صفحه قبل

هفته نامه مثلث شماره ۱۶۴

صفحه بعد

هفته نامه مثلث شماره 164

هفته نامه مثلث شماره 164

‫‪000‬‬ ‫‪3‬تو‬ ‫مان‬ ‫از شعار بهار‬ ‫تا سخنراني نيمه‌تمام الريجاني‬ ‫ي حاشيه‌ها در مراسم‪ 22‬بهمن‬ ‫روايت مثلث از برخ ‌‬ ‫هفته‌نامه‌خبري‪،‬تحليلي‪/‬سالچهارم‪/‬شمارهصدوشصتوچهارم‪ 28/‬بهمن‌ماه ‪ 88/1391‬صفحه‪3000/‬تومان‬ ‫هاشمی رفسنجانی از نامزد نشدن‬ ‫در انتخابات‪92‬س�خنمیگوید‬ ‫تصميم سخت‌ ‌و آسان‬ ‫بازخوانیحمالترسانهایاصالحطلبانتندروبههاشمیپساز‪ 2‬خرداد‬ ‫تو‌گوبا یاسرهاشمیدرباره؛‬ ‫گف ‌‬ ‫ هاشميرفسنجاني‬ ‫‌‬ ‫نقش‬ ‫ در انتخابات‪ 92‬‬ ‫‪ISSN: 2008-5281‬‬ ‫‪MOSALAS.IR‬‬ ‫جدالميانروايتايراني‪-‬آمريكايي‬ ‫سرمقاله مثلث درباره انتخابات ‪ 92‬و سیاست‬ ‫داخلی و خارجی ایران‬ ‫جنگ سرد‬ ‫قلعه نویی و فردوسی پور؛ نبرد تن به تن‬ ‫تماشاگران با احساس می بینند‬ ‫ما با منطق‬ ‫گفت وگو با مهدی فخیم زاده‬
‫راهامام‬ ‫و كذلك جعلنكم امه وسطا لتكونوا شهدا علي الناس‬ ‫و يكون الرسول عليكم شهيدا‬ ‫قدرت روحانيت ميان مردم‬ ‫ما اگر در تاريخ اين صد‌س��اله‪ ،‬صد س��اله اخير مطالعه‬ ‫كنيم‪ ،‬خواهيم ديد كه براي چه است كه گروه‌ها از خارج و‬ ‫داخل‪ ،‬توطئه‌كن‌ها از خارج و داخل‪ ،‬به ض ‌د روحانيت قلم‬ ‫دست مي‌گيرند‪ .‬و به ضد‌روحانيت صحبت مي‌كنند‪ .‬و در‬ ‫روزنامه‌هايش��ان مي‌نويسند؛ اين منشاش چي هست؟ در‬ ‫قريب صد سال س��ابق ديدند كه يك پيرمردي در يكي از‬ ‫دهات عراق «س��امره» وقتي كه ديد ايران در معرض فشار‬ ‫خارجي‌ها هس��ت و آن قرارداد ننگين را در آن زمان بسته‬ ‫خبرنامه‬ ‫‪12 - 33‬‬ ‫كنش يا فشار ديپلماتيك؟!‬ ‫بازي با مهره‌ها‬ ‫سخنرانينيمه‌تمام‬ ‫يك اتفاق ناخوشايند‬ ‫سياست‬ ‫‪34 - 45‬‬ ‫برخي اصالح‌طلبان براي هاشمي پرونده‌سازي مي‌كردند‬ ‫ي مي‌خواهد بازيگردان باشد نه بازيگر‬ ‫هاشم ‌‬ ‫تصميمآيت‌اهلل‬ ‫ي مي‌خواهد بازي‌گردان باشد نه بازيگر‬ ‫هاشم ‌‬ ‫بين‌الملل‬ ‫‪46-53‬‬ ‫چالش‌هايالنهضت‬ ‫خشونت‌آفريني‌هايغيرمنتظره‬ ‫بحران در مرحله گذار‬ ‫توطئهعقاب‬ ‫‪000‬‬ ‫‪3‬تو‬ ‫مان‬ ‫روايت مثلث از برخي حاشیهها در مراسم‪ 22‬بهمن‬ ‫هفتهنامهخبري‪،‬تحليلي‪/‬سالچهارم‪/‬شمارهصدوشصتوچهارم‪ 28/‬بهمنماه ‪ 88/1391‬صفحه‪3000/‬تومان‬ ‫هفته‌نامه سياسي‪ ،‬فرهنگي با رويكرد خبري‪ ،‬تحليلي‬ ‫صاحب امتياز و مدير مسئول‪ :‬مصطفي آجورلو‬ ‫سردبیر‪ :‬سعيد آجورلو‬ ‫هاشمی‌رفسنجانی‌از‌نامزد‌نشدن‌‬ ‫در ‌انتخابات‌‪‌92‬س�خن‌می‌گوید‌‬ ‫‌تصميم‌سخت‌ ‌و آسان‬ ‫بازخوانیحمالترسانهایاصالحطلبانتندروبههاشمیپساز‪ 2‬خرداد‬ ‫گفتوگوبا ياسرهاشمیدرباره؛‬ ‫‌هاشمي‌‌رفسنجاني‬ ‫‌‬ ‫نقش‌‬ ‫‌‌در‌‌انتخابات‌‪‌ 92‬‬ ‫‪ISSN: 2008-5281‬‬ ‫‪MOSALAS.IR‬‬ ‫مثلث؛ هفته نامه‌اي خبري‪ ،‬تحليلي است كه سعي دارد روايتي منصفانه و عادالنه‬ ‫از واقعيت‌ها ارائه دهد‪ .‬نامش تمثيل و اشاره‌اي است به سه ضلع استقالل‪ ،‬آزادي و‬ ‫جمهوري اسالمي‪ .‬مرامش تقويت گفتمان انقالب اسالمي‪ ،‬چارچوبش اسالم‪ ،‬انقالب‪،‬‬ ‫امام و رهبري‪ ،‬آرمانش گس�ترش و سيادت اسالم‌‌خواهي در سراسر جهان و عزت‬ ‫مسلمانان‪ ،‬توسعه و پيشرفت ايران‌اسالمي و رفاه مردم شريف ايران و رونق گرفتن‬ ‫عدال�ت‪ .‬مرزش رواداري و تأليف قلوب اهالي انقالب و ايس�تادگي در برابر مقابالن‬ ‫گفتماني و عملي نظام و س�ياق و مشرب‌مان نجابت قلم و روزنامه‌نگاري مومنانه و‬ ‫تالشدرجهترونقگرفتنسنتگفت‌وگوميانفرهيختگانونخبگانكشوراست‪.‬‬ ‫اميدواريم كه در روايت‌مان صادق‪ ،‬بر مرام‌مان مستمر و دائم‪ ،‬بر چارچوب‌مان مستقر‪،‬‬ ‫بر آرمان‌مان مومن‪ ،‬بر مرزهايمان مراقب و هوشيار و بر سياق‌مان استوار بمانيم‪.‬‬ ‫مثلث‬ ‫از شعار بهار‬ ‫تا سخنراني نیمهتمام الريجاني‬ ‫جدالمیانروايتايراني‪-‬آمريكايي‬ ‫سرمقاله مثلث درباره انتخابات ‪ 92‬و سیاست‬ ‫داخلی و خارجی ايران‬ ‫جنگ سرد‬ ‫قلعه نويی و فردوسی پور؛ نبرد تن به تن‬ ‫تماشاگران با احساس می بینند‬ ‫ما با منطق‬ ‫گفت وگو با مهدی فخیم زاده‬ ‫شماره پيامك‪3000411711 :‬‬
‫بودند‪ ،‬اين پيرمرد كه در كنج يك ده بود يك سطر نوشت‬ ‫وهمه قواي خارج و داخل نتوانستند در مقابل اين يك سطر‬ ‫استقامت كنند‪ .‬آن‪ ،‬مرحوم ميرزاي بزرگ بود ‪ -‬رحمه اهلل‬ ‫ كه در سامره تحريم كرد تنباكو را‪ .‬براي اينكه تقريبا ايران‬‫را در اسارت گرفته بودند به واسطه قرارداد تنباكو‪ .‬و ايشان‬ ‫يك سطر نوشت كه تنباكو حرام است‪ .‬و حتي بستگان خود‬ ‫آن جائر هم و حرمسراي خود آن جائر هم‌ترتيب اثر دادند به‬ ‫آن فتوا و قليان‌ها را شكستند‪ .‬و در بعضي جاها تنباكوهايي‬ ‫كهقيمتزيادداشتدرميدانآوردندوآتشزدندوشكست‬ ‫دادند بر آن قراردادي و لغو شد قرارداد‪ .‬و يك همچو چيزي‬ ‫را اينه��ا ديدند كه يك روحاني پيرمرد در كنج يك دهي از‬ ‫دهات عراق يك كلمه مي‌نويسد و يك ملت قيام مي‌كند و‬ ‫قراردادي كه ما بين شاه جائر و انگليس‌ها بوده است‪ ،‬به هم‬ ‫مي‌زند‪ ،‬و يك قدرت اين طوري دارد روحانيت‪ .‬باز مالحظه‬ ‫كردن��د كه وقتي كه انگليس‌ها هجوم آورده بودند به عراق‬ ‫و عراق را در معرض اس��تعمارقرار داده بودند‪ ،‬يك پيرمرد‬ ‫به مردم امر كرد و حكم دفاع داد و قيام كردند مردم و ملت‬ ‫عراق را نجات دادند‪ .‬اين يك قدرتي بود از يك پيرمرد و آن‬ ‫ميرزاي شيرازي دوم‪،‬مرحوم آقاميرزا محمدتقي ‪ -‬رضوان‬ ‫اهلل عليه [بود]‪ .‬و در مشروطه ديدند كه يك مال ياچند مال در‬ ‫نجف و چند معمم و مال در تهران اساس استبداد و حكومت‬ ‫خود‌كامه‌اي كه در آن وقت بود آن را به هم زدند‪ ،‬و مشروطه‬ ‫رامستقركردند‪.‬ودراين مسائلآنهاييكهمخالفهمبودند‬ ‫از پا ننشستند‪ .‬لكن راجع به همين مشروطه و اينكه مرحوم‬ ‫شيخ فضل‌‌اهلل ايستاد كه مشروطه بايد مشروعه باشد‪ ،‬بايد‬ ‫قوانين موافق اسالم باشد‪ .‬در همان وقت كه ايشان اين امر‬ ‫را فرمود‪ ،‬و متمم قانون اساس��ي هم از كوشش ايشان بود‪،‬‬ ‫مخالفان‪ ،‬خارجي‌ها كه يك همچو قدرتي را در روحانيت‬ ‫مي‌ديدند‪ ،‬كاري كردند در ايران كه شيخ فضل‌اهلل مجاهد‬ ‫مجتهد داراي مقامات عاليه را‪ ،‬يك دادگاه درست كردند‪ ،‬و‬ ‫يك نفر منحرف‪ ،‬روحاني نما‪ ،‬او را محاكمه كرد و در ميدان‬ ‫توپخانه‪ ،‬شيخ فضل‌اهلل را در حضور جمعيت به دار كشيدند‪.‬‬ ‫توطئه براي اين است‪ ،‬كه اينها در كار نباشند‪.‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫‪54-65‬‬ ‫پيروزي ژانر تاريخي و اجتماعي‬ ‫نمایشنیایش‬ ‫استيصال و التيام‬ ‫تماشاگر با احساس می‌بیند ما با منطق‬ ‫جهان اسالم‬ ‫‪66 -73‬‬ ‫دوگانه مبارزه در بحرين‬ ‫نظام بحرين قابل اصالح نيست بايد سرنگون شود‬ ‫افشا‌گری یک روحانی بحرینی از ‪ 190‬روز زندان‬ ‫اوباما در مقابل شیوخ عرب‬ ‫ورزش‬ ‫‪74 -77‬‬ ‫جنگ سرد‬ ‫تاریخ همیشه قضاوت کننده خوبی است‬ ‫مورينيويايران‬ ‫رفتار دوگانه‬ ‫تحريريه‪:‬‬ ‫ي‬ ‫دبیر تحريريه و سياست‪ :‬مصطفي صادق ‬ ‫دبیر فرهنگ‪ :‬سيدرضا صائمي‬ ‫دبیر جهان‌اسالم و دين‌وتاريخ‪ :‬مصطفي شوقي‬ ‫دبیر بين‌الملل‪‌:‬سعيده سادات فهري‬ ‫دبير ديدار‪ :‬افشين خماند‬ ‫دبير بازار‪ :‬مصطفي ميري ‬ ‫دبیر ورزش‪ :‬مهدي ربوشه‬ ‫دبیر خبرنامه‪ :‬علي حاجي‌ناصري‬ ‫اعضاي تحريريه و همکاران‪ :‬زهير توكلي ‪ -‬ش��اهين فتحيان ‪ -‬شاهده‌يوسفي‬ ‫ياس��ين سيف‌االس�لام ‪ -‬امي��د كرماني‌ه��ا ‪ -‬زه��ره ديان��ي ‪ -‬فاطمه‌ميرزايي‬ ‫ش��يما غفاري ‪ -‬فاطمه كريم خان ‪ -‬زهرا‌راد‪ -‬عاطفه كربالئي‪ -‬محمد تاجيك‬ ‫حسين غالمي‪ -‬فاطمه سيف‪ -‬حميدرضا نصيري‌نژاد‪ -‬مسعود نجفي‬ ‫دبيراجرايي‪ :‬سمانه مومني‬ ‫مدير فني و هنري‪ :‬نيما ملك‌نيازي‬ ‫گرافيك و صفحه‌آرايي‪ :‬فاطمه قنائي ‪ -‬علي آجورلو‬ ‫پردازش تصاوير و عكس‪ :‬هومن سليميان‪ -‬امير طاليي‌كيوان و نيوشا‬ ‫ملك‌نيازي‬ ‫تصحيح‪ :‬ژيال شاكري ‪ -‬امير عزيزي‬ ‫حروفچيني‪ :‬داود حشمتي‬ ‫مدير مالي‪ :‬محمد پاليزدار‬ ‫سازمان آگهي‌ها‪ :‬مصطفي ميري‬ ‫بازرگاني و بازاريابي‪ :‬محمدعلي آجورلو‬ ‫امور اداري‪ :‬محمد سرخ‌خواه ‪ -‬محمد شكراللهي‬ ‫انفورماتيك‪ :‬شهرام زحمتي‬ ‫ناظر چاپ‪ :‬بابك اسكندرنيا‬ ‫با تشکر از‪ :‬دكتر اسماعيل تبار‪ -‬مهندس واعظي‪ -‬دكتر آيت‌اله ابراهيمي‬ ‫دكتر غالم‌حسن تقي نتاج ‪ -‬حسين زندي ‪ -‬احمد طاليي ‪ -‬مهندس بختياري‬ ‫مهندس صدوقي‪ -‬حسين مجاهدي ‪ -‬حاج‌آقاتوکلي ‪ -‬هادي انباردار‬ ‫سيد عارف علوي ‪ -‬رضا راستي ‪ -‬ابراهیم صفرلکی‪ -‬دکتر زارعیان‬ ‫عليرضا حسن‌زاده ‪ -‬دکتر بهرامپور‬ ‫سازمان آگهي‌ها‪ :‬تلفن‪0912 - 5169927 :‬‬ ‫چاپ‪ :‬هنر سرزمين سبز‬ ‫توزيع‪ :‬نامه امروز‬ ‫نشاني ‪ :‬تهران‪ ،‬خيابان شهيد بهشتي‪ ،‬خيابان پاكستان‪ ،‬كوچه دوازدهم‪،‬‬ ‫پالك ‪ ،24‬واحد ‪1‬‬ ‫تلفن ‪88171506-8 :‬‬
‫رويداد‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪12‬‬
‫زنده باد انقالب اسالمي‬ ‫خبرنامه‬ ‫راهپيمايي پرشكوه ‪22‬بهمن دوستان انقالب‬ ‫را خوشحال و دشمنان را ناراحت كرد‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪13‬‬
‫سر مقاله‬ ‫راه‌هاي پيروزي گفتمان انقالب اسالمي در انتخابات ‪92‬‬ ‫تحليلي درباره جدال ميان روايت ايراني‪-‬روايت آمريكايي‬ ‫سعيد آجورلو‪/‬سردبير‬ ‫خبرنامه‬ ‫در روزهايي ك��ه م ي‌گ��ذرد اقتصاد در ميان��ه روابط‬ ‫بي ن‌الملل – سياس��ت خارجي اي ران – و سياست داخلي‬ ‫اي ران قرار گرفته است؛ اقتصاد در منطق غرب به مثابه متغير‬ ‫مستقلي انگاشته شده كه با تاثيرگذاري بر متغير واسط –‬ ‫ناآرام ي‌هاي اجتماعي – متغير وابس��ته كه سياست‌هاي‬ ‫هسته‌اي و منطقه‌اي اي ران است را با تغيير مواجه م ي‌كند‪ .‬در‬ ‫چارچوب منطق غرب‪ ،‬انتخابات رياست‌جمهوري سال‪1392‬‬ ‫به ابزاري ب راي تغيير سياس��ت‌هاي اي ران تبديل م ي‌شود و‬ ‫هر يك از گروه‌هاي سياسي و نامزدهاي انتخاباتي در نگاه‬ ‫غرب به نسبت نزديكي و دوري به اين هدف مورد تحسين يا‬ ‫سرزنش قرار م ي‌گي رند‪.‬‬ ‫اگر تا پيش از اين‪ ،‬روابط بي ن‌الملل دولت‌ها را به عنوان‬ ‫واحدهاي سياسي مس��تقل در نظر م ي‌گرفت و سياست‬ ‫دولت‌ها را به عنوان داد‌ه در نظام سيستمي بي ن‌المللي فرض‬ ‫م ي‌كرد كه در فرآيند اين نظام به خروجي و ستانده تبديل‬ ‫م ي‌شدند و اگر سياست علم بايد‌ها و رابطه از باال به پايين‪ ،‬از‬ ‫حاكمان به مردم است و تدابير دولت‌ها را ذيل نيل به اهداف‬ ‫جديد‪ ،‬حل منازعه‪ ،‬ايجاد همبستگي و حفظ ارزش‌ها تفسير‬ ‫م ي‌نمود و جامع ه‌شناسي سياس��ي برعكس از واقعيات‪،‬‬ ‫هس ت‌ها و شكاف‌ها سخن به ميانه م ي‌آورد و تاثيرگذاري‬ ‫جامعه بر دولت را بر س��ر قرار م ي‌دهد‪ ،‬اما آنچه ميان اي ران‬ ‫و غرب حداقل در يك س��ال پيشين گذشته است‪ ،‬عبور از‬ ‫نظريه‌هاي كالس��يك روابط بي ن‌الملل‪ ،‬علوم سياسي و‬ ‫جامع ه‌شناسي سياسي است‪.‬‬ ‫روايت غ ربي و به خصوص آمريكايي از تحريم‌و فشار‬ ‫اقتصادي به عنوان ابزار شكاف اجتماعي و نارضايتي و نا‌آرامي‬ ‫و آش��وب بهره م ي‌برد تا در نهايت بر سياست‌رسمي اي ران‬ ‫تاثير بگذارد و اين تلفيقي از روابط بي ن‌الملل‪ ،‬جامع ه‌شناسي‬ ‫سياسي و سياست است؛ با اس��تفاده ابزاري از اقتصاد و به‬ ‫تعبيري گروگان گرفتن جامعه و سياست به وسيله اقتصاد‪.‬‬ ‫در اين نوشتار سعي م ي‌كنيم ابتدا با تفكيك سياست‬ ‫ت داخلي به تبيين دو روايت آمريكايي و‬ ‫خارجي از سياس�� ‌‬ ‫اي راني بپردازيم و سپس باتوجه و دقت بر مسائل سياست‬ ‫داخلي اي ران‪ ،‬در نهايت با تلفيق دو بخش روابط بي ن‌الملل و‬ ‫سياست داخلي به اين سوال پاسخ دهيم كه «چگونه روايت‬ ‫اي راني م ي‌تواند بر روايت‌آمريكايي در موضوع هسته‌اي و‬ ‫رقابت هاي منطقه‌اي غلبه کند؟»‬ ‫فرضيه اين نوش��تار اما بر اين گزاره اس��توار اس��ت‬ ‫كه «پي��روزي گفتم��ان انق�لاب اس�لامي در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري ‪ ١٣٩٢‬زمينه‌ساز ب رتري روايت اي راني مقابل‬ ‫روايت آمريكايي – غ ربي خ واهد شد‪».‬‬ ‫ايران در صحنه سياست خارجي‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫طي ماه‌هاي آينده مصاف ميان روايت اي راني و روايت‬ ‫آمريكايي آرايش آينده منطقه را مشخص خ واهد كرد‪ .‬روايت‬ ‫آمريكايي مقطع فعلي را ب راي پيوند زدن «فشار» و «مذاكره»‬ ‫به يكديگر مناسب م ي‌داند و «مذاكره به عنوان راه نجات»‬ ‫را به مثابه سياست تشويقي مورد تاكيد قرار م ي‌دهد‪ .‬در اين‬ ‫روايت ادامه تحريم‌ه��ا به عالوه انتخابات س��ال ‪ ١٣٩٢‬به‬ ‫عنوان دو چالش اساس��ي نظام‪ ،‬صحنه سياست‪ ،‬اقتصاد‬ ‫و جامعه را دگرگون خواهد‌كرد و به همين واس��طه متغير‬ ‫خارجي تحت عنوان مذاكره به عنوان نسخه نجات اقتصاد‬ ‫و بخشي از ديپلماسي عمومي دولت آمريكا سعي در پيوند‬ ‫زدن چالش‌هاي منطقه‌اي واشنگتن با مسائل داخلي اي ران‬ ‫دارد تا در نهايت‪ ،‬حكومت اي ران راه عبور از بحران‌هاي داخلي‬ ‫را در مذاكره با آمريكا بيابد؛ مذاكره‌اي كه در آن دست باال با‬ ‫واشنگتن است و اي ران از سر ناچاري باید به مذاكر‌ه تن دهد‪.‬‬ ‫تبديل انتخابات آينده اي ران به رفراندومي ب راي مذاكره با‬ ‫آمريكا ادامه پروژه‌اي است كه از پيشنهاد مذاكره پيش دستانه‬ ‫واشنگتن و «جو بايدن» م ي‌گذرد؛ مذاكره‌اي كه يك سوي آن‬ ‫با تهديد نظامي آمريكا و متحدانش با جمله تكراري «همه‬ ‫گزينه‌ها روي ميز است» بازتوليد م ي‌شود و طرف ديگر آن با‬ ‫«مذاكره به مثابه نجات اقتصاد اي ران» پوشش داده م ي‌شود‪.‬‬ ‫در روايت آمريكاي��ي همچنان به رغ��م تاكيد جان‬ ‫كري و هگل بر عبور از سياس��ت مهار‪ ،‬تمي رئاليس��تي و‬ ‫قدرت‌محور حاكم است كه رگه‌های قدرتمندی از سياست‬ ‫‪ Regime change‬در دو سطح نرم و سخت‪ ،‬تالش ب راي‬ ‫بازتوليد آشوب اجتماعي مانند س��ال ‪ ،١٣٨٨‬قبل و بعد يا‬ ‫هنگام برگزاري انتخابات مشاهده م ي‌شود‪ .‬تهديد ماهيت‬ ‫‪ State‬در اي ران و تمركز بر مهار و بازدارندگي كه در نهايت بر‬ ‫معادله برد – باخت در رابطه اي ران – آمريكا تاكيد م ي‌كند از‬ ‫عناصر اصلي اين روايت هستند‪.‬‬ ‫در روايت اي راني ام��ا بر تئوري‌هاي نئورئاليس��تي و‬ ‫منطقه‌اي تاكيد م ي‌شود‪ .‬اينكه مش��كالت خاورميانه نه‬ ‫از طريق سياس��ت‌هاي مهار و بازدارندگ��ي ‪ -‬كه به تنش‪،‬‬ ‫توازن قوا و خشونت م ی‌انجامد – كه ب راساس تئوري‌های‬ ‫نئورئاليستي با تاكيد بر نقش قدرت‌هاي منطقه‌اي از جمله‬ ‫اي ران قابل حل اس��ت‪ .‬در روايت اي راني‪ ،‬با تاكيد بر افزايش‬ ‫امنيت بازيگران به جاي افزایش قدرت آنها‪ ،‬نقش‌ها به شدت‬ ‫مورد توجه هستند و حفظ ساختار قدرت در خاورميانه باتوجه‬ ‫بهمفاهيميچوندشمنياسرائيلبامسلمانانولزوموحدت‬ ‫جهاناسالم‪،‬تبيينوتفسيرم ي‌شوند‪.‬طبيعتاسياست‌هاي‬ ‫آمريكايي چون تغيير نظام و مهار يا بازدارندگي اساس��ا با‬ ‫ت خارجي جمهوري اسالمي‬ ‫دكترين استقالل‌محور سياس ‌‬ ‫ناسازگار است و مانع بزرگي ب راي مذاكره با اي ران محسوب‬ ‫م ي‌ش��ود‪ .‬در اين ميان خارج كردن منافقين از فهرس��ت‬ ‫تروريس��تي دولت آمريكا و تحريم ف��روش نفت و تحريم‬ ‫بانك مركزي از فكت‌هايي هستند كه تالش آمريكا را ب راي‬ ‫‪ Regime Change policy‬نمايان م ي‌كند‪.‬‬ ‫تاكي دات رهبر انقالب در سخنراني ‪‌١٩‬بهمن به طور‬ ‫ت‌جمهوري اس�لامي را نمايان‬ ‫صريح‪ ،‬ن��گاه اي راني و رواي ‌‬ ‫م ي‌كند‪ ،‬ايشان در اين سخنراني‪ ،‬پيش��نهاد مذاكره بدون‬ ‫حسن نيت و در شرايط ناب رابر را گفت‌وگو به «قصد فريب»‪،‬‬ ‫«مذاكره ب راي مذاكره» و «مذاكره ب��ه صورت تاكتيكي»‬ ‫توصيف نمودند‪ .‬رهبري در عين حال تحريم‌هاي غرب را از‬ ‫نشانه‌هاي سوءنيت آنها توصيف كردند و اين سوال را ب راي‬ ‫طرف آمريكايي مطرح نمودند كه «آيا سخن گفتن از مذاكره‬ ‫همزمان با ادامه فشار و تهديد‪ ،‬اصوال معنايي دارد؟»‬ ‫اين سوالي اس��ت كه طرف آمريكايي از پاسخ به آن‬ ‫ناتوان اس��ت؛ چراكه تئوري فش��ار و مذاكر‌ه از اساس دچار‬ ‫تناقض است و در نگاه آمريكايي اين واقعيت لحاظ نشده كه‬ ‫ای ران بازیگر زميني كه يك سوي آن فشار و سوي ديگر آن‬ ‫مذاكره باشد‪ ،‬نیست‪ .‬منطق اي راني اما مستظهر به حمايت‬ ‫افكار عمومي است‪ ،‬آنچنان كه موسسه نظرسنجي گالوپ‬ ‫طبق پرسش تلفني از‪ ١٠٠٠‬اي راني‪ ٦٣،‬درصد اي رانيان را موافق‬ ‫ادامه فعالي ت‌هاي هسته‌اي اي ران اعالم كرده و از سوي ديگر‬ ‫در يافته‌هايش مشخص كرده كه ‪ ٤٧‬درصد اي رانيان‪ ،‬آمريكا‬ ‫يدانند و فقط‪ ١٠‬درصد آنها‬ ‫را مسئول تحريم‌ها عليه اي ران م ‌‬ ‫حكومت اي ران را مس��ئول م ي‌پندارند؛ تقريبا ‪ ٣٠‬درصد هم‬ ‫يدانند‪.‬‬ ‫اسرائيل‪ ،‬غرب و سازمان ملل را در اين زمينه مقصر م ‌‬ ‫از نتاي��ج مهم اي��ن نظرس��نجي پيروزي اي��ران در‬ ‫سياست‌هاي رس��انه‌اي و شكس��ت آمريكا در ديپلماسي‬ ‫عمومي است و شاهدي بر ناكارآمدي تئوري فشار و مذاكره‪.‬‬ ‫گويا گفتمان حاكم بر جامعه اي ران همچنان رگه‌هاي‬ ‫فراواني از استكبارستيزي در خود دارد و در اين ميان دوگانه‬ ‫خود‪-‬دگر اي��ران در مقابل تئوري آمريكايي «دش��مني با‬ ‫حكومت‪ ،‬دوستي با مردم» دست باال را دارد‪.‬‬ ‫نكته اما اينجاست كه فضاهاي روشنفكري آمريكا در‬ ‫حمايت از سياست‌هاي واشنگتن به شدت فعال هستند و‬ ‫چپ‌گرايي آنها هم‪ ،‬در تاكتي ك‌ها و نه استراتژي‌ها تبلور‬ ‫م ي‌يابد‪ .‬در مقابل روش��نفكران اي راني قطعا در دو س��طح‬ ‫ائتالف ‪ 3‬نفره مخالفتي با ورود ديگ ر‌گزينه‌هاي اصولگرا به ائتالف ندارد‬ ‫‪14‬‬
‫حمايت از سياست‌هاي منطقه‌اي و سياست‌هاي هسته‌اي‬ ‫اي ران به ملت و نظام بدهكارند؛ چه بسا حمايت روشنفكران‬ ‫از سياست‌هاي خارجي اي ران با محفوظ دانستن حق آنها در‬ ‫نقد تاكتي ك‌ها م ي‌توانست فضا را ب راي ديپلماسي عموم ي‌‬ ‫آمريكا نامساعد‌تر سازد‪.‬‬ ‫جدال ميان روايت آمريكايي و روايت اي راني همچنان‬ ‫ادامه دارد‪ .‬مذاكره در شرايط ناب رابر و بدون حس ن‌نيت طرف‬ ‫غ ربي؛ در این مقطع البته حكم به برتري روايت آمريكايي‬ ‫م ي‌دهد‪ .‬اما سوال اينجاست كه اگر در سطح افكار عمومي‬ ‫اي ران يا به‌عبارتي در سطح گفتماني روايت غ ربي دچار بحران‬ ‫است‪ ،‬اما در سطح قدرت عيني روايت اي راني چگونه م ي‌تواند‬ ‫بر روايت آمريكايي – غ ربي پيروز شود؟ یا اینکه چگونه این‬ ‫پیروزی گفتمانی ب راي اي ران به ب رتری عملی و اجرایی تبدیل‬ ‫م ی‌شود؟‬ ‫به اين سوال در پايان مقاله پاسخ م ي‌دهيم‪.‬‬ ‫حسن روحاني‬ ‫محمدرضا عارف‬ ‫ايران در صحنه سياست داخلي‬ ‫اسحاق جهانگيري‬ ‫خبرنامه‬ ‫كاتوليسم مسيحي يا سلف ي‌گري نم ي‌افتند و پويايي فقه‬ ‫شيعه را اصل در تفس��ير متن قرار م ي‌دهند و از ديگر سو‬ ‫به جاي تاكيد صرف بر ناب‌س��ازي كه م ي‌تواند زمينه‌ساز‬ ‫تفكيك ش��ود‪ ،‬بر وحدت كه يكي ش��دن بر س��ر اصول‬ ‫است و اختالف در س��ليقه و تاكتي ك‌ها را ذيل همگرايي‬ ‫در راهبردها با س��ع ه‌صدر و مدارا توصي��ه م ي‌نمايد‪ ،‬اصرار‬ ‫م ي‌كنند و اصالح‌طلباني كه به جاي سخن گفتن از جنبش‬ ‫«دموكراس ي‌خ واهي» كه اساسا با پيش فرض سكوالريستي‬ ‫و خارج از‪ Context‬گفتمان انقالب اسالمي مطرح م ي‌شود‪،‬‬ ‫مرزبندي دارند‪ .‬طغيان عليه فقه را محكوم مي‌‌كنند و سنت‬ ‫اجتهادي حوزه‌هاي علميه را ضامن بقاي دين م ي‌دانند و با‬ ‫عبور از شريعت به بهانه حركت از پوسته به عمق كه با سالح‬ ‫اخالق و عرفان‌گرايي صورت م ی‌گیرد و بعد هم نسب ي‌گرايي‬ ‫را به ساحت دين م ي‌كشاند‪ ،‬همراهی ندارند‪.‬‬ ‫و هر دو البته در مواجهه با غرب هوشيارند و دانا‪ .‬اهل‬ ‫محمد شريعتمداري‬ ‫سياست‌بازي در روابط خارجي نيستند و ديپلماسي را تبديل‬ ‫به وادادن و تس��ليم نم ي‌كنند‪ .‬در نظر آنها ديپلماسي فن‬ ‫رسيدن به خ واسته‌ها و منافع ملي يك كشور است‪ ،‬نه راهي‬ ‫ب راي گذشتن از منافع ملي‪.‬‬ ‫با اين توضيح سوال اصلي اين است كه چه تمهيدي‬ ‫بايد انديشيده شود كه جريان اصيل انقالب در انتخابات ‪٩٢‬‬ ‫پيروز شود؟ يا اينكه راه سياست‌ورزي نيروهاي انقالب ب راي‬ ‫پيروزي در سال ‪ ٩٢‬از چه مسيري م ي‌گذرد؟‬ ‫ب راي پاسخ به اين سوال ابتدا به بررسي اضالع انتخابات‬ ‫‪ ،٩٢‬در سه س��طح اصالح‌طلبان‪ ،‬جريان حامي دولت و در‬ ‫نهايت اصولگرايان م ي‌پردازيم‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫با اين گزاره آغاز م ي‌كنيم كه انتخابات رياست‌جمهوري‬ ‫س��ال ‪ ،1392‬در دو مرحله پيش از رقاب��ت و رقابت‪ ،‬ميان‬ ‫نيروهاي اصيل انقالب و جريان‌ه��اي زاويه‌دار با گفتمان‬ ‫انقالب اسالمي شكل م ي‌گيرد‪.‬‬ ‫طرفداران جريان انقالب اسالمي‪ ،‬در دو سطح گفتمان و‬ ‫اجرا قابل تمييز هستند‪ ،‬چه آنكه در ميان اين جريان مي‌‌توان‬ ‫هم به اصولگرايان و هم به برخي از اصالح‌طلبان اشاره كرد؛‬ ‫آنچنان كه در جريان زاويه‌دار با گفتمان انقالب اس�لامي‪،‬‬ ‫ن برخاس��ته از‬ ‫م ي‌توان به اصالح‌طلبان تندرو و البته جریا ‌‬ ‫اصولگرایی که اکنون از اصولگرایی عبور کرد‌ه هم اشاره كرد‪.‬‬ ‫گفتمان انقالب اسالمي معتقد به واليت فقيه‪ ،‬پيوند‬ ‫عميق با روحانيت‪ ،‬مشروطه بودن جمهوريت نظام به اصول‬ ‫دينيواسالميتنظام‪،‬عدمتعارضمليتومذهب‪،‬مخالفت‬ ‫با هرگونه گفتمان افراطي س��نت‌گرايانه و اخباري‌گري در‬ ‫تفسير دين‪ ،‬سكوالريسم ديني و ليب راليسم فرهنگي و البته‬ ‫گفتمان ناسيوناليستي و شوونيستي است و در عين حال‬ ‫طرفدار اجتهاد در فروع ب راس��اس اصول و وحدت‌گرايي به‬ ‫جاي خالص‌سازي پياپي ‪ -‬كه در مقطع كنوني جز تفرق و‬ ‫شعب ه‌شعب ه‌شدن حاصلي نخ واهد داشت – است‪.‬‬ ‫اين گفتمان هم در ميان اكثري��ت اصولگرايان و هم‬ ‫در ميان برخي از اصالح‌طلبان هواخواهاني دارد‪ .‬چنان كه‬ ‫اصولگرايان معتقد به گفتمان انقالب اسالمي‪ ،‬اجتهاد‌گرايي‬ ‫را مقابل اخبارگرايي و عقل را مقابل جمود و س��نت‌گرايي‬ ‫محض قرار م ي‌دهند و در دام بنيادگرايي برگرفته از س��نت‌‬ ‫اصالح‌طلبان‬ ‫ش��كافي كه از اوايل ده��ه ‪ ٨٠‬مي��ان اصالح‌طلبان‬ ‫آغاز ش��ده بود و تحت عن��وان معتدل ‪-‬تن��درو در ادبيات‬ ‫پيروزي گفتمان انقالب اسالمي در انتخابات رياست‌جمهوري‪ ١٣٩٢‬زمينه‌ساز برتري روايت اي راني مقابل روايت آمريكايي – غ ربي خواهد شد‬ ‫طي ماه‌هاي آينده مصاف ميان روايت اي راني و روايت آمريكايي آرايش آينده منطقه را مشخص خواهد كرد‬ ‫گفتمان حاكم بر جامعه اي ران همچنان رگه‌هاي ف راواني از استكبارستيزي در خود دارد و در اين ميان دوگانه خود‪/‬دگر اي ران در مقابل تئوري‬ ‫آمريكايي «دشمني با حكومت‪ ،‬دوستي با مردم» دست باال را دارد‬ ‫اصولگ رايان معتقد به گفتمان انقالب اسالمي‪ ،‬اجتهاد‌گ رايي را مقابل اخبارگ رايي ق رار م ي‌دهند و پويايي فقه شيعه را اصل در تفسير متن ق رار‬ ‫م ي‌دهند و از ديگر سو به جاي كوبيدن بر طبل ناب‌سازي بر وحدت اص رار م ي‌كنند‬ ‫تبديل كردن انتخابات‪ ٩٢‬به صحنه رقابت درون‌گروهي اصولگ رايان‪ ،‬حركت از وحدت به ناب‌سازي و در نهايت متفرق كردن نيروهاي انقالب‬ ‫روشی اص ولگ رایانه و منشی برخاسته از گفتمان انقالب نیست‬ ‫‪15‬‬
‫خبرنامه‬ ‫سياس��ي اي ران رايج ش��د‪ ،‬پس از انتخابات ‪ ٨٨‬از س��ويي‬ ‫تبديل به دوگانه اصالح‌طلبان درون نظام ‪ -‬اپوزيس��يون‬ ‫گردي��د و در آس��تانه انتخابات س��ال آين��ده در چارچوب‬ ‫ميانه‌رو‪ -‬ساختار‌شكن قابل توصيف است‪ .‬عبور از مرزهاي‬ ‫قانوني‪ ،‬عبور از قانون اساس��ي‌‪ ،‬عدم الت��زام به حاكميت‬ ‫جمهوري اسالمي به همراه تالش از ط ريق راه‌هاي سياسي‬ ‫و امنيتي ب��راي تغيير نظام در اي��ران از ويژگ ي‌هاي جريان‬ ‫ساختارشكن اس��ت كه حتی برخی از اصالح‌طلبان تندرو‬ ‫را به اپوزيس��يون جمهوري اس�لامي تبديل کرده اس��ت‪.‬‬ ‫اين جريان البته هواداراني از نخب��گان در داخل اي ران هم‬ ‫دارد كه با پيش كش��يدن برخي ش��روط و زير سوال بردن‬ ‫انتخابات آزاد در اي ران‪ ،‬پروژه «انتخابات به مثابه اعتراض»‬ ‫را دنبال م ي‌كنند‪.‬‬ ‫نكت��ه مهم ام��ا تف��اوت گذاش��تن مي��ان جريان‬ ‫ساختار‌‌شكن و جريان اصالح‌طلب وفادار به انقالب است‪.‬‬ ‫به صورت كلي هرگونه تالشي ب راي يكي انگاشتن اين دو‬ ‫جريان منجر به خروج طيفي از وفاداران و معتقدان به نظام‬ ‫از دايره انقالب اسالمي خواهد شد و مسلما راهي غير از‬ ‫جذب حداكثري و دفع حداقلي را پيش م ي‌كشد و در عين‬ ‫حال هرگونه تالش ب راي عدم شركت اصالح‌طلبان معتقد‬ ‫به نظام و داراي مرز با ساختارش��كنان در انتخابات ‪ ٩٢‬با‬ ‫استراتژي مورد‌نظر حاكميت مبني بر برگزاري انتخابات‬ ‫پرشور در تضاد است‪ .‬اظهارنظرهاي برخي از اصولگرايان‬ ‫مبني بر اينكه اصالح‌طلبان در انتخابات شركت نم ي‌كنند‪،‬‬ ‫پس بايد باب رقابت درون گروهي را باز كرد‪ ،‬اساس��ا نه با‬ ‫واقعيت صحنه سياسي كشور تناسب دارد و نه در نهايت‬ ‫به نفع نظام است‪.‬‬ ‫اصالح‌طلباني كه طبق تع ريف قبل وفادار به گفتمان‬ ‫انق�لاب اس�لامي و رهبري حض��رت آي��ت‌اهلل خامنه‌اي‬ ‫هس��تند بايد در انتخاب��ات ش��ركت كنن��د‪ .‬از همين رو‬ ‫تبديل كردن انتخابات ‪ ٩٢‬به صحن��ه رقابت درون‌گروهي‬ ‫اصولگرايان‪ ،‬حركت از وحدت به ناب‌سازي و در نهايت متفرق‬ ‫كردن نيروهاي انقالب ‪،‬روشی اصولگرایانه و منشی برخاسته‬ ‫از گفتمان انقالب نیست‪.‬‬ ‫در اين مي��ان البته اصالح‌طلبان دچ��ار چالش‌هاي‬ ‫دروني هس��تند‪ .‬برخي افراد كه نقش پدرخوانده اصالحات‬ ‫را ب راي خود قائلند و به نوعي از ساختارش��كنان محسوب‬ ‫م ي‌شوند‪ ،‬به‌دنبال مشاركت ب راي تغيير رفتار نظام و حتي‬ ‫ايجاد تغيي راتي در قانون اساسي هستند‪ .‬برخي ديگر از آنها‬ ‫هم به دنبال پايين آمدن موضع نظام و در نهايت باال‌آوردن‬ ‫گفتمان «مذاكره به منزله سازش» طي دوران رقابت‌هاي‬ ‫انتخاباتيهستند‪.‬‬ ‫با وجود اختالف دروني اما اصالح‌طلبان در نهايت به‬ ‫واس��طه «تجربه نهضت آزادي» حضور در متن را به قهر و‬ ‫رفتن به حاشيه ترجيح م ي‌دهند و در نهايت شايد به قصد‬ ‫گرانفروشي در لحظات نهايي قصد ورود به انتخابات كنند‪.‬‬ ‫در اين ميان حضور افرادي چون آقایان حسن روحاني‪،‬‬ ‫تبديل انتخاب��ات آينده اي ران ب��ه رف راندومي ب راي‬ ‫مذاكره با آمريكا ادامه پروژه‌اي اس��ت كه از پيش��نهاد‬ ‫مذاكره پيش دستانه واشنگتن و «جو بايدن» م ي‌گذرد؛‬ ‫مذاكره‌اي كه يك س��وي آن با تهديد نظامي آمريكا و‬ ‫متح دانشباجملهتك راري«همهگزينه‌هارويميزاست»‬ ‫بازتوليد م ي‌ش��ود و طرف ديگر آن با «مذاكره به مثابه‬ ‫نجات اقتصاد اي ران» پوشش داده م ي‌شود‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫اسحاق جهانگيري‪ ،‬محمدرضا عارف و محمد شريعتمداري‬ ‫و افرادي از اين دست م ي‌تواند هم خ واسته‌هاي اصالح‌طلبان‬ ‫را برآورده كند و هم زمينه برگزاري انتخاباتي پرشور را فراهم‬ ‫سازد‪ .‬البته در اين ميان ط راحي آقاي هاشمي هم از اهميت‬ ‫بااليي برخوردار اس��ت؛ چراك��ه حمايت هاش��مي از ورود‬ ‫گزينه‌هاي معتدل هم تجديد ميثاقي اس��ت از جانب وي‬ ‫با گفتمان انقالب و هم نويد‌دهنده فاصله گرفتن ايش��ان‬ ‫از جريانات ساختارشكن كه برخي ش��واهد آن‌هم در چند‬ ‫سخنراني اخير وي مشاهده م ي‌شود‪.‬‬ ‫يدانند‬ ‫اصالح‌طلبان به‌نظر آنقدردرسسياست‌ورزيم ‌‬ ‫كه صف خود را از ساختارشكنان جدا كنند‪ ،‬همانقدر كه به‬ ‫وضعيتفعليخودكهمانندبدنب ي‌سراستبهخوبيواقف‬ ‫هستند‪ .‬در اين ميان اصولگرايان بايد با ترغيب اصالح‌طلبان‬ ‫ميانه‌رو ب راي ورود به صحنه رقابت به چند هدف مشخص‬ ‫دست يابند؛‬ ‫‪ – 1‬برقراري زمينه برگزاري انتخابات پرشور و امن‪.‬‬ ‫‪ – 2‬خارج كردن گفتمان ساختارشكنان از دسترس با‬ ‫اعتبار دادن به اصالح‌طلبان وفادار به انقالب اسالمي‪.‬‬ ‫‪ – 3‬كم��ك ك��ردن ب��راي پوس��ت‌اندازي س��ران‬ ‫اصالح‌طل��ب ك��ه ب��ه واس��طه ترديده��اي ف��راوان‬ ‫در س��ه س��ال گذش��ته نتوانس��تند اعتم��اد نظ��ام‬ ‫را كسب كنند‪.‬‬ ‫‪ – 4‬فاصله گذاشتن ميان جريان راست اصالحات با‬ ‫محوريت هاش��مي و جريان چپ اصالحات كه افراد تندرو‬ ‫س��عي دارند اراده خود را به آنها تحميل كنند كه در نهايت‬ ‫اين هماني هاشمي (طيف راس��ت) با اصالح‌طلبان مورد‬ ‫ترديد قرار خواهد گرفت‪ .‬در اين ميان اين نكته بايد به دقت‬ ‫مورد توجه اصولگرايان باشد كه ساختن تصويري كه در آن‬ ‫هاشمي و اصالح طلبان يكي فرض شوند در نهايت گزاره‬ ‫واقعي اختالفات مي��ان طيف چپ و راس��ت اصالحات را‬ ‫پوشش نم ي‌دهد‪.‬‬ ‫جريان حامي دولت‬ ‫به صورت كلي دولت داراي دو سطح اجرايي و سياسي‬ ‫است‪ .‬سطح اجرايي دولت مانند تمامي دولت‌هاي پس از‬ ‫انقالب مورد حمايت حاكميت است‪ ،‬اما در سطح سياسي‬ ‫به واس��طه تفاوت‌هاي گفتماني كه ذي��ل مكتب اي راني‪،‬‬ ‫بیداری انسانی‪ ،‬اسالم ای رانی و برخی دیگر از مفاهیم پدید‬ ‫آمد‪ ،‬اکثریت اصولگرایان حس��اب خود را از جریان سیاسی‬ ‫دولت جدا کردند‪ .‬در عین حال ام��ا دو گرایش عمده میان‬ ‫اصولگرایان در مقابل دولت وجود دارد؛‬ ‫‪ – 1‬تقابل و ستیز با جریان اجرایی و سیاسی دولت‪.‬‬ ‫‪ – 2‬حمای��ت از جریان اجرایی و س��کوت ی��ا انتقاد‬ ‫مصلحانه از جریان سیاسی دولت‪.‬‬ ‫توصی ه‌های بزرگان نظام پس از ماجرای برکناری آقای‬ ‫مصلحی‪ ،‬عمدتا به حمایت از جریان اجرایی ب رای تمشیت‬ ‫امور مردم و تبدیل نکردن انتقاد از جریان سیاسی دولت به‬ ‫مساله اصلی کشور متمرکز بود‪ .‬این رویکرد البته از سوی‬ ‫برخی از دوستان اصولگرا به خصوص در پارلمان مورد توجه‬ ‫قرار نگرفت و در نهایت ستیز و نزاع بر روابط اصولگرایان و‬ ‫دولت حاکم شد‪.‬‬ ‫باتوجه به ش��رایط موجود در مورد نامزدهای جریان‬ ‫حامی دولت ک��ه برخی وجه��ه اجرایی مانن��د مهندس‬ ‫نیکزاد دارند و برخی صورتی گفتمانی مانند آقای مشایی‬ ‫و برخی دیگر هم مانند دکتر صالحی تکنوکرات محسوب‬ ‫م ی‌شوند‪ ،‬هنوز گویا تصمیم‌نهایی گرفته نشده و انگار در‬ ‫دو سطح گفتمانی ‪ -‬سیاسی و اجرایی نامزدهای مختلفی‬ ‫قابل طرح هستند‪ ،‬از همین رو تالش عمده اصولگرایان‬ ‫باید همچنان بر حمایت از جریان اجرایی دولت ب رای تدبیر‬ ‫در امور مردم باشد‪ .‬ضمن اینکه اصولگرايان باید با هرگونه‬ ‫رفتار غی راخالقی و خارج از عرف به ش��یوه اصولگرایانه و‬ ‫اخالقی مرزبندی كنند؛ چ��را كه در گفتمان انقالب هدف‬ ‫وسیله را توجیه نم ی‌کند‪.‬‬ ‫اصولگرایان باید به این نکته دقت کنند که بخش��ی‬ ‫از رقابت انتخابات ‪ ،92‬پیش از رقابت اصلی آغاز م ی‌شود‪ .‬از‬ ‫همین رو هرگونه بزرگنمایی رسانه‌ای جریان سیاسی دولت‬ ‫بازی در زمین «رقابت پیش از رقابت» است‪ .‬چرا‌که ممکن‬ ‫است محدودیت‌های قانونی پیش روی هر جریان سیاسی‬ ‫چه اصولگرا و چه اصالح‌طلب‪ ،‬تغیی راتی در نامزدهای مورد‬ ‫نظر آنها بدهد و اینجاست که انرژی مصرف شده در رقابت‬ ‫استراتژی طرفداران گفتمان انقالب اسالمی‬ ‫بهبودوضعیت‬ ‫اقتصادی‬ ‫پذیرشنقش‬ ‫منطقه‌ای ایران‬ ‫زمینه پذیرش روایت ایرانی‬ ‫و باالآمدن نظریه‌های‬ ‫نئورئالیستی‬ ‫دست باالی ایران در‬ ‫مذاکرات مختلف به‌واسطه‬ ‫دولت اسالمی و مورد‬ ‫اعتمادحاکمیت‬ ‫ثباتنظامدرصحنهداخلی‬ ‫وعبورازبحرانوتهدید‪ 92‬و‬ ‫تبدیلآنبهفرصت‬ ‫پیروزی گفتمان و نامزد‬ ‫انقالب اسالمی‬ ‫سناریوی آمريكا و غرب‬ ‫کشاندن ایران‬ ‫به میز مذاکره در‬ ‫شرایطبی‌ثباتی‬ ‫‪16‬‬ ‫ادامه سیاست‌های‬ ‫رئالیستیونگاه‬ ‫آمریکایی‬ ‫دست پایین ایران در‬ ‫مذاکرات هسته‌ای‬ ‫و منطقه‌ای‬ ‫ادامه بحران در حاکمیت‬ ‫و حاکمیت دوگانه‬ ‫بی‌ثباتینظام‬ ‫پیروزی‌‌گفتمانمخالفان‬ ‫انقالب یا تبدیل فرصت‪92‬‬ ‫بهتهدید‬
