حزب ای ران‬ ‫نوین بزرگ‌ترین و ماندگارترین حزب دولتی در عصر پهلوی بود‬ ‫که همواره تا تاس��یس نظام تک‌حزبی‪ ،‬اکثریت را در دست‬ ‫داش��ت و بیش از یک دهه در فضای خال��ی از فعالی ت‌های‬ ‫حزبی به حیات خود ادامه داد‪ .‬نخس��تین دبیرکل این حزب‬ ‫حسنعلی منصور بود که در اس��فند ‪ ۱۳۴۲‬به نخس ت‌وزیری‬ ‫رس��ید‪ .‬با قتل منصور معاون دبی��رکل حزب ای��ران نوین‪،‬‬ ‫امیرعباس هویدا نخس��ت‌وزیر و دبیرکل حزب شد‪ .‬فعالیت‬ ‫حزب ای ران نوین بسیار وس��یع بود و کمیته‌های متعددی را‬ ‫عالوه بر کمیته مرکزی دربر م ی‌گرفت‪ .‬این کمیته‌ها شامل‬ ‫کمیته اجرایی و دفتر سیاسی‪ ،‬سازمان جوانان‪ ،‬زنان‪ ،‬کشاورزان‪،‬‬ ‫کارگران‪ ،‬بازرگانان‪ ،‬سندیکاهای کارگری‪ ،‬اتحادیه‌های اصناف‬ ‫و تشکیالت وابسته دیگر بود‪ .‬حزب نشریاتی نیز در سراسر‬ ‫کشور منتشر م ی‌ساخت و روزنامه ندای ای ران نوین ارگان آن‬ ‫محسوب م ی‌ش��د‪ .‬حزب ای ران نوین ب رای آموزش کادر خود‬ ‫اقدام به تأسیس مدرسه عالی علوم سیاسی و امور حزبی کرد‬ ‫که پس از ادغام آن در حزب رس��تاخیز‪ ،‬ب��ه آن حزب متعلق‬ ‫گشت‪ .‬آمریکاییان البته ساختار سیاسی حاکمیت در ای ران را‬ ‫نیز نیازمند تحول و نوس��ازی جدی‌تری م ی‌دانستند که آن‬ ‫نظام دو حزبی ظاه را موجود ولی به واقع ناتوان و مفقود‪ ،‬یارای‬ ‫تأمین این مقصود را نداش��ت‪ .‬به‌عبارت دیگر آمریکاییان در‬ ‫تالش بودند طیف گس��ترده و جدیدی از نخبگان سیاسی‪،‬‬ ‫اقتصادی و اجتماعی را به حاکمیت وقت تزریق کنند که عالوه‬ ‫بر اعتماد متقابل قادر باشند تصویر جدیدی را که آمریکاییان‬ ‫از آینده سیاسی‪ ،‬اقتصادی و اجتماعی ای ران در ذهن داشتند‬ ‫محقق سازند و شخص شاه هم البته نم ی‌توانست نسبت به‬ ‫این نگرش حامیان آمریکایی خود با ب ی‌اعتنایی برخورد کند‪.‬‬ ‫بدین ترتیب و در راس��تای فراهم آوردن تمهی دات الزم‬ ‫ب رای تحقق این اه��داف‪ ،‬زمینه‌های تکوین و ش��کل‌گیری‬ ‫هس��ته‌های اولیه کانون مترقی در س��ال پایانی دهه ‪1330‬‬ ‫فراهم آمد‪ .‬برخی از اعضای کانون مترقی هم بعدها تصریح‬ ‫کردند که طرح شاه و حاکمیت ب رای کنار نهادن سیاستمداران‬ ‫قدیمی‌و سالخورده که دیگر در راستای اجرای طرحهای موسوم‬ ‫ب س��فید نم ی‌توانستند موثر واقع ش��وند‪ ،‬مقدمات‬ ‫به انقال ‌‬ ‫تش��کیل این کانون را فراهم ک��رد‪ .‬باور‌ناپذیری محمد‌رضا‬ ‫پهلوی به گردش نخبگان در درون سیستم حکومتی‪ ،‬کار را‬ ‫به جایی رساند که شاه در فرمانی همه احزاب را تعطیل کرد و‬ ‫رستاخیر ملت ای ران را بنیان گذاشت که نمایشی از تنوع زیستی‬ ‫سیاس��تمداران ای رانی بود‪ .‬طنز ماجرا زمانی شکل گرفت که‬ ‫در کمیته‌های حزبی رس��تاخیز افرادی از همه گرایش‌ها باید‬ ‫حول محور شاه قرار م ی‌گرفتند که نه‌تنها کمکی به تشتت‬ ‫آرا نم ی‌کرد بلکه بن‌بست بزرگی را در رژیم پهلوی ایجاد کرد تا‬ ‫بسیاری از مورخان‪ ،‬تشکیل حزب رستاخیر را یکی از بزرگترین‬ ‫اشتباهات سیاسی ش��اه بدانند‪ .‬حزب رستاخیز نخب ه‌کشی را‬ ‫کامل کرد؛ همه راه‌ها به سوی شاه ختم م ی‌شود‪ ،‬غرور و تبختر‬ ‫شاهنشاه هم به هی چ‌کس اجازه نم ی‌داد تا نظ رات خود را بیان‬ ‫کند‪ .‬اینجا بود که همان دور باطل به ش��کلی دیگر در میان‬ ‫نخبگان کشور شکل یافت؛ ه ر‌کس وابسته‌تر باشد به یکی‬ ‫از کانون‌های انگلیسی یا آمریکایی‪ ،‬کامیاب‌تر م ی‌شود‪g.‬‬ ‫‪57‬‬
‫مینو صمیمی‌در بخشی از کتاب خود راجع به هزینه‬ ‫برگزاری مراسم «س��ال جهانی کودک» که قرار بود توسط‬ ‫دفتر فرح در شهرهای مختلف ای ران ترتیب یابد‪ ،‬به موضوع‬ ‫اعانات مردمی‌اشاره کرده‪ ،‬م ی‌نویسد‪...« :‬من بیشتر راضی‬ ‫بودم که پولی بابت برگزاری جش��ن‌ها و مراسم تشریفاتی‬ ‫مصرف نکنی��م و تمام اعان��ات مردم را یکس��ره در اختیار‬ ‫خانواده‌های مس��تمند و محروم جنوب ش��هر ته ران قرار‬ ‫دهیم‪ ،‬نه اینکه تمام پول‌ها به سویی س��رازیر شود که در‬ ‫نهایت جیب مدیرعامل و مدی ر‌امور مالی سازمان را پر کند‪...‬‬ ‫و این حقیقت تلخی بود که اتفاق افتاد‪ .‬قبال شایعات زیادی‬ ‫راجع به اختالس مبالغ کالن در سازمان ش��نیده بودم‪ ،‬اما‬ ‫دراین مورد خودم با چش��مانم دیدم که چ��ه پول هنگفتی‬ ‫هدر رفت؛ و به جای کمک به خانواده‌های محروم ـ یا حتی‬ ‫فراهم کردن وسیله شادی و تفریح کودکان ـ کال در جیب‬ ‫حضرات انباشته شد‪».‬‬ ‫از کاخ ش�اه تا زندان اوین؛ دوای روشنفکری برای‬ ‫شاه‬ ‫پرونده‌ويژه‬ ‫کتاب «از کاخ شاه تا زندان‬ ‫اوین» اثری بس��یار مهم در‬ ‫تحلیل ماه‌های پایانی رژیم‬ ‫پهلوی و سال‌های ابتدایی‬ ‫انقالب اس�لامی است که‬ ‫البت��ه ب��ه بخش‌های��ی از‬ ‫خاطرات پنج س��ال زندگی‬ ‫آق��ای احس��ان نراق��ی‬ ‫اختصاص دارد‪ ،‬اما م ی‌تواند تا حدودی در شناخت این چهره‬ ‫که همواره در‌ هاله‌ای از ابهام قرار داشته موثر باشد‪ .‬از آنجا‬ ‫که افرادی چون نراق��ی در تاریخ معاصر ما کوش��یده‌اند تا‬ ‫حت ی‌المقدور در سایه حرکت کنند‪ ،‬کمتر مطالب منسجمی‬ ‫‌از آنها به ثبت رسیده اس��ت؛ اصلی که نویسنده در تدوین‬ ‫کتاب «از کاخ ش��اه تا زندان اوین» نیز کاملا به آن پایبند‬ ‫مانده است‪ .‬البته دالیل چنین گزیده‌گویی حتی در مورد این‬ ‫دوران کوتاه که عمده آن بعد از پیروزی انقالب سپری شده‬ ‫به مسائل مختلفی بازم ی‌گردد‪ .‬اما آنچه در مورد این گونه‬ ‫روایت‌گ��ری خاط��رات‪ ،‬حساس��یت خوانن��ده را بیش��تر‬ ‫برم ی‌انگیزد ب ی‌توجهی کامل آقای نراقی به وعده‌ای است‬ ‫که در مقدمه کتاب م ی‌ده��د‪« :‬در هر دو بخش این کتاب‪،‬‬ ‫یعنی کاخ و زندان کوشش کرده‌ام تا همچون یک وقایع‌نگار‬ ‫عمل کنم و بدون هیچ پی ش‌داوری با صداقت تمام‪ ،‬آنچه را‬ ‫بود تعریف نمایم‪(».‬ص‪ )15‬اولین نکته‌ای که در این زمینه‬ ‫نظر خواننده را به خود جلب م ی‌کند ناموزونی حجم مطالب‬ ‫ارائه ش��ده در کتاب با موضوعات جلس��ات طوالنی و چند‬ ‫ساعته آقای نراقی با شاه است‪ ،‬به‌طوری که عدم مطابقت‬ ‫حج��م مطال��ب ارائ��ه ش��ده در‌کت��اب ب��ا گفت‌وگوهای‬ ‫طوالن ی‌مدت صورت گرفته با شاه‪ ،‬حتی بر آقای نراقی نیز‬ ‫پوش��یده نمان��ده و بناب رای��ن وی در الب��ه‌الی ش��رح این‬ ‫گفت‌وگوه��ا‪ ،‬توضیحاتی را نی��ز جای داده ک��ه عالوه بر‬ ‫مخدوش ساختن شیوه و سبک وقایع‌نگاری‪ ،‬این ذهنیت را‬ ‫دامن م ی‌زند که نویس��نده به قصد پر ک��ردن جای خالی‬ ‫ی مبادرت کرده است‪ .‬این‬ ‫مطالب حذف شده به چنین اقدام ‌‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪58‬‬ ‫احتمال زمانی تقویت م ی‌شود که آقای نراقی در بخش دوم‬ ‫کتاب خود به موردی از گفت‌وگوهایش با شاه اشاره دارد که‬ ‫در بخش اول یافت نم ی‌ش��ود‪ .‬وی در مورد عوامل موثر در‬ ‫دومین دستگیری خود (هنگام تالش ب رای خروج از کشور به‬ ‫منظور چاپ دست‌نوشته‌های تهیه ش��ده از دیدارهایش با‬ ‫ش��اه) م ی‌گوید‪« :‬بعدها به کم و کیف قضیه پی بردم‪ .‬وزیر‬ ‫خارجه سابق دولت بازرگان‪ ،‬اب راهیم یزدی‪ ،‬که دیگر در دولت‬ ‫عضویت نداش��ت‪ ،‬ولی روابطش را با انقالبیون مس��لمان‬ ‫کماکان حفظ کرده بود‪ ،‬م ی‌ترس��ید تا مبادا من در کتابم‪،‬‬ ‫سخنانی از شاه را که درباره او گفته است‪ ،‬نقل کنم و احتماال‬ ‫از وابستگی تنگاتنگش با محافل آمریکایی حرفی به میان‬ ‫آورم‪ .‬یزدی که رقیب سرس��ختی ب رای بن ی‌صدر به حساب‬ ‫م ی‌آمد‪ ،‬شاید فکر م ی‌کرد من م ی‌توانم در زمینه بی ن‌المللی‬ ‫به بن ی‌صدر کمک کنم تا او موفق شود قضیه گروگان‌های‬ ‫آمریکایی را حل کند‪ ،‬بناب راین عامل اصلی بازداشت من او‬ ‫بود‪(».‬ص‪ )270‬زمانی که خواننده مطالب مورد اشاره در مورد‬ ‫آقای اب راهیم یزدی را در گفت‌وگوهای درج شده آقای نراقی‬ ‫با شاه نم ی‌یابد‪ ،‬به این جمع‌بندی م ی‌رسد که نویسنده در‬ ‫فصل نخس��ت آگاهانه مطالبی را حذف کرده است‪ .‬البته‬ ‫دقت نظر آقای نراقی ب��رای پرهیز از دادن اطالعاتی از این‬ ‫دس��ت و احتماال منحصر به فرد‪ ،‬به ای��ن موضوع خالصه‬ ‫نم ی‌شود بلکه وی تالش بس��یاری کرده تا حت ی‌االمکان از‬ ‫کسی نامی‌برده نش��ود‪ .‬البته آقای نراقی قبل از این شرح‬ ‫مبس��وطی از تالش‌ه��ای خ��ود ب��رای خارج ک��ردن این‬ ‫یادداشت‌ها از کشور بیان داشته است‪.‬‬ ‫یادداشت‌های علم (‪5‬جلد)؛شرح نوکری‬ ‫مجموع��ه پن��ج جل��دی‬ ‫«یادداش��ت‌های عل��م» از‬ ‫جمله آثاری است که به شرح‬ ‫خاط��رات وزی��ر درب��ار‬ ‫محمد‌رض��ا پهل��وی ط��ی‬ ‫س��ال‌های ‪ 1345‬ت��ا ‪1356‬‬ ‫اختصاص دارد‪ .‬جلد اول این‬ ‫مجموعه‪ :‬خاط��رات علم از‬ ‫‪ 47/11/24‬الی ‪ ،48/12/29‬جلد دوم از‪ 49/1/1‬الی ‪،51/12/21‬‬ ‫جلد سوم از ‪ 52/1/24‬الی ‪ ،52/12/21‬جلد چهارم از ‪53/1/2‬‬ ‫الی ‪ 53/12/29‬و جلد پنجم از‪ 54/1/1‬الی ‪ 54/12/30‬را در بر‬ ‫م ی‌گیرد و مسئولیت وی راس��تاری‪ ،‬تدوین‪ ،‬مقدمه‌نویسی و‬ ‫پاورق ی‌های آن را علینقی عالیخانی‪ ،‬از دوستان نزدیک علم و‬ ‫وزیر اقتصاد دولت‌های علم‪ ،‬منصور و هویدا در دهه ‪ 40‬برعهده‬ ‫گرفته است‪ .‬خاط رات علم‪ ،‬نخستین بار در سال ‪ 1371‬در دو‬ ‫جلد با عنوان «گفت‌وگوهای من با ش��اه» به چاپ رسید که‬ ‫متن ناقصی بود‪ .‬چاپ دوم این خاط رات (متن کامل) در سال‬ ‫‪ 1380‬به صورت مشترک توسط انتشارات ی‌ مازیار و معین در‬ ‫شمارگان ‪ 2200‬نسخه صورت گرفت‪.‬‬ ‫مجموعه پنج جلدی «یادداش��ت‌های عل��م» را باید‬ ‫یکی از مهم‌ترین و روش��نگرانه‌ترین منابع ب رای مطالعه و‬ ‫درک ماهیت رژیم پهلوی و ویژگ ی‌ها و خصایص آن دوران‬ ‫به ش��مار آورد و علت را در جایگاه و شخصیت نگارنده آن‪،‬‬ ‫یعنی وزیر دربار مقتدر محمدرضا‪ ،‬جس ت‌وجو کرد که شاه‪ ،‬او‬ ‫را از آشکار و نهان خویش آگاه م ی‌ساخت‪ .‬اگر از فردی به نام‬ ‫«ارنست پرون» که از دوران تحصیل محمدرضا در سوئیس‬ ‫با وی صمیمیت یافت و سپس به ای ران آمد و از محارم «شاه‬ ‫جوان» گردید‪ ،‬بگذریم‪ ،‬قطعا هیچ فرد دیگری را نم ی‌توانیم‬ ‫به نزدیکی و محرمیت علم به ش��اه بیابی��م؛ البته تفاوت‬ ‫میان پرون و علم آن است که اولی خاطره مکتوبی از دوران‬ ‫صمیمیت خود با محمدرضا بر جای نگذارد تا آیندگان را از‬ ‫مسائل پشت‌پرده سیاست رژیم پهلوی آگاه سازد‪ ،‬اما دومی‬ ‫‌با نگارش خاط رات روزانه‌اش به مدت چند سال‪ ،‬دریچه‌ای‬ ‫روی بسیاری از واقعیات ب رای آیندگان گشود تا اهل تحقیق‬ ‫و کشف واقعیات‪ ،‬با در دست داشتن سرنخ‌های فراوانی که‬ ‫از این خاط رات برجای گذارده شده است‪ ،‬به تعقیب مسائل و‬ ‫موضوعات بپردازند و به عمق حقایق دست یابند‪.‬‬ ‫این سخن شاید منتقدانی داشته باشد؛ چرا‌که از وزیر‬ ‫دربار محمدرضا که خ��ود از خاندانی وابس��ته به انگلیس‬ ‫و سرس��پرده رضاخان برخاس��ته و دوران رش��د جسم ی‌ و‬ ‫فکری‌اش را در خدمتگزاری به پهلوی و اربابان انگلیس��ی‬ ‫و آمریکایی آن سپری کرده اس��ت‪ ،‬جز بیان مشتی مجیز‬ ‫و مداهنه در حق ش��خص اول این رژی��م انتظاری نم ی‌رود‬ ‫و اتفاقا ادبیات درب��اری به کار گرفته ش��ده در نگارش این‬ ‫خاط رات نیز در نگاه اول چیزی جز همین تصور را به ذهن‬ ‫خواننده متبادر نم ی‌س��ازد‪ ،‬اما با تام��ل در متن‪ ،‬الیه‌های‬ ‫زیرین آن که ح��اوی انتقادات بعضا تند و تیزی نیز اس��ت‪،‬‬ ‫رخ م ی‌نماید و این عالمت سوال بزرگ را پیش روی ما قرار‬ ‫م ی‌دهد که چرا علم چنین نیش��دار و گزن��ده‪ ،‬بر وضعیت‬ ‫موج��ود دوران خویش نق��د م ی‌زند و در خ�لال آنها حتی‬ ‫ش��خص ش��اه را هم ‪ -‬هرچن��د در قالب الف��اظ و عبارات‬ ‫رنگ و لعاب زده‪ -‬ب ی‌نصیب نم ی‌گذارد و نس��بت به آینده‬ ‫اظهار ناامیدی و یأس م ی‌نماید‪ .‬پرویز‌راجی‪ ،‬آخرین س��فیر‬ ‫محمدرضا ش��اه در لندن نمونه‌اي است از ناتوانی سیاست‬ ‫خارجی و سقوط سطح دیپلمات‌های وزارت‌خارجه ای ران در‬ ‫سال‌های پایانی رژیم گذش��ته‪ .‬وجود چنین دیپلمات‌هایی‬ ‫در پایتخت‪ ،‬از جمله عوامل سقوط و نابودی رژیم به شمار‬ ‫م ی‌رفت‪ .‬راج��ی هم‌اکنون زنده اس��ت و در لن��دن زندگی‬ ‫م ی‌کن��د‪ .‬تنها مطلبی ک��ه از کتابش فهمیده م ی‌ش��ود و‬ ‫در واقع‪ ،‬تمامی‌هم و غم اوست‪ ،‬کس��ب خشنودی و نظر‬ ‫ش��خص ش��اه اس��ت‪ .‬در مقابل‪ ،‬چیزی که هیچ‌گاه به آن‬ ‫اشاره نم ی‌ش��ود و در نوش��ته‌هایش به کار نرفته‪ ،‬مصالح‬ ‫ملی اس��ت‪ .‬جملگی فعالی ت‌های او در کتاب خاط راتش با‬ ‫نام «خدمتگزار تخت‌طاووس» گرد آمده است و از روزهای‬ ‫پایانی خرداد ‪ 1355‬تا پیروزی انق�لاب را در بر دارد‪ .‬این اثر‬ ‫در اواخر ‪ 1371‬به زبان انگلیسی چاپ شد‪ .‬بحث او در این‬ ‫کتاب درباره س��ه محور اساسی اس��ت‪ -۱ :‬جلب نظر شاه‬ ‫‪ -2‬تأمین زمینه‌ها و تسهیالت الزم ب رای سفر خاندان شاه‬ ‫و درباریان به انگلیس ‪-3‬فراهم کردن بساط خوشگذرانی‪.‬‬ ‫او در سراسر کتابش بیان م ی‌کند که نه در گفت‌وگوهایش‬ ‫با مقامات انگلی��س‪ ،‬نه در تم��اس با مطبوع��ات و نه در‬ ‫قانع‌کردن کارگردانان ب ی‌ب ی‌س��ی درباره تعدیل حمالت و‬ ‫انتقاداتش به رژیم‪ ،‬کوچک‌ترین پیروزی و بهره‌ای به دست‬ ‫نیاورد‪ .‬این کتاب را نیز انتش��ارات روزنامه اطالعات منتشر‬ ‫کرده است‪g .‬‬
‫در قزاق رضا‌خان رشد داده ش��د و در واقع رضا‌خان جاسوس‬ ‫افس ران انگلیسی بود چون ساختار حاکم منافع انگلیس ی‌ها‬ ‫را کاملا تامین م ی‌کرد‪.‬‬ ‫شما به نکته مهمی‌اش�اره کردید؛ اینکه ساختار‬ ‫(وابس�تگان اس�تعمار انگلیس) منافع را تامین‬ ‫م ی‌کرد؟‬ ‫‪ l‬ساختار و به قول ش��ما کانون‌های وابستگی به‬ ‫استعمار در کنار خود رضا خان که تربیت یافته استعمار بود‬ ‫کار را جلو م ی‌بردند‪ .‬در ارتباط با پهلوی دوم هم غیر از دهه ‪20‬‬ ‫که کمی فضای آزادتری در ای ران ش��کل م ی‌گیرد بالفاصله‬ ‫پس از کودتای انگلیس و آمری��کا و بازگرداندن پهلوی دوم‬ ‫به قدرت‪ ،‬س��اختاری با اراده بیگانه شکل م ی‌گیرد‪ .‬طبیعی‬ ‫اس��ت که اراده بیگانه منافع خود را ب ر‌اس��اس روابط خاص‬ ‫پ ی‌م ی‌گیرد‪ .‬هی چ‌کس به مجلس راه پی دا نم ی‌کرد جز با تایید‬ ‫سفارت آمریکا و انگلیس‪ .‬سفارت این کشورها بر تشکیل قوه‬ ‫مقننه و همچنین قوه مجریه به‌طور کامل نظارت داشتند؛‬ ‫حتی مسئوالن ساواک را آمریکای ی‌ها تعیین م ی‌کردند‪.‬‬ ‫در نقل قول‌هایی که این روزها در برخی سایت‌ها‬ ‫و ش�بک ه‌های تلویزیونی خارج از كش�ور منتشر‬ ‫م ی‌شود‪ ،‬س�خن از این اس�ت که ش�اه در برابر‬ ‫آمریکا و انگلیس ایستاد‪ .‬آیا م ی‌توان این ادعا را‬ ‫درست دانست؟‬ ‫‪ l‬در برخی موارد شاه با انتخاب آمریکای ی‌ها موافق‬ ‫نبود‪ ،‬ولی به ناچار به انتخاب آمریکای ی‌ها تن م ی‌داد‪.‬‬ ‫م ی‌توانید مثال بزنید؟‬ ‫پرونده‌ويژه‬ ‫‪ l‬در خصوص اولین رئیس س��اواک ش��اه راضی‬ ‫نبود‪ ،‬اما مجبور شد از نظر آمریکای ی‌ها پیروی کند‪ .‬بناب راین‬ ‫نم ی‌توان گفت که محمد‌رضا پهلوی تصمیم‌گی رنده مطلق‬ ‫بود و کاملا به‌طور مستقل عمل م ی‌کرد‪.‬‬ ‫اصل ‪ 4‬ترومن و نخبگان سمپات آمريكا ‬ ‫گفت‌وگو با عباس سليمي‌نمين درباره رابطه نخبگان و حكومت پهلوي‬ ‫‪3‬‬ ‫حضور آمریکا و انگلیس در ایران تاثیرات فراوانی بر تحوالت سیاسی دوران پهلوی داشت‪ ،‬اما این میزان حضور‬ ‫در زمان پهلوی اول با زمان پهلوی دوم متفاوت است‪ .‬رضا خان و محمد‌رضاش�اه هرکدام باتوجه به شرایط موجود‬ ‫گاهی به این دو کشور نزدیک و گاهی از این دو کشور دور می‌شدند‪ .‬در این میان کانون نخبگان وابسته به این دو در‬ ‫دورن خود رقابتی سخت با یکدیگر داشتند‪ .‬مثلث طی گفت‌وگویی با عباس سلیمی‌نمین‪ ،‬کارشناس مسائل تاریخی و‬ ‫رئیس‌دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران‪ ،‬شرایط آن دوره و میزان رابطه ایران با این دو قدرت بزرگ را مورد واکاوی‬ ‫قرار داده است‪.‬‬ ‫براس�اس برخی فیل م‌ها ک�ه اخیرا درب�اره رژیم‬ ‫پهل�وی تهیه ش�ده و در ش�بک ه‌های ماهواره‌ای‬ ‫پخش شده‪ ،‬س�خنان درباریان سابق حاوی این‬ ‫ادعاس�ت که پهلوی دوم چندان به توصی ه‌های‬ ‫خارج�ی توج�ه نم ی‌ک�رد و در مواقعی مس�تقل‬ ‫تصمیم م ی‌گرفت‪ .‬برای ورود به بحث باتوجه به‬ ‫وجود کانون‌های نخبگان حامی‌انگلیس و آمریکا‬ ‫این ادعا به لحاظ تاریخی تا چه حد صحت دارد؟‬ ‫‪ l‬وقتی دولتی از طریق کودت��ای بیگانه روی کار‬ ‫م ی‌آید‪ ،‬ساختار سیاس��ی آن به‌گونه‌ای شکل م ی‌گیرد که‬ ‫قدرت کودتا‌کننده مناسبات و منافع خود را به‌طور کامل حاکم‬ ‫م ی‌کند‪ .‬پهلوی اول از طریق کودتا بر سر کار آمد‪ ،‬رضا شاه‬ ‫توسط نیروهای نظامی انگلیس��ی حاضر در ای ران به تدریج‬ ‫در درون نیروهای قزاق ارتقا پیدا کرد‪ .‬نیروهای قزاق پس از‬ ‫تغییر نظام سیاسی در روس��یه تزاری و روی کار آمدن نظام‬ ‫مارکسیستی در اتحاد جماهیر ش��وروی در ای ران رها شدند‪.‬‬ ‫پس از آن نیروهای قزاق تحت تسلط نیروهای انگلیس قرار‬ ‫گرفتند و انگلیس به این ترتیب توانست کودتایی را از طریق‬ ‫قزاق‌ها در ای ران صورت دهند‪ .‬طبیعتا مکانیزمی‌به وجود آمد‪،‬‬ ‫وگرنه رضا خان فردی نبود که بتوان��د حکومت را به معنای‬ ‫واقعی خود به‌دست گیرد‪ .‬رضا خان نه دارای سواد و نه دارای‬ ‫اطالعات الزم ب��ود‪ .‬به این خاطر که رضا ش��اه دارای روحیه‬ ‫قلدر‌مآبانه‌ای بود توسط افس��ران انگلیسی شناسایی شد و‬ ‫ب ر‌اساس اسناد سفارت این کشور از ابتدای حضور انگلیس‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫کانون‌هایی از نخبگان کشور حول آمریکا شکل‬ ‫گرفت�ه بود ک�ه از دوران اص�ل چه�ار ترومن که‬ ‫دس�تگاهی ب�رای ش�ناخت نیازه�ای عمرانی و‬ ‫کش�اورزی ایران تاس�یس ش�ده بود‪ ،‬خ�ود را با‬ ‫سیاست‌های آمریکایی تطبیق داده بودند‪.‬‬ ‫‪ l‬این درست است؛ اصل چهار‌ترومن در واقع حرکتی‬ ‫ب رای تشکیل کانون‌های نخبگانی حول آمریکا بود‪ .‬البته شاه‬ ‫هم سیاست‌های کالن کشور را کاملا با سیاست‌های آمریکا‬ ‫تطبیق م ی‌داد‪ .‬در مورد مخالفت شاه با تصمیمات آمریکایی‬ ‫هم همان‌طور که گفتم ادله‌ها در عمل چیز دیگری م ی‌گوید؛‬ ‫به‌عنوان مثال در خصوص انتخاب علی امینی‪ ،‬شاه به‌شدت‬ ‫مخالف بود‪ ،‬اما علی امینی نخس��ت‌وزیر شد و شاه به ناچار‬ ‫به انتخاب وی تن داد‪ .‬منتها ش��اه با به‌کار بردن‌ ترفندی و‬ ‫سخنرانی می دان جاللیه که طیفی از نیروهای مرتبط با علی‬ ‫امینی علیه آمریکا س��خنرانی کردند‪ ،‬جایگاه علی امینی را‬ ‫در آمریکا متزلزل کرد‪ .‬بالفاصله ش��اه به آمریکا سفر کرد و‬ ‫در این س��فر به آمریکای ی‌ها قول داد هرآنچه قرار بود علی‬ ‫امینی انجام دهد خود انجام دهد‪ ،‬بناب راین آمریکای ی‌ها راضی‬ ‫م ی‌ش��وند علی امینی کنار رود‪ .‬حتی در تاریخ به صراحت‬ ‫آمده است میان نظر شاه و آمریکا اختالف وجود دارد‪ ،‬اما شاه‬ ‫مجبور به اجرای نظر آمریکاست‪.‬‬ ‫آنچه گفتید در مورد رضا شاه نیز صدق م ی‌کند؟‬ ‫‪ l‬قطع��ا در م��ورد رضا ش��اه نیز ص��دق م ی‌کند‪.‬‬ ‫رضاش��اه پهلوی ک��ه خوان��دن و نوش��تن نم ی‌دانس��ت‬ ‫نم ی‌توانس��ت جامعه را اداره کند‪ .‬در واقع اش��خاصی مانند‬ ‫فروغی‪ ،‬تق ی‌زاده و امثالهم جامع��ه را هدایت م ی‌کردند‪ ،‬اما‬ ‫نماد قدرت فرد قلدری است که او عبور را با یک استب داد شدید‬ ‫پی م ی‌گیرد‪ .‬رضا‌شاه همواره یکی از نمادهایی است که از‬ ‫مقبولیتی در جامعه برخوردار نبود و در درون جامعه عنصر‬ ‫نامطلوبی بود‪ .‬بناب راین وقتی چنین فردی به قدرت م ی‌رسد‬ ‫توسط کس��انی که دارای علم بودند جامعه را اداره م ی‌کرد‪.‬‬ ‫این همان در خدمت و خیانت نخبگان به رژیم دیکتاتوری‬ ‫‪59‬‬
‫و مردم است‪ .‬در مورد رضا ش��اه باز م ی‌بینیم که نقش اول‬ ‫را نه خود رضا ش��اه که نخبگان رژیم اجرا کردند‪ .‬زمانی که‬ ‫انگلیس به این نتیجه رسید که رضا ش��اه نماند خود با وی‬ ‫صحبت نکردند‪ ،‬بلکه از فروغی خواستند به رضا‌شاه اعالم‬ ‫کند‪ .‬با کمی مطالعه به این نتیجه م ی‌رسیم که درست است‬ ‫کس��انی که با کودتا بر س��ر کار آمده‌اند دارای ویژگ ی‌های‬ ‫خاصی هس��تند‪ ،‬اما در سطح کالن توس��ط شبکه دیگری‬ ‫اداره م ی‌شوند‪.‬‬ ‫در دوره پهلوی کانون‌های متعدد نخبگانی حول‬ ‫دو محور انگلیس و آمریکا ب�ه وجود آمد‪ .‬از میان‬ ‫کس�انی که صاحب نفوذ بیشتری در دربار بودند‬ ‫کدام يك بیشتر به سمت آمریکا و کدام بیشتر‬ ‫به سمت انگلیس تمایل داشتند؟‬ ‫‪ l‬در زمان پهلوی اول انگلیس��ی‌ها قدرت مطلق‬ ‫بودند و تا آن زمان آمریکای ی‌ها در مناسبات سیاسی ای ران وارد‬ ‫نشده بودند‪ .‬انگلیس ی‌ها در ای ران و در بسیاری از نقاط جهان‬ ‫که بساط استعماری خود را پهن م ی‌کردند با ایجاد شبکه‌ها‬ ‫و ارتباطات با روسای قبایل و خانواده‌های پ رنفوذ‪ ،‬یک پایگاه‬ ‫سیاس��ی و جغ رافیایی را ب رای خود ایجاد م ی‌کردند‪ .‬این در‬ ‫سنت انگلیس��ی نیز اس��ت‪ .‬در ای ران نیز کانون‌های حام ی‌‬ ‫انگلس��تان عمدتا از خانوادهای پرنفوذ درباری و زمی ن‌داران‬ ‫و خوانین بزرگ بودن��د‪ ،‬مثل خاندان خزیمه علم در ش��رق‬ ‫ای ران‪ ،‬قوان در شی راز‪ ،‬بختیاری‌ها در غرب و شیخ خزعل در‬ ‫جنوب شرقی‪ .‬اینها مدافع سیاس��ت‌های انگلستان بودند‪.‬‬ ‫پس انگلیس��ی‌ها نه‌تنها دنبال نفوذ سیاس��ی بودند‪ ،‬بلکه‬ ‫پایگاه‌های منطقه‌ای نیز در اختیار م ی‌گرفتند که در بسیاری‬ ‫از مواقع به سیاست‌های آنها کمک م ی‌کرد‪.‬‬ ‫پرونده‌ويژه‬ ‫آمریکای ی‌ها كه فاقد چنین مکانیزمی‌بودند چه‬ ‫م ی‌کردند؟‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪ l‬در زمان پهلوی دوم شرایط تغییر م ی‌کند‪ .‬با ورود‬ ‫متفقین به ای ران‪ ،‬انگلیس که در طول جنگ توان سیاسی و‬ ‫اقتصادی خود را از دست داده بود ناگزیر م ی‌شود حضور آمریکا‬ ‫و روسیه را در کنار خود در ای ران بپذیرد‪ .‬از شهریور ‪ 20‬به بعد‬ ‫ارتش آمریکا و ارتش روسیه وارد ای ران م ی‌شوند‪ .‬بسیار بدیهی‬ ‫است که آنها در ای ران به‌دنبال پایگاهی بودند و انگلیس ی‌ها‬ ‫هم کاملا به ای��ن امر واقف بودن��د‪ .‬در واقع ب��رای آنکه بر‬ ‫مشکالت ناشی از جنگ فایق آیند به ناچار فرصتی را در اختیار‬ ‫رقبای خود قرار م ی‌دهند‪ .‬ش��هریور ‪ 1320‬حاکمیت مطلق‬ ‫انگلیس بر ای ران از میان رفت‪ .‬منتها انگلیس ی‌ها و آمریکای ی‌ها‬ ‫به سرعت به یکدیگر نزدیک م ی‌شوند و در یک مطلب‪ ،‬کاملا‬ ‫وحدت‌نظر داشتند و آن این بود که اجازه ندهند روسیه هیچ‬ ‫جای پایی در ای ران پیدا کند‪ .‬در سال ‪ 1320‬ارتش شوروی در‬ ‫ای ران حضور دارند‪ ،‬اما آمریکای ی‌ها و انگلیس ی‌ها با هم متحد‬ ‫م ی‌شوند و بدون آنکه روس‌ها کمترین امتیازی به دست آورند‬ ‫از ای ران بیرون م ی‌روند‪ .‬آمریکای ی‌ها تا قبل از جنگ جهانی‬ ‫دوم حضور ک ‌مرنگی در معادالت جهانی پی دا کرده بودند و تازه‬ ‫در آن زمان اعزام کارشناس به کشورهای مختلف را آغاز کرده‬ ‫بودند‪ .‬سیاست خارجی آمریکای ی‌ها در این دوران فعال نیست‬ ‫و از سوی دیگر انگلیس ی‌ها نیز اجازه نم ی‌دهند آمریکای ی‌ها‬ ‫وارد صحنه سیاسی ای ران شوند‪ .‬صاحبان نفوذ در دربار کاملا‬ ‫انگلیسی بودند‪ ،‬حتی آمريکای ی‌ها در بدو ورود به ای ران چنان‬ ‫تحت فشار قرار م ی‌گی رند که مجبور م ی‌شوند کارشناسان خود‬ ‫را از ای ران خارج کنند‪ .‬بناب راین در این مقطع هیچ نماینده‌ای‬ ‫در ای ران نداش��تند‪ .‬اما پ��س از جنگ جهان��ي دوم با حضور‬ ‫مستشاران اقتصادی و نظامی و همانطور که گفته شد‪ ،‬حضور‬ ‫اداره اصل چهار‌ترومن که در واقع دستگاهی ب رای نخب ه‌پروری‬ ‫بود‪ ،‬م ی‌بینیم که فضا تغییر م ی‌کند و پس از کودتای ‪ 28‬مرداد‬ ‫این آمریکای ی‌ها هستند که صاحب نفوذ بیشتری م ي‌شوند‪.‬‬ ‫پس م ی‌بینیم که در اینجا رقابتی میان نخبگان آمریکایی و‬ ‫انگلیسی در پس رقابت آمریکا و انگلیس در ای ران دوره پهلوی‬ ‫دوم در جریان است‪g .‬‬ ‫‪60‬‬ ‫نخبگان کاره‌ای نبودند‪ ،‬شاه تصمیم می‌گرفت‬ ‫‪4‬‬ ‫صادق زیبا‌کالم در گفت‌وگو با مثلث‬ ‫آمریکا و انگلیس تاثیرات بسیاری بر روند سیاسی ایران در زمان پهلوی داشتند‪ .‬برخی معتقدند شاه در آن زمان‬ ‫کاملا مستقل عمل م ی‌کرده و برخی دیگر دیدگاه و موضع‌گیری نخبگان سیاسی را در تمایل رژیم پهلوی به قدرت‌های‬ ‫غرب و شرق‌ب ی‌تاثیر نم ی‌دانند‪ .‬طی گفت‌وگویی با صادق زیب ا‌کالم‪ ،‬استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران شرایط ایران‬ ‫را در آن زمان مورد ارزیابی قرار داده‌ایم‪.‬‬ ‫آمریکا و انگلیس در زمان پهلوی به چه اندازه در‬ ‫ایران نفوذ داشتند؟‬ ‫‪ l‬نف��وذ آمریکا و انگلس��تان در ای��ران را باید به دو‬ ‫دوره قبل و بعد از کودتای ‪ 28‬مرداد س��ال ‪ 32‬تقسیم کنیم‪.‬‬ ‫در حقیقت عصر محمد‌رضا پهلوی به این دو دوره تقس��یم‬ ‫م ی‌ش��ود؛ ‪ 12‬س��ال اول یعنی از س��ال ‪ 1320‬تا سال ‪1332‬‬ ‫درجه‌ای از آزادی‪ ،‬انتخابات آزاد و احزاب مستقل از حکومت‬ ‫وجود داشت و قدرت در آن ‪ 12‬س��ال مقداری میان دربار‪ ،‬قوه‬ ‫مقننه‪ ،‬احزاب بزرگ و نیرومند در کش��ور به‌خصوص حزب‬ ‫توده‪ ،‬فعاالن سیاس��ی و مذهبی (مانند آیت‌اهلل کاش��انی و‬ ‫فداییان اسالم) تقسیم ش��ده بود‪ .‬در واقع هیچ کدام از اینها‬ ‫قدرت مطلق را در دس��ت نداشتند و بیش��ترین قدرت از آن‬ ‫مجلس‪ ،‬پس از آن قوه مجریه و در نهایت از آن دربار بود‪.‬در‬ ‫این مقطع انگلیس و آمریکا در ای ران نفوذ داشتند اما از آنجایی‬ ‫که هیچ یک تصمیم‌گی رنده اصلی نبود‪ ،‬از قدرت چندانی در‬ ‫مسائل اجرایی و تعیین سیاست‌ها در ای ران برخوردار نبودند‪.‬‬ ‫البته انگلیس به صورت سنتی و از ابتدای قرارداد دارسی(سال‬ ‫‪ )1901‬از قدرتی در نفت جنوب (خوزستان) برخوردار بود و این‬ ‫روند تنها تا کودتای ‪ 28‬مرداد ادامه داشت و از آن زمان به بعد‬ ‫نقش آمریکا و انگلیس در ای ران پ ‌ررنگ‌تر شد‪.‬‬ ‫چرا و چگونه میزان نفوذ آمریکا و انگلستان پس‬ ‫از کودتای ‪ 28‬مرداد در ایران تغییر یافت؟‬ ‫‪ l‬دو س��ال قبل از ملی ش��دن صنعت نفت‪ ،‬ای ران‬ ‫صادرات نفتی نداشت‪ ،‬بناب راین عمال بودجه‌ای در کشور نبود‬ ‫و وضع اقتصادی بسیار خ راب بود‪ .‬آمریکا و انگلیس در اولین‬ ‫اقدام خود به رژیم شاهنشاهی در قالب وام‌های کم‌بهره کمک‬ ‫مالی رساندند‪ .‬پس از مدتی رژیم شاهنشاهی اقتدار مالی خود‬ ‫را به دس��ت آورد (اواخر دهه ‪ ،30‬اوایل ده��ه ‪ ،)40‬محمد‌رضا‬ ‫پهلوی به اقتدار رسید و هیچ روزنامه‪ ،‬حزب و قدرت مخالفی‬ ‫را در مقابل خود ندید‪ .‬در آن زمان افرادی که اصالت بیشتری‬ ‫داشتند مانند قوام‌الس��لطنه و دکتر‌علی امینی به‌طور کامل‬ ‫از درون سیستم کنار گذاشته ش��دند و جای خود را به نسل‬ ‫هویدا‪ ،‬منوچهر اقبال‪ ،‬امی ر‌اسد‌اهلل اعلم دادند‪ .‬این افراد شاه را‬ ‫مانند بت م ی‌پرستیدند و از او اطاعت مطلق داشتند‪ .‬با افزایش‬ ‫درآمدهای نفتی‪ ،‬شاه به لحاظ ب رنامه‌های اقتصادی و توسعه‬ ‫کشاورزی و صنعتی کشور به آمریکا و انگلیس خیلی توجهی‬ ‫نم ی‌کرد و حداق��ل در برنامه‌های اقتصادی خود مس��تقل‬ ‫عمل م ی‌کرد‪ .‬هرچقدر از اوایل ده��ه ‪ 40‬فاصله م ی‌گیریم و‬ ‫به اواخر دهه ‪ 40‬و اوایل انقالب نزدیک م ی‌شویم ب رنامه‌های‬ ‫کالن توسعه اقتصادی توسط شخص شاه پایه‌ریزی م ی‌شد‪.‬‬ ‫هرچند شرکت‌های خارجی در این س��ال‌ها در کشور بسیار‬ ‫ی در جنوب‪ ،‬آلمان‬ ‫فعال بودند (ژاپن و کره در صنعت پتروشیم ‌‬ ‫‪40‬درصد آمريكا و ‪60‬درصد انگليس‬ ‫‪5‬‬ ‫تقسیم منافع ایران در عصر پهلوی دوم‬ ‫ایران همواره از لحاظ منابع‪ ،‬به ویژه منابع نفتی مورد توجه قدرت‌های ش�رق و غرب بوده است‪ ،‬به ویژه در زمان‬ ‫پهلوی رقابتی میان آمریکا و انگلیس بر سر مسائل اقتصادی‪ ،‬ب ه‌خصوص تاراج منابع نفتی ایران وجود داشت‪ .‬هرکدام‬ ‫از این دو قدرت در داخل ایران طرفدارانی داش�تند و برای رس�یدن به مقاصد خود از هیچ کوششی فروگذار نکردند‪ .‬با‬ ‫این بهانه طی گفت‌وگویی با دکتر محمود‌رضا س�یدی‪ ،‬استاد دانشگاه ش�رایط ایران را در آن زمان به بحث و بررسی‬ ‫نشسته‌ایم‪.‬‬ ‫در زم�ان پهل�وی نف�وذ اقتص�ادی کدام‌ی�ک از‬ ‫قدرت‌های آمریکا و انگلیس در ایران بیشتر بود؟‬ ‫‪ l‬در زمان رضا‌شاه‪ ،‬انگلیس تنها امتیاز نفت جنوب‬ ‫را داشت‪ .‬در س��ال ‪1922‬و ‪ 1924‬مجلس طبق مصوبه‌ای‬ ‫تصمیم گرفت امتیاز نفت را به یک شرکت آمریکایی دهد‬ ‫که بنا به دالیلی انجام نش��د‪ .‬در واقع ما در آن زمان شاهد‬ ‫دو مرحله هس��تیم؛ رضا‌ش��اه و محمد رضا‌ش��اه‪ .‬در زمان‬ ‫رضا‌شاه با آنکه تالش شده بود پای آمریکا به مسائل نفتی‬ ‫ای ران باز شود اما این اتفاق رخ نداد و تنها انگلیس در ای ران‬ ‫نفوذ داشت‪ ،‬حتی تالش‌هایی ب رای گسترش نفوذ از سوی‬ ‫آلمان‌ها صورت گرفت‪ .‬همراه با اشغال ای ران توسط شوروی‬ ‫و انگلس��تان و جنگ جهانی دوم‪ ،‬آمریکا با بهانه کمک به‬ ‫شوروی وارد ای ران شد‪ .‬پس از پایان جنگ ای ران از سیاست‬ ‫سنتی بیطرفی خود خارج ش��د و پس از ملی شدن صنعت‬ ‫نفت و کودتای ‪ 28‬مرداد‪ ،‬انگلستان به جبهه غرب پیوست‬ ‫و وارد پیمان بغداد شد‪ .‬در آن زمان ‪ 14‬درصد شرکت رویال‬ ‫دوچل‪6 ،‬درصد ش��رکت فرانس��وی و آمریکا و انگلس��تان‬ ‫هرکدام ‪ 40‬درصد در نفت ای ران س��هیم شدند‪ .‬پیمان بغداد‬ ‫شامل ای ران‪ ،‬ترکیه‪ ،‬پاکستان‪ ،‬ع راق و انگلستان بود و آمریکا‬ ‫به‌عنوان ناظر حضور داشت‪ .‬پس از کودتای ‪1958‬ع راق که‬ ‫ع راق از پیمان بغداد خارج ش��د‪ ،‬قرارداد هم��کاری امنیتی‬ ‫دوجانب ه‌ای میان ای ران و آمریکا به امضا رس��ید و در س��ال‬ ‫‪ 1971‬امنیت خلی ج‌فارس به عهده ای ران قرار گرفت‪ .‬در این‬ ‫زمان ای ران بخشی از تس��لیحات نظامی خود را از آمریکا و‬ ‫بخش دیگر را از انگلیس خریداری م ی‌کرد‪ .‬همچنین ب رای‬ ‫آموزش اس��تفاده از این سالح‌ها کارشناس��انی از آمریکا و‬ ‫انگلیس به ای ران آمده بودند‪ ،‬هرچند پایگاهی در اختیار آنها‬ ‫قرار نگرفته بود‪ .‬بناب راین حوزه نفوذ این دو کش��ور در حوزه‬ ‫نفت و خرید تسلیحات نظامی بود‪.‬‬ ‫این روند تا چه زمانی ادامه داشت؟‬ ‫‪ l‬این روند تا دهه ‪ 70‬ادامه یافت‪ .‬در آن زمان درآمد‬ ‫نفتی ای ران افزایش یافت��ه بود و به خود متکی ش��ده بود و‬
‫در ماشی ن‌سازی‪ ،‬انگلیس در بخشی از فعالی ت‌های نساجی‬ ‫و کشاورزی و در نهایت شرکت‌های آمریکایی از لحاظ صنایع‬ ‫دفاعی در ای ران فعال بودند و در سال‌های آخر رژیم شاهنشاهی‬ ‫صنایع دفاعی بسیار پیشرفته‌ای در اصفهان‪ ،‬شی راز و پارچین‬ ‫به وجود آمده بود) اما به هیچ عن��وان تصمیم‌گیرنده نبودند‬ ‫و چه تصمیمات درس��ت و چه تصمیمات غلط توسط شاه‬ ‫گرفته م ی‌شد‪.‬‬ ‫آی�ا آمریکا و انگلی�س با تصمیمات ش�اه موافق‬ ‫بودند و از آن حمایت م ی‌کردند؟‬ ‫‪ l‬در برخی موارد خیر‪ ،‬به‌عنوان مثال در سال ‪ 53‬خود‬ ‫شخص ش��اه تصمیم گرفت ای ران دارای صنعت هسته‌ای‬ ‫ش��ود و آمریکا به دالیل امنیتی خیلی موافق این کار نبود‪.‬‬ ‫شاه در ابتدا این مساله را با فرانس��وی‌ها و سپس با آلمان‌ها‬ ‫مطرح کرد‪ .‬در واقع م ی‌توان گف��ت آمریکا و انگلیس خیلی‬ ‫در امور اقتصادی ای ران اعم از خ��رد یا کالن تصمیم گیرنده‬ ‫نبودند‪ .‬در واقع اینکه صنعت پتروشیمی‌پس از صنعت نفت‬ ‫در ای ران باش��د تصمیم خود ش��اه بود‪ .‬همچنین کشورهای‬ ‫مختلفی به‌صورت مستقل یا با شرکای ای رانی خود در ای ران‬ ‫سرمایه‌گذاری کرده بودند‪.‬‬ ‫موضع‌گی�ری نخب�گان سیاس�ی‪ ،‬درباری�ان و‬ ‫دانشگاهیان بیشتر به کدام سمت متمایل بود؟‬ ‫کانون‌های قدرت در ایران بیش�تر به چه سمتی‬ ‫متمایل بود؟‬ ‫‪ l‬ای ران بیشتر به طیف جهانی غرب تمایل داشت‪.‬‬ ‫پس از دهه ‪ 60‬که نظام بازدارنده جانش��ین نظام مهار ش��د‬ ‫میان غرب و ش��رق فضای جدیدی به‌وجود آم��د‪ ،‬بناب راین‬ ‫ای ران تعامالتی را نیز با شوروی در پیش گرفت‪ .‬صنعت پوالد‬ ‫اصفهان را شوروی‌ها عهده‌دار شدند و برخی خرید‌های ارتش‬ ‫از شوروی انجام گرفت‪ .‬با این تفاس��یر فضا اندکی متفاوت‬ ‫شده بود و بلوک غرب نیز از لحاظ اقتصادی تعامالتی با ای ران‬ ‫داش��ت‪ ،‬همچنین اي ران تعامالت اقتص��ادی را نیز با بلوک‬ ‫شرق‪ ،‬یا همان شوروی آغاز کرد‪.‬‬ ‫این نظریه که بخشی از درباریان خواهان ارتباط‬ ‫با انگلیس بودند و بخشی از فعاالن اقتصادی به‬ ‫آمریکا نزدیک‌تر تا چه حد صحت دارد؟‬ ‫‪ l‬در ابتدای ملی شدن صنعت نفت‪ ،‬آمریکا بیشتر‬ ‫جانب ای ران را داش��ت و ب رای این کار خود دلیل داشت‪ .‬در آن‬ ‫زمان در آمریکا دموکرات‌ها بر س��ر کار بودند و سیاست‌های‬ ‫دموکرات‌ها نسبت به جمهوریخواه‌ها کمی منعطف‌تر است‪.‬‬ ‫از سوی دیگر آمریکای ی‌ها معتقد بودند در قرار‌داد نفتی که بین‬ ‫ای ران و انگلیس امضا شده به ای ران اجحاف شده است‪ ،‬چرا که‬ ‫در بهترین حالت سهم ما از درآمد نفتی چیزی حدود ‪ 20‬درصد‬ ‫سود آن بود‪ .‬در حالی که درست در همان زمان شرکت‌های‬ ‫آمریکایی در عربستان‪ ،‬کویت و ونزوئال قرار‌دادهای نفتی را‬ ‫با س��ود پنجاه‌‪ -‬پنجاه امضا م ی‌کردند و نیمی‌از درآمد ب رای‬ ‫کش��ور دارنده نفت و نیم دیگر از آن آمریکا ب��ود و در نهایت‬ ‫پس از جنگ‌جهان��ی دوم مبارزه با کمونیس��ت بزرگ‌ترین‬ ‫دغدغه آمریکا ب��ود‪ .‬آمریکای ی‌ها در آن زم��ان معتقد بودند‬ ‫که دولت مصدق که از حمایت مردم ی‌ باالیی برخوردار بود‪،‬‬ ‫م ی‌توانست سدی در مقابل کمونیست باشد‪ .‬از سوی دیگر‬ ‫حزب کمونیستی توده در ای ران بسیار قدرتمند بود و ای ران با‬ ‫شوروی مرز مشترک داشت‪ ،‬بناب راین آمریکا از قدرت گرفتن‬ ‫کمونیس��ت در ای ران بیم و به دولت مصدق تمایل بیشتری‬ ‫داشت‪.‬‬ ‫باتوجه به اینکه آمریکا‪ ،‬انگلیس را رقیب خود در‬ ‫ایران م ی‌دانس�ت و در ابتدا با ملی شدن صنعت‬ ‫‪ l‬در نظر داشته باش��ید در آن زمان تقسیم منافع‬ ‫صورت گرفته ب��ود؛ ‪ 40‬درصد آمری��کا و ‪ 60‬درصد انگلیس‪.‬‬ ‫در مورد تجهی زات نظامی که ب��رای حفاظت از خلی ج‌فارس‬ ‫خریداری م ی‌شد بخشی از سمت آمریکا و بخشی از سمت‬ ‫انگلیس تامین م ی‌شد‪ .‬ظاه را رابطه با آمریکا اولویت داشت‪،‬‬ ‫با این وجود رژیم پهلوی تالش م ی‌کرد هر دو طرف را راضی‬ ‫نگه دارد‪.‬‬ ‫گفت�ه م ی‌ش�ود ک�ه نخب�گان بیش�تر از اینکه‬ ‫ب�ه آمری�کا و انگلیس تمایل داش�ته باش�ند به‬ ‫سوسیالیس ت‌ها متمایل بودند‪ ،‬نظر شما در این‬ ‫خصوص چیست؟‬ ‫‪ l‬پس از کودتای ‪ 28‬مرداد‪ ،‬روشنفکران و نخبگان‬ ‫نسبت به غرب به‌ویژه نسبت به آمریکا نگرشی منفی پیدا‬ ‫کردن��د‪ .‬بناب راین غیر از ح��زب توده تمایل ب��ه چپ چندان‬ ‫وجود نداش��ت‪ .‬برخ��ی از جناح‌های چپی که ایجاد ش��دند‬ ‫(مانند مجاهدین خلق) سوسیالیس��ت‌های اسالمی بودند؛‬ ‫همچنین چریک‌های فدایی اقلیت و اکثریت و جنب ش‌های‬ ‫اس�لامگرایی ک��ه در ای ران نی��ز روبه‌رش��د ب��ود‪ .‬بناب راین‬ ‫فعالی ت‌های اولیه بیشتر از سمت چپ‌گراها انجام م ی‌شد‪.‬‬ ‫در آن زمان یک هدف مشترک وجود داشت و آن تغییر وضع‬ ‫موجود در ای ران بود و هر گروهی فکر م ی‌کرد بعدها امکان‬ ‫در دست گرفتن قدرت ب رایش وجود دارد‪ .‬در واقع این هدف‬ ‫مشترک تحقق نیز یافت‪.‬‬ ‫در جایی به کودتای ‪ 28‬مرداد اشاره کردید؛ آمریکا‬ ‫که انگلیس را رقیب خود در ای�ران م ی‌دید چرا و‬ ‫چگونه در این کودتا با انگلیس همکاری کرد؟‬ ‫‪ l‬ملی کردن صنعت نفت تنها بعد اقتصادی نداشت‪،‬‬ ‫در واقع باید بدانید نخبگان سیاسی‪،‬‬ ‫درباریان‪ ،‬نخست‌وزیر‪ ،‬هیات دولت‪،‬‬ ‫بههیچعنوانقدرتی نداشتندوهمه‌کاره‬ ‫شخص اول کشور يعني شاه بود‬ ‫نفت موافق بود‪ ،‬چرا در کودتای ‪ 28‬مرداد‬ ‫با این کشور همکاری کرد؟‬ ‫‪ l‬طی دو س��ال پس از ملی شدن صنعت‬ ‫نفت شرایط به‌گونه‌ای شد که آمریکای ی‌ها احساس‬ ‫خطر کردند‪ ،‬چرا‌که هی��چ توافقی بی��ن آمریکا و‬ ‫دولت مصدق به وجود نیامد و از س��وی دیگر حزب‬ ‫توده در ای ران هر روز نیرومند‌تر م ی‌ش��د‪ .‬همچنین‬ ‫یک‌س��ال پس از آن در آمریکا انتخابات برگزار شد‬ ‫و یک ژنرال بازنشسته راس��تی ‪ -‬ژنرال آیزنهاور ‪-‬‬ ‫به ریاست‌جمهوری رس��ید‪ ،‬البته جمهوریخواه‌ها‬ ‫سیاست‌های تندتری نسبت به دموکرات‌ها داشتند‪.‬‬ ‫همچنین آمریکای ی‌ها فکر م ی‌کردند که ش��رایط‬ ‫ای ران به س��مت‌ب ی‌ثباتی م ی‌رود و ادامه آن شرایط‬ ‫به نفع کمونیس ت‌هاست‪ .‬با این تفاسیر آمریکای ی‌ها‬ ‫که در ابتدا مخالف کودتا و سرنگونی مصدق بودند‬ ‫با انگلیس در کودتای ‪ 28‬مرداد همکاری کردند‪g .‬‬ ‫پرونده‌ويژه‬ ‫حتی به بسیاری از کشورها وام م ی‌داد‪ .‬ای ران در آن زمان یک‬ ‫میلیارد دالر به لندن بابت فاضالب کمک کرد‪ ،‬یک میلیارد‬ ‫دالر وام به فرانسه داد‪ ،‬س��هام شرکت تجهی زات هسته‌ای را‬ ‫به ارزش یک میلیارد دالر خرید‪ .‬همچنین یک میلیارد دالر‬ ‫به مصر‪ ،‬چهارصد میلیون دالر به سوریه‪ 90 ،‬میلیون دالر به‬ ‫سودان‪ 70 ،‬میلیون دالر به پاکستان و بیش از یک میلیون‬ ‫دالر به افغانستان کمک کرد‪ .‬در آن زمان ای ران از لحاظ مالی‬ ‫در جایگاه ویژه‌ای قرار داشت‪ .‬شرکت‌های فرانسوی در مورد‬ ‫برق و آلمان‌ها در خصوص تکنولوژی هس��ته‌ای بوش��هر‬ ‫با ای ران همکاری داش��تند‪ .‬همچنین قراردادهایی با آمریکا‬ ‫درخصوص ایجاد چهار سایت هس��ته‌ای به امضا رسید که‬ ‫بس��یاری از این قرار‌دادها با انقالب اس�لامی ای ران خود به‬ ‫خود ملغی شد‪.‬‬ ‫به نظر م ی‌رسد آمریکا در ابتدای امر با ملی شدن‬ ‫صنعت نفت موافق بود‪ ،‬دلی�ل همراهی آمریکا با‬ ‫این مورد صرفا رقابت با انگلیس بود؟‬ ‫قدرت شاهانه‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪ l‬در واق��ع باید بدانید نخبگان سیاس��ی‪ ،‬درباریان‪،‬‬ ‫نخس ت‌وزیر‪ ،‬هیات دولت‪ ،‬وزرا‪ ،‬نمایندگان مجلس و سناتورها‬ ‫به هیچ عنوان قدرتی نداشتند و همه‌کاره شخص اول کشور‬ ‫يعني ش��اه بود‪ .‬این ش��اه بود که تصمیم م ی‌گرفت که باید‬ ‫اصالحات ارضی صورت گیرد یا نگیرد‪ .‬این ش��خص ش��اه‬ ‫بود که تشخیص داد ای ران باید ذوب‌آهن داشته باشد‪ .‬وقتی‬ ‫شرکت‌های غ ربی‪ ،‬اعم از آمریکایی و انگلیسی حاضر نشدند‬ ‫در ای ران کارخانه ذوب‌آهن ایجاد کنند‪ ،‬شاه بسیار مکدر شد‪،‬‬ ‫به روس��یه رو کرد و قرار‌داد بزرگی را با اتحاد جماهير شوروی‬ ‫به امضا رس��اند و این قرار‌داد منجر به تش��کیل ذوب‌ آهن‬ ‫اصفهان شد‪ .‬روس‌ها تکنولوژی و مهندسان آگاه را در اختیار‬ ‫داش��تند‪ ،‬ای ران توان پرداخت هزینه ذوب‌آهن را نداشت و در‬ ‫مقابل به روسیه گاز صادر م ی‌کرد‪ .‬اصال به این ترتیب نبود‬ ‫که نظر نخبگان سیاسی در ایجاد‪ ،‬کاهش یا افزایش رابطه‬ ‫با آمریکا‪ ،‬انگلیس و سایر کش��ورها تاثیری داشته باشد‪ .‬در‬ ‫واقع نظر نخبگان سیاسی در زمان پهلوی از اهمیت باالیی‬ ‫برخوردار نبود‪.‬‬ ‫بلکه جنبه سیاسی آن اولویت داشت‪ .‬به گفته دکتر مصدق؛‬ ‫ملی شدن صنعت نفت درواقع یک رنسانس سیاسی بود تا‬ ‫دخالت سنتی انگلس��تان را در ای ران قطع کند و ای ران بتواند‬ ‫خط‌مشی مس��تقلی را در عرصه‌های سیاسی و اقتصادی‬ ‫در پیش گیرد‪ .‬از سوی دیگر ای ران تالش کرد از تعارضات و‬ ‫تضاد‌های موجود استفاده کند‪ ،‬به‌خصوص اینکه قراردادهای‬ ‫نفتی جدیدی بین آمریکا و ونزوئال و آمریکا و ونزوئال و کویت‬ ‫امضا شده بود‪ ،‬اما انگلستان حاضر نشد در قرارداد ‪ 1933‬اصل‬ ‫پنجاه‪‌-‬پنجاه را بپذیرد‪ ،‬فقط حاضر شد ب رای هر تن که پیش‬ ‫از آن چهار ش��یلینگ فروخته م ی‌شد دو شیلینگ اضافه‌تر‬ ‫پرداخت کند‪.‬‬ ‫نکته دیگر نیز اختالف میان شرق و غرب و همچنین‬ ‫رقاب��ت آمری��کا و انگلی��س در خص��وص انرژی ب��ود‪ .‬در‬ ‫دو کنف رانس ان��رژی واش��نگتن به‌خصوص س��ال ‪1944‬‬ ‫آمریکای ی‌ه��ا خواهان آن بودند که انحص��ار انرژی در ای ران‬ ‫پایان پی دا کند و در این سود شریک شوند‪ ،‬اما انگلیس ی‌ها این‬ ‫را نپذیرفتند و تنها قبول کردند مقادیر قابل توجهی نفت را با‬ ‫قیمت ارزان‌تر به شرکت‌های آمریکایی بفروشند‪ .‬ای ران نیز‬ ‫از این رقابت بهره جست و سعی کرد منافع خود را پیش ببرد‬ ‫و اصل ملی شدن انجام گرفت‪ .‬در نهایت دو قدرت خارجی‬ ‫که تحقق خواسته‌های خود را محقق نم ی‌دانستند از عوامل‬ ‫داخلی حکومت استفاده کردند و کودتا انجام گرفت‪ .‬نه تنها‬ ‫آمریکا در جریان کودتای ‪ 28‬مرداد به جریان توسعه اقتصادی‬ ‫ای ران لطمه زد‪ ،‬بلکه به پروس��ه توسعه دموکراسی ای ران نیز‬ ‫صدمه ش��دیدی زد‪ .‬بناب راین فرآیند این دو موجب شد تا در‬ ‫روشنفکران‪ ،‬نواندیش��ان و نخبگان نگرش متفاوتی نسبت‬ ‫به غرب پدیدار شود‪g .‬‬ ‫‪61‬‬
‫چپ‌گرايانچگونهجذبپهلويشدند‬ ‫وضعیت نخبگان در عصر پهلوی در گفت‌وگو با دکتر روح‌اهلل بهرامی‌‬ ‫‪6‬‬ ‫هر حاکمیتی به منظور حفظ و بق�ای خویش و مدیریت ام�ور حاکمیتی به وجود نخبگان جامع�ه در عرصه‌های‬ ‫مختلف نیازمند است‪ .‬حاکمیت پهلوی نیز از چنین ظرفیتی در دوران حکومت خود استفاده کرد‪ .‬درباره وضعیت و نقش‬ ‫نخبگان حکومتی در عصر پهلوی با دکتر روح‌اهلل بهرامی‪ ،‬متخصص تاریخ ایران معاصر‪ ،‬پژوهشگر و عضو هیات علمی‬ ‫‌دانشگاه رازی به گفت‌وگو نشستیم‪ .‬وی معتقد است که نخبگان دولتی تاثیرگذار این دوره ترکیبی بودند از روشنفکران‬ ‫غرب‌رفته‪ ،‬بازماندگان روشنفکری عهد قاجار و کسانی که در ابتدای حاکمیت پهلوی (رضاشاه) پرورش یافته بودند‬ ‫تو‌گو‬ ‫یا در جریان اعزام دانشجو به‌خارج کشور اعزام ش�ده و نیز برخی افراد و جریان‌های نیمه‌مستقل‪ .‬در این گف ‌‬ ‫صرفا به بررسی نقش نخبگان وابسته به حاکمیت پهلوی یا همسو با سیاست‌های حاکمیتی می‌پردازیم‪ .‬مشروح این‬ ‫گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانیم‪.‬‬ ‫تو‌گو‪ :‬زهره سعیدی‬ ‫گف ‌‬ ‫نقش نخب�گان در حکومت پهل�وی چگونه بود‬ ‫و توضیح دهید رژی�م پهلوی چه اس�تفاده‌ای از‬ ‫نخبگان برای بقای حکومت خود م ی‌برد؟‬ ‫پرونده‌ويژه‬ ‫‪ l‬هر حاکمیت و حکومتی به منظور حفظ و بقای‬ ‫خویش و همچنین مدیریت امور حاکمیتی‪ ،‬به وجود زبدگان‬ ‫و نخبگان جامع��ه در عرصه‌های مختلف نیازمند اس��ت‪.‬‬ ‫حاکمیت پهلوی نیز بنا به چنین ضرورت��ی به کارکردها و‬ ‫راهبردهای فکری و عینی نخبگان در عرصه اندیشه‪ ،‬عمل‬ ‫نمود و از آنها در س��احت‌های مختلف اجتماعی‪ ،‬سیاسی‪،‬‬ ‫فرهنگی و نظامی استفاده م ی‌کرد‪.‬‬ ‫حکوم��ت پهلوی در درج��ه نخس��ت حاکمیتی بود‬ ‫که در آغاز ب راس��اس ی��ک کودتای نظام��ی روی کار آمد‪،‬‬ ‫بنیادهای این کودتا ب��ه لحاظ فکری و عمل��ی بر دو پایه‬ ‫اصلی استوار بود؛ نخس��ت ط راحی قدرت جنوب‪ ،‬نخبگان‬ ‫و مستش��اران نظامی بریتانیا نظیر آیرون س��اید و س��ایر‬ ‫کارگزاران سیاست خارجی بریتانیا و دیگری برخی نخبگان‬ ‫نظامی و رجال و سیاس��تمداران داخلی وابسته به این خط‬ ‫نظیر س��ی د‌ضیاءالدین طباطبایی‪ ،‬رضاخان میرپنج و سایر‬ ‫افراد و دوستان نزدیک آنان‪ .‬بناب راین نخستین نخبگانی که‬ ‫در انق راض قاجار و تاس��یس قدرت سلسله پهلوی در قالب‬ ‫یک کودتای نظامی نقش ایفا کردند نظامیان قزاق خانه و‬ ‫برخی رجال و نخبگان سیاس��ی وابس��ته به‌قدرت بریتانیا‬ ‫بودند؛ البته در کنار این دو جریان‪ ،‬برخی از نخبگان سیاسی‬ ‫و فکری جامعه ای ران که از نظام مش��روطه سرخورده شده‬ ‫بودند و به دلیل ناکام ی‌ در تاس��یس نظام پارلمانتاریستي‬ ‫با این دو جریان همس��و ش��دند هم بودند؛ این افراد عمدتا‬ ‫روشنفکران غ ربگرایی بودند که به‌دنبال تاسیس یک قدرت‬ ‫با ماهیت مدرن بودن��د و در واقع به‌دنب��ال اعمال و انجام‬ ‫اصالحات نوین در جامعه ای ران بودند و چون نظام پارلمانی‬ ‫مورد نظر آنان و طرح تاس��یس نظام مش��روطه سلطنتی‬ ‫به‌خاطر نفوذ قدرتمند خوانین‪ ،‬مالکین و شاهزادگان متنفذ‬ ‫قاج��اری و همچنین به خاطر وجود سلس��له مراتب قدرت‬ ‫استبدادی‪ -‬سیاس��ی در درون جامعه ای ران قابل اجرا نبود‪،‬‬ ‫با جریان کودتای مذکور هماهنگ و هم‌آوا ش��دند و نیروی‬ ‫نوظهور جدی��دی را در قالب کودت��ای ‪ 1299‬ب رای خویش‬ ‫و اجرای مقاصد خود مساعد تش��خیص دادند‪ .‬این جریان‬ ‫متش��کل از افرادی نظیر تیمورت��اش‪ ،‬محمدعلی فروغی‪،‬‬ ‫عل ی‌اکبر داور‪ ،‬س��ی د‌محمد تدین‪ ،‬سی د‌حس��ن تق ی‌زاده و‬ ‫بسیاری دیگر از نخبگان جامعه ای ران در آن زمان بودند‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫با این حساب‪ ،‬نخبگان دارای طبقه‌بندی خاصی‬ ‫در رژیم بودند‪ ،‬این طبقه‌بندی به چه صورت بود و‬ ‫به واقع نخبه به چه قشری گفته م ی‌شد؟‬ ‫‪ l‬عده‌ای از نخبگان جامعه ای ران یک طیف وابسته‬ ‫‪62‬‬ ‫به سیاس��ت خارجه بریتانیا‪ ،‬طیف دیگر نخبگان سرخورده‬ ‫از تاسیس نظام مشروطه سلطنتی و طیف دیگر نخبگان‬ ‫نظامی‪ ،‬دوس��تان و نزدی��کان رضاخان و س��ی د‌ضیاءالدین‬ ‫طباطبایی بودند‪ .‬این س��ه جریان در سراس��ر دوره پهلوی‬ ‫اول یعنی رضا ش��اه حامی‌عمده سیاست‌های شب ه‌مدرن‬ ‫رضا ش��اهی بودند‪ .‬هرچند طیف نخب��گان را در این افراد‬ ‫نم ی‌توان خالصه ک��رد‪ ،‬چرا‌که نخب��ه در واقع اصطالحی‬ ‫اس��ت که دارای ابعاد و زوایای مختلف اجتماعی‪ ،‬سیاسی‪،‬‬ ‫فرهنگی‪ ،‬اقتصادی و مذهبی است و در همه ساحات یک‬ ‫جامعه و درهر بعدی م ی‌تواند ظهور و حضور داش��ته باشد‪،‬‬ ‫بناب راین نم ی‌توانیم نخبگان جامع��ه ای ران را صرفا در یک‬ ‫ساخت یا یک طبقه خاص معرفی کنیم‪ ،‬بلکه باید به حضور‬ ‫و تاثیرگذاری آنها در ابع��اد و زوایای مختل��ف جامعه نظر‬ ‫داشته باش��یم‪ .‬اما چون در اینجا به بررسی نقش نخبگان‬ ‫در ارتباط با حاکمیت پهلوی م ی‌پردازیم‪ ،‬نقش نخبگان با‬ ‫ویژگ ی‌های خاص وابستگی به حاکمیت پهلوی مورد بحث‬ ‫و گفت‌وگو است‪.‬‬ ‫در مجموع نخبگان در عرصه‌های مختلف پیش‬ ‫و پس از انقالب مش�روطه چگون�ه طبقه‌بندی‬ ‫م ی‌شدند؟‬ ‫‪ l‬تا عصر وقوع انقالب مش��روطه در ای ران ش��اهد‬ ‫ظهور و بروز نخبگان در عرصه اجتماعی جامعه هستیم که‬ ‫عمدتا به‌طور سنتی از گروه‌های خاصی تشکیل شده است‪،‬‬ ‫در عرصه مذهبی روحانیون و علما‪ ،‬اهل علم‪ ،‬ادبا‪ ،‬ش��ع را و‬ ‫فالسفه بودند‪ .‬در عرصه اقتصادی تجار و بازرگانان برجسته‬ ‫و همچنین مالکین و زمی ن‌داران بزرگ‪ .‬در عرصه سیاسی‪،‬‬ ‫پادشاهان‪ ،‬امرا‪ ،‬کارگزاران سیاسی و دیپلماتیک‪ ،‬وزرا و رجال‬ ‫برجسته دیوانی و دفتری و همچنین متنفذین در حوزه‌های‬ ‫مختلف بودند‪.‬‬ ‫این افراد عمدتا به صورت سنتی نخبگان جامعه ای ران‬ ‫را تا مدتی پیش از وقوع انقالب مشروطه تشکیل م ی‌دادند‪،‬‬ ‫بسته بودن فضای قدرت و اجتماع باعث شده بود که عمدتا‬ ‫شاهزادگان‪ ،‬خوانین و مالکین‪ ،‬تجار بزرگ و گاه روحانیون‪،‬‬ ‫دیوانیان و دفتری��ان در عرصه‌های سیاس��ی و حاکمیتی‬ ‫جامعه ای��ران نقش ایف��ا کنند‪ ،‬ام��ا از انقالب مش��روطه‬ ‫معیارهای��ی که م ی‌توان ب راس��اس آن نخب��گان جامعه را‬ ‫شناسایی کرد‪ ،‬در هم ریخت و معیارهای کهن نخبگی که‬ ‫عمدتا طبقه مالک‪ ،‬زمی ن‌دار و متنفذین سیاسی بودند‪ ،‬با‬ ‫وقوع انقالب مشروطه آرام‌آرام در هم شکست و مولفه‌های‬ ‫دیگری که معیاری ب رای شناس��ایی نخب��گان بودند‪ ،‬وارد‬ ‫عرصه سیاس��ی ـ اجتماعی جامعه ای ران شدند و اين تصور‬ ‫و نگرش را نس��بت به برجس��تگان جامعه تا حدودی دچار‬ ‫تغییر کرد‪ .‬هرچند این اتفاق تا سقوط قاجار و روی کار آمدن‬ ‫حکومت پهلوی چندان آشکار نش��د چرا‌که نخبگان دوره‬ ‫پهلوی اول هنوز به لحاظ معیارهای نخبگی و مولفه‌های‬ ‫آن‪ ،‬وابسته به همان معیارهای سنتی ای ران در عصر قاجار‬ ‫بودند و اکثر رجال و ب��زرگان عصر پهل��وی اول (حکومت‬ ‫رضاش��اه) که در جامعه حضور برجس��ته داش��تند و نقش‬ ‫تاثیرگذار ایفا م ی‌کردند‪ ،‬عمدتا از همان مالکین‪ ،‬خوانین و‬ ‫تجار به‌شمار م ی‌رفتند‪ ،‬البته طیف روشنفکران و نواندیشانی‬ ‫که طرف��داران تجدد‌خواه��ی و اصالحات بودن��د از اندکی‬ ‫پیش از عهد ناصری با مشاهده و معاینه نتایج تمدن غرب‬ ‫تحت‌تاثیر آموزه‌های مدنیت غربی قرار گرفته و وارد جریان‬ ‫نخبگی جامعه ای ران با رویکردی جدید شده بودند‪ .‬این افراد‬ ‫مجموعه‌ای بودند از کارگزاران دس��تگاه دیپلماسی قاجار‪،‬‬ ‫ش��اهزادگان فرنگ رفته و محصلین اعزام ی‌ که با فرهنگ‬ ‫و تمدن غربی آش��نا و به مطالعه و تفکر پرداخته بودند و از‬ ‫طریق مطالعه آثار متفکران غربی در نشریات و روزنامه‌ها‪،‬‬ ‫کتب و منابع با آثار تمدن غرب آشنا شده بودند‪ ،‬بناب راین این‬ ‫افراد تا پس از تسلط حاکمیت پهلوی وارد دستگاه سیاسی‬ ‫و حکومتی پهلوی شده بودند‪ .‬از این طریق حاکمیت پهلوی‬ ‫برخی از این افراد را که از جریان مشروطه‌خواهی سرخورده‬ ‫شده بودند جذب سیاست‌های نوگرای خویش ساخته بود‪.‬‬ ‫تشکیل دولت شب ه‌مدرن به‌وسیله رضا شاه در نهایت‬ ‫به جذب اکثریت این عناصر انجامید که از عناصر تاثیرگذار‬ ‫در جامعه ای ران محس��وب م ی‌ش��دند‪ ،‬در واقع نس��ل اول‬ ‫نخبگان عصر پهلوی اول از یک س��و بازماندگان نخبگان‬ ‫سنتی عصر قاجار بودند و از سوی دیگر نخبگان روشنفکری‬ ‫که از درون تضادهای جامعه س��نتی ای��ران و جامعه جدید‬ ‫غرب ظهور کرده بودن��د؛ افرادی نظی��ر تیمورتاش‪ ،‬تدین‪،‬‬ ‫عل ی‌اکب��ر داور‪ ،‬عل ی‌اصغر حکم��ت‪ ،‬محمدعلی فروغی‪،‬‬ ‫سی د‌حسن تق ی‌زاده‪ ،‬متین دفتری‪ ،‬مخبرالسلطنه هدایت‪،‬‬ ‫قوام‌السلطنه‪ ،‬ب رادران پیرنیا و افراد دیگری از این دو طیف‬ ‫بودند‪.‬‬ ‫طیف دیگر نخبگان در عصر رضاشاه پرورش یافتند‬ ‫یا از درون حرکت نظامی کودتا بیرون آمده بودند‪ .‬این افراد‬ ‫عمدتا مجری حرکت نظامی حکومت رضاشاه بودند‪ ،‬افس ران‬ ‫بلندپایه حاکمیت رضا‌شاه‪ ،‬سرلشكران‪ ،‬سپهبدان و نظامیان‬ ‫ارتش متمرکز رضاشاهی که از مراکز آموزشی در نظام نوین‬ ‫ارتش ظهور کرده بودند و بعدا در عرصه تحوالت سیاسی ـ‬ ‫امنیتی حاکمیت پهلوی اول و دوم تاثی رات فراوانی برجای‬ ‫گذاشتند‪.‬‬ ‫امیرسرلشکر عبداهلل طهماسبی‪ ،‬حسین فردوست‪،‬‬ ‫سپهبد احمد امی راحمدی‪ ،‬سپهبد شاه‌بختی‪ ،‬سپهبد علی‬ ‫رزم‌آرا‪ ،‬امان‌اهلل جهان‌بانی‪ ،‬محمدحسین آیروم و بسیاری از‬ ‫دیگر افس��ران نظامی که بعدا در عرصه نظامی و سیاسی‬ ‫حاکمیت پهلوی نقش‌های عملی ایفا کردند‪ ،‬محصول این‬ ‫ساختار بودند‪.‬‬ ‫مهمتری�ن فعالی�ت نخبگان عص�ر پهلوی اول‬ ‫چه بود؟‬ ‫‪ l‬عمده فعالیت نخبگان عصر پهل��وی اول در دو‬ ‫عرصه مهم ص��ورت م ي‌گرفت؛ ابتدا در عرص��ه نظامی با‬ ‫بنیانگ��ذاری ارتش مدرن و نوین رضا‌ش��اهی‪ ،‬ب��ا این کار‬ ‫طیفی از کارگزاران نظامی جذب شدند که کم‌کم به مصادر‬ ‫مهم امنیتی و نظامی جامعه چنگ انداختند‪ ،‬در عین حال‬ ‫نظام‌ها‪ ،‬نهادها و مراکز جدید نظامی به منظور تمرکزگرایی‬ ‫شدید نظامی و سیاسی در جامعه ای ران تاسیس کردند‪ ،‬این‬ ‫افراد نقش مهمی‌در هدایت و حراست از قدرت دیکتاتوری‬ ‫رضا شاه بازی کردند و در واقع ارکان حفظ حاکمیت پهلوی‬ ‫اول به‌شمار م ی‌رفتند و بعدا نیز کماکان این نقش خود را در‬ ‫دوره پهلوی دوم ادامه دادند‪.‬‬ ‫تاسیس ارکان حزب مملکتی و نظام وظیفه (اجباری)‬ ‫و ارتش مدرن‪ ،‬تاس��یس لش��کرهای چندگانه و متمرکز در‬ ‫شمال‪ ،‬ش��رق‪ ،‬غرب و جنوب ای ران و نیز تاسیس شهربانی‬ ‫و نظمیه به‌عنوان مهمترین نهاده��ای نظامی و امنیتی از‬ ‫طریق کارگزاران و نخبگان نظامی حامی‌و وفادار به رضاشاه‬