‫قبل از رقابت از جانب اصولگرایان بر انرژی رقیب م ی‌افزاید‪.‬‬ ‫ضمناینکهتالشعمدهاصولگرایانبایدمعطوفبههژمون‬ ‫شدن جریان اجرایی بر جریان سیاسی باشد و مهم‌تر از آن‬ ‫حفظ آقای احمدی‌نژاد درون دایره گفتمان انقالب اسالمی؛‬ ‫یا به عبارتی حفظ ایشان از خاستگاهی که ب رآمده‌اند‪،‬باشد‪.‬‬ ‫اینجاست که باید مرز میان نظارت و خصومت‪ ،‬انتقاد و‬ ‫دشمنی و رقابت و ستیز مشخص شود‪.‬‬ ‫اس��تراتژی کلی حاکمیت به نظر تالش ب رای عبور‬ ‫نکردن جریان حامی دولت از مرزهای گفتمانی و باز‌نکردن‬ ‫فایل خروج از سیاست‌ورزی است‪ .‬در این میان جریان حامی‬ ‫دولت هم مانند اصولگرایان وظیفه دارد تا مرزهای گفتمانی‬ ‫و قانونی حاکمیت و نظام را حفظ نماید‪.‬‬ ‫سعيد جليلي‬ ‫اصولگرایان‬ ‫عليرضا زاكاني‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫در میان اصولگرایان به صورت کلی سه طیف اصلی‬ ‫وجود دارد؛ ‪ – 1‬اصولگرایان معتقد به گفتمان س��وم تیر یا‬ ‫پ اصولگرایان که جبهه پایداری‪ ،‬جمعیت رهپویان و‬ ‫جناح چ ‌‬ ‫ایثارگران را شامل م ی‌شود‪.‬‬ ‫‪ – 2‬اصولگرایان سنتی یا طیف راست اصولگرایان که‬ ‫نماد آن جبهه پیروان خط امام و رهبری است‪.‬‬ ‫‪ – 3‬اصولگرای��ان منتق��د دول��ت که اف��رادی مانند‬ ‫محمد‌‌باقر قالیباف یا حتی محسن رضایی را شامل م ی‌شود‬ ‫و در میانه دو طیف راست و چپ اصولگرایان قرار م ی‌گی رند‪.‬‬ ‫تجربه ائتالف در انتخابات مجل��س نهم تا حدودی‬ ‫اصولگرایان را تحت هدایت یک کانون مرکزی تش��کیل‬ ‫ش��ده از روحانیون و بزرگان اصولگرا ق��رار داد تا جایی که‬ ‫از طی��ف چ��پ اصولگرای��ان جز جبه��ه پای��داری بقیه‬ ‫گروه‌ه��ا در این جبه��ه حاض��ر بودند‪ .‬طیف راس��ت هم‬ ‫به صورت کامل در ائتالف مشارکت کرد و حتی اصولگرایان‬ ‫منتقد دولت ه��م در این می��ان نماینده داش��تند‪ .‬ائتالف‬ ‫س��ه‌نفره ب��رای انتخابات ریاس��ت‌جمهوری س��ال ‪ 92‬به‬ ‫نوعی بازتولید تجرب��ه وحدت در مجلس نهم اس��ت؛ به‬ ‫نحوی که آقایان علی‌‌اکبر والیت��ی‪ ،‬غالمعلی حداد‌عادل‬ ‫و محمدباق��ر قالیباف را م ی‌ت��وان به ترتی��ب نزدیک به‬ ‫جناح راس��ت‪ ،‬چپ و میان��ه اصولگرایان دانس��ت‪( .‬با این‬ ‫توضی��ح که توصی��ف چپ و راس��ت هی��چ بار ارزش��ی‬ ‫ن��دارد و تنها ب��رای بهت��ر نش��ان دادن آرایش سیاس��ی‬ ‫انتخاب شده است‪).‬‬ ‫افراد حاضر در ائتالف سه‌نفره به گفته برخی از اعضای‬ ‫ائتالف و مدیر اجرای��ی آن از کف رای مناس��بی برخوردار‬ ‫هس��تند‪ .‬در عین حال به گفته اعضای ائتالف نسبت به‬ ‫تمکین به نامزد خروجی‪ ،‬تعهد اخالقی و عقیدتی دارند‪ .‬درباره‬ ‫این ائتالف گرچه در ابتدا شبهه‌های فراوانی ایجاد گردید و‬ ‫برخی منتقدان به آن تاختند‪ ،‬اما با گذشت زمان بر مرجعیتش‬ ‫افزوده شده‪ ،‬تاجایی که حتی جبهه پیروان هم سه عضو این‬ ‫ائتالف را در فهرست ‪ 7‬نفره‌اش قرار داده است‪.‬‬ ‫مرجعیت این ائتالف از سویی سه عضو حاضر در آن را‬ ‫ب راساس اصل «اوفوا بالعقود» ملزم به خارج نشدن از قواعد‬ ‫ائتالف م ی‌کند و در عین ح��ال راه تکثر نامزدها را م ی‌بندد‬ ‫و زمینه پیروزی اصولگرایان در مرحل��ه اول انتخابات ‪ 92‬را‬ ‫فراهم م ی‌کند‪ .‬این ائتالف اما از این نظر که راه را ب رای ورود‬ ‫نامزدهایی که واجد شرایط هس��تند و از کف رای مناسب‬ ‫برخوردارند باز کرده و این انعطاف را در خود ایجاد نموده که‬ ‫سایر نامزدها و گروه‌های اصولگرا در مشورت با ائتالف سه‬ ‫نفره وارد صحنه انتخابات ش��وند‪ ،‬چراکه به گفته حاضران‬ ‫ائتالف‪ ،‬این تشکل مبنای معنوی دارد نه مادی که این خود‬ ‫البته وظیفه آنها را دشوارتر م ی‌نماید‪.‬‬ ‫در عین حال دعوت آقای مظفر از دکترلنکرانی ب رای‬ ‫حضور در ائتالف سه نفره خود گویای انعطاف فراوان ائتالف‬ ‫در تعامل با سایر گروه‌های اصولگرا از جمله جبهه پایداری‬ ‫است‪ .‬ائتالف سه‌نفره مبنای خود را بر وحدت ب رای استمرار‬ ‫به پیروزی گفتمان انقالب اسالمی در انتخابات‪ 92‬نم ی‌کند‪،‬‬ ‫جواب نم ي‌دهد‪ .‬فرد برخاسته از این ائتالف مسلما غیر از‬ ‫شاخصه مقبولیت نسبی باید دارای کارآمدی‪ ،‬والیتمداری‬ ‫و ارزش‌گرایی باشد و در عین حال هیچ‌گونه مجالی ب رای‬ ‫استفاده مخالفان فراهم نکند و دندان حاکمیت دوگانه را از‬ ‫ریشه بکند‪ .‬خواسته رهبری را بر خواسته خود ترجیح دهد و‬ ‫ریاست‌جمهوری را نه بستری ب رای قدرت‌‌نمایی که زمینه‌ای‬ ‫ب رای بازگرداندن امور به جایگاه اصل ی‌ش��ان ذیل مرزهای‬ ‫حاکمیتیبداند‪.‬‬ ‫ائتالف سه نفره از همین رو منتظر اعالم شاخ ص‌های‬ ‫مورد‌نظر رهبری و استنباط از فرمایش��ات ایشان م ی‌ماند‬ ‫تا گزینه نهایی برآمده جمیع فضائل باش��د‪ .‬در اين ميان‬ ‫اين ظرفيت به خوبي در ائتالف وج��ود دارد كه در صورت‬ ‫پي دا بودن شاخص در نفر چهارم‪ ،‬سه نفر ديگر از او حمايت‬ ‫كنند‪ .‬نام بردن از برخی چهره‌های اصولگرا مانند آقایان دکتر‬ ‫سعید جلیلی‪ ،‬دکتر علیرضا زاکانی و مهندس پرويز فتاح به‬ ‫عنوان نامزدهای احتمالی هم منافاتی با قواعد ائتالف ندارد‬ ‫چراکه دکتر جلیلی خود را س��رباز رهب��ری م ی‌داند و همه‬ ‫تالش‌اش را چ��ه به‌عنوان نامزد احتمال��ي و چه به عنوان‬ ‫حامی نامزدهای اصولگرایان معطوف به پیروزی گفتمان‬ ‫انقالب اس�لامی خواهد کرد‪ .‬همچنان ک��ه تالش آقای‬ ‫دکت ‌رزاکانی هم بر ظرفی ت‌س��ازی ب��رای پیروزی گفتمان‬ ‫معطوف است و اصل ب رای ایشان نه فقط نامزد شدنکه در‬ ‫نهایت غلبه اصولگرایان بر مخالفان است؛ مانند نگاه از سر‬ ‫ياري ومساعدت مهندس‌فتاح به جبهه انقالب‪.‬‬ ‫به همین واسطه اس��تفاده برخی افراد از نام‌های این‬ ‫دوس��تان در جهت تكثر بين نامزده��اي نیروهای انقالب‬ ‫مسلما با نیت این عزیزان همخ واني ندارد‪ .‬آرایش انتخاباتی‬ ‫آینده کشور ب رای رسیدن به مشارکت پرشور‪ ،‬نیازمند حضور‬ ‫اصالح‌طلبان معتقد به گفتمان انقالب‌اس�لامی‪ ،‬وحدت‬ ‫اصولگرایان در چارچوب ائتالف و تالش ب رای خارج نشدن‬ ‫رقبا از سیاست‌ورزی قاعده‌مند و قانونی است‪.‬‬ ‫راه پيروزي گفتمان انقالب‬ ‫پرويز فتاح‬ ‫كامران باقري‌لنكراني‬ ‫گفتمان انق�لاب در حاکمیت قرار م ی‌دهد و ب��ا این گزاره‬ ‫که اکنون وقت ناب‌س��ازی و خالص‌س��ازی است مرافقت‬ ‫ندارد و همراهی نم ی‌کند‪ .‬به همین جهت تاکید بر وحدت‬ ‫طی ف‌های مختلف اصولگرا و تن دادن به قواعد ائتالف از‬ ‫سوی آنان مسلما ورود نامزدهای اصولگرایی که دارای رای‬ ‫مناسبی نیستند را با این منطق که ورودشان مسلما کمکی‬ ‫اکنون شاید بتوان به سوال ابتدایی این مقاله پاسخ‬ ‫داد و به نوع��ی فرضیه مقال��ه را ثابت کرد؛ ک��ه پیروزی‬ ‫گفتمان انقالب اسالمی در انتخابات ‪ 92‬زمینه‌ساز برتری‬ ‫روایت ای رانی بر روایت غ ربی – آمریکایی خواهد شد‪.‬‬ ‫به تعبیری برگ��زاری انتخاباتی پرش��ور و در كمال‬ ‫امنيت و رقابت نیروهای طرفدار گفتمان انقالب – از میان‬ ‫اصالح‌طلبان و اصولگرایان ‪ -‬که با هوشمندی اصولگرایان‬ ‫م ی‌تواند به برتری آنه��ا بینجامد‪ ،‬منجر ب��ه ثبات نظام‬ ‫در صحنه داخل��ی و عبور از بح��ران و تبدیل تهدیدها به‬ ‫فرصت‌ها در سال ‪ 92‬م ی‌گردد و دس��ت باالی نظام را در‬ ‫مذاکرات مختلف به واس��طه استق رار دولت اسالمی مورد‬ ‫اعتماد حاکمیت تضمین م ی‌کند‪ .‬در این ش��رایط روایت‬ ‫ای رانی بر سر قرار م ی‌گیرد و نظریه‌های نئورئالیستی غرب‬ ‫و آمریکا را مجب��ور به پذیرش نقش و ق��درت منطقه‌ای‬ ‫ای ران خواه��د کرد‪.‬پس چن��دان دور از ذهن نیس��ت که‬ ‫زمینه‌های بهبود وضعیت اقتصادی ذیل پیروزی گفتمان‬ ‫انقالب اسالمی فراهم شود‪ .‬آنچه غرب از انتخابات ای ران‬ ‫م ی‌خواهد‪ ،‬ناامنی عینی و ذهنی‪ ،‬کاهش مش��ارکت و در‬ ‫نهایت شکل‌گیری حاکمیت دو‌گانه است‪ .‬برهمین اساس‬ ‫استراتژی نظام‪ ،‬برگزاری انتخابات در آرامش و امنیت کامل‪،‬‬ ‫مشارکت پرشور و ش��کل‌گرفتن دولتی در تراز دهه چهارم‬ ‫انقالب است‪ .‬اگر غرب به دنبال باال نشاندن اقتصاد ب رای‬ ‫جلو بردن تئوری فش��ار و مذاکره اس��ت‪ ،‬گفتمان انقالب‬ ‫اسالمی با تدبیر‪ ،‬سیاست را باالتر از اقتصاد قرار م ی‌دهد‬ ‫و به مدیریت آن م ی‌پردازد تا هوس واشنگتن ب رای پیوند‬ ‫سیاست خارجی به جامع ه‌شناس ی‌سیاسی با سالح سیاست‬ ‫خنثی شود‪g .‬‬ ‫‪17‬‬
‫خبرنامه‬ ‫درخبرنامهاينهفته سخنانرهبرمعظمانقالبدرديدارفرماندهان‪،‬مسئوالنوپرسنلنیرویهواییارتش درج‬ ‫شده است‪ .‬يادداشت‌هايي درباره رابطه ايران و آمريكا‪ ،‬حاشيه‌هاي بازگشت محمود احمدي‌نژاد از سفر مصر و‬ ‫اتفاقاتروز‪ 22‬بهمندرقمازديگربخش‌‌هايخبرنامهاينهفتهاست‪.‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫كنش يا فشار ديپلماتيك؟‬ ‫بهار جنجالي‬ ‫سخنرانينيمه‌تمام‬ ‫‪18‬‬
‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪19‬‬
‫رهبر معظم انقالب اسالمي‪:‬‬ ‫پیشنهاد مذاکره آمریکایی‌ها حیله‌‌گرانه‌است‬ ‫خبرنامه‬ ‫رهبر معظم انقالب با اش��اره به سخنان آمریکای ی‌ها‬ ‫مبنی بر اینکه توپ در زمین ای ران است‪ ،‬خاطرنشان کردند‪:‬‬ ‫«توپ در زمین شماست‪ .‬چرا‌که ش��ما باید پاسخگو باشید‬ ‫که آیا سخن گفتن از مذاکره همزمان با ادامه فشار و تهدید‪،‬‬ ‫‌اصوال معنایی دارد؟»‬ ‫حضرت آیت‌اهلل خامنه‌ای‪ ،‬رهبر معظم انقالب اسالمی‬ ‫پنجش��نبه در دیدار فرماندهان‪ ،‬مس��ئوالن و دیگر پرسنل‬ ‫نیروی هوایی ارتش‪ ،‬استمرار فشارهای گوناگون و تهدیدات‬ ‫‪ 34‬ساله آمریکا همزمان با سخنان مسئوالن این کشور درباره‬ ‫آمادگی ب رای مذاکره با ای ران را نشان‌‌دهنده فقدان حس ن‌نیت‬ ‫آمریکای ی‌ها دانستند و با اشاره به هوشیاری و مرعوب‌نشدن‬ ‫ملت ای ران در مقابل حرکت ه��ای حیله‌گرانه تاکید کردند‪:‬‬ ‫«ملت عزیز‪ ،‬بصیر و پ ر‌استقامت ای ران روز ‪ 22‬بهمن متحد‬ ‫و کوبنده به میدان م ی‌آید و در حرکت��ی ملی و انقالبی‪ ،‬بار‬ ‫دیگر توطئه دشمن را ب رای جدا‌کردن مردم از نظام و انقالب‪،‬‬ ‫ناکام م ی‌سازد‪».‬‬ ‫رهبر انقالب با اش��اره به فاصله عظیم جایگاه کنونی‬ ‫ملت ای ران با ‪ 34‬سال قبل خاط رنشان کردند‪« :‬مردم ای ران در‬ ‫این سه دهه‪ ،‬به ملت‌های دیگر آموختند که م ی‌توان و باید‬ ‫در مقابل سلطه بیگانگان ایس��تاد و با توکل به خدا‪ ،‬حرکت‬ ‫مستقل‪ ،‬پیشتاز و سرافرازانه را ادامه داد‪».‬‬ ‫حضرت آیت‌اهلل خامنه‌ای دهه فجر را فرصت مناسبی‬ ‫ب رای ارزیابی حرکت ‪‌34‬س��اله نظام و مل��ت در عرصه‌های‬ ‫مختلف برشمردند و افزودند‪« :‬این نگاه نشان خواهد داد که‬ ‫راه آینده را چگونه انتخاب کنیم و چگونه بپیماییم‪».‬‬ ‫رهبر انق�لاب توطئه‌های مختلف دش��منان از جمله‬ ‫کودتا‪ ،‬تحریک نظامی‌‪ ،‬حمایت همه جانبه از دشمن مهاجم‪،‬‬ ‫معارضه سخت‪ ،‬معارضه نرم‪ ،‬فشارهای مضاعف امپ راتوری‬ ‫خبیث رسانه‌ای و تحریم‌های ش��دید و روزافزون را یادآوری‬ ‫کردند و افزودن��د‪« :‬آنها در س��ه دهه اخیر هرچ��ه در چنته‬ ‫داش��ته‌اند به‌کار گرفته‌اند تا ملت را ناامید کرده و به اسالم و‬ ‫جمهوری اسالمی بدبین کنند و از صحنه خارج سازند‪ ،‬اما به‬ ‫فضل الهی‪ ،‬مردم شادابتر‪ ،‬فعالتر و وفادارتر شده‌اند‪».‬‬ ‫ایشان با اشاره به سخنان بعضی از مسئوالن آمریکایی‬ ‫مبن ی‌بر تش��دید تحریم‌ها ب رای رو در رو ق��رار‌دادن مردم با‬ ‫نظام اس�لامی تاکید کردند‪« :‬ملت‪ ،‬همیشه و به‌خصوص‬ ‫در راهپیمایی ‪ 22‬بهمن هر سال‪ ‌،‬جواب این حرف‌ها را داده‬ ‫است و امسال نیز خواهد داد‪».‬‬ ‫حضرت آیت‌اهلل خامن��ه‌ای بصیرت و بی��داری را رمز‬ ‫موفقیت در مقابل بیگانگان برش��مردند و افزودند‪« :‬مردم‬ ‫با هوش��یاری و بصی��رت عموم��ی‪ ،‬دس��ت آمریکای ی‌ها و‬ ‫صهیونیس��ت‌ها را در هر حرکتی‪ ،‬به‌خوبی م ی‌خوانند و در‬ ‫رفتار و مواضع خود دچار خطا نم ی‌شوند و این واقعیت‪ ،‬حسن‬ ‫عظیم ملی است‪».‬‬ ‫رهبر انقالب با اش��اره به طرح مج��دد و مکرر آمادگی‬ ‫ب رای مذاکره با ای ران در سخنان اخیر مقامات آمریکا افزودند‪:‬‬ ‫«این حرف البته تازگی ندارد و آنها در مقاطع مختلف‪ ،‬آن را‬ ‫تکرار کرده‌اند و ملت ایران در هر بار باتوجه به اقدامات عملی‬ ‫آمریکای ی‌ها‪ ،‬درباره سخنان آنها قضاوت کرده است‪».‬‬ ‫حض��رت آی��ت‌اهلل خامن��ه‌ای با اش��اره به س��خنان‬ ‫آمریکای ی‌ها مبن��ی بر اینکه ت��وپ در زمین ای ران اس��ت‪،‬‬ ‫خاطرنشان کردند‪« :‬توپ در زمین شماست چرا‌که شما باید‬ ‫پاسخگو باشید که آیا سخن گفتن از مذاکره همزمان با ادامه‬ ‫فشار و تهدید‪‌،‬اصوال معنایی دارد؟»‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪20‬‬ ‫ایشان افزودند‪« :‬مذاکره ب رای اثبات حس ن‌نیت است‪،‬‬ ‫شما از سر س��وءنیت ده‌ها کار انجام م ی‌دهید و بعد به زبان‬ ‫م ی‌گویید مذاکره! آیا ملت ای ران م ی‌تواند باور کند که ش��ما‬ ‫حس ن‌نیت دارید؟»‬ ‫رهبر انقالب در ریشه‌یابی علت طرح پیشنهاد مذاکره‬ ‫از جانب آمریکای ی‌ها گفتند‪« :‬م��ا البته نیاز آنها به مذاکره را‬ ‫درک م ی‌کنیم چون سیاست خاورمیانه‌ای آمریکای ی‌ها دچار‬ ‫شکست شده و آنها ب رای‌ترمیم این شکست نیاز دارند برگ‬ ‫ب رنده‌ای رو کنند‪».‬‬ ‫ایشان کشاندن جمهوری اسالمی انقالبی مردمی‌به‬ ‫پای میز مذاکره را برگ ب رنده مورد نیاز آمریکای ی‌ها خواندند و‬ ‫افزودند‪« :‬آنها م ی‌خواهند به دنیا بگویند حس ن‌نیت دارند‪ ،‬اما‬ ‫کسی حسن نیتی نم ی‌بیند‪».‬‬ ‫رهب��ر انقالب اس�لامی با اش��اره به پیش��نهاد چهار‬ ‫سال قبل آمریکا ب رای مذاکره خاطرنش��ان کردند‪« :‬همان‬ ‫موقع تاکید ش��د که ما پی ش‌داوری و قض��اوت نم ی‌کنیم و‬ ‫منتظریم عمل آنها را ببینیم‪ ،‬اما در این چهار سال جز ادامه‬ ‫توطئه‌ها‪ ،‬کمک به فتنه‌گران و حمایت از تروریس ت‌هایی که‬ ‫دانشمندان ملت ای ران را ترور کردند‪ ،‬چیزی مشاهده نشد‪».‬‬ ‫حضرت آی��ت‌اهلل خامن��ه‌ای افزودند‪« :‬ش��ما به قول‬ ‫خودتان تحریم‌های فلج‌کننده م ی‌گذارید تا ملت را فلج کنید‪،‬‬ ‫آیا این نشان‌دهنده حس ن‌نیت است یا سوء‌نیت؟»‬ ‫رهب��ر انقالب افزودن��د‪« :‬مذاکره هنگام��ی‌معنا پیدا‬ ‫م ی‌کند که دو طرف با حس ن‌نیت‪ ،‬با شرایط ب رابر و بدون قصد‬ ‫فریب گفت‌وگو کنند‪ ،‬به همین علت «مذاکره ب رای مذاکره»‪،‬‬ ‫«مذاکره ب��ه صورت تاکتیک��ی» و پیش��نهاد مذاکره ب رای‬ ‫فروختن ژست ابرقدرتی به دنیا‪ ،‬حرکتی حیله‌گرانه است‪».‬‬ ‫حضرت آیت‌اهلل خامنه‌ای تاکید کردند‪« :‬من دیپلمات‬ ‫نیس��تم اما انقالبي ام‪ .‬به همین علت صری��ح‪ ،‬صادقانه و‬ ‫قاطعانه حرف م ی‌زنم؛ پیش��نهاد مذاکره وقتی معنا دارد که‬ ‫طرف حس ن‌نیت خود را نشان دهد‪».‬‬ ‫ایشان به آمریکای ی‌ها خاطرنش��ان کردند‪« :‬اسلحه را‬ ‫مقابل ملت ای ران م ی‌گیرید و م ی‌گویید یا مذاکره یا شلیک‬ ‫م ی‌کنیم! اما بدانید فش��ار و مذاکره با هم س��ازگار نیست و‬ ‫ملت‪ ،‬مرعوب این چیزها نخواهد شد‪».‬‬ ‫رهبر انقالب با انتقاد از عده‌ای ساده لوح یا دارای غرض‬ ‫که از پیش��نهاد آمریکا اب راز خوش��حالی م ی‌کنند‪ ،‬افزودند‪:‬‬ ‫«مذاکره با آمریکا مش��کلی را حل نم ی‌کند‪ ،‬چرا که آنها در‬ ‫‪ 60‬سال اخیر به هیچ یک از وعده‌های خود عمل نکرده‌اند‪».‬‬ ‫سازماندهی کودتای ‪ 28‬مرداد علیه دکتر مصدق آن هم‬ ‫در حالی که وی به آمریکای ی‌ها اعتم��اد کرده بود و حمایت‬ ‫مستمر از حکومت ظالمانه و مستبد پهلوی‪ ،‬دو نمونه‌ای بود‬ ‫که حضرت آیت‌اهلل خامنه‌ای در تبیین رفتار آمریکای ی‌ها در‬ ‫قبال ای رانیان مورد اشاره قرار دادند‪.‬‬ ‫ایشان افزودند‪« :‬بعد از انقالب هم در برهه‌ای‪ ،‬مسئوالن‬ ‫از روی خوش‌بینی به آمریکای ی‌ها اعتماد کردند اما آنها ای ران‬ ‫را محور شرارت خواندند و به ملت ای ران اهانتی بزرگ کردند‪».‬‬ ‫رهبر انقالب در جمع‌بندی این بخش از سخنانش��ان‬ ‫افزودند‪« :‬با‌توجه به این سوابق و باتوجه به واقعیات‪ ،‬تاکید‬ ‫م ی‌کنیم مذاکره و فشار دو راه جداگانه هستند و ملت ای ران‬ ‫قبول نم ی‌کند که زیر فش��ار و تهدید با تهدید‌کننده مذاکره‬ ‫کند‪».‬‬ ‫ایش��ان افزودند‪« :‬هرکسی بخواهد س��لطه آمریکا را‬ ‫مجددا برقرار کند و ب رای جلب رضایت آمریکای ی‌ها از منافع‬ ‫ملی‪ ،‬پیشرفت کشور و استقالل ملی صرف نظر کند‪ ،‬ملت‬ ‫گریبان او را م ی‌گی��رد و بنده هم اگر خالف این خواس��ت‬ ‫عمومی حرکت کنم مورد اعتراض مردم واقع م ی‌شوم‪».‬‬ ‫حضرت آیت‌اهلل خامن��ه‌ای ملت ای��ران را اهل حلم و‬ ‫مسالمت خواندند و افزودند‪« :‬ما با هر کشوری که علیه ایران‬ ‫توطئه نداشته مذاکره و ارتباط داش��ته‌ایم و این مساله را در‬ ‫خدمت منافع ملی م ی‌دانیم‪».‬‬ ‫رهبر انقالب‪ ،‬حرکت عظیم م��ردم ای ران را حرکتی در‬ ‫جهت تامین منافع «ایران‪ ،‬امت اس�لامی و جامعه بشری»‬ ‫خواندند و افزودند‪« :‬این ملت به یاری حق‪ ،‬امت اسالمی را به‬ ‫اوج افتخار م ی‌رساند‪».‬‬ ‫ایشان حفظ بصیرت و اتحاد را زمینه‌‌ساز ادامه عزت و‬ ‫پیشرفت ملی دانستند و با انتقاد از برخی بداخالق ی‌های اخیر‬ ‫افزودند‪« :‬مسئوالن باید مصالح کشور را حفظ کنند‪».‬‬ ‫حضرت آیت‌اهلل خامنه‌ای با اشاره به اینکه در آینده با‬ ‫مردم درباره این بد‌اخالق ی‌ها س��خن خواهند گفت‪ ،‬افزودند‪:‬‬ ‫«مس��ئوالن‪ ،‬این بداخالق ی‌ها را که در برخ��ی عرصه‌ها و‬ ‫صحنه‌ها دیده ش��د‪ ،‬کنار بگذارند و همچ��ون ملت یکدل‬ ‫مصمم و همزبان باشند‪».‬‬ ‫فرمانده کل‌‌قوا در بخش دیگری از سخنانشان ساخت‬ ‫جنگنده‪ ،‬انواع هواپیما و تجهی زات پیشرفته در نیروی هوایی‬ ‫ارتش را نشان‌دهنده شکوفایی جریان عظیم استعداد‪ ،‬عشق‬ ‫و ابتکار در سراسر کشور از جمله در نیروهای مسلح دانستند‬ ‫و افزودند‪« :‬شما تبلیغات سلطه‌گران را درباره ناتوانی ملت‌ها‬ ‫ب رای ایستادن روی پای خود‪ ،‬در هم شکستید‪».‬‬ ‫در ابتدای این دیدار امیرس��رتیپ خلبان ش��اه‌صفی‪،‬‬ ‫فرمانده نی��روی هوایی ارتش ضمن گرامیداش��ت نوزدهم‬ ‫بهمن‪ ،‬س��الروز بیعت تاریخی همافران با امام خمینی (ره)‪،‬‬ ‫گزارش��ی از توانمندی‌های داخلی و پیش��رفت‌های نیروی‬ ‫هوایی بیان کرد‪g .‬‬ ‫مذاکره هنگامی‌معنا پیدا می‌کند که دو طرف با حسن‌نیت‪،‬‬ ‫با شرایط برابر و بدون قصد فریب گفت‌وگو کنند‪ ،‬به همین‬ ‫علت «مذاکره برای مذاکره»‪« ،‬مذاکره به صورت تاکتیکی»‬ ‫و پیشنهاد مذاکره برای فروختن ژست ابرقدرتی به دنیا‪،‬‬ ‫حرکتی حیله‌گرانه است‪.‬‬
‫ديدگاه‬ ‫رهنمودهاي راهبردي‬ ‫برقراري شرايط عادالنه؛ شرط ايران براي مذاكره‬ ‫‪1‬‬ ‫حشمت‌اهلل فالحت‌پیشه‪ /‬نماینده پیشین مجلس شورای اسالمی‬ ‫خبرنامه‬ ‫از انقالب صنعتی این ‪50‬درصد ب��ه یک‌پنجم کاهش پیدا‬ ‫کرد‪ .‬اما اکنون دوباره ثروت به ش��رق آس��یا‪ ،‬منطقه‌ای که‬ ‫می زان قوام و امنیت اش ب��رای آمریکای ی‌ها بیش از منطقه‬ ‫خاورمیانه است‪ ،‬بازگشته اس��ت‪ .‬آمریکای ی‌ها سع ی‌شان بر‬ ‫این است که در این منطقه س��رمایه‌گذاری بیشتری داشته‬ ‫باشند و مش��خصا یک س��ری بحران‌هایی که در منطقه‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫مواضع مق��ام معظم رهبری در راس��تای ع��دم تایید‬ ‫مذاکره معطوف به قالبی است که اکنون آمریکای ی‌ها دنبال‬ ‫م ی‌کنند‪ .‬سیاستی که آمریکای ی‌ها در پیش گرفته‌اند‪ ،‬استفاده‬ ‫از تمام امکانات سنتی فشار بر ای ران با هدف وادار کردن ای ران‬ ‫به مذاکره است‪ .‬طبیعتا در هیچ قاموس دیپلماتیکی‪ ،‬چنین‬ ‫فضایی ب رای مذاکره مساعد نیست‪ ،‬چرا که مذاکره باید در‬ ‫شرایط ب رابر ش��کل بگیرد و طرفین با حس ن‌نیت ب رای حل‬ ‫اختالفات پش��ت میز مذاکره حاضر ش��وند‪ .‬این رویکرد که‬ ‫یکی از طرفین تمامی‌ابزارهای فش��ار را در دست بگیرد و‬ ‫مش��خصا وارد فضای تحریم ی‌ش��ود و با اتكا به اين فشار‬ ‫به دنبال مذاكره باش��د‪ ،‬قطعا ب راي طرف مقابل مذاكره‌اي‬ ‫از سر ضعف خواهد بود‪ .‬مواضع مقام معظم رهبری بیشتر‬ ‫در این قالب قابل ارزیابی است‪ .‬البته به نظر من این مواضع‬ ‫به معنای تابو ب��ودن مذاکره ب��ا آمریکا نیس��ت‪ ،‬بلکه اگر‬ ‫ش��رایط عادالنه ب رای مذاکره فراهم شود عمال منعی وجود‬ ‫نخواهد داشت‪ .‬در کل مقامات آمریکایی در طول دوران دوم‬ ‫ریاست‌جمهوری باراک اوباما‪ ،‬مواضع بعضا متفاوتی نسبت به‬ ‫زمامداران گذشته مطرح کرده‌اند‪ .‬اگر مثلث اوباما‪ ،‬چاک هگل‬ ‫و جان کری‪ ،‬وزرای خارجه و دفاع جدید را در نظر بگيريم‪ ،‬نوع‬ ‫موضع‌گیری‌هایی که از جان��ب اینها صورت گرفته تا حدی‬ ‫متفاوت از مقامات گذشته آمریکاست‪ ،‬منتها نوع رفتارهایی‬ ‫که در عمل دولت آمریکا اتخاذ م ی‌کن��د‪ ،‬تفاوت خاصی با‬ ‫گذشته ندارد‪ .‬این بدان معناس��ت که در آمریکا به سیاست‬ ‫مذاکره و تحریم ایمان یافته‌اند که همین مساله ممکن است‬ ‫اصل مذاکره با ای ران را زیر س��وال‬ ‫ببرد‪ .‬مساله اینجاست که در دوران‬ ‫اوباما بیش��ترین تحریم‌ها را علیه‬ ‫ای ران شاهد بوده‌ایم و از هفته گذشته‬ ‫نیز تحریم‌ها عمال تبدیل به چیزی‬ ‫شبیه نفت در برابر غذا شده است‪.‬‬ ‫یعنی عمال معدود کشورهایی باقی‬ ‫مانده‌اند که م ی‌توانند از ای ران نفت‬ ‫بخرند و فقط در ش��رایطی مجوز‬ ‫فروش نف��ت ای ران را دارن��د که در‬ ‫واقع ای ران را موظف کنند از همان‬ ‫کشورها خرید کند‪ .‬البته این خرید‬ ‫نه با ارزه��ای بی ن‌الملل��ی بلکه با‬ ‫ارزه��ای داخلی این کش��ورها باید‬ ‫ص��ورت پذیرد‪ .‬کش��ورهایی مانند‬ ‫چی��ن‪ ،‬ژاپ��ن‪ ،‬کره‌جنوب��ی و هند‪،‬‬ ‫کشورهایی هس��تند که پول نفت‬ ‫ای ران را نه با ارز بی ن‌المللی بلکه با ارز‬ ‫خودشان پرداخت م ی‌کنند‪ ،‬بناب راین‬ ‫ایران نیز مجبور م ی‌ش��ود تنها از‬ ‫همان کشورها خرید کند‪ .‬همچنین‬ ‫زمانی که پای خرید م ی‌رس��د باید‬ ‫خریدهایی ص��ورت بگیرد که منع‬ ‫مفاد ‪‌15‬گانه ماده ‪ 41‬فصل هفتم منشور ملل متحد را نداشته‬ ‫باش��ند‪ .‬از دیگر س��و تحریم‌های جدید کل زیرساخت‌های‬ ‫تجارت‪ ،‬توسعه و عمران ای ران را تحت فشار قرار داده است‪.‬‬ ‫اکنون یک راه پیش روی آمریکای ی‌ها و ‪ 5+1‬قرار دارد و آن‪،‬‬ ‫این اس��ت که مش��وق‌های خیلی جدی مبن ی‌بر شکستن‬ ‫تحریم‌ها را به ای ران ب رای مذاکره ارائه دهند؛ در غیر این‌صورت‬ ‫مذاکره ای ران و آمریکا با همان بن‌بس ت‌های گذشته روبه‌رو‬ ‫خواهد شد‪ .‬به صراحت م ی‌توان گفت تنها در شرایطي مذاکره‬ ‫میان دو کشور امکانپذیر است که شرایط فعلی تغییر کند؛‬ ‫یعنی آمریکای ی‌ها دیگر مذاکره در عین فشار را دنبال نکنند‪،‬‬ ‫بلکه در عوض مش��وق‌هایی به ای ران ارائ��ه دهند مبنی بر‬ ‫شکستن تحریم‌ها‪ .‬اگر ایاالت‌متحده آمریکا همان سیاست‬ ‫پیشین را در قبال ای ران دنبال کند‪ ،‬هی چ‌کس از این مذاکرات‬ ‫اس��تقبال نخواهد کرد‪ .‬در حال حاض��ر آمریکای ی‌ها با یک‬ ‫سری ش��رایط خاص بی ن‌المللی و یک سری شرایط داخلی‬ ‫مواجه هستند‪ .‬البته این ش��رایط داخلی و بی ن‌المللی با هم‬ ‫ارتباط دارد؛ بدین معنا که آمریکای ی‌ها سع ی‌شان بر این است‬ ‫که با دو عاملی که ب رای‌شان آزاردهنده شده و در شعارهای‬ ‫انتخاباتی‌‌شان نیز مطرح بود‪ ،‬مقابله کنند‪.‬‬ ‫نخستین عامل شکست هژمونی آمریکاست و دومین‬ ‫عامل‪ ،‬مشکالت اقتصادی است که با آن دست‌و‌پنجه نرم‬ ‫م ی‌کنند و موجب نارضایت ی‌های داخلی شده است‪ .‬همچنین‬ ‫باید توجه داشت این مش��کالت اقتصادی در مواردی مانند‬ ‫افت قیمت دالر‪ ،‬کاهش سرمایه‌گذاری در آمریکا و مشخصا‬ ‫کاهش کسری بودجه مشاهده خواهد شد‪ .‬باراک اوباما ب رای‬ ‫مقابله با این مش��کالت یک س��ری راهکارهای انتخاباتی‬ ‫ارائه داده و مهمتری��ن راهکار وی نیز منتقل ش��دن حوزه‬ ‫نفوذ و حضور آمریکا از مناطق بحران��ی و هزینه‌بری مانند‬ ‫خاورمیانه به مناطق سرمایه‌س��ازی مانند ش��رق آسیاست‬ ‫چراکه پی ش‌بینی آمریکای ی‌ها این اس��ت که آس��یا تا چند‬ ‫سال آینده جایگاه گذش��ته خود را بازم ی‌یابد‪ .‬تا سال ‪1800‬‬ ‫میالدی‪50 ،‬درصد ثروت و درآمد دنیا در آس��یا بود‪ ،‬اما پس‬ ‫خاورمیانه با آن مواجه بودند را س��رهم‌بندی کنند‪ .‬یکی از‬ ‫این بحران‌ها نیز موضوع هس��ته‌ای ای ران است‪ .‬به همین‬ ‫دلیل نیز اعالم کردند سال ‪ 2013‬باید س��ال پایان موضوع‬ ‫هسته‌ای ای ران باشد‪ .‬در واقع آنها تالش خواهند کرد که به‬ ‫بحران هسته‌ای ایران در این سال به هر نحوی پایان دهند‪.‬‬ ‫البته از این موضوع نیز نباید غافل ش��د که آمریکای ی‌ها در‬ ‫قالب دیپلماس��ی عمومی در حال بازی با افکاری عمومی‬ ‫هستند‪ .‬آنها هدف‌شان این است که گناه شکست مذاکرات‬ ‫را به گردن ای ران بیندازند‪ .‬بناب راین بدون اینکه موانع گذشته‬ ‫را از بین ببرند بحث درخواس��ت مذاکره را مطرح م ی‌کنند و‬ ‫م ی‌خواهند به اش��تباه به افکار عمومی القا کنند که ایران‬ ‫مذاکرات را مورد توافق قرار نداده اس��ت‪ .‬در شرایط کنونی‬ ‫جمهوری اسالمی ای ران باید ابزارهای برنده‌ای که در اختیار‬ ‫دارد را تقویت کن��د‪ ،‬ضمن اینکه در عرص��ه منطقه‌ای نیز‬ ‫حضور ایران باید خیلی جدی باشد‪ .‬ای ران نباید خاکریزهایش‬ ‫را در عرصه منطقه‌ای از دس��ت بدهد و تحت هیچ حالتي‬ ‫نباید این مناطق حوزه نفوذ استرات‍ژیک ای ران از دست بروند‪.‬‬ ‫در هر جا ک��ه ای ران عقب‌نش��ینی کند ی��ک امتیاز مثبت‬ ‫ب رای دشمنانش باقی گذاشته اس��ت‪ .‬بناب راین تا زمانی که‬ ‫آمریکای ی‌ه��ا وارد مذاکره جدی ب رای حل مش��کل با ای ران‬ ‫نش��وند‪ ،‬این مس��اله راه به جایی نخواهد برد‪ .‬پیش از این‬ ‫اوباما وعده داده بود که به‌دنبال نش��ان دادن ش��جاعت در‬ ‫عرصه توافق با دیگران هس��تند؛ ش��جاعت در دیپلماسی‬ ‫بدین معناس��ت که آمریکای ی‌ها عقب‌نش��ین ی‌هایی را نیز‬ ‫بپذیرند‪ .‬تا وقتی که واقعا این عقب‌نشینی از جانب آمریکا‬ ‫شکل نگیرد و مذاکره‪ ،‬فضای خودش را پیدا نکند ایران نیز‬ ‫باید در قالب فضای جنگ س��رد‪،‬‬ ‫خودش‪ ،‬مولفه‌های قدرتش را حفظ‬ ‫و حتی تقویت کند‪ .‬مولفه‌هایی که‬ ‫در‌نهایت تعیی ن‌کننده موضع ای ران‬ ‫در برابر آمریکا پش��ت‌میز مذاکره‬ ‫خواهد بود‪ .‬در نهایت اینکه مواضع‬ ‫اخیر مقام معظ��م رهبری‪ ،‬فضای‬ ‫رابطه ای��ران و آمری��کا را وارد یک‬ ‫فضای جدی سیاس��ی کرد‪ .‬شاهد‬ ‫بودیم که ط��ی چند هفت��ه اخیر‪،‬‬ ‫رئی س‌جمه��وری‪ ،‬وزیر امور خارجه‬ ‫و شماری از مس��ئوالن ای ران سعی‬ ‫کردند با خوش بيني مواضع مثبتی‬ ‫نسبت به درخواست مذاکره آمریکا‬ ‫نشان دهند‪ ،‬اما موضع مقام معظم‬ ‫رهبری‪ ،‬موضع��ی جدی تحت این‬ ‫عنوان بود که هنوز فضای مذاکره‬ ‫نسبت به گذش��ته تغییری نکرده‬ ‫اس��ت‪ .‬اگر آمریکای ی‌ها بخواهند‬ ‫وارد فض��ای مذاکره جدی��دی نیز‬ ‫ش��وند طبیعتا تعیی ن‌کننده اصلی‬ ‫مقام‌معظم‌رهب��ری خواهن��د بود‪،‬‬ ‫همچنی��ن در ح��وزه میدان��ی و‬ ‫موضوعی هم باید رفت��ار آمریکای ی‌ها متفاوت از گذش��ته‬ ‫باش��د‪ ،‬وگرنه از جانب ای ران مذاکره ممکن نخواهد بود‪ .‬در‬ ‫این میان مذاکرات ای ران و ‪ 5+1‬نیز تابعی از اختالفات ای ران‬ ‫و آمریکاست‪ ،‬یعنی تا زمانی که بحران میان ای ران و آمریکا‬ ‫وجود دارد‪ ،‬ای ران و گروه ‪ 5+1‬نی��ز در یک دور باطل حرکت‬ ‫خواهند کرد‪g.‬‬ ‫‪21‬‬