‫‌در س��ازماندهی نیروهای اجتماعی علیه حاکمیت پهلوی‬ ‫بازی م ی‌کرد و افراد و رجالی را پرورش داد که تحت عنوان‬ ‫جریان‌ه��ای مختلف چپ تاثیر فراوان��ی در جامعه برجای‬ ‫گذاش��ت‪ .‬اما از کودتا به بع��د با غلبه حاکمی��ت برفضای‬ ‫سیاس��ی تا دهه ‪ 40‬این عده و جریان تاثیرگذار تحت‌تاثیر‬ ‫فضای سیاسی سرکوب شد و از دهه چهل به بعد‪ ،‬عده‌ای از‬ ‫نخبگان جریان چپ در عرصه نخبگی و حاکمیت پهلوی‬ ‫دوم نقش همس��و ایفا کردند و جذب سیاس��تگذاری‌های‬ ‫فکری و فرهنگی مورد نظر حاکمیت شدند‪.‬‬ ‫و حکومت پهلوی مدیریت م ی‌شد و نقش بسیار مهم ی‌ در‬ ‫حکومت بیس ت‌ساله رضاشاه و پس از آن ایفا کردند‪.‬‬ ‫در عرص��ه فرهنگ��ی در دوره پهل��وی اول تدوی��ن‬ ‫ایدئولوژی جدید حکومت نوبنیاد پهلوی ب راساس ایدئولوژی‬ ‫نظام شاهنشاهی بود‪ ،‬نظامی که در حقیقت به‌دنبال تعمیق‬ ‫هویت خود در اعم��اق تاریخ کهن ای ران ب��ود‪ .‬ای ران ی‌گری‪،‬‬ ‫مل ی‌گرایی و باستان‌گرایی از عمده‌ترین عرصه‌های فکری‬ ‫فعالیت روشنفکران و نخبگان فرهنگی عهد رضاشاه بود‪.‬‬ ‫نخبگان تاثیرگذار که در این حوزه عمدتا از روشنفکران غرب‬ ‫رفته یا بازماندگان روشنفکری عهد قاجار بودند؛ کسانی که‬ ‫در ابتدای حاکمیت پهلوی پرورش یافت��ه بودند یا به‌خارج‬ ‫کشور اعزام شده بودند‪.‬‬ ‫چه افرادی از طرف�داران جذب این جریان جدید‬ ‫نخبگی در درون حاکمیت محسوب م ی‌شدند؟‬ ‫کانون‌های نخبگان در خدم�ت رژیم پهلوی چه‬ ‫مراکزی بودند و آیا آنها نقش�ی در اداره حکومت‬ ‫ایفا م ی‌کردند؟‬ ‫‪ l‬کانون دیگری که حلقه‌ای از اف��راد و نخبگان‬ ‫برجس��ته را در خ��ود فراه��م آورده ب��ود‪« ،‬ح��زب ایران‬ ‫کهن» بود که ای��ن حزب نیز در حقیق��ت به‌دنبال‌ترویج‬ ‫باس��تان‌گرایی رمانتیستي ب راس��اس مفاخر ای ران باستان‬ ‫بود‪ .‬تاسیس مراکز دیگری چون فرهنگستان ایران و بعدا‬ ‫کانون پرورش افکار نیز محملی ب��رای ایجاد حلقه‌های‬ ‫فرهنگ��ی نخب��گان در دوره پهلوی اول بودن��د‪ .‬افرادی‬ ‫که در همه این کانون‌ها فعالی��ت م ی‌کردند‪ ،‬به‌نحوی یا‬ ‫مروج حاکمیت پهلوی یا از وابس��تگان به حاکمیت بودند‬ ‫و در واقع از نخبگان و خدمتگزاران حکومتی محس��وب‬ ‫م ی‌ش��وند یا حداقل حامی��ان فکری حاکمیت به ش��مار‬ ‫م ی‌آمدند‪ .‬ش��خصی ت‌هایی نظیر عبدالرحمان سی ف‌آزاد‪،‬‬ ‫عیس��ی صدیق‪ ،‬اس��ماعیل مرآت‪ ،‬علی اکبر سیاس��ی‪،‬‬ ‫ارسالن خلعتبری‪‌،‬محمدعلی فروغی‪ ،‬عل ی‌اصغر حکمت‪،‬‬ ‫متین دفتری و‪ ...‬از جمله شخصی ت‌های موثر در کانون‌ها‬ ‫و مراکز ذکرشده بودند‪.‬‬ ‫اما در میان مراک��ز و کانون‌های فع��ال فرهنگی و‬ ‫نخبگی در ای ران به ویژه در عصر پهلوی اول‪ ،‬کانون ای ران‬ ‫جوان از تاثیرگذارترین ای��ن مراکز بود‪ .‬بع��دا افرادی که از‬ ‫مولفه‌های نخبگ�ی در دوره پهل�وی دوم به چه‬ ‫صورت بود؟‬ ‫‪ l‬در دوره پهلوی دوم مولفه‌های نخبگی تا حدودی‬ ‫به نفع طبقه متوس��ط تغییر کرد‪ .‬دیگ��ر اکثریت نخبگان‬ ‫جامعه ای ران را اشراف و مالکین یا ش��اهزادگان و نخبگان‬ ‫سنتی تشکیل نم ی‌دادند‪ .‬اندک‌اندک این جریان با تحوالتی‬ ‫که در دوره رضاشاه به‌وقوع پیوس��ته بود‪ ،‬جایگاه خود را از‬ ‫دست داد و تعدادی از نخبگان جدید که م ی‌توان آنها را نسل‬ ‫دوم نخبگان عصر پهلوی نامید‪ ،‬تشکیل گردید‪ .‬این عده‬ ‫که عمدتا در عصر پهل��وی دوم فعالیت م ی‌کردند‪ ،‬معموال‬ ‫از طبقه متوس��ط ش��هری و تحصیلکردگان و دانشجویان‬ ‫اعزامی‌به خارج بودند‪ .‬معیارهای کهن زمی ن‌داران و مالکیت‬ ‫و اشرافیت جای خود را دراین نس��ل به تعدادی از نخبگان‬ ‫تحصیلکرده فن‌س��االر و تکنوکرات داده بود که عمدتا در‬ ‫مراکز فنی و صنعتی جدید و نهادهای شب ه‌مدرن تخصص‬ ‫داشته و رش��د و نفوذ کرده بودند‪ .‬البته این بدان معنی نبود‬ ‫که بين نخبگان نسل اولی یا اشراف‪ ،‬زمی ن‌داران و مالکین‬ ‫حضور نداش��تند بلکه با حضور این طی��ف جدید از حضور‬ ‫آنها کاسته شد‪.‬‬ ‫کانون‌ه��ا و مراکز صنعتی فرهنگ��ی باعث به وجود‬ ‫آم��دن اح��زاب و تش��کل‌ها و کانون‌هایی نظی��ر کانون‬ ‫مهندسین ای ران و س��ایر کانون‌های فن‌ساالر و تکنوکرات‬ ‫مستقل ش��ده بود که این عده به نوبه خود م ی‌توانستند در‬ ‫عرصه حیات سیاسی‪ ،‬اجتماعی و فرهنگی نقش ایفا کنند‪.‬‬ ‫در کنار این جریان‌ها در عصر پهلوی دوم جریان‌های‬ ‫دیگری که متاث��ر از ایدئولوژی‌های چپ‌گرا بودند‪ ،‬ش��کل‬ ‫گرفت‪.‬‬ ‫البته مس��اله ورود و نفوذ اندیش��ه افرادی با پیشینه‬ ‫چپ و متاثر از ایدئولوژی‌های کمونیستی‪ ،‬مارکسیستی و‬ ‫سوسیالیستی در جامعه ای ران مساله‌ای بود که از زمان قاجار‬ ‫از قفقاز شروع ش��ده بود‪ ،‬اما با انقالب اکتبر روسیه با وجود‬ ‫سیطره نفوذ دیکتاتوری رضاشاه از طرق مختلفی وارد جامعه‬ ‫ای ران ش��ده بود‪ ،‬اما ورود فعاالنه آنها پس از شهریور ‪ 20‬و با‬ ‫سقوط رضاشاه اتفاق افتاد و این جریان در دوره پهلوی هم‬ ‫ابتدا جدای حاکمیت پهلوی در نقش اپوزیسیون وارد عرصه‬ ‫تاثیرگذاری در جامعه شد و از دهه ‪ 20‬تا دهه ‪ 40‬نقش مهمی‬ ‫پرونده‌ويژه‬ ‫کانون‌های نخبگان دیگری ک�ه در این زمینه در‬ ‫دوره پهلوی فعال بودند‪ ،‬کدامند؟‬ ‫وابستگان و اعضای اصلی حلقه ای ران جوان بودند توانستند‬ ‫نقش مهم ی‌ در س��اختار حاکمیتی‪ ،‬سیاس��ی و فرهنگی‬ ‫دوره پهلوی دوم (محمدرضا شاه) ایفا نمایند‪ ،‬آنان نسلی از‬ ‫رجال و کارگزاران را در درون خود پ��رورش دادند و در عصر‬ ‫پهلوی دوم عمدتا رجال و کارگزاران سیاس��ی و فرهنگی از‬ ‫افراد برجسته و موثر کانون ای ران جوان به شمار م ی‌رفتند‪.‬‬ ‫برخی از این افراد سپس بدنه حزب ای ران نو را تشکیل دادند‪.‬‬ ‫آیا تاسیس موسس�ه تحقیقات علوم اجتماعی‬ ‫در همی�ن راس�تای فعالی�ت نخب�گان در دوره‬ ‫پهلوی دوم صورت گرفته بود؟‬ ‫ی دیگر در راه‬ ‫‪ l‬بله؛ تاسیس این موسسه در واقع قدم ‌‬ ‫فراهم ساختن زمینه فعالیت فکری و اجتماعی نخبگان بود‪.‬‬ ‫تاسیس این موسسه در حقیقت بدین منظور شکل گرفت‬ ‫که عده‌ای از نخبگان را که در حوزه‌ه��ای علوم اجتماعی‬ ‫دارای تفکر و اندیش��ه بودند در موسس��ه مش��غول سازد و‬ ‫زمینه‌های جذب این‌گونه افراد را فراهم آورد و از این طریق‬ ‫آنها را وامدار حاکمیت سازد‪ .‬در این موسسه نخبگانی چون‬ ‫حسن آیت‪ ،‬بن ی‌صدر‪ ،‬احسان نراقی‪‌،‬حسن حبیبی و‪ ...‬نقش‬ ‫فعالی ایفا م ی‌کردند‪ .‬احسان نراقی در واقع مجری طرحی‬ ‫بود که از سوی یونسکو پیشنهاد شده بود‪.‬‬ ‫کانون دیگر که نقش فرهنگی داشت بنیاد فرهنگ‬ ‫ای ران بود که با حضور شخصی ت‌های موجه و محبوبی چون‬ ‫ناتل خانلری و سایر افراد موجه ایجاد شد‪ .‬تاسیس این بنیاد‬ ‫نیز مدتی در همین راستا و جذب نخبگان به حاکمیت بود‪،‬‬ ‫از جمله مراکز و کانون‌های دیگ��ر که در عصر پهلوی دوم‬ ‫ایجاد شد‪ ،‬انجمن حکمت و فلس��فه و موسسه فرانکلین‬ ‫لژیون‪ ،‬خدمتگزاران بش��ر و بعد احزاب و کانون‌های دولتی‬ ‫نظیر اح��زاب ای ران نوین و حزب رس��تاخیز بودن��د‪ .‬در این‬ ‫میان حزب رس��تاخیز مروج نوعی اندیش��ه سیاسی حزب‬ ‫فراگی��ر دولتی بود که در ص��دد بود نقش��ی همانند حزب‬ ‫کمونیست روسیه را بازی کند که البته در این زمینه ناکام‬ ‫ماند چرا‌که قصد داشت همه نخبگان سیاسی را جذب خود‬ ‫نماید‪ .‬نفوذ قدرت آمریکا بر حاکمیت ای ران نیز در تاسیس‬ ‫مراکزی چون انجمن دوستی ای ران و آمریکا و نیز تاسیس‬ ‫موسس��ه فرانکلین موثر بود‪ .‬در واقع چنین مراکزی مروج‬ ‫علوم و فرهن��گ آمریکایی بودند‪ .‬در حقیق��ت اواخر عهد‬ ‫پهلوی گرایش بیشتر تحصیلکرده‌ها و نخبگان وابسته به‬ ‫حاکمیت پهلوی عمدتا به فرهنگ آمریکایی بود و این‌گونه‬ ‫تحصیلکرده‌ه��ا و نخبگان‪ ،‬وابس��تگان جن��اح آمریکایی‬ ‫بودند‪g .‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪‌l‬تروی��ج تفک��ر ناسیونالیس��تی و تبلیغ اندیش��ه‬ ‫باس��تان‌گرایی و تمجید از نظام شاهنش��اهی در ش��کل‬ ‫کانون‌ها و مراکز فرهنگی شکل گرفت که در عهد پهلوی‬ ‫اول فعال شده بودند‪ .‬از عمده‌ترین این کانون‌ها و حوزه‌های‬ ‫فرهنگی م ی‌توان به چندین مرکز و کانون مهم اشاره کرد‬ ‫که عمده‌ترین آنها عبارت بودند از کانون ای ران باستان که‬ ‫براساس اندیش��ه مبتن ی‌بر باس��تان‌گرایی و‌ترویج آن در‬ ‫کشور تاسیس ش��ده بود و عناصر آن در این حوزه فعالیت‬ ‫م ی‌کردند و س��پس کانون‌های دیگری با همین گرایشات‬ ‫به وجود آمدند‪.‬‬ ‫غیر از این کانون‌های باس��تان‌گرا‪ ،‬انجمن و کانون‬ ‫دیگری به‌نام انجمن دانشوران ای ران شکل گرفت که البته‬ ‫اعضای آن عمدتا از حقوقدانان برجس��ته و وکالی عدلیه‬ ‫جدید بودند و این عناصر نیز از حامیان نظام جدید قضایی‬ ‫رضاشاه در ای ران به ش��مار م ی‌رفتند و نخبگان حقوقدان را‬ ‫تشکیل م ی‌دادند‪ .‬کانون دیگری که به صورت حلقه نیرومند‬ ‫تشکیل شد‪ ،‬کانون ای ران جوان بود که بیشتر اعضای این‬ ‫کانون را تحصیلکرده‌های فرنگ‌رفته تش��کیل م ی‌دادند؛‬ ‫تحصیلکردگانی که به نوعی ای ران مدرن را م ی‌خواستند و‬ ‫عمدتا مدرنیسم مورد نظر آنها مدرنیسم غربی بود و مروج‬ ‫و مبلغ اندیش��ه غربی بودند و به نوع��ی مدعی اصالحات‬ ‫جدید و حام ی‌ شبه مدرنیسم رضاخانی فعالیت یک جریان‬ ‫دیگر ب راساس اندیش��ه و ایدئولوژی ناسیونالیست در پیوند‬ ‫با ایدئولوژی ناسیونالس��یت آلمانی در اواخر دوره رضاشاه‬ ‫شکل گرفت‪.‬‬ ‫‪ l‬اس��داهلل علم و فرح پهل��وی و بخش��ی از بدنه‬ ‫سیستم اطالعات و امنیت ساواک از جمله کسانی بودند که‬ ‫به جذب این افراد پرداختند و هر یک حلقه‌هایی از نخبگان‬ ‫را در اط راف خود پدید آوردند و تالش کردند با جذب افرادی‬ ‫از نخبگان چپ‌گرا‪ ،‬آنها را به سوی حاکمیت جذب نمایند‪.‬‬ ‫در حقیقت آنها تالش م ی‌کردند که با جذب نخبگان چپ‬ ‫از سویی از اندیشه و تفکر آنها بهره بگیرند و از سوی دیگر‬ ‫مخالفت و اصطکاک ای��ن جریان ب رای حاکمیت را کاهش‬ ‫دهند‪ .‬بناب راین از اندیشه و تفکر کسانی نظیر رسول پروزی‪،‬‬ ‫انجوی شی رازی‪ ،‬ناتل خانلری و کسانی دیگر که با پیشینه‬ ‫فکری چپ جذب بدنه حاکمیت شده بودند استفاده کردند‪.‬‬ ‫ف��رح پهلوی خود حلق��ه دیگری از نخب��گان فکری‬ ‫و فرهنگ��ی را پی رامون خود فراهم س��اخته بود و با نش��ان‬ ‫دادن ژست‌های روشنفکری به حمایت از اینگونه نخبگان‬ ‫م ی‌پرداخت؛ افرادی چون احسان نراقی‪ ،‬سی د‌حسین نصر‪،‬‬ ‫ناتل خانل��ری و‪ ...‬را م ی‌ت��وان از جمله این روش��نفکران و‬ ‫نخبگان به شمار آورد‪.‬‬ ‫‪63‬‬
‫فرهنگ‌‬ ‫آرگو و سينماي دروغگو‬ ‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره‪162‬‬ ‫تحریف تاریخی در سینمای‌هالیوودی‬ ‫حواشی و اظهارنظرهای مختلف پیرامون فیلم سینمایی «آرگو» جدیدترین ساخته بن‌افلک‬ ‫‪1‬‬ ‫سميرا جعفري‬ ‫اولین بارش��ان نیس��ت؛‌ هالیوود را م ی‌گوییم‪ .‬دارنده‬ ‫ی ضد‌‌ای رانی‬ ‫بزرگترین صنعت فیلمسازی جهان‪ .‬اینکه فیلم ‌‬ ‫و بعضا ضد‌اسالمی بسازند و روانه کشورهای دیگر کنند و به‬ ‫انتظار واکنش‌ها باشند‪ .‬این بار هم این اتفاق با شکلی دیگر‬ ‫و با فیلم «آرگو» افتاد؛ فیلمی‌که با پشتوانه‌های اقتصادي‬ ‫و سياسي سینمای‌هالیوود ساخته ش��د‪ .‬آرگو با کارگردانی‬ ‫بن‌افلک و حضور بازیگر مش��هور‌هالیوود‪ -‬جورج کلونی‪-‬‬ ‫به‌عنوان یکی از تهی ه‌کنندگان‪ ،‬این روزها واکنش‌های زیادی‬ ‫را به همراه داش��ته اس��ت‪ .‬فیلم ی‌ که بنا به نظر بسیاری از‬ ‫سینماگران به لحاظ فنی فیلم ی‌ ضعیف است‪ .‬نکته جالب‬ ‫اما درباره این فیلم حضورش در مراسم گلدن‌گلوب بود‪ .‬در‬ ‫مراسم اهدای جوایز گلدن‌گلوب ‪ ۲۰۱۳‬فیلم «آرگو» توانست‬ ‫دو جایزه مهم بهترین فیلم و بهترین کارگردانی را از آن خود‬ ‫کند‪ .‬این در حالی بود که درام موفق «لینکلن» که در هفت‬ ‫شاخه نامزد دریافت جایزه شده بود‪ ،‬تنها در یک شاخه برنده‬ ‫جایزه شد‪ .‬برخی این انتخاب را سیاس��ی دانستند و به نقد‬ ‫گلدن‌گلوب ‪ ٢٠١٣‬پرداختن��د‪ .‬ناگفته نماند که آرگو در هفت‬ ‫شاخه نیز نامزد دریافت جایزه اسکار شده که برندگان آن روز‬ ‫‪ ۲۴‬فوریه مشخص خواهند شد‪ .‬باید دید فیلمی‌که‌هالیوود‬ ‫عاشق آن است م ی‌تواند در اسکار هم به همین روش جایزه‬ ‫بگیرد؟ فیلمی‌که اکران آن همزمان شده با حمله به سفارت‬ ‫آمریکا در لیبی‪.‬‬ ‫‪64‬‬ ‫این یک داستان واقع ی‌ است؟!‬ ‫در کوران درگیری‌های سال ‪ )۱۳۵۸( ۱۹۷۹‬در ای ران که‬ ‫منجر به تسخیر النه‌جاسوسی ایاالت‌‌متحده و گروگانگیری‬ ‫حدودا ‪ ۵۲‬آمریکایی م ی‌شود‪ ،‬ش��ش نفر از اعضای سفارت‬ ‫به ش��کل پنهانی از س��فارت فرار کرده و ب��ه محل اقامت‬ ‫رسمی سفیر کانادا «کن تیلور» (با بازی ویکتور گاربر) واقع‬ ‫در س��فارت این کش��ور پناه م ی‌برند‪ .‬در این میان سازمان‬ ‫جاسوسی ایاالت‌متحده (سیا) تصمیم م ی‌گیرد ب رای خروج‬ ‫این شش فراری برنامه‌ای ترتیب دهد‪ .‬در این میان یکی از‬ ‫کار‌شناسان سیا به نام «تونی مندز» (با بازی بن‌افلک) که‬ ‫متخصص برنامه‌های فرار اس��ت بعد از رد کردن چند ایده‬ ‫ارائه شده از سوی سیا‪ ،‬طرحی نسبتا پر ریسک را ب رای فرار‬ ‫این شش نفر ارائه م ی‌کند‪.‬‬ ‫جالب اینجاس��ت که مندز بعد از دی��دن فیلم «نبرد‬ ‫ب رای س��یاره میمون‌ها» هم��راه پس��رش از تلویزیون این‬ ‫طرح ب��ه ذهنش رس��یده اس��ت‪.‬طرح من��دز بر ای��ن پایه‬ ‫اس��توار اس��ت ک��ه وی در قال��ب یک��ی از تهی ه‌کنندگان‬ ‫ی��ک گ��روه فیلمس��ازی کانادای��ی به ای��ران وارد ش��ده‬ ‫و ش��ش فراری از س��فارت را در قالب اعضای تی��م تولید‬ ‫ای��ن فیلم از ای��ران خ��ارج کند‪ .‬تون��ی من��دز و مافوقش‬ ‫«جک‌اُ‪ .‬دان ِل» (با بازی ب رایان کرانستون) ب رای واقعی شدن‬ ‫طرح خود با یک گریمور فع��ال در‌هالیوود ب��ه نام «جان‬ ‫کمبرز» (با ب��ازی جان گودم��ن) که پیش از ای��ن در امور‬ ‫مرتبط با تغییر چهره به س��یا یاری رس��انده و البته در تیم‬ ‫چهره‌پردازی س��ری فیلم‌های «میمون‌ها» هم فعال بوده‬ ‫است‪ ،‬تماس برقرار م ی‌کند‪.‬‬ ‫کمبرز هم به نوبه خود تونی مندز را با یک تهی ه‌کننده‬ ‫‌هالیوودی به نام «ل ِس تِر س��یگل» (با بازی آلن آرکین) آشنا‬ ‫کرده و اینها در کنار هم ش��رایط تولید ی��ک پروژه جعلی‬ ‫سینمایی به نام «آرگو» را فراهم م ی‌آورند؛ پروژه‌ای که مثال‬ ‫قرار است ش��بیه س��ری فیلم‌های «جنگ‌های ستاره‌ای»‬ ‫باش��د‪.‬در روز فرار و هنگام حضور این شش نفر در فرودگاه‬ ‫و بعد از تماس��ی که نیروهای امنیتی فرودگاه با استودیوی‬ ‫تولید فیلم «آرگو» در‌ هالیوود م ي‌گيرند‪ ،‬عدم پاسخگویی‬ ‫اس��تودیو از یک س��و و آگاهی نیروهای انقالبی از هویت‬ ‫یزند‪.‬‬ ‫واقعی این گروه از سوی دیگر‪ ،‬شرایط متفاوتی را رقم م ‌‬ ‫با این ح��ال اعضای گروه هر‌طور هس��ت س��وار هواپیما‬ ‫م ی‌شوند و از ای ران خارج م ی‌ش��وند؛ آن هم در شرایطی که‬ ‫مبارزان انقالبی به‌دنبال آنها هستند‪.‬‬ ‫ب رای پیشگیری از اقدامات تالف ی‌جویانه علیه مقامات‬ ‫سفارت کانادا‪ ،‬سفیر این کش��ور هم به همراه همسرش از‬ ‫ای ران ف��رار م ی‌کند و بعد از پایان ماموری��ت نیز تونی مندز‬ ‫به‌عنوان ستاره ذکاوت سازمان سیا انتخاب م ی‌شود‪ ،‬اما به‬ ‫خاطر ماهیت سری کار به او مدال افتخار اعطا نم ی‌شود‪.‬‬ ‫بقیه گروگان‌های آمریکایی هم بعد از حدود ‪ ۴۴۴‬روز‬ ‫در ‪ ۲۰‬ژانویه ‪ ۱۹۸۱‬آزاد شده و س��ال‌ها بعد یعنی اواخر دهه‬ ‫نود و بعد از فاش شدن اسرار این عملیات جاسوسی‪ ،‬مدال‬ ‫تونی مندز نیز به او اهدا م ی‌شود!‬
‫یعنی فیلمی‌ضعی��ف و بدون تحقیق‪ ،‬ب��ا آدم‌هایی که یا‬ ‫سیاه‌سیاه هستند یا سفی د‌س��فید! یعنی دقیقا مخالف آن‬ ‫چیزی که باید یک سینمای واقعی باشد‪».‬‬ ‫آرگو فیلم بدی است‬ ‫فیلم آرگو بین اهالی س��ینما هم واکنش‌هایی را در‬ ‫ب ر‌داش��ته‪ .‬از جمله کمال تبریزی‪ ،‬کارگردان مطرح س��ینما‬ ‫نظ رات جالب��ی درباره این فیل��م دارد‪ .‬خال��ق فیلم موفق‬ ‫«مارمولک» معتقد است که در فیلم «آرگو» ماجرای اشغال‬ ‫س��فارت تنها بهانه‌ای ب رای س��اختن یک فیلم پرهیجان‬ ‫است‪.‬‬ ‫تبریزی که خود از نزدیک ش��اهد گروگانگیری بوده و‬ ‫فرهنگ‬ ‫کم�ال تبری�زی‪ :‬حوادثی ک�ه در فیل�م رخ م ی‌دهد‬ ‫صحت ندارد‬ ‫مثلث شماره‪162‬‬ ‫درباره کارگردان‬ ‫بن‌افلک را بیش��تر به عنوان بازیگر م ی‌شناس��یم تا‬ ‫کارگردان‪ .‬بازیگری که در س��ن ‪ ۸‬س��الگی به او پیش��نهاد‬ ‫بازی در یک س��ریال تلویزیونی به‌نام سفر دریایی شد‪ .‬بن‬ ‫با دوست قدیمی‌خود مت دیمون به کالس تئاتر م ی‌رفت‬ ‫و در چند فیلم نیز با هم بازی کردن��د‪ .‬از فیلم‌های مهمی‬ ‫‌که افلک در آنها ایفای نقش کرده م ی‌توان به «تاریکی آخر‬ ‫خیابان»‪« ،‬تعقیب»‪« ،‬ویل‌هانتینگ نابغه»‪« ،‬آرماگدون»‪،‬‬ ‫«شکسپیر عاش��ق»‪« ،‬بندر مروارید»‪« ،‬شیطان شجاع»‪،‬‬ ‫«مردان اط راف ش��هر»‪« ،‬آس‌های دودی»‪« ،‬قاعده بازی»‬ ‫و‪ ...‬اشاره کرد‪.‬‬ ‫افلک به اتفاق ب رایان کرانس��تون‪ ،‬آل��ن آرکین‪ ،‬جان‬ ‫گودمن‪ ،‬ویکتور گاربر‪ ،‬تیت دونووان‪ ،‬کلی دووال‪ ،‬اس��کوت‬ ‫مک نایری در آرگو ایفای نقش کرده است‪.‬‬ ‫یکی از حواشی که این روزها دامنگیر بن‌افلک شده‪،‬‬ ‫ش��ایعاتی مبنی بر احتم��ال کاندیدات��وری او در انتخابات‬ ‫س��ناتوری ایالت ماساچوس��ت (زادگاهش) به جای «جان‬ ‫کری»‪ ،‬سناتور کنونی این ایالت است‪ .‬این در حالی است که‬ ‫با باال گرفتن این شایعات‪ ،‬بن‌افلک در محافل مختلف این‬ ‫مساله را انکار کرده است‪.‬‬ ‫از بسیاری از وقایع درون س��فارت عکس گرفته‪ ،‬م ی‌گوید‪:‬‬ ‫«حوادثی ک��ه در فیل��م رخ م ی‌دهد‪ ،‬صحت ن��دارد‪ .‬مثال‬ ‫صحنه‌ای که گروگان‌ها را دست بسته و چشم‌بسته م ی‌ب رند‬ ‫و یک صحنه اعدام نمایشی ب رایشان ترتیب م ی‌دهند‪ ،‬کاملا‬ ‫غیرواقعی است و اصال چنین اتفاقی وجود نداشته است‪».‬‬ ‫وی فیل��م «آرگ��و» را فیلم��ی‌کلیش��ه‌ای درب��اره‬ ‫گروگانگیری م ی‌داند‪ ،‬زی را سازندگان توجه نکرده‌اند افرادی‬ ‫که به سفارت حمله کردند و کارمندان آن را گروگان گرفتند‪،‬‬ ‫عده‌ای از دانش��جویان انقالبی بودند‪ ،‬نه یک عده آدم‌ربای‬ ‫حرفه‌ای‪ .‬او تاکید م ی‌کند که سازندگان «آرگو» باید از خود‬ ‫م ی‌پرسیدند که چرا برخالف تمام اقدامات گروگانگیری در‬ ‫سراسر جهان‪ ،‬در این ماجرا «هیچ خشونتی نبود و خون از‬ ‫دماغ کسی نیامد؟»‬ ‫تبری��زی معتقد اس��ت که فیل��م «آرگ��و» از الگوی‬ ‫‌هالیوودی خیر و ش��ر پی��روی م ی‌کند‪ .‬در فیل��م آدم‌های‬ ‫بد و خش��ن (ای رانیان) در ب راب��ر آدم‌های خ��وب و مهربان‬ ‫(آمریکای ی‌ها) قرار گرفته‌اند‪.‬‬ ‫او م ی‌گوید‪« :‬اگر فیلمسازی از فیلمسازان ای ران مثل‬ ‫آقای شورجه م ی‌خواست درباره این واقعه فیلم بسازد‪ ،‬تقریبا‬ ‫چنین چیزی شبیه «آرگو» م ی‌ساخت‪ ،‬منتها بر عکس آن!‬ ‫مه��رزاد دان��ش‪ ،‬منتقد مطرح س��ینما در نق��د آرگو‬ ‫به‌صراحت اعالم کرده اس��ت‪« :‬آرگو فیلم بدی اس��ت‪ ».‬او‬ ‫در ادامه نقد خود م ی‌آورد‪« :‬این گزاره را صرفا به‌عنوان یک‬ ‫ای رانی مطرح نم ی‌کنم‪ .‬حتی اگر ماجرای فیلم‪ ،‬نه در ارتباط با‬ ‫بحث ای ران و آمریکا‪ ،‬بلکه درباره دو کشور فرضی دیگر (مثال‬ ‫زامبیا و گامبیا) هم بود‪ ،‬باز این فرضیه جاری بود؛ فرضی ه‌ای‬ ‫که درباره هر اثر سینمای ی‌ای که م ی‌خواهد سوار بر موج‌های‬ ‫کاذب سیاسی‪ ،‬متانت اصیل هنری را مخدوش کند صدق‬ ‫پیدا م ی‌کند؛ ولو آنکه نام‌های مط��رح و معتبری همچون‬ ‫جورج کلونی و بن‌افلک در شناسنامه آن اثر درج شده باشند‪.‬‬ ‫اما معض��ل بزرگ فیل��م‪ ،‬نوع مواجه��ه‌اش با فضای‬ ‫ای ران و تداوم روایت داستان در آن است‪ .‬با اینکه سعی شده‬ ‫سینوس گره‌های دراماتیک در اینجا هم تداوم داشته باشد‬ ‫و تعلی ق‌های داستانی از دلش‌زاده ش��ود‪ ،‬اما به دلیل روند‬ ‫تک‌بعدی موقعی ت‌ها و ش��خصی ت‌ها‪ ،‬این گره‌افکن ی‌ها و‬ ‫تعلی ق‌گش��ای ی‌ها راه به جایی نم ی‌برد‪ .‬بیان مسلس ل‌واری‬ ‫که از خش��ونت و س��بعیت و فالکت ای ران ی‌ه��ا (حتی در‬ ‫بازار ته ران مردم ب��ه حضور خارج ی‌ها بدبین هس��تند و با‬ ‫فحاشی و دعوا جلویش��ان م ی‌ایس��تند؛ نکته‌ای که اتفاقا‬ ‫کاملا برعکس آن در فضای تجاری و عمومی ای ران حاکم‬ ‫اس��ت و گاه حتی در تحویل گرفتن خارج ی‌ها‪ ،‬از آن طرف‬ ‫بام افتاده م ی‌ش��وند!) در روایت وج��ود دارد‪ ،‬امکان تحقق‬ ‫یک رویه ادراک��ی معقول را از اثر بازس��تانده و حتی در این‬ ‫میان‪ ،‬سازندگان کار به خود زحمت نداده‌اند تا دستکم یک‬ ‫شخصی ت‌پردازی حداقلی از خود آن ش��ش نفر آمریکایی‬ ‫ارائه دهن��د و اندکی تمای��ز و فردیت به‌ آنها ببخش��ند و از‬ ‫شمایل تیپیکال دورشان سازند‪.‬‬ ‫س��کانس فرودگاه بد‌ترین بخش فیلم اس��ت‪ .‬جدا از‬ ‫وجهه کاریکاتوری مامور ای رانی که به‌ش��دت غیرسینمایی‬ ‫اس��ت‪ ،‬ماجرای تعقیب هواپیم��ا با اتومبی��ل ابلهانه‌ترین‬ ‫ایده‌ای اس��ت که م ی‌ش��د ب رای هیجان‌آفرینی به کار برد‪.‬‬ ‫گویی مولفان فیلم به پدیده‌ای دم دست به نام ب ی‌سیم در‬ ‫تش��کیالت عریض و طویل فرودگاه مهرآباد قائل نیستند‬ ‫که ماموران داستان ناچار نباشند ب رای تماس با برج کنترل‪،‬‬ ‫دس��ت به این همه داد و فریاد و دویدن و تعقیب بزنند‪ .‬به‬ ‫هر حال وقتی اغ راض سیاسی بر منطق درام پیشی گیرد‪،‬‬ ‫شکل‌گیری چنین گاف‌های بزرگی هم طبیعی است‪».‬‬ ‫آرگ�و؛ی�کتح ری�فتاریخ�ی‌‬ ‫در بین صحب ت‌های افراد مختلف درباره فیلم «آرگو»‪،‬‬ ‫اظهارنظر کسانی که خود در آن واقعه حضور جدی داشتند‬ ‫بسیار جالب است‪ .‬یکی از این افراد معصومه ابتکار است‪.‬‬ ‫او که خود یک��ی از گروگانگی ران و تس��خیرکنندگان بوده‬ ‫اس��ت‪ ،‬این را فیلم یک «تحریف تاریخی»دانست و گفت‪:‬‬ ‫«البته در ابت��دای فیلم‪ ،‬به‌ط��ور خالص��ه و غی ر‌دقیق به‬ ‫مداخله آمریکا در ای ران‪ ،‬کودتای ‪ ۲۸‬مرداد و حمایت از رژیم‬ ‫كمال تبريزي فیلم «آرگو» را فیلمی‌کلیشه‌ای درباره‬ ‫گروگانگیری می‌داند‪ ،‬زیرا سازندگان توجه نکرده‌اند‬ ‫افرادی که به سفارت حمله کردند و کارمندان آن را گروگان‬ ‫گرفتند‪ ،‬عده‌ای از دانشجویان انقالبی بودند‪ ،‬نه یک عده‬ ‫آدم‌ربای حرفه‌ای‬ ‫‪65‬‬
‫غی ر‌دموکراتیک شاه پرداخته ش��ده‪ ».‬رئیس اسبق سازمان‬ ‫محی ط‌زیس��ت و یکی از معاونان س��یدمحمد خاتمی در‬ ‫دوران ریاست‌جمهوری‪ ،‬ادامه داد‪« :‬اما این روایتی جانبدارانه‬ ‫است‪ .‬زی را نمایش تصاویر انیمیشن به‌طور گذرا و سطحی‬ ‫نم ی‌توان��د ذره‌ای از تلخی ‪ ۲۵‬س��ال دیکتاتوری و خفقانی‬ ‫را که بر ‪ ۳0‬میلیون ش��هروند ای رانی به خاطر تامین منافع‬ ‫آمریکا حاکم شد‪ ،‬نش��ان دهد‪ ».‬ابتکار تصویری را که این‬ ‫فیلم از تسخیرکنندگان نش��ان م ی‌دهد‪ ،‬این‌طور توصیف‬ ‫کرده است‪« :‬حس��ی که فیلم ایجاد م ی‌کند این است که‬ ‫یک عده افراد هیجان‌زده و عصبانی که هیچ ش��باهتی به‬ ‫دانشجو ندارند ناگهان به سفارت حمله م ی‌کنند‪».‬‬ ‫دانشجویان اسلحه نداشتند‬ ‫فرهنگ‬ ‫اب راهیم اصغرزاده‪ ،‬فعال سیاسی که در هدایت جریان‬ ‫اشغال س��فارت آمریکا نقش داش��ت‪ ،‬فیلم آرگو را برخالف‬ ‫ادعای س��ازنده آن‪ ،‬اثری سیاس��ی م ی‌داند که ب��ا اهداف‬ ‫معینی ساخته ش��ده و روی پرده آمده اس��ت‪ .‬او این فیلم را‬ ‫ب رای تعامل و برخورد آش��ت ی‌جویانه میان دو کشور ای ران و‬ ‫آمریکا‪ ،‬مخرب و زیان‌بخش م ی‌داند‪ ،‬زی را به پی ش‌داوری‌ها‬ ‫و خصومت‌های می��ان دو ملت دامن م ی‌زن��د‪ .‬وی درباره‬ ‫کاس��ت ی‌های «آرگ��و» م ی‌گوی��د‪« :‬فیلم ش��عار م ی‌دهد‪،‬‬ ‫ایدئولوژیک اس��ت و مس��تقیم حرف م ی‌زند‪ .‬ساختار فیلم‬ ‫کاملا ساختار فیلم‌های‌هالیوودی است که یک طرف باید‬ ‫خیر باشد و یک طرف شر و ب رای اینکه خیر را خیلی خوب‬ ‫جلوه بدهیم آن شر باید خیلی کثیف و شیطانی جلوه کند‪.‬‬ ‫فیلم ب رای اینکه بتواند در دقایق آخر بیننده را میخکوب کند‬ ‫و به اوج تعلیق و هیجان برساند‪ ،‬ناچار است جامعه ای ران را‬ ‫تحریف کند و این تحریف توی ذوق م ی‌زند‪».‬‬ ‫این فعال سیاسی تاکید م ی‌کند‪« :‬دانشجوها مطلقا‬ ‫اس��لحه نداش��تند‪ ،‬اما آرگو آنها را مثل پارتی زان‌ها نش��ان‬ ‫م ی‌دهد‪ ،‬ان��گار مثل گروه «بادر ماینه��وف» بوده‌اند‪ .‬انگار‬ ‫اصال آمده بودند که س��فارت آمریکا را تصرف کنند و آدم‌ها‬ ‫را یا بکشند یا اسیر کنند‪ .‬من بارها گفته‌ام واقعیت تاریخی‬ ‫این است که ‪ ۳۰۰‬تا ‪ ۴۰۰‬دانش��جوی درسخوان رشته‌های‬ ‫مهندسی «دانشگاه ش��ریف» به‌عنوان اعتراض به آمریکا‬ ‫این کار را کردند‪ .‬نم ی‌خواس��تند با آمری��کا بجنگند‪ ،‬فکر‬ ‫م ی‌کردند بردن ش��اه ب��ه آمری��کا توهین به مل��ت ای ران‬ ‫اس��ت و ح��اال م ی‌خواهن��د اعتراضش��ان را اع�لام کنند‪.‬‬ ‫آمدند توی س��فارت آمریکا و قرار بود ‪ ۴۸‬س��اعت بنشینند‬ ‫و تحصن کنند‪».‬‬ ‫او همچنین درباره ش��ش نفری ک��ه فیلم «آرگو» بر‬ ‫پایه فرار آنها س��اخته شده اس��ت‪ ،‬م ی‌گوید که فرار آنها از‬ ‫سفارت و س��پس خروج آنها از ای ران رخداد کم‌اهمیتی بوده‬ ‫که نه مقامات ای رانی و نه دانش��جویان کمترین توجهی به‬ ‫آن نداشته‌اند‪ ،‬زی را «تیم این شش نفر در کنسولگری بودند‬ ‫و اصال دیپلمات نبودند»‪.‬‬ ‫نمایش آرگو در تلویزیون!‬ ‫برخالف نظر وزیر فرهنگ و ارش��اد اس�لامی‪ ،‬مبنی‬ ‫بر ممنوعیت نمایش این فیلم در ای ران‪ ،‬آرگو در دانش��گاه‬ ‫صنعتی ش��ریف اکران ش��د‪ .‬همچنین بنا به‌گفته «علی‬ ‫دارابی» (معاون سیما) در گفت‌وگو با فارس‪ ،‬شبکه نمایش‬ ‫سیما قصد دارد فیلم سینمایی «آرگو» را همراه با جلسه نقد‬ ‫و بررسی در دهه‌فجر روی آنتن ببرد‪.‬‬ ‫البته این مس��اله هنوز قطعی نشده اس��ت‪ .‬باید دید‬ ‫صدا‌وس��یما م ی‌تواند برخالف نظر وزیر ارش��اد این فیلم را‬ ‫مثلث شماره‪162‬‬ ‫روایت غیرواقعی از یک داستان واقعی!‬ ‫نگاهي تحليلي به فیلم «آرگو»‬ ‫بهار احمدی‬ ‫‪2‬‬ ‫آرگو ب ر‌اس��اس آنچه خود ادعا م ی‌کند‪ ،‬یک درام‬ ‫تاریخی اس��ت که ب ر‌اس��اس حقایق و وقایع تاریخی‬ ‫انقالب اس�لامی ایران و ماج��رای گروگانگیری چند‬ ‫دیپلمات و کارمند س��فارت آمریکا در آب��ان ‪ 1358‬در‬ ‫ته ران ساخته ش��ده است‪ .‬بدیهی اس��ت هنگام ی‌که‬ ‫یک اثر عن��وان درام تاریخ��ی را بر خ��ود م ی‌گیرد‪ ،‬از‬ ‫عناصر داستانی‪ ،‬شخصی ت‌پردازی گاه غلوشده‪ ،‬حذف‬ ‫و اضافه‌کردن برخی جزئیات آن واقعه تاریخی و مواردی‬ ‫از این دست ب رای دراماتیزه کردن داستان بهره گیرد و‬ ‫در عین حال به اصل واقعیت ح��وادث تاریخی وفادار‬ ‫بماند؛ اما آنچ��ه از آرگو و برآیند کل��ی فیلم م ی‌بینیم‪،‬‬ ‫برخالف آن چیزی اس��ت که از ابتدا به تماشاگر نشان‬ ‫داده م ی‌شود‪ .‬فیلم شروع بدي ندارد‪ .‬در نشان دادن تنفر‬ ‫جمعی مردم از نظ��ام پهلوي و نی��ز رفتارهای آمریکا‪،‬‬ ‫اقدام دانشجویان پیرو خط‌امام (ره) در تسخیر سفارت‬ ‫آمریکا در ته��ران و حتی نمایش کودتای س��یا علیه‬ ‫مصدق به‌خوبی عمل کرده‪ ،‬ام��ا رفته‌رفته خالقان اثر‪،‬‬ ‫برچسب «ب راساس داستان واقعی» را فراموش م ی‌کنند‬ ‫و محدوده اختیارات خود را از تغیی��ر در اصل واقعیت‬ ‫تا مرز جع��ل و تحریف آن پیش م ی‌برند و با اس��تفاده‬ ‫از ش��گردهای کلیش��ه‌ای‌ هالیوودی در خلق یک اثر‬ ‫هیجانی و پر از تعلیق و اضط راب هیچکاکی‪ ،‬آن را تا‬ ‫‪66‬‬ ‫سطح یک‌تریلر جاسوسی تقلیل م ی‌دهند‪.‬‬ ‫ش��خصیت اصلی فیلم یعن��ی تونی من��دز با بازی‬ ‫بن‌افلک طوری ط راحی ش��ده که انگار او از محبوب‌ترین‬ ‫مام��وران س��ازمان اطالع��ات آمریکاس��ت ک��ه ب ر‌خالف‬ ‫همکارانش بس��یار آرام و احساساتی اس��ت و حتی حاضر‬ ‫نیس��ت به کس��ی کوچکترین صدمه‌ای بزن��د‪ .‬حال آنکه‬ ‫ماموران امنیتی ای ران همگی انسان‌هایی بد‌هیبت و خشن‬ ‫معرفی م ی‌شوند که به راحتی م ی‌توانند به اقامتگاه سفیر‬ ‫کانادا و هر جای دیگر حمله کنند و از هر نوع رفتار زش��ت‬ ‫و ناشایس��ت ابایی نداشته باش��ند‪ .‬به نظر م ی‌رسد از نگاه‬ ‫بن‌افلک و همکارانش‪ ،‬ای رانیان تنها مردمی‌هس��تند که یا‬ ‫ریش دارند یا عینک‌های بزرگ م ی‌زنند و تنها چیزی که در‬ ‫آنها وجود ندارد‪ ،‬تفکر اس��ت؛ گویی این قوم بدون تعقل و‬ ‫تنها مانند یک آدم آهنی عمل م ی‌کنند‪.‬‬ ‫از آنجایی که سیاس��ت و هن��ر به ویژه هنر س��ینما‬ ‫ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند‪ ،‬جای تعجب نیس��ت که‬ ‫این ارتباط گاه تا پای به سخره گرفتن اعتقادات و تفکرات‬ ‫نهادینه ش��ده در یک ملت‪ ،‬پیش برود و تصویری وارونه از‬ ‫آداب و فرهنگ قومی‌ارائه دهد‪ .‬یکی از بارزترین جلوه‌های‬ ‫این امر‪ ،‬اسالم‌ستیزی و مخدوش نشان دادن چهره ای رانیان‬ ‫در بسیاری از آثار‌ هالیوودی در س��ال‌های اخیر است‪ .‬این‬ ‫دامنه از فیلم ‪ 300‬گرفته تا بازی‌ه��ای کامپیوتری‪ ،‬همواره‬ ‫با زیر س��وال بردن مردم ای ران و در نهای��ت جلوه دادن آنان‬ ‫به‌عنوان مردمی‌خش��ن و ب ی‌احس��اس که بیش��تر به آدم‬ ‫روانه آنتن کند یا خیر؟‬ ‫بازیگران ایرانی آرگو‬ ‫یکی دیگر از حواشی این فیلم حضور بازیگران ای رانی‬ ‫در آن بود‪ .‬مس��اله‌ای که به گفته بن‌افلک کار را ب رایش��ان‬ ‫دشوار کرد؛ افلک ب رای یافتن ای رانیانی که حاضر به بازی در‬ ‫این فیلم باشند دچار مشکل ش��د‪ .‬او در چند مصاحبه خود‬ ‫ضمن اشاره به این مطلب گفته است‪« :‬تهی ه‌کنندگان ب رای‬ ‫یافتن ای رانیانی که تمایل داشته باش��ند در این فیلم بازی‬ ‫کنند‪ ،‬با مشکالت فراوانی دست و پنجه نرم کردند‪ ».‬اما در‬ ‫چنین فضایی «رفیع پیتز» فیلمساز ای رانی مقیم خارج که‬ ‫فیلم‌های سیاهی چون «شکارچی» و «زمستان است» را‬ ‫در کارنامه کاری خود دارد‪ ،‬به صورت افتخاری در این فیلم‬ ‫حضور یافته اس��ت‪ .‬او در «آرگو» نقش یک مامور بازرسی‬ ‫ویزا را ایفا م ی‌کند‪ .‬دیگر بازیگر ای رانی فیلم آرگو شخصی به‬ ‫نام امید ابطحی اس��ت؛ بازیگری که در فیلم‌های زیادی در‬ ‫آمریکا بازی کرده و در بیشتر فیلم‌ها هم به‌عنوان شخصیت‬ ‫عرب‪ ،‬ای رانی و گاهی هندی مورد استفاده قرار م ی‌گیرد‪ .‬او‬ ‫شخصی اس��ت که نه تنها در فیلم‌های ضد‌ای رانی بلکه در‬ ‫فیلم‌های ضد‌اسالمی نیز ایفای نقش کرده است‪ .‬ابطحی‬ ‫در آرگو نقش رضا را دارد‪ .‬فرشاد فرهت‪ ،‬بازیگر ای ران ی‌االصل‬ ‫‌هالیوود هم در نقش یکی از نیروهای سپاه پاسداران در فیلم‬ ‫آرگو بازی کرده است‪.‬‬ ‫نظرات کوتاه و خواندنی‬ ‫ محمد حس��ینی‪ ،‬وزیر فرهنگ و ارش��اد اسالمي‬‫در مقابل ای��ن فیلم به‌ش��دت جبهه گرفت‪ .‬حس��ینی با‬ ‫توهی ن‌آمیز بودن این فیلم ساخت این فیلم را یک عمل با‬ ‫ماشینی م ی‌مانند تا انس��ان‌های واقعی‪ ،‬پیش رفته است‪.‬‬ ‫از این جهت‌بی راه نیست اگر بگوییم که داشتن رسانه قوی‬ ‫م ی‌تواند مهمترین جنگ‌افزار این جنگ نرم باشد و آمریکا‬ ‫نشان داده که به خوبی قواعد این بازی را بلد است؛ قواعدی‬ ‫که در هرصورت منجر به محکوم شدن مردمان ای ران زمین‬ ‫م ی‌شود‪ .‬آرگو نیز فیلمی‌اس��ت که به برداشت زیرپوستی‬ ‫دلخواه س��ازندگانش در مورد ای��ران و ای ران��ی م ی‌پردازد‪.‬‬ ‫بن‌افلک س��عی کرده با س��اخت تصاویر واقع��ی‪ ،‬ماجرای‬ ‫گروگانگی��ری را به قصه‌ای جذاب تبدیل کن��د که اتفاقا تا‬ ‫حدودي هم از پس این کار برآمده اس��ت‪ .‬روایت کارگردان‬ ‫از این ماجرا دم‌دس��تی و س��اده نیس��ت‪ ،‬ابتدا و انتهای آن‬ ‫مشخص است‪ ،‬شخصی ت‌پردازی‪ ،‬معقول به نظر م ی‌رسد‬ ‫و گروه جلوه‌های ویژه و ط راحی گری��م فوق‌العاده‌ای دارد و‬ ‫بیننده با‌ تریلری مواجه اس��ت که به خوبی قصه م ی‌گوید‬ ‫و در عین قصه‌گویی س��عی دارد ب ی‌طرف��ی آمریکا در کل‬ ‫ماجرا و مقصر جلوه‌دادن ای ران را در الیه‌های زیرین با دقت‬ ‫نظر خاصی به خورد مخاط��ب بدهد و طن��ز پنهانی را به‬ ‫سکان س‌های پایانی ربط دهد و در نهایت با تعلیقی جذاب‬ ‫تماشاگر را تا پایان‪ ،‬مخاطب داستان نگه دارد‪.‬‬ ‫فیلمنامه ب ر‌اس��اس مقاله‌ای از جاشوا بیرمن در سال‬ ‫‪ 2007‬با نام‪« :‬فرار از ته ران‪ :‬چطور سیا با استفاده از یک فیلم‬ ‫تقلبی‪ ،‬علمی‪ ،‬تخیلی توانس��ت آمریکای ی‌ه��ا را از ته ران‬ ‫نجات دهد؟» و توس��ط کری س‌تریو نوش��ته شده است که‬ ‫خود گویای این مطلب اس��ت که استفاده از اسناد و مدارک‬ ‫واقعی در این فیلم‪ ،‬محلی از اع راب ن��دارد و اصل ماجرای‬ ‫تسخیر س��فارت آمریکا که یکی از جنجال ی‌ترین اتفاقات‬ ‫میان ای ران و ایاالت متحده به حساب م ی‌آید‪ ،‬در لوای یک‬ ‫داس��تان هیجان‌انگیز و پر از تنش و تعلیق گم م ی‌ش��ود‪.‬‬ ‫آرگو عناصر فراوانی دارد که م ی‌توان��د آن را به یک مدعی‬ ‫اسکار تبدیل کند‪ .‬داستان فیلم بسیار رضایتبخش است و‬