‫كنش يا فشار ديپلماتيك؟‬ ‫آمريكا تمايلي به مذاكره در شرايط برابر و عادي ندارد‬ ‫ابراهیم متقی‪ /‬استاد دانشگاه تهران‬ ‫‪2‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫مذاکره به‌عنوان ابزار دیپلماس��ی در سیاست بی ن‌الملل‬ ‫تلقی م ی‌شود‪ .‬دیپلماسی را باید در حوزه‌های مختلف کنش‬ ‫راهبردی کشورها مورد مالحظه قرار داد‪ .‬همواره نشانه‌هایی از‬ ‫دیپلماسی عمومی‪ ،‬دیپلماسی دفاعی و دیپلماسی فرهنگی‬ ‫در روابط کشورها مشاهده م ی‌شود‪ .‬چنین الگوهایی به موازات‬ ‫دیپلماسیرسمیکشورهامورداستفادهواقعم ی‌شود‪.‬کشورهای‬ ‫انقالبیبهدلیلماهیتونقشمنطقه‌ایخود‪،‬نگرشمتفاوتی‬ ‫در ارتباط با دیپلماسی دارند‪ .‬آنان در نظام بی ن‌الملل اقتدارگریز‬ ‫تالش م ی‌کنند تا معادله قدرت را تغییر دهند‪ .‬رویکرد کشورهای‬ ‫انقالبی معطوف به تغییر معادله قدرت و سازوکارهای کنش در‬ ‫نالمللاست‪.‬‬ ‫سیاستبی ‌‬ ‫کشورهایی همانند آمریکا به دلیل جایگاه ساختاری خود‬ ‫تالش م ی‌کنند تا زمینه‌های الزم ب رای محدودس��ازی قابلیت‬ ‫راهبردی کش��ورهای انقالبی را فراهم س��ازند‪ .‬الگوی کنش‬ ‫آمریکا ب رای تحقق چنین اهدافی از طریق فرآیندهای مختلف‬ ‫دیپلماتیک‪،‬امنیتی‪،‬رسانه‌ایوراهبردیحاصلم ی‌گردد‪.‬تفاوت‬ ‫در جایگاه سیاسی و بی ن‌المللی آمریکا با کشورهای انقالبی‪،‬‬ ‫سطح متفاوتی از کنش در حوزه‌های راهبردی را اجتناب‌ناپذیر‬ ‫م ی‌سازد‪ .‬موضوع مذاکره ایران و آمریکا در شرایطی مطرح شده‬ ‫که ایاالت‌متحده در ‪ 6‬فوریه ‪ 2013‬سطح جدیدی از تحریم‌های‬ ‫اقتصادی علیه ای ران را اعمال کرده است‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪ -1‬حسن نیت در ابتکار دیپلماتیک‬ ‫اجرای سیاست تحریم فزاینده را باید در راستای اهدافی‬ ‫همانند کاهش قدرت راهبردی جمهوری اسالمی ای ران دانست‪.‬‬ ‫اگرچه در ماه‌های دس��امبر ‪ 2012‬و ژانویه ‪ 2013‬همواره ادبیات‬ ‫معطوفبههمکاری‪،‬مذاکرهوتداومارتباطدیپلماتیک ب رایحل‬ ‫اگر‬ ‫اياالت‌متحده‬ ‫به جاي اج راي‬ ‫تحري م‌هاي‬ ‫بيشتر در‬ ‫‪18‬بهم ن‌ماه‬ ‫از الگوهاي‬ ‫همكاري‌جويانه‬ ‫استفاده مي‌كرد‬ ‫اميد به تغيي رات‬ ‫راهبردي وجود‬ ‫داشت‬ ‫‪22‬‬ ‫اختالفات راهبردی ای ران و آمریکا مطرح شده است‪ ،‬اما تاکنون‬ ‫هی چ‌گونه نشانه عملی در الگوهای رفتار سیاسی و بی ن‌المللی‬ ‫آمریکادربرخوردباای رانمشاهدهنم ی‌شودکهمعطوفبهپیگیری‬ ‫الگوهایمبتن ی‌برحسننیت‪،‬مساعیجمیلهومشارکتدرامور‬ ‫راهبردی باشد‪ .‬تضادهای آمریکا علیه ای ران را م ی‌توان در قالب‬ ‫الگوهایکنشدیپلماتیک‪،‬امنیتیوراهبردیمشاهدهکرد‪.‬‬ ‫در سیاست بی ن‌الملل‪ ،‬کشورها عموما ب ر‌اساس الگوی‬ ‫رفتاری س��ایر بازیگران به کنش سیاس��ی و راهبردی مبادرت‬ ‫میورزند‪.‬سیاستعملیدررفتاردیپلماتیککشورهایمختلف‬ ‫از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است‪ .‬به همین دلیل است که عموما‬ ‫ی به سیاس��ت عملی سایر‬ ‫کش��ورها به جای سیاست اعالم ‌‬ ‫بازیگران استناد م ی‌نمایند‪ ،‬به‌طور مثال‪ ،‬در حوزه فعالی ت‌های‬ ‫نالمللیانرژیاتمی‬ ‫هسته‌ای‪،‬ای رانتوانستبامدیرکلآژانسبی ‌‬ ‫‌در سال ‪ 2007‬به توافق جامع در قالب «مدالیته هسته‌ای» نائل‬ ‫گردد‪ .‬مدالیته هسته‌ای را باید حل و فصل کلی اختالفات ایران با‬ ‫نالمللی انرژی اتمی‌دانست‪.‬‬ ‫آژانس بی ‌‬ ‫چنین توافقی هی چ‌گاه توس��ط آمریکا با رویکرد مثبت و‬ ‫همکاری‌جویانه مورد توجه و شناسایی قرار نگرفته است‪ .‬ای ران‬ ‫تالشداردتادیپلماسیخودراب ر‌اساسپی وند«سیاستاعالمی»‬ ‫و «سیاست عملی» تنظیم نماید‪ ،‬در حالی که ایاالت‌متحده از‬ ‫الگویتمایزسیاستعملیوسیاستاعالمی‌استفادهم ی‌کند‪.‬‬ ‫کارگزاران اجرایی آمریکا در شرایطی از الگوی کنش دیپلماتیک‬ ‫و مذاکره مس��تقیم ب رای حل و فصل اختالفات دو کشور بهره‬ ‫م ی‌گی رندکهسیاستعملیآنانمعطوفبهاجرایتحریم‌های‬ ‫فلج‌کنندهب رایکاهشقابلیتراهبردیدولتوهمچنین ایجاد‬ ‫اختالل در زندگی اقتصادی جامعه است‪.‬‬ ‫‪‌-2‬بی‌اعتمادی ایران به سیاست عملی آمریکا‬ ‫وجود چنین تفاوت‌هایی‌ب ی‌اعتمادی ای ران به سیاست‬ ‫عملی آمریکا را افزایش م ی‌ده��د‪ .‬در عرف دیپلماتیک‪ ،‬نقاط‬ ‫عطف سیاست خارجی در ش��رایطی شکل م ی‌گیرد که یک‬ ‫کشور از الگوهای همکاری‌جویانه ب رای نشان‌دادن حسن نیت‬ ‫بهره م ی‌گیرد‪ .‬به‌طور مثال‪ ،‬اگر ایاالت‌متح��ده در روز ‪ 6‬فوریه‬ ‫‪ 2013‬به جای اعمال تحریم‌های تصاعدیابنده و س��ازماندهی‬ ‫معادله «نف��ت در ب رابر غذا» از الگوه��ای همکاری‌جویانه در‬ ‫راستای کاهش تحریم‌ها استفاده م ی‌کرد‪ ،‬طبیعی است که در‬ ‫آن شرایط ای ران نیز نسبت به الگوهای راهبردی آمریکا نگرش‬ ‫متفاوتی پی دا م ی‌کرد‪ .‬تاریخ سیاست خارجی و اقتصادی آمریکا‬ ‫در برخورد با ای ران نش��ان م ی‌دهد ک��ه تحریم‌های اقتصادی‬ ‫ایاالت‌متحده در س��طوح مختلفی از س��ال ‪ 1979‬تاکنون به‬ ‫‌گونه اي‌ب ی‌وقفه ادامه یافته است‪.‬‬ ‫بهره‌گیری از سیاس��ت تحریم و اجرای محدودیت‌های‬ ‫راهبردینشانم ی‌دهدایاالت‌متحدهتمایلیبهمذاکرهدرشرایط‬ ‫عادی ندارد‪ .‬الگوهای کنش دیپلماتیک آمریکا همواره مبتنی‬ ‫بر فشار دیپلماتیک‪ ،‬تهدید امنیتی‪ ،‬محدودیت‌های اقتصادی و‬ ‫مهار قابلی ت‌های راهبردی جمهوری اسالمی بوده است‪ .‬چنین‬ ‫نش��انه‌هایی بیانگر جلوه‌هایی از «دیالکتیک منازعه» علیه‬ ‫سیاست خارجی و رویکرد منطقه‌ای ای ران محسوب م ی‌شود‪.‬‬ ‫ی مولفه‌های یاد‌شده نشان م ی‌دهد که آمریکا در برخورد‬ ‫تمام ‌‬ ‫با ای ران دارای رویکرد آفندی بوده اس��ت‪ .‬اگرچه صرفا در س��ال‬ ‫‪ 1988‬مقامات راهبردی آمری��کا از الگوی کنش نظامی علیه‬ ‫تاسیسات اقتصادی و اهداف انسانی ای ران استفاده کردند‪ ،‬اما در‬ ‫سایر موارد نیز م ی‌توان نشانه‌هایی از کاربرد دیپلماسی تهدید‬ ‫و محدودیت‌ه��ای راهبردی علیه جمهوری اس�لامی ای ران را‬ ‫مشاهده کرد‪.‬‬ ‫‪ -3‬اطمینان‌بخشی در کنش دیپلماتیک‬ ‫بررسی تاریخی رفتار امنیتی و راهبردی آمریکا در برخورد‬ ‫با ای ران نشان م ی‌دهد که قدرت‌های بزرگ از جمله ایاالت‌متحده‬ ‫به دلی��ل قابلی ت‌های اب��زاری خ��ود‪ ،‬از اراده دیپلماتیک ب رای‬ ‫محدودسازی توانای ی‌های ای ران نیز برخوردارند‪ .‬قدرت نظامی‬ ‫آمریکا را م ی‌توان ب ر‌اس��اس پایگاه‌های نظامی این کشور در‬ ‫محیط همجوار و مرزهای راهبردی ای ران مشاهده کرد‪« .‬جان‬ ‫مرشایمر»درمقاله‌ایباعنوانراهبردهاییب رایبقااینموضوعرا‬ ‫موردبررسیقرارم ی‌دهدکهابزارهاینظامیبخشاجتناب‌ناپذیر‬ ‫قدرت راهبردی ایاالت‌متحده محسوب م ی‌شود‪ .‬بناب راین ابزار‬ ‫نظامی به موازات الگوهای دیپلماتیک مورد استفاده واقع خ واهد‬ ‫شد‪ .‬در چنین ش��رایطی جمهوری اس�لامی ای ران نم ی‌تواند‬ ‫نسبت به نیات بازیگرانی همانند ایاالت‌متحده مطمئن باشد‪.‬‬ ‫هیچ دولتی در سیاس��ت بی ن‌الملل نم ی‌تواند اطمینان داشته‬ ‫باشد که گزینه راهبردی کشوری همانند آمریکا که دارای اهداف‬ ‫هژمونیک است‪ ،‬ماهیت همکاری‌جویانه دارد‪ .‬الگوی تهاجمی‬ ‫‌آمریکادربرخوردباای رانم ی‌تواندعللبسیاریداشتهباشد‪.‬اولین‬ ‫علت آن را باید در ماهیت آنارشیک سیاست بی ن‌الملل دانست‪.‬‬
‫آنارشی نشان م ی‌دهد که کشورها در شرایط ناب رابر قرار دارند‪ .‬در‬ ‫شرایطناب رابرکشوریم ی‌تواندبهقابلی ت‌هایراهبردیخودنائل‬ ‫شود که زمینه‌های ایجاد اغوا را به‌وجود آورد‪ .‬اغوا را باید بخشی‬ ‫از راهبرد غافلگیری در سیاست بی ن‌الملل دانست‪ .‬نظ ریه‌پردازان‬ ‫نئولیب رال آمریکایی بر این موضوع تاکید دارند که آنان م ی‌توانند‬ ‫از گزینه «قدرت هوشمند» اس��تفاده نمایند‪ .‬قدرت هوشمند‪،‬‬ ‫ترکیبیازقدرتنرموقدرتسختاست‪.‬وقتیگزینهدیپلماسی‬ ‫و مذاکره در شرایط تهدید به کار گرفته شود‪ ،‬بیانگر آن است که‬ ‫ایاالت‌متحده تالش دارد تا ایران را در وضعیت فرسایش تدریجی‬ ‫قراردهد‪.‬هرگونهالگویهمکاریمنطقه‌ایبایددارایزمینه‌های‬ ‫اجتماعی‪ ،‬سیاسی و اقتصادی باشد و بازیگران از اراده الزم ب رای‬ ‫حل و فصل مسالمت‌آمیز اختالفات برخوردار باشند‪ .‬مذاکره در‬ ‫شرایطتحریموتهدیدنشانم ی‌دهدکهالگویتعاملنم ی‌تواند‬ ‫درفضایب رابروهمگونقرارداشتهباشد‪.‬اگرچهدرشرایطآنارشی‬ ‫برخی بازیگران دارای ابزارهای متن��وع و موثرتری ب رای تحقق‬ ‫اهداف راهبردی خود م ی‌باشند‪ ،‬اما این امر به مفهوم آن نیست‬ ‫کهآنانازتمامی‌ابزارهاب رایغلبهبرسایربازیگراناستفادهنماید‪.‬‬ ‫‪ -4‬زیرساخت‌های مذاکره و ضرورت‌های دیپلماسی‬ ‫همکاری‌جویانه‬ ‫مذاكره ايران و آمريكا در شرايط كنوني امكان‌پذير نيست‬ ‫امیر محبیان‪ /‬استاد دانشگاه‬ ‫‪3‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫رهبر معظ��م انقالب اخی را در س��خنانی به بررس��ی‬ ‫پیشنهادات طرف آمریکایی ب رای مذاکره با جمهوری اسالمی‬ ‫ایران پرداختند‪ .‬مساله مذاکره ای ران ‌‌و آمریکا در شرایط فعلی‬ ‫و باتوجه به سخنان رهبری مبنی بر اینکه مذاکره در شرایط‬ ‫کنونی امکان پذیر نیست و باید حس ن‌نیت از جانب طرف‬ ‫مقابل وجود داشته باشد‪ ،‬جای تامل بسیاری دارد چرا‌که هر‬ ‫مذاکره‌ای دارای هدفی اس��ت و طرفین منافع خود را در آن‬ ‫م ی‌جویند‪ ،‬البته عوامل بس��یاری بر س��از‪‎‬و‪‎‬کار تحقق یک‬ ‫مذاکره تاثیر دارد‪ .‬مذاکره ای ران و آمریکا اگر بر فرض بخواهد‬ ‫آغاز شود‪ ،‬از پیچیدگ ی‌های بسیاری مبتن ی‌بر پی ش‌فرض‌ها‬ ‫و بدبین ی‌های تاریخی برخوردار اس��ت‪ .‬اما مساله مهم‌تر و‬ ‫باالتر از همه‪ ،‬رسیدن به نقطه‌ای از نوعی توازن میان طرفین‬ ‫است که در محیط پرچالش میان آنها یافتن آن بسیار سخت‬ ‫است‪ .‬در شرایط فعلی به دالیل واضح به نظر نم ی‌رسد اين‬ ‫توازن وجود داش��ته باش��د؛ به‪‎‬ویژه زمانی که آمریکا با فشار‬ ‫تحریم‌ها در تالش است شرایط را به سود خود دگرگون سازد‪.‬‬ ‫در باب حس��ن‌نیت البته در عالم دیپلماسی آن را به شکل‬ ‫ملموس به توازن قوا تبدیل م ی‌کنند‪ ،‬در غیر این صورت هر‬ ‫حس ن‌نیتی در صورت تغییر موازنه قدرت‪‌،‬ب ی‌ثبات م ی‌شود‪.‬‬ ‫در کل در رابطه با هدف آمریکا از طرح ادعای مذاکره با ایران‬ ‫م ی‌توان گفت آمریکا به این نتیجه رسیده که تغییر رژیم در‬ ‫ای ران یا شدنی نیست یا بسیار پرهزینه است‪ .‬نقش ایران در‬ ‫ثبات منطقه انکار‌شدنی نیس��ت‪ .‬البته اهداف چندگانه‌ای‬ ‫ممکن اس��ت در هر پیش��نهاد مذاکره‌ای مطرح باش��د که‬ ‫گمان ‌هزن ی‌های بسیاری قابل طرح است‪ ،‬ولی به صورت کلی‬ ‫بر این باورم ما باید روی منافع و قدرت خود حس��اب کنیم‪،‬‬ ‫ای ران نباید به صورت احساس��ی به موضوعاتی این چنین‬ ‫با اهمیت نگاه کند‪ .‬این مساله یک شط رنج بسیار راهبردی‬ ‫است که نباید در مذاکره یا عدم مذاکره کوچکترین اشتباهی‬ ‫در برداشتن مهره‌های آن انجام دهیم‪ .‬ما در حال رسیدن به‬ ‫حساسترین نقطه تاریخ انقالب هستیم و باید هر تصمیم‌مان‬ ‫کاملا سنجیده باش��د‪ .‬در حال حاضر مهمترین راه خروج از‬ ‫چالش دیپلماتیک فعلی‪ ،‬وحدت فرماندهی از س��وی ایران‬ ‫است كه البته رهبری مدیریت این وضعیت را در دست دارند‪.‬‬ ‫ه ر‌گونه ثنویت یا تکثر در این مرحله خط رناک است‪ .‬غ رب ی‌ها‬ ‫هم دریافته‌اند حرف اصل��ی را در ایران در چنین موضوعات‬ ‫مهمی‪ ،‬رهبری م ی‌گویند و تصمیم‌گیری‌ها با ایشان است‬ ‫و نه هی چ‌کس دیگر‪ .‬این درک مهمی‌بود که غرب ی‌ها نهایتا‬ ‫به‌رغم تالش ب رای نپذیرفتنش در ابتدا‪ ،‬نهايتا به آن تمكين‬ ‫كردند‪ .‬اما پی رامون مذاکرات ای ران و گروه ‪ 5+1‬که خیلی دچار‬ ‫تعلل شده نیز م ی‌توان گفت سخنان رهبری تاثیرگذار بوده‬ ‫است؛ رهبری سیگنال‌های مهمی‌فرستاده‌اند که توسط‬ ‫آنها دریافت شده است‪ .‬هرچند من هیچ‌گاه مذاکرات ‪5+1‬‬ ‫را جدی و اصلی نپنداشته‌ام‪ .‬تمام این مذاکرات حکم یک‬ ‫مقدمه را دارد و بس‪ .‬ای ران فضا را کاملا شفاف کرده است و از‬ ‫لحاظ فنی جز بهانه‌های بیهوده همه مسائل حل شده است؛‬ ‫اکنون بزرگ‌ترین مانع آمریکاست که سرنخ مانع‌تراش ی‌ها را‬ ‫در دست دارد‪ .‬اگر به‌طور فرضی مذاکره‌ای با آمریکا صورت‬ ‫بگیرد پرس��ش‌هایی فراروی مذاکرات ب��ا ‪ 5+1‬قرار خواهد‬ ‫گرفت‪ ،‬مثال آیا مذاکرات دوجانبه قرار است همزمان با ‪5+1‬‬ ‫صورت گيرد ی��ا به موازات آن انجام ش��ود؟ در صورت وقوع‬ ‫هر دوی این مذاکرات‪ ،‬اختیارات نسبی آنها چه خواهد بود؟‬ ‫البته این مهم را نیز نباید از نظر دور داش��ت که راهپیمایی‬ ‫‪22‬بهمن هم بس��یار مهم بود و موضع ایران تقویت شد‪ .‬در‬ ‫مجموع بايد گفت كه سخن گفتن در رابطه با شرایط توافق‬ ‫احتمالی و امکان مذاکره میان ای ران و‌آمریکا هنوز زود است‪.‬‬ ‫زیرا هنوز زمانش نرسیده‪ ،‬ولی من آن را دور هم نم ی‌دانم‪.‬‬ ‫در هر حال فاکتورهای زیادی باید تحقق یابد که هنوز تامین‬ ‫نشده است‪ .‬در حال حاضر دس��تگاه دیپلماسی ای ران اگر با‬ ‫هوشمندی ش��رایط تحقق دیدگاه‪‎‬های رهبری را به درستی‬ ‫تامین کند و تصویری از وحدت فرماندهی را به جهان نشان‬ ‫دهد‪ ،‬حرکت درستی انجام داده است‪ .‬در‌نهایت وقتی صحبت‬ ‫از مذاکره میان ای ران و آمریکا م ی‌ش��ود‪ ،‬سیاس��ت خارجی‬ ‫دولت دوم باراک اوباما در قبال ای ران نیز به خودی خود حائز‬ ‫اهمیت م ی‌ش��ود‪ .‬دولت جدید اوباما هم در حوزه تحریم‌ها‪،‬‬ ‫سیاست‌های س��خت‌تری را در پیش گرفته و هم در حوزه‬ ‫پیشنهادها‪ ،‬پیشنهادات جذاب‌تری را ارائه م ی‌دهند؛ در‌واقع‬ ‫آنها با این سیاست م ی‌خواهد ای ران را به نقطه تصمیم‌گیری‬ ‫برسانند‪ .‬همچنین با تحلیل هدف آمریکایی‌‌ها در دو دوره‬ ‫حاکمیت جمهوریخواهان و دموکرات‌ها م ی‌توان گفت که‬ ‫تفاوت جدی در میان اه��داف این دو ح��زب در قبال ای ران‬ ‫نیست؛ البته در روش و نحوه برخورد آنها تفاوت‌های جدی‬ ‫وجود دارد‪ .‬روش جمهوریخواهان خشن ولی فاقد توان الزم‬ ‫ب رای ایجاد همراهی میان متحدان آمریکاست؛ از همی ن‌رو‬ ‫مجبورند به سراغ یکجانب ه‌گرایی بروند‪ .‬اما دموکرات‌ها از قوه‬ ‫اقناعی باالتری برخوردارند و م ی‌توانند متحدان اروپایی خود‬ ‫را همراه کرده و با اتخاذ سیاست چندجانب ه‌گرایی فشارهایی‬ ‫را بر ایران وارد کنند‪g .‬‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫رویکرد آمریکا در فرآیند دیپلماس��ی درهای باز‌معطوف‬ ‫به متقاعدس��ازی راهبردی ای ران از طری��ق به‌کارگیری قدرت‬ ‫هوشمند است‪ .‬کشوری همانند ایاالت‌متحده که تالش دارد تا‬ ‫نالمللگسترش‬ ‫موقعیتهژمونیکخودرادرمنطقهونظامبی ‌‬ ‫دهد‪ ،‬عموما ابزار تهدید را ب رای تکمیل فضای روانی در محیط‬ ‫نالمللیمورداستفادهقرارم ی‌دهد‪.‬درشرایطموجودمنطقه‌ای‪،‬‬ ‫بی ‌‬ ‫ایاالت‌متحده از آمادگی الزم ب رای گسترش منازعه راهبردی در‬ ‫منطقهبرخوردارنیست‪.‬باراکاوباماوچاک‌هگلدر‌صددهستند‬ ‫تا هزینه‌های عملیاتی وزارت دفاع و س��تاد مشترک نیروهای‬ ‫مسلح آمریکا را کاهش دهند‪ .‬از سوی دیگر‪ ،‬گروه‌های سلفی‬ ‫و مجموعه‌های تکفیری در وضعیت رشد تصاعدی قرار دارند‪.‬‬ ‫در گزارش ش��ورای آتالنتیک و همچنین گزارش مرکز‬ ‫امنیت ملی آمریکا (‪ )NIC‬این موضوع مورد تاکید قرار گرفته‬ ‫که بحران در خاورمیانه در حال گسترش است‪ .‬ایاالت‌متحده‬ ‫ب رای کنترل بحران باید هزینه‌ه��ای آن را پرداخت کند‪ .‬الگوی‬ ‫موجودمعطوفبهکاربردسیاستتهدیدعلیهای راناست‪.‬الگوی‬ ‫دیگری نیز وجود دارد که باید مبتنی بر حسن نیت و الگوهای‬ ‫همکاری‌جویانه باشد‪ .‬کاهش تحریم‌های اقتصادی و راهبردی‬ ‫علیه ای ران را م ی‌توان به‌عنوان اولین گام در شکل گیری فرآیند‬ ‫دیپلماتیکدانست‪.‬مدالیتههسته‌اینیزم ی‌تواندبه‌عنوانیکی‬ ‫از موضوعات مورد بحث ای ران و گروه ‪ 5+1‬در ‪ 8‬اسفند ‪ 1391‬در‬ ‫آلماآتایقزاقستانمحسوبم ی‌شود‪.‬مذاکرهنیازمندحسن‌‌نیت‬ ‫گروه‌های مذاکره‌کننده یا بهره گیری از ابتکار همکاری‌جویانه‬ ‫ب رای ایجاد احساس متقابل در محیط بی ن‌المللی خواهد بود‪.‬‬ ‫هیچ کشوری ب رای از دست دادن قدرت خود مذاکره نم ی‌کند‪.‬‬ ‫مذاکره در ش��رایط برد ‪ -‬برد م ی‌تواند نشانه‌هایی از مصالحه را‬ ‫منعکس سازد‪ ،‬در غیر این صورت هرگونه تحرک دیپلماتیک‬ ‫زمینه عقب‌‌نشینی مرحله‌ای را به وجود م ی‌آورد‪.‬‬ ‫ابتکارعملدراولینگامدیپلماتیکمطلوبی ت‌هاییب رای‬ ‫تعادل راهب��ردی در فرجام کنش‌های همکاری‌جویانه همانند‬ ‫مذاکره را اجتناب‌ناپذیر م ی‌سازد‪ .‬مذاکره باید بتواند منافع متقابل‬ ‫را منعکس س��ازد‪ .‬بازیگری م ی‌تواند منافع دیگری را در فرآیند‬ ‫کنش دیپلماتیک مورد توجه قرار دهد که از حس ن‌نیت راهبردی‬ ‫یا ابتکار عمل دیپلماتیک ب رای نشان دادن فضای جدید بهره‬ ‫‌گیرد‪ .‬مذاکره در شرایط ناب رابر به مفهوم آن است که تحریم‌های‬ ‫فلج‌کننده آمریکا به‌عنوان سیاس��ت عملی در دستور كار قرار‬ ‫گیرد‪.‬بازیگرانعمومارفتارسایرکشورهارابه‌عنوانمحوراصلی‬ ‫کنش راهبردی آنان مورد تاکید قرار م ی‌دهند‪ .‬در چنین شرایطی‬ ‫هیچکشورینم ی‌تواندسیاستاعالمی‌همکاری‌جویانهرامورد‬ ‫پذیرش قرار دهد‪g.‬‬ ‫بازي با مهره‌ها‬ ‫‪23‬‬
‫آیا مذاکره با آمریکا منفعتی خواهد داشت؟‬ ‫جواد جهانگیرزاده‪ /‬عضو کمیسیون امنیت ملی‬ ‫‪4‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫رهبر معظم انقالب در موضوع ارتباط با آمریکا یک نگاه‬ ‫بنیادین دارند و از چند جهت موضوع ایجاد ارتباط با آمریکا را به‬ ‫مصلحت کشور نم ی‪‎‬دانند‪.‬‬ ‫نخس��ت‪ ،‬از این زاویه که ایش��ان معتقدند رویارویی با‬ ‫آمریکا‪ ،‬جزو ذات انقالب اسالمی است و به اهداف عالی نظام‬ ‫و ارزش‪‎‬های انقالب در حوزه رواب��ط بی ن‏الملل باز‌م ی‪‎‬گردد‪.‬‬ ‫مطابق این ارزش‪‎‬ه��ا‪ ،‬رابطه با آمری��کا‪ ،‬رابطه گرگ و میش‬ ‫است و به هی چ‌وجه به نفع مصالح کشور نیست؛ بلکه مغایر‬ ‫با نظام ارزشی است که انقالب به خاطر آن مبارزه کرده است‪.‬‬ ‫همچنین این مساله به تاریخ روابط ای ران و آمریکا باز‪‎‬م ی‪‎‬گردد؛‬ ‫آمریکای ی‪‎‬ها همواره تالش داشته‪‎‬اند با حمایت از يك دیکتاتور‬ ‫بر ای ران تسلط پیدا کنند و سلطه خودشان را در همه جنب ه‪‎‬ها‬ ‫از جمله حوزه اقتصادی‪ ،‬فرهنگی‪ ،‬نظامی و حتی حوزه نظام‬ ‫مستشاری حاکم کنند‪ .‬نکته دوم اینکه ایشان با تبیین ارتباط‬ ‫کشورهای منطقه با آمریکای ی‪‎‬ها‪ ،‬دیدگاه‪‎‬شان را بیان داشتند‬ ‫مبن ی‌بر اینکه اساسا این نوع رابطه‏ها‪ ،‬اگرچه دو‌سویه است‪ ،‬اما‬ ‫از یک سو حفظ منافع گسترده آمریکای ی‪‎‬ها در منطقه مطرح‬ ‫است و از سوی دیگر حفظ نظام‪‎‬های دیکتاتوری منطقه‪ .‬یعنی‬ ‫اگر آمریکا روزی به این نتیجه برسد که مصالح بی ن‪‎‬الملل ی‪‎‬اش‬ ‫اقتضا م ی‪‎‬کند که از حمایت کشورهای دیکتاتور منطقه دست‬ ‫بکشد‪ ،‬آن کشورها به دلیل نبود ارتباط ارگانیک با مردمشان‬ ‫به سرعت سقوط خواهند کرد‪ .‬این یک محاسبه استراتژیک‬ ‫و دقیقی است که آثار و نش��انه‪‎‬های آن نیز هویداست‪ .‬نکته‬ ‫سوم اینکه آمریکای ی‏ها هیچ گاه به‌دنبال رابطه احترام‪‎‬آمیز که‬ ‫منفعت بلند‪‎‬مدت طرف مقابل مذاکره را برآورده بکند‪ ،‬نیستند‬ ‫بلکه به‌دنبال ایجاد نظام‪‎‬های وابس��ته هس��تند‪ ،‬نظام‪‎‬های‬ ‫وابس��ته‌ای که تنها با موجودیت آمریکای ی‪‎‬ه��ا هویت پیدا‬ ‫م ی‪‎‬کنند‪ .‬بناب راین طبیعی است که این مساله با ذات انقالب‬ ‫اسالمی ب رابر و همخوان نیست‪ .‬نکته دیگری که باید به آن‬ ‫توجه کرد این است که باید یک محاسبه سود و زیان کرد که‬ ‫کشورهایی که در منطقه با آمریکای ی‪‎‬ها ارتباط گرفته‪‎‬اند‪ ،‬چه‬ ‫چیزهایی به دس��ت آورده‪‎‬اند و چه چیزهایی از دست داده‪‎‬اند‪.‬‬ ‫در واقع مساله اینجاست که ارتباط با آمریکا ب رای کشورهای‬ ‫منطقه چه آثار مثبتی داشته که ایران هم همین رویه و الگو‬ ‫را بخواهد پیگیری کند‪ .‬نهایتا اینکه اگ��ر عنصر مبارزه را از‬ ‫انقالب اسالمی جدا کنیم‪ ،‬انقالب اسالمی یک انقالب دینی‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪24‬‬ ‫و فرهنگی است اما آیا این پیام‪‎‬ها و ارزش‪‎‬ها با این نفس ارتباط‬ ‫هماهنگ خواهد بود یا خیر؟ همچنین اکنون این پرسش‌ها‬ ‫نیز مطرح است که اگر جمهوری اسالمی ای ران با آمریکا ارتباط‬ ‫نگیرد آیا از نان شب خواهد افتاد و عقب‌ماندگ ی‏هایش بیشتر‬ ‫خواهد شد؟ یا مثال در صورت ارتباط گرفتن سرعت رشدش‬ ‫افزایش خواهد یافت؟ اینها پرس��ش‪‎‬های بنیادینی است که‬ ‫رهبری طی سالیان گذش��ته مطرح کرده‪‎‬اند و بر همین مبنا‬ ‫هم هی چ‌گاه راضی به ایجاد زمینه مذاکره با آمریکا نش��دند‪.‬‬ ‫در صحب ت‪‎‬های اخیر رهبری دو نکته جدید نیز مطرح ش��د؛‬ ‫نخس��ت اینکه وقتی آمریکای ی‪‎‬ها سیاس��ت مبنای ی‪‎‬ش��ان‬ ‫تحمیل تحریم‏های بیشتر بر جمهوری اسالمی ای ران است‬ ‫کدام عقل و منطقی ایج��اد م ی‪‎‬کند ک��ه در یک موقعیت‬ ‫ناب رابر به س��مت مذاکره پیش رویم؟ در این شرایط مطمئنا‬ ‫دس��ت ای ران کوتاه‪‎‬تر و کارت‪‎‬های آمریکای ی‪‎‬ها ب رای استفاده‬ ‫از ظرفیت مذاکره بیش��تر اس��ت‪ .‬د ‪‎‬ر واقع در این صورت هم‬ ‫جایگاه ای ران که در نظام بی ن‪‎‬الملل یک جایگاه تعریف شده و‬ ‫قابل دفاع است زیر سوال خواهد رفت و هم مشخص نیست‬ ‫آیا بخشی از تحریم‪‎‬ها مورد بازنگری قرار بگیرد یا خیر‪ .‬اتفاقا‬ ‫ممکن است آنها پذیرش مذاکره را به‌عنوان یک نقطه‌ضعف‬ ‫تلقی و بر حج��م تحریم‌ها بیفزایند‪ .‬همچنی��ن رهبری در‬ ‫سخنان‪‎‬شان به این موضوع اشاره کردند که این چه تحلیلی‬ ‫است که آنها از یک سو اسلحه را به سمت ای ران گرفته‪‎‬اند و‬ ‫از دیگر سو اصرار دارند که ایران به س��مت مذاکره برود‪ .‬این‬ ‫مذاکره قطعا مذاکره سودمندی نخواهد بود‪ ،‬بلکه یک مذاکره‬ ‫تهدیدی است و پیامدهای مذاکره تهدیدی‪ ،‬منافع جمهوری‬ ‫اس�لامی ای ران را تامین نخواهد کرد‪ .‬اگر این پرس��ش‪‎‬های‬ ‫بنیادین را کنار هم قرار دهی��م‪ ،‬م ی‪‎‬توانیم به خروجی ماجرا‬ ‫که امکان ایجاد مذاکره با آمریکا وجود دارد یا خیر‪ ،‬پی ببریم‪.‬‬ ‫همچنین باید توجه داشت که آمریکا هنوز از خوی ددمنشانه‬ ‫خود دس��ت نکش��یده و هنوز خصلت‪‎‬های یکه‌بزن ی‪‎‬اش را‬ ‫حفظ کرده اس��ت‪ .‬در حال حاضر مدیریت تحریم‪‎‬ها و ایجاد‬ ‫فشار تحت کنترل آمریکای ی‪‎‬هاست‪ .‬بناب راین باید بسنجیم‬ ‫که آیا این موقعیت ب رای مذاکره‪ ،‬موقعیت مطلوبی است یا‬ ‫خیر‪ .‬در واقع با یک ارزیابی کوتاه م ی‪‎‬توان نتیجه گرفت که‬ ‫ب ر‌اساس بیانات رهبری‪ ،‬آنها با عنصر تحریم و فشار و ایجاد‬ ‫فضا علیه ای ران م ی‪‎‬خواهند با کاهش جایگاه و وزن ای ران در‬ ‫مذاکره‪ ،‬به نفع خودشان بهره جویند‪ .‬اگر ملاحظات استراتژیک‬ ‫جمهوری اسالمی ای ران توسط آمریکای ی‪‎‬ها رعایت شود‪ ،‬آنها‬ ‫یک دوره‪‎‬ای را طی م ی‌‌کنند که بتوانند حسن‌‌نیت خودشان‬ ‫را نش��ان دهند و نظر ای ران را در این زمینه جلب کنند‪ .‬در آن‬ ‫شرایط م ی‪‎‬توان از امر مذاکره سخن به میان آورد‪ .‬در غیر این‬ ‫صورت در شرایط موجود چنین اتفاقی رخ نخواهد داد و تنها‬ ‫بحث شکس��تن کلی تحریم‪‎‬ها و تقبیح آنچه تاکنون انجام‬ ‫داده‪‎‬اند و در عین حال به رسمیت شناختن حقوق هسته‪‎‬ای‬ ‫ای ران‪ ،‬زمینه‪‎‬ای را ب رای طرح بحث امکان مذاکره فراهم خواهد‬ ‫کرد‪ .‬ایران از دوره نخست دولت سازندگي تاکنون یک‌سری‬ ‫دیپلمات‪‎‬های سیاس��ی داش��ته که به تعبی��ر رهبری این‬ ‫افراد مرعوبند یا به لحاظ فکری وابس��ته‪ .‬این افراد همیشه‬ ‫موضوع ارتباط با آمریکا را به‌عنوان نقطه رهایی کش��ور و‬ ‫نقطه عمران و آبادانی کشور قلمداد م ی‪‎‬کنند‪ .‬همچنین آنها‬ ‫یک توجه غیرمعقول و غیرمنطقی به امر توسعه برون‪‎‬داد‬ ‫دارند؛ این مساله در گذش��ته تاریخی ای ران نیز وجود داشته‬ ‫اس��ت‪ .‬یعنی چه در دوره رضاخان و چه در دوره محمدرضا‬ ‫همیشه برخی با این مشکل ذهنی مواجه بوده‪‎‬اند که ب رای‬ ‫توسعه باید از فرق س��ر تا ناخن پا فرنگی شد‪ .‬اگر این طرز‬ ‫تفکر را با موضوعات امروز قیاس کنیم‪ ،‬در‌م ی‪‎‬یابیم ریشه‬ ‫تمام مشکالت ما ارتباط با آمریکای ی‪‎‬هاست‪ .‬اگر آمریکا را با‬ ‫فرنگی جایگزین کنیم‪ ،‬م ی‪‎‬بینیم که هیچ تفاوتی در موضوع‬ ‫ایجاد نخواهد شد‪ .‬این رویکرد یعنی عدم توجه به توانای ی‪‎‬ها‬ ‫و ظرفی ت‪‎‬های داخلی و عدم توجه به ایجاد یک همت و عزم‬ ‫عمومی ب رای امر توسعه ملی و توجه به برون‌مرزها‪ .‬اگر این‬ ‫ارتباط رخ دهد و این تفکر باقی بماند باز رشد و توسع ه‪‎‬ای را‬ ‫شاهد نخواهیم بود‪ .‬در صورت ایجاد ارتباط در این وضعیت‬ ‫به مرور عناصر وابستگی نیز بیشتر خواهد شد و خودکفایی‬ ‫و اس��تقالل سیاس��ی و اقتصادی ای ران نیز کاهش خواهد‬ ‫یافت‪ .‬در حال حاض��ر هی چ‌کس منکر این نیس��ت که در‬ ‫کشور مشکل اقتصادی‪ ،‬مشکل بیکاری و برخی مشکالت‬ ‫ب رای توده‪‎‬های مردم ی‌ وجود دارد‪ .‬اما باید توجه داش��ت که‬ ‫آیا تمام این مش��کالت با ارتباط با آمریکا حل خواهد شد‪.‬‬ ‫به‌عنوان مثال مصر ارتباط وس��یعی با آمریکا داشت‪ ،‬اما آیا‬ ‫وضعیت معیش��تی مردم مصر بهبود پیدا کرد؟ نباید تنها‬ ‫چند کشور نفت خیز منطقه که جمعیت اندک و نفت فراوان‬ ‫دارند را مالک قرار داد؛ در این کشورها هم اگر دقیق شویم‬ ‫در‪‎‬م ی‪‎‬‏یابیم که آنها نیز همچنان مشکالت ساختاری جدی‬ ‫دارند و هنوز نتوانسته‏اند تمام اقشار کشور را پوشش دهند‬ ‫یا مشکالتشان را رفع نمایند‪g .‬‬