‫در یک نگاه کلی‪ ،‬آرگو در پرداخت به‬ ‫جزئیات بسیار ضعیف عمل کرده و‬ ‫با نگاه چندباره به آن کاملا نمایان‬ ‫می‌شود که این اثر مستقل ساخته‬ ‫نشده و عوامل بسیاری در ساخت و‬ ‫شکل‌گیری آن دخیل بوده‌اند‬ ‫تماشاچیان را تا انتهای خط‪ ،‬سر جایشان م ی‌نشاند‬ ‫و با مهارت و متد خاصی ساخته شده است‪ .‬با این‬ ‫حال دادن امتیاز به آن کار دش��واری است‪ ،‬چراکه‬ ‫یک مخاطب ایرانی ک��ه از پیش��ینه واقعی این‬ ‫حوادث به خوبی آگاه اس��ت‪ ،‬نم ی‌تواند به راحتی‬ ‫به محتوای فیلمنامه اکتفا کند و آن را فارغ از نگاه‬ ‫جانبدارانه‌اش ارزیابی کند‪ .‬در یک نگاه کلی‪ ،‬گرچه‬ ‫آرگو از لحاظ سینمایی اثری تكنيكي است اما در‬ ‫پرداخت به جزئیات بسیار ضعیف عمل کرده و با‬ ‫نگاه چندباره به آن کاملا نمایان م ی‌شود که این‬ ‫اثر مستقل س��اخته نش��ده و عوامل بسیاری در‬ ‫ساخت و شکل‌گیری آن دخیل بوده‌اند‪g .‬‬ ‫نگاهی به رویکردهای ایدئولوژیک در سینمای سیاسی‬ ‫‪3‬‬ ‫نیما بهدادی مهر‬ ‫پروژه ای ران ه راس��ی و اسالم‌س��تیزی به مجموعه‌ای‬ ‫طبقه‌بندی شده از فعالی ت‌های رسانه‌ای‪ -‬دیپلماتیک غرب‬ ‫طی س��ه و نیم ده��ه(‪ )2013-1979‬اطالق م ی‌ش��ود که در‬ ‫قالب ب رنامه‌ای راهبردی‪ ،‬اصول نظامنامه‌ای سیاس��تگذاران‬ ‫آمریکایی و البی پ رنفوذ صهیونیستی را در رسانه‌های جمعی‬ ‫پیاده م ی‌کند‪ .‬این پروژه با یک ب رنامه زمان‌بندی شده و برمبنای‬ ‫سنجش افکارعمومی شکل گرفته پی رامون ای ران به‌طور خاص‬ ‫و منطقه خاورمیانه به‌طور عام‪ ،‬نظامنامه‌ای رسانه‌ای را‌ترسیم‬ ‫م ی‌کند که در آن از هر ابزار فرهنگی و رسانه‌ای ب رای شکل‬ ‫دهی به تفکر ضد‌ای رانی و اسالم‌ستیز بهره م ی‌برد‪ .‬مجموعه‬ ‫فیلم‌های تولی ‌د هالیوود با محور قرار دادن موضوع منجی و‬ ‫ساختن وجهی ایده‌آل از نظام آمریکایی و شهروند آمریکایی‬ ‫به‌عنوان یک ناجی به شیوه‌ای مستقیم و غی ر‌مستقیم‪ ،‬نظام‬ ‫سیاسی شیعی در ای ران و بخشی از اندیشه جهادی رخنه کرده‬ ‫در لبنان را هدف بمباران تبلیغاتی خود قرار داده و با تولیدات‬ ‫خود وهنی آش��کار بر ضد آرمان‌های مقدس شیعیان شکل‬ ‫م ی‌دهد‪ .‬به واقع در جهان امروز عرصه رس��انه و سیاس��ت‬ ‫پیوندی ناگسستنی و غیرقابل انکار با هم یافته‌اند‪ .‬این پیوند‬ ‫تنها در نقش ابزاری رس��انه ب رای اهداف و مقاصد سیاس��ی‬ ‫خالصه نم ی‌شود‪ ،‬بلکه در سطحی باالتر‪ ،‬رسانه جزو الینفک‬ ‫امور و رفتارهای سیاسی ش��ده؛ چرا که ذهن هر فرد‪ ،‬رفتار او‬ ‫را تنظیم م ی‌کند‪ .‬باتوجه به اینکه ذهن اکثر مردم دنیا توسط‬ ‫پیام‌های مختلف تصویری و نوشتاری رسانه‌ها تسخیر شده‪،‬‬ ‫رفتار افراد نیز مطابق رسانه‌ها ش��کل م ی‌گیرد‪ .‬این موضوع‬ ‫باعث شده که رس��انه‌ها چنان مورد توجه سیاستمداران قرار‬ ‫گی رند که هزینه‌های کالنی ب رای آنها درنظر گرفته م ی‌شود‪.‬‬ ‫به واقع م ی‌توان گفت که عملکرد رس��انه‌ها در دنیای‬ ‫امروز نش��ان‌دهنده اهداف‪ ،‬رفتار و مقاصد سیاسی هر کشور‬ ‫و سیاستمداران آن است‪ .‬در این بین م ی‌توان به رسانه‌های‬ ‫کشورهای غربی و در راس آنها آمریکا اش��اره کرد که بیش‬ ‫از سایرین از روش‌های ریاکارانه استفاده م ی‌کنند‪ .‬نمونه بارز‬ ‫این دورویی و تزویر را م ی‌توان در مورد ای ران و مردم کشورمان‬ ‫دید که با فیلم«‪ »300‬نمایان شد‪ .‬فیلمی‌که با سرمایه‌گذاری‬ ‫کاخ‌سفید توسط «زاک اسنایدر» س��اخته شد‪ .‬دولت آمریکا‬ ‫‌و هالیوود که خود را منجی دموکراس��ی م ی‌دانند با س��اخت‬ ‫این فیلم‪ ،‬ابتدای ی‌ترین اصل در روابط انس��انی و بی ن‌المللی‬ ‫را که احترام به فرهنگ کشورهاس��ت‪ ،‬زیر پا گذاشتند‪ .‬البته‬ ‫این فیلم آنقدر مضحک و وقیحانه بود که برنامه سینمایی‬ ‫‪ scary movie‬که یک ب رنامه آمریکایی اس��ت این فیلم‬ ‫را به س��خره گرفت‪ ،‬اما به هر صورت این فیلم در ذهن مردم‬ ‫ای ران باقی ماند‪ .‬جنایت‌های رسانه‌ای آمریکا علیه ای ران تنها‬ ‫به «‪ »300‬محدود نبوده است‪ ،‬چرا که تخریب ای ران و ای رانی از‬ ‫سال‌ها پیش د‌ر هالیوود آغاز شده بود‪ .‬در همین مورد م ی‌توان‬ ‫فیلم «بدون دخترم هرگز» را نام برد که مس��تقیما فرهنگ‬ ‫اصیل ای رانی را هدف گرفت و آن را خشن نشان داد؛ در این فیلم‬ ‫یک مرد ای رانی نماد خشونت لجام‌گسیخته و جنون‌وار است و‬ ‫آن را علیه یک زن آمریکایی به کار م ی‌برد و جالب اینجاست‬ ‫که این زن آمریکایی اسوه مهر مادری است و بدون دخترش‬ ‫هرگز نم ی‌تواند زندگی کند‪ .‬صحنه‌ه��ای درگیری و اعمال‬ ‫خشونت در این فیلم آنقدر زیاد است که هر بیننده‌ای با کمی‬ ‫نگاه تحلیلگرانه م ی‌تواند اهداف تبلیغات��ی ضد‌ای رانی آن را‬ ‫دریابد‪ .‬گرچه سازندگان «بدون دخترم هرگز» مدعی شدند فیلم‬ ‫را ب ر‌اساس داستانی واقعی به قلم بت ی‌محمودی و ویلیام‌هافر‬ ‫ساخته‌اند‪ ،‬اما ساختار تبلیغاتی و سیاسی آن به قدری تصنعی‬ ‫و فاقد استدالل است که جای هیچ بحثی باقی نم ی‌ماند‪ .‬در‬ ‫این بین بعضی فیلم‌ها نیز ساخته شده که با شخصی ت‌ها و‬ ‫فرهنگ ای رانی نزدیکی بیشتری داش��ت؛ «افشاگر» مایکل‬ ‫مان یکی از این فیلم‌ها بود که در سال ‪ 1999‬به نمایش درآمد‬ ‫و در همان آغاز فیلم با پخش تصاویری از امام خمینی(ره) در‬ ‫یکی از شهرهای لبنان استفاده متفاوتی از عناصر مرتبط با‬ ‫ای ران را تجربه کرد‪ .‬در سال ‪ 2001‬فیلم دیگری با نام «آمریکای‬ ‫خیلی زیبا» به کارگردانی بابک شکریان تولید شد که داستان‬ ‫ای رانیان مهاجر را در بستر جامعه آمریکا به تصویر م ی‌کشید‪.‬‬ ‫رویکرد سطحی «آمریکای خیلی زیبا» در کنار فیلمنامه فاقد‬ ‫انسجام و پرداخت نه‌چندان حرفه‌ای‌اش مانع عرض‌اندام فیلم‬ ‫در رسانه‌ها شد‪ .‬به عالوه فیلم ربط چندانی به ای رانیان ساکن‬ ‫ای ران ندارد و ماجرای مهاج��ران دور از وطن را روایت م ی‌کند‪.‬‬ ‫ضعف ساختاری این فیلم باعث شد تا مورد توجه بنگاه‌های‬ ‫مثلث شماره‪162‬‬ ‫زاويه‬ ‫ایران‌هراسی پشت‌پرده سينما‬ ‫فرهنگ‬ ‫اهداف شیطانی نامید و نمایش این فیلم را در ای ران ممنوع‬ ‫اعالم کرده است‪.‬‬ ‫ بعد از اکران آرگو‪ ،‬عطاءاهلل سلمانیان‪ ،‬کارگردانی که‬‫سال گذشته فیلم «پرنده‌باز» را اکران داشت‪ ،‬اعالم کرد که‬ ‫در پاسخ به فیلم «آرگو» در حال نوشتن و ساختن یک فیلم‬ ‫سینمایی است‪.‬‬ ‫ «کن تیلور»‪ ،‬س��فیر کانادایی که در فیلم «آرگو»‬‫نیز به تصویر کش��یده ش��ده‪ ،‬ب��ه نیوی��ورک تایمز گفت‪:‬‬ ‫«نم ی‌دانم ک��ه ای رانیان دقیق��ا با فیلم آرگو چه مش��کلی‬ ‫دارند؟»‬ ‫ «باربارا س��الیوان»‪ ،‬کارش��ناس مس��ائل ای ران در‬‫تو‌گویی با روزنامه «یو‌اس‌ای تودی» گفته است‪« :‬فیلم‬ ‫گف ‌‬ ‫«آرگو» به اندازه‌ای تاریخ را تحریف کرده که نه تنها از سوی‬ ‫جمهوری اسالمی ای ران که حتی از جانب مخالفان ای ران و‬ ‫برخی س��لطنت‌طلب‌ها نیز با عکس‌العم��ل منفی روبه‌رو‬ ‫بوده است‪».‬‬ ‫ موسیقی متن این فیلم از «الکساندر دسپالت» و‬‫با صدای «سوسن دیهیم» آوازخوان مشهور ای رانی است‪.‬‬ ‫ «اریک والبرگ» در مقاله خ��ود‪ ،‬در پایگاه تحلیلی‬‫کانادایی «گلوبال ریسرچ» آورده است‪« :‬جشنواره اخیر فیلم‬ ‫بی ن‌المللی کانادا در جهت‌گیری جدی��د خود و با همکاری‌‬ ‫هالیوود‪ ،‬تالش م ی‌کند ای ران را به‌عنوان دشمن اول غرب‬ ‫معرفی کند‪ .‬فیلم آمریکایی «آرگو» اولین بار‪ ،‬چند ساعت‬ ‫پس از تعطیلی سفارت کانادا در ته ران‪ ،‬در این جشنواره به‬ ‫نمایش گذاشته شد‪».‬‬ ‫ هنری بارنز‪ ،‬نویسنده گاردین این طور نظر داده که‬‫حجم بار تبلیغی موجود در فیلمنام��ه‪ ،‬کل آن را غیرقابل‬ ‫اعتماد ساخته است‪g .‬‬ ‫‪67‬‬
‫فرهنگ‬ ‫سرمایه‌گذاری رسانه‌ای آمریکا قرار نگیرد‪ .‬چرا‌که کاخ سفید‬ ‫م ی‌خواست این جریان فکری حذف شود و هالیوود هم این‬ ‫کار را انجام داد‪ .‬اما حمالت یازده سپتامبر و توجه فزاینده به‬ ‫کشورهای مس��لمان خاورمیانه‪ ،‬ای ران را هم در کنار ع راق و‬ ‫افغانستان در کانون توجه قرار داد تا جایی که در فاصله سال‬ ‫‪ 2001‬تا ‪ 2008‬قریب به ‪ 10‬فیلم س��ینمایی با اشاره به ای ران یا‬ ‫محوریت ای ران تولید و اکران شد‪.‬‬ ‫«خانه‌ای از شن و مه‌‪ »2003 /‬به کارگردانی ودیم پ رلمن‬ ‫یکی از این فیلم‌هاست که مانند «آمریکای خیلی زیبا» مساله‬ ‫مهاجران ای رانی را دستمایه خود قرار داد‪ ،‬اما در این فیلم نشان‬ ‫داده ش��د که خانواده‌ای ای رانی‪ ،‬خانه یک آمریکایی را تصرف‬ ‫م ی‌کنند و در واقع سعی داشت ای رانیان را عالوه بر خشن بودن‪،‬‬ ‫متجاوز به حقوق دیگران نیز نشان دهد‪ .‬این فیلم مورد توجه‬ ‫بسیاری از جشنواره‌های سینمایی قرار گرفت که این هم از‬ ‫سیاست‌های کاخ‌سفید بود که سعی داشت به هجمه عظیم‬ ‫تخریب در رسانه‌ها علیه ای ران بها دهد تا دیگران هم به این امر‬ ‫تشویق شوند و دس��ت به تخریب ملت ای ران به‌خصوص در‬ ‫عرص��ه رس��انه‌ها بزنن��د‪ .‬از اینجا ب��ه بعد بود ک��ه کم‌کم‬ ‫سیاست‌های مزورانه آمریکا و غرب آشکارتر شد‪ .‬چرا که تظاهر‬ ‫به حمایت از حقوق ش��هروندی مردم ای ران و از س��وی دیگر‬ ‫تخریب آش��کار آنها به‌خصوص در عرصه بس��یار گسترده‬ ‫رس��انه‌های مختلف از جمله رس��انه‌های تصویری نش��ان‬ ‫مشخصی از تزویر و دورویی سیاستمدارن آمریکا در مواجهه با‬ ‫مردم ای ران است؛ این برخورد مانند خنجر زدن به ای ران از پشت‬ ‫است‪ .‬این تخریب ادامه داشت تا سال ‪ 2004‬که فرد دیگری به‬ ‫نام الیور اس��تون در نمایش��ی فوق‌‌العاده مضحک و در یک‬ ‫تحریف تاریخی بزرگ با ساختن فیلم «اسکندر» سرسپردگی‬ ‫خود را به کاخ‌سفید نش��ان داد تا همه به این باور برسند که‬ ‫عرصه‌هالیوود به دست کسانی افتاده که حاضرند ب رای سود‬ ‫شخصی دست به هر جنایت رس��انه‌ای بزنند‪ .‬در این فیلم‪،‬‬ ‫تحریف تاریخ به حدی است که حتی علت مرگ اسکندر هم‬ ‫با واقعیت فرق دارد و نه از هرزگی اخالقی اسکندر نامی‌برده‬ ‫م ی‌ش��ود‪ ،‬نه از کش��تار‌ب ی‌رحمانه م��ردم توس��ط او و نه از‬ ‫فتنه‌گری‌های همسرش تانیس که نقش مهمی‌در به آتش‬ ‫کشیدن تخت جمش��ید داش��ت‪ .‬به‌گونه‌ای که دراین فیلم‬ ‫اسکندر‪ -‬به‌عنوان نماد غرب ‪ -‬به صورت یک قدیس نشان‬ ‫داده م ی‌شود و ای رانیان به‌عنوان مش��تی هرزه و خوشگذران‬ ‫نمایش داده م ی‌ش��وند و تحریف تاریخ در این فیلم به حدی‬ ‫است که بسیاری از تاریخ‌نویسان اعتراضات شدیدی علیه آن‬ ‫دارند‪ .‬در ادامه روند ای ران‌ستیزی درس��ال ‪ 2006‬فیلم «‪»300‬‬ ‫ساخته شد که تمام آن در عرض سه ماه در یک سوله همراه با‬ ‫جلوه‌های ویژه بس��یار زی��اد تصوی ربرداری ش��د‪ .‬این فیلم را‬ ‫م ی‌توان لکه ننگی بر کارنامه‌هالیوود دانست‪ ،‬زی را مستقیما‬ ‫به شعور مردم ای ران توهین م ی‌کند و گویای کینه عمیق از‬ ‫ای رانیان است؛ به حدی که حتی چهره ای رانیان هم در این فیلم‪،‬‬ ‫خشن نشان داده م ی‌شد و صورت ای رانيان به‌طور کل در این‬ ‫فیل��م ش��بیه انس��ان نیس��ت‪ .‬کارشناس��ان‌بیط��رف‬ ‫موضع‌گیری‌های ش��دیدی ضد این فیلم کردند؛ چرا‌که نبرد‌‬ ‫ترموپیل در این فیلم به صورتی کام�لا معکوس و ای رانیان‬ ‫به‌صورت افرادي نش��ان داده م ی‌شوند که تنها خون ریزند‪ .‬از‬ ‫نکته‌های تامل‌ب رانگیز این فیلم تصویر خشایارشاه است و این‬ ‫شاه ای رانی به‌عنوان یک همجن س‌باز نمایش داده شده است‪.‬‬ ‫فیلم «سیریانا» در سال ‪ 2005‬روند توجه به ای ران را ادامه داد و‬ ‫با سکانس آغازین خود در لوکیش��ن ته ران تصویری کاملا‬ ‫متفاوت از ای رانیان به نمایش گذاشت‪ .‬ای رانیانی که در سکانس‬ ‫آغازی��ن فیل��م در کن��ار ج��ورج کلونی ب��ه س��ر م ی‌برند‪،‬‬ ‫ش��خصی ت‌هایی کاملا متفاوت هس��تند که مش��ابهی در‬ ‫فیلم‌های سابق نداشته‌اند‪ .‬حضور کلونی در لوکیشن جعلی‬ ‫ته ران و فارسی صحبت کردن وی از جذابی ت‌های این فیلم‬ ‫است که انتقاد چندانی را ايجاد نكرد‪ .‬این هم یکی از حیله‌های‬ ‫کارگردان این فیلم بود که در پس جذابیت‪ ،‬دست به تخریب‬ ‫مثلث شماره‪162‬‬ ‫‪68‬‬ ‫ای رانیان زد ت��ا بازهم اهل‌فن ب��ه این نکته اش��اره کنند که‬ ‫سیاست‌های مزورانه آمریکا به‌خصوص در عرصه حقوق بشر‬ ‫دیگر رنگ‌باخته است‪ .‬با این وجود آمریکای ی‌ها این روند را ادامه‬ ‫دادند و از ساخت و نمایش فیلم موهن «پرسپ ولیس» حمایت‬ ‫کردند‪ .‬این فیلم توس��ط یک ای رانی کمونیست فراری به نام‬ ‫مرجان ساتراپی در فرانسه ساخته شد و در آن به حرکت بزرگ‬ ‫ای رانیان توهین شد‪ .‬چرا که این فیلم داستان دختری بود که به‬ ‫خاطر انقالب اسالمی ای ران و فضای بعد از آن و عدم همخ وانی‬ ‫وی با این فضا به غرب مهاجرت م ی‌کند و در اینجا فیلم سعی‬ ‫م ی‌کند نشان دهد که غرب جایگاهی ب رای این دختر است که‬ ‫از خشونت ای ران فرار کرده است؛ در واقع هدف اصلی این فیلم‬ ‫مخدوش ک��ردن انقالب اس�لامی ای ران اس��ت؛ این هدف‬ ‫استراتژی اصلی رسانه‌های غ ربی از جمل ‌ه هالیوود است که در‬ ‫این راه از همه ابزارهای خود استفاده کرده و خواهند کرد‪ .‬فیلم‬ ‫«جاودانه‌ها» به کارگردانی «ب رایان سینگ» مانند فیلم‌های‬ ‫«‪ »300‬و «شبی با پادشاه» در ژانر تاریخی تولید شد و به نوعی‬ ‫نگاه خاصی مانند هر دوی این فیلم‌ها به بحث تاریخ ای ران و‬ ‫تقابل آن با دیگر کش��ورها داشت‪ .‬داس��تان این فیلم جنگ‬ ‫افسانه‌ای و اس��طوره‌ای میان یونانیان و س��پاه جاودانه‌ها را‬ ‫روایت م ی‌کند‪ .‬فیلم از آنجایی شروع م ی‌شود که «هایپریون»‬ ‫فرمانده سپاه جاودانه‌ها به‌دنبال سالح قدرتمندی است که در‬ ‫یونان پنهان شده‪ ،‬این سالح به او کمک م ی‌کند تا وی به قدرت‬ ‫خارق‌العاده‌ای ب رای جهانگشایی دست یابد‪ .‬در این بین یکی‬ ‫از اس��اطیر یونانی یعنی «تیتیوس» که از نظر فرهنگ چند‬ ‫خدایی المپیا‪ ،‬یک نیمه‌خدا محسوب م ی‌شود در اثر کشته‬ ‫ت هایپریون وارد جنگ با او م ی‌شود‪ .‬این‬ ‫شدن مادرش به دس ‌‬ ‫ورود او به جنگ با س��پاه جاودانه‌ها در حالی رخ م ی‌دهد که‬ ‫«اوراکل» پیش��گوی افس��انه‌ای پیش��اپیش این مساله را‬ ‫پی ش‌بینی م ی‌کند که تنها «تیتی��وس» نیمه‌خدا م ی‌تواند‬ ‫‌هاپیریون را شکس��ت دهد‌‪ .‬هایپریون در این فیلم شخصی‬ ‫اس��ت که به بدترین ش��کل ممکن س��رزمی ن‌ها را وی ران و‬ ‫خونریزی م ی‌کند و مردم کشورش هم در این راه با عضو شدن‬ ‫در سپاه «جاودانه‌ها» او را در این موج خون و وحشت‪ ،‬همراهی‬ ‫م ی‌کنند‪ .‬این‌ترسیم و کلیت داس��تان فیلم درحالی مطرح‬ ‫م ی‌شود که در تاریخ غرب به ویژه در اسناد تاریخ‌نویسانی مانند‬ ‫ی هایپریون تنها در‬ ‫«هرودوت»‪ ،‬سپاه جاودانه‌ها به فرمانده ‌‬ ‫مورد ای��ران ذکر ش��ده و در واق��ع تنها تمدنی ک��ه در زمان‬ ‫افسانه‌هایی مانند تیتیوس وجود داشته‪ ،‬ای رانیان بوده‌اند‪ .‬در‬ ‫همین راس��تا فیلم بدون توجه به واقعی��ت تاریخی و حتی‬ ‫پشتوان ‌ه افس��ان ‌ه جاودانه‌ها یا هرگونه س��ند دیگری تنها در‬ ‫راس��تای تبلور یک هدف خاص تولید ش��ده‪ ،‬به نحوی که‬ ‫سکانس به س��کانس فیلم در همین راستا شکل م ی‌گیرد‪.‬‬ ‫شخصیت‌هایپریون هم که نماد شیطانی ای رانی در این فیلم‬ ‫محسوب م ی‌شود‪ ،‬فوق‌العاده ددمنش به نمایش در‌م ی‌آید و در‬ ‫مقابل کاراکتر تیتیوس که از افسانه‌های نیمه‌خدایی یونان‬ ‫اس��ت فردی قهرمان و سلحش��ور که در پ��ی نجات جهان‬ ‫م ی‌کوشد‪ ،‬نشان داده شده است‪ .‬اما در کنار فیلم «جاودانه‌ها»‬ ‫که به نوعی م ی‌توان آن را یک فیلم ضد‌ای رانی در ژانر تاریخی‬ ‫دانس��ت‪ ،‬س��ینمای آمریکا در فیلم «ش��رایط» که در ژانر‬ ‫اجتماعی‪ -‬سیاسی دربار‌ه ای ران تولید کرده با نگاهی هدفدار و‬ ‫کاملا با پ س‌زمینه‌های سیاس��ی مشخص به جامع ‌ه ای رانی‬ ‫نگریسته است‪ .‬این فیلم توسط «مریم کشاورز» تولید شده و‬ ‫محور داس��تانش درباره‌ دو دختر به نام‌های عاطفه (نیکول‬ ‫بوشهری) و دوست صمیم ی‌اش شیرین (سارا کاظمی) است‬ ‫که در ای��ران زندگی م ی‌کنند‪ .‬هر دوی این افراد به‌ش��دت به‬ ‫شرکت در پارتی و مصرف مشروبات الکلی و دیگر رفتارهای‬ ‫این چنینی عالقه دارند و بیشتر وقت خود را در این میهمان ی‌ها‬ ‫با ه ‌م م ی‌گذرانند‪ .‬اما به تدریج با هم بودن این افراد به سمت و‬ ‫سوی دیگری سوق پیدا م ی‌کند و آنها به سمت انحراف‌های‬ ‫جنسي م ي‌روند‪ .‬این بار سینمای آمریکا ب رای سیاه‌نمایی درباره‌‬ ‫جامع ‌ه ای ران به صورت کاملا غیرحرفه‌ای و ناشیانه عمل کرد‬ ‫به‌گونه‌ای که حتی خود کارگردانان غ ربی هم به این فیلم توجه‬ ‫نکردند‪ .‬زی��را آنچه بر پرده ب��ه نمایش در‌آمد نش��ان دهنده‬ ‫‌ب ی‌اطالعی کارگردان و دیگر دس��ت‌اندرکاران فیلم از جامع ه‌‬ ‫ای رانی بود‪ .‬از طرف دیگر نگاه این فیلم عالوه بر مغرضانه بودن‬ ‫هیچ ارتباطی با جامع ‌ه امروز ای ران ندارد‪ .‬آنچنان که در برخی از‬ ‫صحنه‌های فیلم بیننده کاملا حس م ی‌کند که فیلم تنها یک‬ ‫هدف دارد و آن هم تخریب جامعه ای رانی و حکومت ای ران آن‬ ‫هم به شکل ناشیانه اس��ت‪ .‬به واقع فیلم کاملا در فضایی‬ ‫خالءگونه ساخته شده و مسائلی که در فیلم مطرح م ی‌شود‬ ‫اصال هماهنگی فرهنگی با فرهن��گ اکثریت خانواده‌های‬ ‫ای رانی ندارد و همین موضوع س��بب ش��ده که بس��یاری از‬ ‫کارشناس��ان‪ ،‬این فیلم جدید‌هالیوود را یک اث��ر نه چندان‬ ‫منصفان ‌ه سیاسی و س��طحی بخوانند‪ .‬به‪‎‬عنوان نمونه دیگر‬ ‫م ی‪‎‬توان به فیلم «غیرقابل‪‎‬تصور» اش��اره کرد که داستانش‬ ‫مربوط به یک آمریکایی به نام اس��تیون آرتوریانگر است که‬ ‫مدتی در ای ران زندگی کرده‪ ،‬اسالم آورده و با زنی مسلمان ازدواج‬ ‫کرده است‪ .‬حال با تغییر مذهبش سه بمب هسته‪‎‬ای را در سه‬ ‫نقطه مختلف خاک ایاالت‌متحده فعال کرده که تا ساعاتی‬ ‫دیگر این بمب‌ها منفجر م ی‪‎‬شوند‪ .‬مأموران پس از دستگیری‬ ‫آرتور او را به بازجویی م ی‪‎‬س��پارند تا محل اختفای بمب‪‎‎‬ها را‬ ‫ن که ماموران همسر آرتور را به‬ ‫اعتراف کند‪ .‬درنهایت پس از ای ‪‎‬‬ ‫قتل م ی‪‎‬رسانند‪ ،‬آرتور به حرف م ی‌آید و محل دو بمب کشف‬ ‫ی منفجر شده و آرتور به مقاصد‬ ‫م ی‌شود‪ ،‬اما سومین بمب اتم ‌‬ ‫ی‪‎‬رسد‪ .‬این فیلم نشان م ی‪‎‬دهد ديني که آرتور‬ ‫تروریستی خود م ‌‬ ‫برگزیده جنبه تروریستی دارد و منشا و مبدا آن نظام سياسي‬ ‫ای ران است‪ .‬بدین ترتیب این ذهنیت به تماشاگر آمریکایی القا‬ ‫م ی‪‎‬شود که اگر روزی ای ران به فناوری هسته‪‎‬ای دست پی دا کند‪،‬‬ ‫قطعا ایاالت‌متحده با یک تهاجم تروریستی مواجه خ واهد شد‪.‬‬ ‫آن هم کشوری که حداقل تاریخ به اثبات رسانده که هیچ‌گاه‬ ‫شکل تهاجمی‌نداشته اس��ت و در ‪ 500‬سال گذشته به هیچ‬ ‫ت‪‎‬سازی و پروژه‬ ‫ن روند ذهنی ‌‬ ‫کشوری حمله نکرده است‪ .‬ادامه ای ‪‎‬‬ ‫ای ران ه راسی به سریال «جریکو» باز م ی‌شود که آخ رالزمان‬ ‫اتمی‌و نابودی ایاالت‌متحده از سوی دولت ای ران رقم م ی‌خورد‪.‬‬ ‫سرانجام به آخ رین تالش‌هالیوود د‌ر ترسیم چهره‌ای ه راسناک‬ ‫از ای ران م ی‌رسیم که با ساخت فیلم آرگو تحقق یافت‪ .‬فیلم‬ ‫«آرگو» که روایت آمریکای ی‌پسند تسخیر النه جاسوسی در‬ ‫اوایل انقالب است‪ ،‬همین اواخر جایزه «گلدن‌گلوب» را از آن‬ ‫خود کرد تا پرچمدار موج جدیدی از پروژه ای ران ه راسی باشد‪.‬‬ ‫کارگ��ردان فیلم با دس��تمایه قرار دادن یک واقعه سیاس��ی‬ ‫دیپلماتیک که حیثیت بی ن‌المللی آمریکا را زیر س��وال برد‬ ‫تالش دارد تا فهم و قرائت خود از ای��ن جریان را به جهانیان‬ ‫عرضه کند و به لیست بلند باالی ای ران‌ه راسی وارد شود‪ .‬روایت‬ ‫فیلم ب��ه اوایل انقالب باز‌م ی‌گ��ردد‪ .‬آنچه درب��اره فیلم آرگو‬ ‫حائز‌اهمیت است اینکه جدی‌ترین فیلم تولید شده در هالیوود‬ ‫علیه ای ران به حساب م ی‌آید‪ .‬ش��رکت ب رادران وارنر به‌عنوان‬ ‫یکی از قدیم ی‌ترین و مهم‌ترین کمپان ی‌های سینمایی آمریکا‪،‬‬ ‫سرمایه‌گذاری این فیلم را برعهده داشت‪ .‬تهی ه‌کننده این فیلم‬ ‫‌هالیوودی نیز جورج کلونی از شخصی ت‌های تاثی ر‌گذار و مطرح‬ ‫سینمای آمریکاست‪ .‬به‌رغم واقع‌نگاری در شروع این فیلم‪ ،‬تنها‬ ‫چارچوب کلی فیلم واقعیت دارد و جزئیات و ماجراهای دروغی‬ ‫در آن آشکار است‪ .‬فیلم با تسخیر النه جاسوسی آمریکا در‬ ‫ای ران شروع م ی‌شود و فاتحان این تسخیر (دانشجویان پیرو‬ ‫خط‌امام(ره) ) را افرادي پرخاشگر و‌ب ی‌منطق نشان م ی‌دهد و در‬ ‫مقابل مدافعان امپریالیست را افرادی صلح‌طلب و اهل منطق‬ ‫و گفت‌وگ��و تصوی��ر ک��رده اس��ت‪ .‬در همه س��کان س‌ها و‬ ‫صحنه‌های این فیلم آرم سپاه و نیروهای مسلح دیده م ی‌شود‬ ‫و ای رانیان را چهره‌ای همیش��ه پرخاش��گر ‌و ترسناک نشان‬ ‫داده‌اند‪ .‬ته ران نیز شهری بسیار تیره و کثیف نمایش داده شده‬ ‫که مردم آن با کوچکترین مساله مشکوکی اعدام م ی‌شوند تا‬ ‫آنجایی‌که حتی یک ای رانی متعادل و برخوردار از رفتار و منش‬ ‫انسانی در این فیلم حضور ندارد‪g .‬‬
‫گفت‌وگو‪ :‬نژال پیکانیان‬ ‫‪4‬‬ ‫چن�د س�الی از س�اخت و پخ�ش س�ریال‬ ‫«بشارت‌منجی» به کارگردانی نادر طالب‌زاده م ی‌گذرد‪.‬‬ ‫این کارگردان و مستند‌ساز که اخیرا او را در برنام ه‌های‬ ‫مختلف تلویزیون بیش�تر ب ه‌عنوان کارشناس مسائل‬ ‫فرهنگی م ی‌بینی�م از منتقدان دائم ی‌ سیاس�ت‌های‬ ‫رس�انه‌ای آمریکاس�ت‪ .‬او نظ�رات مختلف�ی درب�اره‬ ‫سیاس�ت‌های هالی�وود در مواجهه با جهان اسلام و‬ ‫ایران دارد‪ .‬این روزها هم با جای�زه گرفتن فیلم «آرگو»‬ ‫در مراسم گلدن‌گلوب و کاندیدا شدنش برای اسکار‪،‬‬ ‫بحث درباره سیاس�ی بودن این جایزه و تالش آمریکا‬ ‫برای غلط جلوه دادن تصویر ایران ی‌ها در جهان دوباره‬ ‫داغ ش�ده و نظرات متفاوتی درباره این موضوع مطرح‬ ‫م ی‌شود‪ .‬به همین بهانه گفت‌وگویی با نادر طالب‌زاده‬ ‫داشتیم که در این پرونده م ی‌خوانید‪.‬‬ ‫خیل ی‌ه�ا فیل�م «آرگ�و» را غی ر‌واقع�ی و خلاف‬ ‫واقعیت تاریخی م ی‌دانند‪ .‬ب ه‌نظر ش�ما تحریف‬ ‫تاریخی که در ای�ن فیلم دیده م ی‌ش�ود ب ه‌طور‬ ‫کلی مبن ی‌بر سیاس�ت‌های جامعه آمریکاس�ت‬ ‫یا ناشی از ایران و اسالم‌هراسی است که غرب‬ ‫دارد؟‬ ‫فرهنگ‬ ‫ی هالیوود‬ ‫‌گفت‌وگو با نادر طالب‌زاده درباره سیاست‌های سینمای ‌‬ ‫به بهانه ساخت «آرگو»‬ ‫مثلث شماره‪162‬‬ ‫در رسانه جواب مکر را باید با مکر داد‬ ‫‪ l‬من معتقدم که فیلم «آرگ��و» فیلمی‌تبلیغاتی‬ ‫است و در زمره این گونه از فیلم‌های غرب م ی‌گنجد‪ .‬در واقع‬ ‫چند‌سالی است موج جدیدی از کارهای‌ هالیوود به راه افتاده‬ ‫که ساخت چنین فیلم‌هایی از جمله «آرگو» هم شامل این‬ ‫موج م ی‌شوند‪ .‬البته ‪‌10‬سالی است که آنها روی این موضوع‬ ‫بیشتر متمرکز شدند و تالش‌شان را هم در ساخت و ارائه این‬ ‫آثار بیشتر کردند‪ .‬ما در این چند س��ال اخیر عالوه بر فیلم‬ ‫«آرگو» آثار دیگری را هم داش��تیم که به نوعی خواسته‌اند‬ ‫وجهه غلطی از ای ران و ای ران ی‌ها نشان دهند‪ .‬نمونه‌اش هم‬ ‫آخرین فیلم کاترین بیگلو «نیم ساعت بعد از نیمه شب»‬ ‫اس��ت‪ .‬بعد از نمایش این فیلم حتی سر و صدای منتقدان‬ ‫آمریکایی هم در‌آمد و این فیلم را یک تبلیغ صرف دانستند‪.‬‬ ‫در این اثر هم سعی شده دستگیری و کشتن جعلی بن‌الدن‬ ‫به‌طرز غی ر‌واقعی توجیه ش��ود که کاملا هم ناموفق است‪.‬‬ ‫امسال هم این کارگردان فیلمش کاندیدای دریافت جایزه‬ ‫ش��ده و همین موضوع باعث به وجود آم��دن واکنش‌های‬ ‫زیادی در جامعه آمریکا گردیده‪ .‬حتی یکی از نویسنده‌های‬ ‫آمریکای��ی از خانم بیگل��و به‌عنوان لنی ریفنش��تال جدید‬ ‫آمریکا نام برده‪ .‬لنی ریفنشتال یکی از فیلمسازان تبلیغاتی‬ ‫آلمان در جریان جنگ جهانی دوم ب��ود که اصطالحا به او‬ ‫دست‌راس��ت هیتلر هم م ی‌گفتند‪ .‬با ساخت این فیلم‌های‬ ‫تبلیغاتی در واقع کار به جایی رسیده که سر و صدای خود‬ ‫آمریکای ی‌ها هم در آمده و اعت��راض م ی‌کنند‪ .‬من معتقدم‬ ‫یکی از فیلم‌های تبلیغاتی موج جدید آمریکا همین «آرگو»‬ ‫است که به مردم آمریکا چه نسل جدید و چه نسل قبل که‬ ‫چیزی درباره این ماجرا نم ی‌دانند یادآوری م ی‌کند که ای ران‬ ‫کشوری است که نیروی نظام ی‌اش به راحتی به سفارت ما‬ ‫آمد و همه ماموران و سف رای ما را دس��تگیر کرد‪ ،‬آنها را دو‬ ‫س��ال نگه داش��ت و در نهایت این ماجراهایی که در فیلم‬ ‫م ی‌بینید اتفاق افتاد‪ .‬بزرگنمای ی‌هایی که در این فیلم شده‬ ‫صرفا جهت تبلیغ بوده وگرنه هیچ دلیل��ی برای این همه‬ ‫ماجرا درس��ت کردن ب رای پرداختن به دستگیری این شش‬ ‫نفر نداشت‪.‬‬ ‫در واقع این تبلیغی ک�ه م ی‌گویید صرفا جهت‬ ‫نشان دادن تصویری بد از ایران ی‌هاست؟‬ ‫‪ l‬دقیق��ا همی ن‌ط��ور اس��ت‪ .‬ای ران ام��روز تحت‬ ‫شدیدترین فشارهای جنگ روانی و جنگ اقتصادی است‪.‬‬ ‫البته تهدید ب رای جنگ نظامی هم هست‪ ،‬ولی خدا را شکر‬ ‫‪69‬‬
‫کسی جرات این کار را ندارد‪ .‬مهمترین مساله‌ای که در این‬ ‫رابطه وجود دارد فش��ار‌های همه‌جانب ه‌ای اس��ت که علیه‬ ‫ای ران صورت گرفته‪ .‬از جنگ جهانی دوم به بعد همیش��ه‬ ‫این تهدید‌ها و تحریم‌ها از س��وی آمریکا ب��ه ای ران اعمال‬ ‫شده‪ .‬جالب است که همه این فشارها فقط به دلیل حدس‬ ‫و گمان‌هایی است که آنها درباره ای ران م ی‌زنند‪ ،‬مثال اینکه‬ ‫فکر م ی‌کنند ممکن اس��ت ای ران از انرژی اتمی‌اس��تفاده‬ ‫صلح‌آمیز نداش��ته باش��د و‪ ...‬به هیچ کدام از این حدس و‬ ‫گمان‌ها هیچ اهمیتی داده نم ی‌ش��ود و ای ران هم در مقابل‬ ‫همه این زور‌گوی ی‌ها خوش��بختانه ایس��تاده‪ .‬اما آنها ب رای‬ ‫توجیه این تحریم‌ها ب رای مردم خودشان یا حتی مردم دیگر‬ ‫کشور‌ها باید به فکر راهی باشند و ساخت فیلم‌هایی نظیر‬ ‫«آرگو» یکی از راه‌هایی است که آنها تالش م ی‌کنند با آن‬ ‫بر ذهن مردم تاثیر بگذارند‪.‬‬ ‫پس در واقع ش�ما «آرگو» را واکنش�ی به همین‬ ‫قضیه م ی‌دانید؟‬ ‫فرهنگ‬ ‫‪ l‬به نظر من باید عالوه بر در نظر گرفتن و پرداختن‬ ‫به اینکه هدف غرب ی‌ها از س��اخت این فیل��م چه بوده‪ ،‬این‬ ‫موضوع را هم مدنظر داشت که چرا آنها در این زمان تصمیم‬ ‫گرفتند «آرگو» را به رخ بکش��ند‪ .‬از ماجرای تس��خیر النه‬ ‫جاسوسی س��ال‌ها م ی‌گذرد‪ ،‬اما جامعه آمریکا ب رای توجیه‬ ‫خود که در بحث قبلی هم درباره‌اش صحبت کردیم دست‬ ‫به چنی��ن اقدام‌هایی م ی‌زن��د‪ .‬خود مردم آمری��کا هم این‬ ‫موضوع را به خاطر نم ی‌آوردند‪ .‬حت��ی گروگان‌هایی که در‬ ‫جریان آن ماجرا دستگیر ش��ده بودند اخی را در مصاحب ه‌ای‬ ‫گفته بودند ما کال بع��د از آن حادثه فراموش ش��ده بودیم‬ ‫و س��اخت فیلم «آرگو» باعث ش��د افرادی یاد ما بیفتند! با‬ ‫این وجود واضح اس��ت که آنها فقط ب رای توجیه خودشان‬ ‫و اینکه وجهه دیگ��ری از ای ران و ای رانی را نش��ان دهند این‬ ‫فیلم را ساختند‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪162‬‬ ‫ب ه‌عنوان یک کارگردان ساختار این فیلم را چطور‬ ‫ارزیابی م ی‌کنید؛ چون این قضیه هم مورد انتقاد‬ ‫قرار گرفته؟‬ ‫‪« l‬آرگو» ساختار خوبی دارد و دارای کست قوی‌ای‬ ‫هم هست‪ .‬گرچه فیلمنامه آن پر از ضعف و اشکال است‪ .‬با‬ ‫وجود اینکه ابتدای این فیلم اشاره م ی‌شود همه ماجراهای‬ ‫این فیلم مبتنی بر واقعیت است‪ ،‬اما یک‌سوم انتهایی آن‬ ‫کاملا دروغ است‪.‬‬ ‫بخش پایانی و ماجراهایی که در فرودگاه اتفاق‬ ‫م ی‌افتد هم با واقعیت منطبق نیست؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬همی ن‌طور اس��ت‪ .‬به ج��ز آن صحنه‪ ،‬یک‬ ‫سوم آخر فیلم هم دروغ است و ماجرایی که در فیلم نشان‬ ‫داده م ی‌ش��ود به هیچ عنوان با آنچه در واقعیت وجود دارد‬ ‫تطابق ندارد‪ .‬حتی بسیاری از منتقدان آمریکایی هم بر این‬ ‫باورند که بخش پایانی فیلم دروغ است‪ .‬به نظر من فیلم در‬ ‫صحنه‌هایی که ای ران ی‌ها و نیروهای نظامی و سپاه را خشن‬ ‫نش��ان م ی‌دهد و فقط آن چند نفری که در سفارت منتظر‬ ‫ویزایشان هستند آد‌م‌های معقولی به نظر م ی‌رسند بیشتر‬ ‫شبیه جوک است تا فیلم!‬ ‫شما خودتان هم شاهد اتفاق‌هایی که در آن برهه‬ ‫از زمان افتاد‪ ،‬بودید؟‬ ‫‪ l‬بل��ه‪ ،‬من خ��ودم ش��خصا ش��اهد ب��ودم همه‬ ‫خبرنگارهای خارجی که خیل ی‌هایشان هم آمریکایی بودند‬ ‫آزادانه به تهیه خبر و گزارش م ی‌پرداختند و نه تنها هی چ‌گونه‬ ‫سخت‌گیری درباره‌شان نم ی‌ش��د‪ ،‬بلکه همه جا هم با آنها‬ ‫خوشرفتاری م ی‌کردند‪ .‬اغ راق نیست اگر بگویم اینجا بیشتر‬ ‫از نیویورک با آنها خوشرفتاری م ی‌ش��د‪ .‬مردم ای ران با آنها‬ ‫رفتار خوبی داش��تند و اگر هم انتقادی بود به دولت آمریکا‬ ‫بود نه مردمش‪.‬‬ ‫ظاهرا فیلم ی‌ ه�م در رابط�ه با همی�ن ماجرای‬ ‫گروگانگیری ساختید‪ ،‬درست است؟‬ ‫‪ l‬بل��ه‪ ،‬چهار م��اه بع��د از ماج��رای گروگانگیری‬ ‫کارگردانی اولین فیلمی‌که در این باره ساخته شد بر عهده‬ ‫من بود‪ .‬آن فیلم در گروه سیاسی ش��بکه یک تهیه شد و‬ ‫«واقعیت» نام داش��ت‪ .‬در آن فیلم من خ��ودم با بچه‌های‬ ‫النه‌جاسوس��ی و خبرن��گاران آمریکایی و چن��د خبرنگار‬ ‫خارجی دیگر مصاحبه کردم‪ .‬در آن س��ال فکر م ی‌کنم این‬ ‫فیلم اولین فیلم جنگ نرمی‌بود که س��اخته و پخش شد‪.‬‬ ‫البته نام من در آن فیلم با پسوند دوم اسمم که اردو بادی بود‬ ‫آمد و با نام نادر قل ی‌اردو بادی به‌عنوان سازنده چندین بار در‬ ‫تلویزیون پخش شد‪.‬‬ ‫ب ه‌طور کلی فکر م ی‌کنید صنعت س�ینما چقدر‬ ‫م ی‌توان�د در خدم�ت اهداف سیاس�ی باش�د و‬ ‫عالوه بر تاثی�ر روی اف�کار عمومی زمینه‌س�از‬ ‫سیاست‌های استعماری غرب هم شود؟‬ ‫‪ l‬قطعا یک فیلم م ی‌تواند تاثیر زیادی روی اذهان‬ ‫عمومی داش��ته باش��د‪ .‬بعد از پیروزی انقالب اسالمی و در‬ ‫دهه هش��تاد میالدی در آمریکا فیلم‌هایی توس��ط دو‪ -‬سه‬ ‫کارگردان ساخته شد که جنبه انتقادی از دولت آمریکا داشت‪.‬‬ ‫اما این اتفاق و جریان بالفاصله در اواخر دهه هشتاد تمام و‬ ‫س��اخت فیلم‌های تبلیغاتی درباره ارتش آمریکا آغاز گردید‪.‬‬ ‫بعضا کارگردان این فیلم و سریال‌ها نام‌های مشهوری بودند‬ ‫که م ی‌توانستند این تاثی ر‌گذاری را بیشتر کنند‪ .‬به هر حال‬ ‫آمریکا از این ظرفیت تبلیغاتی کردن فیلم‌هایش حداقل در‬ ‫آن دوره استفاده زیادی کرده‪ .‬اسپیلبرگ با ساختن چند فیلم‬ ‫در این اتفاق سهیم بود‪ .‬کارگردان‌های دیگری هم بودند که‬ ‫فیلم‌هایی ساختند و در هدف‌شان که مقتدر نشان دادن ارتش‬ ‫آمریکا بود موفق شدند‪ .‬اسپیلبرگ االن هم فیلم «لینکلن»‬ ‫را ساخته و کارش هم کاندیدای دریافت چندین جایزه ب رای‬ ‫اسکار شده‪ .‬من معتقدم این فیلم هم با هدف ساخته شده‪،‬‬ ‫آن هم به وسیله کارگردانی مثل اسپیلبرگ‪ .‬این فیلم یادآور‬ ‫جنگ داخلی آمریکاست‪ .‬سوال اینجاست که چرا االن و در‬ ‫این برهه زمانی این فیلم باید س��اخته شود‪ .‬ما م ی‌دانیم که‬ ‫آمریکا در ح��ال حاضر در معرض معضل بزرگ فروپاش��ی‬ ‫اقتصادی اس��ت‪ .‬به نظر من آنها نگران جنگی هستند که‬ ‫ممکن است در آینده در منطقه رخ بدهد و به همین دلیل از‬ ‫همین حاال این فیلم را با این مضمون م ی‌سازند‪ ،‬به آن جایزه‬ ‫م ی‌دهند و مطرحش م ی‌کنند تا به وسیله یادآوری لینکلن‬ ‫نشان دهند آمریکا کشوری منجی است و مسئوالنش هم‬ ‫نجات‌دهنده و ناج ی‌اند‪ .‬پس هر فاجع ه‌ای که پیش بیاید را‬ ‫ی که آمریکا در‬ ‫م ی‌توانند حل و فصل کنند‪ .‬ول��ی این ظلم ‌‬ ‫منطقه خاورمیانه بر سر مسلمین آورده به نظرم چیزی نیست‬ ‫که با این فیلم‌ها بشود توجیهش کرد‪ .‬اما به هر حال تالش‬ ‫آمریکای ی‌ها ب رای بقا امری است که اتفاق م ی‌افتد و ب رای ما‬ ‫ما در این چند سال اخیر عالوه بر فیلم «آرگو» آثار دیگری‬ ‫را هم داشتیم که به نوعی خواسته‌اند وجهه غلطی از ایران‬ ‫و ایرانی‌ها نشان دهند‪ .‬نمونه‌اش هم آخرین فیلم کاترین‬ ‫بیگلو «نیم ساعت بعد از نیمه شب» است‬ ‫‪70‬‬ ‫هم ثابت شده است‪ .‬ضمن اینکه به نظر من فیلم «لینکلن»‬ ‫هم که این روزها کاندیداي جایزه اس��کار هم ش��ده فیلم ی‌‬ ‫تبلیغاتی اس��ت‪ .‬این اتفاق هم زمانی م ی‌افتد که آمریکا در‬ ‫حال غرق شدن اس��ت و با این ابزار سعی م ی‌کند خودش را‬ ‫نجات دهد و باقی بماند‪.‬‬ ‫به نظرت�ان غ�رب توانس�ته در این س�ال‌ها با‬ ‫سیاس�ت‌هایش در عم�ل روی اف�کار عموم�ی‬ ‫تاثیرگذار باش�د و بدبین�ی را نس�بت به جهان‬ ‫اسلام و خاورمیان�ه در ذه�ن دیگران ب�ه وجود‬ ‫بیاورد؟‬ ‫‪ l‬به‌ه ر‌حال س��ینما صنعتی تاثیرگذار است‪ .‬این‬ ‫تاثیر روی مردم آمریکا هم هست‪ .‬نشانه‌اش هم این است‬ ‫که در کنگره و مجلس س��نای آمریکا هر وقت خواس��تند‬ ‫درباره ای ران تحریم ی‌ را اتخاذ کنند‪ ،‬موفق شدند بیش از نود‬ ‫درصد آرای کنگره را علیه ای��ران بگیرند‪ .‬این موضوع تاثیر‬ ‫همین تبلیغات اس��ت‪ .‬نماینده‌هایی هم که در این کنگره‬ ‫حضور دارند به نظر خیلی اهل تحقیق نیس��تند و تنها به‬ ‫شنیده‌هایشان در مورد ای ران بس��نده م ی‌کنند‪ .‬ای ران هیچ‬ ‫وقت کشور متجاوزی نبوده اما در آماری که از مردم گرفتند‬ ‫درصد باالیی فک��ر م ی‌کنند ای ران در پی س��اخت بمب‌اتم‬ ‫اس��ت‪ .‬در حالی ما م ی‌دانیم که این اتفاق نم ی‌افتد و همه‬ ‫اینها تاثیر بد رسانه و جریان یکدست آن است‪.‬‬ ‫ما برای مقابله ب�ا این جریان باید چه روش�ی را‬ ‫اتخاذ کنیم‪ ،‬به نظرتان درس�ت اس�ت که ما هم‬ ‫در واکنش به این اتفاق یک فیلم ضد‌آمریکایی‬ ‫بسازیم؟‬ ‫‪ l‬اگر بخواهیم این موضوع را در الیه‌های عمی ق‌تر‬ ‫بررس��ی کنیم ما باید به سراغ س��اخت کارهایی برویم که‬ ‫به‌هر نحوی غرب مجبور به نمایش آنها ش��ود‪ .‬ب رای مثال‬ ‫یک بازیگر مشهور آمریکایی را بیاوریم و در ای ران راجع به او‬ ‫فیلمی‌بسازیم‪ .‬وقتی این فیلم ساخته شود مسلما به‌خاطر‬ ‫آن بازیگر معروف مورد توجه غ��رب و آمریکای ی‌ها هم قرار‬ ‫م ی‌گیرد‪ .‬در رس��انه باید مقابل مکر‪ ،‬مکر کرد‪ .‬به نظرم این‬ ‫قدم بعدی است که ما باید در ای ران برداریم‪.‬‬ ‫فکر م ی‌کنی�د با امکانات�ی که ما داری�م و قطعا‬ ‫غی ر‌قابل مقایسه با امکانات آنهاست این اتفاق‬ ‫نتیجه مثبتی خواهد داشت؟‬ ‫‪ l‬دوستانی که پیشنهاد م ی‌کنند در این راه پیشقدم‬ ‫شوند قطعا همه تالش خودشان را خواهند کرد و ان‌شاهلل که‬ ‫موفق هم م ی‌ش��وند‪ .‬البته من معتقدم ای ران آنقدر موضوع‬ ‫دارد که م ی‌تواند ب��ه آنها بپردازد که به ای��ن زودی‌ها تمام‬ ‫نم ی‌ش��ود اما اگر بخواهیم با کارگردان‌های قدیم خودمان‬ ‫فیلم بسازیم م ی‌شود همان فیلم‌های محلی خودمان که‬ ‫شاید از زاهدان هم آن طرف‌تر نرود! ب رای جهانی شدن باید‬ ‫با س��رمایه‌گذاری به راه‌های جدید فکر کرد‪ .‬ای ران و انقالب‬ ‫اسالمی به عقیده من جهان ی‌تر از این حرف‌هاست و باید هر‬ ‫چه زودتر ب رای ساخت چنین فیلم‌هایی اقدام کند‪ .‬اگر هم تا‬ ‫به حال این اتفاق نیفتاده اشتباه بوده و حاال باید جب ران شود‪.‬‬ ‫با این حساب حتما شما جایزه گرفتن «آرگو» در‬ ‫گلدن‌گلوب و احتمال برنده شدنش در اسکار را‬ ‫هم با غرض‌ورزی‌های سیاسی ارزیابی م ی‌کنید‪،‬‬ ‫درست است؟‬ ‫‪ l‬حتما همی ن‌طور اس��ت و این جایزه دادن هم در‬ ‫همان مسیر تبلیغاتی است که درباره‌اش صحبت کردیم‪.‬‬ ‫اسکار ممکن است مراسم جذابی باش��د چون به هر حال‬ ‫رویدادی باشکوه اس��ت‪ ،‬اما قطعا و یقینا جایزه‌هایی که به‬ ‫برخی فیلم‌ها م ی‌دهند روی حس��اب و کتاب‌های سیاسی‬ ‫است‪.‬‬ ‫پس فکر م ی‌کنید ممکن است آرگو در اسکار هم‬ ‫جوایزی بگیرد؟‬ ‫‪ l‬چه بگیرد چه نگیرد ب رای من مهم نیست‪g ...‬‬
‫گفت‌وگوباکیوانکثیریان‪،‬منتقد«آرگو»‬ ‫اغراق واقعیت‪ ،‬انکار حقیقت‬ ‫‪5‬‬ ‫فارغ از وجوه سیاسی فیلم «آرگو» که مورد انتقاد خیل ی‌ها قرار گرفت‪ ،‬ایرادات ساختاری و فنی هم به این اثر وارد‬ ‫است‪ .‬کیوان کثیریان‪ ،‬نایب رئیس انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی نظرات جالبی درباره «آرگو» دارد‪ .‬او معتقد‬ ‫است این فیلم با جماعت ایرانی با‌ب ی‌انصافی برخورد کرده و در بخش‌های زیادی از آن هم اغراق و بزرگنمای ی‌هایی‬ ‫ش�ده که باور‌پذیر نیس�ت‪ .‬عالوه بر این قضیه وی نیز عقیده دارد فیلمنامه این اثر دارای مشکالتی است‪ .‬در ادامه‬ ‫گفت‌وگوی مثلث را با این منتقد حوزه سینما م ی‌خوانید‪.‬‬ ‫جدای از بحث محتوایی فیل�م خیلی از منتقدان‬ ‫بر این عقیده‌اند که فیلم «آرگو» به لحاظ ساختار‬ ‫هم قابل قبول نبوده و ضعیف محسوب م ی‌شود‪،‬‬ ‫نظر شما ب ه‌عنوان یک منتقد در این باره چیست؟‬ ‫‪ l‬به نظرم فیلم «آرگو» را م ی‌توان از دو جنبه مختلف‬ ‫بررس��ی کرد که این دو وجه نباید با هم مخلوط شوند‪ .‬یک‬ ‫وجه آن وجه ایدئولوژیک اس��ت که ما به‌عن��وان ای رانی طور‬ ‫دیگری به فیلم نگاه م ی‌کنیم و انتقادات��ی هم به آن داریم‪.‬‬ ‫دیگران (غی ر‌ای ران ی‌ها) هم نگاه��ی متفاوت با ما به آن دارند‪.‬‬ ‫بخش دیگر ماجرا وجه سینمایی کار است که آن هم شامل‬ ‫بخش‌های مختلفی از جمله کارگردانی‪ ،‬فیلمنامه‪ ،‬اجرا‪ ،‬لحن‬ ‫و بیان سینمایی م ی‌شود‪.‬‬ ‫عالوه بر بحث س�اختار مش�کل دیگر این فیلم‬ ‫تصویر اغراق‌شده‌ای است که از ایران ی‌ها نشان‬ ‫م ی‌دهد‪ ،‬از این موضوع هم نم ی‌توان به س�ادگی‬ ‫گذشت‪...‬‬ ‫‪ l‬به لح��اظ لحن نیز ای��ن فیلم قابل بحث اس��ت‪،‬‬ ‫شیوه بیان سینمایی در این اثر کاملا گفتمان قدرتی است‪.‬‬ ‫به نظرم روش برخورد و مواجهه ب��ا ای ران ی‌ها در فیلم «آرگو»‬ ‫کاملا اغ راق‌شده است و این یکی از نقاط ضعف فیلم به شمار‬ ‫م ی‌آید‪ .‬به همین دلیل هم هست که نتوانستند ای ران ی‌هایی را‬ ‫جذب کنند که واقعا ای رانی باشند‪ .‬از این رو وقتی شما به‌عنوان‬ ‫یک ای ران��ی این فیل��م را م ی‌بینید متوجه م ی‌ش��وید حتی‬ ‫شخصی ت‌هایی که نقش ای رانی را بازی کردند فقط یک‌سری‬ ‫آوا به‌عنوان دیالوگ حفظ کردند و آنها را ادا م ی‌کنند‪ .‬ولی در‬ ‫نهایت من معتقدم این فیلم به‌لحاظ سینمایی فیلم متوسطی‬ ‫اس��ت هرچند بخش‌های زیادی از آن به‌خصوص بخش‬ ‫پایانی آن با واقعیت تاریخی منطبق نیست‪.‬‬ ‫به نظرت�ان دلیل ای�ن تغیی�رات تحریف‬ ‫عمدی تاریخ بوده یا ناشی از علت دیگری‬ ‫است؟‬ ‫‪ l‬به نظرم این تغیی رات ب رای جذابیت بخش��یدن‬ ‫و باال بردن هیجان قصه است‪ .‬البته بخشی از این قضیه‬ ‫طبیعی است‪ ،‬فیلمنامه‌نویسی که طبق داستانی واقعی‬ ‫فیلمنامه‌اش را م ی‌نویس��د‪ ،‬بخش‌هایی از کارش را بنا به‬ ‫مقتضیات درام تغییر م ی‌دهد‪ .‬اما نکت ‌ه قابل توجه این است‬ ‫که این تغیی رات کجای قص��ه و فیلمنامه اتفاق م ی‌افتد‪ .‬در‬ ‫بخش انتهای فیلم که دردسرهایی را ب رای رفتن آمریکای ی‌ها‬ ‫بن‌افلک خودش در مصاحب ه‌ای انتخاب بازیگران‬ ‫ای رانی را سخت و پیچیده دانسته‪ ،‬نظر شما درباره‬ ‫حضور بازیگران ایرانی در این فیلم چیست؟‬ ‫‪ l‬بیشتر بازیگرانی که در این فیلم نقش ای ران ی‌ها را‬ ‫‪ l‬حضور این افراد در ای��ن فیلم یک مقدار قضیه را‬ ‫سوال‌ب رانگیز م ی‌کند‪ ،‬شاید جورج کلونی یا بن‌افلک آدم‌های‬ ‫سیاسی نباشند‪ ،‬ولی حضورش��ان در این فیلم حتما با دلیل‬ ‫بوده‪ .‬ما اگر بخواهیم به «آرگو» به‌عنوان فیلمی‌با قصه‌ای‬ ‫معمولی و حادثه‌ای نگاه کنیم ممکن است به تعریف خارج‬ ‫از قاعده‌ای از حضور این بازیگران مطرح نرس��یم ولی وقتی‬ ‫نگاهی که در این فیلم شاهدش هستیم با آنچه در واقعیت‬ ‫است منطبق نیست م ی‌توان به اینکه این اثر صرفا سینمایی‬ ‫است‪‌،‬تردید داشت‪ .‬به هر حا ‌ل هالیوود هم نگاه خودش را دارد‬ ‫و از دو اسم معروف در این فیلم یکی به‌عنوان تهی ه‌کننده و‬ ‫دیگری هم به‌عنوان بازیگر و کارگردان بهره برده که فروش‬ ‫آن را هم تضمین کند و حداقل در گیشه کاری ضعیف ارائه‬ ‫ندهد‪ .‬کاری که متاسفانه ما هی چ‌وقت انجامش نم ی‌دهیم‪،‬‬ ‫مثال ما اگر فیلمی‌را درباره طبس و اتفاقی که در همین رابطه‬ ‫افتاد م ی‌سازیم متاسفانه کاری ضعیف م ی‌سازیم که خودمان‬ ‫هم دیگر قبولش نداری��م‪ .‬بناب راین در این م��ورد کم‌کاری و‬ ‫سهل‌انگاری از خود ماست و نباید به آن طرف ی‌ها ای رادی وارد‬ ‫کنیم‪ .‬ما هم به‌جای اینکه مدام به آنها بد و بی راه بگوییم اگر‬ ‫م ی‌توانیم باید فیلم بس��ازیم و بگوییم واقعیت چه بوده‪ .‬به‬ ‫همین دلیل به لحاظ ایدئولوژیک نم ی‌توان به فیلمس��ازان‬ ‫آن طرفی ای راد وارد کرد چون آنها مطابق خواس��ته خودشان‬ ‫فیلم م ی‌سازند‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪162‬‬ ‫‪ l‬بله؛ میدان آزادی و یک‌سری نماهای بیرونی که‬ ‫مساجد را نشان م ی‌دهند و کاملا مشخص است این تصاویر‬ ‫مربوط به استانبول است‪ .‬من فکر م ی‌کنم بازسازی مسجد‬ ‫ی هالیوود کاری ندارد‪ ،‬اما در این فیلم از‬ ‫ای رانی یا یک شهر ب را ‌‬ ‫آن رد شده‌اند و توجهی به آن نکردند‪ .‬در صحنه‌ای از سفارت‬ ‫اتفاقا مشابه‌سازی‌های خوبی صورت گرفته‪.‬‬ ‫ه�دف از حض�ور بن‌افل�ک و ج�ورج کلون�ی که‬ ‫چهره‌های مط�رح و معتبری هس�تند به نظرتان‬ ‫صرفا جه�ت تاثی�ر روی ذهن عموم م�ردم بوده‬ ‫یا خیر؟‬ ‫فرهنگ‬ ‫ای�رادات زی�ادی در فیلمنام�ه این اثر به چش�م‬ ‫م ی‌خورد‪ ،‬علاوه ب�ر غی ر‌واقعی ب�ودن برخي از‬ ‫فضاس�ازي‌ها و بازس�ازي جغرافياي�ي قصه نيز‬ ‫منطبق با واقعيت نيس�ت‪ ،‬مثال صحنه‌ای که در‬ ‫آن میدان آزادی و اطراف آن نشان داده م ی‌شود‪.‬‬ ‫نش��ان م ی‌دهد تا جایی که م��ن اطالع دارم هیچ س��ختی‬ ‫وجود نداش��ته و آنها خیلی راحت س��وار هواپیما م ی‌شوند و‬ ‫م ی‌روند‪ .‬در صورتی که ما چنین چیزی را در فیلم نم ی‌بینیم و‬ ‫صحنه‌های تعقیب و گریزی که در این بخش گنجانده شده‪،‬‬ ‫طبیعتا به‌خاطر جذاب شدن فیلم است‪ .‬در واقع از آنجایی که‬ ‫سازندگان این اثر م ی‌خواس��تند حس تعلیق تا انتهای فیلم‬ ‫وجود داشته باشد این صحنه‌ها اضافه شده و همه اینها هم‬ ‫در مسیر قهرمان سازی است که باید اتفاق م ی‌افتاده و به‌زعم‬ ‫خودشان هم کار خیلی خط رناک و دقیقی بوده‪ .‬در واقع آنها‬ ‫م ی‌خواهند بگویند ما توانستیم با ابزار سینما این کار سیاسی‬ ‫که خیل ی‌ها عقیده داشتند نشدنی است را به سرانجام برسانیم‬ ‫و طبیعی اس��ت اتفاقات فیلم با آنچه در واقعیت وجود دارد‬ ‫فاصله داشته باش��د‪ .‬یا مثال باتوجه به اطالعاتی که من دارم‬ ‫فکر نم ی‌کنم در س��ال ‪ 58‬کامپیوتر در ای ران وجود داش��ته‪،‬‬ ‫آن هم کامپیوتر ش��بکه ش��ده با وزارت‌خارجه آمریکا! همه‬ ‫اینها غی ر‌واقعی اس��ت‪ .‬بار دیگر تاکی��د م ی‌کنم این فیلم را‬ ‫آمریکای ی‌ها د‌ر هالیوود ساختند و ما نباید انتظار داشته باشیم‬ ‫همه‌چیز مطابق سلیقه ما باشد‪ .‬آنها از ما اجازه نم ی‌گی رند که‬ ‫چطور قهرمان‌سازی کنند‪.‬‬ ‫بازی م ی‌کنند به نظر م ی‌آید که ای رانی نیستند‪ ،‬آنهایی هم‬ ‫که ای رانی هستند مشخص است که یا بازیگر نیستند یا خیلی‬ ‫وقت است که ای ران نبودند‪ .‬البته به جز هوشنگ توزیع و رفیع‬ ‫پیتز که فارسی را روان صحبت م ی‌کنند‪ ،‬بقیه خیلی هم خوب‬ ‫بازی نم ی‌کنند‪ .‬این نکته هم یکی دیگر از مش��کالت فیلم‬ ‫است که در کنار بزرگنمای ی‌هایی که در فیلم وجود دارد هدفش‬ ‫پررنگ شدن بخش حادثه‌ای و ایجاد تعلیق بیشتر است‪ .‬اما‬ ‫این موضوع کاملا تصنعی از آب در‌آمده و باور‌پذیر نیس��ت‪،‬‬ ‫حداقل اینکه ب رای ما ای ران ی‌ها قابل باور به نظر نم ی‌رسد‪.‬‬ ‫«آرگو» در هفت رش�ته کاندیدای دریافت اس�کار‬ ‫شده‪ ،‬شما چقدر احتمال م ی‌دهید که این فیلم از‬ ‫اسکار هم جوایزی را بگیرد؟‬ ‫‪ l‬از آنجایی که فیلم در گلدن‌گلوب دو جایزه اصلی‬ ‫را گرفته‪ ،‬احتمال ب رنده‌شدنش در اسکار هم زیاد است‪ .‬گرچه‬ ‫بر سر جایزه گرفتنش در گلدن‌گلوب هم حرف و حدیث‌های‬ ‫زیادی وجود دارد‪ .‬ممکن است ما فیلم «آرگو» را از نظر فني‬ ‫فیلم خوبی بدانیم‪ ،‬اما اگر بخواهیم آن را با سایر آثار امسال‬ ‫مقایس��ه کنیم به نظرم خیلی بیش از حد مورد توجه قرار‬ ‫گرفته و به آن بها داده ش��ده‪ .‬حتی اگر بخواهیم محتوای‬ ‫آن را کنار بگذاریم و فقط دیدگاهی س��ینمایی به آن داشته‬ ‫باشیم امس��ال حداقل پنج فیلم بود که از «آرگو» به هر‬ ‫جهت بهتر و خوش‌س��اخت‌تر بود‪ .‬ب رای خود من خیلی‬ ‫عجیب است که بین فیلم‌های امسال به «آرگو» تا این‬ ‫اندازه بها داده شده‪.‬‬ ‫فکر نم ی‌کنید دلیل این قضیه سیاست آمریکا و‬ ‫‌هالیوود باشد؟‬ ‫‪ l‬این موضوع هم م ی‌تواند باش��د‪ ،‬البته‬ ‫نم ی‌توان روی این قضیه قس��م خورد‪ ،‬چون اگر‬ ‫این امکان وجود داشت فیلم «لینکلن» هم باید‬ ‫مورد توجه قرار م ی‌گرفت‪ .‬اما به نظرم به‌طور کلی‬ ‫هم نم ی‌شود سیاسی بودن این جایزه را رد کرد و‬ ‫با احتمال باال م ی‌توان گف��ت که در مورد «آرگو»‬ ‫این جایزه سیاسی بوده‪ .‬اگر در این بحث هم ای رانی‬ ‫بودن خودم را کنار بگذارم‪ ،‬به نظرم «آرگو» حداقل یک‬ ‫پله پایی ن‌تر از سایر فیلم‌ها قرار م ی‌گیرد‪g .‬‬ ‫‪71‬‬
‫ورزش‌‬ ‫آرامش بعد از طوفان‬ ‫وسوسه فرنگي‬ ‫موج مهاجرت كشتي گيران ايراني به تيم ملي آذربايجان‬ ‫ورزش‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪72‬‬
‫ورزش‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪73‬‬
‫‪1‬‬ ‫ورزش‬ ‫نخستین بار بعد از رقابت‌های جهانی ‪ 2009‬هرنینگ‬ ‫دانمارک ب��ود که س��امان طهماس��بی‪ ،‬فرنگ��ی‌کار وزن‬ ‫‪84‬کیلوگ��رم تیم‌ملی کش��ورمان از تیم‌ملی جدا ش��د و به‬ ‫تیم‌ملی آذربایجان پیوست‪.‬‬ ‫این کش��ت ی‌گیر کردس��تانی در آن مقطع اعالم کرد‬ ‫ب ‌هدلیل‌ب ی‌توجهی متولیان ورزش کشور و عدم حمایت کافی‬ ‫از سوی فدراسیون کشتی‪ ،‬تصمیم به ترک وطن گرفته و اگر‬ ‫شرایط شغلی و تحصیلی مطلوبی ب رایش فراهم شود‪ ،‬باز هم‬ ‫ب رای ای ران روی تشک م ی‌رود‪ ،‬اما این اتفاق نیفتاد تا اینکه‬ ‫دارنده مدال ب رنز رقابت‌های جهانی با حمایت برخی دوستان‬ ‫داخلی و خارجی به کشور آذربایجان رفت‪ .‬واکنش‌ها اما تند‬ ‫بود‪ .‬خیل ی‌ها نسبت به این تصمیم انتقاد کردند و طهماسبی‬ ‫را کش��ت ی‌گیری خواندند که در مسیر‌ب ی‌س��رانجام ی‌ قرار‬ ‫گرفته است‪ ،‬اما برخی دیگر که به‌نوعی خود طعم‌ب ی‌توجهی‬ ‫و انزوای بعد از دوران قهرمانی را چش��یده بودن��د‪ ،‬کار این‬ ‫فرنگ ی‌کار ج��وان و آینده‌دار را تصمیم ی‌ ش��خصی و البته‬ ‫حرفه‌ای خواندند‪ .‬جالب آنکه محمدرضا یزدان ی‌خرم‪ ،‬رئیس‬ ‫وقت فدراسیون کشتی نیز به حمایت از سامان طهماسبی‬ ‫برآمد و تصمیم او را کاملا منطق��ی و حرفه‌ای خواند‪ .‬بدین‬ ‫ترتیب در اردوهای تیم‌ملی کشتی آذربایجان به روی ای رانیان‬ ‫باز ش��د تا هر کش��ت ی‌گیر عنوان‌دار و‬ ‫معترضی از کش��ورمان بتواند ب ‌هراحتی‬ ‫جذب این کشور رقیب و همسایه شود‪.‬‬ ‫البت��ه در ای��ن بی��ن نبای��د از‬ ‫س��رمایه‌گذاری هنگف��ت و قابل توجه‬ ‫متولی��ان ورزش کش��ور آذربایجان نیز‬ ‫به س��ادگی گذش��ت‪ ،‬چرا‌ک��ه همین‬ ‫س��رمایه‌گذاری و ص��رف هزینه‌ه��ای‬ ‫میلیاردی‪ ،‬هر ورزشکاری از کشورهای‬ ‫دیگر را ب رای پیوس��تن ب��ه آذربایجان‬ ‫وسوس��ه م ی‌کن��د‪ .‬هنوز چن��د ماهی‬ ‫از حضور س��امان طهماس��بی در تیم‬ ‫کش��تی آذربایج��ان نگذش��ته بود که‬ ‫مسعود‌ هاشم‌زاده‪ ،‬فرنگ ی‌کار وزن ‪120‬‬ ‫کیلوگرم تیم‌ملی نیز که پس از ناکامی‬ ‫‌در رقابت‌های جهانی ‪ 2009‬دانمارک با‬ ‫محمد بنا و کادر فنی مشکل پیدا کرده‬ ‫بود‪ ،‬با پیشنهاد مشابهی از سوی کشور‬ ‫آذربایجان روبه‌رو ش��د‌‪ .‬هاش ‌مزاده که از‬ ‫یک سو با خشم محمدبنا روبه‌رو بود و‬ ‫از سوی دیگر در مقابل پیشنهاد رویایی‬ ‫آذربایجان ی‌ها قرار داش��ت‪ ،‬س��رانجام‬ ‫تس��لیم خواس��ته متولیان ورزش این‬ ‫کشور همسایه ش��د و به‌عنوان دومین‬ ‫فرنگی‌‌کار ای رانی به کشتی آذربایجان‬ ‫پیوست‪.‬‬ ‫اگرچه وقتی طهماسبی به لیگ‬ ‫آذربایج��ان رفت‪ ،‬پی ش‌بین��ی اینکه او‬ ‫حاضر شود با دو بنده تیم‌ملی آذربایجان‬ ‫کشتی بگیرد دش��وار بود‪ ،‬اما با ش��روع رقابت‌های جهانی‬ ‫طهماسبی زیر پرچم آذربایجان کشتی گرفت و اگر شکست‬ ‫او در مرحله دوم نبود او مجبور م ی‌شد با کشت ی‌گیر ای ران در‬ ‫وزن ‪ 84‬کیلوگرم هم مسابقه بدهد‪ .‬به هر حال طهماسبی‬ ‫ب ر‌خالف پی ش‌بین ی‌ها‪ ،‬با گذشتن از پی راهن تیم‌ملی ای ران‪،‬‬ ‫حاضر ش��د دو بنده تیم‌ملی آذربایجان را بر تن کند تا زنگ‬ ‫خطری جدی ب رای کشتی ای ران به صدا در بیاید‪.‬‬ ‫وقتی سامان طهماسبی ای ران را به مقصد آذربایجان‬ ‫ترک کرد‪ ،‬با مش��کالت مالی عدی��ده‌ای روبه‌رو ب��ود و به‬ ‫خاطر همین تنگنای مالی حتی مجبور ش��د از دانش��گاه‬ ‫ترک تحصیل کند‪ .‬او در مصاحب ه‌ه��ای بعدی‌اش هم این‬ ‫مساله را تایید کرد‪ .‬حتی گفته شد که با رفتن طهماسبی به‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪74‬‬ ‫آذربایجان او صاحب درآمد باالیی شده و به ازای هر روز حضور‬ ‫در تمرینات مبلغی بالغ بر دویست دالر دستمزد دریافت کرده‬ ‫است‪ .‬با این همه ش��اید ب رای ای ران ی‌ها قابل پذیرش نباشد‬ ‫که یک ورزش��کار در ازای دریافت پول حاضر باشد پی راهن‬ ‫کش��ور دیگری را بر تن کند‪ .‬اما این پایان ماج��را نبود‪ .‬این‬ ‫روند ادامه داشت تا اینکه شنیده شد کشور رقیب ما در رشته‬ ‫کشتی باتوجه به وضعیت نامطلوب فدراسیون کشتی ای ران‬ ‫و اطالع از نارضایتی محمدبنا و همکارانش‪ ،‬دوباره دست به‬ ‫کار شده است‪.‬متولیان کشتی آذربایجان همچنان به جذب‬ ‫فرنگ ی‌کاران امی��دوار بودند و با گزینه‌ه��ای مورد نظر خود‬ ‫تماس گرفتند‪ .‬حجم این پیشنهادات در حاشیه رقابت‌های‬ ‫جهانی ‪ 2011‬استانبول به اوج خود رسید و حتی این مسائل‬ ‫به ظاهر پشت‌پرده‪ ،‬کاملا عیان و رسانه‌ای شد‪ ،‬اما بسیاری‬ ‫از این گزینه‌های وطنی همچنان به عش��ق کسب افتخار‬ ‫در المپیک به ادام��ه مربیگری در ای��ران پرداختند‪ .‬اما ارائه‬ ‫پیشنهاد از س��وی این کشور و رد این پیش��نهادات از سوی‬ ‫برخی مربیان داخلی ادامه داشت تا اینکه بازی‌های المپیک‬ ‫‪ 2012‬لندن هم با درخشش فرنگ ی‌کاران ای ران به پایان رسید و‬ ‫کاروان کشتی به کشورمان بازگشت‪ .‬این بازگشت افتخار‌آمیز‬ ‫و جشن و سرور اهالی کشتی ب رای قهرمانان ملی خود طولی‬ ‫نکشید که اتفاقات حاشی ه‌ای مراسم تجلیل از قهرمانان و‬ ‫مدال‌آوران المپیکی‪ ،‬موج تازه‌ای از نارضایتی را بین اعضای‬ ‫کادر فنی تیم‌های ملی کش��تی آزاد و فرنگی به وجود آورد‪.‬‬ ‫مربیان المپیکی معتقد بودند با تمام کمبودها و مشکالت‬ ‫آماده‌سازی کش��ت ی‌گی ران‪ ،‬به هر شکل ممکن ماندند و کار‬ ‫کردند‪ ،‬اما نحوه اهدای جوایز و می زان این پاداش‌ها را تحمل‬ ‫نکرده و آن را نوعی توهین م ی‌دانند‪ .‬بین مربیان ناراضی‪ ،‬نام‬ ‫جمشید خیرآبادی و ناصرنوربخش‪ ،‬مربیان تیم‌ملی کشتی‬ ‫فرنگی و همکاران محمد بنا هم به چشم م ی‌خورد که اتفاقا‬ ‫متولیان کشتی آذربایجان با جدیت در پی جذب آنان بودند‪.‬‬ ‫به هر ترتیب نارضایتی این مربیان همچنان ادامه داشت تا‬ ‫اینکه‌ب ی‌توجهی متولیان ورزش و مسئوالن فدراسیون بار‬ ‫دیگر زمینه رفتن این مربیان س��ازنده را نیز فراهم کند‪ .‬در‬ ‫نهایت نیز دوباره همه‌چیز به س��ود کشور رقیب و همسایه‬ ‫رقم خورد و جمش��ید خیرآب��ادی‪ ،‬ناص��ر نوربخش و حتی‬ ‫ماس��اژور بلغار تیم‌ملی کش��تی فرنگی نیز به تیم کشتی‬ ‫آذربایجان پیوستند‪.‬رفتن این دو مربی وطنی به تیم رقیب‬ ‫همچنان نقل محافل کشتی بود تا اینکه از گوشه و کنار خبر‬ ‫رسید‪ ،‬تالش آذری‌ها به جذب کشت ی‌گی ران ای رانی‪ ،‬تنها به‬ ‫فرنگ ی‌کاران منتهی نم ی‌شود و آنان با ارائه چندین پیشنهاد‬ ‫قابل توجه مالی به‌دنبال جذب برخی چهره‌های کشتی آزاد‬ ‫نیز هستند‪.‬به‌ه ر‌حال وضعیت بحرانی و نامطلوب کنونی‬ ‫فدراسیون کشتی کش��ورمان باعث شده تا متولیان کشتی‬ ‫آذربایجان از این فرصت‌ه��ا به نفع خودش��ان بهره‌برداری‬ ‫کنند و هر روز یک کشت ی‌گیر آینده‌‌دار و ناراضی دیگر را به‬ ‫تیم‌ملی خود بب رند‪.‬‬ ‫ب��ه نظ��ر م ی‌رس��د م��وج جدی��د آنچ��ه توس��ط‬ ‫محمدرضا‌یزدان ی‌خرم «صادرات کشت ی‌گیر» خوانده م ی‌شود‪،‬‬ ‫همچنان ادام��ه دارد‪ .‬اگرچه پس از نمای��ش موفقی ت‌آمیز‬ ‫کشتی ای ران در هر دو رشته فرنگی و آزاد این امیدواری وجود‬ ‫داشت که دوباره لیگ کش��تی ای ران رونق بگیرد‪ ،‬اما با کوچ‬ ‫دسته‌جمعی کشت ی‌گی ران ای رانی به لیگ آذربایجان‪ ،‬رویای‬ ‫کوچک عالقه‌مندان به کشتی ایرانی‬ ‫هم ب ر‌آورده نشد‪.‬‬ ‫کش��تی حاال پر از اتفاقاتی شده‬ ‫که باع��ث نگرانی اس��ت؛ محمدرضا‬ ‫آذرشکیب در مسابقات وزن ‪ 120‬کیلوی‬ ‫کشتی آزاد آذربایجان دوبنده آذربایجان‬ ‫پوشید و قهرمان شد‪ .‬سامان طهماسبی‬ ‫در وزن ‪ 84‬کیلوگرم و قاس��م رضایی در‬ ‫وزن ‪96‬کیلوگرم فرنگی نیز بر سکوی‬ ‫نزاده در‬ ‫نخست ایستادند و بشیر باباجا ‌‬ ‫سنگی ن‌وزن فرنگی دوم شد‪ .‬طهماسبی‬ ‫دارنده دو م��دال برنز جهان اس��ت که‬ ‫در مس��ابقات جهانی دوبنده تیم‌ملی‬ ‫آذربایجان را پوش��ید‪ .‬قاس��م رضایی و‬ ‫بش��یر باباجان‌زاده ب رای اولین بار است‬ ‫در مسابقات کشوری آذربایجان کشتی‬ ‫گرفتند‪ .‬واقعیت این اس��ت که غیر از‬ ‫بازیکنان فوتبال‪ ،‬سایر ورزشکاران وضع‬ ‫مالی معمولی دارند‪ .‬اگرچه رقم‌های چند‬ ‫صد میلیونی ب رای فوتبالیس ت‌ها به یک‬ ‫عادت تبدیل شده‪ ،‬اما کسی در رشته‌ای‬ ‫مانندکشتی از این متعجب نم ی‌شود که‬ ‫یک کشت ی‌گیر شاید به ازای حضور هر‬ ‫روز در اردوها تنها چیزی حدود ‪ 30‬تا ‪50‬‬ ‫هزار تومان در‌آم��د دارد و این رقم قطعا‬ ‫باتوجه به شرایط سخت زندگی در اردو‬ ‫و دوری از خانواده نم ی‌تواند رقم بزرگی‬ ‫ب رای یک ورزشکار حرفه‌ای باشد و این‬ ‫تبعیض همیشه یکی از ناراحت ی‌های‬ ‫ورزشکاران سایر رشته‌ها بوده است‪.‬‬ ‫بنا م ی‌گوید که کش��تی پوی��ای ای ران ب��ا رفتن چند‬ ‫کشت ی‌گیر کوچک نم ی‌شود‪ ،‬اما او در عین حال نم ی‌تواند‬ ‫ناراحت ی‌اش را از این اتفاق پنهان کند‪ .‬اما منصور برزگر در این‬ ‫باره م ی‌گوید‪« :‬وقتی مغزها نم ی‌توانند عقاید و نظ رات‌شان را‬ ‫پیاده کنند‪ ،‬م ی‌روند‪ .‬کشت ی‌گی ران‌مان هم زمانی که نتوانند‬ ‫مایحتا ‌ج اولیه زندگ ی‌شان را تامین کنند‪ ،‬مجبور به مهاجرت‬ ‫م ی‌شوند و این امر طبیعی اس��ت‪ .‬مسئوالن باید راه‌هایی را‬ ‫به کار ببندند که بچه‌ها تامین شده و به فکر رفتن نباشند‪».‬‬ ‫وی ادامه م ی‌دهد‪« :‬االن کشتی آذربایجان را به شرکت‬ ‫نفتش داده‌اند‪ .‬ما هم نفت‌م��ان را داده‌ایم به فوتبال! ببینید‬ ‫چقدر بین ما تفاوت وجود دارد‪ .‬آنها وقتی م ی‌بینند در فوتبال‬