‫‪5‬‬ ‫فرشادمهدی‌پور‪/‬دانشجويدكترايسياست‌گذاريفرهنگي‬ ‫این یادداش��ت با کمی تاخیر بر س��ر موضوع اصلی‬ ‫م ی‌رسد و ناچار از مرور داستانی نظری است تا خودش را سر‬ ‫کوچه بحث‌های امروزین برساند‪.‬‬ ‫اگر جهان ی‌ش��دن معادل��ی ب��رای ‪Globalization‬‬ ‫باش��د‪ ،‬پس باید بر سبیل معادل‌س��ازی‌های دیگر در ب رابر‬ ‫‪ Modernization‬ی��ا ‪ Secularizations‬که نوس��ازی یا‬ ‫دنیوی‌سازی‌ترجمه شدند‪ ،‬جهان ی‌سازی‌ترجمه م ی‌شد و نه‬ ‫به‌گونه‌ای مجهول و غیرصریح‪ ،‬جهانی«ش��دن»‪ .‬گویی در‬ ‫پس این واژه‪ ،‬معنایی نهفته است که آفرینندگان و باورمندان‬ ‫ِ‬ ‫به آن در ایران دیروز و امروز‪ ،‬کوشیده‌اند تا به‌شکلی فاعلیت‬ ‫ناپیدای اصطالح مذکور را پنهان کنند‪ .‬جهان ی‌س��ازی یک‬ ‫فرآیند طبیعی‪ ،‬منطقی و جهانی نیس��ت‪ ،‬پروژه‌ای اس��ت‬ ‫از پی ش‌ ط راحی ش��ده که معادل‌های دقی ق‌تر آن را باید در‬ ‫عباراتی نظیر ‪ Westernization‬یا ‪Americanization‬‬ ‫یافت و کاربس��ت ویژه‌اش را در غرب ی‌ یا آمریکای ی‌س��ازی‬ ‫دانست؛ همان چیزی که به‌وقوع پیوس��ته و با سرعت هم‬ ‫در حال پیشروی است‪ .‬اینکه دال مرکزی این دیگر«سازی»‬ ‫جهانی چیست‪ ،‬موضوعی قابل بررسی و مناقشه و گفت‌وگو‬ ‫است‪ ،‬اما آنچه بیشتر جلب توجه م ی‌کند‪ ،‬جدالی است که این‬ ‫سا ِز نو ب رای جوامع متعارض با خود کوک کرده‪ .‬همان‌جایی‬ ‫که نقطه عطف یک تقاطع تاریخی است‪ .‬توصیف این تقاطع‬ ‫محل‬ ‫تاریخی (اگر تاریخ س��یر و صیروریتی داش��ته باشد)‪ِ ،‬‬ ‫نزاع و مجادله را روش��ن م ی‌کند و این‌هم��ه هزینه و جنگ‬ ‫غرب ب��ه رهبری آمریکا را‬ ‫و درگیری ب ی‌پایان میان ای ران و ِ‬ ‫معنادار م ی‌سازد‪.‬‬ ‫انقالب اس�لامی درس��ت در جای��ی رخ داد که همه‬ ‫محاس��بات نش��ان م ی‌داد که نباید رخ دهد؛ جزیره ثبات و‬ ‫اف وطن‌فروش که‬ ‫پول نفت و ارتش مدرن‪ .‬با تکیه به اش��ر ِ‬ ‫از سرپناه سال‌های فرارشان از ای ران م ی‌شد و م ی‌شود دار و‬ ‫دسته‌شان را حدس زد‪ .‬جایی که مذهب‌سازی انگلیس ی‌ها‬ ‫آن را از درون پوس��انده بود و فعال‌ترین نیروهای سیاس��ی‬ ‫و فرهنگ��ی‌‌اش بیانیه تغییر مواضع اس��تراتژیک نوش��ته‬ ‫بودند؛ با مزخرفاتی در باب پوستین پاره دین و وصله‌ناشدن‬ ‫آن در نس��بت با تجدد‪ .‬نه ای��ده‌ای وجود داش��ت که موتور‬ ‫محرک ‌ه جنبش��ی باش��د‪ ،‬نه داعی ه‌داری و نه زمینه‌ای؛ ملت‬ ‫سرگرم خوش��گذرانی و درگیر گرانی روبه‌رشد ارزاق بودند و‬ ‫گوش‌شان نیوش��ای هیچ صدای معترض و معارضی نبود‪،‬‬ ‫آن هم در عصری که هنوز انفج��ار اطالعات رخ نداده بود تا‬ ‫اعتراض بال مگسی‪ ،‬عرصه س��یمرغ را هم به تکاپو وادارد‪.‬‬ ‫در چنین هنگامه‌ای‪ ،‬آتش زیر خاکس��تر‪ ،‬سر برآورد‪ :‬سنتی‬ ‫‪ 1400‬س��اله (البته نه آن‌چنان که میش��ل فوکو م ی‌گفت و‬ ‫در خیابان‌های ته ران م ی‌دید و آن را معادل ‪Tradition‬‬ ‫م ی‌گرفت‪ ،‬به معنای امری عادت‌ش��ده و مرس��وم)‪ .‬سنتی‬ ‫قویم و س��دید که روی��اروی دو نیروی حاکم بر کش��ور قد‬ ‫َعلم کرده بود‪ :‬ایل‌بازی چندین س��ده‌ای و بلکه ریشه‌دار در‬ ‫عمق تاریخ که همه مناس��بات حکومتی را ش��کل م ی‌داد‬ ‫و روشنفکر‌س��ازی متجددانه که به پش��توانه آنچه در غرب‬ ‫داشت‪ ،‬حدود یک‌س��ده‌ای بود که از پس «نعش آن بزرگوار‬ ‫بر س��ر دار‪ ،‬همچون پرچمی‌به عالمت استیالی غربزدگی‬ ‫پس از دویست سال کشمکش بر بام سرای این مملکت»‪،‬‬ ‫میاندار ای ران‌داری بود‪ .‬این دو جری��ان در دوره پهلوی اول با‬ ‫یکدیگر پیوند یافتند و نمونه عینی آن را باید در محمدعلی‬ ‫فروغی دید که اول و وسط و آخر شاهنشاهی رضاقلدرخان‬ ‫تخت اختراعی را‬ ‫و جانشین س��تمگرش‪ ،‬صدارت این تاج و ِ‬ ‫خبرنامه‬ ‫ماجراي جدال گرگ و ميش‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫کشوری با کفش‌های کتانی‬ ‫برعهده داشت‪ .‬از این چه اس��تنادی باالتر ب رای اثبات پیوند‬ ‫میان ایل‌گرایی و منورالفکری در ای ران‪ .‬سنت شیعی رقیب‬ ‫در سایه ایل و هماورد تازه منورالفکران‪ ،‬فرصت یافته بود که‬ ‫در پاییز و زمستان ‪ 56‬و تمامی‌سال بعد از آن‪ ،‬خود را بازیابد‬ ‫و قدرتش را عرضه کند‪ .‬این قدرت‪ ،‬در یک نفی و اثبات خود‬ ‫را باز‌م ی‌تاباند‪« :‬نه ش��رقی‪ ،‬نه غربی‪ ،‬حکومت اس�لامی»‪.‬‬ ‫گفتاری تازه و منحصر به‌فرد که ایس��م‌ها را به بازی گرفته‬ ‫بود و ب رایش انگاره‌های مارکسیستی همان‌قدر نگران‌کننده‬ ‫و دل‌آزار ب��ود که منش‌های لیب رالیس��تی و اساس��ا اولی را‬ ‫توجی ه‌گر همان دوم ی‌ م ی‌دانست و ابزاری ب رای رفع و رجوع‬ ‫اشتباه‌کاری‌های آن‪ .‬این انقالب و گفتمان‌محوری آن که در‬ ‫عبارت والیت‌فقیه تعین م ی‌یافت‪ ،‬اگر به ابزار دنیای مدرن‬ ‫نیز توجهی داشت از آن‌رو بود که آن را به کار بندد‪ ،‬وگرنه در‬ ‫جوهره و مسیر‪ ،‬کاری دیگر داش��ت و همی ن‌ چیزها بود که‬ ‫خیلی زو ‌د آن را با غرب سرشاخ کرد؛ آمریکای ی‌ها‪ ،‬آلمان ی‌ها‪،‬‬ ‫فرانسوی‌ها و انگلیس ی‌ها‪ ،‬اذناب و دار و دسته‌شان را از ایران‬ ‫جمع کردند و بنا بر تحریم و تخطئه گذاشتند و جالب این‌جا‬ ‫بود که شوروی‌ها و چین ی‌ها هم جز خبرچینی غ رب ی‌ها کاری‬ ‫نم ی‌کردند و خبری از یاری و همکاری‌شان نبود‪ .‬اگرچه ایران‬ ‫ق وابسته‪،‬‬ ‫سیاست «نگاه به شرق» را تعقیب م ی‌کرد‪ ،‬اما شر ‌‬ ‫گرفتارتر از آن بود که بتوان به آن اعتماد کرد‪ .‬در نتیجه یک‬ ‫رویارویی تاریخی رقم خورد‪ ،‬همان‌گونه که در مس��تند تازه‬ ‫بی‪.‬بی‪.‬سی گفته م ی‌شود‪« :‬انقالبی که جهان را تکان داد و‬ ‫هنوز هم م ی‌لرزاند‪».‬‬ ‫منطق امام خمین ی‌کبیر‪ ،‬جدال گرگ و میش بود و تا‬ ‫گرگ دست از دریدن برندارد‪ ،‬راهی ب رای مصالحه و مذاکره‬ ‫نیست؛ گرگی هم که حمله نکند و خوی درندگ ی‌اش را رها‬ ‫کرده باشد که دیگر گرگ نیست و در واقع وجود خارجی ندارد‪.‬‬ ‫این همان بیانی اس��ت که اخی را در البه‌الی سخنان رئیس‬ ‫مجمع تش��خیص مصلحت نیز دیده م ی‌شود‌‪« :‬آمریکا اگر‬ ‫ت متحد شده‬ ‫آدم باش��د!» آمریکای آدم‌ش��ده که دیگر ایاال ‌‬ ‫ب رای چپاول عالم نیس��ت و چه نیک‌روزی است آن‌روز که‬ ‫ان‌ش��اءاهلل دور هم نباش��د‪ .‬با این همه‪ ،‬در ج��دال با چنین‬ ‫هیمنه‌ای‪ ،‬میش همواره در گریز است و نیازمند کفش‌هایی‬ ‫از جنس کتان‪ ،‬تا آزادانه بگریزد و او را در همه‌جا زمینگیر کند‪.‬‬ ‫این زمینگیری بیش از آنکه فیزیکی و س��خت باشد‪ ،‬روانی‬ ‫است و نرم؛ مثل حضور در حیات خلوت آمریکای‌جنوبی یا‬ ‫بیرق سبز ب رافراش��تن بر س��ر خاورمیانه از ای ران تا لبنان یا‬ ‫بش��ارت گفتن به همه انقالب‌های مردمی‌سال‌های اخیر‬ ‫در ش��مال آفریقا‪ .‬همان جاهایی که هم پول داشتند و هم‬ ‫ارتش مدرن و هم سیاس��تمداران وابس��ته و همگ ی‌شان يا‬ ‫کابوس گیوتین به خواب م ی‌روند‪.‬‬ ‫سقوط کردند یا شب‌ها با‬ ‫ِ‬ ‫رویارویی را پایانی نیست و چه‌بسا نیات جنگجویانه آمریکا‬ ‫نیز مرتبا در منطقه‪ ،‬دچ��ار کارکردهایی معارض هدفگذاری‬ ‫دشمنان قومی‬ ‫اولی ه‌اش م ی‌شود‪ :‬در افغانستان مشهور‌ترین‬ ‫ِ‬ ‫‌ایران مستقر است و سربازان ینگه‌دنیا دخلش را م ی‌آورند و‬ ‫خودشان هم در باتالقش گیر م ی‌کنند؛ در ع راق‪ ،‬بزرگ‌ترین‬ ‫دشمن نظامی ای ران که کار آن را هم آمریکای ی‌ها م ی‌سازند‬ ‫و باز در گردابش فرو‌‌م ی‌مانند؛ در سوریه به سراغ متحدترین‬ ‫سال تمام است که نتوانسته‌اند آن‬ ‫دوست ای ران م ی‌روند و دو ِ‬ ‫را به زانو درآورند؛ با وجود همه فشارها‪ ،‬حمله‌ها و تحریم‌ها و‬ ‫تازه آنجا گروه‌هایی سربرآورده‌اند که بالی جان‌شان خواهند‬ ‫شد‪ .‬اینها سرچشمه‌های تمام‌نش��دنی پیروزی است و اگر‬ ‫تحدیدهای اقتصادی کنونی متوقف یا متزلزل ش��ود‪ ،‬دیگر‬ ‫روزنه‌ای ب رای جلوگیری از قدرتِ تازه ای ران نیس��ت‪ .‬آمارها و‬ ‫نش��انه‌های مراکز معتبر جهانی چنین داعی ه‌هایی را اثبات‬ ‫م ی‌کند‪ ،‬پس تنها چاره بس��ی ج‌کردن توده‌ها علیه حاکمان‬ ‫ل کننده اس��ت این نکته که تئوری‌های‬ ‫است و چه خوشحا ‌‬ ‫غربی ب��ه‌درد درمان دردهای ش��رقی نم ی‌خ��ورد و همین‬ ‫ب ی‌درمانی است که راه گذر از پیچ تاریخی را ب رای کشوری با‬ ‫کفش‌های کتانی‪ ،‬هموار م ی‌کند‪g .‬‬ ‫‪25‬‬
‫رويداد‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫بهار جنجالي‬ ‫‪1‬‬ ‫احمدي‌نژاد در سخنراني ‪22‬بهمن گفت كه بهار زنده است‬ ‫جشن سالگرد انقالب اسالمی‌امس��ال با دو حاشیه‬ ‫مه��م در س��خنران ی‌های رئی س‌جمهور در ته��ران و قطع‬ ‫سخنرانی علی الریجانی‪ ،‬رئیس مجلس در قم همراه بود‪.‬‬ ‫مراسم باشکوه راهپیمایی ‪ ٢٢‬بهمن که جشن بزرگ‬ ‫ملت اي ران محسوب مي شود‪ ،‬امسال نیز همچون سال‌های‬ ‫گذش��ته با حضور ميلیون‌ها ای رانی در سراسر کشور برگزار‬ ‫شد‪ .‬چش��م ناظ ران ای رانی و خارجی در تمام این سال‌ها به‬ ‫راهپیمایی است که در ته ران برگزار م ی‌شود و سخنران آن‬ ‫بنا بر سنت مرسوم همه‌ساله رئی س‌جمهور است‪ .‬از همین‬ ‫رو در س��خنان روسای‌جمهور بیش��تر به مسائل خارجی و‬ ‫جهانی پرداخته م ی‌ش��د تا رویکردهای داخلی‪ .‬اما امس��ال‬ ‫بخش‌هایی از صحب ت‌های محم��ود احمدی‌نژاد که ناظر‬ ‫ب ر‌مسائل داخلی بود حواش��ی را ب رای این مراسم رقم زد و‬ ‫مورد توجه قرار داد‪ .‬اگرچه در بعد خارجی نیز صحب ت‌های او‬ ‫در باب مذاکره با آمریکا آن هم پس از صحب ت‌های رهبری‬ ‫در این خصوص مورد توجه ویژه قرار گرفت‪.‬‬ ‫تظاهرات‌کنن��د‌گان در ته��ران با طرح ش��عارهایی‬ ‫همچون «مذاکره با آمریکا محال اس��ت‪ /‬این س��ند زنده‬ ‫انقالب است»‪« ،‬مذاکره نم ی‌خواهیم نم ی‌خواهیم»‪« ،‬مرگ‬ ‫بر مذاکره‌کننده‪ ،‬مرگ بر سازشگر» و«تحریم اقتصادی دیگر‬ ‫اثر ن��دارد»‪ ،‬ب ر‌فصل‌الخطاب بودن مق��ام معظم رهبری و‬ ‫تبعیت از ایشان در این موضوع تاکید م ی‌کردند‪.‬‬ ‫‪26‬‬ ‫احمدی‌نژاد ک��ه تازه از س��فر مصر بازگش��ته بود در‬ ‫ارتباط با موض��وع مذاکره با آمری��کا با بیان اینک��ه آنها با‬ ‫این بهانه م ی‌خواهن��د به ملت ای ران فش��ار بیاورند‪ ،‬گفت‪:‬‬ ‫«اخی را ادبیات خود آنها عوض شده است و با ادبیات بهتری‬ ‫صحبت م ی‌کنند‪ .‬م ی‌گویند م ی‌خواهیم گفت‌وگو کنیم‪ .‬ما‬ ‫نیز م ی‌گوییم گفت‌وگو خیلی بهتر اس��ت از درگیری‪ .‬ملت‬ ‫ای ران همیش��ه اهل تفاهم بوده‪ ،‬ولی گفت‌وگو دارای آدابی‬ ‫است و همانطور که رهبر معظم انقالب فرمودند‪ ،‬نم ی‌شود‬ ‫یک اسلحه باالی سر ملت ایران نگه داشت و بعد بگویید‪،‬‬ ‫مذاکره کنید و انتظار مذاکره داشته باشید‪».‬‬ ‫او تاکید کرد‪« :‬به صراحت م ی‌گوی��م اصالح گفتار و‬ ‫بیان الزم است‪ ،‬اما کافی نیست‪ .‬اگر اسلحه را از روی ملت‬ ‫ای ران بردارید‪ ،‬من خودم گفت‌وگو م ی‌کنم‪ .‬گفت‌وگو باید در‬ ‫سایه احترام و عدالت باشد‪ ،‬نه فشار‪».‬‬ ‫احمدی‌نژاد همچنین به نارضایتی جمع کثیری از ملت‬ ‫اشاره کرد و گفت‪« ‌:‬آنها م ی‌خواستند شی رازه امور در ای ران از‬ ‫هم بگسلد‪ ،‬اما به اهداف خود نرس��یدند و هم‌اکنون دولت‬ ‫به‌شدت از نارضایتی جمع کثیری از ملت در رنج است و همه‬ ‫توان خود را به کار م ی‌گیرد‪».‬‬ ‫رئی س‌جمهور س��پس برخالف رویه معم��ول در این‬ ‫مراس��م به موضوعات و اختالف‌های داخلی اشاره کرد و از‬ ‫مهمترین بخش‌های صحب ت‌هایش آنجا بود که به موضوع‬ ‫انتخابات ریاست‌جمهوری دوره یازدهم و عدم «مهندسی»‬ ‫انتخابات پرداخت‪.‬‬ ‫وی گفت‪« :‬انتخابات و انتخ��اب حاکمان حق ملت‬ ‫است و قانون اساس��ی مترقی ما که واالترین میثاق ملی‬ ‫و دستاورد انقالب است‪ ،‬به صراحت بر این حق تاکید کرده‬ ‫است‪ .‬اصل ‪ 6‬و ده‌ها اصل دیگر به روشنی بر این حق ملت‬ ‫پافش��اری و تاکید کرده‪ .‬اصوال کشور و حاکمیت متعلق به‬ ‫مردم است و آنها حق دارند حاکمان خود را انتخاب کنند‪.‬اراده‬ ‫مردم نیز موتور و نش��ان‌دهنده سمت‌وسوی حرکت کشور‬ ‫اس��ت‪».‬او رای مردم را با‌اهمیت دانس��ت و گفت‪« ‌:‬کسی‬ ‫فکر نکند که رای مردم فقط یک کاغذ و یک عدد اس��ت‪،‬‬ ‫این‌طور نیست‪ ،‬آرای مردم تجمیع اراده‌های مردم است که‬ ‫از طریق منتخب ملت در کشور جاری م ی‌شود‪».‬وی افزود‪:‬‬ ‫«همه سلیقه‌ها بیایند و کس��ی خود را جای مردم نپندارد و‬ ‫با کوته‌بینی تصور نکنند که م ی‌توانند جای مردم تصمیم‬ ‫بگیرند‪».‬‬ ‫احمدی‌نژاد تاکید کرد که مسائل مهمی‌هست اما به‬ ‫خاطر تلخ نش��دن کام ملت آنها را بیان نم ی‌کند‪« :‬البته در‬ ‫مورد مسائل اخیر و برخی موضوعات داخلی صحب ت‌های‬ ‫مهمی‌اس��ت که باید با ملت در میان بگذارم‪ ،‬اما امروز به‬ ‫خاطر اینکه طعم ش��یرین پیروزی انقالب در کام مردم تلخ‬ ‫نش��ود و به‌خاطر رهب��ری عزیزمان آن را به وقت مناس��ب‬ ‫دیگری در آینده موکول م ی‌کنم‪».‬‬ ‫رئی س‌جمهور همچنین با تاکید بر اینکه «ملت ایران‬ ‫نیازی به اف��راد و گروه‌های مدعی ن��دارد» گفت‪« :‬برخی‬ ‫گفته‌اند ک��ه م ی‌خواهند انتخابات را مدیریت و مهندس��ی‬ ‫کنند‪ .‬من با افتخار م ی‌گویم که ملت بزرگ ایران راه خود را‬ ‫به خوبی م ی‌شناسد و به افراد و گروه‌های مدعی نیازی ندارد‪.‬‬ ‫باید اخالق و قانون رعایت شود و هر کس ب رنامه خود را بیان‬ ‫کند‪».‬وی با بیان اینکه تخریب دیگ��ران ب رای اثبات خود‪،‬‬ ‫خالف قانون و اسالم است و ملت بزرگ همچون گذشته به‬ ‫او پاسخ خواهند داد‪ ،‬افزود‪« :‬امام عزیز ما فرمودند ملت الهی‬ ‫شده است و هیچ‌کس نم ی‌تواند اراده خود را به مردم تحمیل‬ ‫کند‪ .‬من اطمینان دارم که ملت عزی��ز ای ران بهترین گزینه‬ ‫را انتخاب م ی‌کند و هر کس��ی را که ملت برگزیند بهترین‬ ‫گزینه خواهد بود‪».‬‬ ‫همچنی��ن رئی س‌جمه��ور در جری��ان راهپیمایی با‬ ‫خبرنگاران گفت‌وگ��و کرد و به صدا و س��یما تذکر داد‪ .‬او با‬ ‫انتقاد از سوال خبرنگار صدا‌و‌س��یما درخصوص ارزیابی از‬ ‫وحدت و همدل��ی ملت ای ران با وجود مش��کالت فراوان‪ ،‬با‬ ‫بیان اینکه همین جا الزم اس��ت تذکری به صدا و سیما به‬ ‫خاطر عملکرد آن در دهه فجر امسال داشته باشیم‪ ،‬اظهار‬ ‫داشت‪« :‬مقایس��ه اراده ملت‪ ،‬انقالب و عظمت‌های مردم‬ ‫با برخی از مشکالتی که ممکن اس��ت وجود داشته باشد‪،‬‬ ‫ب ی‌انصافی به ملت است‪ .‬همه در زندگی خود مشکل دارند‬ ‫آیا به فکر پیشرفت‪ ،‬عظمت و دفاع از حقوق خود نیستند؟‬ ‫هیچ‌گاه مرسوم نبوده این گونه سوال شود که مردم با وجود‬ ‫مشکالت در راهپیمایی ‪ 22‬بهمن چه خواهند کرد‪».‬‬ ‫رئی س‌جمهور در پایان سخنرانی خود با تکرار چندباره‬ ‫عبارت «زنده باد بهار» با مردم خداحافظی کرد؛ عبارتی که‬ ‫مدتی است از سوی وی تکرار م ی‌ش��ود و هواداران خاص‬ ‫رئی س‌جمهور و اسفندیار رحیم‌مشایی در هنگام استقبال از‬ ‫ایشان در‌بازگشت از سفر مصر در فرودگاه مهرآباد ته ران سر‬ ‫داده بودند‪ .‬پیش از این نیز همایش هواداران دولت با همین‬ ‫عنوان برگزار شده بود‪.‬‬ ‫دراین ارتباط اسماعیل کوثری در گفت‌وگویی با فارس‬ ‫بیان داشت‪« :‬اگر شعار «زنده باد بهار»‪ ،‬شعار انتخاباتی نامزد‬ ‫دولت باشد‪ ،‬تکرار آن از س��وی رئی س‌جمهور در راهپیمایی‬ ‫عمومی ‪ ۲۲‬بهمن تخلف و مهندسی انتخابات است‪ ».‬كه‬ ‫البته احمدي‌نژاد در مصاحبه جديدش اعالم كرده كه منظور‬ ‫او از بيان اين شعار فعاليت انتخاباتي نبوده است‪g .‬‬
‫ماجراي يك «شعار»‬ ‫«زنده باد بهار» با واكنش‌هايي مواجه شده است‬ ‫‪2‬‬ ‫داوود حشمتي‬ ‫فرد به‌عنوان «مظلوم‌تر از بهشتی‪ ،‬خدوم‌تر از رجایی!» نام‬ ‫برده‌اند‪ ».‬نشانه‌های تایید این خبر بعدها روشن و واضح‌تر‬ ‫شد؛ آنجا که به‌س��رعت سایت‌هایی با این ش��عار و عنوان‬ ‫به‌سرعت ش��روع به رویش کردند یا به بازتاب این شعار به‬ ‫صورت گس��ترده و هماهنگ پرداختند‪ .‬همزمان سامانه‌ای‬ ‫پیامکی با عنوان «زنده‌باد بهار» راه‌اندازی شد و به حمایت‬ ‫از دولت و مشایی مشغول به کار شد‪ .‬اما ‪ 29‬دی‌ماه سایت‬ ‫«آرمانشهر» که توس��ط یکی از حامیان سرسخت مشایی‬ ‫اداره م ی‌شود‪ ،‬در خبری نوشت شرکت مخاب رات هر پیامکی‬ ‫که در آن جمله «زنده‌باد بهار» باش��د را فیلتر کرده اس��ت‪.‬‬ ‫آرمانشهر نوشت‪« :‬پس از بازگش��ت رئی س‌جمهور عده‌ای‬ ‫شعار «مبش��ر بهاران‪ ،‬خوش آمدی به ایران» سر دادند و از‬ ‫آن به بعد‪ ،‬وبالگ‌نویسان احمدی‌نژادی از این جمله‪ ،‬کم‌و‬ ‫بیش به‌عنوان شعارشان اس��تفاده م ی‌کنند‪».‬اما به نوشته‬ ‫این سایت سامانه «زنده‌باد بهار» و سامانه‌هاي‌ دیگری که‬ ‫در انتهای پیامک‌هایشان این عبارت را درج م ی‌کردند‪ ،‬ادامه‬ ‫فعالیتشان از سوی مخاب رات مختل شد‪ .‬خبرگزاری ایسنا نیز‬ ‫با انتشار خبری این موضوع را تایید کرد‪.‬‬ ‫باد بهار» ش��روع به فعالیت کرده است و تکرار این شعار در‬ ‫مراسم س��الگرد پیروزی انقالب از سوی رئی س‌دولت باعث‬ ‫تقویت این گمانه‌ها شد‪.‬‬ ‫مردمی‌نژاد هراسی؟‬ ‫این شعار بار دیگر در مراسم استقبال از رئی س‌جمهور‬ ‫و مش��ایی در بازگش��ت از مصر خود‌نمایی کرد‪ .‬ایرنا خبر‬ ‫داد که حامی��ان رئی س‌جمهور پالکاردهای��ی با مضامین‬ ‫«زنده‌ب��اد بهار» و «مبش��ر ب��زرگ به س��رزمین منتظ ران‬ ‫خوش آمدی» در دست داشته و ش��عار «زنده‌باد بهار»‪ ،‬سر‬ ‫م ی‌دادند‪ .‬آن‌طور که پیداس��ت منظور از «مبش��ر بزرگ»‬ ‫همان رئی س‌جمهور اس��ت که پیش از ای��ن هم به‌عنوان‬ ‫«مبش��ر بهاران» هوادارانش از او یاد ک��رده بودند‪ .‬اما اوج‬ ‫حواشی روز اس��تقبال در فرودگاه‌مهرآباد تکرار چندین باره‬ ‫ش��عار «زنده‌باد بهار» از س��وی حامیان دولت از یک سو و‬ ‫تشریح این شعار از زبان مشایی بود‪ .‬آنجا که وقتی یکی از‬ ‫میان جمعیت خطاب به مشایی از وی م ی‌پرسد‪ ،‬بهار از نظر‬ ‫شما یعنی چه؟ م ی‌گوید‪« :‬من وقتی کلمه بهار را م ی‌شنوم‬ ‫یاد بهار هس��تی و آفرینش م ی‌افتم زیرا ه��ر بهاری در هر‬ ‫سرزمینی و در دل و جان هر انسانی ریشه‌اش امام زمان(ع)‬ ‫که بهار آفرینش اس��ت‪ ،‬م ی‌باش��د‪ ».‬پس از این استقبال‬ ‫بسیاری معتقد بودند کمپین انتخاباتی دولت با شعار «زنده‬ ‫اما رئی س‌جمهور در واکنش به این موضوع که گفته‬ ‫س��خنرانی وی و طرح ش��عار «زنده‌باد بهار» در مراسم ‪22‬‬ ‫بهمن انتخاباتی اس��ت‪ ،‬گفت‪« :‬آیا واقعا همه‌چیز در این‬ ‫مملکت انتخابات است؟ یعنی کار دیگری در این مملکت‬ ‫نیس��ت؟ من در مورد امام زمان‌(عج) صحبت کردم‪ ».‬او در‬ ‫پاس��خ به این پرس��ش که «برخی نمایندگان و سیاسیون‬ ‫معتقدند که این شعار انتخاباتی است» پاسخ داد‪« :‬شما چه‬ ‫م ی‌خواهید؟ م ی‌خواهید بگویم زنده‌باد پاییز؟» ‪g‬‬ ‫برادر رئیس‌جمهور که این روزها خود از منتقدان جدی‬ ‫دولت است در ارتباط با شعار«زنده‌باد بهار» واکنش‬ ‫نشان داد و تاکید کرد‪« :‬شعار «زنده‌باد بهار» در این‬ ‫روزها بر‌خالف فرمایشات رهبری است‪ .‬حرف ریشه‌ای‬ ‫و اساسی این است که چون رهبری تاکید بر عدم شروع‬ ‫زودرس انتخابات دارند‪ ،‬هرکس با ایشان هماهنگ و‬ ‫همراستا نباشد‪ ،‬از مردم نیست‪» .‬‬ ‫علی مطهری معتقد است‪« :‬باتوجه به صحبت‌هایی که‬ ‫از قبل مطرح کردند‪ ،‬مشخص است که مقصودشان‬ ‫از بهار‪« ،‬بهار حکومت مهدوی» است و می‌خواهند‬ ‫بگویند ما شما را به حکومت مهدوی رهنمون‬ ‫می‌شویم؛ در‌حالی که این استفاده از عقیده اسالمی‬ ‫مردم است‪ .‬این جانبداری دولت ممکن است اساسا‬ ‫سالمت انتخابات را زیر سوال ببرد‪».‬‬ ‫الیاس نادران در نطق میان‌دستور خود گفت‪« :‬آنهایی‬ ‫که با سیاست‌های غلط خود سهم بزرگی در یخبندان و‬ ‫زمستان اقتصاد ملی دارند و با مدیریت غلط اقتصادی‬ ‫خود وضعیت معیشتیطبقات متوسط و پایین درآمدی را‬ ‫بدتر کرده‌اند‪ ،‬بدانند با زنده‌باد بهار ‪،‬کشور بهار نمی‌شود و‬ ‫مسئولیت عواقب و رفتارهای آنها در حوزه‌های اقتصادی‪،‬‬ ‫سیاسی‪ ،‬اجتماعی و فرهنگی برعهده آنان است‪».‬‬ ‫بهار در بازگشت از مصر‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫آیا «زنده‌باد بهار» نوعي ش��عار انتخاباتي از س��وي‬ ‫حاميان دولت است؟ آیا این یک ش��عار انتخاباتی است یا‬ ‫یک رهنمون‌سازی مردم به «بهار حکومت مهدوی»؟زمانی‬ ‫که محمود احمدی‌نژاد مهرماه س��ال ‪ ٩٠‬و در آخرین سفر‬ ‫هرساله‌اش به نیویورک در پایان سخنران ی‌ خود در مجمع‬ ‫عمومی س��ازمان ملل ش��عار «بهار م ی‌آید» را بیان کرد‪،‬‬ ‫شاید کمتر کسی فکر م ی‌کرد این یک شعار تبلیغاتی آن‬ ‫هم با رویکرد داخلی باشد‪ .‬اگرچه برخی معتقدند «زنده‌باد‬ ‫بهار» یک شعار انتخاباتی است‪ ،‬اما از سوی دیگر تعدادی‬ ‫از سیاس��یون از جمله عل��ی‌ مطهری م ی‌گوی��د که طرح‬ ‫این ش��عار چیزی فراتر از یک ش��عار انتخاباتی و در واقع‬ ‫«قصدش��ان این اس��ت که بگویند ما ش��ما را به حکومت‬ ‫مهدوی رهنمون م ی‌ش��ویم»‪ .‬رئی س‌جمهور در واکنش به‬ ‫انتقادات به طرح این شعار در آخرین اظهارنظر گفت‪« :‬من‬ ‫در مورد امام زمان (عج) صحبت کردم‪ ».‬از آن س��وی مرزها‬ ‫نیز تحلی ل‌های دیگری درباره این ش��عار وجود دارد‪ .‬برخي‬ ‫رسانه‌ها در اين‌باره نوشته‌اند‪« :‬آیا احمدی‌نژاد به‌دنبال بهار‬ ‫ای رانی اس��ت؟» با نگاهی به بخش پایان��ی صحب ت‌های‬ ‫احمدی‌نژاد در مجمع عمومی م ی‌توان این نظر را مشاهده‬ ‫کرد‪ .‬جایی که او پیش از طرح شعار «بهار م ی‌آید» م ی‌گوید‪:‬‬ ‫«ظهور منجی و مس��یح و یاران صالح جهانی‪ ،‬نه از طریق‬ ‫جنگ و زور که از طریق مهر خواهد بود و در تن زرد و یخ‌زده‬ ‫جهان شور خواهد ریخت‪ ».‬اما این «بهار» را‪ ،‬چه کسی به‬ ‫بشریت هدیه خواهد کرد؟ رئی س‌جمهور در ادامه سخنرانی‬ ‫مجمع عمومی تاکید م ی‌کند‪« :‬او بهار را به بشریت هدیه‬ ‫خواهد کرد‪ .‬م ی‌توان رایحه خوش بهار انس��ان‌ها را حس‬ ‫کرد‪ ».‬این گفتمان همچنان پس از آن از س��وی طرفداران‬ ‫رئی س‌جمهور و همچنین خود ایشان پیگیری شد‪ 25 .‬آذرماه‬ ‫امسال اما ب رای بسیاری مشخص ش��د که شعار «زنده‌باد‬ ‫بهار» شعار انتخاباتی اس��ت‪ .‬مشرق در خبری ویژه نوشت‪:‬‬ ‫«برخی حامیان اسفندیار رحیم‌مش��ایی پیشنهاد کرده‌اند‬ ‫در انتخابات ریاس��ت‌جمهوری آینده با شعار «زنده‌باد بهار»‬ ‫شرکت کنند‪ .‬آنان بهار را به‌عنوان تمثیل ظهور امام عصر‬ ‫(عج) معرفی کرده‌اند‪ .‬حامیان مش��ایی همچنین اقدام به‬ ‫راه‌اندازی سایت‌ها و وبالگ‌هایی ب رای تبلیغ وی کرده‌اند‪.‬‬ ‫در این وبالگ‌ها با شعار «پیش به سوی فتح خیبر»‪ ،‬از این‬ ‫خبرنامه‬ ‫حامیان دول��ت معتقدند ک��ه مخالفان ب��ا راه‌اندازی‬ ‫ائتالف‌ها و طرح‌های گوناگون از قبیل «طرح وحدت ملی»‪،‬‬ ‫«احیای نخس ت‌وزیری» و «ائتالف سه‌نفره قالیباف‪ ،‬حداد‬ ‫و والیتی» به‌دنبال آن هس��تند که از حض��ور دوباره فردی‬ ‫با مش��خصات احمدی‌ن��ژاد جلوگیری کنن��د‪ .‬این حامیان‬ ‫معتقدند که ای��ن طرح‌ه��ا «غیرمردم ی‌ اس��ت و پروژه‌ای‬ ‫است که خود نام «مردم ی‌نژاد ه راسی» بر آن نهاده‌اند‪ .‬اما‬ ‫دولت ی‌ها معتقدند که تالش‌های مخالفان ب ی‌نتیجه بوده‪.‬‬ ‫محمدحس��ین حیدری در یادداشت تندی که هفته گذشته‬ ‫در شبکه ایران منتشر شد‪ ،‬از رعی ت‌زاده‌ای سخن م ی‌گوید‬ ‫که حرف مردم را م ی‌فهمد و به زبان آنها س��خن م ی‌گوید‪:‬‬ ‫«هر سیاستمداری که پیروزی احمدی‌نژاد در انتخابات ‪84‬‬ ‫و ‪ 88‬را دید و هنوز راه پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری‬ ‫را نیاموخته‪ ،‬بهتر اس��ت شخصا نس��بت به رد صالحیت و‬ ‫صدور عدم کفایت سیاسی خود اقدام کند‪ .‬میدان باید ب رای‬ ‫عقال فراخ باشد‪ .‬در ب رابر یک رعی ت‌زاده‪ ،‬عناوین الیگارشی‬ ‫کاملا‌ب ی‌ارزش و ناکارآمد اس��ت‪ .‬ه ر‌چقدر یک رعیت‌‌زاده‬ ‫س��خن گفتن با مردم را خوب بلد اس��ت‪ ،‬ناطقان برخاسته‬ ‫از طبقات دیگر اجتماعی‪ ،‬به دالیل متعدد (عمدتا روانی) از‬ ‫تزاده سیاستمدار مردم را‬ ‫ارتباط‌گیری با توده‌ها ناتوانند‪ .‬رعی ‌‬ ‫اقناع م ی‌کند‪ ،‬اما ارباب‌زاده سیاستمدار خود را از اقناع مردم‬ ‫‌ب ی‌نیاز م ی‌داند و پیروی چشم‌و‌گوش بس��ته مردم از خود‬ ‫را تکلیف آن��ان م ی‌داند‪ .‬بر این اس��اس نتیجه رقابت یک‬ ‫تزاده با یک ارباب‌زاده‪ ،‬روشن است‪ .‬رعی ت‌زاده پهلوانی‬ ‫رعی ‌‬ ‫در میان مردم است‪ ،‬پیرمردها عیارش م ی‌خوانند و جوانان‬ ‫به قدری با او صمیم ی‌اند ک��ه او را رابین هود و لوک‌خوش‬ ‫ش��انس م ی‌نامند‪ ،‬اما رقیبش‪ ،‬صرفا قهرمان س��ایت‌ها و‬ ‫روزنامه‌هاست‪».‬‬ ‫احمدی‌نژاد‪ :‬می‌خواهید بگویم زنده‌باد پاییز؟‬ ‫‪27‬‬
‫گزارش‬ ‫حاشيه‌هاي يك سفر‬ ‫محمود احمدي‌نژاد درسفر به مصر نيز خبرساز بود‬ ‫اولین سفر محمود احمدی‌نژاد به مصر عالوه بر دیدار‌ها‬ ‫و سخنران ی‌های رس��می‪ ،‬حوادثی را هم به‌دنبال داشت‪ .‬این‬ ‫حواشی خصوصا از س��وی رس��انه‌های خارجی بازتاب داده‬ ‫شد‪ .‬همچنین بازگشت وی از سفر مصر با حضور تعدادی از‬ ‫هواداران وی و همچنین هواداران اسفندیار رحیم‌مشایی که‬ ‫به‌عنوان مسئول دبیرخانه جنبش عدم‌تعهد رئی س‌جمهور را‬ ‫همراهی م ی‌کرد‪ ،‬در داخل ای ران م��ورد توجه قرار گرفت‪ .‬به‬ ‫عالوه سخنرانی ش��ی خ‌االزهر كه در کنف رانس خبری همراه‬ ‫محمود احمدی‌نژاد برگزار شد نیز از سوی رسانه‌های خارجی‬ ‫با جوسازی همراه بود‪.‬‬ ‫ادعای اهانت و پرتاب کفش‬ ‫خبرنامه‬ ‫برپایه گزارشات خبرگزاری‌های خارجی در جریان سفر‬ ‫محمود احمدی‌نژاد در حالی که وی مورد اس��تقبال مردم ی‌‬ ‫قرار گرفته بود‪ ،‬به گفت��ه برخي منابع خب��ري چند ماجرای‬ ‫اهانت‌آمیز رخ داد‪ .‬این خبرگزاری‌ها با انتشار تصاویری مدعی‬ ‫بودند که رئی س‌جمهور هنگام خروج از مسجدالحس��ین و‬ ‫خروج از دانش��گاه‌االزهر مورد تعرض دو ج��وان قرار گرفت‪.‬‬ ‫این گزارشات م ی‌افزود‪« :‬مهاجمان تالش کردند با استفاده از‬ ‫لنگه کفش‪ ،‬احمدی‌نژاد را مورد هدف قرار بدهند ولی در این‬ ‫اقدام خود ناکام ماندند‪ ».‬گفته ش��د که پلیس مصر پنج نفر‬ ‫از مهاجمان به احمدی‌نژاد در دو حادثه جداگانه را بازداش��ت‬ ‫کرد‪ ،‬ولی آنها آزاد ش��دند‪ .‬روزنامه دولتی االه رام مصر نیز در‬ ‫ارتباط با یک اهانت دیگر در س��ایت خود نوشت‪« :‬هنگامی‬ ‫‌که احمدی‌نژاد در حال دس��ت دادن و گفت‌وگو با میهمانی‬ ‫از جمله عمروموسی‪ ،‬دبیرکل س��ابق اتحادیه عرب بود یک‬ ‫جوان به طرف احمدی‌نژاد حمله کرد‪ .‬او در فاصله یک متری‬ ‫احمدی‌نژاد توسط نیروهای امنیتی متوقف و بازداشت شد‪».‬‬ ‫احمدی‌نژاد اما در این ارتباط در مصاحبه با شبکه تلویزیونی‬ ‫دولتی «النیل» مصر در پاسخ به سوالی درباره حمله با استفاده‬ ‫از کفش یک جوان س��وری به وی در کنار مسجد‌الحسین‬ ‫گفت‪« :‬هیچ حمله‌ای علیه من صورت نگرفت‪ .‬همه افرادی‬ ‫که اط راف من بودند محبت خود را از صمیم قلبشان به من‬ ‫نشان م ی‌دادند‪».‬‬ ‫مش��ایی نیز در پاسخ به س��والی درباره برخی مسائل‬ ‫حاشی ه‌ای این س��فر از جمله تالش یک فرد معارض سوری‬ ‫ب رای اهانت به رئی س‌جمهور و اینکه چرا برخی از رس��انه‌ها‬ ‫سعی کردند با انتشار چنین اخباری خبر حضور رئی س‌جمهور‬ ‫در مصر را تحت‌الش��عاع قرار دهند‪ ،‬گفت‌‪« :‬ما کاملا فیلم را‬ ‫بررسی کردیم‪ ،‬آنها از قبل ط راحی کرده بودند و دوربین آماده‬ ‫بود که یک صحنه ایجاد کند و بعد فیلم آن را بگی رند و پخش‬ ‫کنند‪ ».‬وی ادامه داد‪« :‬ما تصاویر را بررس��ی کردیم و دیدیم‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪28‬‬ ‫اصال کفشی پرتاب نم ی‌شود و دست آن فردی که در برخی از‬ ‫رسانه‌ها دائما پخش م ی‌شود‪ ،‬فاصله‌اش با آقای احمدی‌نژاد‬ ‫یک متر بیشتر نیست و اگر کفشی پرتاب م ی‌شد باتوجه به‬ ‫فاصله کمی که وجود داشت به آقای رئی س‌جمهور م ی‌خورد‬ ‫و در واقع بای��د او را م ی‌زد‪ ».‬مش��ایی این اق��دام را در جهت‬ ‫تحت‌الشعاع قرار دادن سفر رئی س‌جمهور ارزیابی کرد و گفت‪:‬‬ ‫«در واقع آنها این صحنه را ط راحی کرده بودند تا از آن استفاده‬ ‫کنند تا خبر حضور احمدی‌نژاد و استقبالی که از وی شد را در‬ ‫مصر تحت‌تاثیر و تحت‌الشعاع قرار دهند و ذهن‌ها را از این‬ ‫حادثه بزرگ منحرف کنند‪».‬‬ ‫انتقادات شیخ‌االزهر‬ ‫در نشست خبری که نماینده شی خ‌االزهر و احمدی‌نژاد‬ ‫برگزاری کردند‪ ،‬نماینده االزهر تالش داشت تا با طرح برخی‬ ‫اظهارات اختالف‌افکنانه مذهبی مس��ائل مربوط به شیعه و‬ ‫س��نی را مطرح کند که محمود احمدی‌نژاد به این اظهارات‬ ‫واکنش نش��ان داده بود‪ .‬احمدی‌نژاد به هیات مصری هشدار‬ ‫داد در ص��ورت ادامه این اظهارات اختالف‌افکنانه جلس��ه را‬ ‫ترک م ی‌کند که در این لحظه یکی از همراهان س��خنگوی‬ ‫ش��ی خ‌االزهر به وی موضع رئی س‌جمهور کشورمان را اعالم‬ ‫کرد‪ .‬پیش از آن هم گفته م ی‌ش��د که ش��یخ‌االزهر در دیدار‬ ‫با رئی س‌جمه��ور درباره موضوعاتی چون بحرین‪ ،‬س��وریه و‬ ‫اهل سنت در ای ران انتقاداتی را به ایش��ان انتقال داده‌اند‪ .‬اما‬ ‫در این‌باره اس��فندیار رحیم‌مش��ایی‪ ،‬رئی س‌دبیرخانه جنبش‬ ‫عدم تعهد در پاسخ به این س��وال خبرگزاری ایسنا که برخی‬ ‫رسانه‌های ع ربی مطرح کردند که در این جلسه در مورد مساله‬ ‫بحرین‪ ،‬سوریه و همچنین اهل سنت اهواز مطالبی از سوی‬ ‫شیخ االزهر مطرح شده است‪ ،‬گفت‪« :‬در مورد مساله‌ای که‬ ‫شما اشاره م ی‌کنید بحثی مطرح نش��د‪ ».‬وی ادامه داد‪« :‬در‬ ‫این جلسه سخن در مورد وحدت جهان اس�لام بود و تاکید‬ ‫شد که باید به مسائل اس�لام توجه ویژه‌ای شود که از جمله‬ ‫این مسائل‪ ،‬سوریه است‪ ».‬مشایی افزود‪« :‬رئی س‌جمهور در‬ ‫این جلسه در مورد مساله سوریه گفتند‪ ،‬مردم سوریه باید به‬ ‫انتخاب خود سرنوش��ت خود را رقم بزنند و حاکمان خود را با‬ ‫انتخاب خود تعیین کنند‪».‬‬ ‫مشایی‪ :‬هرقدر فشار بیاورند‪‌،‬ترسی نیست‬ ‫در بازگش��ت محمود احمدی‌نژاد و همراهانش از سفر‬ ‫چهار‌روزه به مصر‪ ،‬طبق اطالع‌رسانی قبلی که توسط پایگاه‬ ‫اینترنت��ی روزنامه دولتی ای��ران صورت گرفته بود‪ ،‬مراس��م‬ ‫استقبال از وی از سوی تع دادی از حامیانش در فرودگاه مه ر‌آباد‬ ‫انجام شد‪ .‬احمدی‌نژاد در فرودگاه با اب راز خوشحالی از بازگشت‬ ‫به کش��ور و در جمع هواداران خود گفت‪« :‬این سفر پس از‬ ‫یو‌چند سال انجام شد که البته به دلیل حضور ما کسانی‬ ‫س‌‬ ‫که در جهت تخریب حرکت م ی‌کنند هرچه م ی‌خواس��تند‬ ‫گفتند‪ ».‬رئیس دول��ت دهم افزود‪« :‬فض��ای اجالس قبلی‬ ‫فضای تندی بود‪ ،‬اما ای��ن اجالس معتدل‌تر از اجالس قبلی‬ ‫بود‪ ،‬گرچه هر دو از نظر سازماندهی و پذی رایی خوب بودند‪».‬‬ ‫س��ایت آرمانش��هر که اس��تقبال هواداران رئی س‌جمهور را‬ ‫س��ازماندهی کرده بود در یک پست نوش��ت‪« :‬گرچه ب رای‬ ‫اطالع‌رسانی کمی دیر شده‪ ،‬ولی ان‌شاءاهلل در زمان بازگشت‬ ‫رئی س‌جمهور شجاع‪ ،‬خدوم و مظلوم‪ ،‬دکتر محمود احمدی‌نژاد‬ ‫از سفر تاریخی مصر‪ ،‬در فرودگاه مه ر‌آباد به استقبال ایشان‬ ‫خواهیم رفت‪ .‬در مورد ساعت و محل دقیق استقبال‪ ،‬در پای‬ ‫همین پس��ت‪ ،‬ان‌شاءاهلل اطالع‌رس��انی خواهد شد‪ ».‬سایت‬ ‫ش��بکه ای ران متعلق به روزنامه دولت نیز با بازتاب دادن این‬ ‫خبر‪ ،‬هواداران رئی س‌جمهور را ب رای حضور در مراسم استقبال‬ ‫از وی تشویق کرد‪ .‬آرمانشهر نيز پس از برگزاری مراسم نوشت‪:‬‬ ‫«به‌طور معمول‪ ،‬فقط ب رای سفرهای ساالنه رئی س‌جمهوری‬ ‫به نیویورک‪ ،‬مراسم استقبال برگزار م ی‌شد و استقبال ب رای‬ ‫دیگر س��فرهای خارجی‪ ،‬معمول نبود و بس��یار دیر در مورد‬ ‫برگزاری مراسم‪ ،‬اطالع‌رسانی شد‪ ،‬اما جمعیت قابل‌توجهی در‬ ‫مراسم حضور داشتند و مراسم پرشوری برگزار شد‪.‬‬ ‫ یک اتوب��وس از بچه‌های اصفه��ان‪ ،‬جزو جمعیت‬‫اس��تقبال‌کنندگان بودند‪ .‬دوس��تانی از س��ایر شهرستان‌ها‬ ‫به‌خصوص قم و نراق نیز در میان اس��تقبال‌کنندگان بودند‬ ‫که واقعا خدا ق��وت دارد‪ - .‬پس از حض��ور رئی س‌جمهوری‬ ‫در حلق��ه اس��تقبال‌کنندگان و گفت‌وگو و ابزار احساس��ات‬ ‫دو‌طرفه رئی س‌جمهوری با آنها‪ ،‬دکتر احمدی‌نژاد به درخواست‬ ‫اس��تقبال‌کنندگان‪ ،‬به‌رغم نبود میکروفن و بلندگو‪ ،‬ب رایشان‬ ‫سخنرانی کرد‪ ».‬این سایت همچنین از مشاهداتش در مورد‬ ‫حضور مش��ایی در جمع حاضران م ی‌نویسد‪« :‬پس از اینکه‬ ‫رئی س‌جمهوری مراس��م را ترک م ی‌کند و استقبال‌کنندگان‬ ‫در حال ترک مراسم بوده‌اند یکی از استقبال‌کنندگان به‌طور‬ ‫اتفاقی متوجه خودروی مهندس رحیم‌مشایی م ی‌شود‪ .‬با خبر‬ ‫کردن دیگران و حلق��ه زدن دور خودرو و اصرار آنها‪ ،‬مهندس‬ ‫مشایی از خودرو خارج م ی‌شود و ب رای آنها سخنرانی م ی‌کند‬ ‫و به گفت‌وگو با آنها مشغول م ی‌شود‪ ».‬مشایی در این جمع‬ ‫گفته بود‪« :‬نم ی‌دانم چ��ه بگویم‪ ،‬من غافلگیر ش��دم‪ .‬بنده‬ ‫معموال با کم��ی تاخیر م ی‌آیم تا جمعیت رفته باش��ند ولی‬ ‫شما چرا مانده‌اید؟ شما چون با‌محبت بودید‪ ،‬خجالت کشیدم‬ ‫بروم‪ .‬مردم در خط رهبری هس��تند‪ ،‬در خط والیت هستند‪.‬‬ ‫مردم م ی‌دانند در این مسیر هی چ‌کس بیشتر از رئی س‌جمهور‬ ‫در خط والیت پافش��اری نم ی‌کند و حاضر است جانش را در‬ ‫این راه بدهد‪( .‬تکبیر جمعیت)» وی افزود‪« :‬ما که االن اینجا‬ ‫آمدیم این حضورمان نه انتخاباتی است و نه چیز دیگری؛ این‬ ‫تلقی درست نیست‪ .‬امروز دولت یک تصمیم بیشتر ندارد و‬ ‫آن هم خدمت‪ ،‬کار‪ ،‬تالش و ایستادگی بر سر آرمان‌هاست‪،‬‬ ‫هر قدر هم م ی‌خواهند فشار بیاورند هیچ فرقی ندارد‪ .‬فوالد‬ ‫ن ترسی ندارد چون اصال جنسش آب‌دیده است‪».‬‬ ‫از آب دید ‌‬ ‫وی همچنین در پاسخ به س��وال یکی از حامیانش که‬ ‫در مورد «بهار» از او پرس��ید‪ ،‬گفت‪« :‬من وقتی کلمه بهار را‬ ‫م ی‌شنوم یاد بهار هس��تی و آفرینش م ی‌افتم‪ ،‬زی را هر بهاری‬ ‫در هر سرزمینی و در دل و جان هر انسانی‪ ،‬ریشه‌اش آن بهار‬ ‫اس��ت و ما یک بهار داریم که آن هم امام عصر(عج) است که‬ ‫ان‌ش��اءاهلل به‌زودی خواهد آمد‪ ».‬حاضران در این استقبال با‬ ‫حمل پالکاردهایی با عبارت «زنده باد بهار!»‪ ،‬شعاری که دو روز‬ ‫بعد رئی س‌جمهور نیز آن را در انتهای سخنرانی ‪ ٢٢‬بهمن بیان‬ ‫کرد‪ ،‬شعارهایی در حمایت از مشایی و احمدی‌نژاد سر دادند‪ .‬از‬ ‫جمله این شعارها م ی‌توان به «احمدی دالور‪ ،‬پیرو خط رهبر»‬ ‫و «چپ‪ ،‬راست‪ ،‬کارگزار‪ ،‬علیه اسفندیار» اشاره کرد‪ .‬به عالوه‬ ‫سایت مهر و فردا گزارش دادند که در این مراسم شعار «ما اهل‬ ‫ای ران نیستیم‪ ،‬محمود تنها بماند» سر داده شده بود‪g.‬‬