‫علي‌اكبري‪ :‬فعال وقت‌كشي مي‌كنيم‬ ‫‪2‬‬ ‫امیر علی‌اکبری‪ ،‬کشتی‌گیر فرنگی‌کار ایرانی است که حاال خود را در شرایطی سخت می‌بیند‪ .‬وی که برنده مدال‬ ‫طالی قهرمانی کشتی‌فرنگی جهان در سال‪ ۲۰۱۰‬و برنز قهرمانی جهان‪ ۲۰۰۹‬و مدال طالی قهرمانی‪ ۲۰۰۹‬آسیاست‬ ‫اخیرا با مشکالت مالی فراوانی روبه‌رو شده و حاصل اعتراض‌های او نیز در نهایت به حذف او از تیم‌ملی منجر شد‪ .‬اما این‬ ‫همه ماجرا نیست؛ علی‌اکبری از کشور آذربایجان پیشنهاد قابل توجهی دارد و اصال بعید نیست که همین روزها تصمیم‬ ‫سخت زندگی حرفه‌ای‌اش را بگیرد و به تیم‌ملی آذربایجان بپیوندد‪ .‬گفت‌وگوی مثلث با وی را می‌خوانید‪.‬‬ ‫آقای علی اکبری! آیا صحت دارد که شما به زودی‬ ‫به تی م‌ملی آذربایجان ملحق خواهید شد؟‬ ‫و در خی��االت زندگی کنم‪ .‬من هی چ‌وقت ب رای پول کش��تی‬ ‫نگرفته‌ام و از این به بعد هم نخواهم گرفت‪ ،‬اما عزت و آبرویم را‬ ‫دوست دارم‪ .‬به کسی اجازه نم ی‌دهم حقم را بخورد‪ .‬من همان‬ ‫کشت ی‌گیر با‌غی رتی هستم که در بازی‌های آسیایی گوانگجو‬ ‫‪ 102‬کیلو بودم‪ ،‬اما در وزن ‪ 120‬کیلوگرم کشتی گرفتم‪ .‬خب‬ ‫همه دیدند که ب��ا ناداوری باختم‪ .‬آقایان گفتند پاداش ش��ما‬ ‫محفوظ است‪ ،‬اما انگار نه انگار‪ .‬هی چ‌کس حتی جواب تماس‬ ‫ما را هم نداد‪ .‬ه ر‌کس جای من بود و حاال با پیش��نهادی از‬ ‫طرف آذربایجان روبه‌رو م ی‌شد‌تردید نم ی‌کرد که باید برود؛‬ ‫اما من این‌طور نیستم‪.‬‬ ‫‪ l‬آقای سعی دلو قبل از بازی‌های جام‌جهانی ‪ 2010‬به‬ ‫خانه کشتی آمد و گفت ب رای هر مدال طال ‪ 150‬سکه پاداش‬ ‫در نظر گرفته‌ایم‪ .‬باور کنید بعد از دو س��ال با هزار دردسر و‬ ‫پیگیری تازه ‪ 25‬میلیون به من داده‌اند‪.‬‬ ‫‪ l‬تاکنون که حرفی یا صحبتی مطرح نشده که من‬ ‫را امیدوار کند‪ .‬بعید م ی‌دانم که اتفاق خاصی رخ بدهد اما دلم‬ ‫اصال نم ی‌خواهد ب رای پرچم دیگری کشتی بگیرم و اگر روزی‬ ‫هم رفتم همه باید بدانند که من در چه شرایطی سخت‌ترین‬ ‫تصمیم زندگ ی‌ام را گرفتم‪.‬‬ ‫‪ l‬ای��ن خبر دروغ نیس��ت اما من هن��وز تصمیم را‬ ‫نگرفته‌ام‪.‬‬ ‫چطور؟‬ ‫‪ l‬خب‪ ،‬این پیشنهاد از خیلی وقت پیش مطرح شده‬ ‫بود‪ .‬وقتی دو سال محروم شدم آذربایجان ی‌ها دنبالم آمدند و‬ ‫از من خواستند که ادامه کشت ی‌ام را همراه آنها باشم‪ ،‬اما من‬ ‫صبر کردم و تالشم ب رای این بود که همی ن‌جا بمانم‪.‬‬ ‫چرا؟‬ ‫‪ l‬چون کشورم را دوست دارم‪ .‬باورتان نم ی‌شود به هر‬ ‫دری زدم بسته بود‪ .‬مشکالتم را رسانه‌ای کردم و بیشتر از ‪10‬‬ ‫بار گفتم آقایان حق ما را نخورید‪.‬‬ ‫منظورتان چه کسانی است؟‬ ‫‪ l‬همان‌طور که ع��رض کردم هن��وز تصمیمم را‬ ‫نگرفته‌ام‪ ،‬اما واقعا حس م ی‌کنم آقایان این‌قدر کش��ت ی‌گیر‬ ‫دارند که خیالشان آسوده است‪ .‬يعني آن‌قدر کشت ی‌گیر بزرگ‬ ‫دارند که دیگر س��راغ من را نم ی‌گیرند‪ .‬با همه اینها من جز‬ ‫سربلندی ای ران آرزوی دیگری ندارم‪.‬‬ ‫پ�س چ�را فدراس�یون کش�تی در مقابل ش�ما‬ ‫موضع‌گیری کرده است؟‬ ‫‪ l‬واقع��ا نم ی‌دان��م‪ .‬حرف‌هایی که م��ن زدم اصال‬ ‫ل همه‬ ‫به فدراس��یون کش��تی مربوط نم ی‌ش��د‪ .‬من درد د ‌‬ ‫کشت ی‌گی ران را گفتم‪ .‬کدام کشت ی‌گیر فرنگی االن از وضعیت‬ ‫خود رضایت دارد؟ باور کنید هی چ‌کس‪ .‬مگر ما خانه و ماشین‬ ‫خواستیم؟ نخواستیم‪ .‬اما دیگر قرار نیست که حق ما را هم‬ ‫بخورند و وقتی اعتراض کردیم بدترین واکنش‌ها را نش��ان‬ ‫بدهند‪.‬‬ ‫م ی‌خواهید چه کنید؟‬ ‫‪ l‬در شرایطی فعلي واقعا گیج شده‌ام‪ .‬نم ی‌دانم چه‬ ‫تصمیمی‌باید بگیرم‪ .‬م ی‌خواهم تا دقیقه نود صبر کنم‪ ،‬اما‬ ‫باز هم به خودم م ی‌گویم که چرا باید به خودم امید واهی بدهم‬ ‫ورزش‬ ‫آیا تصمیم دارید به خاطر همین مشکالت مالی‬ ‫تی م‌ملی ایران را رها کنید؟‬ ‫با همه مش�کالتی که خودت درباره‌اش صحبت‬ ‫م ی‌کن�ی باز ه�م امی�دوار هس�تی ک�ه مقامات‬ ‫فدراس�یون یا وزارت ورزش مش�کالت تو را حل‬ ‫کنند؟‬ ‫با محمد بنا درباره رفتن یا نرفت�ن به آذربایجان‬ ‫مشورت کرده‌ای؟‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫جایی ندارند‪ ،‬اما در المپیک دو مدال طال درکشتی م ی‌گی رند‪،‬‬ ‫م ی‌آیند و هزین��ه م ی‌کند‪ .‬اما م��ا ناکام ی‌ه��ای فوتبال را‬ ‫م ی‌بینیم و باز هم در کشتی سرمایه‌گذاری نم ی‌کنیم؛ یعنی‬ ‫همان رشته‌ای که الیق سرمایه‌گذاری کالن است‪ ».‬برزگر‬ ‫سپس حسین رضا‌زاده را مثال م ی‌زند و خاط ر‌نشان م ی‌کند‪:‬‬ ‫«مشکالت مالی درکش��تی وجود دارد‪ ،‬اما این دلیل خوبی‬ ‫نیست که کشت ی‌گی ران زیر پرچم دیگری غیر از ای ران کشتی‬ ‫بگیرند‪ .‬مگر نه اینکه پیش��نهاد بسیار سنگی ن‌تری سال‌ها‬ ‫پیش به حسین رضازاده شد‪ ،‬ولی او نپذیرفت ب رای ترک‌ها‬ ‫وزنه بزند‪ .‬او چرا این پیشنهاد را قبول نکرد؟ به خود من هم‬ ‫پیشنهاد دادند که با حقوق ماهانه ‪‌5‬هزار دالر مربی ترک‌ها‬ ‫شوم‪ ،‬خب آنها رقیب ما هستند‪ .‬تقوی‪ ،‬داور کشتی هم شاهد‬ ‫زنده‌اش است که در جریان همه قضایا و «نه» گفتن من به‬ ‫ترک‌ها بود‪ .‬در هر صورت طرز فکر افراد با هم فرق دارد‪».‬‬ ‫این مربی کش��تی آزاد س��پس تاکی��د م ی‌کند‪« :‬من‬ ‫متأس��فم که بچه‌‌های‌مان م ی‌روند و هرگز دلم نم ی‌خواهد‬ ‫این اتفاق رخ دهد‪ .‬من آذربایجان را یکی از استان‌های ای ران‬ ‫م ی‌دانم‪ .‬ش��اید آنها از ای��ن موضوع ناراحت ش��وند‪ ،‬اما من‬ ‫‪17‬شهر منطقه قفقاز را مال ای ران م ی‌دانم‪ .‬این پیشنهادها به‬ ‫من هم شده بود‪ .‬گفتند قبل از المپیک آتن بیا و تا پکن (ب رای‬ ‫چهار سال) مسئولیت تیم را بگیر‪ ،‬اما گفتم خودم دارم با تیم‬ ‫به آتن م ی‌روم و بعد رفتند با مربی آلمانی قرارداد بس��تند‪».‬‬ ‫با همه اینها موجی که اخی را در کش��تی فرنگی به راه افتاده‬ ‫خیلی از عالقه‌مندان به کشتی را نگران کرده است‪.‬‬ ‫کشور آذربایجان س��خت در تدارک جذب ستاره‌های‬ ‫ای رانی است و به همین منظور به سرمایه‌گذاری کالنی دست‬ ‫زده اس��ت‪ .‬البته واکنش‌های تند فدراسیون کشتی نسبت‬ ‫به کش��ت ی‌گی رانیکه نس��بت به اوضاع مالی خود معترض‬ ‫هستند هم به محل س��وال تبدیل شده است‪ .‬چندی پیش‬ ‫امیر عل ی‌اکبری نسبت به مشکالت مالی خود اب راز نگرانی‬ ‫کرد و بالفاصله از تیم‌ملی کشتی فرنگی خط خورد‪ .‬پی ش‌تر‬ ‫از او نیز محمد بنا از س��مت س��رمربیگری تیم‌ملی کشتی‬ ‫فرنگی استعفا کرد تا نابس��امانی در درون فدراسیون بیداد‬ ‫کند‪ .‬مسئوالن فدراسیون کشتی فعال نتوانسته‌اند بنا را به‬ ‫کشتی برگردانند‪.‬‬ ‫این مربی که خود در برگرداندن کشت ی‌گی ران مایوس‬ ‫به دنیای کشتی استادی خود را نشان داده‪ ،‬همچنان بیرون از‬ ‫گود قرار گرفته است‪ .‬او از شرایط همکاری‌اش با فدراسیون‬ ‫کش��تی رضایت ندارد‪ ،‬اما همچنان س��کوت کرده اس��ت‪.‬‬ ‫او عالقه‌ای ندارد با مس��ئوالن فدراس��یون وارد دعوا شود‪.‬‬ ‫برخی کشت ی‌گی ران و پیشکس��وتان کشتی نیز بارها از وی‬ ‫خواسته‌اند که به تیم‌ملی برگردد‪ ،‬اما وی تاکید کرده که هرگز‬ ‫با این فدراسیون همکاری نخواهد کرد‪ .‬تصمیمی‌که محمد‬ ‫یزدان ی‌خرم در گفت‌وگو با مثلث از آن استقبال م ی‌کند و با‬ ‫کنایه‌ای معنادار مسئوالن فدراس��یون کشتی را مورد انتقاد‬ ‫قرار م ی‌دهد‪« :‬بنا آدم بزرگی اس��ت و با آدم‌های کوچک کار‬ ‫نم ی‌کند‪».‬‬ ‫کشتی فرنگی که در المپیک لندن خوش درخشید و‬ ‫حیرت خیل ی‌ها را سبب شد‪ ،‬حاال در بدترین شرایط خود قرار‬ ‫دارد‪ .‬در این بین لژیونر‌شدن کشت ی‌گی ران دلسرد‌شده نیز به‬ ‫نگران ی‌ها افزوده اس��ت‪ .‬واکنش‌ها درباره کوچ کشت ی‌گی ران‬ ‫ای رانی به آذربایجان متفاوت است‪ .‬عده‌ای این اتفاق را مثبت‬ ‫م ی‌دانند و معتقدند این اتفاق بزرگی کش��تی فرنگی ای ران‬ ‫را نش��ان م ی‌دهد و عده‌ای دیگر معتقدند این اتفاق تعصب‬ ‫ملی را زیر س��وال خواهد برد و هی چ‌کس دوست ندارد یک‬ ‫کشت ی‌گیر ای رانی را زیر پرچم کشور دیگری ببیند‪ ،‬به‌خصوص‬ ‫اگر آن کشت ی‌گیر قرار است روزی روی س��کو برود‪ .‬آخرین‬ ‫خبرها حاکی از آن است که متولیان کشتی کشور آذربایجان‬ ‫پس از جذب چندین مربی و فرنگ ی‌کار مل ی‌پوش کشورمان‪،‬‬ ‫این ب��ار اردوی آزادکاران را نش��انه رفته‌اند تا ش��اید چندین‬ ‫کشت ی‌گیر دیگر را نیز به تابعیت خود درآورند‪g .‬‬ ‫با کشتی‌گیری که میان رفتن و ماندن به تیم‌ملی آذربایجان تردید دارد‬ ‫‪ l‬نه‪ ،‬متاسفانه موفق نشدم با او صحبت کنم‪ .‬بعد‬ ‫از المپیک اصال آقای بنا را ندیدم‪ .‬خیلی دوس��ت داشتم که‬ ‫با او مش��ورت کنم‪ ،‬اما تلفن همراه او خاموش است و خیلی‬ ‫سخت م ی‌شود پیدایش کرد‪ .‬دوس��ت داشتم حرف‌های او را‬ ‫هم بشنوم‪ ،‬اما من هم بزرگترهایی دارم که در چنین شرایطی‬ ‫با آنها مشورت م ی‌کنم‪.‬‬ ‫فک�ر م ی‌کنی با این ش�رایط چه سرنوش�تی در‬ ‫انتظار کشت ی‌فرنگی است؟‬ ‫‪ l‬االن شرایط کشتی خیلی به هم ریخته است‪ ،‬نه‬ ‫اردویی‪ ،‬نه امکاناتی‪ ،‬از همه اینها مهم‌تر اینکه اصال تیمی‬ ‫وجود ندارد‪ .‬بعد از رفتن محمد بنا از کشت ی‌فرنگی همه‌چیز به‬ ‫هم ریخته است‪ .‬همه کشت ی‌گی ران به نوعی دلسرد شده‌اند‪.‬‬ ‫حاال مشکالت مالی را هم به این دلسردی اضافه کنید‪ .‬البته‬ ‫این‌طور نیست که ما کاملا مایوس باشیم‪ .‬نه‪ ،‬همیشه امیدوار‬ ‫بوده‌ایم که اتفاقی بیفتد‪ ،‬اما حاضرم بنویسم و امضا کنم در‬ ‫صورتی که روند فعلی در کش��ت ی‌فرنگی ادامه پیدا کند تیم‬ ‫باشکوه و با‌انگیزه‌ای که سال‌ها ب رایش زحمت کشیده شده‬ ‫بود‪ ،‬دیگر کاملا از هم م ی‌پاشد و لطمه‌ای به کشت ی‌فرنگی‬ ‫ای��ران م ی‌خورد که تا س��ال‌های س��ال هیچ‌کس‬ ‫نم ی‌تواند آن را جب ران کند‪.‬‬ ‫چرا این اتفاق برای کش�ت ی‌فرنگی رخ داده‬ ‫است؟‬ ‫‪ l‬واقعا ب رای خود من هم تعجب‌ب رانگیز‬ ‫اس��ت‪ .‬هی چ‌جای دنیا با قهرمان��ان المپیک خود‬ ‫این‌طور برخورد نم ی‌کنند‪ .‬پاداش ما را که ندادند هیچ‪،‬‬ ‫بالفاصله بعد از اینکه من اعتراض کردم که آقایان شما را‬ ‫به خدا حق ما را بدهید‪ ،‬من را از تیم‌ملی خط زدند‪ .‬انگار اینجا‬ ‫برعکس است‪ .‬بعد از المپیک همه کش��ورها م ی‌روند ب رای‬ ‫المپیک بعدی تدارک م ی‌بینند‪ ،‬ام��ا اینجا خیلی راحت ما را‬ ‫‪75‬‬
‫کنار م ی‌زنند و در بدترین شرایط ممکن قرار م ی‌گیریم‪ .‬این‬ ‫واکنش‌ها در شأن کشتی ما نیست‪.‬‬ ‫آیا محمد بنا هم به همین دلیل کشت ی‌فرنگی را‬ ‫ترک کرد؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬دقیقا‪ .‬محمد بنا چه باید م ی‌کرد که نکرد؟ او‬ ‫با جان و دل زحمت کشید‪ ،‬اما با دست خالی که نم ی‌توانست‬ ‫ی نیست که‬ ‫به کشت ی‌گی ران انگیزه بدهد‪ .‬از این گذشته او آدم ‌‬ ‫با وعده وعید کشت ی‌گیر را به روی تشک رفتن و تمرین کردن‬ ‫تشویق کند‪ .‬او واقعی ت‌ها را م ی‌بیند و متاسفانه واقعی ت‌های‬ ‫کشت ی‌فرنگی باعث ش��د که عطای حضور در تیم‌ملی را به‬ ‫لقایش ببخشد‪ .‬شما االن از نوروزی بپرسید که در چه وضعیتی‬ ‫قرار دارد‪ .‬او از لحاظ روحی واقعا سرشکسته شده است‪ .‬واقعا‬ ‫حق کشت ی‌گیر فرنگی که در المپیک طال م ی‌گیرد ‪ 200‬سکه‬ ‫اس��ت؟ آن وقت بروید ببینید به بازیکنان فوتبال این کشور‬ ‫چطور پول م ی‌دهند‪ .‬اشکالی ندارد‪ ،‬نوش جان فوتبالیس ت‌ها‪.‬‬ ‫اصال خدا کند که بیشتر از اینها پول بگی رند‪ ،‬اما خروجی فوتبال‬ ‫ب رای این کشور چه بوده است و خروجی کشت ی‌فرنگی چه بوده‬ ‫است؟ کسی نیست به اعتراض ما پاسخ بدهد‪ .‬حرف من این‬ ‫است که باید حق ما را بدهند در غیر این صورت واقعا باید پا روی‬ ‫خواسته قلبی خود بگذاریم و ب رای تیم‌مل ی‌ای کشتی بگیریم‬ ‫که الاقل به ما وعده‌های دروغین نم ی‌دهد‪ .‬فکر م ی‌کنید ب رای‬ ‫من که از سن خیلی کم زیر پرچم ای ران کشتی گرفته‌ام سخت‬ ‫نیست که ب رای تیم‌ملی یک کشور دیگر کشتی بگیرم‪ ،‬اما‬ ‫واقعا شرایط سختی ب رای‌مان درست کرده‌اند‪.‬‬ ‫چرا؟‬ ‫ورزش‬ ‫‪ l‬نم ی‌دانم چه سیاس��تی در کشت ی‌فرنگی اعمال‬ ‫م ی‌شود‪ .‬مربیان همه سرگردان هستند‪ .‬همان‌طور که دیدید‬ ‫آقایان نوربخش و خیرآبادی هم به آذربایجان رفته‌اند‪.‬‬ ‫آیا این مس�اله برای ش�ما بهانه خوبی است که‬ ‫تی م‌ملی خود را تغییر دهید؟‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪ l‬ابدا این‌طور نیس��ت‪ .‬من ه��ر دوی این مربیان را‬ ‫دوست دارم و خیلی به این دو مربی مدیونم‪ ،‬اما اگر بخواهم‬ ‫به تیم‌مل��ی آذربایجان بپیوندم دلیلش حض��ور این عزیزان‬ ‫نیست‪ .‬چون این آقایان مربی هستند و م ی‌توانند هر وقت که‬ ‫خواستند و قراردادشان تمام شد در جای دیگری مشغول به کار‬ ‫شوند و حتی برگردند و در تیم‌ملی خودمان فعالیت کنند‪ ،‬اما‬ ‫اگر من به‌عنوان کشت ی‌گیر تیم‌ملی خودم را عوض کنم‪ ،‬دیگر‬ ‫نم ی‌توانم ب رای ای ران کشتی بگیرم و این اصال اتفاق خوبی‬ ‫نیس��ت‪ ،‬نه به این دلیل که من م ی‌روم‪ ،‬نه‪ ،‬به این دلیل که‬ ‫کشت ی‌فرنگی ما رفته‌رفته از درون خالی م ی‌شود‪.‬‬ ‫ش�اید مدیران کش�تی ب ه‌دنبال تغییر نس�ل در‬ ‫کشت ی‌فرنگی هستند‪ ،‬نه؟‬ ‫‪ l‬شاید‪ ،‬من خبر ندارم و نم ی‌دانم چه سیاست‌هایی‬ ‫را دنبال م ی‌کنند‪.‬‬ ‫راستی شاید مسئوالن فدراسیون به این نتیجه‬ ‫رسیده‌اند که حرف‌های تو بیشتر مانور تبلیغاتی‬ ‫دارد و م ی‌خواه�ی ب�ا مطرح‌ک�ردن پیش�نهاد‬ ‫ی کنی‪ ،‬خودت چه نظری داری؟‬ ‫آذربایجان بازار‌گرم ‌‬ ‫‪ l‬نه؛ ای��ن حرف عجیبی اس��ت‪ .‬خود مس��ئوالن‬ ‫فدراسیون کش��تی بهتر از ه ر‌کس دیگری م ی‌دانند که این‬ ‫حرف‌ها بازار‌گرمی‌نیست و من نهایتا تا یکی دو هفته دیگر‬ ‫م ی‌توانم وقت‌کشی کنم‪ .‬من سند و مدرک دارم که مدی ران‬ ‫تیم‌ملی آذربایجان به من پیش��نهاد داده‌اند ک��ه ب رای آنها‬ ‫کشتی بگیرم‪ .‬بهترین زندگی از نظر مالی در انتظار من است‪.‬‬ ‫در بهترین شرایط م ی‌توانم به کشتی گرفتنم ادامه بدهم‪ ،‬اما‬ ‫من حاضرم با پول و مزایای بسیار کمتری نسبت به آذربایجان‬ ‫در ای ران بمانم و ب رای کشورم و تیم‌ملی کشتی بگیرم‪ .‬فکر‬ ‫نم ی‌کنم که بیشتر از این باید آدم قانعی باشم‪ .‬اگر قانع نبودم‬ ‫یزنم‬ ‫دلیلی نداشت این حرف‌ها را بزنم‪ ،‬اما من حرف دلم را م ‌‬ ‫و اکثرا به همین دلیل به مشکل برم ی‌خورم‪ .‬دلم م ی‌خواهد‬ ‫بمانم‪ ،‬اما دلم روشن نیست‪g .‬‬ ‫‪76‬‬ ‫لژیونر شدن کشتی‌گیران ایرانی اتفاق‬ ‫خطرناکی نیست‬ ‫‪3‬‬ ‫گفت‌وگو با یزدانی‌خرم درباره اتفاقات ناخوشایند کشتی فرنگی‬ ‫کشتی فرنگی ایران شرایط خوبی ندارد‪ .‬موجی از دلسردی و نا‌امیدی بعد از رفتن محمد بنا در این تیم به وجود‬ ‫آمده است‪ .‬فدراسیون کشتی نیز در چنین شرایطی با کشتی‌گیران منتقد خود سخت برخورد می‌کند و آنها را از تیم‌ملی‬ ‫خط می‌زند‪ .‬در چنین وضعیتی برخی کش�تی‌گیران قصد دارند برای تیم‌های ملی دیگری کش�تی بگیرند‪ .‬آذربایجان‬ ‫به‌عنوان یکی از کشورهایی که در زمینه کشتی فرنگی سرمایه‌گذاری کالنی داشته است‪ ،‬از کوچ کشتی‌گیران ایرانی‬ ‫به‌طور ویژه استقبال می‌کند و س�عی دارد آنها را جذب تیم‌ملی خود کند‪ .‬در این خصوص با محمد یزدانی‌خرم‪ ،‬رئیس‬ ‫اسبق فدراسیون کشتی هم‌صحبت ش�دیم‪ .‬او درباره این اتفاق بر‌خالف خیلی‌ها نگاه مثبتی دارد‪ .‬گفت‌وگوی مثلث با‬ ‫یزدانی‌خرم را می‌خوانید‪.‬‬ ‫گفت‌وگو‪ :‬مهدي ربوشه‬ ‫آق�ای یزدانی خرم! در کش�تی فرنگ�ی اتفاقات‬ ‫امیدوار‌کنن�ده‌ای رخ نم ی‌دهد‪ .‬به نظر م ی‌رس�د‬ ‫بعد از المپیک که تیم محمد بنا موفق شد افتخار‬ ‫بزرگی را کسب کند و تحسین همگان را ب رانگیزد‪،‬‬ ‫حاال موج�ی از نا‌امیدی در کش�تی فرنگی به راه‬ ‫افتاده است‪.‬‬ ‫‪ l‬من نم ی‌دانم شما دقیقا به چه دلیلی این صحبت‬ ‫را مطرح م ی‌کنید‪ .‬به نظرم در این مورد مسئوالن کشتی باید‬ ‫صحبت کنند و پاسخگو باشند‪ .‬من مسائل را دنبال م ی‌کنم‪،‬‬ ‫اما بهتر است بع دا درباره خیلی از مسائل صحبت کنم‪.‬‬ ‫اما موضوع کوچ کش�ت ی‌گیران و مربیان کشتی‬ ‫فرنگی به آذربایجان اتفاقی نیس�ت که شما نتوانید‬ ‫درباره‌اش صحب�ت کنید‪ ،‬ب ه‌خصوص زم�ان مدیریت‬ ‫شما آنها خیلی اصرار داشتند که با کشتی ایران تعامل‬ ‫داشته باشند‪ ،‬این‌طور نیست؟‬ ‫‪ l‬بل��ه‪ ،‬همی ن‌طور اس��ت‪ .‬کش��ور آذربایجان چند‬ ‫سالی اس��ت که به‌طور جدی در رشته‌های مختلف ورزشی‬ ‫در حال فعالیت و پیشرفت است‪ .‬حتی رئی س‌جمهور آنها در‬ ‫مسابقات ورزشی بارها حاضر شده و این نشانه مهمی‌است‬ ‫که به ما م ی‌گوید آنها تا چه حد به مساله ورزش و پیشرفت در‬ ‫این عرصه اهمیت م ي‌دهند‪ .‬البته همان‌طور که گفتید آنها‬ ‫در دوره حضور من در فدراسیون کشتی هم سعی داشتند با‬ ‫ما ارتباط برقرار کنند‪ .‬چند‌بار هم از ما درخواس��ت کردند که‬ ‫استان‌هایی را در ای ران و آذربایجان انتخاب کنیم و به‌عنوان‬ ‫ب رادرخوانده معرفی کنیم‪ ،‬اما ما قبول نکردیم چون مس��اله‬ ‫شکل سیاسی به خود م ی‌گرفت و برخی مشکالت به وجود‬ ‫م ی‌آمد‪ .‬ما در مورد همه مسائل با نهادهای مختلف همکاری‬ ‫داشتیم و هماهنگی و تعامل خوبی برقرار شده بود‪ .‬به همین‬ ‫دلیل در چنین شرایطی شتابزده عمل نم ی‌کردیم و درست‬ ‫تصمیم م ی‌گرفتیم‪ .‬مثال در مورد اعزام‌ه��ا با وزارت‌خارجه‬ ‫هماهنگ بودیم و در مورد س��ایر مس��ائل هم همی ن‌طور‪.‬‬ ‫بحث ب رادرخواندگی میان استان‌های ای ران و آذربایجان هم‬ ‫اساس��ا از عهده اختیارات ما خارج بود و ب��ه همین دلیل کار‬ ‫غی ر‌قانونی نکردیم‪.‬‬ ‫فدراسیون کشتی آن کشور باید رضایت‌نامه صادر کند و از‬ ‫این گذشته آن کشت ی‌گیر باید دو س��ال در آن کشور اقامت‬ ‫داشته باشد که بتواند در آنجا به کشت ی‌اش ادامه بدهد‪.‬‬ ‫چرا اروپا مقابل آذربایجان ایستاد؟‬ ‫‪ l‬آذربایجان قهرمان اروپا شد و این اتفاق ب رای آنها‬ ‫گران تمام ش��د‪ .‬به همین دلیل این قانونی که عرض کردم‬ ‫را به فیال بردند تا آذربایجان نتواند ب ‌هراحتی یکه‌تازی کند‪.‬‬ ‫ای�ن قانون البت�ه در م�ورد مربیان وج�ود ندارد‪،‬‬ ‫درست است؟‬ ‫‪ l‬بل��ه‪ ،‬مربی��ان مخت��ار هس��تند ه��ر جایی که‬ ‫م ی‌خواهن��د کار کنند‪ .‬من در مورد کش��ت ی‌گی ران صحبت‬ ‫کردم‪.‬‬ ‫به نظر ش�ما این موض�وع که کش�ت ی‌گیران ما‬ ‫به س�مت کش�ورهایی مثل آذربایجان کش�یده‬ ‫م ی‌شوند‪ ،‬ایرادی ندارد؟‬ ‫‪ l‬نه؛ ش��ما به ش��رایط نگاه کنید‪ .‬آن وقت متوجه‬ ‫م ی‌ش��وید که چرا م ی‌گویم ای رادی ندارد‪ .‬البته این نظر من‬ ‫است‪ ،‬شاید دیگران طور دیگری فکر کنند‪.‬‬ ‫یعنی هیچ ایرادی ندارد؟‬ ‫‪ l‬من منظور شما را م ی‌فهمم‪ .‬شاید شما م ی‌خواهید‬ ‫درباره عرق ملی صحبت کنید‪ .‬بل��ه‪ ،‬اگر بخواهیم این‌طور‬ ‫نگاه کنیم باید بگویم وقتی یک کشت ی‌گیر با پرچم کشور‬ ‫دیگری باالی سکو برود‪ ،‬دوستداران تیم‌ملی کشتی ای ران با‬ ‫دیدن این صحنه خوشحال نخواهند ش��د‪ .‬البته این را هم‬ ‫بگویم این اتفاق اگ��ر در کاراته و ج��ودو رخ بدهد خیل ی‌ها‬ ‫یزنند و بحث لژیونر شدن را پیش‬ ‫با‌افتخار درباره‌اش حرف م ‌‬ ‫م ی‌کشند‪ ،‬اما مساله کش��تی فرق م ی‌کند‪ .‬کشتی در ای ران‬ ‫ورزشی پهلوانی است‪.‬‬ ‫ام�ا ع�ده‌ای معتقدن�د این ب�ه ضع�ف مدیریت‬ ‫فدراس�یون ب ر‌م ی‌گردد که کشت ی‌گیران ما قصد‬ ‫دارند برای کشور دیگری کشتی بگیرند‪.‬‬ ‫آذربایجان ی‌ها سخت ب ه‌دنبال جذب کشت ی‌گیر‬ ‫از کشورهای صاحب کشتی هستند‪ ،‬این‌طور نیست؟‬ ‫‪ l‬درباره کش��ت ی‌گی ران و حضورشان در کشورهای‬ ‫دیگر نظ��ری ندارم‪ ،‬ام��ا در م��ورد مربیان بای��د بگویم این‬ ‫موفقیت فدراسیون است که مربیانش لژیونر م ی‌شوند‪ .‬این‬ ‫موضوع نشان م ی‌دهد که همه کشورها چشم شان به‌دنبال‬ ‫موفقی ت‌های ماست‪ .‬تیم‌ملی کش��تی فرنگی ما در لندن‬ ‫خوش درخشید و همین موضوع باعث شد کشورهای صاحب‬ ‫کشتی و قدرتمند را نگران کنیم‪.‬‬ ‫‪ l‬اینکه آنها اگر بخواهند کشت ی‌گیری را جذب کنند‬ ‫‪ l‬من درباره حضور کشت ی‌گی ران ای رانی در کشورهای‬ ‫دیگر هم نظر منفی ندارم‪ .‬در والیبال هم این اتفاق رخ‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬همی ن‌طور است‪ .‬آنها یکی‪ ،‬دو سالی است که‬ ‫به‌طور مرتب به‌دنبال جذب ستاره‌های کشتی از کشورهای‬ ‫قدرتمند در این رش��ته ورزش��ی هس��تند‪ .‬البته اروپا شرایط‬ ‫خاصی را ب رای آنه��ا ایجاد کرد که نتوانن��د در این زمینه به‬ ‫تاخت حرکت کنند‪.‬‬ ‫این شرایط خاص چیست؟‬ ‫آقای یزدان ی‌خ�رم! نظر ش�ما کمی متف�اوت از‬ ‫برخی کارشناسان است‪ ،‬در واقع شما درباره کوچ‬ ‫کش�ت ی‌گیران نظر منفی یا مثبتی ندارید و البته‬ ‫درباره حضور مربیان ایرانی در تی م‌ملی آذربایجان‬ ‫هم نظرتان مثبت است‪.‬‬
‫محمد‬ ‫يزدان ي‌خرم برخالف‬ ‫خيل ي‌ها كه كوچ‬ ‫كشت ي‌گي ران اي راني‬ ‫به كشور آذربايجان‬ ‫را اتفاق خط رناكي‬ ‫مي دانند‪ ،‬نگاه‬ ‫خوشبينانه‌اي به اين‬ ‫موضوع دارد و معتقد‬ ‫است رسانه‌ها نبايد‬ ‫در اين باره موج‬ ‫منفي ايجاد كنند‬ ‫داد و برخی والیبالیس��ت‌های خوب ما به کشورهای‬ ‫بزرگی رفتند و همین اتفاق ب رای فدراس��یون والیبال‬ ‫شخصیت باالیی ساخت‪.‬‬ ‫اما کش�ت ی‌گیران معتقدند در اینجا با مشکالت‬ ‫مالی فراوانی روب ه‌رو هستند‪ .‬نظر شما چیست؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬در این مورد بحث افت روحی��ه را قبول دارم‪،‬‬ ‫اما ما در شرایطی نیستیم که خودمان را با آذربایجان و روسیه‬ ‫مقایسه کنیم‪ .‬از لحاظ مالی اجازه نداریم که دست به چنین‬ ‫قیاسی بزنیم‪ ،‬مگر آقای پوتین قبل از المپیک نگفت که هر‬ ‫ورزشکاری در المپیک لندن مدال طال بگیرد یک میلیون دالر‬ ‫پاداش خواهد گرفت‪ .‬خب در اینجا مبل��غ این پاداش چقدر‬ ‫بود؟ ‪ 200‬سکه! خب این تفاوت اقتصادی میان ما و آنهاست‪.‬‬ ‫آنها س��رمایه‌گذاری کالنی دارند و ما در این مورد واقعا دچار‬ ‫ضعف هستیم‪.‬‬ ‫آیا کش�ت ی‌گیران ما فقط به دلیل مشکالت مالی‬ ‫اس�ت که هوای حضور در تی م‌های ملی کشوری‬ ‫دیگر به سرشان افتاده است؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬ال‌اقل من این‌طور فکر م ی‌کنم‪ .‬کشت ی‌گی ران‬ ‫با‌شرفی در ای ران داریم که باید قدر آنها بدانیم‪ .‬من از گوشه و‬ ‫کنار م ی‌شنوم که برخ ی‌ها م ی‌گویند کشت ی‌گی ران به خاطر‬ ‫لجبازی با فدراسیون دس��ت به چنین اقداماتی م ی‌زنند‪ ،‬اما‬ ‫واقعا این‌طور نیس��ت‪ .‬آنها ب رای ادامه فعالیت حرفه‌ای‌شان‬ ‫به کشورهای دیگر دعوت م ی‌شوند و نباید علیه این عزیزان‬ ‫موج منفی ایجاد کنیم‪ ،‬چون به نظر من کوچ کشت ی‌گی ران به‬ ‫آذربایجان و هر کشور دیگری اتفاق خطر ناکی نیست‪ ،‬بلکه‬ ‫حساسیت ما در مورد عرق ملی باعث م ی‌شود که درباره این‬ ‫کشت ی‌گی ران موضع‌گیری کنیم‪.‬‬ ‫آیا در این صورت کش�تی فرنگ�ی تهی نخواهد‬ ‫شد؟‬ ‫‪ l‬من این‌طور فکر نم ی‌کنم‪ .‬ای ران مهد کشتی است‪.‬‬ ‫هر کشت ی‌گیری که برود ده‌ها کشت ی‌گیر بهتر و با‌انگیزه‌تر‬ ‫جایش را م ی‌گیرد‪ .‬کشت ی‌گی ران جوان ما کم نیستند‪ .‬درست‬ ‫است که در کشتی پولی وجود ندارد و خیل ی‌ها با مشکالت‬ ‫یزنم‪ .‬منظور من این‬ ‫‪ l‬نه‪ ،‬من طور عجیبی حرف نم ‌‬ ‫است که ما باید دنبال کار خوب باشیم‪ ،‬به‌خصوص مدی ران ما‬ ‫باید به جای فکر کردن به سرمایه‌های کالن به انجام کارهای‬ ‫ساختاری بیندیشند‪ .‬ما مدی رانی داشته‌ایم که با سرمایه‌های‬ ‫اندک کارهای بزرگی را صورت داده‌اند‪ ،‬ب ر‌عکس مدی رانی هم‬ ‫داریم که با سرمایه‌های کالن حاصل کارشان هیچ است‪.‬‬ ‫آیا آذربایجان در فیال البی قدرتمندی دست و پا‬ ‫کرده است؟‬ ‫‪ l‬بله‪ .‬آنها اخی را به فیال کمک مالی هنگفتی کرده‌اند‬ ‫که به‌طور حتم در پر زور شدن الب ی‌شان‌ب ی‌تاثیر نیست‪.‬‬ ‫چرا ما چنین البی نداریم؟‬ ‫‪ l‬ما این البی را داشتیم‪ ،‬اما االن نداریم‪.‬‬ ‫چرا؟‬ ‫‪ l‬چون همه آدم‌ها را عوض کرده‌اند‪ .‬همه آدم‌هایی‬ ‫که به درد فدراسیون کش��تی م ی‌خوردند را کنار زدند و این‬ ‫مساله جای تاسف دارد‪.‬‬ ‫اگ�ر ای�ن آدم‌های�ی که ش�ما م ی‌گویی�د حفظ‬ ‫م ی‌شدند چه اتفاقی رخ م ی‌داد؟‬ ‫‪ l‬ش��ک نکنی��د ک��ه البی م��ا ح��اال قوی‌ت��ر از‬ ‫آذربایجان ی‌ها بود‪ .‬ما با فیال رابطه بس��یار خوبی داشتیم و‬ ‫م ی‌توانستیم رابطه‌مان را خیلی بیشتر از اینها توسعه بدهیم‪.‬‬ ‫آن‌قدر قدرتمند بودیم که آذربایجان ی‌ها ب رای انجام خیلی از‬ ‫مسائل از ما کمک م ی‌خواستند‪.‬‬ ‫حاال اوضاع را چطور م ی‌بینید؟‬ ‫‪ l‬اوضاع خوب��ی نداری��م‪ .‬البی ما در فیال بس��یار‬ ‫ضعیف است‪.‬‬ ‫آقای یزدان ی‌خ�رم! به نظر م ی‌رس�د بعد از رفتن‬ ‫محمد بن�ا از تی م‌ملی کش�تی فرنگ�ی این تیم‬ ‫ب ه‌طور کلی به هم ریخت‪ .‬کشت ی‌گیران فرنگی ما‬ ‫خیلی ناامید هستند‪ .‬نظر شما چیست؟‬ ‫‪ l‬باید درباره محمد بنا حرف بزنم‪ .‬او مربی بس��یار‬ ‫موفقی است‪ .‬بنا ستون‌فق رات کش��تی فرنگی ای ران بود که‬ ‫با کناره‌گیری‌اش همه‌چیز به هم ریخت‪ ،‬اما حاال ش��رایط‬ ‫طور دیگری است‪ .‬من اساسا حاال دیگر تیمی نم ی‌بینم که‬ ‫آقایان بخواهند مدیریتش کنند‪ .‬خالء حضور بنا در تیم‌ملی‬ ‫ورزش‬ ‫همین موضوع باعث دلس�ردی م ی‌شود‪ ،‬موافق‬ ‫نیستید؟‬ ‫آهنگ حرف‌های ش�ما اعتراضي نیس�ت‪ ،‬شما‬ ‫کمی متفاوت صحبت م ی‌کنید‪.‬‬ ‫شما رابطه خوبی با بنا داشتید‪ ،‬این‌طور نیست؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬ش��ش س��ال ب��ا او کار ک��ردم و از این بابت‬ ‫خوش��حالم که با چنین مردی همکاری داش��تم‪ .‬محمد بنا‬ ‫از لحاظ شخصیتی فوق‌العاده است و من سعی کردم از این‬ ‫ویژگ ی‌ها به بهترین شکل ممکن بهره‌برداری کنم‪.‬‬ ‫خیل ی‌ها درباره او چنین نظری دارند‪.‬‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬چون واقعیت بنا همین اس��ت‪ .‬او یک مربی‬ ‫ارزشمند اس��ت‪ .‬از لحاظ فنی فوق‌العاده با‌هوش و از لحاظ‬ ‫شخصیتی بسیار صمیمی‌و احساس��اتی است‪ .‬به همین‬ ‫دلیل با مهربانی تمام با کشت ی‌گیرش رابطه برقرار م ی‌کند‪.‬‬ ‫چه کسی م ی‌توانست سوریان را به کشتی برگرداند‪ ،‬آن‌هم در‬ ‫شرایطی که به لحاظ روحی کاملا ناامید شده بود؟ اما محمد‬ ‫بنا با حمید س��وریان مثل فرزندش برخورد کرد و شما دیدید‬ ‫که در المپیک حاصل این غیرت و مه ربانی چه طالیی ب رای‬ ‫کشتی ای ران ساخت‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪162‬‬ ‫‪ l‬در این مورد ش��کی وجود ندارد‪ .‬اما آیا فدراسیون‬ ‫کشتی م ی‌تواند به همه کش��ت ی‌گی ران حقوق بدهد و ب رای‬ ‫آنها مزایایی ایجاد کند که راضی باش��ند؟ طبیعی است که‬ ‫نم ی‌تواند‪ .‬چون تعداد کشت ی‌گی ران این مملکت خدا را شکر‬ ‫کم نیست و فدراسیون نم ی‌تواند همه‌شان را زیر چتر حمایت‬ ‫خودش قرار دهد‪.‬‬ ‫فراوانی روبه‌رو هس��تند و در چنین شرایطی ساده‌ترین راه را‬ ‫حمله به فوتبال ی‌ها م ی‌دانند‪ ،‬اما باید بگویم که مساله به این‬ ‫تندی هم نیست‪ .‬در فوتبال هم پول آن‌چنانی وجود ندارد و‬ ‫بیشتر هیاهوی رسانه‌ای است تا واقعیت‪.‬‬ ‫كشتي فرنگی احساس م ی‌شود و سال‌ها طول خواهد کشید‬ ‫که یک مربی در قد و اندازه‌های محمد بنا در کشتی فرنگی‬ ‫خودنمایی کند‪.‬‬ ‫چرا بنا رفت؟‬ ‫‪ l‬پاسخ ساده‌ای دارد‪ .‬بنا آدم بزرگی است و نم ی‌تواند‬ ‫با آدم‌های کوچ��ک کار کند‪ .‬ما ب��رای او بزرگی نم ی‌کردیم‪،‬‬ ‫بلکه به‌عنوان ب رادر بزرگتر کنارش بودیم‪ .‬خب محمد بنا این‬ ‫تفاوت‌ها را م ی‌بیند‪ .‬در هر ح��ال آرزو م ی‌کنم که این مربی‬ ‫با‌شخصیت هر جایی کار م ی‌کند موفق باشد و البته امیدوارم‬ ‫به آغوش کشتی برگردد تا دیگران هم با حضور او دلگرم به‬ ‫ماندن شوند‪.‬‬ ‫این اتف�اق رخ خواهد داد؟ به نظر ش�ما بنا با این‬ ‫فدراسیون همکاری خواهد کرد؟‬ ‫‪( l‬م ی‌خندد)‬ ‫پی ش‌بینی شما از آینده کشتی چیست؟‬ ‫‪ l‬با چه شرایطي؟‬ ‫با همین شرایط؟‬ ‫‪ l‬آینده‌ای نم ی‌بینم‪.‬‬ ‫در چه ش�رایطی م ی‌توان امیدوار بود که کشتی‬ ‫روی نوار موفقیت قرار بگیرد؟‬ ‫‪ l‬محمد بن��ا و کادری که کنار گذاش��ته ش��ده‌اند‬ ‫برگردند‪.‬‬ ‫به نظر شما برم ی‌گردند؟‬ ‫‪( l‬م ی‌خن��دد) نم ی‌دانم‪ .‬قرار ش��د هم��ه حرف‌ها‬ ‫را ح��اال نزنی��م‪ .‬بع��دا حرف‌های��م را به‌ط��ور مفص��ل‬ ‫خواهم گفت‪g .‬‬ ‫‪77‬‬