‫رويداد‬ ‫خبرنامه‬ ‫محافظان رئیس مجلس مجبور ش��دند‪ ،‬وی را از شبستان‬ ‫امام‌خمینی(ره) بیرون ببرند‪.‬‬ ‫در همین ح��ال‪ ،‬ایرنا‪ ،‬خبرگ��زاری رس��می دولت با‬ ‫لحنی مثبت به بازتاب این رویداد پرداخت و ب ر‌هم زنندگان‬ ‫س��خنرانی حرم را «مردم والیتمدار قم» خواند که خواستار‬ ‫«وحدت» بودند و نوشت‪« :‬سخنرانی علی الریجانی‪ ،‬رئیس‬ ‫مجلس شورای اسالمی با ش��عارهای مردم درباره ضرورت‬ ‫حفظ وحدت و اتحاد میان مس��ئوالن ناتم��ام ماند‪ .‬هنگام‬ ‫س��خنرانی رئیس مجلس؛ مردم والیتمدار قم با س��ردادن‬ ‫ش��عارهایی مانع از ادامه س��خنان وی ش��دند‪».‬همچنین‬ ‫گزارش شد که بالفاصله بعد از این اقدام‪ ،‬جمعی از حامیان‬ ‫محمود احمدی‌نژاد که در چهارراه شهدای قم پوسترهایی‬ ‫از محمود احمدی‌نژاد و رهبر معظم انقالب را با شعار «زنده‬ ‫باد بهار» و «ت��و به ما ج��رأت طوفان دادی» را به دس��ت‬ ‫داش��تند؛ به‌دنبال علی الریجانی ش��عارهای «الریجانی‪،‬‬ ‫بصیرت‌بصی��رت» و «رئی��س ب ی‌والی��ت نم ی‌خواهیم»‬ ‫سردادند‪ .‬پس از این ماجرا طالب و فضای حوزه علمیه قم‬ ‫با صدور اطالعی ه‌ای ح��وادث روز ‪ 22‬بهمن در حرم مطهر‬ ‫حضرت معصومه(س) را محکوم و آن را س��ازماندهی شده‬ ‫دانس��تند‪ .‬عوض حیدرپور‪ ،‬عوض کمیسیون امنیت ملی‬ ‫مجلس نیز در این ارتباط گفت‪« :‬فیلم جلس��ه تشکیالتی‬ ‫فرقه انحراف ب��رای حمله به س��خنرانی الریجانی موجود‬ ‫است‪ .‬این گروه بازی خطرناکی را آغاز کرده‌اند‪».‬‬ ‫وی که با «فردا»گفت‌وگو م ی‌کرد با بیان مطلب فوق‬ ‫خاط ر‌نشان کرد‪« :‬به نظر من این زش��ت‌ترین اقدامی‌بود‬ ‫که م ی‌توانس��تند انجام دهند‪ .‬اخبار موثقی داریم که نشان‬ ‫م ي‌دهد این کار با هماهنگی و همکاری جریان انحرافی و‬ ‫دستیاران این جریان اتفاق افتاد‪».‬‬ ‫شریعتمداری‪ :‬اخاللگران قطعا خیانت کرده‌اند‬ ‫‪1‬‬ ‫چه كساني به علي‌الريجاني اعتراض كردند؟‬ ‫يكي از حاشي ه‌هاي س��ی‌وچهارمین سالگرد انقالب‬ ‫اس�لامی در قم رقم خورد؛ جایی ک��ه رئی س‌مجلس ب رای‬ ‫س��خنرانی به حرم مطهر حضرت معصومه(س) رفته بود و‬ ‫از سوی گروهی از افراد که برخی از آنها کفن‌پوشیده بودند‬ ‫مورد حمله قرار گرفت و سخنران ی‌اش نیمه‌تمام ماند‪.‬‬ ‫پایگاه خانه ملت که اولین بار این خبر را گزارش داد‪،‬‬ ‫نوشت‪« :‬در مراسم راهپیمایی ‪ 22‬بهمن در شهر مقدس قم‬ ‫عده اندکی که مشخص بود از قبل سازماندهی شده بودند‪،‬‬ ‫تالش کردند با برخی ش��عارها علیه رئی��س مجلس مانع‬ ‫سخنرانی الریجانی در مراسم ش��وند و در مراسم باشکوه‬ ‫گرامیداشت پیروزی انقالب اس�لامی در شهر مقدس قم‬ ‫ایجاد آشوب کنند‪».‬‬ ‫گزارش‌ها حاکی است‪ ،‬بعد از حدود دو الی سه دقیقه‬ ‫که س��خنرانی الریجانی همراه با هیاهوی این افراد ادامه‬ ‫داش��ت‪ ،‬به یک باره پرت��اب مهرهای نماز ح��رم حضرت‬ ‫معصومه(س) به س��مت علی الریجانی و بعد از آن پرتاب‬ ‫کفش و نعلین نیز شروع ش��د که بازهم علی الریجانی به‬ ‫س��خنرانی خود ادامه داد و به همین دلی��ل برخی از مردم‬ ‫قم و روحانی��ون حوزه علمیه که حامی‌نماینده شهرش��ان‬ ‫بودند‪ ،‬جلوی جایگاه س��خنرانی قرار گرفته و دس��ت‌های‬ ‫خود را روی هوا نگاه داشتند تا مهرهای نمازی که به سمت‬ ‫جایگاه پرتاب م ی‌ش��ود‪ ،‬به الریجانی برخ��ورد نکند‪ .‬علی‬ ‫الریجانی یک بار خطاب به افراد شعاردهنده گفت‪« :‬آقایان‬ ‫حاال بنشینید»‪ ،‬که این افراد ش��دت اعتراض خود را بیشتر‬ ‫کرده و رفته‌رفته از نقاط مختلف شبستان امام خمینی(ره)‬ ‫خود را به نزدیک‌ترین نقطه سخنرانی رساندند و نرده‌هایی‬ ‫که در صفوف اول و جایگاه چیده ش��ده بود را انداخته و به‬ ‫سمت جایگاه سخنرانی حمله‌ور شدند که به همین دلیل‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫سخنراني نيمه‌تمام‬ ‫برهم خوردن سخنرانی رئی س‌مجلس شورای اسالمی‬ ‫در شهری که حوزه انتخابیه وی بود‪ ،‬واکنش‌های بسیاری‬ ‫را نیز به‌دنبال داشت‪.‬‬ ‫حسین ش��ریعتمداری‪ ،‬نماینده مقام‌معظم رهبری در‬ ‫کیهان در این رابطه روز دوش��نبه نوش��ت‪« :‬گروهی اندک‬ ‫و کم‌شمار در مراسم باش��کوهی که به همین مناسبت در‬ ‫شهر مقدس قم برپا ش��ده بود‪ ،‬به بهانه مخالفت با مواضع‬ ‫رئیس مجلس و حمایت از رئی س‌جمه��ور‪ ،‬در تالش ب رای‬ ‫ایجاد اخالل در این مراسم عظیم و دشمن‌شکن بودند که با‬ ‫حضور موثر و هوشمندانه مردم‪ ،‬نقشه آنان نقش برآب شد‪».‬‬ ‫کیهان با یادآوری س��خن رهبری که «از امروز تا روز‬ ‫انتخابات ه ر‌کس احساسات مردم را در جهت ایجاد اختالف‬ ‫به کار گیرد‪ ،‬قطعا به کشور خیانت کرده است» نتیجه‌گیری‬ ‫م ی‌کند‪« :‬اوال‪ :‬اخاللگران کمترین اعتقادی به رهبری انقالب‬ ‫نداش��ته و خود را ملزم به پیروی از دستورات و رهنمودهای‬ ‫ایشان نم ی‌دانسته‌اند‪ .‬ثانیا‪ :‬گروه یاد‌شده با اقدام اخاللگرانه‬ ‫خود «قطعا به کشور خیانت کرده‌اند»‪ .‬ثالثا‪ :‬با هیچ توجیه‬ ‫و توضیحی نم ی‌توان اخاللگ��ران را در دایره نظام مقدس‬ ‫جمهوری اسالمی ای ران ارزیابی کرد‪».‬‬ ‫شریعتمداری م ی‌افزاید‪« :‬ممکن است گفته شود که‬ ‫آنان از برخی مواضع رئیس مجل��س عصبانی بوده‌اند! که‬ ‫این عذر بدتر از گناه است چراکه م ی‌دانستند با اخاللگری‬ ‫در مراسم باش��کوه ‪ 22‬بهمن‪ ،‬قبل از آنکه به خیال خود‪ ،‬از‬ ‫رئی س‌مجلس انتقام بگیرند! س��از دشمنان بیرونی را کوک‬ ‫کرده و به تعبی��ر حکیمانه رهبرمعظم انق�لاب «قطعا به‬ ‫کشور خیانت کرده‌اند»‪ .‬آیا‪ ،‬این تناقض قابل توجیه است؟!»‬ ‫شریعتمداری در پایان تاکید م ی‌کند‪« :‬اخاللگران مورد‬ ‫اشاره دقیقا چنین کرده‌اند‪ .‬تحت پوشش کدام‌یک از طرفین‬ ‫اختالف؟! و با کدام بهانه؟! مهم نیس��ت! مهم آن است که‬ ‫مطابق نظر صریح و حکیمانه رهبرمعظم انقالب‪ ،‬مرتکب‬ ‫«خیانت» شده‌اند‪ .‬امید آنکه جرم آنها فقط کم‌دانی و غفلت‬ ‫‪29‬‬
‫باشد و نه‪»!...‬‬ ‫احمد توکلی‪ :‬وزارت اطالعات سریعا اقدام کند‬ ‫احمد توکل��ی‪ ،‬نماینده مردم ته ران نیز معتقد اس��ت‬ ‫«اگر شرایط فراهم شود حرف‌های زیادی قابل گفتن است‪.‬‬ ‫همچنین مس��ئوالن وزارت اطالعات باید سریعا نسبت به‬ ‫شناسایی و دستگیری این افراد اقدام کنند‪».‬‬ ‫این نماینده م��ردم در مجلس با بی��ان اینکه علت و‬ ‫عوامل مختلف��ی در پیدایش این حادثه نقش داش��ته‌اند‪،‬‬ ‫گفت‪« :‬شاید مهمترین دلیل آن باش��د که وقتی در مدتی‬ ‫طوالنی برخی مقامات کشور دست به هتک حرمت مردم و‬ ‫سایر هم‌قطاران خود م ی‌زنند باید انتظار داشت که کسانی‬ ‫هم پیدا ش��وند که به طرفداری از آنها حرمت خدمتگزاران‬ ‫مردم را بشکنند‪».‬‬ ‫توکل��ی تصریح ک��رد‪« :‬اگر ش��رایط فراهم بش��ود‬ ‫حرف‌های زیادی در این زمینه قابل گفتن اس��ت که مردم‬ ‫را روشن خواهد کرد که چه کسانی با ابزار دینی و انقالبی و‬ ‫سوءاستفاده از ارزش‌های اسالمی‪ ،‬انقالب اسالمی و مصالح‬ ‫مردم ب رای بقای خود بر قدرت طمع کرده‌اند و ب رای رسیدن‬ ‫به این اهداف‪ ،‬این جنس از حرکات و فعالی ت‌ها را ساماندهی‬ ‫و پشتیبانی م ی‌کنند‪ .‬آنچه مسلم است وزارت اطالعات باید‬ ‫با سرعت مسببان و مباشران حادثه دیروز را شناسایی کرده‬ ‫و قوه قضائیه نیز ب��ا قاطعیت و اقتدار با ای��ن افراد برخورد‬ ‫قانونی و الزم را صورت دهد‪».‬‬ ‫نگرانی آیت‌اهلل مکارم‌شیرازی‬ ‫همچنین آیت‌اهلل مکارم‌شی رازی از اقدام اخاللگرانه در‬ ‫جریان جشن پیروزی انقالب در قم اب راز تاسف کرد و گفت‪:‬‬ ‫«مراجع و علم��ا نگران این‌گونه اقدامات هس��تند‪ ».‬وی با‬ ‫تاکید بر اینکه باید جلوی کارهای اخاللگرانه گرفته ش��ود‪،‬‬ ‫یادآور ش��د‪« :‬باید بررس��ی کرد که آیا این کارها ریشه‌های‬ ‫انتخاباتی دارد یا نه و باید عاقالنه آن را حل کرد‪ .‬متاسفانه‬ ‫عده‌ای ی��ا فریب‌خورده هس��تند یا اغ��راض خاصی دارند‪.‬‬ ‫مراجع‪ ،‬علما‪ ،‬فضال و ط�لاب‪ ،‬همه از اق��دام دیروز نگران‬ ‫هستند و منتظر نتیجه مطالعات مسئوالن در این خصوص‬ ‫م ی‌باشند‪».‬‬ ‫همچنین آی��ت‌اهلل س��بحانی‪ ،‬حسین ی‌بوش��هری‪،‬‬ ‫نوری‌همدانی و فاضل‌لنکرانی نیز از اهانت به رئی س‌مجلس‬ ‫انتقاد کردند‪ .‬حمید رسایی نیز برهم‌زدن سخنرانی رئیس‬ ‫مجلس در قم را تکمیل پازل در راس��تای دسیس��ه علیه‬ ‫انقالب دانست و گفت‪« ‌:‬حوادث روزهای اخیر‪ ،‬چه اتفاقاتی‬ ‫که یکشنبه در مجلس به وقوع پیوست و چه اتفاقی که در‬ ‫قم حین س��خنرانی رئیس مجل��س رخ داد‪ ،‬قطعا از جمله‬ ‫اتفاقاتی اس��ت که به دش��من ب رای تکمیل پ��ازل خود در‬ ‫راستای دسیسه علیه انقالب اسالمی کمک م ی‌کند‪».‬‬ ‫وی افزود‪« :‬در چنین وضعیتی که رهبر معظم انقالب‬ ‫با هشدارهای مکرر به مس��ئوالن کشور آنها را به همدلی و‬ ‫همکاری فرا می‌‌خوانند‪ ،‬بدیهی و روش��ن اس��ت که برهم‬ ‫زدن سخنرانی رئیس مجلس آن‌هم در روز جشن ملی ‪٢٢‬‬ ‫بهمن و در کنار ضریح حضرت معصومه(س)‪ ،‬کاری غلط و‬ ‫ب ر‌خالف مهندسی سیاس��ی رهبر انقالب ب رای نقش برآب‬ ‫کردن دسیس��ه‌های دشمن اس��ت‪ ».‬نماینده ته ران اظهار‬ ‫داشت‪« :‬مس��ببین حوادث حین سخنرانی رئیس مجلس‬ ‫اگر واقعا پیرو مقتدا و رهبر خود هستند‪ ،‬به دلیل نقض نهی‬ ‫ولی امر مسلمین باید خود با صراحت و شجاعت از این اقدام‬ ‫اظهار ندامت و پشیمانی کنند‪».‬‬ ‫بازداشت‌های قم و ادامه واکنش‌ها‬ ‫در ادامه واکنش‌ها به اغتشاش در سخنرانی رئیس‬ ‫مجلس در قم‪ ،‬تعدادی از عوامل این اغتش��اش باتوجه به‬ ‫وجود عکس‌ها و درخواست نمایندگان و اقشار مختلف ب رای‬ ‫‪30‬‬ ‫برخورد با آنها دستگیر ش��دند‪ .‬در یکی از عکس‌هایی که‬ ‫خبرگزاری‌ها منتش��ر کردند عل ی‌اصغر سیجانی‪ ،‬کارگردان‬ ‫مستند «ظهور نزدیک اس��ت» که دو سال پیش بازداشت‬ ‫شده بود نیز مشاهده م ی‌ش��ود‪ .‬گفته م ی‌شود این مستند‬ ‫باحمایت يك جريان خاص س��اخته و توزیع ش��د و در این‬ ‫ارتباط تعدادی از اف��راد از جمله س��یجانی و امیری‌فر امام‬ ‫جماعت مس��جد نهاد ریاس��ت‌جمهوری و رئیس شورای‬ ‫سیاستگذاری فرهنگی نهاد ریاست‌جمهوری‌دستگیر شدند‪.‬‬ ‫در همین ارتباط احمد‌امیرآبادی فراهانی‪ ،‬نماینده مردم‬ ‫قم در مجلس در گفت‌وگویی خبر از دس��تگیری عده‌ای از‬ ‫عوامل اغتشاش قم داد و گفت‪« :‬عوامل امنیتی و انتظام ی‌‬ ‫چند نفر از عوامل این حادثه را دستگیر کردند تا به بررسی‬ ‫جوانب این امر پرداخته و آن را ریشه‌یابی کنند‪».‬‬ ‫وی ادامه داد‪« :‬مردم قم حماس��ه بزرگ��ی آفریده و با‬ ‫حضور باش��کوه خود در راهپیمایی ‪‌‌22‬بهم��ن کار بزرگی‬ ‫کرده‌اند و نباید اجازه دهیم تا دشمنان از این امر سوءاستفاده‬ ‫کرده و این حماس��ه بزرگ را کمرنگ جلوه دهند‪ .‬اهانت و‬ ‫اخالل در سخنرانی یک مس��ئول مملکتی نادرست است‬ ‫و باید مسئوالن امنیتی جلوی چنین حوادثی را بگیرند‪».‬‬ ‫نماینده مردم قم در پایان خاط ر‌نشان کرد‪« :‬فرمایشات‬ ‫مقام‌معظم رهبری را در این مورد باید به یاد داشت چرا که‬ ‫ایش��ان موافق این‌گونه رفتارها به‌خصوص در مراس��م‌ ‪22‬‬ ‫بهمن و دهه فجر نیستند و بناب راین این مراسم نباید عامل‬ ‫سوءاستفاده بدخواهان قرار گیرد‪».‬‬ ‫حسین شریعتمداری نیز با اش��اره به یادداشت قبلی‬ ‫خود «کوک کدام س��از؟» که در ارتباط با حاشیه مراسم قم‬ ‫نوشته شده بود‪ ،‬در یادداشتی جدید به تقدیر و تشکر مردم از‬ ‫«افشای پشت‌پرده صحنه ماجرا» اشاره کرد‪ .‬شریعتمداری‬ ‫همچنین نوشت‪« :‬گرچه بسیاری از ب رادرانی که در ماجرای‬ ‫اخاللگری روز ‪‌22‬بهمن ش��هر مقدس قم ب��ه اصل ماجرا‬ ‫پی برده و از اقدام دشمن‌پس��ند خود پشیمانند‪ ،‬ولی درباره‬ ‫گالیه آنها از کیهان باید گفت؛ صورت مساله عوض نشده‬ ‫و همان‌گونه که رهبر معظم انقالب در کالم حکیمانه خود‬ ‫هش��دار داده‌اند «هرکس احساسات مردم را در جهت ایجاد‬ ‫اختالف به کار گیرد‪ ،‬قطعا به کش��ور خیانت کرده است»‪،‬‬ ‫این هشدار تغییر نکرده است که استناد کیهان به آن قابل‬ ‫تغییر باشد‪».‬‬ ‫واکنش روزنامه ایران‬ ‫اما سایت شبکه ای ران معتقد است که برخالف ادعای‬ ‫برخی س��ایت‌ها تعداد ش��عاردهند‌گان علیه رئی س‌مجلس‬ ‫بیش از ‪ ٥٠ ،٢٠‬یا ‪ ١٠٠‬نفر است‪ .‬همچنین آنها پوسترهای‬ ‫حمایت از دولت و جری��ان انحرافی را در دس��ت ندارند‪ .‬به‬ ‫عالوه برخالف گفته‌های ب ی‌ب ی‌سی کفن‌پوش هم نبودند‪.‬‬ ‫این سایت با اش��اره به فیلم ی‌ که از آن مراسم منتشر شده‬ ‫در ادامه واکنش‌ها به اغتشاش‬ ‫در سخن رانی رئیس مجلس در‬ ‫قم‪ ،‬تعدادی از عوامل این اغتشاش‬ ‫باتوجه به وجود عک س‌ها و درخواست‬ ‫نمایندگان و اقشار مختلف ب رای‬ ‫برخورد با آنها دستگیر شدند‬ ‫م ی‌نویسد‪« :‬برخالف گفته آنها ش��مار معترضین بیش از‬ ‫«‪ 20‬نفر»‪ 50« ،‬نفر» و «‪ 100‬نفر» هستند‪ .‬از «پوسترهای‬ ‫زنده‌باد بهار» و ش��عارهای «درود بر احمدی‌نژاد و مشایی»‬ ‫هم خبری نیست‪ .‬از کفن‌پوشان مورد ادعای‌ب ی‌ب ی‌سی هم‬ ‫چیزی دیده نم ی‌شود‪ .‬فیلم‌های منتشر شده از این واقعه‪ ،‬به‬ ‫خوبی ادعای خالف حسین شریعتمداری مبنی بر حمایت‬ ‫اخاللگران از رئی س‌جمهور را نیز برمال م ی‌کند‪ ».‬این رسانه‬ ‫نزدیک به دولت معتقد اس��ت‪« :‬این حرک��ت اعتراضی را‬ ‫م ی‌توان از زوایای مختلف��ی تحلیل کرد‪ ،‬اما اگر این رویداد‬ ‫تلخ‪ ،‬پشت‌پرده‌ای هم داشته باش��د‪ ،‬باید مدتی صبر کرد تا‬ ‫زوایای مغفول آن به تدریج نمایان ش��ود‪ .‬وظیفه پ ی‌بردن‬ ‫به ریش��ه‌ها و پش��ت‌پرده‌های احتمالی‪ ،‬با نهادهای ذیربط‬ ‫است‪».‬‬ ‫همچنین ش��بکه ای ران با انتشار یادداشتی در تشریح‬ ‫آنچه «اعت��راض مردمی‌ب��ه رئی س‌مجل��س» م ی‌خواند‪،‬‬ ‫خطاب به علی الریجانی م ی‌نویسد‪« :‬علی الریجانی باید‬ ‫بداند کم‌اهمی ت‌تری��ن و‌ب ی‌خاصی ت‌ترین پیروزی‪ ،‬پیروزی‬ ‫در فضای ایزوله رسانه‌ای اس��ت؛ در حالی که دردناک‌ترین‬ ‫شکست‪ ،‬شکستن در نگاه مردم است‪».‬‬ ‫نویس��نده ادامه م ی‌ده��د‪« :‬اعتراض ش��دید به علی‬ ‫الریجانی در قم محصول شکست مطلق ائتالف مخالفان‬ ‫احمدی‌نژاد در اجتماع ی‌کردن «گ��زاره انحراف» و پیروزی‬ ‫بزرگ محمود احمدی‌نژاد در اجتماع ی‌کردن گزاره‌ای است‬ ‫که روز یکشنبه گذشته در مجلس به‌دنبال تحقق آن بود‪».‬‬ ‫او معتقد است اگرچه در ظاهر «اتاق فکر ائتالف مخالفان‬ ‫احمدی‌نژاد» توانستند در شرایط «فضای ایزوله و نخبگانی‬ ‫سیاس��ت و رس��انه‪ ،‬گزاره انحراف را تا حد قابل قبولی جا‬ ‫بیندازند» اما در میان مردم توفیقی حاصل نکردند‪».‬‬ ‫وی ادام��ه م ی‌دهد‪« :‬ط��ی ‪ 21‬ماه گذش��ته هی چ‌گاه‬ ‫تجمعی علیه یاران محمود احمدی‌نژاد شکل نگرفت‪ ،‬هیچ‬ ‫پالکاردی در راهپیمای ی‌ها و مناسب ت‌های سیاسی با عنوان‬ ‫«مرگ بر جریان انحرافی» سر دست گرفته نشد‪ ،‬سخنرانی‬ ‫هیچ ش��خصیت منحرفی به ه��م نخ��ورد و هی چ‌کدام از‬ ‫منحرفان ناچار به فرار از پشت‌ تریبون نشدند‪».‬‬ ‫نویس��نده همچنی��ن ب��ا مقایس��ه دو س��خنرانی‬ ‫‪ -١‬احمدی‌ن��ژاد در ته��ران ‪ – ٢‬الریجانی در ق��م‪ ،‬معتقد‬ ‫اس��ت‪« :‬درحالی که احمدی‌نژاد حداقل ‪ 11‬کنایه دردناک‬ ‫را پیش چش��م میلیون‌ها ته رانی متوجه مخالفانش کرد و‬ ‫در‌نهایت وعده داد باز هم س��خنانی از جنس روز یکشنبه‪،‬‬ ‫بلکه مهم‌ت��ر از آن را بیان خواهد کرد‪ ،‬ام��ا علی الریجانی‬ ‫دردناک‌ترین روز زندگی سیاس ی‌اش را تجربه کرد و بیش از‬ ‫پنج دقیقه نتوانست در جمع موکالنش سخنرانی کند‪ ».‬در‬ ‫ادامه نویسنده اعتقاد دارد علی الریجانی در حقیقت قربانی‬ ‫شد؛ قربانی شکست پروژه اجتماع ی‌کردن انحراف محمود‬ ‫احمدی‌نژاد‪g .‬‬
‫يك اتفاق ناخوشايند‬ ‫حاشيه‌سازي در مراسم ‪22‬بهمن قابل دفاع نيست‬ ‫‪2‬‬ ‫حسین سبحانی‌نیا‪ /‬عضو کمیسیون امنیت ملی‬ ‫‪ 22‬بهمن سال ‪ 91‬امسال در کنار اینکه باز هم وحدت‬ ‫ملت به برترین ش��کل ممکن متجلی شد‪ ،‬اما رخداد بسیار‬ ‫تاسف‌ب رانگیزی را نیز به همراه داشت‪ .‬متاسفانه در این روز‬ ‫عده‌ای در قم با برهم زدن سخنرانی رئیس مجلس درصدد‬ ‫برهم زدن آرامش در کشور بودند‪.‬این مساله در حالی صورت‬ ‫گرفت که پیش از این بارها تاکید شده بود‪ ،‬هر اقدامی‌که‬ ‫در شرایط کنونی به آرامش کشور آسیب وارد کند‪ ،‬غیرقابل‬ ‫قبول است‪ .‬نکته بسیار حائز اهميت در خصوص رخ دادن‬ ‫این اخالل در روز ‪ 22‬بهمن این بود که این اقدام ناشایست‬ ‫در حالی صورت گرفت که مردم با وجود مشکالت اقتصادی‬ ‫که در کشور است‪ ،‬از تمامی‌اقش��ار و گروه‌ها و تفکرات در‬ ‫راهپیمایی حضور داشتند و این حضور قابل‌توجه بود‪ .‬مردم‬ ‫از تفکرات مختلف در راهپیمایی ‪22‬بهمن حضور داش��تند‬ ‫و زمانی که از مردم در مورد حضورشان سوال م ی‌شد پاسخ‬ ‫م ی‌دادند ب رای دفاع از اصل نظام آمده‌ایم‪ ،‬در حالی که این‬ ‫اقدام اخاللگران کام این روز شیرین را در مذاق ملت تلخ کرد‪.‬‬ ‫این حرمت‌شکنان تنها حرمت رئیس مجلس را نشکستند‪،‬‬ ‫بلکه حرمت ح��رم معصومه (س) را زیر س��وال بردند‪ .‬طی‬ ‫روزهای گذش��ته رس��انه‌های غربی اقرار کردن��د که خیل‬ ‫عظیم مردم در راهپیمایی ‪۲۲‬بهمن شرکت کردند‪ ،‬اما این‬ ‫حرمت‌شکنی کام شیرین مردم را تلخ کرد‪ .‬چنین رخدادی‬ ‫وقیحانه و زشت بود و از دس��ت‌اندرکاران امر انتظار م ی‌رود‬ ‫از تکرار این رویه‌های غی راخالق��ی که موجب وهن نظام و‬ ‫انقالب اسالمی و سوءاستفاده دشمنان م ی‌شود‪ ،‬جلوگیری‬ ‫کنن��د‪ .‬این بداخالق ی‌ها توس��ط برخی گروه‌ه��ای تندرو و‬ ‫افراطی‪ ،‬مسبوق به سابقه است و چنین افرادی در مقاطعی‬ ‫به خود جرأت دادند با شخصی ت‌هایی که جزو سرمایه‌های‬ ‫نظام و انقالب هس��تند‪ ،‬برخ��ورد کنند‪ .‬اگر وق��وع چنین‬ ‫اتفاقاتی در سال‌های گذشته و ب ی‌حرمتی و هتاکی نسبت‬ ‫به ش��خصی ت‌های ممتاز انقالبی و س��رمایه‌های انسانی‬ ‫کشور با واکنش الزم مجموعه دس��ت‌اندرکاران امرروبه‌رو‬ ‫م ی‌شد‪ ،‬امروز شاهد بروز این وقایع تاسف‌بار نبودیم‪ .‬باید از‬ ‫آغاز ش��کل‌گیری چنین جریانی در ب رابر مسئوالن نظام‪ ،‬با‬ ‫آنها برخورد م ی‌شد و دستگاه‌های امنیتی آنها را شناسایی‬ ‫م ی‌کردند تا گروه‌هایی اجازه پیدا نکنند خود را فراتر از قانون‬ ‫بدانند و مکنونات قلبی خود را با روش‌های خشونت‌بار اعالم‬ ‫کنند‪ .‬اگر کسی حرف و بحثی دارد باید در چارچوب قوانین‬ ‫منطقی بیان کند و همه انسان‌ها و شهروندانی که زندگی‬ ‫و فعالیت در ذیل قانون اساس��ی ای ران را پذیرفته‌اند‪ ،‬باید از‬ ‫حرمت برخوردار باش��ند و قانون نیز پاس��دار و حافظ حریم‬ ‫حرمت آنها باش��د‪‌.‬ب ی‌احترامی‌به ریاست مجلس و اخالل‬ ‫در مراسم سخنرانی وی‪ ،‬رفتاری زشت و ناپسند و توهین به‬ ‫مردم ی‌ بود که دکتر الریجانی را به‌عنوان نماینده شهر خود‬ ‫برگزیدند‪ .‬وقوع بداخالقی در حرم مطهر حضرت معصومه‬ ‫(س) زشتی این مساله را دوچندان کرد و اخالگران در مراسم‬ ‫یاد شده حتی حرمت این مکان مقدس را هم رعایت نکردند‪.‬‬ ‫همواره افراد نادان و بداخالقی هستند که تالش دارند با رفتار‬ ‫ناپسند خود حماسه پرشکوه حضور مردم در صحنه دفاع از‬ ‫آرمان‌های انقالب اسالمی و وحدت آنان را تحت‌الشعاع قرار‬ ‫دهند‪ ،‬اما حضور مردم در این مراس��م به اندازه‌ای گسترده‬ ‫و عظیم بود که نش��ان داد چنین رفتارهای زشتی اثری بر‬ ‫عزم راس��خ آنها در دفاع از ارزش‌ها و آرمان‌هایشان نخواهد‬ ‫گذاشت‪ .‬این حرکت‌های غی ر‌منطقی خالف دستور صریح‬ ‫مقام معظم رهبری مبنی بر لزوم اتحاد مردم و مسئوالن و‬ ‫پرهیز از قانون‌شکنی و اختالف‌افکنی است‪.‬بر این اساس‬ ‫افرادی که به بهانه والیتمداری‪ ،‬این حرکت‌ها را سازماندهی‬ ‫م ی‌کنند ضدوالیت رفتار م ی‌کنند‪ ،‬به‌ویژه در روز ‪ ۲۲‬بهمن‬ ‫که س��الروز پیوند مردم و مس��ئوالن و روز وح��دت و وفاق‬ ‫ملی اس��ت‪ .‬بناب راین ب رای جلوگیری از تکرار این حرکت‌ها‪،‬‬ ‫نیرو‌های امنیتی و انتظامی‌باید با عامالن و قانون‌شکنان‬ ‫برخورد کنند‪ ،‬چرا‌که آنان بدون هیچ مجوز قانونی‪ ،‬شرعی‬ ‫و عرفی دس��ت به این اقدام زدند‪ .‬جمهوری اسالمی ای ران‬ ‫به‌عنوان الگویی در میان کش��ور‌های جهان مطرح است و‬ ‫نباید با این حرکت‌های غی ر‌عقالیی و غیرمنطقی‪ ،‬به چهره‬ ‫نظام خدشه وارد کرد‪ .‬آنچه در شهر مقدس قم رخ داد اقدامي‬ ‫ناشایست بود که مورد اس��تفاده عناصر وابسته و دشمنان‬ ‫نظام جمهوری اسالمی ایران قرار گرفت‪ .‬این اقدام ناپسند‬ ‫عد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ه‌ای خاص در ش��رایطی صورت گرفت که رهبر معظم‬ ‫انقالب به‌مردم و مسئوالن کشور توصیه کرده‌اند تا اقدامی‬ ‫‌تنش‌زا صورت نگی��رد که تصویر بدی از کش��ور ارائه کند‪،‬‬ ‫اما متاسفانه در چنین فضایی عده‌ای خاص با برنامه‌ریزی‬ ‫و ساماندهی از س��وی نقاط مش��خص چنین اقدامی‌را در‬ ‫فضای مقدس ش��هر قم انجام دادند‪ .‬دستگاه‌های امنیتی‬ ‫باید با اقدام عده‌ای خودس��ر برخورد کنند‪ ،‬چراکه این گونه‬ ‫بداخالق ی‌ها نه در شأن ملت و نظام جمهوری اسالمی ای ران‬ ‫است و نه در شأن مردم والیتمدار شهر مقدس قم‪ .‬با گذشت‬ ‫‪ ۳۴‬سال از انقالب اسالمی ای ران نهادهای امنیتی‪ ،‬نظارتی و‬ ‫انتظام ی‌ کشور آنقدر قوی و قدرتمند هستند که نباید اجازه‬ ‫دهند در فضاهای عمومی جامعه چنین برخوردهایی آن هم‬ ‫به شخصی ت‌های تراز اول کشور انجام بگیرد‪ .‬این اقدام به‬ ‫دلیل منحرف کردن اذهان عمومی جامعه از برخی ضع ف‌ها‬ ‫و مشکالت گروهی خاص و ب رای انتقال ضع ف‌ها به سمتی‬ ‫دیگر است که ب رای نظام جمهوری اسالمی ای ران پس از ‪۳۴‬‬ ‫سال امری ناپسند است‪.‬‬ ‫با توجه به اینکه مراج��ع عالیقدر این اقدام را محکوم‬ ‫کرده و از آن اب راز انزجار کرده‌اند‪ ،‬اینگونه مسائل آن‌هم در‬ ‫کنار حرم‌شریف حضرت معصومه‌(س) مورد اعتراض مردم‬ ‫هم قرار م ی‌گی��رد‪ .‬این عده هم خالف نظ��ر رهبری رفتار‬ ‫کردند و هم در کنار حرم شریف حضرت معصومه‌(س) چهره‬ ‫مردم والیتمدار قم را مخدوش کردند که باید به‌طور جدی‬ ‫با آنها برخورد شود‪g .‬‬ ‫‪31‬‬
‫عكس ‌هاي خبري‬ ‫چهر ه ‌ها‬ ‫در حاشيه سفر الريجاني به‬ ‫پاكستان‬ ‫سهحركت انتخاباتي‬ ‫مصطفيكواكبيان‬ ‫مصطفی کواکبی��ان در گفت‌وگو با خبرگزاری تس��نیم‬ ‫گفته است‪« :‬سه حرکت انتخاباتی طولی‪ ،‬عرضی و عمقی را‬ ‫در بهمن‌ماه انجام خواهیم داد و این ب رنامه‌ها را اول اس��فند تا‬ ‫آخر فروردین اجرایی خواهیم ک��رد‪ .‬این حرکت‌ها فعال در دفتر‬ ‫سیاسی و شورای مرکزی حزب مردم‌ساالری بحث شده است‪».‬‬ ‫او همچنین اضافه کرده‪« :‬تصور من این است که قطعا آقای‬ ‫خاتمی در انتخابات شرکت م ی‌کنند ولی باتوجه به صحبتی‬ ‫که با هم داشتیم از کاندیدا شدن ایشان مایوس هستم‪ ،‬اما درباره‬ ‫محمود احمدي نژاد در يك‬ ‫مراسمافتتاحيه‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫وزير استيضاح شده‬ ‫معاونرئيس‌جمهورشد‬ ‫نامه‌ای درباره استیضاح‬ ‫علي مطهري‬ ‫علی مطهری در نامه‌ای به رئی س‌جمهور نوشته است‪:‬‬ ‫«جنابعالی استیضاح را یک اقدام سیاسی و ناشی از مسائل‬ ‫پش��ت پرده از قبیل مالقات آقای فاض��ل الریجانی با آقای‬ ‫مرتضوی معرفی کردید و ب ر‌اساس آن مطالبی خارج از موضوع‬ ‫استیضاح بیان کردید که به ناچار رئیس مجلس نیز پاسخ در‬ ‫خور و مناسب را دادند‪ ».‬وی با اشاره به برداشت‌های احتمالی‬ ‫از س��خنان رئی س‌جمهور ادامه داده‪« :‬پس از تمرد وزیر کار‬ ‫از اجرای قان��ون درباره آقای مرتضوی ب��ه مدت نزدیک یک‬ ‫سال‪ ،‬اینجانب متن استیضاح را نوش��تم و امضا جمع کردم‪.‬‬ ‫حتی آقایان توکلی و نادران که دارای سابقه با آقای مرتضوی‬ ‫شناخته م ی‌شدند و برخی این استیضاح را ناشی از کینه‌ورزی‬ ‫آنها م ی‌پندارند‪ ،‬چن��دان مصمم نبودن��د‪ .‬همی ن‌طور آقای‬ ‫مصباح ی‌مقدم‪» .‬مطهری همچنین نوشته است‪« :‬اگر یادتان‬ ‫من فيس‌بوك ندارم‬ ‫سيدحسنخميني‬ ‫نوه امام خمین��ی(ره) در ارتباط با رابط��ه وی با صفحه‬ ‫فیس‌بوکی که به نام سید‌حس��ن خمینی فعال اس��ت‪ ،‬گفته‬ ‫اس��ت‪« :‬این صفحه را خودم اداره نمی‌کنم‪».‬حجت‌االسالم‬ ‫سید‌حسنخمینیهفتهگذشتهدرمراسمقدردانیازبرگزیدگان‬ ‫و دست‌اندرکاران جش��نواره وبالگ‌نویس��ی با موضوع امام‬ ‫خمینی(ره) با نام «آیه مهر» در پاسخ به این سوال که آیا صفحه‬ ‫فیس‌بوکی که به نام شما فعالیت می‌کند‪ ،‬ارتباطی با جنابعالی‬ ‫دو نماينده اصالح‌طلب‬ ‫درصحنعلنيمجلس‬ ‫می‌توانم رویه را تغییر دهم‬ ‫حسن سبحاني‬ ‫حس��ن س��بحانی‪ ،‬نماینده مجلس و اقتصاد‌دان در‬ ‫گفت‌وگو با مش��رق ضمن تاکی��د بر کاندیدات��وری‌اش در‬ ‫انتخابات ریاس��ت‌جمهوری گفته است‪« :‬من فردی هستم‬ ‫که سال‌ها در مسائل اجرایی و تقنینی کشور بودم و دغدغه‬ ‫وسیعی نسبت به مسائل کشور دارم‪ .‬من روندی که بر کشور‬ ‫حاکم اس��ت را روند مناس��بی نم ی‌بینم‪ ،‬ضمن اینکه باید‬ ‫گفت کشور دس��تاوردهای زیادی هم داشته است؛ بناب راین‬ ‫با ش��ناختی که از مسائل کش��ور دارم و با ش��ناختی که از‬ ‫افرادی که احتماال در معرض آمدن هس��تند و تفکراتی که‬ ‫‪32‬‬