‫دیگری از مزینانی اس��ت که در مورد انقالب نوش��ته شده‬ ‫است‪.‬‬ ‫میوه‌های رسیده‪ -‬سیدمهرداد موسویان‬ ‫داس��تان این کتاب درباره مردی است که به‌طور کاملا‬ ‫اتفاقی درگیر مبارزات علیه رژیم پهلوی شده و بعدها باتوجه‬ ‫به سوابق این مبارزات به ریاست ادا‌ره‌ای منصوب می‌شود و در‬ ‫ب رابر حقگویی و حق‌جویی یکی از کارمندان به یاد اتفاق‌های‬ ‫دوران انقالب افتاده و خاط رات خویش را مرور می‌کند‪ .‬در این‬ ‫رمان‪ ،‬نویسنده به موضوع مبارزات مردمی‌ علیه رژیم پهلوی و‬ ‫اصل حفاظت از اصول اصلی انقالب اسالمی اشاره دارد‪ .‬رمان‬ ‫میوه‌های رسیده که اثر برتر سومین جشنواره داستان انقالب‬ ‫شناخته شد‪ ،‬نوشته سیدمهرداد موسویان است‪.‬‬ ‫راويان حماسه‬ ‫نگاهي به چند رمان با محوريت‬ ‫انقالب اسالمي‬ ‫ديـــدار‬ ‫بهمن ‪ ،57‬ب رای یک نسل نقطه اوج بود‪ ،‬نسلی خسته‬ ‫از ستم که به پیروزی رسیده بود‪ ،‬این نسل ب رای تقسیم این‬ ‫پیروزی دست به قلم بردند‪ ،‬از روزگار ماضی نوشتند‪ ،‬از همه‬ ‫آنچه ب رایشان حجت بود ب رای قیام‪ ...‬از انقالب‬ ‫نوش��تن و قصه انقالب را نوش��تن ب رای این‬ ‫نسل و نس ل‌های بعد سرآغازی ب رای یک ژانر‬ ‫ادبی مهم در ادبیات ای ران بود؛ ادبیات انقالب‬ ‫حاال پس از گذشت س��ی‌واندی سال دارای‬ ‫ریش��ه‌های عمیق و آثار فاخر بسیاری است‪،‬‬ ‫به همین خاطر انتخ��اب برترین رمان‌هایی‬ ‫که داستان انقالب را مکتوب کرده‌اند‪ ،‬چندان‬ ‫آسان نیست‪ .‬گستردگی مفاهیم و موضوعات‬ ‫در این نوع ادبی بس��یار اس��ت‪ ،‬در اینجا نه‬ ‫برترین رمان‌ه��ا که چند رم��ان ادبی مهم با‬ ‫محوریت انقالب شکوهمند اسالمی را با هم‬ ‫مرور می‌کنیم‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪161‬‬ ‫اسماعیل – امیرحسین فردی‬ ‫رمان «اسماعیل» را امیرحسین فردی‬ ‫نوش��ته و در آن‪ ،‬حوادث منته��ی به پیروزی‬ ‫انق�لاب اس�لامی را در قالب داس��تان بازگو‬ ‫کرده است‪« .‬اس��ماعیل» رمانی با محوریت‬ ‫دوران پیش از انقالب است که روایتی است از فردی به نام‬ ‫اس��ماعیل؛ جوانی که به‌طور ناگهانی وارد فضای انقالب‬ ‫اسالمی می‌شود و با تحوالتی که در او رخ می‌دهد مسیری‬ ‫متف��اوت از گذش��ته‌اش را در پیش می‌گیرد‪ .‬در داس��تان‬ ‫«اسماعیل» شرح مبارزات یک جوان و شیفتگی او نسبت‬ ‫به انسانیت‪ ،‬آزادگی و اسالم به تصویر کشیده شده است‪.‬‬ ‫شاه ب ی‌شین‪ -‬محمدکاظم مزینانی‬ ‫«شاه بی‌شین» نوش��ته محمدکاظم مزینانی روایت‬ ‫سرگش��تگی و تقدیر تاریخی «آخرین ش��اه» ای ران است‪.‬‬ ‫زندگی شخصی محمدرضاش��اه پهلوی از زمان کودکی و‬ ‫حکومت رضاشاه تا مرگ او در بیمارستانی در قاهره‪ .‬راوی‬ ‫این اثر داس��تانی از زاویه دوم ش��خص به روایت داس��تان‬ ‫می‌پ��ردازد و از همان ابتدا یکس��ان‌‌انگاری بین مخاطب و‬ ‫فضای داس��تان ایجاد می‌ش��ود‪ .‬مزینانی درباره این رمان‬ ‫می‌گوید‪« :‬ش��اه‌بی‌ش��ین حاصل چهل‌‌وپنج سال تجربه‬ ‫و چهارسال نوش��تن مداوم اس��ت‪« ».‬آه‌با شین» هم رمان‬ ‫‪78‬‬ ‫ت�االر پذیرای�ی پایتخ�ت‪ -‬محمدعل�ی‬ ‫گودینی‬ ‫رمان گودینی در جش��نواره داس��تان انقالب به‌عنوان‬ ‫رمانی با موضوع انقالب قابل تقدیر ش��ناخته ش��د‪ .‬داستان‬ ‫کتاب ت��االر پذی رایی پایتخت از ‪ 6‬بهمن س��ال ‪ 41‬همزمان‬ ‫باطرح انقالب‌سفید شروع و در خالل آن به جریان‌های روابط‬ ‫ارباب و رعیتی و انقالب رعیتی اشاره می‌شود‪ .‬ماجراهای رمان‬ ‫تاالر پذی رایی پایتخت که قبل از ‪ 15‬خردادسال ‪ 42‬شروع شده‬ ‫و وقایع انقالب رابه‌طور مستقیم مورد توجه قرار داده‪ ،‬پیش‬ ‫از انقالب و در سال ‪ 53‬تمام می‌شود‪ .‬موضوع رمان از روستای‬ ‫پامیل و چند روستای اط راف آن به نام‌های برف‌رود‪ ،‬چغاپیره‪،‬‬ ‫گودپهن و‪ ...‬شروع می‌شود و با پیاده‌کردن طرح تقسیم اراضی‪،‬‬ ‫یکی از اصول انقالب سفی ‌د در این روستا و روستاهای دیگر‪،‬‬ ‫دگرگونی‌هایی رخ می‌دهد که تمام زندگی آنها را تحت تاثیر‬ ‫خود قرار می‌دهد‪.‬‬ ‫سه دیدار – نادر ابراهیمی‬ ‫«س��ه دیدار با مردی که از فراس��وی باور ما می‌آمد»‬ ‫عنوان رمانی است که نادر اب راهیمی‌در سال‌های دهه هفتاد‬ ‫آن را ب ر‌اساس زندگی حضرت امام خمینی(ره) نوشته است‪.‬‬ ‫به‌نظر می‌رسد اين رمان‪ ،‬گزارش س��ه نوبت دیدار نویسنده‬ ‫با رهبر کبیر انقالب اسالمی ای ران اس��ت‪ ،‬اما نویسنده این‬ ‫کتاب در طول حیات خود هیچ زمان توفیق دیدار با امام راحل‬ ‫را نداشته و کتاب را تنها ب ر‌اس��اس باور و نگاه خود نسبت به‬ ‫امام خمینی‌(ره) نوشته است‪ .‬نویسنده در ابتداى کتاب دربار‏ه‬ ‫اثر خود چنین م ى‏نویسد‪« :‬من داس��تان م ى‏نویسم‪ ،‬تاریخ‬ ‫نم ى‏نویس��م‪ .‬تاریخ‌هاى بس��یارى قبل‏از من نوشته شده و‬ ‫همزمان با من و بعد از من نیز نوشته‏ م ى‏شود و خواهد شد؛‬ ‫اما داستان‪ ،‬فقط یک‏بار نوشته م ى‏شود؛ فقط یک‏بار‪ .‬آنها که‬ ‫واقعیت را م ى‏خواهند نه حقیقت را و طالب واقعیات تاریخى‬ ‫هس��تند نه حقایق انس��انى‪ ،‬م ى‏توانند ب ى‏دغدغه خاطر‪ ،‬به‬ ‫بهترین تاریخ‌ها مراجعه کنند‪»...‬‬ ‫ترک ه‌های درخت آلبالو ‪ -‬اکبر خلیلی‬ ‫ترکه‌های درخت آلبالو نوش��ته اکبر خلیلی‪ ،‬داستانی‬ ‫است به‌شدت ای رانی‪ .‬روایتی که از بطن زندگی یک خانواده‬ ‫سنتی ای رانی در شهرری ته ران آغاز می‌شود و سیر تکوین‬ ‫و تح��ول او را از دوره پهلوی تا س��ال‌های دف��اع مقدس و‬ ‫تغییرناپذیری بط��ن خانواده‌های اصیل ای��ران در هجوم‬ ‫اندیش��ه‌های وارداتی به تصویر می‌کش��د و از قضا در این‬ ‫نمایش نمره قبولی نیز می‌گیرد‪ .‬کتاب «ترکه‌های درخت‬ ‫آلبالو» درباره یک سرهنگ زمان پهلوی است که در مبارزات‬ ‫انقالبی حضور داشته و توسط س��اواک دستگیر و به اعدام‬ ‫محکوم می‌ش��ود‪ .‬زمان اجرای حکم مص��ادف با پیروزی‬ ‫انقالب و ش��خصیت اصلی داس��تان از زندان آزاد می‌شود‪.‬‬ ‫او به کردس��تان رفته و در آنجا فعالی ت‌ها و اقدامات مهمی‬ ‫‌انجام م ي‌دهد و توسط گروهک‌های ضدانقالب به شهادت‬ ‫می‌رسد‪.‬‬ ‫مدرسه انقالب – حسین فتاحی‬ ‫«مدرس��ه انقالب»‪ ،‬رمان قدیمی «حسین فتاحی»‪،‬‬ ‫روایتگر بخش کوتاه��ی از مبارزات مردم ای��ران در دوران‬ ‫انقالب اس��ت‪ .‬چند دانش‌آموز نترس و پرشور و یک معلم‬ ‫مبارز‪ ،‬در روزهای انقالب هم��راه با مردم‬ ‫علیه رژیم ظالم و زورگ��و مبارزه می‌کنند‪.‬‬ ‫این اثر‪ ،‬از واقعه ‪ ۱۷‬شهریور آغاز می‌شود‬ ‫و تا ‪ ۲۲‬بهم��ن ‪ ۱۳۵۷‬و پی��روزی انقالب‬ ‫اس�لامی ادامه پی��دا می‌کن��د‪ .‬فعالیت‬ ‫مبارزاتی چند دانش‌آموز دوره راهنمایی در‬ ‫این مقطع زمانی‪ ،‬محوریت رمان «مدرسه‬ ‫انق�لاب» را تش��کیل می‌دهد‪.‬یک��ی از‬ ‫معلمان دانش��جوی ای��ن دانش‌آموزان‪،‬‬ ‫هدایت و رهبری آنها را برعهده می‌گیرد و‬ ‫تجربه‌های مبارزاتی دانشجویان را به آنها‬ ‫منتقل می‌کند‪ .‬در ادامه داس��تان‪ ،‬یکی از‬ ‫این دانش‌‌آموزان توسط ساواک دستگیر و‬ ‫همزمان با پیروزی انقالب در بهمن ‪۱۳۵۷‬‬ ‫آزاد می‌ش��ود‪ .‬رمان «مدرس��ه انقالب»‪،‬‬ ‫برداش��تی از اتفاقات رخ داده در اواخر دهه‬ ‫‪ ۵۰‬اس��ت که تاثیر نوجوان��ان در پیروزی‬ ‫انقالب اسالمی را نشان می‌دهد‪ .‬نویسنده‬ ‫این اث��ر می‌کوش��د چگونگ��ی اقدامات‬ ‫اعضای کوچ��ک جامعه و تاثی��ر حضور آنه��ا در ب راندازی‬ ‫بنیان‌های حکومت دیکتاتوری را نشان دهد‪.‬‬ ‫لحظه‌های انقالب – محمود گالبدره‌ای‬ ‫کت��اب «لحظه‌های انق�لاب» گالب��دره‌ای‪ ،‬یکی از‬ ‫پرفروش‌ترین کتاب‌هایی اس��ت که درباره انقالب نوش��ته‬ ‫شده‪ .‬گالبدره‌ای نگارش این کتاب را در اواخر سال ‪ 1359‬به‬ ‫اتمام رس��اند که در آن حوادث و وقایع شهریور ‪ 57‬تا بهمن‬ ‫‪ 57‬را به‌خوبی و با ذکر جزئیاتی مفید به تصویر می‌کش��د‪.‬‬ ‫وقایع روزهای پایانی حکومت پهلوی در این کتاب با نثری‬ ‫داستانی‪ ،‬توصیف شده‌اند و محمود گالبدره‌ای مشاهدات‬ ‫خود از مب��ارزات مردم��ی‌را در قالب ‪ 38‬روای��ت به تصویر‬ ‫کشیده اس��ت‪ .‬گالبدره‌ای خود درباره این کتاب می‌گوید‪:‬‬ ‫«من تا روز ‪ ۲۲‬بهمن سال ‪ ۵۷‬دوشادوش مردم در راه پیروزی‬ ‫انقالب به رهبری امام(ره) می‌دوی��دم و در همان ایام رمان‬ ‫لحظه‌های انقالب را نوش��تم که حاصل تب و تاب همان‬ ‫روزها بود و در سال ‪ ۵۸‬منتشر شد‪g ».‬‬
‫مكتوب‬ ‫علم بازیگری‬ ‫مکتوب‬ ‫كتاب ديگري در مورد شيوه استانیسالوسکی‬ ‫درخشش تئاتر ایرانی در آمریکا‬ ‫افش��ین هاش��می‪ ،‬بازیگر تئاتر این روزها‪ ،‬در‬ ‫آمری��کا نمایش «هملت؛ ش��اهزاده ان��دوه» را روی‬ ‫صحنه برده است‪ .‬این نمایش نوشته محمد چرم‌شیر‬ ‫و کاری اس��ت از محمد عاقبتی و ساخت موسیقی‬ ‫اثر را کیه��ان کلهر برعهده دارد‪ .‬س��ایت جش��نواره‬ ‫«آندر دي رادر» نوشته اس��ت که افشین هاشمی در‬ ‫مهمترین جشنواره تئاتر مستقل نیویورک (آندر دي‬ ‫رادر) در شهر نیوهیون و دانش��گاه ییل از ماه ژانویه‬ ‫روی صحنه رفته اس��ت‪ .‬در واقع ی��ک نمایش تک‬ ‫نف��ره ‪ 30‬دقیقه‌ای به زبان فارس��ی ـ محصول گروه‬ ‫تئاتر «لیو» ـ با بازی افش��ین هاش��می و با استفاده‬ ‫از وس��ایل خانه و اس��باب‌بازی کودکان در تئاتر پابلیک نیویورک در نهمین جشنواره‬ ‫بی ن‌المللی «آندر دی رادر» ـ که از ‪ 9‬تا ‪ 20‬ژانویه برگزار می‌شود ـ در حال اجراست‪ .‬مارک‬ ‫راسل‪ ،‬دبیر این جش��نواره در رابطه با اجرای هاشمی گفته است‪« :‬این نمایش تک‌نفره‬ ‫‪ 30‬دقیقه‌ای‪ ،‬یکی از بهترین اجراهایی اس��ت که از هملت شکس��پیر دیده‌ام و افشین‬ ‫هاش��می یک قصه‌گوی دلربا و بازیگر فوق‌العاده‌ای است»‪«.‬این نمایش یک برداشت‬ ‫آزاد از نمایشنامه شکسپیر بود؛ واقعا آزاد!»؛ این توصیفی است که چارلز اسيت و منتقد‬ ‫شناخته‌ش��ده نیویورک‌تایمز در ابتدای مطلبی که بعد از دیدن نمایش هملت شاهزاده‬ ‫اندوه نوشته بود‪ ،‬آورده است و از ش��گفت‌زدگی منتقدان و تماش��اگران این نمایشنامه‬ ‫تک‌نفره گفته است‪ .‬چارلز اس��یت معتقد است‪« :‬افشین هاش��می با چشمان سیاه و‬ ‫صدای رس��ا اجرایی قوی از توانایی‌های یک مرد تنها را در داستانی دردناک به تصویر‬ ‫می‌کشد‪ .‬داستان فرار هملت به حومه شهر با دوستانش ب رای یک روز استراحت و فراغت‬ ‫شروع می‌شود‪ ».‬بر اساس این گزارش‪ ،‬این جشنواره می زبان ‪ 104‬تئاتر از ‪ 17‬کشور جهان‬ ‫بوده است و کش��ورهای ای ران‪ ،‬بالروس‪ ،‬هلند‪ ،‬چین‪ ،‬ژاپن و استرالیا از جمله کشورهای‬ ‫شرکت‌کننده در این جشنواره هستند‪g .‬‬ ‫کتاب «پرتوی از زندگانی امام صادق(ع)» تالیف‬ ‫نوراهلل علیدوست‌خ راسانی که با مقدمه آیت‌اهلل جعفر‬ ‫سبحانی به رش��ته تحریر درآمده‪ ،‬از سوی انتشارات‬ ‫دانشگاه امام صادق(ع) منتشر شد‪« .‬پرتوی از زندگانی‬ ‫امام‌صادق(ع)» اثری است که به‌طور جامع به زندگی‬ ‫امام ص��ادق(ع) از تولد تا ش��هادت این ام��ام بزرگوار‬ ‫پرداخته و به همی��ن دلیل مطالع��ه آن به محققان‪،‬‬ ‫دانش��جویان و طالب حوزه مطالعات دینی پیشنهاد‬ ‫می‌شود‪.‬‬ ‫عصر امام صادق(ع) عصر نهضت امت اسالمی‬ ‫بر ضد‌نظام اموی بود و به سبب این کشاکش‪ ،‬مقداری‬ ‫از فشارها و محدودیت‌های سیاس��ی‪ ،‬مرتفع و آزادی‬ ‫نسبی بر محیط مدینه حاکم شده بود‪ .‬امام صادق(ع) از این فرصت بهره گرفت و دانشگاه‬ ‫بزرگی را پی‌افکند که در آن شخصی ت‌های بسیاری در علوم گوناگون تفسیر و حدیث و‬ ‫عقاید اسالمی پرورش یافتند و از میان آنان محدثانی زبردست‪ ،‬فقیهانی بزرگ و متکلمانی‬ ‫اندیش��مند برخاس��تند که هر یک در قلمرو خاصی انجام وظیفه می‌کردند‪ .‬زندگی امام‬ ‫صادق(ع) ابع��اد گوناگونی دار‌د و جدای از بعد علمی‌و تربیتی آن حضرت‪ ،‬بعد سیاس��ی‬ ‫شخصیت ایشان و راه و روشی که در واژگون ساختن حکومت امویان در پیش گرفت نیز‬ ‫اهمیت خاصی دارد‪ .‬امام صادق(ع) هجده سال در عصر حاکمان اموی زیست و به خاطر‬ ‫ضعفی که در این برهه از زمان بر حکومت اموی حاکم بود‪ ،‬گزند چندانی به آن حضرت‬ ‫نرسید‪ ،‬ولی در مدت شانزده سالی که با عباسیان به س��ر برد‪ ،‬سختی‌ها و ناگواری‌های‬ ‫فراوان دید و با این حال توانست چراغ اسالم را روشن و پرفروغ نگاه دارد‪.‬‬ ‫در کتاب حاضر هر دو بعد زندگی امام صادق(ع) به‌طور مشروح مورد بررسی قرار گرفته‬ ‫است‪« .‬امام صادق(ع) و بنی‌امیه» و «امام صادق (ع) و بنی‌عباس» عنوان فصل‌های این‬ ‫اثرند‪.‬چاپ نخست کتاب «پرتوی از زندگانی امام صادق(ع)» در ‪ 325‬صفحه با شمارگان‬ ‫هزار نسخه و بهای ‪ 10‬هزار و ‪ 500‬تومان بر پیشخوان کتابفروشی‌ها قرار گرفته است‪g .‬‬ ‫ميدان‬ ‫مثلث شماره ‪161‬‬ ‫نمايش‬ ‫نسخه فارسی هملت‬ ‫يك كتاب در مورد امام ششم‬ ‫ديـــدار‬ ‫کتابی دیگ��ر درباره فن��ون بازیگری استانیسالوس��کی به چاپ م ي‌رس��د‪ .‬کتاب‬ ‫«علم‌بازیگری» نوش��ته س��م کوگان با ترجمه بهرنگ فرهنگ‌دوست منتشر می‌شود‪.‬‬ ‫نویسنده در این کتاب سيستم استانیسالوس��کی را در ‪ 10‬گام ساده کرده است‪« :‬کتاب‬ ‫«علم بازیگری» نوشته سم کوگان‪ ،‬درباره سیستم بازیگری استانیسالوسکی است‪ .‬این‬ ‫سیستم مشهور و شناخته‌ش��ده در دنیا‪ ،‬اصول و پایه اولیه ب رای رسیدن به «نقش» را به‬ ‫بازیگر ارائه می‌دهد‪ .‬کوگان با وجود ش��هرت بسیارش در ای ران ناش��ناخته مانده است و‬ ‫همین مساله سبب شد که من این کتاب را ترجمه کنم‪ ».‬کوگان در این کتاب سیستم‬ ‫استانیسالوسکی را در ‪ 10‬گام ساده کرده تا رسیدن به نقش توسط بازیگر بیش از پیش‬ ‫آسان ش��ود‪« .‬س��م کوگان» (‪ )1946 – 2004‬محقق‪ ،‬کارگردان و بازیگر کانادایی است‪.‬‬ ‫به رنگ فرهنگ‌دوست فارغ‌التحصیل مقطع کارشناسی‌ارشد کارگردانی تئاتر از دانشکده‬ ‫سینما و تئاتر دانشگاه هنر است‪ .‬از ترجمه‌های منتشر شده فرهنگ‌دوست می‌توان به‬ ‫کتاب «در گشوده؛ نظریه‌هایی پی رامون بازیگری و تئاتر» نوشته پیتر بروک در بهار امسال‬ ‫(‪ )1391‬اشاره کرد‪ .‬کنستانتین سرگئی استانیسالوسکی (‪ )1938 – 1863‬کارگردان‪ ،‬بازیگر‬ ‫و مدیر تئاتر مشهور روسی است‪ .‬مهم‌ترین شهرت او ابداع «بازیگری سیستم» است که‬ ‫تاثیر بسیاری بر فنون بازیگری در کل دنیا داشت‪ .‬استانیسالوسکی از هنرمندانی است‬ ‫که ب رای بازیگر ارزش فراوانی قائل است‪ .‬مجموع نظ رات وی در این باب در کتاب‌هایش‬ ‫«زندگی من در هنر» و «آماده‌س��ازی بازیگر» آمده اس��ت‪ .‬این نظریات ب رای نخستین‬ ‫بار توسط دو تن از ش��اگردان استانیسالوس��کی به نام‌های میخاییل چخوف و ریچارد‬ ‫بولسالوسکی در آمریکا تدریس شد‪.‬‬ ‫به جز ترجمه و انتشار دو کتاب تالیفی خود استانیسالوسکی‪ ،‬تاکنون کتاب‌های‬ ‫«استانیسالوس��کی و تاثیر او بر تئاتر ای ران» نوشته جمشید جهانزاده‪« ،‬بازیگری مدرن‬ ‫و بازنگری سیس��تم بازیگری استانیسالوسکی» نوش��ته مجید کریمی‪« ،‬نقش خوب‪:‬‬ ‫مصاحب ه‌ای با دکتر فریدون پارسانژاد درباره استانیسالوسکی» نوشته منصور میرزابابایی‪،‬‬ ‫«تئوری استانیسالوسکی در پرورش هنرپیشه» نوشته پرویز تاییدی‪« ،‬استانیسالوسکی‬ ‫سر تمرین تئاتر» نوشته واسیلی توپوروکوف و ترجمه مستوره خضرایی و چند عنوان دیگر‪،‬‬ ‫درباره سیستم بازیگری استانیسالوسکی در ای ران منتشر شده است‪g .‬‬ ‫پرتوی از زندگانی امام صادق(ع)‬ ‫ژورنالیست علیه امیر‬ ‫وقتی حاشیه بر متن دربی چربید‬ ‫دربی ‪ 76‬اگر از نظر فوتبالی چیز خاصی نداشت‬ ‫و متن آن بس��یار خسته‌کننده و کس��ل‌کننده بود‪ ،‬از‬ ‫نظر حاش��یه بس��یار پ ر‌بار بود‪ .‬پس از جنگ کالمی‬ ‫‌مدیرعام�لان دو باش��گاه‪ ،‬قلع ه‌نویی ه��م در مقابل‬ ‫روزنامه‌ن��گاران ق��رار گرفت‪« .‬اجنبی‌پرس��ت»؛ این‬ ‫جدیدترین کلید واژه مناقش��ه میان امیر قلع ه‌نویی و‬ ‫روزنامه‌نگاران اس��ت و س��ر آغاز پرونده‌ای که اکنون‬ ‫قطر صفحاتش بی‌ش��مار اس��ت‪ .‬همه چیز از دربی‬ ‫ته ران شروع شد؛ مس��ابقه‌ای که سطح کیفی آن به‬ ‫دل هی چ‌کس ننشست و باعث شد انتقادات بی‌شماری‬ ‫از نحوه بازی دو تیم ارائه ش��ود‪ .‬این انتقادات حتی با‬ ‫جمله‌ای از کارلوس کی‌روش همراه ش��د و جمله‌ای که در آن عنوان ش��د س��طح بازی‬ ‫به‌گونه‌ای بود که اگر وسط مسابقه به خوردن قهوه یا رفتن به سینما هم اقدام می‌کردی‬ ‫در بازگشت چیزی را از دس��ت نمی‌دادی‪ ...‬وقتی دامنه انتقادات باال گرفت و روزنامه‌ای‬ ‫قلع ه‌نویی را به‌عنوان بازنده هفته انتخاب کرد‪ ،‬آنگاه قلع ه‌نویی به شیوه خودش واکنش‬ ‫نشان داد‪« :‬امیر قلع ه‌نویی ببرد‪ ،‬مس��اوی کند یا ببازد‪ ،‬هر نتیجه‌ای که بگیرد دشمنان‬ ‫قسم‌خورده قلع ه‌نویی و قلم‌های اجنبی‌پرست کار خودش��ان را بلدند و می‌دانند که چه‬ ‫چیزی را بگویند‪ .‬طبیعی است که آنها از عملکرد قلع ه‌نویی ناراحت باشند‪ .‬ما حتی قهرمان‬ ‫هم بشویم آنها به این کارشان ادامه می‌دهند‪ ».‬استفاده از کلمه اجنبی‌پرست باعث شد که‬ ‫روزنامه‌نگاران واکنش نشان دهند و دامنه این اعتراض‌ها حتی به برنامه نود هم کشیده‬ ‫شد؛ جایی که چند روزنامه‌نگار روی خط آمدند و به نوع نگاه سرمربی استقالل اعتراض‬ ‫کردند‪ ،‬البته امیر قلع ه‌نویی ب رای واژه اجنبی‌پرست معنای مخصوصی را ارائه می‌دهد و‬ ‫می‌گوید که منظور او از این واژه این است که واکنش‌ها در مقابل شکست مربیان داخلی‬ ‫و خارجی یکسان نیس��ت و دوست داش��تن مربیان خارجی باعث می‌شود که در مقابل‬ ‫شکس ت‌های مشابه میان مربیان خارجی و داخلی تبعیض قائل شوند‪g .‬‬ ‫‪79‬‬
‫چهل شمع برای‬ ‫تئاترشهر‬ ‫بودنت؛یعنی تئاتر نفس می‌کشد‬ ‫ديـــدار‬ ‫این روزها که ب��ازار فروش بلی ت‌های جش��نواره تئاتر‬ ‫فجر گرم اس��ت‪ ،‬می‌ت��وان به‌دنبال بهانه‌ای ب��ود ب رای یاد‬ ‫کردن از آن ساختمان زیبا‪‌.‬بی‌شک همه آنهایی که روزگاری‬ ‫مسیر خیابان انقالب را تا چهارراه ولی عصر(عج) مشتاقانه‬ ‫ط��ی کرده‌ان��د و از دیدن کتاب‌ه��ای پش��ت ویترین‌های‬ ‫کتابفروش��ی‌ها مقابل دانش��گاه غرق در لذت ش��ده‌اند یا‬ ‫حتی از آن سمت ش��مالی میدان با اشتیاق بستنی چندین‬ ‫و چند رنگ خریده‌اند‪ ،‬این س��اختمان را خوب می‌شناسند‪.‬‬ ‫همان‌جا که با اشتیاق می‌شد پش��ت گیشه ایستاد و بلیت‬ ‫خرید‪ .‬حاال سالن چهارسو‪ ،‬کارگاه نمایش‪ ،‬قشقایی یا سایه‪،‬‬ ‫بسیار س��ردتر از آن چیزی اس��ت که تصورش را می‌کنیم‪.‬‬ ‫از ساخت و سازهای چهارس��وی چهارراه که بگذریم و حتی‬ ‫آلودگی کش��نده هوا را هم که نادیده بگیریم یا حتی از جو‬ ‫غیر فرهنگی پارک دانشجو هم که چشم‌پوشی کنیم‪ ،‬دیگر‬ ‫هیچ‌چیز مثل قبل نمی‌ش��ود و ظاه را این شهر تئاتر ندارد‪.‬‬ ‫گفته می‌ش��ود که روزگاری این بنا مهد هن��ر نمایش ای ران‬ ‫بوده است‪ .‬از اسامی‌بسیار بزرگی در کنار این ساختمان نام‬ ‫برده می‌شود؛ اسامی‌ که لرزشی از شوق به اندام ه ر‌کسی که‬ ‫مثلث شماره ‪161‬‬ ‫باالتر از عشق‬ ‫نامزدهای اسکار فرانسوی معرفی شدند‬ ‫‪80‬‬ ‫شیفته نمایش اس��ت می‌اندازد؛ عزت‌اهلل انتظامی‪ ،‬جمشید‬ ‫مش��ایخی‪ ،‬علی نصیریان و حت��ی آنهایی که نامش��ان با‬ ‫تمام بزرگی از خاطر ما رفته اس��ت‪ .‬مثل اینک��ه روح هزاران‬ ‫تماشاچی و بازیگر که در این سال‌ها از پله‌های مقابل بنا باال‬ ‫رفته‌اند و به تماشا یا بازی نشسته‌اند همان‌جا منجمد شده و‬ ‫نجواکنان ما را قسم می‌دهد که به داد خاطره‌ها و یادهاشان‬ ‫برسیم‪ .‬از نوستالژی و خاط رات که بگذریم سکوت سالن‌ها‬ ‫و خلوتی پشت گیشه حتی در روزهای تخفیف ‪ 50‬درصدی‬ ‫و نیز با وجود تخفی ف‌های دانش��جویی خود نشانگر سردی‬ ‫صحنه‌هاست که حتی با سیستم‌های حرارتی پیچیده هم‬ ‫نمی‌تواند گرم ش��ود و تنها نف س‌های بازیگر و تماش��اچی‬ ‫است که به آن گرما می‌بخشد‪ .‬روزگاری نه‌چندان دور‪ ،‬تنها‬ ‫‪ 40‬س��ال پیش‪ ،‬این بنای مدور زیبا که گویی چشم‌هایش‬ ‫را به سوی بلندی‌های همیش��ه پایدار ته ران گشوده است‪،‬‬ ‫از خانه ش��هرداری به تئاترش��هر تغییر نام پیدا کرد‪ .‬حاصل‬ ‫تالش و برنامه‌ریزی امیرحس��ین س��ردار افخمی‌در هفتم‬ ‫بهمن ماه ‪ 1351‬می زبان «باغ آلبالوی» چخوف بود که با بازی‬ ‫ی هاشمی‪ ،‬فهیمه‬ ‫داریوش فرهنگ‪ ،‬سوسن تسلیمی‪ ،‬مهد ‌‬ ‫راستکار و پرویز پورحسینی به‌عنوان نخستین نمایش این‬ ‫سالن تئاتر روی صحنه رفت‪ .‬این بنا آن روزها تنها یک سالن‬ ‫داشت که پس از پیروزی انقالب اسالمی و تغییر تولیت آن‬ ‫از س��ازمان رادیو و تلویزیون ای ران به وزارت فرهنگ و ارشاد‬ ‫اسالمی و با سرمایه‌گذاری‌های این وزارتخانه چند سالن به‬ ‫این مجموعه اضافه ش��د که امروز تنها چهار سالن آن قابل‬ ‫بهره‌برداری اس��ت‪ .‬جدا از همه گفته‌ها‪ ،‬این روزها تئاترشهر‬ ‫‪ 40‬س��اله می‌ش��ود؛ چهل س��الگی که چهره‌اش را نه تنها‬ ‫تکیده‌تر می‌کند‪ ،‬بلکه مرگ خاطره‌های تمام انسان‌هایی را‬ ‫که با شوق‪ ،‬اندوه‪ ،‬اشک و خنده به استقبال جهانی به دور از‬ ‫واقعی ت‌های سخت یا لبریز از تخی ل‌های لذتبخش رفته‌اند‬ ‫را تداعی‌گر اس��ت‪ .‬جهانی که امروز تا به آن وارد می‌شوی‬ ‫س��رمای گزنده‌ای احس��اس می‌کنی که حتی از س��رمای‬ ‫ناظر بودن بر مزاحمت‌های خیابانی‪ ،‬معتادان حاشیه پارک‪،‬‬ ‫ورودی شلوغ و آزاردهنده مترو و کارتن‌خواب‌های دراز‌کشیده‬ ‫روی صندلی‌های دور اس��تخر هم آزار‌دهنده‌تر است‪ .‬شاید‬ ‫چهل شمع به یادبود چهل سال درد و لبخند یاری‌کننده این‬ ‫روزهای سرد باش��د‪ ...‬ب رای خیلی از ما ساختمان تئاترشهر‬ ‫نماد هنر است‪ ،‬هرگاه که از کنار آن عبور می‌کنیم‪ ،‬خیالمان‬ ‫راحت می‌شود که هنوز تئاتر در گوشه‌ای از این شهر نفس‬ ‫می‌کشد‪ ،‬گیریم که این نف س‌ها به شماره افتاده باشد‪ ،‬ولی‬ ‫باز هم همی��ن که زنده اس��ت و نفس می‌کش��د‪ ،‬غنیمت‬ ‫اس��ت‪ .‬تولدت مبارک نمادهنر در ش��هر ما‪ ،‬تولدت مبارک‬ ‫تئاترشهر‪g ...‬‬ ‫داس��تان دو زن مس��ن‪ ،‬اصلی‌ترین رقابت در جشنواره‬ ‫سینمایی سزار است که به اسکار فرانسه مشهور است‪ .‬یکی‬ ‫داستان زن مسنی است که بیمار می‌ش��ود و از پا می‌افتد و‬ ‫واکنش همس��رش در مقابل او که بن‌مایه فیلم عش��ق به‬ ‫ل هانکه‪ ،‬کارگردان مشهور اتریشی است‪.‬‬ ‫کارگردانی میشایی ‌‬ ‫هانکه پیش از این ب رای درام «پنهان» (‪ )2005‬و «روبان سفید»‬ ‫(‪ )2009‬نامزد جایزه سزار شده بود‪.‬‬ ‫اما زن مسن دوم در اين داستان به نظر شادتر است‪ .‬اين‬ ‫داستان زنی میانسال است که به شکلی اسرارآمیز به گذشته و‬ ‫دوران مدرسه بازمی‌گردد‪ .‬داستانی که یادآور «پگی سو ازدواج‬ ‫کرد» فرانسیس فورد کوپوال است‪ .‬این هم خالصه داستان‬ ‫«کامیل به عقب برمی‌گردد» است‪ .‬این فیلم اولین بار ماه مه‬ ‫در بخش دو هفته کارگردانان جشنواره کن به نمایش درآمد و‬ ‫با استقبال منتقدان روبه‌رو شد؛ فیلمی‌ که در سزار هم به نوعی‬ ‫شگفتی‌ساز بود و توانست در نامزدی‌های معرفی شده از همه‬ ‫حتی عشق پیشی بگیرد و در ‪ 11‬بخش شانس گرفتن جایزه‬ ‫داشته باشد‪ .‬فیل ‌م «عشق» و فیلم «خداحافظ ملکه من» نیز‬ ‫موفق به کس��ب نامزدی در ‪ 10‬بخش جوایز سینمایی سزار‬ ‫ش��دند‪.‬در بخش بهترین فیلم‪« ،‬عشق» ساخته «میشاييل‬ ‫‌هانکه»‪« ،‬کامیل به عقب برمی‌گردد» از «نوامی‌لووفسکی»‪،‬‬ ‫«استخوان و زنگار» ساخته «ژاک آئودیار»‪« ،‬خداحافظ ملکه‌‬ ‫من» ب��ه کارگردانی «نبوا ژاک��و»‪« ،‬در خانه» از «فرانس��وا‬ ‫اوزون»‪« ،‬موتورهای مقدس» به کارگردانی «لئو کاراکس» و‬ ‫فیلم «نام» به کارگردانی «متئو دالپورته» نامزد کسب جایزه‬ ‫معتبر سینمایی سزار شدند‪« .‬میشاييل‌هانکه» (عشق)‪« ،‬نب وا‬ ‫ژاکو»‪« ،‬نوامی‌لووفسکی»‪« ،‬فرانسوا اوزون»‪« ،‬ژاک آئودیار»‪،‬‬ ‫«لئو کاراکس» و «اس��تفن فریز» ب رای فیلم «چند دقیقه از‬ ‫بهار» به‌عنوان نامزدهای دریافت جای��زه بهترین کارگردانی‬ ‫جوایز سزار معرفی شدند‪ .‬در بخش بهترین فیلم خارجی که‬ ‫با عدم نامزدی فیلم «عشق» همراه بود‪ ،‬فیلم‌های «آرگو»‪،‬‬ ‫«کله شق»‪« ،‬اسلو‪ 31 ،‬اوت»‪« ،‬سهم فرشتگان» ساخته «کن‬ ‫لوچ»‪« ،‬رسوایی سلطنتی» به کارگردانی «نیکوالی آرسل»‬ ‫و «فرزندان ما» س��اخته «ژاکلین الفوس» نامزدهای کسب‬ ‫جایزه بهترین فیلم خارجی ش��دند‪ .‬در بخش بهترین بازیگر‬ ‫مرد «جرمی‌رنر» ب رای نقش‌آفرینی در فیلم «کلوکلو»‪« ،‬ژان‬ ‫س ترینتیگنت» (عشق)‪« ،‬فابریس لوچینی» (در خانه)‪،‬‬ ‫لوئی ‌‬ ‫«وینس��نت لنیدون» (چند دقیقه از بهار)‪« ،‬دنیس الوانت»‬ ‫(موتورهای مقدس) و «پاتریک برول» (نام) نامزد کسب جایزه‬ ‫سزار هستند‪ .‬در بخش بهترین بازیگر زن نیز «ماریو کوتیالر»‬ ‫ب رای بازی در فیلم «استخوان و زنگار»‪« ،‬امانوئال ریوا» (عشق)‬ ‫و «نوامی‌لووفسکی» از مهمترین نامزدهای کسب جایزه سزار‬ ‫محسوب می‌شوند‪« .‬میش��اييل‌هانکه» نیز ب رای نگارش‬ ‫فیلمنامه «عشق» نامزد کس��ب جایزه سزار شد‪ .‬همچنین‬ ‫در این بخش «نوامی‌لووفسکی» و «لئو کاراکس» از دیگر‬ ‫نامزدهای مطرح محسوب می‌شوند‪ .‬مراسم ساالنه اعطای‬ ‫جوایز فیلم سزار روز ‪ 22‬فوریه برگزار می‌شود‪g .‬‬
‫_____‬ ‫قاب‬ ‫گزارش تصويري از افتتاحيه‬ ‫جشنوارهفيلمفجر‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪4‬‬ ‫ديـــدار‬ ‫مثلث شماره ‪161‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪81‬‬
‫بازا ر‬ ‫تعاون کار و رفاه نتوانست از عملکرد تعاونی‌های اعتباری دفاع‬ ‫کند‪ ،‬گفت‪« :‬بانک مرکزی معتقد اس��ت که موسسات مالی و‬ ‫اعتباری باید زیر نظر این بانک باشند که سخن درستی است و‬ ‫همه قبول دارند ولی در کل‪ ،‬مسئوالن بانک مرکزی دید خوبی‬ ‫نس��بت به تعاونی‌های اعتباري ندارند و بازمانده تعاونی‌های‬ ‫اعتباری آزاد در حال حاض��ر تعاونی ثامن اس��ت که در آینده‬ ‫به بانک تبدیل خواهد ش��د و عمال‪ ،‬دیگر تعاونی اعتبار آزادی‬ ‫وجود نخواهد داشت‪ ».‬وی افزود‪« :‬تعاونی‌های اعتبار موجود‪،‬‬ ‫مربوط به گروه‌های شغلی و صنفی اس��ت که بسیاری از آنها‬ ‫تک‌شعبه‌ای هستند‪».‬‬ ‫مدیرعامل تعاونی ثامن خبرداد‬ ‫برای بانک شدن مشکلی نداریم‬ ‫كوتاه از اقتصاد مثلث شماره ‪162‬‬ ‫مدیرعامل تعاونی ثامن با اشاره به اینکه در آینده نزدیک‬ ‫این تعاونی به بانک تبدیل می‌ش��ود‪ ،‬گفت‪« :‬برخی مسئوالن‬ ‫اعتقادی به تعاونی‌ها نداش��ته و با این شرایط رسیدن به سهم‬ ‫‪ 15‬درصدی از بازار پولی توس��ط تعاونی‌ها ممکن نیس��ت‪».‬‬ ‫محمد‌حسین نظری توکلی با اش��اره به تغییر نام تعاونی ثامن‬ ‫االئمه به تعاونی ثامن‪ ،‬اظهار داش��ت‪« :‬در راستای بخشنامه‬ ‫بانک مرکزی این تغییر انجام ش��ده و برای مسئوالن تعاونی‬ ‫سخت است مجموعه‌ای که به نام مبارک امام هشتم(ع) مزین‬ ‫بود‪ ،‬تغییر کند و اکنون کلمه «االئمه» آن حذف شده است‪».‬‬ ‫وی افزود‪ 18« :‬دی‌ماه سال ‪ 1376‬این مجموعه در مشهد آغاز‬ ‫به کار کرد و به همین علت استفاده از نام مبارک امام‌رضا (ع)‬ ‫یک موضوع عقیدتی برای مس��ئوالن این مجموعه اس��ت‪».‬‬ ‫مدیرعامل تعاونی اعتبار ثامن با بیان اینکه اولین مجموعه‌ای‌‬ ‫هستیم که براساس ضوابط بانک مرکزی نام خود را تغییر داده‪،‬‬ ‫گفت‪« :‬در این راستا تابلوهای تعاونی در سطوح کشور نیز تغییر‬ ‫کرده است‪».‬‬ ‫فعالیت با بیش از ‪ 600‬شعبه و ‪ 5‬هزار پرسنل‬ ‫این فع��ال تعاونی‌ها‪ ،‬در مورد عملک��رد پولی و مالی و‬ ‫میزان تسهیالت‌دهی و جذب سپرده تعاونی ثامن بیان داشت‪:‬‬ ‫«‪ 15‬سال از شروع فعالیت این تعاونی اعتبار می‌گذرد که البته‬ ‫از ابتدا در خراسان رضوی فعالیت داشت و از سال ‪ 79‬به بعد‬ ‫در تمام کشور شعب خود را گسترش داد و هم‌اکنون بیش از‬ ‫‪ 600‬شعبه و پنج هزار پرسنل دارد‪ ».‬وی افزود‪« :‬سعی شده‬ ‫عالوه بر توجه به جذب س��پرده‪ ،‬به صورت مردمی‌فعالیت‬ ‫کنیم و به همین دلیل بی��ش از ‪ 16‬هزار میلیارد تومان منابع‬ ‫وجود دارد که این میزان بیش��تر از مناب��ع برخی بانک‌های‬ ‫خصوصی است و تقریبا به همان میزان تسهیالت پرداخت‬ ‫شده است‪».‬‬ ‫فراهم بودن شرایط برای تبدیل تعاونی اعتبار به بانک‬ ‫نظری‌توکلی در خصوص وضعیت تعاونی به منظور تبدیل‬ ‫شدن به بانک تصریح کرد‪« :‬تکالیف بانک مرکزی در حد توان‬ ‫رعایت ش��ده و در توافقاتی که انجام شد‪ ،‬میزان سپرده قانونی‬ ‫برای تبدیل وضعیت واریز شده و بازرس��ان بانک مرکزی نیز‬ ‫گزارشات مربوطه را تهیه کرده و این مجموعه تاکنون تخلفی‬ ‫نداشته است‪ ».‬وی با بیان اینکه قول مساعد مسئوالن بانک‬ ‫مرکزی برای تبدیل ش��دن تعاونی اعتبار ثامن به بانک گرفته‬ ‫شده است‪ ،‬بیان داشت‪« :‬این موضوع در جلسه شورای پول و‬ ‫‪82‬‬ ‫اعتبار مطرح خواهد شد و در حال حاضر نیز تمامی‌شرایط برای‬ ‫بانک شدن این مجموعه فراهم اس��ت‪ ».‬به گفته مدیرعامل‬ ‫تعاونی اعتبار ثامن؛ پس از موافق��ت اصولی و اخذ مجوز الزم‬ ‫برای مجموعه‪ ،‬باید س��رمایه اولیه مورد نظر بانک مرکزی و‬ ‫سپرده قانونی تامین شود‪ .‬وی یکی از ویژگی‌های تعاونی اعتبار‬ ‫ثامن را تعاونی بودن آن دانست و گفت‪« :‬عمده سهامداران این‬ ‫مجموعه افراد حقیقی هستند و با مبالغ بسیار پایین کار خود را‬ ‫شروع کرده‌اند‪ ».‬مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های اعتبار افزود‪:‬‬ ‫«‪ 30‬درصد سرمایه اولیه مجموعه برای بانک شدن از طریق‬ ‫پذیره‌نویس��ی در بورس تامین خواهد ش��د و از دید مجموعه‬ ‫مشکلی برای بانک ش��دن وجود نداش��ته و مباحث اداری آن‬ ‫انجام شده است‪».‬‬ ‫ش�اید وزارت تع�اون کار و رف�اه اعتق�ادی به‬ ‫تعاونی اعتبار ندارد‬ ‫نظ��ری توکل��ی در خص��وص انح�لال ی��ا ادغ��ام‬ ‫تعاونی‌های‌اعتب��ار با یکدیگر توس��ط بانک مرک��زی عنوان‬ ‫کرد‪« :‬تعاونی‌های اعتباری آزاد در گذش��ته ایجاد ش��دند و به‬ ‫دلیل عدم‌حمایت کاف��ی وزارت تعاون��ي کار و رفاه اجتماعی‬ ‫موجب چنین وضعیتی ش��د‪ ،‬در حالی که بیش��ترین خدمات‬ ‫خرد به توده مردم از طریق این تعاونی‌ها انجام می‌ش��ود‪ ،‬اما‬ ‫اکنون ش��رایط برای فعالیت آنها فراهم نیس��ت‪ ».‬وی تاکید‬ ‫کرد‪« :‬عمده تس��هیالت خرد را تعاونی‌ه��ای اعتبار پرداخت‬ ‫می‌کنند و بی��ش از ‪ 80‬درصد متقاضیان خواهان تس��هیالت‬ ‫زیر ‪ 20‬میلیون تومان بوده که مربوط به عامه مردم اس��ت‪».‬‬ ‫مدیرعامل اتحادی��ه تعاونی‌ه��ای اعتباری آزاد در پاس��خ به‬ ‫این س��وال که چرا وزارت تع��اون پس از ادغام ب��ا وزارت کار‬ ‫و رف��اه از تعاونی‌های اعتباری حمایت نک��رد و عمال اینگونه‬ ‫تعاونی‌ها در حال افول هستند‪ ،‬بیان داشت‪« :‬شاید مسئوالن‬ ‫این وزارتخانه ب��ه ماندن و فعالیت تعاونی‌ه��ای اعتبار اعتقاد‬ ‫نداش��ته و به همین دلیل روی دیگ��ر تعاونی‌هایی با گرایش‬ ‫تولیدی و خدماتی تمرکز کرده باش��ند اما عمال در این بخش‬ ‫اقدام حمایتی وجود نداشته است‪ ».‬وی ادامه داد‪« :‬در مقطعی‬ ‫وزارت تعاون سابق مجوزهای زیادی را در عرصه تعاونی‌های‬ ‫اعتباری ص��ادر کرد ک��ه در ح��ال حاضر برخی به موسس��ه‬ ‫مالی و اعتباری تبدیل شدند‪».‬‬ ‫بانک مرکزی دید خوبی نسبت به تعاونی اعتبار ندارد‬ ‫مدیرعامل تعاون��ی اعتباری ثامن با بی��ان اینکه وزارت‬ ‫تامین ‪ 30‬درصد سرمایه از طریق پذیره‌نویسی‬ ‫در بورس‬ ‫مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های اعتباری آزاد کش��ور در‬ ‫خصوص س��رمایه مورد نیاز برای تبدیل شدن به بانک طبق‬ ‫ضوابط بانک مرکزی گفت‪ 400« :‬میلیارد تومان سرمایه اولیه‬ ‫مورد نیاز است که تاکنون بخشی از این سرمایه تامین شده و‬ ‫پس از صدور موافقت اصولی و مجوز اولیه ‪ 30‬درصد آن نیز از‬ ‫طریق پذیره‌‌‌نویسی عمومی تامین خواهد شد‪».‬‬ ‫تحقق س�هم ‪ 15‬درصدی تعاونی از ب�ازار مالی‬ ‫غیر‌ممکن است‬ ‫نظری‌توکلی در پاسخ به این سوال که طبق قانون برنامه‬ ‫پنجم توسعه باید ‪ 15‬درصد از سهم بازار پولی و مالی کشور در‬ ‫اختیار تعاونی‌های اعتبار قرار گیرد آیا باتوجه به رویکرد بانک‬ ‫مرکزی نسبت به تعاونی‌های اعتباری این هدف محقق خواهد‬ ‫شد؟ بیان داشت‪« :‬در عمل برای تحقق این هدف اقدام مناسبی‬ ‫صورت نگرفته است؛ هم‌اکنون سهم تعاونی‌های اعتبار از بازار‬ ‫پولی و مالی بسیار پایین‌تر است‪ ».‬وی افزود‪« :‬با رویکرد فعلی‬ ‫بانک مرکزی و نهادهای مربوطه تحقق این هدف غیر‌ممکن‬ ‫است‪ ».‬مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های اعتباری آزاد در پاسخ‬ ‫به این سوال که برای افزایش سهم تعاونی‌ها از بازار پولی بهتر‬ ‫اس��ت تعاونی‌های اعتبار افزایش یابند ی��ا بانک‌های تعاونی‪،‬‬ ‫گفت‪« :‬تعاونی‌ه��ای اعتبار اگر طبق ضواب��ط بانک مرکزی‬ ‫فعالیت کنند به تدریج می‌توانند به بانک تبدیل شوند یا اینکه‬ ‫با ادغام توافقی چند تعاونی اعتبار‪ ،‬بانک تعاونی برای رسیدن‬ ‫به این سهم تاسیس شود‪ ».‬وی تصریح کرد‪« :‬طرحی توسط‬ ‫وزارت تعاون سابق برای بانک تعاونی سهامی‌عام تدوین شد که‬ ‫هیچ گاه عملیاتی نشد و بانک مرکزی هم از آن حمایت نکرد‪».‬‬ ‫نظری توکلی افزود‪« :‬اگر اقتصاد را ب��ه خرد و کالن تفکیک‬ ‫کنیم‪ ،‬تعاونی‌ها و موسسات اعتباری در پرداخت تسهیالت خرد‬ ‫موفق‌تر بوده‌اند‪ ،‬زیرا عملکرد روان‌تر و ساده‌تری دارند‪ ،‬در حالی‬ ‫که برخی بانک‌ها چندان منابع و وقت خ��ود را برای پرداخت‬ ‫تسهیالت خرد صرف نمی‌کنند‪».‬‬ ‫‪ 85‬درصد تسهیالت در بخش خرد ارائه شده است‬ ‫وی در‌خصوص تداوم رویکرد حمایت از تعاونی‌ها‪ ،‬پس‬ ‫از تبدیل وضعیت این مجموعه به بانک نیز تصریح کرد‪« :‬نگاه‬ ‫ما به بخش تعاون ویژه است و مطمئنا در صورت تبدیل شدن به‬ ‫بانک این رویکرد ادامه خواهد داشت و هر مجموعه‌ای بتواند در‬ ‫خدمت عموم مردم باشد ارزش و جایگاه بیشتری دارد و باتوجه‬ ‫به اینکه ما همراه خوبی در این راستا به‌دست آورده‌ایم قطعا این‬ ‫رویکرد را حفظ خواهیم کرد‪ ».‬وی تصریح کرد‪« :‬هم‌اکنون ‪85‬‬ ‫درصد تسهیالت برای بخش خرد اختصاص در نظر گرفته شده‬ ‫و در صورت تبدیل شدن به بانک به تسهیالت این بخش توجه‬ ‫ویژه‌ای خواهد شد‪ ».‬مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های اعتباری‬ ‫آزاد در پاسخ به این سوال که چشم‌انداز بازار پولی و مالی توسط‬ ‫تعاونی‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ اظهار داشت‪« :‬به‌هر‌‌حال‬ ‫باید تعاونی‌های اعتبار بیش از پیش توسط مسئوالن مربوطه‬ ‫حمایت شده و اجازه بدهند مردم از خدمات تعاونی‌های اعتبار‬ ‫بهره‌مند شوند‪g».‬‬
‫در دومین کنگره جهانی کارگزاران‬ ‫مسلمان روابط عمومی‬ ‫روابط عمومی‬ ‫بانک مهر اقتصاد جایزه‬ ‫ویژه مسئولیت اجتماعی‬ ‫را دریافت کرد‬ ‫جایزه ویژه مسئولیت‌های اجتماعی در دومین کنگره‬ ‫جهانی کارگزاران مس��لمان روابط عمومی به دلیل دستیابی‬ ‫به دس��تاوردهای آرمانی روابط عمومی به بانک مهر اقتصاد‬ ‫اهدا شد‪ .‬به گزارش روابط عمومی بانک مهر اقتصاد؛ ابراهیم‬ ‫صفرلکی‪ ،‬رئیس اداره کل روابط عمومی با اش��اره به اینکه‬ ‫مش��ارکت در برنامه‌های عام‌المنفعه یکی از رس��الت‌های‬ ‫روابط عمومی بانک مهر اقتصاد است‪ ،‬اظهار داشت‪« :‬رعایت‬ ‫مولفه‌های اخالقی در حیات اجتماعی‪ ،‬فرهنگی‪ ،‬سیاس��ی و‬ ‫مشارکت در برنامه‌های عام‌المنفعه می‌تواند مفاهیم اطالعات‬ ‫و پیچیدگی‌هایی که مردم از درک آن عاجز هستند را تسهیل‬ ‫کند و این مفاهیم را با ظرافت و زیبایی کارشناسانه به مردم‬ ‫انتقال دهد‪ ».‬وی افزود‪« :‬در جهان امروز‪ ،‬مشارکت در حیات‬ ‫اجتماع��ی روابط عمومی‌ه��ا اهمیت فراوان��ی دارد‪ ،‬چرا که‬ ‫تحقیقات ثابت کرده از یک س��و با افزایش مشارکت‪ ،‬میزان‬ ‫رضایتمندی بیشتر می‌شود و از سویی دیگر با اعمال عدالت‬ ‫تولیدی و توزیعی‪ ،‬موجبات شناخت بیشتر و بهتر سازمان‌ها‬ ‫فراهم می‌شود‪ ».‬صفرلکی حمایت از نمایشگاه‌ها‪ ،‬همایش‌ها‪،‬‬ ‫کنفرانس‌ها و کنگره‌های برگزار ش��ده در حوزه اقتصادی و‬ ‫ی کشور در حوزه بانکداری‬ ‫بانکی‪ ،‬حمایت از رخدادهای علم ‌‬ ‫‌اسالمی‪ ،‬بهره‌گیری از ظرفیت متخصصان حوزه و دانشگاه‬ ‫در راس��تای تدوین مدل جامع بانکداری اس�لامی و اجرای‬ ‫برنامه‌های عملیاتی به‌منظور پیاده‌سازی این مدل‪ ،‬حمایت از‬ ‫برگزاری کنگره یادواره شهدا در سطح کشور‪ ،‬حمایت از المپیاد‬ ‫ورزش‌های همگانی دانشجویان‪ ،‬حمایت از برگزاری کنفرانس‬ ‫پیش��گیری از تقلب و سوءاس��تفاده مالی‪ ،‬حمایت از صنعت‬ ‫هواپیمایی کشور‪ ،‬حمایت از برگزاری همایش جایزه مدیریت‬ ‫س�لامت اداری و همچنین اعطای تس��هیالت و پرداخت‬ ‫وام‌های قرض‌الحس��نه را از اهم اقدامات این بانک در حوزه‬ ‫مسئولیت‌های اجتماعی عنوان کرد‪ .‬براساس این گزارش؛ در‬ ‫پی برگزاری موفق نخستین دوره این کنگره در کواالالمپور‬ ‫مالزی‪ ،‬دومین کنگره جهانی کارگزارن مسلمان روابط عمومی‬ ‫با حضور فعاالن مس��لمان روابط عمومی ‪ 30‬کشور جهان با‬ ‫شعار «روابط عمومی اسالمی‪ ،‬مسئولیت‌پذیری‪ ،‬کارآمدی و‬ ‫اخالق‌مداری» و با هدف ایجاد بستری مناسب برای افزایش‬ ‫همگرایی و تعامل بین فعاالن مسلمان روابط عمومی‌های‬ ‫سراسر جهان در ایران برگزار شد‪g.‬‬ ‫كوتاه از اقتصاد مثلث شماره ‪162‬‬ ‫مدیرعامل همراه اول خبر داد‬ ‫پایان بزرگترین پروژه مخابراتی کشور‬ ‫مدیرعام��ل هم��راه اول از پای��ان بزرگتری��ن پروژه‬ ‫مخابراتی کش��ور خب��ر داد‪ .‬طی مراس��می‌ ک��ه در مرکز‬ ‫همایش‌های برج میالد برگزار ش��د‪ ،‬پایان نوسازی شبکه‬ ‫اپراتور اول اعالم شد‪ .‬صدوقی با اش��اره به پروژه نوسازی‬ ‫ش��بکه اظهار ک��رد‪« :‬این پ��روژه با س��رمایه‌گذاری ‪363‬‬ ‫میلیون یورویی طی دو س��ال انجام ش��ده اس��ت‪ .‬اصالح‬ ‫س��اختار و توپولوژی ش��بکه از طریق به‌کارگیری فناوری‬ ‫جدید‪ ،‬افزای��ش ظرفی��ت و قابلیت موجود ش��بکه‪ ،‬بهبود‬ ‫سرویس‌دهی و ارتقاي کمی و کیفی سبد محصوالت همراه‬ ‫اول از عمده‌ترین اهداف پروژه نوس��ازی شبکه همراه اول‬ ‫است‪ ».‬وی با بیان اینکه پروژه نوسازی در ‪ 31‬استان کشور‬ ‫انجام شده‪ ،‬گفت‪« :‬ظرفیت مراکز ثبت سیمکارت(‪)HLR‬‬ ‫از ‪ 30‬میلیون مش��ترک به ‪ 60‬میلیون‪ ،‬مراکز سوئیچ از ‪45‬‬ ‫میلیون مشترک به ‪ 68‬میلیون و ظرفیت ‪ IN‬از ‪ 20‬میلیون‬ ‫مشترک به ‪ 40‬میلیون مش��ترک افزایش یافته است‪ ».‬او‬ ‫افزود‪« :‬ظرفیت ارس��ال پیامک پس از نوسازی از ‪ 10‬هزار‬ ‫پیام در ثانیه به ‪ 40‬هزار پیام و ظرفیت ‪ GPRS‬از ‪ 18‬صدم‬ ‫گیگابیت در ثانیه به ‪ 2/2‬گیگابیت افزایش داش��ته است‪».‬‬ ‫مدیرعام��ل همراه اول با اش��اره به جایگاه ای��ن اپراتور در‬ ‫جهان گفت‪« :‬همراه اول در کشور و خاورمیانه از نظر تعداد‬ ‫مشترک در جایگاه نخست قرار دارد‪ .‬همچنین اپراتور اول‬ ‫در بین ‪ 983‬اپراتور موجود در جهان از نظر تعداد مشترکین‬ ‫دائمی‌ در جایگاه هفدهم و از نظر تعداد کل مش��ترکین در‬ ‫جایگاه بیست و ششم ایس��تاده است‪ ».‬صدوقی به تشریح‬ ‫جایگاه همراه اول در رتبه‌بندی یکصد ش��رکت برتر کشور‬ ‫در سال ‪ 90‬پرداخت و اظهار کرد‪« :‬شرکت ارتباطات سیار‬ ‫ایران از نظر باالترین ارزش بازار رتب��ه دوم‪ ،‬از نظر میزان‬ ‫درآم��د (در بین ش��رکت‌های غیرهولدینگ) رتبه س��وم و‬ ‫از نظر س��ودآوری هم رتبه سوم را داراس��ت‪ ».‬صدوقی در‬ ‫ادامه با اشاره به دس��تاوردها و افتخارات سال ‪ 91‬و با تاکید‬ ‫بر اینکه این اپراتور در توسعه بازار و سبد محصوالت موفق‬ ‫ب��وده از راه‌اندازی انجمن دوس��تداران فوتبال‪ ،‬س��رویس‬ ‫همراهان اول‪ ،‬بس��ته‌های پیامک‌فارس��ی‪ ،‬ارتقاي کیفیت‬ ‫وبگردی مش��ترکین‪ ،‬س��رویس جم��ع آوری کمک‌های‬ ‫مردمی‪ ،‬راه‌اندازی س��امانه جامع خدمات‪ ،‬بس��ته ترکیبی‬ ‫توشه همراه‪ ،‬طرح هزاران لبخند‪ ،‬طرح ‪ 5+55‬و راه‌اندازی‬ ‫سرویس پیک تماس در سال جاری خبر داد‪ .‬وی در ادامه با‬ ‫بیان اینکه جیرینگ همراه اول حدود ‪ 25‬میلیون مشترک‬ ‫فعال دارد گفت‪« :‬در سال جاری از طریق شرکت جیرینگ‬ ‫با چهار بانک س��ینا‪ ،‬ملی‪ ،‬انصار و پس��ت بانک جهت ارائه‬ ‫خدمات بانکی همراه (همبانک) ق��رارداد همکاری منعقد‬ ‫شده اس��ت‪ ».‬او در خصوص ش��رکت مبین‌نت نیز گفت‪:‬‬ ‫«مبین‌نت که ‪ 40‬درصد س��هام آن در اختی��ار همراه اول‬ ‫اس��ت‪ ،‬هم‌اکنون حدود ‪ 400‬هزار مش��ترک دارد و اپراتور‬ ‫غالب محسوب می‌ش��ود‪ ».‬صدوقی از افتتاح هشت مرکز‬ ‫تماس در اس��تان‌های تهران‪ ،‬مرکزی‪ ،‬آذربایجان شرقی‪،‬‬ ‫خوزستان‪ ،‬فارس‪ ،‬خراس��ان‌رضوی‪ ،‬مازندران و اصفهان‬ ‫خبر داد و گفت‪« :‬این مراکز با گویش‌های محلی مشترکین‬ ‫را راهنمایی می‌کنند‪ ».‬وی با اشاره به روند جذب مشترکین‬ ‫جدید‪ ،‬از جذب حدود ‪ 9‬میلیون مشترک در سال جاری خبر‬ ‫داد و گفت‪« :‬تعداد مش��ترکین همراه اول ب��ه بیش از ‪56‬‬ ‫میلیون رسیده است‪ .‬هم‌اکنون همراه اول با ‪ 271‬اپراتور در‬ ‫‪ 112‬کشور قرارداد رومینگ دارد‪ ».‬مدیرعامل اپراتور اول با‬ ‫اعالم اینکه ‪ 1169‬شهر (صددرصد شهرهای کشور) تحت‬ ‫پوش��ش این اپراتور است‪ ،‬از پوش��ش ‪ 69‬هزار کیلومتری‬ ‫جاده‌های کشور خبر داد‪ .‬وی با مقایس��ه عملکرد مالی ‪9‬‬ ‫ماهه اخیر با دوره مش��ابه سال ‪ ،90‬از رش��د ‪ 26‬درصدی‬ ‫‪ EPS‬همراه اول خبر داد و گفت‪« :‬طبق پیش‌بینی صورت‬ ‫گرفته ‪ EPS‬سال جاری ‪ 9183‬ریال است‪ ».‬وی در ادامه‬ ‫با اشاره به ضرورت ارائه نس��ل‌های پیشرفته تلفن همراه‬ ‫به مردم اظهار کرد‪« :‬در س��ال ‪ 1373‬ایران سی‌و‌پنجمین‬ ‫کشوری بود که ش��بکه ‪ GSM‬را راه‌اندازی کرد‪ .‬چنانچه‬ ‫ایران در سال آینده نسل ‪ LTE‬را راه‌اندازی کند‪ ،‬متاسفانه‬ ‫هشتاد و پنجمین کشور جهان خواهد بود؛ پس تسریع در‬ ‫ارائه نس��ل‌های بعدی یک ضرورت اس��ت‪ ».‬صدوقی در‬ ‫پایان سخنان خود به استراتژی پنج ساله همراه اول اشاره‬ ‫کرد و گفت‪« :‬این استراتژی که در سال گذشته به تصویب‬ ‫رسیده بود‪ ،‬از ابتدای امسال شروع شده است‪ .‬چشم‌انداز آن‬ ‫«محبوب‌ترین شرکت ایرانی» و بر‌اس��اس آن ماموریت‬ ‫همراه اول «ارائه راهکارها و خدمات نوین ارتباطات همراه‬ ‫با حداکثر‌س��ازی رضایت همگان» عنوان ش��ده است‪».‬‬ ‫در این مراس��م از تمبر یادبود نوسازی ش��بکه همراه اول‬ ‫پرده‌برداری شد‪g.‬‬ ‫‪83‬‬
‫قائم‌‌مقام شرکت رنو خبرداد‬ ‫مهندس نجم‌الدین خبرداد‬ ‫تولید مدل‌های دیگری از محصوالت رنو در ایران‬ ‫سواری‌های دیزلی ایران‌خودرو در راه است‬ ‫قائم‌‌مقام ش��رکت رنو گفت‪« :‬باوجود‬ ‫محدودیت‌های بین‌المللی اخیر‪ ،‬ش��رکت‬ ‫رنو فرانس��ه به تعهدات خود در زمینه تولید‬ ‫محصوالت جدید و تامین قطعات در قبال‬ ‫ایران خودرو پایبند اس��ت‪ ».‬ژی��ل نورماند‪،‬‬ ‫قائم مقام ارش��د اجرایی شرکت رنو فرانسه‬ ‫در دیدار از گروه صنعتی ایران‌خودرو گفت‪:‬‬ ‫«ایران یکی ازبازارهای مهم ش��رکت رنو‬ ‫است و توسعه محصوالت و تولید مدل‌های‬ ‫دیگری از رنو در ایران در دستورکار این شرکت قرار دارد‪ ».‬وی ازتشکیل سازمان خاورمیانه‌ای‬ ‫رنو خبر داد و گفت‪« :‬تاسیس سازمانی متشکل از چند کشور منطقه خاورمیانه از اهداف مهم رنو‬ ‫است که ایران یکی از پایه‌های اصلی و مهم این تشکل خواهد بود‪ ».‬نورماند‪ ،‬پایبندی به تعهدات‬ ‫خود در قبال مشتریان ایرانی را یکی از وظایف مهم رنو دانست و خاطر‌نشان کرد‪« :‬هدف شرکت‬ ‫رنو این اس��ت که هرگز از موضع خوددر قبال ایران‌خودرو عدول نکند‪ ».‬در این دیدارحس��ین‬ ‫نجاری‪ ،‬قائم‌‌مقام مدیرعامل ایران خ��ودرو درتولید نیز ضمن قدردانی از مواضع ش��رکت رنو‬ ‫ل نوینی از همکاری‌های‬ ‫در قبال ایران خودرو‪ ،‬دیدار مدیران رنو از ایران‌خودرو را س��رآغاز فص ‌‬ ‫فی‌مابین خواند و گفت‪« :‬محدودیت‌های بین‌المللی موجب بروز مشکالتی در تولید شده بود‪،‬‬ ‫اما همکاری‌های شرکت رنو موجب شد از بس��یاری از موانع عبور کنیم‪ ».‬نجاری بومی‌سازی‬ ‫محصوالت رنو در ایران خودرو را یکی از راه‌های کاهش وابس��تگی ب��ه ارز در تولید یاد کرد و‬ ‫گفت‪« :‬بومی‌سازی موجب می‌شود تا هزینه‌های تولید را کاهش دهیم و امکان صادرات بیشتر‬ ‫محصوالت رنو را فراهم کنیم‪ ».‬وی با اشاره به نقش کلیدی و استراتژیک ایران در بازار خاورمیانه‬ ‫رنو اظهار داشت‪« :‬با تسریع در اجرای پروژه‌های رنو در ایران‪ ،‬امکان توسعه محصوالت رنو در‬ ‫بازار ایران را عالوه بر محصوالت فاز ‪ 90‬رنو و صادرات آن فراهم خواهیم کرد‪g» .‬‬ ‫گروه صنعتی ایران‌خ��ودرو به منظور‬ ‫ایجاد تنوع س��وختی در محص��والت خود‪،‬‬ ‫هزار دس��تگاه خودرو با موتور دیزلی س��ال‬ ‫آینده به ب��ازار عرض��ه می‌کن��د‪ .‬مهندس‬ ‫جواد نجم‌الدین‪ ،‬مدیرعام��ل گروه صنعتی‬ ‫ایران‌خودرو با بیان این مطلب گفت‪« :‬باتوجه‬ ‫به ضرورت‌های تنوع سبد محصول و اشتیاق‬ ‫مش��تریان برای س��واری دیزلی‪ ،‬دولت نیز‬ ‫موافقت کرده هزینه مورد نیاز برای تسریع در‬ ‫این کار را در اختیار بگذارد‪ ».‬وی افزود‪« :‬این موتور که توسط کارشناسان مرکز تحقیقات موتور‬ ‫ایران‌خودرو طراحی و ساخته ش��ده‪ ،‬دارای ‪ 90‬کیلووات توان و ‪ 256‬نیوتن متر گشتاور است که‬ ‫در هر صد کیلومتر ‪ 5/4‬لیتر مصرف می‌کند‪ ».‬مهندس نجم‌الدین‪ ،‬جدیت ایران خودرو در تسریع‬ ‫پروژه و عرضه س��واری با موتور دیزل را عاملی ذکر کرد که با وجود محدودیت‌های بین‌المللی‬ ‫باعث شده تا ایران‌خودرو به هر ترتیب که شده کاستی‌ها را جبران و محصول را به دست مشتریان‬ ‫برساند‪ ».‬مدیرعامل گروه صنعتی ایران‌خودرو گفت‪« :‬موتور دیزل تنها موتوری است که آزمون‬ ‫دوام ‪ 800‬ساعت را گذرانده و تا ‪ 22‬بهمن‌ماه ‪ 20‬دستگاه برای سایر آزمون‌ها که تا شهریور آینده‬ ‫تمام می‌شود‪ ،‬آماده خواهد شد‪ ».‬وی از آماده‌سازی ‪ 40‬موتور دیزل در مرحله دوم خبر داد که تا به‬ ‫حال ‪ 70‬تا ‪ 80‬درصد کارهای آن انجام شده و نیازمند اتمام کارهای الزم در زمینه تولینگ اصلی‬ ‫و ساخت ابزار است‪ ».‬مهندس نجم الدین افزود‪« :‬هشت دستگاه خودروی دیزلی در مرکز توسعه‬ ‫محصوالت ایران‌خودرو و ‪ 12‬دس��تگاه در ایپکو برای آزمون‌های مختلف در نظر گرفته شده و‬ ‫برای ‪ 22‬بهمن امسال هفت تا هشت دستگاه خودروی دیزلی برای نمایش آماده خواهد شد‪».‬‬ ‫وی افزود‪« :‬به این ترتیب ایران‌خودرو در مرحله نخست ‪ 50‬تا ‪ 100‬دستگاه خودروی دیزلی را به‬ ‫صورت بچ و در مرحله دوم هزار دستگاه را در سال آینده به بازار عرضه خواهد کرد‪g ».‬‬ ‫كوتاه از اقتصاد مثلث شماره ‪162‬‬ ‫بهترین و ایمن‌ترین پیشنهاد؛‬ ‫حمل خودرو با قطارهای رجاء‬ ‫مهدی ایمانی‪/‬کارشناس حمل ونقل‬ ‫اگر عالقه‌مند به رانندگی در جاده نیس��تید ولی مایلید‬ ‫خودروی خود را در مقصد به همراه داش��ته باشید‪ ،‬می‌توانید‬ ‫هنگام مراجعه به مراکز فروش بلیت‪ ،‬ضمن تهیه بلیت خود‬ ‫و همراهان‪ ،‬برای تهیه بلیت حمل خ��ودرو با قطار نیز اقدام‬ ‫کنید‪ .‬ش��رکت قطارهای مس��افری رجاء در راستای ایجاد‬ ‫لو‌نقل ریلی مس��افری اقدام به خرید‬ ‫جذابیت بیشتر در حم ‌‬ ‫و افزودن واگن‌های خودروبر دو طبقه ب��ا قابلیت اتصال به‬ ‫قطارهای مسافری کرده اس��ت‪ .‬با راه‌اندازی و بهره‌برداری‬ ‫از واگن‌های حمل خودرو که از سال‪ 1381‬و توسط شرکت‬ ‫لو‌نقل‌ریلی مسافری اضافه شد این امکان‬ ‫رجاء به شبکه حم ‌‬ ‫برای هموطنان عزیز فراهم شد تا از مزایای زیاداین قطارها‬ ‫اس��تفاده کنند‪ .‬هم‌اکنون در مس��یرهای مختلف (‪ 16‬مسیر‬ ‫ریلی) این خدمات‌رس��انی به مس��افران و متقاضیان انجام‬ ‫می‌شود‪ .‬این سیستم‪ ،‬دارای مزایای بسیار زیاد بوده و عالوه‬ ‫بر صرفه اقتصادی به دلیل افزایش قیمت حامل‌های انرژی‬ ‫موارد دیگری نظیر ایمنی باالی سفر با قطار‪ ،‬کاهش خطرات‬ ‫احتمالی س��فرهای جاده‌ای و‪ ...‬این امکان را به مس��افران‬ ‫می‌دهد تا در مقصد نیز خودرو خود را به همراه داشته باشند و‬ ‫لو‌نقل درون‌شهری با‬ ‫در شهر مقصد بدون صرف هزینه حم ‌‬ ‫خیال راحت به کارها و فعالیت‌های خود بپردازند‪ .‬واگن‌های‬ ‫‪84‬‬ ‫مخصوص حمل خ��ودرو با برنامه‌ریزی انجام ش��ده به‌طور‬ ‫روزانه همراه ب��ا قطارهای مس��افری اعزام می‌ش��وند‪ .‬در‬ ‫ادامه از ش��رایط و مقررات تهیه بلیت حمل خ��ودرو با قطار‬ ‫آشنا می‌ش��وید؛ بهای بلیت حمل خودرو با واگن‌های ویژه‬ ‫یکسره تهران به مشهد‪ ،‬اندیمشک و کرمان و بالعکس ‪60‬‬ ‫هزار تومان و دو طرفه با تخفیف ‪ 110‬ه��زار تومان‪ ،‬تهران‬ ‫به اهواز ‪ 70‬هزار توم��ان و دو طرفه ‪ 130‬هزار تومان‪ ،‬تهران‬ ‫به تبریز ‪ 55‬هزار تومان و دو‌طرف��ه ‪ 100‬هزار تومان‪ ،‬تهران‬ ‫به بندرعباس ‪ 100‬هزار تومان و دو طرفه ‪ 180‬هزار تومان‪.‬‬ ‫ضمنا زمان تحویل خودرو معموال سه ساعت قبل از حرکت‬ ‫قطار بوده که برای کس��ب این اطالع��ات و آگاهی از بهای‬ ‫بلیت سایر مسیرها می‌توانید به سایت شرکت رجاء به آدرس‬ ‫‪ www.raja.ir‬مراجعه کنید‪ .‬اطالعات عمومی مربوط به‬ ‫حمل خودرو با قطار شامل اقداماتی است که در مبدأ و مقصد‬ ‫باید انجام دهید؛ اقداماتی که در مبدأ باید انجام ش��ود به این‬ ‫ترتیب است که پذیرش خودرو برای اعزام از مبدأ حرکت از‬ ‫هشت صبح تا حداقل س��اعات اعالم شده در جدول تا زمان‬ ‫حرکت قطار اس��ت‪ .‬خودرو هنگام تحویل به انبار باید دارای‬ ‫موجودی بنزین مطابق با حداکث��ر یک‌چهارم ظرفیت باک‬ ‫خودرو باشد‪ .‬برای رعایت ایمنی خودروها‪ ،‬سر‌باتری در مبدأ‬ ‫جدا و در مقصد مجددا نصب می‌شود‪ .‬امکان حمل خودرو با‬ ‫ارتفاع بیش از ‪ 158‬سانتیمتر و عرض بیش از ‪ 180‬سانتیمتر‬ ‫وجود ندارد‪ .‬ضمنا این محدودیت ش��امل خودروهایی مانند‬ ‫پاترول‪ ،‬پاجیرو‪ ،‬جیپ و همچنین خودروهایی با اکسل پهن‬ ‫مانند بیوک و ش��ورلت‌های آمریکایی و‪ ...‬نیز اس��ت‪ .‬وجود‬ ‫هرگونه وسائل و بار اضافی در داخل خودرو به مثابه بار توشه‬ ‫تلقی و برابر مقررات اقدام خواهد ش��د‪ .‬برای رفع مشکالت‬ ‫ی نواقص یا آس��یب‌دیدگی‬ ‫در مقصد‪ ،‬قبل از بارگیری‪ ،‬تمام ‌‬ ‫قبلی خودرو و کسری لوازم به مسئوالن اعزام اعالم شود و‬ ‫اقداماتی که باید در مقصد انجام شود؛ به محض اطالع از ورود‬ ‫خودرو به مقصد نسبت به‌ترخیص و تحویل خودرو با در دست‬ ‫داشتن مدارک مثبته (کارت ماشین‪،‬کارت شناسایی معتبر)‬ ‫اقدام‪ ،‬در غیر‌این صورت بعد از ‪ 24‬ساعت اولیه تا شش روز‪،‬‬ ‫روزانه ‪15000‬ریال و از روز هفتم به بعد روزانه ‪30000‬ریال‬ ‫بابت حق توقف و هزینه انبارداری محاسبه و دریافت خواهد‬ ‫شد‪ .‬برای تحویل خودرو ارائه کارت شناسایی معتبر شخص‬ ‫معرفی شده در بارنامه حمل خودرو که در مبدأ تکمیل شده‬ ‫الزامی‌اس��ت و از تحویل خودرو به افراد غیر و بدون مدارک‬ ‫مثبته خودداری خواهد شد‪ .‬در صورت تأخیر در تحویل خودرو‬ ‫در مقصد پس از ‪ 24‬ساعت تاخیر در تحویل خودرو ‪50‬درصد‬ ‫کرایه برگشت داده می‌شود و در صورت عدم تحویل خودرو در‬ ‫مقصد صددرصد کرایه برگشت داده می‌شود‪ .‬اگر به هر دلیلی‬ ‫قرار شد بلیت خود را مسترد کنید دانستن این موارد الزم است؛‬ ‫استرداد ‪ 90‬درصد بهای بلیت تا ساعت ‪12‬روز قبل از حرکت‪،‬‬ ‫استرداد ‪ 70‬درصد بهای بلیت از ساعت ‪12‬روز قبل از حرکت‬ ‫تا سه ساعت مانده به حرکت‪ ،‬استرداد ‪ 50‬درصد بهای بلیت از‬ ‫سه ساعت مانده به حرکت تا زمان حرکت بلیت‪ .‬ضمنا پس از‬ ‫بارگیری خودرو یا حرکت قطار‪ ،‬استرداد بلیت پذیرفته نخواهد‬ ‫ش��د‪ .‬در پایان بهتر اس��ت این موارد را هم به‌خاطر بسپارید‪:‬‬ ‫«برای دریافت خسارت تاخیر‪ ،‬می‌توانید با به همراه داشتن‬ ‫اصل الشه بلیت و کارت شناسایی معتبر با مراجعه به مدیریت‬ ‫ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات نسبت به دریافت‬ ‫خسارت اقدام کنید‪ .‬در صورت مفقود شدن بلیت حمل خودرو‬ ‫طبق مقررات بلیت المثنی صادر می‌شود‪g».‬‬

آخرین شماره های هفته نامه مثلث

هفته نامه مثلث شماره 418

هفته نامه مثلث شماره 418

شماره : ۴۱۸
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۲۸
هفته نامه مثلث شماره 417

هفته نامه مثلث شماره 417

شماره : ۴۱۷
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۲۱
هفته نامه مثلث شماره 416

هفته نامه مثلث شماره 416

شماره : ۴۱۶
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۱۴
هفته نامه مثلث شماره 415

هفته نامه مثلث شماره 415

شماره : ۴۱۵
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۰۷
هفته نامه مثلث شماره 414

هفته نامه مثلث شماره 414

شماره : ۴۱۴
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۶/۳۱
هفته نامه مثلث شماره 413

هفته نامه مثلث شماره 413

شماره : ۴۱۳
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۶/۲۱
ثبت نشریه در مگ لند

شما صاحب نشریه هستید ؟

با عضویت در مگ لند امکانات متنوعی را در اختیار خواهید داشت
ثبت نام ناشر
لطفا کمی صبر کنید !!