‫دكه‬ ‫باشد در ماجرای اس��تیضاح مرحوم کردان نیز همین رفتار را‬ ‫داشتید‪ .‬از من درخواست مالقات کردید و من خدمت رسیدم‪.‬‬ ‫نزدیک به سه ساعت خصوصی صحبت کردیم‪ .‬هرچه کردم‬ ‫که کردان را به صورت مسالمت‌آمیز در پستی قرار دهید که‬ ‫نیاز به رای اعتماد مجلس نباش��د و آبرویش محفوظ بماند‪،‬‬ ‫نپذیرفتید و تکرار م ی‌کردید که پش��ت پرده این اس��تیضاح‬ ‫هاش��می و توکلی قرار دارن��د و م ی‌خواهند دول��ت را زمین‬ ‫بزنند درحالی که هیچ‌کدام‌شان در جریان این استیضاح قرار‬ ‫نداشتند‪».‬علی مطهری فعال سیاسی و از چهره‌های جریان‬ ‫اصولگرایی است که تا کنون دو دوره نماینده مردم ته ران در‬ ‫مجلس شورای اسالمی بوده است‪.‬‬ ‫وی از نماین��دگان فعال مجلس هش��تم ب��وده و در‬ ‫اس��تیضاح علی کردان‪ ،‬وزیر کش��ور دولت نه��م‪ ،‬به همراه‬ ‫احمد توکلی نقش مهمی‌را بر عهده داش��ت‪ .‬او در تاریخ ‪۲۱‬‬ ‫مهر ‪ ۱۳۹۰‬در اعتراض به رسیدگی نش��دن به طرح سوال از‬ ‫رئی س‌جمهور در مجلس در خصوص عملکرد وی از جمله‬ ‫برداشت غی ر‌قانونی پول از بانک مرکزی جمهوری اسالمی‬ ‫ای ران‪ ،‬از سمت نمایندگی مجلس استعفا داد‪ ،‬ولی درخواست‬ ‫اس��تعفایش رای نیاورد‪ ».‬مطهری همان اندازه که به عنوان‬ ‫یک سیاستمدار مشهور اس��ت‪ ،‬دارای دیدگاه‌های فرهنگی‬ ‫ویژه‌ای اس��ت‪ .‬به‌طور مثال او در نقد سیاست‌های فرهنگی‬ ‫دولت تصریح کرده است‪« :‬آقای احمدی‌نژاد با علم به اینکه‬ ‫اعالم مخالفت رئی س‌جمهور با اجرای قانون عفاف و حجاب‬ ‫در تلویزیون منجر به تشدید بدحجابی و ب ی‌حجابی م ی‌شود‪،‬‬ ‫در کمال بی تعهدی اعالم کرد که من ب��ا اجرای این قانون‬ ‫مخالفم و زحمات فراوانی را ضایع کرد و از آن تاریخ وضعیت‬ ‫پوشش اسالمی بسیار وخیم‌تر شده و به عقیده من تا زمانی‬ ‫که این شخص بر مسند ریاست‌جمهوری تکیه زده‌است این‬ ‫وضعیت قابل اصالح نیست و خدا کند که منجر به ب ی‌حجابی‬ ‫کامل نشود‪ ».‬او در انتخابات مجلس نهم در لیست ائتالف‬ ‫اصولگرایان قرار نگرفت و با افرادی چون علی عباس��پور و‬ ‫حمیدرضا کاتوزیان‪ ،‬ائتالفی با عن��وان جبهه صدای ملت را‬ ‫تشکیل دادند و اقدام به ارائه فهرست انتخاباتی جداگانه‌ای‬ ‫کردند‪.‬‬ ‫روايت‬ ‫نيوزويك‬ ‫از وضعيت‬ ‫اقتصادي‬ ‫انگليس‬ ‫دارد؟ اظهار کرد‪« :‬این صفحه توس��ط بنده اداره نمی‌شود‪».‬‬ ‫وی اف��زود‪« :‬البته گردانندگان صفح��ه فیس‌بوکی که به نام‬ ‫بنده فعالیت دارد‪ ،‬از دوستان نزدیک بنده هستند و توسط این‬ ‫افراد صفحه مذکور در فضای مجازی اداره می‌شود‪».‬اش��اره‬ ‫او به یک صفحه اینترنتی با نام سید‌حس��ن خمینی در شبکه‬ ‫اجتماعی فیس‌بوک بود که هر از گاه��ی عکس‌ها و اخباری‬ ‫از نوه امام و فرزندان وی را منتش��ر می‌کند‪ .‬سید احمد فرزند‬ ‫سید‌حسن خمینی اقدام به انتشار برخی عکس‌های خانوادگی‬ ‫خود با پدرش در نمایه فیس‌بوک کرده است؛ اقدامی‌که مورد‬ ‫توجه رسانه‌های مجازی قرار گرفت‪ .‬سال گذشته نیز سایت‬ ‫جماران به‌طور رس��می اعالم کرده بود که سید‌حسن خمینی‬ ‫هیچ‌گونه صفحه‌ای در فیس‌بوک ندارد و هیچ صفحه‌ای در این‬ ‫شبکه اجتماعی توسط ایشان راه‌اندازی نشده است‪ .‬سید‌حسن‬ ‫خمینی فرزند سید‌احمد خمینی و نوه حضرت امام خمینی است‬ ‫که فعالیت‌های سیاسی پر رنگتری نسبت به برادران خود دارد‪.‬‬ ‫او داماد آیت‌اهلل موسوی‌بجنوردی از اعضای بیت امام خمینی‬ ‫است و از س��ال ‪ ،1373‬به‌دنبال درگذش��ت پدرش عهده‌دار‬ ‫تولیت حرم مطهر و موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)‬ ‫شده است‪ .‬مدتی است که نام او به‌عنوان یکی از کاندیداهای‬ ‫احتمالی انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم در رسانه‌ها مطرح‬ ‫می‌شود‪ ،‬اما سید‌حسن خمینی گفته است که تصمیم ندارد در‬ ‫انتخابات نامزد شود‪.‬‬ ‫دارند و آنچه از خودم م ی‌شناسم‪ ،‬احساس م ی‌کنم م ی‌توانم‬ ‫رویه‌ای را پیگیری کنم تا به بهبود وضع موجود کمک کند‪».‬‬ ‫س��بحانی در این گفت‌وگو تصریح کرده است‪« :‬من آنچه‬ ‫خودم فکر کردم این است که این کار را چطور سامان بدهم‪.‬‬ ‫این کاری است که از طریق یک س��ایت‪ ،‬دیدگاه‌ها‪ ،‬مواضع‬ ‫و برنامه‌های من اعالم خواهد ش��د‪ .‬ممکن اس��ت دفتری‬ ‫داشته باش��م که در این دفتر جلساتی داشته باشم‪ .‬بقیه آن‬ ‫را معتقدم که نقش من تا اینجاس��ت که اعالم آمادگی کنم‬ ‫تا بتوانم خدمتی کنم و اگر ملت خواست‪ ،‬انتخاب کند‪ .‬بقیه‬ ‫آن‪ ،‬کار ملت و کار افراد مرجع است‪ .‬آنها هم به نظر من اگر‬ ‫تشخیص دادند‪ ،‬باید به بسط این فکر و به ثمر رسیدن آن‪،‬‬ ‫کمک کنند‪ ».‬سبحانی به سال ‪ ۱۳۳۲‬در شهرستان دامغان‬ ‫زاده ش��د‪ .‬تحصیالت ابتدای��ی و متوس��طه را در زادگاهش‬ ‫گذراند‪ .‬در س��ال ‪ ۱۳۵۳‬در دانش��گاه ملی در رش��ته اقتصاد‬ ‫تحصیالت دانشگاه ی‌اش را آغاز کرد و در سال ‪ ۱۳۵۸‬در این‬ ‫رشته فارغ‌التحصیل شد‪ .‬دوره کارشناس ی‌ارشد را در دانشگاه‬ ‫تربیت مدرس و دکترایش را در همان رش��ته کارشناسی‪ ،‬در‬ ‫دانشگاه ته ران سپری کرد‪ .‬وی طی این مدت مسئولی ت‌های‬ ‫مختلفی را نی��ز عهده دار ب��ود‪ .‬وی هم‌اینک اس��تاد تمام‬ ‫اقتصاد در دانشگاه ته ران اس��ت‪ .‬سبحانی‪ ،‬به عنوان اولین‬ ‫فارغ‌التحصیل دکترای اقتصاد در دانش��گاه‌های ای ران پس‬ ‫از انقالب ش��ناخته م ی‌شود‪ .‬معاونت پژوهش��ی و آموزشی‬ ‫وزارت فرهنگ و ارشاد اس�لامی‪ ،‬مدیرکل امور پژوهشی و‬ ‫قائم‌مقام معاون پژوهشی دانش��گاه ته ران و مدی ر‌کل دفتر‬ ‫هماهنگی تبلیغ��ات دول��ت‪ ،‬از جمله مس��ئولی ت‌های او‬ ‫در گذشته است‪.‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫اینکه آقای خاتمی بخ واهد از یک کاندیدای خاص حمایت کند‪،‬‬ ‫نم ی‌خ وام بگویم که کاملا مأیوس هستم ولی با این روندی که‬ ‫یدانمکهازشخصخاصیحمایتکنند‪».‬‬ ‫منخبردارم‪ ،‬بعید م ‌‬ ‫کواکبیانباردایناتهامکهحزبشبرخالفاکثریتاصالحطلبان‬ ‫عملم ی‌کند‪،‬گفتهاست‪«:‬درانتخاباتمجلسنهمفقطحزب‬ ‫مردم‌ساالری حضور نداش��ت و احزاب دیگری از اصالح‌طلبان‬ ‫مانند خانه کارگر نیز حضور داشتند‪ .‬خب! آن هم عضو شورای‬ ‫هماهنگی اصالحات است‪ .‬چرا فقط باید اسم حزب ما بد در برود‪.‬‬ ‫اگر قرار بود بازی به هم زده شود‪ ،‬پس آنها نیز بازی را به هم زدند‪.‬‬ ‫باالخرهحزبخانهکارگرنیزدرسراسرکشورفع الیتم ی‌کندودر‬ ‫استان‌ها شعبه دارد‪ .‬این مساله را من اصال قبول ندارم‪».‬‬ ‫مصطفی کواکبیان در س��ال ‪ ۱۳۴۱‬در محله جهادیه‬ ‫س��منان به دنیا آمد‪ .‬او تحصیالت خ��ود را تا پای��ان دوره‬ ‫متوسطه در س��منان گذراند‪ .‬پس از آن در س��ال ‪ ۱۳۶۱‬وارد‬ ‫دانشگاه امام صادق(ع) شد و افزون بر تحصیل دروس حوزوی‬ ‫تا پایان دوره سطح‪ ،‬مدرک لیسانس و فوق‌لیسانس خود را در‬ ‫رشته علوم سیاسی از این دانشگاه دریافت کرد‪ .‬وی موسس‬ ‫و دبیرکل حزب مردم‌ساالری و نماینده پیشین مردم سمنان در‬ ‫مجلس شورای اسالمی از جمله شخصی ت‌های اصالح‌طلبی‬ ‫اس��ت که داوطلبی خود را ب رای کاندیدات��وری در انتخابات‬ ‫ریاست‌جمهوری یازدهم اعالم کرد‪ .‬وی مدرک دکترای علوم‬ ‫سیاسی خود را از دانشگاه امام‌صادق(ع) گرفته و هم‌اکنون در‬ ‫دانشگاه عالمه طباطبایی تدریس م ی‌کند‪ .‬وی عالوه بر این‪،‬‬ ‫مدی ر‌مسئول روزنامه مردم‌ساالری و پیام استان سمنان است‪.‬‬ ‫کواکبیان در جریان انتخابات دهمین دوره ریاست‌جمهوری‬ ‫از حامیان جدی میرحس��ین موسوی به‌ش��مار م ی‌رفت‪ .‬او‬ ‫در همین راستا ریاس��ت ائتالف مردمی‌حامیان میرحسین‬ ‫موسوی را به عهده گرفته بود‪.‬‬ ‫تايم از وضعيت‬ ‫جمهوري‌خواهان‬ ‫در آمريكا‬ ‫مي‌گويد‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫جلد متفاوت‬ ‫از مجله‬ ‫لوپوئن‬ ‫تحليل‬ ‫اكونوميست از‬ ‫تحوالت‬ ‫كره شمالي‬ ‫‪33‬‬
‫سياست‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪34‬‬ ‫هاشمي كانديدا نمي‌شود‬
‫روحاني از گزينه‌هاي مورد‌نظرهاشمي است‬ ‫تو‌گوي مثلث با ياسر هاشمي‬ ‫گف ‌‬ ‫ياسر هاشمي رفسنجاني مي‌گويد اجراي طرح دولت وحدت ملي در شرايط فعلي كار سختي است او اما عملي شدن‬ ‫اين ايده پدرش را غيرممكن نمي‌داند‪ .‬با او در مورد چرايي تصميم پدرش براي عدم كانديداتوري در انتخابات‪ ،‬ماجراي‬ ‫دولت وحدت ملي و شرايط سياسي فعلي به گفت‌گو پرداخته‌ايم‪.‬‬ ‫مصطفي صادقي ‪ -‬اميدكرماني‌ها‬ ‫آقای هاشمی‌‌رفسنجانی در آخرین مصاحبه خود‬ ‫اعالم کردند که نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری‬ ‫نمی‌شوند‪ ،‬چطور شد که ایش�ان به این تصمیم‬ ‫رس�یدند؟ آیا این تصمیم نهایی اس�ت یا امکان‬ ‫دارد ش�رایطی در فضای سیاسی کشور به وجود‬ ‫آید که تصمیم ایشان عوض شود؟‬ ‫جسته و گریخته خبرهایی می‌آید که خانواده آقای‬ ‫هاشمی با کاندیداتوری ایشان مخالفند‪ ،‬ماجرای‬ ‫این مخالفت‌ها چیست؟‬ ‫‪ l‬به ش��خصه امروز خودم خیلی موافق حضور پدر‬ ‫در انتخابات نیستم‪.‬‬ ‫آقای هاش�می اخیرا در مورد رابطه و نگاهش به‬ ‫مقام‌معظم‌رهبری مطالبی گفته است‪ .‬می‌خواهم‬ ‫از ش�ما به‌عنوان ف�رد نزدیک به آقای هاش�می‬ ‫بپرس�م نوع رابطه‌ای که ایش�ان ب�ا حضرت آقا‬ ‫دارند چگونه است؟‬ ‫‪ l‬بهترین چیزی که می‌توان گفت این اس��ت که‬ ‫ایش��ان خود را مش��اور امین رهبری می‌داند‪ ،‬مش��ورت و‬ ‫امین‌بودن دو واژه مهم هستند‪ .‬ممکن است آقای هاشمی‬ ‫نقدهایی به روند جاری کشور و بعضی مسائل داشته باشد‪،‬‬ ‫حتی ممکن اس��ت در بعضی از مس��ائل مورد مشورت قرار‬ ‫نگیرد‪ -‬که البته خود ایش��ان گفت من مثل گذش��ته مورد‬ ‫مشورت قرار نمی‌گیرم‪ -‬اما اگر قرار باشد که نقشی را در‌این‬ ‫باره ایفا کند‪ ،‬مش��اور امین بودن بهترین نقش است‪ .‬کسی‬ ‫به‌اعتقاد من می‌تواند همیشه مشاور امین محسوب شود که‬ ‫درک واقعی خود از جامعه را به رهبر‌معظم‌انقالب بگوید‪ .‬من‬ ‫فکر می‌کنم به‌جز سمت‌های رس��می که آقای هاشمی در‬ ‫مجمع تشخیص مصلحت نظام و مدتی در خبرگان داشتند‪،‬‬ ‫آنچه بین ایشان و مقام‌معظم‌رهبری بود همان مشاور صادق‬ ‫و امین بود که آقای هاشمی همیشه این نقش را بازی کرده‬ ‫است‪ .‬البته این به آن معنا نیست که حتما این نظرات مورد‬ ‫تایید قرار گیرد یا پذیرفته شود‪ ،‬ولی همین احساس که این‬ ‫مشورتی که از ایشان گرفته می‌شود از روی صداقت و عالقه‬ ‫به نظ��ام‪ ،‬مردم و دین اس��ت‪ ،‬اهمیت دارد چ��ون بعضی‌ها‬ ‫ممکن است مش��ورت‌هایی بدهند که هیچ صداقتی در آنها‬ ‫احساس نشود یا به نیت رسیدن به منافع یا کسب قدرت این‬ ‫کار را انجام دهند و دغدغه دین‪ ،‬نظام و مردم را نداشته باشند‪،‬‬ ‫اما آقای هاشمی سعی کرده امانت‌داری در رابطه با رهبری‬ ‫را همیشه حفظ کند‪ ،‬به همین علت ش��اید بعضی‌ها از این‬ ‫موضوع خوششان نمی‌آید و در مقابلش جبهه می‌گیرند‪.‬‬ ‫آقای هاش�می در مصاحبه اخیر خ�ود گفته‌اند که‬ ‫برخی می‌خواهند بین من و رهبری را به هم بزنند‬ ‫و به آخرین صحبت‌های امام(ره) اشاره کردند که‬ ‫سفارش به با هم بودن حضرت آیت‌اهلل خامنه‌ای‬ ‫‪ l‬ایش��ان در مواضع‪ ،‬مالقات‌ها و ارتباطاتی که با‬ ‫احزاب و مسئوالن می‌گیرند و تشریح نقشی که کشور باید در‬ ‫مقابله با هجمه‌های خارجی بازی کند‪ ،‬دنبال برگزاری یک‬ ‫انتخابات مطلوب است‪ .‬در کل منش اصلی آقای‌ هاشمی‪،‬‬ ‫منش اعتدال است و اگر بخواهیم به رمز موفقیت ایشان پی‬ ‫ببریم‪ ،‬این رمز منش اعتدال اس��ت ک��ه در تمام رفتارهای‬ ‫عملی خود آن را نشان داده‌اند‪ .‬آقای هاشمی خود را وابسته‬ ‫به هیچ جریان افراطی‪ ،‬تند ی��ا خاصی نمی‌داند چون خود را‬ ‫دلبسته مکتب انقالب می‌داند‪ .‬شاید در آینده شیوه رفتاری‬ ‫آقای‌هاش��می‪ ،‬در ابعاد اقتصادی‪ ،‬سیاس��ی و اجتماعی به‬ ‫وضوح قابل مشاهده باشد که منش اصلی همه این رفتارها‬ ‫منش اعتدالی اس��ت‪ .‬احس��اس می‌ش��ود اعتدال خواست‬ ‫عمومی جامعه اس��ت‪ ،‬مردم ام��روز از رفتار‌های افراطی در‬ ‫حوزه‌های اقتصادی‪ ،‬اجتماعی و سیاسی خسته شدند‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫ش�ما می‌گویید هم‌اکن�ون وقت تعیی�ن مصداق‬ ‫نیست‪ .‬این بدان معنی است که احتمال دارد آقای‬ ‫‪ l‬من آق��ای هاش��می را از صاحبان ای��ن انقالب‬ ‫می‌دانم‪ ،‬اگر روزی ب��ه یک جمع‌بندی برس��د که بخواهد‬ ‫بیاید‪ ،‬قطعا این تصمیم را می‌گیرد و می‌آید‪ .‬هیچ‌ترس��ی و‬ ‫هیچ نگرانی ندارد‪ ،‬ولی من خیلی صریح بگویم امروز ایشان‬ ‫نظری بر کاندیدات��وری ندارد و این مس��اله را نمی‌بیند که‬ ‫خود به صحنه انتخابات بیاید‪ .‬آقای هاشمی به کمک برای‬ ‫برگزاری انتخابات مطلوب فکر می‌کند‪ ،‬فکری که ته‌مایه‌اش‬ ‫پررنگ کردن بحث سازندگی و اعتدال در ذهن مردم است تا‬ ‫زمینه برای انتخاب کاندیدای نزدیک به این ایده فراهم شود‪.‬‬ ‫هم آقای هاش�می گفتند می‌خواهند به انتخابات‬ ‫کم�ک کنند هم فرزن�دان و هم نزدی�کان از قول‬ ‫ایش�ان گفتند که ایش�ان می‌خواهند تاثیرگذار‬ ‫باشند‪ .‬ش�ما هم ابتدای مصاحبه به همین مساله‬ ‫اش�اره کردید‪ ،‬مش�خصا تاثیرگذاری ایشان در‬ ‫انتخاب�ات با چ�ه فاکتورهایی ب�روز و ظهور پیدا‬ ‫خواهد کرد؟ در واقع می‌خواهم بپرسم استراتژی‬ ‫ایشان برای انتخابات ‪ 92‬چیست؟‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪ l‬بحث آم��دن یا نیامدن آقای هاش��می به عرصه‬ ‫انتخابات را خبرنگاران و سیاسیون و خصوصا مردم دائم از ما‬ ‫و شخص آقای هاشمی می‌پرسند‪ .‬خیلی گروه‌های سیاسی‬ ‫پیش ایشان می‌آیند و مش��ورت برای آمدن می‌دهند‪ ،‬البته‬ ‫خیلی‌ها هم می‌آیند برای حضور ایشان شرط تعیین می‌کنند‬ ‫یا کسانی هم توصیه به نیامدن می‌کنند‪ .‬من قبل از ورود به‬ ‫این بحث می‌گویم‪ ،‬شرایط کشور یک اولویت مهمتری دارد‬ ‫و آن هم خود مس��اله انتخابات است‪ .‬آقای هاشمی انقالب‬ ‫را فرزند خود می‌داند و ت�لاش دارد‪ ،‬کمک کند تا انتخابات‬ ‫در یک ش��رایط بس��یار مطلوب انجام ش��ود‪ ،‬به‌طوری که‬ ‫نتیجه یک رقابت بسیار سالم‪ ،‬مشارکت حداکثری و نشاط‬ ‫سیاس��ی مردم در پای صندوق‌های رای باشد‪ ،‬هیچ دغدغه‬ ‫ظاهری کنار این موضوع مشاهده نشود و همه از کاندیدای‬ ‫منتخب احساس رضایت کنند‪ .‬قطعا در ذهن آقای هاشمی‬ ‫کنارکشیدن از عرصه سیاسی‪ ،‬تحریم‪ ،‬دوری یا‌بی‌تأثیری‬ ‫در انتخابات جایی ندارد و تالش می‌کند ش��رایط را طوری‬ ‫فراهم کند که یک انتخابات مطلوب برگزار ش��ود؛ بنابراین‬ ‫بیشتر این موضوع حائز اهمیت است تا اینکه هاشمی می‌آید‬ ‫یا خیر‪ ،‬چون این مس��اله دوم است‪ .‬معتقدم امروز سیاسیون‬ ‫تاثیرگذار کش��ور می‌توانند کمک کنند که به س��مت یک‬ ‫انتخابات مطلوب و در شأن نظام جمهوری اسالمی برویم‪.‬‬ ‫خوب طبیعتا گام بعدی قبل از تعیین مصداق‪ ،‬جنگ ایده‌ها‪،‬‬ ‫تفکرات‪ ،‬نظرات و فکرهاست تا مردم در این فضا بدانند که‬ ‫بحث شخص اینجا مطرح نیس��ت‪ ،‬بلکه بیشتر نبرد تفکر‪،‬‬ ‫ایده و افکار است‪ .‬سپس گام س��وم‪ ،‬تعیین پرچمدار تفکر و‬ ‫نظر خواهد بود‪ ،‬یعنی اول باید دید مطلوب جامعه چیس��ت‪،‬‬ ‫بعد کاندیداها را سنجید تا براس��اس مطلوب‪ ،‬نیاز و اولویت‬ ‫جامعه پرچمدار موضوع مشخص ش��ود‪ .‬در مجموع مهمتر‬ ‫از اینکه بگوییم آقای هاشمی باید کاندیدا شود یا نباید پا به‬ ‫این عرصه بگذارد‪ ،‬افکارسنجی مردم و تعیین اولویت و نیاز‬ ‫کشور اهمیت دارد‪ ،‬سپس در بحث‌ها و مناظرات دیدگاه‌ها‬ ‫تفکیک می‌ش��وند‪ ،‬در مرحله بعدی پرچمدار این قضایا جلو‬ ‫می‌آید و خ��ود را معرفی می‌کند‪ .‬طبیعت��ا همین االن آقای‬ ‫هاشمی ذهنیت و تصمیمی‌برای نامزد‌شدن ندارد‪ ،‬گام اول‬ ‫ایشان کمک برای برگزاری یک انتخابات مطلوب است‪ .‬گام‬ ‫دوم تشریح افکار خود و اطرافیانش برای جامعه است تا بعد‬ ‫تشخیص داده شود پرچمدار این افکار چه کسی خواهد بود‪.‬‬ ‫ضمن آنکه مقام‌‌معظم‌رهبری هم تاکید کردند که االن برای‬ ‫ورود به انتخابات زود است و من هم فکر می‌کنم باید صبر‬ ‫کرد تا صف‌بندی‌ها و تفکیک جریانات یک مقدار بیشتر خود‬ ‫را در بُعد فکر و اندیشه نشان دهد‪.‬‬ ‫هاشمی در شرایطی برای کاندیداتوری تصمیم‬ ‫بگیرند؟ یا آنکه ایش�ان تصمی�م گرفته‌اند بدون‬ ‫نامزد ش�دن‪ ،‬از بیرون برای برگ�زاری انتخابات‬ ‫کمک کنند؟‬ ‫و آقای هاشمی داشتند‪...‬‬ ‫‪ l‬همان‌طور که امام‌(ره) فرمودند حفظ نظام از اوجب‬ ‫واجبات اس��ت‪ ،‬به هرحال فکر می‌کنم ک��ه ارتباط و رابطه‬ ‫مقام‌معظم‌رهبری با هاشمی‌رفسنجانی یکی از موضوعات‬ ‫اصلی برای حفظ بقا‪ ،‬ارتقا و توسعه نظام است‪ .‬فکر می‌کنم‬ ‫باالخره آقای هاش��می س��عی کرده این موضوع را رعایت‬ ‫کند و با همه بد‌اخالقی‌هایی که خیلی‌ه��ا کردند تا در این‬ ‫ارتباط خللی ایجاد کنند و این ارتباط را کمرنگ جلوه دهند‪،‬‬ ‫ولی امروز می‌بینیم که آقای هاشمی در مصاحبه اخیر خود‬ ‫می‌گوید‪« :‬من این ارتباط را دارم و از همه بهتر خود ایشان‬ ‫می‌داند که نبود ایشان برای من سخت‌ترین حالت است‪».‬‬ ‫برهمین اساس آقای هاشمی طرح تشکیل دولت‬ ‫وحدت ملی را مطرح کرد؟‬ ‫‪ l‬به نکته خوبی اش��اره کردید‪ .‬یکی از راهکارهای‬ ‫ایشان برای اینکه به شرایط مطلوب برسیم‪ ،‬همین تشکیل‬ ‫دولت وحدت ملی اس��ت که از دید من‪ ،‬معنایش این است‬ ‫که مقداری دایره تحمل‪ ،‬رفاقت و تفکرمان را بازتر کنیم و‬ ‫اجازه دهیم که همه طیف‌ها بیایند‪ ،‬کمک کنند تا پیشرفت و‬ ‫آبادانی کشور محقق شود‪.‬‬ ‫آیا تش�کیل دولت وحدت ملی در ش�رایط فعلی‬ ‫سیاسی امکان‌پذیر است؟ باالخره اصالح‌طلب‌ها‬ ‫ی�ک ح�رف دارن�د‪ ،‬اصولگرایان ح�رف دیگری‬ ‫می‌زنند‪ ،‬حامی�ان دولت را هم نمی‌ت�وان نادیده‬ ‫گرفت‪ ،‬آی�ا با هم�ه این اوص�اف می‌ش�ود تمام‬ ‫گروه‌های سیاسی را دور میز هیأت دولت گردهم‬ ‫آورد و ی�ک نف�ر در مق�ام رئیس‌جمه�ور آنها را‬ ‫مدیریت کند؟‬ ‫‪ l‬ما سابقه این حرکت را در کابینه خود آقای هاشمی‬ ‫داشتیم‪ ،‬اگر به ترکیب اعضای دولت آن دوره نگاه شود یک‬ ‫کابینه فراجناحی بود‪ ،‬حتی کابینه آقای خاتمی هم تا حدودی‬ ‫چنین ش��رایطی داش��ت‪ .‬البته ریزش‌های آن زیاد بود ولی‬ ‫همان را در دولت فعلی نمی‌بینیم‪ .‬به وضوح از تعویض‌های‬ ‫مکرر در وزارتخانه‌ها‪ ،‬س��ازمان‌ها و ادارات روشن است که‬ ‫این دولت هیچ فکر خارج از مجموع��ه خود را به درون خود‬ ‫راه نمی‌دهد و رئیس کابینه از تمام توان‌ها و افکار اس��تفاده‬ ‫نکرده است‪.‬‬ ‫آیا وضعیت فعلی سیاس�ی کش�ور قابل قیاس با‬ ‫فضای سیاسی دوره آقای هاشمی است؟ برخی‬ ‫می‌گویند چون شرایط سیاسی امروز با آن دوره‬ ‫‪35‬‬
‫قابل مقایسه نیست تش�کیل دولت وحدت ملی‬ ‫امکان‌پذیر نیست‪.‬‬ ‫‪ l‬می‌پذیرم؛ ایجاد فضای مناس��ب برای تشکیل‬ ‫دولت وحدت ملی سخت است‪ ،‬ولی قبول نمی‌کنم که این‬ ‫کار شدنی نیست‪.‬‬ ‫آقای هاشمی می‌گوید‪« :‬وقتی بحث طرح دولت‬ ‫وحدت ملی را مطرح کردم برخی فکر می‌کردند‬ ‫منظور خودم هستم‪ ،‬در صورتی که این‌طور نبود‬ ‫و من خودم نمی‌خواستم بیایم»‪ ،‬هم‌اکنون چهره‬ ‫کس�انی که برای ورود به عرصه انتخابات آماده‬ ‫می‌شوند مشخص ش�ده‪ ،‬به نظر ش�ما چند نفر‬ ‫از این افراد می‌توانند در جایگاه ریاس�ت دولت‬ ‫وحدت ملی قرار گیرند؟‬ ‫‪ l‬شاید سخت شود کس��ی را پیدا کرد که بر رأس‬ ‫این دولت بیایستد‪ .‬برای همین می‌گویم باید صبر کرد تا فرد‬ ‫مطلوب پیدا شود‪ .‬تقریبا به‌سختی می‌توان کسی را از میان‬ ‫کاندیداهای موجود برای قرار‌گرفتن در این جایگاه نام برد‪،‬‬ ‫ولی بزرگان باید کمک کنند‪ .‬یعنی این نیس��ت که ما فقط‬ ‫بخواهیم یک رئیس‌جمهور بیاید و ای��ن کار را انجام دهد‪،‬‬ ‫اینکه خود حاج آقای ما پا به میدان گذاش��ته‪ ،‬برای آن است‬ ‫که کمک کند تا این ایده دولت وحدت ملی اجرا شود‪ .‬آقای‬ ‫هاشمی به خاطر مشی اعتدالی خود می‌تواند از جریان چپ‬ ‫و از جریان راست دعوت کند و همه را دور یک میز بنشاند‪.‬‬ ‫در این میان من کاری به افراطیون ندارم و اعتقاد دارم باید‬ ‫کمک کرد که افراطیون از صحنه کنار بروند‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫صریح‌تر می‌پرسم شما می‌گویید تشکیل دولت‬ ‫وحدت ملی در این فضا س�خت است و مصداق‬ ‫ریاست آن هم س�خت یافت می‌شود‪ ،‬براساس‬ ‫همین صحبت‌ها نمی‌ت�وان نتیجه گرفت که فکر‬ ‫تحقق چنین طرحی غیر‌‌واقعی است؟‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪ l‬من قبول دارم تشکیل دولت وحدت ملی سخت‬ ‫اس��ت‪ ،‬ولی آدم‌های بزرگ کار ب��زرگ می‌کنند‪ ،‬اگر فردی‬ ‫همانند آقای هاش��می بحث وحدت ملی را مطرح می‌کند‪،‬‬ ‫راهکار و ابزارش را هم دارد و مطمئن است که آن را می‌تواند‬ ‫به سرانجام برساند‪ .‬آقای هاشمی یک آدم عملگراست و به‬ ‫حرفی که می‌زند عمل می‌کند‪ .‬آقای هاشمی همیشه سعی‬ ‫کرده حرفی را در محیط اجرایی و سیاسی بزند که بتواند عمل‬ ‫کند‪ .‬به هر حال وقتی آدم به این طرح نگاه می‌کند س��خت‬ ‫است ولی ایشان اعتقاد دارد و روی تحقق این موضوع تالش‬ ‫می‌کند‪ .‬البته در خیلی موارد هم بوده که ایشان تالش کرده‬ ‫ولی نتوانس��ته به نتیجه مطلوب برس��د ولی این نیست که‬ ‫فرضش بر این باشد که نشدنی است‪ .‬کار را شدنی می‌داند‬ ‫به عالوه اینکه تحقق هر کار سخت تالش‪ ،‬زمان و کمک‬ ‫می‌طلبد‪ ،‬بنابراین این‌طور نیست که ایشان بخواهد به‌تنهایی‬ ‫این کار را انجام دهد‪ .‬اگر قبول کنیم که تشکیل دولت وحدت‬ ‫ملی امروز ب��رای جامعه ما یک نیاز کلیدی اس��ت پس چرا‬ ‫همه کمک نکنیم که بشود؟ خوشبینانه اگر بخواهم بگویم‪،‬‬ ‫اين اس��ت كه بعضی‌ها که با این طرح مخالفت می‌کنند یا‬ ‫اصل موضوع را قبول ندارند یا از وحدت ملی تعریف اشتباه‬ ‫دارند‪ ،‬در مقابل‪ ،‬موافقین نیز احتماال تعریف‌ش��ان با تعریف‬ ‫آقای هاشمی یکی است‪ .‬در حالت بدبینانه‪ ،‬کسی که منافع‬ ‫خود را در تش��کیل دولت وحدت ملی نمی‌بیند طبیعتا با آن‬ ‫مخالفت می‌کند‪.‬‬ ‫گوی�ا آق�ای هاش�می تمایل داش�تند ک�ه آقای‬ ‫ناطق‌نوری ای�ن گفتم�ان را نمایندگ�ی کند‪ ،‬اما‬ ‫آق�ای ناطق‌ن�وری گفتند ک�ه نامزد نمی‌ش�وند‪،‬‬ ‫درست است؟‬ ‫‪ l‬آقای هاش��می همیش��ه از آقای ناطق به‌عنوان‬ ‫یک انسان با‌سابقه انقالبی و آگاه به مسائل روز سیاسی یاد‬ ‫می‌کنند و هیچ‌وقت ندیدم آقای‌هاشمی‪ ،‬نقد جدی به آقای‬ ‫ناطق داشته باشد‪ ،‬بنابراین به نظرم ایشان هم جزو یکی از‬ ‫‪36‬‬ ‫کاندیداهای مطلوب است‪.‬‬ ‫آقایناطق‌نوریاعالمکردندنامزدریاست‌جمهوری‬ ‫نمی‌شوند‪ ،‬ولی نام آقای والیتی هنوز مطرح است و‬ ‫شخصیت‌های سیاسی وی را فردی نزدیک به آقای‬ ‫هاشمی می‌دانند‪ .‬آیا می‌توان به گزینه آقای والیتی‬ ‫هم فکر کرد؟‬ ‫‪ l‬آقای والیتی از مدیران خوب آقای هاشمی است‪،‬‬ ‫ولی گویا ایشان با موضوع وحدت ملی موافق نیست‪.‬‬ ‫رابطه آقای والیتی با آقای هاشمی چگونه است؟‬ ‫‪ l‬خوب است‪.‬‬ ‫نفر س�ومی‌هم وج�ود دارد که نزدیک ب�ه آقای‬ ‫هاشمی اس�ت و اخیرا آقای حسن روحانی خیلی‬ ‫صری�ح مصاحبه ک�رده و از طرح تش�کیل دولت‬ ‫فراجناحی دف�اع نم�ود و گفت همیش�ه از آقای‬ ‫هاشمی مش�ورت می‌گیرد و نباید ایشان از جمع‬ ‫ی�اران انقالب ح�ذف ش�ود و بای�د در این جمع‬ ‫بماند‪ ،‬آی�ا کاندیداتوری آق�ای روحانی به معنای‬ ‫کلید‌خوردن بحث دولت وحدت ملی است؟‬ ‫‪ l‬قطعا آقای روحانی هم ج��زو کاندیداهای مورد‬ ‫عالقه آقای هاشمی است‪ .‬او از مدیران و یاران نزدیک آقای‬ ‫هاشمی است‪ ،‬ولی ما هنوز در فاز تعیین مصداق وارد نشدیم‪.‬‬ ‫من اعتقاد دارم االن در همان فضای کمک به برگزاری یک‬ ‫انتخابات مطلوب و فضای ایجاد تفکی��ک فکرها و ایده‌ها‬ ‫هس��تیم‪ .‬بعد پرچمدار هر تفکر مش��خص می‌ش��ود‪ .‬آقای‬ ‫روحانی به اعتقاد من مش��ی اعتدال دارد و کاملا نزدیک به‬ ‫آقای هاش��می اس��ت و می‌تواند یکی از کاندیداهای جدی‬ ‫برای انتخابات باشد‪.‬‬ ‫آیا آقای هاش�می با آقای روحانی صحبت کرده و‬ ‫در این باره توافقی حاصل شده است؟‬ ‫‪ l‬آقای هاشمی با خیلی‌ها صحبت انتخاباتی کرده‪،‬‬ ‫یکی از آن افراد هم آقای روحانی بوده است‪.‬‬ ‫با‌توجه ب�ه حرفی ک�ه زدی�د و طرحی ک�ه آقای‬ ‫هاش�می برای گرده�م آوردن معتدلی�ن چپ و‬ ‫راس�ت دارد‪ ،‬آیا اصالح‌طلبان حاضرن�د با آقای‬ ‫حسن روحانی کار کنند؟‬ ‫‪ l‬این را باید از خود اصالح‌طلبان س��وال کرد‪ ،‬اما‬ ‫آقای حسن روحانی هش��ت س��ال با اصالح‌طلبان به‌طور‬ ‫مستقیم کار کرده‪ ،‬دبیر ش��ورایعالی امنیت ملی بود‪ ،‬یکی از‬ ‫مهمترین ارکان اصالح‌طلبان را داشت‪ ،‬خیلی از نیروهایی که‬ ‫می‌بینم با آقای روحانی کار می‌کنند و با وی نزدیک هستند‪،‬‬ ‫اصالح‌طلبند‪ .‬آقای روحانی در میان معتدلین اصالح‌طلبان‬ ‫و معتدلین اصولگرایان پوشش دارد‪ ،‬اما اینکه اصالح‌طلبان‬ ‫حاضرند با وی کار کنند یا خیر‪ ،‬مساله‌ای است که باید خود‬ ‫اصالح‌طلبان پاسخگوی آن باشند‪.‬‬ ‫دو‪ ،‬س�ه هفته پیش وقتی روحان�ی اظهار تمایل‬ ‫برای نامزدی کرد‪ ،‬خیل�ی از اصالح‌طلبان از این‬ ‫حضور اس�تقبال نکردن�د؛ چرا؟ آیا ای�ن به علت‬ ‫تشتت در داخل اصالح‌طلبان اس�ت یا آنکه آنها‬ ‫هنوز تصمیمی‌ برای انتخابات ریاست‌جمهوری‬ ‫نگرفتند؟‬ ‫‪ l‬علت این را باید از خود اصالح‌طلبان جویا ش��د‪،‬‬ ‫ولی فکر می‌کنم هنوز اصالح‌طلبان ب��ه جمع‌بندی نهایی‬ ‫نرسیده‌اند و در مرحله جمع‌بندی هستند‪ ،‬شاید تلقی یادشده‬ ‫از این بابت باشد‪.‬‬ ‫آقای هاش�می االن کجای فضای سیاسی کشور‬ ‫ایستاده است؟ اصالح‌طلب اس�ت یا اصولگرا یا‬ ‫فراجناحی؟ ای�ن تحلیل که آقای هاش�می برای‬ ‫ایجاد تع�ادل در فض�ای سیاس�ی االن بیش از‬ ‫اندازه به اصالح‌طلبان نزدیک شده را قبول دارید؟‬ ‫نسبت آقای هاشمی با اصالح‌طلبان چیست؟ پدر‬ ‫معنوی است‪ ،‬رهبر بخش�ی از آنهاست یا سعی‬ ‫می‌کند در نقش یک برادر بزرگتر اصالح‌طلبان را‬ ‫از فضای کنونی بیرون آورد؟‬ ‫‪ l‬من اعتقاد دارم اصال آقاي هاشمي صاحب یک‬ ‫منش و تفكر خاص هس��تند‪ ،‬يعني اگر جناح اصالح‌طلب و‬ ‫اصولگرا در كشور داريم‪ ،‬آقاي هاشمی هم خود ايده‌اي دارند‬ ‫و در ابعاد اجتماعي‪ ،‬اقتصادي‪ ،‬سياس��ي و مديريتي ديدگاه‬ ‫دارد و واقعا متفاوت با همه اينهاست‪ .‬آقاي هاشمي هم بُعد‬ ‫اصولگرايي و هم بُعد اصالح‌طلبي دارد و حتي مي‌توان گفت‬ ‫نه اصالح‌طلب و نه اصولگراس��ت‪ .‬آقاي هاشمي در بحث‬ ‫مديريتي‪ ،‬از مديران مي‌خواس��ت كار كنند و سياست را به‬ ‫عهده خود ايشان بگذارند‪ .‬ايشان در بحث اقتصاد اسالمي و‬ ‫توسعه اقتصادي ديدگاه‌هاي روشني دارد‪ .‬در حوزه مسائل‬ ‫سياسي‪ ،‬مشي ايشان اعتدال است و آن را نياز جدي جامعه‬ ‫مي‌داند‪ .‬آقاي هاش��مي فارغ از گفتمان‌هاي اصولگرايي و‬ ‫اصالح‌طلبي روي اعتق��ادات‪ ،‬اص��ول و چارچوب خودش‬ ‫حركت مي‌كن��د‪ .‬در همين حركت ه��م داراي ثبات بوده و‬ ‫در اين س��ي س��ال خودش را هم اصالح كرده و در مسائل‬ ‫اقتصادي‪ ،‬سياس��ي و اجتماعي آرام‌آرام خودش را به كمال‬ ‫رسانده است‪ .‬يعني شصت سال مبارزه سياسي به ايشان اين‬ ‫توان را داده كه براي خودش مكتبي داش��ته باشد كه همان‬ ‫مكتب انقالب اس��ت‪ ،‬اين مكتب نه در قالب اصالح‌طلبي‬ ‫مي‌گنجد و نه در قالب اصولگرايي‪.‬‬ ‫آيا مي‌توان گفت كه آقاي هاش�مي ب�راي ايجاد‬ ‫تعادل گاهي به اصالح‌طلبان خيلي نزديك شده و‬ ‫گاهي اوقات به اصولگرایان؟‬ ‫‪ l‬برعكس‪ ،‬فكر مي‌كنم براي ايجاد تعادل آنها به‬ ‫آقاي هاشمي نزديك شدند و امروز اصالح‌طلبان اين كار را‬ ‫مي‌كنند و اخيرا هم آنها آمدند و گفتند كه آقاي هاشمي بايد‬ ‫كانديدا شود‪ .‬احساسم اين اس��ت كه آقاي هاشمي در رفتار‬ ‫سياسي خود مشي معتدل سياسي دارد و برعكس آن چيزي‬ ‫كه گفته مي‌شود در برهه‌هايي اصالح‌طلب يا اصولگرا شده‪،‬‬ ‫اصولگرايان در مقطعي به آقاي هاش��مي نزديك و بعد دور‬ ‫شدند و حاال اصالح‌طلبان اين كار را دارند انجام مي‌دهند‪.‬‬ ‫مكتب هاشمي چيست؟‬ ‫‪ l‬مكتب آقاي هاشمي همان مكتب انقالب است‪.‬‬ ‫س�ال ‪ 76‬وقت�ي آق�ای خاتم�ي‌ رئيس‌جمه�ور‬ ‫مي‌ش�ود‪ ،‬اصالح‌طلبان ش�روع به تخريب آقاي‬ ‫هاشمي مي‌كنند‪ ،‬برخي از همان اصالح‌طلبان مثل‬ ‫آقاي عبدي هنوز نقد به آقاي هاشمي دارند‪ ،‬ريشه‬ ‫آقای روحانی در میان معتدلین اصالح‌طلبان و معتدلین‬ ‫اصولگرایان پوشش دارد‪ ،‬اما اینکه اصالح‌طلبان حاضرند‬ ‫با وی کار کنند یا خیر‪ ،‬مساله‌ای است که باید خود‬ ‫اصالح‌طلبان پاسخگوی آن باشند‬
‫اين نقدها كجاست؟ شخصي است يا اعتقادي؟‬ ‫‪ l‬مشي آقاي هاشمي اعتدال است‪ .‬اصالح‌طلبان‬ ‫وقتي پيروز ش��دند تا مقطعي مش��ي آنها اعتدال بود‪ ،‬ولي‬ ‫به‌تدريج از مش��ي اعت��دال خ��ارج ش��دند و افراط‌گري در‬ ‫اصالح‌طلبي نمود پي��دا كرد‪ .‬مصداقش شوراي‌ش��هر اول‬ ‫بود‪ ،‬آن‌قدر بازي سياسي در ميان آنها زياد شد كه نتوانستند‬ ‫يك شوراي‌شهر را اداره كنند‪ .‬البته در اين ميان يك‌سري‬ ‫هم حسادت مي‌كردند يا بحث شخصي با هاشمي داشتند‪،‬‬ ‫اما اينها نمي‌تواند تأثير جدي داش��ته باشد‪ ،‬ولي بي‌تأثيرهم‬ ‫نبود‪ .‬معتق��دم هر‌كس از مش��ي اعتدال فاصل��ه گرفت از‬ ‫آقاي هاش��مي فاصله گرفت‪ ،‬امروز خ��ود اصالح‌طلبان به‬ ‫ي مي‌گويد‬ ‫تندروي‌هایشان اعتراف مي‌كنند‪ .‬خود آقاي خاتم ‌‬ ‫بعضي از اطرافيان من تندروي كردند و حركت بعضي از آنها‬ ‫را قبول ندارم‪.‬‬ ‫می‌خواهم یک س�وال مصداقی از ش�ما بپرسم؛‬ ‫مش�كل آق�اي موس�وي‌خوئيني‌ها ب�ا هاش�مي‬ ‫چيس�ت؟ ش�خصي يا اعتقادي اس�ت؟ واقعیت‬ ‫این اس�ت که آقای هاش�می یا نزدیکان ایشان‬ ‫تاکنون هیچ‌کدام به این مساله اشاره نکرده‌اند‪.‬‬ ‫می‌خواهیم برای اولین‌بار ریشه‌های این اختالف‬ ‫را از یک فرد نزدیک به آقای هاش�می بپرس�یم‪.‬‬ ‫تمایل دارید در این مورد صحبت کنیم؟‬ ‫‪ l‬اين را بايد از خود آقاي موسوي‌خوئيني‌ها پرسيد‪.‬‬ ‫من خودم ب��ا خانواده موس��وي‌خوئيني‌ها ارتب��اط خوب و‬ ‫صميمي‌دارم‪ .‬من و امير مهدي پسر آقاي موسوي‌خوئيني‌ها‬ ‫از اول دبس��تان با هم بوديم‪ ،‬با هم يك سال و اندي جبهه‬ ‫رفتيم و حتي با وي در جبهه مجروح شدم‪ ،‬ولي تندروي‌هاي‬ ‫آقاي موسوي‌خوئيني‌ها نسبت به آقاي هاشمي را كامال قبول‬ ‫دارم‪ .‬اين را از ديد آقاي موسوي‌خوئيني‌ها نمي‌گويم‪ ،‬ولي از‬ ‫ديد آقاي هاشمي مطرح مي‌كنم‪ .‬آقاي هاشمي با اين موضوع‬ ‫خيلي ساخت‪ ،‬آن موقع كه جريان چپ يك فاصله‌اي از قدرت‬ ‫گرفت‪ ،‬آقاي هاش��مي آن موقع رئيس‌جمه��ور بود و براي‬ ‫حفظ جريان چپ‪ ،‬آقا موسوي‌خوئيني‌ها را به رياست مركز‬ ‫تحقيقات استراتژيك منصوب كرد كه براي من خاطره جالبي‬ ‫است‪ .‬خوب طبيعتا هم همين اصالح‌طلبان تندرو مثل آقايان‬ ‫عبدي و حجاريان در اين مركز جمع شدند‪ .‬خيلي‌ها معتقدند‬ ‫كه تفكر دوم خرداد از همان جا شكل گرفت‪ ،‬اما همان روزي‬ ‫ي رئيس‌جمهور ش��د چون مركز تحقيقات به‬ ‫كه آقاي خاتم ‌‬ ‫مجمع تش��خيص متصل ش��د‪ ،‬تالش براي تعطيلي مركز‬ ‫تحقيقات كرد و يك مركز ديگر را در مقابل مركز تحقيقات‬ ‫درست كرد‪ .‬اين مشي آقاي هاشمي بود كه آمد كمك كرد‬ ‫كه آقاي موسوي‌خوئيني‌ها از عرصه قدرت خارج نشود‪ ،‬ولي‬ ‫خود اينها ك��ه به قدرت آمدند‪ ،‬تالش كردن��د كه اين مركز‬ ‫كوچك را از دست هاشمي بگيرند يا حذف كنند يا يك چيزي‬ ‫را در مقابلش طراحي كردند‪ .‬از ديد آقاي موسوي‌خوئيني‌ها‬ ‫نگاه نمي‌كنم‪ ،‬من از ديد آقاي هاشمي مي‌گويم كه ايشان‬ ‫ديدگاه تندي ن��دارد و آقاي موس��وي‌خوئيني‌ها را مخالف‬ ‫افكار خود مي‌داند‪ .‬شايد هم اين مساله خوب و باعث‌ترقي‬ ‫و پيشرفت است‪ ،‬دليلش قابل بحث است ولي جايش اينجا‬ ‫نيست‪.‬‬ ‫ايام س�ي‌وچهارمين س�الگرد انقالب اسلامي‬ ‫است؛ احساس آقاي هاش�مي و خانواده ايشان‬ ‫درباره گذشته و آينده انقالب چيست؟‬ ‫‪ l‬امس��ال فرصت ش��د با خود آقاي هاش��مي به‬ ‫مسعود پزشکیان‪ ،‬وزیر دولت اصالحات و نماینده مجلس نهم در گفت‌وگو با هفته‌نامه مثلث می‌گوید‪« :‬یک‌سری‬ ‫از نیروهای اصالح‌طلب بسیاری از پرونده‌سازی‌ها و مشکالت را برای آقای هاشمی درست کردند‪ ».‬وی تاکید می‌کند‪:‬‬ ‫«در میان گروه‌های اصالح‌طلب افرادي بودند که خود آقای خاتمی را هم قبول نداشتند‪».‬‬ ‫زهره دياني‬ ‫آقای دکت�ر! ب ه‌عنوان اولی�ن س�وال بفرمایید آیا‬ ‫کاندیداتوری آقای هاشمی در انتخابات م ی‌تواند‬ ‫اصالح‌طلبان را به اجماع برساند؟‬ ‫‪ l‬خیر‪ ،‬بنده چنین اعتقادی ندارم‪.‬‬ ‫اما برخی از چهره‌های اصالح‌طل�ب معتقدند اگر‬ ‫آقای هاشمی در انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم‬ ‫کاندیدا شود نه‌تنها بسیاری از اف رادی که این روزها‬ ‫نام آنها ب�رای کاندیداتوری مطرح اس�ت انصراف‬ ‫م ی‌دهند‪ ،‬بلکه رئیس مجمع تشخیص مصلحت‬ ‫نظامباتوجهبهتج ربیاتوپایگاهیکهدراینطیف‬ ‫دارد م ی‌تواند اصالح‌طلبان را به اجماع برساند‪.‬‬ ‫نتیجه میان گروه‌های اصالح‌طلب افرادي بودند که خود آقای‬ ‫خاتمی را هم قبول نداشتند‪.‬‬ ‫پس ش�ما قبول ندارید ش�خصیتی چ�ون آقای‬ ‫هاشمی م ی‌تواند این طیف سیاسی را به اجماع‬ ‫برساند؟‬ ‫‪ l‬آقای هاش��می قدرت تعامل باالیی ب��ا جناح‌ها‬ ‫و گروه‌ها دارد‪ .‬زمانی هم که ایش��ان رئی س‌جمهور بودند با‬ ‫دیگران تعامل خوبی داشتند‪.‬‬ ‫این تعاملی که از آن صحبت م ی‌کنید چگونه بود؟‬ ‫‪ l‬من چنین چیزی را قبول ندارم زی را یک‌س��ری از‬ ‫نیروهای اصالح‌طلب بسیاری از پرونده‌سازی‌ها و مشکالت را‬ ‫ب رای آقای هاشمی درست کردند‪.‬‬ ‫‪ l‬آقای هاشمی به افرادی که از جاهای دیگر برکنار‬ ‫م ی‌شدند‪ ،‬سمت م ی‌داد؛ س��مت‌هایی چون اس��تانداری یا‬ ‫وزارت‪ .‬در واقع بنده کسانی را م ی‌شناسم که ب رای احراز پست‬ ‫نمایندگی در مجلس تایید صالحیت نشدند اما آقای هاشمی‬ ‫به آنها پست وزارت داد‪ .‬در نتیجه باتوجه به سابقه‌ای که ایشان‬ ‫دارند م ی‌توانند س�لایق مختلف را جذب خود کنند بناب راین‬ ‫داشتن چنین مهارت و توانایی خیلی خوب است‪.‬‬ ‫‪ l‬متاسفانه نگاه‌های مش��ترک در این جناح‌ها که‬ ‫همه آنها عزم و اراده مشخصی داش��ته باشند وجود ندارد‪ ،‬در‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬ما فردی م ی‌خواهیم که بتواند بدون توجه به‬ ‫دسته‌بندی‌ها و جناح‌بندی‌ها کسانی که توانمند و کارآمدتر‬ ‫از دیگران هستند را بیاورد‪ .‬اگر ما بتوانیم این ویژگی را تقویت‬ ‫ش�ما قبول ندارید که نگاه و دیدگاه مشترک آقای‬ ‫هاشمی با اصالح‌طلبان م ی‌تواند فرصت مناسبی‬ ‫برای این طیف محسوب شود؟‬ ‫یعنی آقای هاشمی چنین توانایی دارد که بتواند‬ ‫یک طیف سیاسی را به اجماع برساند؟‬ ‫سياست‬ ‫گفت‌وگوي با مسعود پزشكيان‬ ‫کنیم یا به عبارت دیگر هر کسی که م ی‌خواهد کاندیدا شود‬ ‫با چنین نگاهی نامزد شود‪ ،‬ارزش زیادی دارد‪.‬‬ ‫به نظر شما فردی با این نگاه و رویکرد از هر طیفی‬ ‫که باشد باید مورد حمایت قرار گیرد؟‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫برخي اصالح‌طلبان براي هاشمي‬ ‫پرونده‌سازي مي‌كردند‬ ‫راهپيمايي ‪22‬بهمن رفتم‪ ،‬خوشبختانه خيلي شلوغ و خوب‬ ‫بود‪ .‬رفتار مردم با آقاي هاشمي خوب بود و شعارهاي خوبي‬ ‫مي‌دادند‪ ،‬به هرحال فكر مي‌كرديم به‌خاطر فضاي اقتصادي‬ ‫و فش��ارهايي كه از همه جهت بر مردم است شايد آنها يك‬ ‫واكنش ديگري نش��ان دهند‪ ،‬ام��ا ديديم كه اين مراس��م‬ ‫پرشكوه برگزار ش��د‪ ،‬آدم واقعا به فكر فرو مي‌رود كه چقدر‬ ‫مردم خوبي هستند كه با آن اتفاقاتي كه چند روز قبلش رخ‌داد‬ ‫و موجب شد هر كسي ناراحت شود و ديدگاهش را نسبت به‬ ‫مسائل تغيير دهد‪ ،‬اما مردم اصل نظام را مي‌خواهند‪ .‬شعارها‬ ‫ملي ‪ -‬اس�لامي بود و در اين ميان خيلي به مسئولين كاري‬ ‫نداشتند‪ ،‬بيشتر بحث‌ش��ان اين بود كه اصل نظام باشد‪ .‬من‬ ‫احساس مي‌كنم آقاي هاشمي يك نگراني‌هايي نسبت به‬ ‫خدش��ه خوردن به اصل نظام دارد و دغدغه ذهني‌اش اين‬ ‫است كه در نهايت فردا مردم وقتي درباره مديريت انقالبيون‬ ‫بر كش��ور صحبت مي‌كنند خوب بگوين��د‪ .‬از نظر آماري و‬ ‫تحليلي به هرح��ال در عين اينكه اميد هميش��ه وجود دارد‬ ‫ولي درست نيست كه بگوييم آقاي هاشمي نگران نيست‪.‬‬ ‫ايشان نگران بعضي از جريانات‪ ،‬بعضي از تفكرها و اتفاقات‬ ‫و بعضي از عملكردهاست كه اينها مي‌توانند ضربه‌هايي به‬ ‫انقالب بزنند كه بعدا جبرانش س��خت باش��د يا حتي شايد‬ ‫جبران‌پذير نباشند‪.‬‬ ‫به هر حال ايشان هميش��ه دنبال اين است كه كمك‬ ‫كند ب��راي اينكه انقالب و رهبري هميش��ه محفوظ بماند‪،‬‬ ‫چون تعارف كه نداريم‪ ،‬باالخره رهب��ري محور ثبات نظام‬ ‫است‪ ،‬خدشه به ايشان خدشه به انقالب است‪ .‬آقاي هاشمي‬ ‫نگران اس��ت و تمام تالش و س��عي خود را مي‌كند كه اين‬ ‫نگراني برطرف شود‪g .‬‬ ‫‪ l‬فردی که چنین نگاهی داشته باشد یعنی بتواند از‬ ‫افراد توانمند حاضر در جناح‌های مختلف استفاده کند باید مورد‬ ‫حمایت قرار گیرد؛ حال از هر جناحی که باشد‪ .‬فرد کارشناس‬ ‫باید در جایگاه کارشناسی و در رتبه خودش قرار بگیرد یعنی‬ ‫نباید افراد توانمند و کارآمد را تنها ب��ه خاطر آنکه از جناح ما‬ ‫نیستند کنار گذاشت‪.‬‬ ‫حزب کارگزاران س�ازندگی حزب نزدیک به آقای‬ ‫هاش�می بود‪ ،‬آی�ا ب�ا کاندیدا ش�دن ایش�ان در‬ ‫انتخابات این طیف با اصالح‌طلبان یکی م ی‌شود؟‬ ‫‪ l‬اطالعی در این خص��وص ندارم‪ .‬ب��ه عقیده بنده‬ ‫نه‌تنها اصالح‌طلبان یکی نیس��تند‪ ،‬بلکه کارگزاران هم یکی‬ ‫نیستند‪ .‬به نظر من یکی شدن به این معناست که ما اصول‬ ‫و چارچوبی را داریم و همه معتقدیم بای��د به این اصول عمل‬ ‫کنیم؛ این به معنای یکی بودن است‪ .‬یعنی بايد نگاه‪ ،‬سیاست‬ ‫و جهت‌گیری‌ها و انگیزه‌ها یکی باشد‪ ،‬در واقع بايد هم‌وغم ما‬ ‫يكي باشد‪ ،‬اما زمانی هست که ما یکی م ی‌شویم و از میان ما‬ ‫افرادی در راس کار قرار م ی‌گی رند که کارهایشان‪180‬درجه با هم‬ ‫تفاوت دارد‪ .‬آیا این وضعیت را م ی‌توان به معنای یکی ش��دن‬ ‫تلقی کرد؟ ما باید بدانیم در فرهنگ‪ ،‬اقتصاد‪ ،‬آموزش‪ ،‬بهداشت‬ ‫و کشاورزی جهت‌گیری جناح‌ها چگونه است‪ .‬درواقع وقتی ما از‬ ‫هر یک از افراد حاضر در يك جناح به‌عنوان مثال در خصوص‬ ‫مس اله بهداشت و درمان سوال کنیم همه افراد حاضر در آن جناح‬ ‫باید یک پاسخ بدهند بناب راین باید دید چنین نگاهی در گروه‌ها‬ ‫و جناح‌ها دیده م ی‌شود‪ .‬بنده که چنین نگاهی نم ی‌بینم‪ .‬از این‬ ‫رو نم ی‌توانم بگویم این گروه‌ها یکی هستند‪ ،‬به‌عنوان مثال‬ ‫باید دید بیشتر کارهایی که اصولگرایان انجام م ی‌دهند ب رای‬ ‫اصول است؟ به عقیده بنده این‌چنین نیست‪ .‬دع وا بر سر قدرت‬ ‫است که متاس��فانه این دعوا را در مجلس هم بر سر ریاست‬ ‫کمیسیون‌ها یا معاونت‌ها م ی‌بینیم‪g.‬‬ ‫‪37‬‬
‫تصميم سخت و‌آسان‬ ‫تحليلي درباره نسبت هاشمي با گروه‌هاي سياسي در انتخابات ‪92‬‬ ‫مصطفي صادقي‬ ‫‪5‬‬ ‫سياست‬ ‫«کاندیدای انتخابات ریاست‌جمهوری نخواهم شد»‪.‬‬ ‫در آخرین اظهارنظر انتخاباتی اکبر هاشمی‌رفسنجانی دیگر‬ ‫هیچ‌وجهی از «تردید» نمی‌توان یافت‪.‬‬ ‫اگر او چندی پی��ش در دیدار با خبرن��گاران گفته بود‪:‬‬ ‫«اگر مطمئن بودم کسی غیر از من نمی‌تواند شرایط کشور را‬ ‫ی تردید نمی‌کردم و وارد عرصه می‌شدم‪.‬‬ ‫تغییر دهد‪ ،‬لحظه‌ا ‌‬ ‫هنوز بنا ندارم وارد صحنه ش��وم» حاال دیگر کلمه «هنوز»‬ ‫ک ‌ه تردیدهایی برای اهالی سیاست پدید آورده بود‪ ،‬نقشی در‬ ‫جمله بندی‌های این چهره سیاسی ندارد‪.‬‬ ‫ب��ه دیگ��ر س��خن اینک��ه گویا ح��اال وقتش ش��ده‬ ‫که به این تحلی��ل برس��یم‪« :‬انتخابات ‪ 92‬ب��دون حضور‬ ‫هاشمی‌‌رفس��نجانی به‌عنوان کاندیدا برگزار خواهد شد‪».‬‬ ‫این اما تمام ماجرا نیست‪ .‬اکبر هاشمی‌رفسنجانی می‌گوید‪:‬‬ ‫«وقتی که کار‌زار انتخاباتی روشن شود‪ ،‬اگر ببینم آن کسی را‬ ‫که می‌پسندم و فکر می‌کنم به اهداف انقالب بهتر می‌تواند‬ ‫خدمت کند‪ ،‬از او حمایت می‌کنم‪» .‬‬ ‫چنین گزاره‌ای یعن��ی اینکه همانگونه که محس��ن‪،‬‬ ‫فاطمه و یاسر هاشمی و افرادی چون کرباسچی و مرعشی‬ ‫می‌گویند؛ هاشمی‌رفسنجانی قرار است تمام تالشش را بکند‬ ‫تا در انتخابات ‪« 92‬نقش موثری» داشته باشد‪.‬‬ ‫حاال که دیگر کمتر ش��کی در عدم کاندیداتوری این‬ ‫چهره سیاسی وجود دارد مهمترین سوال برای تحلیلگران و‬ ‫رصدگران مسائل سیاسی این است که هاشمی‌رفسنجانی‬ ‫چه استراتژی برای انتخابات آتی داشته و برای تحقق آنچه‬ ‫در سر دارد از چه تاکتیک یا تاکتیک‌هایی بهره خواهد جست‪.‬‬ ‫برای رس��یدن به پاس��خ این س��وال‌ها ابتدا باید تصویری‬ ‫‌ترسیم کرد از ش��رایط سیاس��ی این روزهای پیرامون اکبر‬ ‫هاشمی‌رفس��نجانی و البته آنچه ب��ر او در دو دهه هفتاد و‬ ‫هشتاد گذشته است‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫از اصولگرایی تا اصالح‌طلبی‬ ‫آن هنگام که س��ید‌محمد خاتمی با پیروزی بر رقیب‬ ‫اصولگرایش یعن��ی علی‌‌اکبر ناطق نوری راه پاس��تور را در‬ ‫پیش گرفت‪ ،‬اکبر هاشمی‌رفس��نجانی در چینش نیروهای‬ ‫سیاسی جایگاهی مش��خص در میان جناح راست یا همان‬ ‫محافظه‌کاران وقت داش��ت و البته چنین ب��ود که به‌عنوان‬ ‫س��یبلی ثابت برای حمله و اعتراض چپ‌های تازه به قدرت‬ ‫رس��یده تعریف ش��ده بود‪ .‬تقریبا روزی نبود که رسانه‌های‬ ‫مکتوب اصالح‌طلب در مقاله‌ها و سرمقاله‌های یومیه خود‬ ‫مطلبی را به رئیس‌جمهور پیشین اختصاص ندهند‪.‬‬ ‫در خ��ط مق��دم حمل��ه رادیکا ل‌ه��ای چ��پ ب��ه‬ ‫هاشمی‌رفس��نجانی «اکب��ر گنجی»‪« ،‬عب��اس عبدی» و‬ ‫«عمادالدین باقی» قرار داش��تند‪ .‬آنها در دو مرحله برخورد‬ ‫با اکبر هاشمی‌رفس��نجانی را طراحی ک��رده بودند‪ .‬یکی از‬ ‫این اقدامات ماجرای اتهام به هاشمی‌رفسنجانی در پرونده‬ ‫قتل‌های زنجیره‌ای بود‪ .‬دو کتاب «عالیجناب س��رخ‌پوش‪،‬‬ ‫عالیجنابان خاکس��تری» و «تاریکخانه اشباح» محصول‬ ‫همان پروژه بود‪ .‬گام بعدی سناریویی که مشارکتی‌ها برای‬ ‫حذف سیاسی رفسنجانی نوشته بودند‪ ،‬مساله جنگ تحمیلی‬ ‫بود‪ .‬آنها هاشمی‌رفسنجانی را مسئول ادامه جنگ پس از فتح‬ ‫خرمشهر دانستند و مدعی شدند امام راحل پایان جنگ را آن‬ ‫موقع خواستار بودند‪.‬‬ ‫‪38‬‬ ‫اکبر هاشمی‌رفسنجانی هنوز هم از آن دوران به تلخی‬ ‫یاد کرده و از رادیکالیسم چپ‌ها در آن روزگار گالیه دارد‪.‬‬ ‫ماجرای انتخابات مجلس ششم اما اوج و نقطه عطف‬ ‫حمالت چپ‌ها به رئیس‌جمهور پیشین بود‪.‬‬ ‫اکبر هاشمی‌رفسنجانی س��ودای بازگشت به پارلمان‬ ‫آن هم از پایتخت داشت و حاال فضای مساعدی برای تداوم‬ ‫انتقاد و اعتراض به او آماده ش��ده بود‪ .‬آن انتخابات تمام شد‬ ‫و هاشمی‌رفسنجانی با قضایا و حواشی فراوانی که پیرامون‬ ‫نتایج انتخابات پدیدار شد از رفتن به مجلسی که روزگاری‬ ‫رئیسش بود‪ ،‬سر باز زد‪ .‬حاال او‌ترجیح داده بود به حضور در‬ ‫مجمع تشخیص مصلحت نظام بسنده کند‪.‬‬ ‫روزگار جدید چپ‌ها‬ ‫ام��ا ه��ر چ��ه زم��ان می‌گذش��ت فاصل��ه اکب��ر‬ ‫هاشمی‌رفس��نجانی از چپ‌ها ک��ه دیگر ب��ه اصالح‌طلب‬ ‫شهره شده بودند کمتر و کمتر می‌شد‪ .‬انتخابات سال ‪ 84‬که‬ ‫فرارسید نا مزدهای متعدد اصالح‌طلبان خود را برای نشستن‬ ‫بر صندلی برجای مانده از رئیس‌جمهور اصالح‌طلب آماده‬ ‫می‌کردند‪.‬‬ ‫آنها البته با یک رویداد مهم سیاسی در زمان خود مواجه‬ ‫شده بودند؛ رئیس‌جمهور س��وم بار دیگر عزم پاستور کرده‬ ‫بود‪ .‬زمان انتخابات فرا رس��ید و نامزدهای اصالح‌طلب در‬ ‫صحنه باقی ماندند‪ ،‬اما گویا کس��ی به آنها توجهی نداشت‪.‬‬ ‫عرص��ه رقابت تبدیل به ی��ک فضای دو‌‌قطب��ی میان اکبر‬ ‫هاشمی‌رفسنجانی و محمود احمدی‌نژاد شده بود‪ .‬چنانکه‬ ‫این دو چهره سیاس��ی به مرحله دوم انتخاب��ات راه یافتند و‬ ‫اصالح‌طلبانی که عرصه را فارغ از حضور نماینده‌هایش��ان‬ ‫می‌دیدند‪‌،‬ترجیح دادند به اکبر هاشمی‌رفس��نجانی رجوع‬ ‫کنند با این تفاوت که هاشمی دیگر هاشمی دهه ‪ 70‬نبود و به‬ ‫خوبی می‌شد انتقادات و اعتراضات نسبت به وضعیت موجود‬ ‫را در گفتار و رفتار او دید‪ .‬هاشمی‌آن انتخابات را باخت و این‬ ‫البته موجب شد فاصله او با هاشمی سال‌های پیشین بیشتر‬ ‫شود‪ .‬چنین بود که بعد از سال ‪ 84‬هاشمی تبدیل به چهره‌ای‬ ‫منتقد و البته گاهی معترض ش��د و این در تمام س��ال‌های‬ ‫دوران ریاس��ت‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد آنقدر نمایان‬ ‫بود که تا مدت‌ها می‌شد دو‌قطبی احمدی‌نژاد‪ -‬هاشمی را در‬ ‫عرصه سیاسی احساس کرد‪.‬‬ ‫ی و ماجرای انتخابات سال ‪88‬‬ ‫هاشم ‌‬ ‫انتخاباتی دیگر فرارسیده بود‪ .‬اکبر هاشمی‌رفسنجانی‬ ‫حاال به صورت کاملا واضح در جانش��ینی نیروهی سیاسی‬ ‫جایگاه��ی مش��خص در می��ان اصالح‌طلبان داش��ت‪ .‬بار‬ ‫دیگر ماجرای انتخابات س��ال ‪ 84‬تکرار شد و یک دو‌قطبی‬ ‫شکل گرفت؛ هاشمی‌رفس��نجانی بار دیگر مقابل محمود‬ ‫احمدی‌نژاد قرار داشت‪ .‬انتخابات با همه حاشیه‌هایش پایان‬ ‫یافت و باز هم هاشمی‌رفس��نجانی طعم پیروزی را نچشید‪.‬‬ ‫رفتار و گفتار اکبر هاشمی‌رفسنجانی در سه سال گذشته با‬ ‫انتقاداتی مواجه بوده است‪.‬‬ ‫از‌تردید تا تصمیم‬ ‫باز هنگامه انتخاباتی دیگر فرارسیده و بار‌دیگر نگاه‌ها‬ ‫به سوی او دوخته شده است‪ .‬اینکه آیا او می‌آید؟ اینکه او از‬ ‫چه کاندیدایی حمایت خواهد ک��رد؟ اینکه آیا او باز هم یک‬ ‫قطب انتخابات خواهد بود؟‬ ‫هاشمي رفسنجاني‬ ‫از سویی می‌تواند‬ ‫همچنان فاصله‌اش‬ ‫را با نظام کم‌تر کند‬ ‫و به پیشبرد گفتمان‬ ‫انقالب اسالمی کمک‬ ‫کند و از سوی دیگر‬ ‫برخی می‌خواهند او را‬ ‫مقابل گفتمان انقالب‬ ‫قرار دهند‬ ‫برای رس��یدن به پاس��خ این س��واالت ک��ه البته در‬ ‫نقش‌بندی تحوالت خ��رداد ‪ 92‬تاثیر‌گ��ذار خواهد بود باید‬ ‫به تحلیل ش��رایط امروز پرداخت‪ .‬اینکه این روزها در میان‬ ‫اصولگرایان و اصالح‌طلبان و حامی��ان دولت چه می‌گذرد‬ ‫و البته اینکه ش��باهت‌ها و تفاوت‌های سال‌های نخستین‬ ‫دهه‪ 90‬با دو دهه ‪ 70‬و ‪ 80‬برای هاشمی‌رفس��نجانی در چه‬ ‫محورهایی تفسیر می‌شود و نیز رسیدن به اینکه هاشمی به‬ ‫چه تحلیلی رس��یده که این بار قاطعانه می‌گوید کاندیدای‬ ‫انتخابات نمی‌شود؟‬ ‫اکنون که در ماه‌های پایانی سال ‪ 91‬به سر می‌بریم و‬ ‫روز‌شمار پایان پاستورنشینی محمود احمدی‌نژاد آغاز شده‪،‬‬ ‫اصالح‌طلبان هنوز نتوانس��ته‌اند به تصمیمی‌مشخص در‬ ‫مورد چگونگی بازگش��ت به عرصه قدرت رسمی از طریق‬ ‫انتخابات ریاست‌جمهوری برس��ند‪ .‬به‌‌دیگر سخن اینکه در‬ ‫میانش��ان آن قدر روایت‌ها متفاوت است از نحوه رسیدن به‬ ‫مصداق که شاید به این زودی‌ها کسی انتظار معرفی نامزدی‬ ‫واحد از میان آنان را ندارد‪ .‬هرچه هست اکنون آنها در دوطیف‬ ‫قابل تحلیلند‪.‬‬ ‫طیف نخست که به‌عنوان بخش چپ اصالح‌طلبان به‬ ‫شمار می‌رود اکنون گرفتار همان دیدگاه‌های تند و رادیکال‬ ‫برخی تئوریسین‌هایش شده است‪ .‬اگرچه در میان آنها هستند‬ ‫کسانی که پیگیر حضور در انتخابات آن‌هم در هر شرایطی و‬ ‫البته بدون شرط باشند‪ ،‬اما گویا زبان غالب در میانشان همان‬ ‫سخن رادیکال‌ها شده و هنوز زور آنها به حامیان مشارکت‬ ‫‌بی‌قید و شرط می‌چربد‪.‬‬ ‫این چنین است که می‌گویند اهالی مجمع روحانیون با‬ ‫مخالفانی جدی مواجهند در میان بدنه اصالحات‪.‬‬ ‫اما از جانبی دیگر در طیف راست اصالح‌طلبان یعنی‬
‫حساس کنونی داشته باشد‪.‬‬ ‫هر چه هست آنگونه که از تحلیل و رصد شرایط فعلی‬ ‫بر‌می‌آید‪ ،‬اکبر هاشمی‌رفسنجانی گویا بر آن شده تا با حمایت‬ ‫از گزینه‌ای که کمترین زاویه را با گفتمان انقالب اسالمی‬ ‫داش��ته باش��د هم راه را بر جریان معترض که کمر به ایجاد‬ ‫بحران در انتخابات ‪ 92‬بسته س��د کند و هم البته مرزبندی‬ ‫شفاف‌تری با آنچه در سال‌های گذشته رخ داده تعریف کند‪.‬‬ ‫در عین حال با وج��ود چنین نگرش��ی قرینه‌هایی از‬ ‫ق��راردادن هاش��می مقاب��ل حاکمیت ه��م ن��زد برخی از‬ ‫اصالح‌طلبان مش��اهده می‌ش��ود‪ .‬در این میانه اینکه کدام‬ ‫نگرش برتری می‌یابد به تصمیم خود هاشمی بستگی دارد‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫آنجا که اف��راد نزدیک به هاشمی‌رفس��نجانی ی��ا به تعبیر‬ ‫روشن‌تر کارگزارانی‌ها حضور دارند‪ ،‬اوضاع به‌گونه‌ای دیگر‬ ‫تعریف می‌شود‪.‬‬ ‫تحلیل این بخ��ش اصالح‌طلب��ان چنان اس��ت که‬ ‫غالمحس��ین کرباس��چی‪ ،‬دبیرکل کارگزاران در سرمقاله‬ ‫نشریه آسمان می‌نویسد‪« :‬اینکه ش��رط حضور در صحنه‪،‬‬ ‫آزادی دوستانی که گرفتار زندان و حصر شده‌اند باشد‪ ،‬بسیار‬ ‫ژست جوانمردانه‪ ،‬آزاد‌منش��انه و نگاهی از موضع استغنا به‬ ‫قدرت است‪ .‬این پشت پا زدن به مردار قدرت و اقتدار است و‬ ‫افسار این شتر سرکش را به گردنش انداختن‪ ،‬اما واقعیت این‬ ‫اس��ت که درون ناپیدای این نگاه به رادیکال و روشنفکرانه‬ ‫محافظه‌کاری غریبی آرمیده است‪».‬‬ ‫او با نقد رفتار و گفتار همقطارانش در طیف چپ پای بر‬ ‫حضور اصالح‌طلبان در انتخابات می‌فشارد‪.‬‬ ‫این نگاه او البته در میان دیگرانی که همچون او فکر‬ ‫می‌کنند‪ ،‬موافقان��ی دارد؛ افرادی مانن��د محمد‌رضا عارف‪،‬‬ ‫اسحاق جهانگیری و محمد شریعتمداری‪.‬‬ ‫چنین اس��ت که تفاوت عقیده در میان اصالح‌طلبان‬ ‫اکنون بیش از همیشه نمایان شده و گویا هر چه زمان به پیش‬ ‫می‌رود جبهه اصالحات با یک پوس��ت‌اندازی در حال جدا‬ ‫شدن از آن بخشی است که به‌عنوان طیف معترض شناخته‬ ‫می‌شود‪ .‬آنگونه که پیداست تالش‌ها برای چسباندن سیاسی‬ ‫این دو طیف به پایان ناموفقی نزدیک شده است‪.‬‬ ‫در جن��اح مقابل اما اوض��اع به طریقی دیگر تفس��یر‬ ‫می‌شود‪ .‬ائتالفی در میان اصولگرایان شکل گرفته که البته‬ ‫تفاوت‌هایی دارد با ائتالف پیشین آنان در سال ‪.84‬‬ ‫این‌بار سه چهره اصولگرا که البته از دو طیف مختلف‬ ‫اصولگرا هستند در گعده‌های سیاسی‌شان پیمانی بسته‌اند‬ ‫که از میانش��ان یکی راه انتخابات را در پیش گیرد‪ ،‬ائتالفی‬ ‫که به اتحادی مرجع در میان اصولگرایان تبدیل شده است‪.‬‬ ‫شرایط سیاس��ی در میان اصولگرایان به سمتی پیش رفته‬ ‫که حتی اصولگرایان س��نتی هم که تا پیش از این حرف و‬ ‫حدیث‌هایی درباره ائتالف داشتند در فهرست جدیدشان از‬ ‫کاندیداهای احتمالی مورد حمایت نام سه عضو ائتالف مرجع‬ ‫اصولگرایان را در صدر لیست‌شان قرار داده‌اند‪ .‬اما از جانبی‬ ‫دیگر در میان حامیان دولت نیز افزایش تحرکات سیاسی به‬ ‫خوبی دیده می‌شود‪.‬‬ ‫آنها اکنون که محم��ود احمدی‌نژاد ماه‌های آخر دوره‬ ‫دوم صدارتش را طی می‌کند‪ ،‬تمام تالش شان را می‌کنند تا‬ ‫باز مانند سال ‪ 84‬و ‪ 88‬یک دوقطبی در عرصه انتخابات پدید‬ ‫آید و چه چیزی برای آنها بهتر از اینکه یک قطب این رقابت‬ ‫باز هم اکبر هاشمی‌رفسنجانی باشد‪.‬‬ ‫اینگونه است که ارگان رسانه‌ای دولت یا سایت‌های‬ ‫وابس��ته به این جریان به ص��ورت یومیه مطالب��ی را برای‬ ‫باز‌آفرینی آن فضای دوقطب��ی درج می‌کنند‪.‬آری‪ ،‬در چنین‬ ‫شرایطی است که اکبرهاشمی‌رفس��نجانی قاطع و صریح‬ ‫می‌گوید بنا ندارد یک پای انتخابات باش��د‪ .‬او اکنون بیش‬ ‫از همیش��ه می‌داند که نظام تصمیمش در مورد او این است‬ ‫که وي را برای انقالب حفظ کن��د‪ .‬او می‌داند که در صورت‬ ‫کاندیداتوری یک سوی میدان قرار خواهد گرفت و باز‌هجمه‬ ‫انتقادها و اعتراض‌ها چگون��ه او را مجبور به اتخاذ مواضعی‬ ‫خواهد کرد که ش��اید منجر به ایجاد فاصله‌هایی با هاشمی‬ ‫سال‌های نخستین انقالب شود‪ .‬هاشمی‌رفسنجانی که چند‬ ‫دهه در عرصه سیاس��ت ایران نقش‌آفرین��ی کرده به‌خوبی‬ ‫می‌داند که کاراکتری ک��ه او در انتخابات ‪ 92‬برخواهد گزید‬ ‫چه تاثیری می‌تواند در سپهر سیاست ایران آن هم در شرایط‬ ‫طرح دولت وحدت‬ ‫ح��اال ک��ه هاشمی‌رفس��نجانی می‌گوید بن��ا دارد از‬ ‫کاندیدایی که همچون خودش می‌اندیش��د حمایت کند و‬ ‫مضاف بر آن طرحی با عنوان دولت وحدت ملی را ارائه کرده‪،‬‬ ‫بسیاری نگاهشان به کاندیداهایی خیره شده که تاکنون عزم‬ ‫حضور کرده‌اند؛ به اینکه کدام فرد به هاشمی نزدیک است‬ ‫و در تحلیل‌ه��ای انتخاباتی باید نام چه کس��ی را به عنوان‬ ‫مجری طرح هاشمی به حساب آورد‪.‬‬ ‫در میان سیاس��یون نزدیک به هاشمی‌رفسنجانی نام‬ ‫سه فرد بیش از دیگران مطرح است؛ علی‌اکبر ناطق‌نوری‪،‬‬ ‫علی‌اکبر والیتی و حسن روحانی‪.‬‬ ‫چهار ماه به انتخابات زمان مانده و گویا دیگر نباید روی‬ ‫کاندیداتوری علی‌اکبر ناطق‌نوری حس��اب کرد‪ .‬او صریح‬ ‫گفته «حاضر» انتخابات ‪ 92‬نیس��ت‪ .‬دعوت‌ها و رایزنی‌ها‬ ‫هم راه به جایی نبرده‪.‬‬ ‫یاس��ر هاشمی‌رفس��نجانی همچون پ��درش خبر از‬ ‫مذاکره با او می‌دهد؛ مذاکره‌ای که البته فرجامش نپذیرفتن‬ ‫کاندیداتوری از سوی شیخ‌نور شده است‪.‬‬ ‫اندکی آن سو‌تر علی‌اکبر والیتی ایستاده است؛ یکی‬ ‫از مدیران سال‌های دور هاشمی‌رفسنجانی که حاال رسم و‬ ‫راهی دیگر برگزیده و با حضور در ائتالف اصولگرایان بنای‬ ‫ایفای نقش در طرح مد‌نظر هاشمی را ندارد‪.‬‬ ‫این اما پایان ماجرا نیست‪.‬‬ ‫حس��ن روحان��ی ک��ه یک��ی از اف��راد نزدی��ک ب��ه‬ ‫هاشمی‌رفس��نجانی اس��ت از تمایلش برای کاندیداتوری‬ ‫سخن گفته و البته در جدیدترین اظهارنظرش ابایی نداشته‬ ‫از اینکه بگوید همچون هاشمی می‌اندیشد و البته او برایش‬ ‫همیشه طرف مشورت بوده است‪.‬‬ ‫او حذف هاشمی از انقالب را ناممکن دانسته و تاکید‬ ‫کرده که خواس��تش تش��کیل دولتی فراجناحی است‪ .‬این‬ ‫تعریف او از دولت آینده بیشترین قرابت را دارد با آنچه اکبر‬ ‫هاشمی‌رفسنجانی می‌گوید‪.‬‬ ‫با این تفاسیر ش��اید س��اده‌ترین تحلیل و تفسیر این‬ ‫باش��د که بگوییم حس��ن روحانی همان گزینه‌ای است که‬ ‫هاشمی‌رفسنجانی در پی آن است و حاال در فراق ناطق‌نوری‬ ‫و علی‌اکبر والیتی می‌تواند تالشش را برای تشکیل دولت‬ ‫وحدت ملی آغاز کند‪.‬در سطح دیگر تحلیل که به نظر مهمتر‬ ‫می‌نماید تصمیمی‌است که اکبر هاشمی‌رفسنجانی درباره‬ ‫آینده سیاست ورزی‌اش خواهد گرفت‪ .‬اینکه بنا دارد کجای‬ ‫سیاست ایران در دوران پسا احمدی‌نژاد بایستد‪.‬‬ ‫او در روزهای پایان��ی س��ال ‪ 91‬در دوگانه تصمیمی‬ ‫س��خت و آس��ان قرار گرفته‪ .‬از س��ویی می‌تواند همچنان‬ ‫فاصله‌اش را با نظام کم‌تر کند و به پیشبرد گفتمان انقالب‬ ‫اسالمی کمک کند و از س��وی دیگر برخی می‌خواهند او را‬ ‫مقابل گفتمان انقالب قرار دهند‪ .‬هرچه هست نمی‌توان از‬ ‫اختالف بنیادی هاش��می با اصالح‌طلبان تندرو‪ ،‬همچنین‬ ‫طیف چپ اصالحات گذشت‪ .‬هاشمی در این تصمیم سخت‬ ‫و آس��ان آینده سیاس��ی خود را ترس��یم می‌کند؛ تصمیمی‬ ‫سیاستمدارانه‪g .‬‬ ‫‪39‬‬
‫نامزد نمي‌شوم‬ ‫اكبر هاشمي رفسنجاني مي‌گويد كانديداي انتخابات نخواهد شد‬ ‫‪4‬‬ ‫«قصد کاندیداتوری ندارم‪ ».‬این ش��اه بیت‌‌جدیدترین‬ ‫گفت‌وگوی آیت‌اهلل هاشم ی‌رفس��نجانی اس��ت‪ .‬اما آیا به‬ ‫راس��تی م ی‌توان به این نتیجه رس��ید که تصمیم نهایی‬ ‫آیت‌اهلل عدم نامزدی در انتخابات آینده است؟ استراتژی او در‬ ‫انتخابات آینده چه خواهد بود؟ آیا هاشم ی‌رفسنجانی گزینه‬ ‫خود را راهی انتخابات ‪ 92‬م ی‌کند یا طرح دولت وحدت ملی‬ ‫را دنبال خواهد کرد؟‬ ‫ب��ه راس��تی چ��ه موضوع��ی س��بب ش��ده ک��ه‬ ‫هاشم ی‌رفسنجانی از کاندیداتوری صرف‌نظر کند؟ هاشمی‬ ‫‪ 92‬چه تفاوت‌هایی با هاشمی ‪ 84‬و حتی هاشمی ‪ 88‬دارد‬ ‫که این روزها از عدم نامزدی سخن م ی‌گوید؟ آیا این حرف‬ ‫آخر هاشمی است؟‬ ‫سياست‬ ‫اس�ت راتژيجديد‬ ‫او این بار اس��تراتژی متفاوتی را در پیش گرفته است‪.‬‬ ‫او که در ماه‌ه��ای منتهی ب��ه انتخاب��ات ‪ ، 84‬کاندیداها‪،‬‬ ‫فعاالن سیاسی و جریانات و گروه‌های سیاسی را تا روز آخر‬ ‫بالتکلیف گذاشته بود‪ ،‬در بیستم اردیبهشت ‪ 84‬در حالی که‬ ‫تنها یک ماه تا انتخابات باقی مانده بود اعالم کاندیداتوری‬ ‫کرد که کاندیداتوری‌اش تاثیر بسیاری بر میدان رقابت‌ها و‬ ‫نتیجه انتخابات داش��ت‪ .‬اعالم حضور او از یک سو سبب‬ ‫کناره‌گیری عل ی‌اکبر والیتی ب��ه مثابه یک دیپلمات متین‬ ‫انقالبی شد و از سوی دیگر دو قطبی هاشمی ‪ -‬احمدی‌نژاد‬ ‫و شکست رئيس مجمع تشخيص را رقم زد‪.‬‬ ‫هاشم ی‌رفس��نجانی اما حاال تصمیمی‌دیگر گرفته‬ ‫است‪ .‬او در روزهای ابتدایی هفته گذشته با سایت خبرآنالین‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫هاشمي رفسنجاني‬ ‫مي‌گويد كه ممكن‬ ‫است مشخصا از يك‬ ‫كانديدا در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري‬ ‫حمايت كند‬ ‫‪40‬‬ ‫ که از رسانه‌های نزدیک به علی الریجانی است و به‌طور‬‫تلویحی از طرح دولت وحدت ملی هاشمی حمایت م ی‌کند‬ ‫ به گفت وگو نشست و رس��ما از تصمیم خود ب رای عدم‬‫کاندیداتوری در انتخابات ‪ 92‬س��خن گفت‪ .‬رئیس مجمع‬ ‫تش��خیص مصلحت نظام‪ ،‬ه��م از خاط رات��ش از نیم‌قرن‬ ‫همراهی با انقالب گفت و هم به برخی ابهامات و مسائلی‬ ‫که درباره او مطرح م ی‌شود پاس��خ داد؛ از اظهارنظرها درباره‬ ‫تمایلش ب رای رهبری انقالب تا آخرین دیدارش با امام(ره)‪.‬‬ ‫او که پس از پی��روزی انقالب‪ ،‬مصادر مختلفی از ریاس��ت‬ ‫مجلس و دولت تا ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام‬ ‫و مجلس خبرگان رهبری را تجربه کرده‪ ،‬در این گفت‌وگو از‬ ‫نحوه ورودش به جریان انقالب و رمز ماندگاری و پایای ی‌اش‬ ‫در این عرصه به‌رغم بسیاری ناملایمات سخن گفت‪.‬‬ ‫اظهارنظر درباره ش��رایط بازنگری در قانون‌اساس��ی‪،‬‬ ‫چگونگ��ی ورود او ب��ه انتخاب��ات ریاس��ت‌جمهوری ‪،92‬‬ ‫پی ش‌بینی از تغییر در آرایش گروه‌های سیاس��ی و مذاکره‬ ‫ای��ران و آمریکا و نق��ش روحانی��ت پیش��رو‪ ،‬از مهم‌ترین‬ ‫محورهای این گفت‌وگو بود‪.‬‬ ‫«االن زمان مناس��بی ب��رای اصالح قانون اساس��ی‬ ‫نیس��ت»‪« ،‬بن��ا ن��دارم در انتخاب��ات آینده نامزد ش��وم»‪،‬‬ ‫«این روزها جریان دیگری ش��کل گرفته که با س��ه جریان‬ ‫اصالح‌طلب‪ ،‬اصولگرا و مستقل‪ ،‬تفاوت اساسی دارد»‪« ،‬با‬ ‫همه دنیا به‌جز اسرائیل م ی‌توانیم در صورت احترام و اعتماد‬ ‫متقابل همکاری داشته باش��یم» و‪ ...‬مهم‌ترین محورهای‬ ‫سخنان هاشمی بود‪.‬‬ ‫او هنگام ی‌که با س��والی درخص��وص ارزیابی خود از‬ ‫شرایط آینده مواجه شد‪ ،‬چنین گفت‪« :‬اینکه مأیوس باشیم‬ ‫که تغییری پیدا شود‪ ،‬درست نیس��ت‪ .‬تحقیقا انسان‌های‬ ‫باسواد‪ ،‬متفکر و مخلص و با‌ایمان االن فراوان هستند که‬ ‫از این وضع قانع نیس��تند و بعضی‌‌ه��ا ناراضی و بعضی‌‌ها‬ ‫مخالف هستند‪ ،‬بعضی‌‌ها هم از روند جاری ناراضی و درصدد‬ ‫اصالح اشتباهات هستند و با حفظ اصول اسالمی انقالب و‬ ‫اسالم‪ ،‬در جهت تکامل آن تالش م ی‌کنند‪ .‬جوان‌هایی هم‬ ‫که فعال کم‌کم وارد میدان م ی‌ش��وند‪ ،‬آنها هم تفکراتشان‬ ‫همی ن‌طور م ی‌ش��ود‪ .‬در مجموع به نظرم بدنه جامعه دارد‬ ‫م ی‌رود به سمتی که شرایط کش��ور در آینده بهتر م ی‌شود‪.‬‬ ‫من مایوس نیستم و امید هم دارم که این اتفاق م ی‌افتد‪».‬‬ ‫هاش��می‌همچنین تایی��د ک��رد ک��ه تغییراتی در‬ ‫جناح‌بندی‌های سیاس��ی رخ خواهد داد‪« :‬فکر م ی‌کنم در‬ ‫ش��رایط کنونی این تغیی رات از باال مقدور اس��ت‪ .‬رهبری‬ ‫م ی‌توانند‪ ،‬چ��ون ایش��ان از جوانی‪ ،‬تفکراتش��ان تفکرات‬ ‫انقالبی اسالمی بوده و اسالم را هم خوب م ی‌شناسند و به‬ ‫اندازه کافی هم باهوش هستند‪ .‬ایشان م ی‌توانند‪ .‬االن اگر‬ ‫تصمیم بگیرند م ی‌توانند شرایط را به آن مسیری که اهداف‬ ‫اولیه انقالب بوده‪ ،‬سوق بدهند‪».‬‬ ‫رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام درباره دولت‬ ‫وحدت ملی هم اظهارنظر کرد‪ ،‬اما صراحتا گفت منظورش‬ ‫خود او و چهره‌هایی همچون عل ی‌اکبر ناطق‌نوری نیستند‪:‬‬ ‫«من با محور خودمان نگفت��م‪ .‬در محور نیروهای خانواده‬ ‫انقالب و نظام اسالمی گفتم‪ .‬کاری که خودم در دوره قبل‬ ‫کردم‪ ،‬آن را مصداقی از وحدت ملی م ی‌دانم‪ .‬البته در هیچ‬ ‫جایی از وحدت ملی تعریفی نش��ده که مورد خاصی داشته‬ ‫باشد و همیشه مصادیق مختلفی دارد‪ .‬بعد از جنگ وقتی‬ ‫که رئیس دولت ش��دم‪ ،‬فکر ک��ردم نیروه��ا و جریان‌های‬ ‫مختلفی که در کش��ور و در انقالب هستند‪ ،‬اینها همه باید‬ ‫سهیم باش��ند و بناب راین کابینه‌ای که تشکیل شد از چپ‪،‬‬ ‫راست و مس��تقل در آن بودند و س��عی م ی‌کردیم تا سطح‬ ‫پایین و معاونان وزرا و پایی ن‌تر رعایت ش��ود و استاندارها و‬ ‫فرماندارها و بخشدارها همه از یک جناح نباشند و ترکیبی‬
‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫اطرافیان هاشمی چه م ی‌گویند؟‬ ‫در این می��ان البته نظ��رات چهره‌های منتس��ب به‬ ‫هاشمی از نگاه رسانه‌ها دور نمانده است؛ نظ راتی که گاهی‬ ‫تناقضاتی نیز در آنها به چشم م ی‌خورد‪.‬‬ ‫محمد هاشمی ب رادر هاشم ی‌رفسنجانی که از اعضای‬ ‫برجسته حزب کارگزاران سازندگی است م ی‌گوید که در حال‬ ‫حاضر تمامی‌جریانات سیاسی و بسیاری از مردم خواهان‬ ‫حضور آیت‌اهلل هاشمی در انتخابات آینده هستند‪« :‬البته من‬ ‫اطالعی از حضور آیت‌اهلل هاشمی در انتخابات آینده ندارم‪.‬‬ ‫تنها این را م ی‌دانم که بسیاری از مردم و جریانات سیاسی‬ ‫در حال حاضر آیت‌اهلل هاشمی را راه نجات ملت م ی‌دانند‪».‬‬ ‫او که معتقد اس��ت تش��کل‌ها و احزاب زی ر‌مجموعه‬ ‫اصالح‌طلب��ان باید خودش��ان درب��اره ورود ب��ه انتخابات‬ ‫تصمیم‌گیری کنند‪ ،‬اعالم موضع کارگزاران درباره انتخابات‬ ‫را به غالمحسین کرباسچی حواله داد‪.‬‬ ‫کرباس��چی اما موضعی متفاوت با محمد هاش��می‬ ‫اتخاذ کرده است‪ .‬او از حس��ن روحانی‪ ،‬محمدعلی نجفی‬ ‫و حتی محمدرضا ع��ارف به‌عن��وان کاندیداهای احتمالی‬ ‫اصالح‌طلب��ان نام برد و تاکی��د کرد که هاش��می بنایی بر‬ ‫کاندیداتوری در انتخابات آینده ندارد‪« :‬احتمال دارد زمینه‌ای‬ ‫فراهم شود که اصالح‌طلبان از حسن روحانی در انتخابات‬ ‫ریاست‌جمهوری حمایت کنند‪ .‬اما آقای نجفی همان‌طور‬ ‫که خودش��ان اش��اره داش��ته‌اند‪ ،‬منتظر نظر اصالح‌طلبان‬ ‫هس��تند؛ بناب راین باید ح��رف اصالح‌طلبان یکی ش��ود تا‬ ‫تصمیم‌گیری کنیم‪».‬‬ ‫او همچنین حمایت کارگ��زاران از کاندیداتوری عارف‬ ‫را منوط به تصمیم‌گیری اصالح‌طلبان دانست‪ ،‬اما در عین‬ ‫حال گفت که در‌خصوص حمایت از افراد باید منتظر باشیم‬ ‫تا ببینیم چه کس��انی اعالم کاندیدات��وری م ی‌کنند‪« :‬اگر‬ ‫مجموعه اصالح‌طلبان به این نتیجه برس��ند که در‌نهایت‬ ‫از آقای عارف حمایت کنند‪ ،‬ممکن اس��ت کارگزاران نیز از‬ ‫گزينه نهايي‬ ‫بس��یاری حس��ن روحان��ی را گزین��ه اصل��ی‬ ‫هاشم ی‌رفس��نجانی م ی‌دانند؛ چه آنکه او قرابت بیشتری‬ ‫با اصالح‌طلبان دارد و از این لحاظ مزیت بیش��تری نسبت‬ ‫به عل ی‌اکب��ر والیت��ی دارد‪ .‬غالمعلی دهقان‪ ،‬س��خنگوی‬ ‫حزب اعت��دال و توس��عه و از چهره‌های نزدیک به حس��ن‬ ‫روحانی م ی‌گوید که این حزب جلس��ات خ��ود را به منظور‬ ‫بررسی انتخابات سال آینده به صورت منسجم برگزار کرده‬ ‫و به‌طور قطع در نیمه دوم اس��فندماه کاندیدای مورد نظر‬ ‫خود را معرف��ی خواهد کرد‪« :‬حزب اعتدال و توس��عه قطعا‬ ‫گزینه‌ای مس��تقل را ب رای انتخابات ریاست‌جمهوری سال‬ ‫آینده معرفی خواهد کرد ‪ .‬انتشار اخباری مبنی بر کناره‌گیری‬ ‫حسن روحانی از حضور در انتخابات ریاست‌جمهوری سال‬ ‫آینده دامن‌زدن به ش��ایعات اس��ت؛ چراکه بنا بر اطالعات‬ ‫موجود‪ ،‬مشخص شده حضور حسن روحانی در انتخابات ‪92‬‬ ‫جدی‌تر شده است‪».‬‬ ‫حس��ن روحان��ی نیز ای��ن روزه��ا اظهارات��ش رنگ‬ ‫و ب��وی انتخاباتی بیش��تری به خ��ود گرفت��ه؛ او ب ر‌خالف‬ ‫هاشم ی‌رفسنجانی که صراحتا نامزدی خود در انتخابات را‬ ‫رد کرده اس��ت‪ ،‬از عزم خود ب رای شرکت در انتخابات سخن‬ ‫م ی‌گوید‪ ،‬اما اعالم کرده اس��ت که «کاندیدای مس��تقل»‬ ‫خواهد بود‪.‬‬ ‫او پ��س از چند گفت‌وگوی رس��انه‌ای هفته گذش��ته‬ ‫در برنامه «میز انتخابات» اتحادیه انجمن‌های اس�لامی‬ ‫دانشجویان مستقل شرکت کرد و به بیان مواضع انتخاباتی‬ ‫خود پرداخت‪.‬‬ ‫حس��ن روحانی در این دیدار هنگام ی‌ که با سواالت‬ ‫دانشجویان در خصوص عملکردش در مذاکرات هسته‌ای‬ ‫با غرب مواجه ش��د‪ ،‬ب��ه دف��اع از عملکرد خ��ود پرداخت‪:‬‬ ‫«من ب��ه صراحت بگویم هی��چ کاری در دوره مس��ئولیتم‬ ‫در پرونده هس��ته‌ای بدون مصوبه س��ران نظام و شخص‬ ‫مقام‌معظم‌رهبری انجام نشده است‪ .‬ما سه کار مهم انجام‬ ‫دادیم؛ اول‪ ،‬مذاکرات ته ران‪ ،‬دوم توافق بروکس��ل و س��وم‬ ‫سياست‬ ‫از جناح‌‌های مختلف باشند که چپ و راست و مستقل بودند‬ ‫و همه نوع هم بودند‪ .‬وحدت ملی که من م ی‌گویم این است‬ ‫و این هم مقدور است‪ .‬چند بار هم تفسیر کردم‪ ،‬ولی آنهایی‬ ‫که م ی‌خواهند مخالفت کنند‪ ،‬حرف خودشان را م ی‌زنند و‬ ‫ه ر‌چه م ی‌خواهند م ی‌گویند‪».‬‬ ‫«نه‪ ،‬من بنا ندارم بیایم‪ ».‬این پاسخ هاشمی به سوالی‬ ‫درباره کاندیداتوری‌اش در انتخابات آین��ده بود؛ اما در عین‬ ‫حال اعالم ک��رد که وقتی کارزار انتخاباتی روش��ن ش��ود‪،‬‬ ‫اگر میان نامزدها آن کس��ی را که م ی‌پسندد و فکر م ی‌کند‬ ‫به اهداف انق�لاب بهتر م ی‌تواند خدمت کن��د‪ ،‬ببیند‪ ،‬از او‬ ‫حمایت م ی‌کند‪.‬‬ ‫در حالی که این روزها از چهره‌های مختلفی همچون‬ ‫حس��ن روحانی و عل ی‌اکب��ر والیتی به‌عن��وان گزینه‌های‬ ‫موردنظر آی��ت‌اهلل ب رای انتخاب��ات آینده یاد م ی‌ش��ود‪ ،‬اما‬ ‫او اعالم کرد که به ش��خص خاصی توصیه نم ی‌کند تا در‬ ‫انتخابات کاندیدا شود‪« :‬افرادی هستند که دارند خودشان‬ ‫را آماده و ارزیابی م ی‌کنند که ببینند فضا چگونه اس��ت تا‬ ‫بیایند‪».‬‬ ‫این در حالی اس��ت که تا چندی پی��ش از عل ی‌اکبر‬ ‫ناطق‌نوری به‌عنوان گزینه اصلی هاشمی رفسنجانی ب رای‬ ‫حضور در انتخابات ‪ 92‬نام برده م ی‌ش��د‪ ،‬اما شیخ اصولگرا‬ ‫در چند اظهارنظر رس��می صراحتا اعالم کرد که بنا ندارد در‬ ‫انتخابات آینده نامزد شود‪.‬‬ ‫حاال دو گزین��ه در ب راب��ر آی��ت‌اهلل قرار دارد‪ :‬ش��یخ‬ ‫حس��ن روحانی و عل ی‌اکبر والیتی؛ یک��ی رابطه بهتری با‬ ‫اصالح‌طلبان دارد و دیگری از یکی از سه ضلع ائتالف ‪2+1‬‬ ‫اصولگرایان اس��ت‪ .‬اما هاش��می در نهایت کدام را انتخاب‬ ‫م ی‌کند؟ کاندیدای متمایل به اصالح‌طلبان یا نامزدی را که‬ ‫در سال ‪ 84‬به نفع او کنار کشید؟‬ ‫ایشان حمایت کند‪ .‬به هر حال در انتخابات ریاست‌جمهوری‬ ‫یازده��م‪ ،‬کارگ��زاران با اصالح‌طلب��ان همراه اس��ت و کار‬ ‫جداگانه‌ای انجام نم ی‌دهد‪».‬‬ ‫این فعال سیاس��ی اصالح‌طلب‪ ،‬حسن روحانی را نیز‬ ‫از اصولگرای��ان نم ی‌داند‪« :‬روحانی فرد معتدلی اس��ت که‬ ‫نه‌تنها ایش��ان خود را به هی چ‌وجه اصولگرا نم ی‌داند‪ ،‬بلکه‬ ‫اصولگرایان هم حسن روحانی را هم‌طیف خود نم ی‌دانند‪.‬‬ ‫اگر آقای روحانی نامزد ش��وند و اصالح‌طلبان در‌خصوص‬ ‫ایشان صحبت کنند‪ ،‬ممکن اس��ت زمینه‌ای فراهم شود تا‬ ‫از سوی این طیف مورد حمایت قرار گیرد؛ اما آقای روحانی‬ ‫هنوز به‌طور رسمی اعالم نکرده‌اند که قصد کاندیداتوری در‬ ‫انتخابات را دارند‪».‬‬ ‫از نگاه کرباسچی‪ ،‬حسن روحانی شباهت‌های فراوانی‬ ‫به هاشم ی‌رفس��نجانی دارد‪ ،‬اما در عین حال اصولگرایان‬ ‫طیف گس��ترده‌ای هس��تند‪« :‬اصولگرایی حسن روحانی‬ ‫مانن��د اصولگرایی آقای هاش��می اس��ت‪ .‬در واقع آیت‌اهلل‬ ‫هاش��می هم عضو جامعه روحانیت مبارز است‪ ،‬اما سوال‬ ‫این است آیا ایشان را اصولگرا م ی‌دانند؟ اصولگرایی طیفی‬ ‫است که از مسعود ده‌نمکی و تیمسار عباسی آغاز م ی‌شود‬ ‫و تا آقای الریجانی‪ ،‬ناطق نوری و همه کس��انی که امروز‬ ‫با هم دعوا دارند ادامه پیدا م ی‌کن��د‪ .‬در واقع اگر بخواهیم‬ ‫مفهوم اصولگرایی را بگوییم‪ ،‬شاید خیلی از ما مدعی شویم‬ ‫اصولگرا هس��تیم؛ اما آقای حس��ن روحانی را نم ی‌توان در‬ ‫طیف اصولگرایی که به معنای دس��ته‌بندی سیاسی است‬ ‫قرار داد ‪».‬‬ ‫دبیرکل حزب کارگزاران از حسن روحانی به‌عنوان یکی‬ ‫از نمادهای اعتدال و مخالفت با افراط در جریان اصولگرایی‬ ‫یاد کرده اس��ت‪« :‬حس��ن روحانی همچون آقای‌ هاشمی‪،‬‬ ‫زمانی عض��و جامعه روحانیت مبارز بوده و در جلس��ات آن‬ ‫شرکت م ی‌کرده‪ ،‬اما نم ی‌توانیم ایشان را اصولگرایی بدانیم‬ ‫که از کارهای آقای احمدی‌نژاد و منطق امثال آقای ده‌نمکی‬ ‫حمایت کرده؛ حس��ن روحانی هی چ‌گاه فردي افراطی نبوده‬ ‫است‪».‬‬ ‫کرباس��چی معتقد اس��ت که هاش��می نم ی‌خواهد‬ ‫کاندی��دای انتخابات ش��ود و از ای��ن رو احتم��ال چرخش‬ ‫کارگزاران به سوی محمدعلی نجفی را این‌گونه تفسیر کرد‪:‬‬ ‫«آقای هاشمی خودشان اعالم کرده‌اند در انتخابات کاندیدا‬ ‫نم ی‌شوند؛ بناب راین نم ی‌توان ب ر‌اساس اگرها اظهارنظر کرد‪.‬‬ ‫در عالم سیاست کسی ب ر‌اس��اس اگرها سخن نم ی‌گوید‪،‬‬ ‫بلکه طب��ق واقعیات اظهارنظر م ی‌ش��ود‪ .‬م��ا نم ی‌توانیم‬ ‫بگوییم اگر آقای هاشمی کاندیدا شود‪ ،‬چه اتفاقی م ی‌افتد‬ ‫یا چه تصمیمی‌اتخاذ م ی‌ش��ود‪ ،‬چون همان‌طور که اشاره‬ ‫کردم ایشان گفته‌اند کاندیدا نم ی‌شوند‪».‬‬ ‫رس��ول منتجب‌نیا از دیگر چهره‌ه��ای اصالح‌طلب‬ ‫بود که به اظهارنظر درباره کاندیداتوری هاش��می پرداخت‪.‬‬ ‫او در گفت‌وگوی��ی با روزنامه اصالح‌طلب بهار از هاش��می‬ ‫خواست «ایثار» کند و در انتخابات نامزد شود‪« :‬با توجه به‬ ‫حساسی ت‌هایی که االن روی آقای خاتمی دارند‪ ،‬اگر همه‬ ‫اصالح‌طلبان روی آقای هاشمی اتفاق‌نظر کنند‪ ،‬او موفق‬ ‫م ی‌شود‪ .‬مثال همه از آقای هاش��می بخواهند ب رای حفظ‬ ‫کشور ایثار کند و وارد صحنه شود‪».‬‬ ‫این چهره نزدیک به مجم��ع روحانیون علت چرایی‬ ‫این پیش��نهاد را نیز بیان کرد؛ آنجا که گفت‪« :‬قبول‌کردن‬ ‫اداره کش��ور با این وضعیتی که به‌وجود آم��ده‪ ،‬واقعا ایثار‬ ‫م ی‌خواهد‪ .‬من این پیش��نهاد را به دوس��تان اصالح‌طلب‬ ‫م ی‌دهم که بیاییم دس��ت به دس��ت هم دهیم و متحد و‬ ‫منسجم پشت سر آقای هاش��می ب رای انتخابات سال ‪92‬‬ ‫قرار بگیریم‪ .‬بنده خودم حاضرم پادویی کنم‪».‬‬ ‫البته خبرن��گار روزنامه اصالح‌طلب به��ار حمایت از‬ ‫هاشمی را بازگشت به سال ‪ 68‬م ی‌داند؛ چه آنکه نه هاشمی‬ ‫خودش را اصالح‌طلب م ی‌داند و نه بسیاری از اصالح‌طلبان‬ ‫او را‪ .‬اما منتجب‌نیا نظر دیگری دارد‪« :‬آیت‌اهلل هاشمی االن‬ ‫هاشمی سال ‪ 68‬نیست‪ .‬به هر حال انسان در مسیر تکامل‬ ‫است‪ ،‬آیت‌اهلل هاش��می امروز و بعد از وقایع سال ‪ 88‬بسیار‬ ‫متفاوت از سال ‪ 68‬و ‪ 78‬و حتی ‪ 88‬است‪ .‬فضای امروز هم‬ ‫فضایی است که ما باید واقع‌بینانه تصمیم بگیریم‪ .‬باتوجه‬ ‫به واقعی ت‌ها من فکر م ی‌کنم آقای هاش��می تنها کسی‬ ‫است که همه اصالح‌طلب‌ها و جمع عظیمی‌از مردم پشت‬ ‫سرش هستند منتها باید این انگیزه در ایشان ایجاد شود و‬ ‫به ایش��ان اطمینان داده ش��ود که همه او را م ی‌خواهند تا‬ ‫نامزدی را بپذیرد‪».‬‬ ‫به اعتقاد منتجب‌نیا‪ ،‬چون نم ی‌توانند با آقای هاشمی‬ ‫برخورد کنند و بحث صالحیت را درباره او پیش بکشند و رد‬ ‫صالحیتش بکنند‪ ،‬همه اصالح‌طلبان از او حمایت خواهند‬ ‫کرد‪« :‬آقای خاتمی را هم نم ی‌توانند رد صالحیت کنند‪ .‬اگر‬ ‫هاشمی نامزد ش��ود هم به نفع اصالحات است هم به نفع‬ ‫کشور‪ .‬اگر شد آقای خاتمی را اصالح‌طلبان نامزد انتخابات‬ ‫م ی‌کنند و اگر نشد آقای هاشمی را‪».‬‬ ‫او شرایط هاشمی را با سال ‪ 84‬بسیار متفاوت م ی‌داند‬ ‫و معتقد اس��ت که آرای ‪ 10‬میلیونی او نس��بت به س��ال‬ ‫‪ 84‬افزایش قابل‌توجه��ی پیدا کرده اس��ت‪« :‬من معتقدم‬ ‫االن شرایط آقای هاشمی با س��ال ‪ 84‬که نامزد شد کاملا‬ ‫متفاوت و موقعیت آقای هاشمی به مراتب مطلوب‌تر است‬ ‫و عالقه‌مندان بیشتری پیدا کرده اس��ت ‪ .‬بازداشت دختر و‬ ‫پس��رش موقعیت اجتماعی او را افزایش داده اس��ت‪ .‬آقای‬ ‫هاشمی از تخریب‌ها گذش��ته است‪.‬هاشمی را م ی‌شود به‬ ‫نامزدی در انتخاب��ات راضی کرد‪ .‬باید ای��ن انگیزه در آقای‬ ‫هاشمی به وجود بیاید‪».‬‬ ‫‪41‬‬
‫سياست‬ ‫توافق پاریس‪ ،‬که هر س��ه دارای مصوبه کتبی است و خود‬ ‫رهبری هم در تمام مقاطع کلیت حرک��ت را تایید کرده‌اند‪.‬‬ ‫آخرین روزی هم که پس از ش��انزده سال مسئولیت دبیری‬ ‫ش��ورایعالی امنیت ملی‪ ،‬ب رای تودیع خدمت ایشان رسیدم‬ ‫که اعضای ش��ورایعالی امنیت ملی و س��ران سیاس��ی و‬ ‫نظامی کشور هم حضور داشتند‪ ،‬ایش��ان در آنجا فرمودند‬ ‫که شما و تیم ش��ما در جبهه مقدم در ب رابر دنیا بوديد‪ .‬من‬ ‫از تمام کارهای خودم دفاع م ی‌کنم و همان موقع هم دفاع‬ ‫م ی‌کردم‪».‬‬ ‫او همچنین از ایمان به انقالب‪ ،‬علم و دانش الزم ب رای‬ ‫اداره کشور‪ ،‬تجربه کافی در مدیریت سطح کالن و شهامت‬ ‫به‌عنوان ویژگ ی‌های رئی س‌جمهور آینده نام برد‪« :‬چند وقت‬ ‫پیش چند نفر آمدند پیش من و گفتند آیا م ی‌خواهی با این‬ ‫مشکالت کاندیدا بشوی؟ چرا آبرویت را خ راب م ی‌کنی؟ من‬ ‫در پاس��خ به آنها گفتم اوال هنوز قصد کاندیدا‌شدن ندارم‪،‬‬ ‫ثانیا من معتقد نیس��تم که این مش��کالت غیرقابل حل‬ ‫هستند‪ ،‬ثالثا اگر کسی واقعا مخلصانه بیاید خودش را فدا‬ ‫کند ب رای انقالب و نظام و ب رای این کش��ور که پایگاه اول‬ ‫است‪ ،‬ان‌شاءاهلل این بیداری اسالمی هم توسعه پیدا م ی‌کند‬ ‫و بقیه کشورها هم به ما م ی‌پیوندند‪».‬‬ ‫روحان��ی س��پس ب��ه بی��ان موض��ع خ��ود درباره‬ ‫هاشم ی‌رفس��نجانی پرداخ��ت و خطاب به دانش��جویان‬ ‫گفت‪« :‬ممکن اس��ت تصویر دیگری از آقای هاشمی در‬ ‫ذهن شما باش��د‪ .‬در اواخر جنگ که دچار مشکل شدیم‪،‬‬ ‫در نح��وه پایان جنگ‪ ،‬آقای هاش��می خودش��ان در یک‬ ‫جلس��ه خصوصی مطرح کردند که من مس��ئولیت پایان‬ ‫جنگ را بر عهده م ی‌گیرم‪ ،‬چراکه ام��ام به هر حال رهبر‬ ‫است و وجهه خوبی ندارد این کار را انجام دهند ‪ .‬بنابراین‬ ‫ایده ایشان این بود که من (هاشمی) فدا بشوم که امام فدا‬ ‫نشود‪ ...‬م ی‌خواهم بگویم این چیزی که در ذهن شماست‪،‬‬ ‫واقعیت‪ ،‬این نیست‪ .‬به هر حال اگر آقای هاشمی در این حد‬ ‫که بعضی از دوستان تصویرش ر‌ا ترسیم کردند هست‪ ،‬پس‬ ‫چرا آقا پیغام م ی‌دهند که آقای هاش��می در خبرگان حتما‬ ‫باید ش��رکت کند‪ ،‬پیغامبرش هم خود من (روحانی) بودم‪.‬‬ ‫ایشان فرمودند مگر م ی‌ش��ود خبرگان بدون‌هاشمی؟ این‬ ‫عین تعبیر آقاس��ت‪ .‬خُ ب ممکن است تفکر آقای هاشمی‬ ‫را شما نپسندید؛ اش��کالی ندارد‪ .‬ممکن است شما بگویید‬ ‫ش��یوه‌ای که آقای هاشمی ب رای اداره کش��ور دارد مناسب‬ ‫نیست و ما شیوه بهتری داریم و اين ‪ ،‬هیچ اشکالی ندارد‪.‬‬ ‫اما این‌‌چنین که شما یک سرش را انقالب م ی‌گذارید‬ ‫ی هاشمی‪ ،‬این‌چنین نیست‪ .‬واقعا این‬ ‫و یک سر دیگر را آقا ‌‬ ‫نیست‪ .‬این ظلم است‪ .‬اینکه آقا فرمود تاریخ انقالب را مگر‬ ‫م ی‌شود بدون هاشمی نوشت؟ خُ ب آقا تعارف که نم ی‌کرد‪.‬‬ ‫اینکه م��ا ه ر‌چه یاران انق�لاب و آقا را کم کنی��م‪ ،‬قطعا به‬ ‫انقالب و آقا خدمت نکرده‌ایم‪».‬‬ ‫روحانی با تمجید از ش��خصیت هاشم ی‌رفسنجانی‬ ‫در عین حال اعالم کرد که جز رهبری از فرمان فرد دیگری‬ ‫اطاعت نم ی‌کند‪« :‬من آقای هاشمی را یکی از یاران انقالب‬ ‫و یکی از ارکان انقالب م ی‌شناسم‪ ،‬من به ایشان عالقه‌مند‬ ‫هس��تم‪ ،‬در خیل ی‌ ازکارها با ایشان مش��ورت م ی‌کنم و در‬ ‫خیلی از کارها هم ایشان با من مشورت م ی‌کنند‪ .‬البته من‬ ‫آدم مستقلی هستم و مجری فرمان هی چ‌کس نیستم به جز‬ ‫فرمان آقا به‌عنوان ولی امر که سمعا و طاعتا‪».‬‬ ‫او همچنین درباره دولت وحدت مل��ی نیز اظهارنظر‬ ‫کرد‪ ،‬اما صراحت��ا گفت که دولت فراجناحی را م ی‌پس��ندد‪:‬‬ ‫«البته دولت وحدت ملی معانی مختلفی دارد‪ ،‬اما من دولت‬ ‫فراجناحی را م ی‌پسندم‪ .‬چون در هر دو جناح آدم‌های خوب‪،‬‬ ‫الیق‪ ،‬شایسته‪ ،‬معتقد و مخلص وجود دارد و باید از همه افراد‬ ‫شایس��ته و ه ر‌کس که انقالب را قبول دارد استفاده کنیم‪.‬‬ ‫باید آدم‌هایی باشند که صاحب‌نظر و متخصص باشند‪ ،‬نه‬ ‫اینکه بله‌قربان‌گوی رئی س‌جمهور باشند‪g ».‬‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪42‬‬ ‫ي مي‌خواهد بازي‌گردان باشد نه بازيگر‬ ‫هاشم ‌‬ ‫گفت‌وگوي مثلث با عباس سلیمی‌نمین‬ ‫عباس سلیمی‌نمین می‌گوید‪« :‬هاشمی‌رفسنجانی در انتخابات ‪ 92‬بازیگردان خواهد بود نه بازیگر‪ ».‬او در عین حال‬ ‫معتقد است هاشمی این بار معقول‌تر از انتخابات ‪ 88‬رفتار خواهد کرد‪ .‬به اعتقاد سلیمی‌نمین‪ ،‬هاشمی نقش فراجناحی‬ ‫خود را رهبر‌معظم‌انقالب برای او در نظر گرفته بودند از دست داده و خود را تا حد رهبر یک جریان سیاسی تزلزل داده‬ ‫است‪ .‬او تشکیل دولت وحدت ملی را بازگشت به عقب می‌انگارد و والیتی را گزینه مدنظر هاشمی در انتخابات آینده‬ ‫می‌داند‪ .‬سلیمی‌نمین معتقد است این بار نیز همچون انتخابات ‪ 84‬نماینده جریانی خارج از گروه‌های سیاسی فعلی‬ ‫پیروز رقابت‌های انتخاباتی خواهد بود‪.‬‬ ‫علي حاجي ناصري‬ ‫ی هاش�می اعلام کرده‌ان�د ک�ه در انتخابات‬ ‫آقا ‌‬ ‫کاندی�دا نخواهند ش�د؛ به نظر ش�ما عل�ت این‬ ‫تصمیم آقای‌هاشمی چیست؟‬ ‫‪ l‬عل ی‌القاعده هر انس��ان عاقلی ی��ک بار مرتکب‬ ‫خطا م ی‌ش��ود و از تکرار آن پرهیز م ی‌کند‪ .‬آقای‌هاش��می‬ ‫هم در انتخابات سال ‪ 84‬تبعات این اش��تباه را تجربه کردند‬ ‫و از شخصیت باسابقه‌ای مثل ایش��ان بعید است که چنین‬ ‫اش��تباهی را تکرار کنند‪ .‬از این رو من فکر م ی‌کنم که آقای‬ ‫‌هاشمی ب ر‌اساس گفته خودشان در انتخابات شرکت نخواهند‬ ‫کرد‪ ،‬مگر اینکه عواملی به ایشان اصرار کنند و فشار بیاورند‬ ‫که در انتخابات حضور یابند؛ کمااینکه در سال ‪ 84‬هم بسیاری‬ ‫از نیروهای دلسوز از آقای‌هاشمی خواستند که در این عرصه‬ ‫ی هاشمی سخن کسانی را که‬ ‫وارد نشوند‪ ،‬اما متاس��فانه آقا ‌‬ ‫م ی‌خواستند از ایشان در جهت منافع خود استفاده کنند گوش‬ ‫کردند و سخن دلس��وزان را ناشنیده گرفتند و تجربه تلخی را‬ ‫ب رای خود رقم زدند‪.‬‬ ‫ی هاشمی را مجبور به‬ ‫چه عواملی ممکن است آقا ‌‬ ‫حضور در عرصه انتخابات کند؟‬ ‫ی هاشمی نیستند و ب رای‬ ‫‪ l‬عواملی که دلس��وز آقا ‌‬ ‫اینکه بتوانند موقعیت خود را در کشور تقویت کنند‪ ،‬نیازمند‬ ‫آن هستند که پشت‌سر شخصی ت‌ها قرار بگی رند‪ .‬این عوامل‬ ‫شدادن به زمزمه‌های غیردوستانه افرادی باشد که‬ ‫م ی‌تواند گو ‌‬ ‫بعضا هم در کنار آقای‌هاشمی حضور دارند‪.‬‬ ‫چه افراد و طی ف‌هایی ب ه‌دنبال آمدن آقای‌هاشمی‬ ‫هس�تند و چه طی ف‌هایی با آقای‌هاشمی مخالف‬ ‫هستند؟‬ ‫‪ l‬در جامع��ه ام��روز م��ا نگاه��ی کاس��بکارانه و‬ ‫سوءاستفاده‌گرانه نسبت به مسائل سیاس��ی وجود دارد‪ ،‬اما‬ ‫درمقابل‪ ،‬نگاه س��المی‌هم هس��ت که به فراخور قابلی ت‌ها‪،‬‬ ‫توانمندی‌ها و وجوه مثبت هر ش��خصیتی و البته با شناخت‬ ‫ضع ف‌ها م ی‌خواهد از تمام ظرفی ت‌ها استفاده کند‪ .‬به عبارتی‬ ‫شاهد دو نگاه متعارض هستیم؛ نگاه اول به‌دنبال استفاد‌ه از‬ ‫آقای‌هاشمی به هر قیمتی است‪ ،‬حتی اگر به‌نفع جامعه نباشد‪.‬‬ ‫ی هاشمی توازن سیاسی به نفع جریان‬ ‫از نظر آنها با حضور آقا ‌‬ ‫دیگری تغییر خواهد کرد‪ .‬امروز برخی جریانات سیاسی ب رای‬ ‫اینکه توازن را به نفع خود تغییر دهند اصرار دارند آقای‌هاشمی‬ ‫وارد عرصه انتخابات ش��ود‪ .‬آنها مصلحت آقای‌هاشمی را در‬ ‫نظر نم ی‌گی رند‪ ،‬بلکه چون خود را دارای موقعیت مستحکمی‬ ‫‌در جامعه نم ی‌بینن��د‪ ،‬از این رو م ی‌خواهند با حضور ایش��ان‬ ‫موقعیت خود را در جامعه بهبود ببخشند‪ .‬در مقابل برخی هم‬ ‫نم ی‌خ واهند آقای‌هاشمی به نمایندگی از جریان اصالحات وارد‬ ‫عرصه انتخابات شود؛ چراکه میدان خود را با ایشان مشترک‬ ‫م ی‌دانند و فکر م ی‌کنند که با حضور ایشان میدان ب رای آنها‬ ‫فراهم نخواهد بود و از این رو با حضور آقای‌‌هاشمی مخالفت‬ ‫م ی‌کنند‪.‬‬ ‫بر فرض عدم حضور آقای‌هاش�می در انتخابات‬ ‫آینده‪ ،‬اس�تراتژی و تاکتیک ایش�ان در انتخابات‬ ‫چه خواهد بود؟‬ ‫ی هاشمی تالش م ی‌کنند که‬ ‫‪ l‬من فکر م ی‌کنم آقا ‌‬ ‫بازیگردان خوبی در انتخابات باشند‪ ،‬نه بازیگر‪.‬‬ ‫یعنی مثل انتخابات ‪88‬؟‬ ‫‪ l‬باتوجه به تجربیاتی که در س��ال ‪ 88‬با آن مواجه‬ ‫شدند‪ ،‬مقداری معقول‌تر رفتار خواهند کرد‪ .‬اگر این بازیگردانی‬ ‫در چارچوب نظام باش��د م ی‌تواند چهره ایشان ر‌ا ترمیم کند‪.‬‬ ‫رهبری ب ر‌اس��اس دلس��وزی که ب رای آقای‌هاشمی داشتند‬ ‫تالش کردند که یک موقعیت ثابت فراجناحی به ایشان بدهند‪.‬‬ ‫حضور آقای‌هاشمی در مجمع تشخیص مصلحت نظام مورد‬ ‫انتقاد جریانات سیاس��ی ‪ -‬به‌خصوص اصالح‌طلبان ‪ -‬قرار‬ ‫گرفت‪ ،‬اما رهبری ب ر‌اساس مصالح کالن نظام و خیرخواهی‬ ‫نسبت به آقای‌هاشمی‪ ،‬ایشان را در جایگاهی قرار دادند که‬ ‫هم جایگاه تعیی ن‌کننده‌ای بود و ه��م جایگاهی فراجناحی‪.‬‬ ‫در واقع با این کار‪ ،‬شخصیت آقای‌هاشمی حفظ م ی‌شد؛ اما‬ ‫برخی منفعت‌طلبان‪ ،‬آقای‌هاشمی را از این جایگاه تنزل دادند‬ ‫و او را تا رهبری یک جریان سیاسی پایین آوردند‪ .‬بدین ترتیب‬
‫آقای‌هاش��می دیگر نم ی‌توانستند به‌عنوان یک شخصیت‬ ‫فراجناحی عمل کنند‪ .‬وقتی آقای‌هاشمی به‌عنوان لیدر یک‬ ‫جریان سیاسی شناخته شد‪ ،‬نم ی‌توانستیم او را به‌عنوان یک‬ ‫عنصر منصف در نظر بگیریم؛ چرا‌‌که آقای‌هاشمی به‌عنوان‬ ‫یک رقیب سیاسی وارد میدان شده و همه نگران آن هستیم‬ ‫که مبادا در یک جایگاه فراجناحی به نفع یک جریان عمل کند‪.‬‬ ‫البت�ه اس�تدالل آق�ای‌هاش�می ای�ن اس�ت که‬ ‫م ی‌خواهن�د رابطه می�ان جریان‌های سیاس�ی را‬ ‫مدیریت کنند و ب ه‌عنوان باالن س‌کننده در میدان‬ ‫حضور داشته باشند‪.‬‬ ‫‪ l‬آقای‌هاش��می با همین نگاه‪ ،‬خطای سیاس��ی‬ ‫جب ران‌ناپذیری را مرتکب شده است‪.‬‬ ‫ایش�ان م ی‌گویند که جریان اصالح�ات هنوز هم‬ ‫دارای بدنه اجتماعی است و بسیاری از چهره‌های‬ ‫منتسب به این جریان سیاسی در مبارزات انقالبی‬ ‫و مدیریت کشور پس از انقالب حضور داشته‌اند‬ ‫و نبای�د اج�ازه داد از صحنه رقابت‌های سیاس�ی‬ ‫حذف شوند‪.‬‬ ‫‪ l‬من با این نظر موافق نیستم؛ چراکه این مالقات‌ها‬ ‫مانند مالقات‌های قدیم نیست‪ .‬آقای عسگراوالدی م ی‌گوید‬ ‫که من ضمن حفظ حرمت آقای‌هاشمی‪ ،‬در مالقات با ایشان‬ ‫انتقاداتم را مطرح م ی‌کنم‪ .‬آنها در رسانه‌ها م ی‌گویند که چرا در‬ ‫رسانه‌ها حرمت آقای‌هاشمی حفظ نم ی‌شود‪ ،‬اما در جلسات‬ ‫خصوصی انتقادات خود را نس��بت به ایشان مطرح م ی‌کنند‪.‬‬ ‫مالقات‌های ام��روز اصولگرایان با آقای‌هاش��می به معنای‬ ‫دربست پذیرفتن ایشان و نظ رات‌شان نیست‪.‬‬ ‫باتوجه به نظر ش�ما که معتقدید آقای‌هاش�می‬ ‫یعنی شما م ی‌گویید اگر دولت وحدت ملی بر سر‬ ‫کار بیاید‪ ،‬هیچ جریانی مشکالت را گردن نخواهد‬ ‫گرفت و جریانات مختلف اشتباهات و اشکاالت را‬ ‫به گردن یکدیگر خواهند انداخت؟‬ ‫‪ l‬بله؛ تصور آقای‌هاشمی این است که هنوز همان‬ ‫شرایط دوران ریاست جمهوری ایشان حاکم است‪.‬‬ ‫یعنی شما با نظر آقای‌هاشمی موافقید که دولت‬ ‫ایشان دولت وحدت ملی بود؟‬ ‫‪ l‬بله؛ ما در دوره پس از جنگ به دولت وحدت ملی‬ ‫احتیاج داشتیم و جریان اصولگرا و اصالح‌طلب با یکدیگر متفق‬ ‫بودند‪ .‬اما بعد از این دوره ما گامی‌به جلو برداشتیم؛ یعنی جامعه‬ ‫و جریان‌های سیاسی توانستند نیروهای مخالف خود را تحمل‬ ‫کنند‪ .‬از این منظر ما دو تجربه ارزشمند داشتیم؛ تجربه آقای‬ ‫خاتمی و تجربه آقای احمدی‌نژاد‪.‬‬ ‫البته هزینه‌هایش را هم پرداختیم‪...‬‬ ‫‪ l‬اشکالی ندارد‪ .‬هزین ‌هدادن ب رای این مساله ارزش دارد؛‬ ‫چرا‌که باعث رشد جامعه م ی‌شود و نیروهای سیاسی هشت‬ ‫سال دندان روی جگر م ی‌گذارند و نیروی مخالف خود را تحمل‬ ‫م ی‌کنند‪ .‬دعوت به بازگشت به عقب نه ممکن است و نه به‬ ‫نفع جامعه است‪ .‬شعار زیبایی سر م ی‌دهند‪ ،‬اما محتوا ندارد‪.‬‬ ‫ما باید این مساله را هم در نظر بگیریم که هر دو‬ ‫جریان عمده سیاسی امتحان خود را در اداره کشور‬ ‫پس داده‌اند‪.‬‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬به این ترتیب جریان سومی به وجود م ی‌آید که‬ ‫باعث رشد سیاسی بیشتری در جامعه م ی‌شود‪.‬‬ ‫به چه معنا؟‬ ‫‪ l‬به این معنا ک��ه ظرفیت وجودی سیاس��ی نظام‬ ‫افزایش م ی‌یابد‪.‬‬ ‫جریان سوم چه جریانی خواهد بود؟‬ ‫‪ l‬یک جریان جدید و نوظهور سیاسی‪.‬‬ ‫کدام جریان؟ زم�ان زی�ادی تا انتخاب�ات نمانده‬ ‫است‪...‬‬ ‫‪ l‬معلوم نیس��ت‪ .‬خود آقای احمدی‌نژاد هم از درون‬ ‫اگر اجازه بدهید از این بحث عبور کنیم‪ .‬شما فکر‬ ‫م ی‌کنید از میان حسن روحانی و عل ی‌اکبر والیتی‬ ‫کدام یک گزینه موردنظر‌هاشمی برای انتخابات‬ ‫آینده خواهد بود؟‬ ‫‪ l‬قطعا آق��ای والیتی؛ اما باید ببینی��م این انتخاب‬ ‫بازگشت به عقب محسوب م ی‌شود یا خی ر‪.‬‬ ‫چرا آق�ای والیت�ی را انتخاب م ی‌کنند؟ چ�را آقای‬ ‫روحانی انتخاب نم ی‌شود؟‬ ‫‪ l‬اجازه بدهید در این مورد صحبت نکنم‪.‬‬ ‫ام�روز آق�ای‌هاش�می از ع�دم نامزدی س�خن‬ ‫م ی‌گوید و آق�ای احمدی‌نژاد با من�ع قانونی برای‬ ‫کاندیداتوری مواجه است‪ .‬اگر امروز دوگانه‌هاشمی‬ ‫ احمدی‌نژاد ‪ 84‬تکرار ش�ود‪ ،‬ک�دام طرف پیروز‬‫میدان خواهد بود؛ جریان آقای‌هاشمی یا جریان‬ ‫حامیان دولت؟‬ ‫سياست‬ ‫در عین حال امروز اصالح‌طلبان نیاز بیش�تری به‬ ‫آقای‌هاش�می دارند‪ .‬البته ارتباط آقای‌هاشمی با‬ ‫جریان‌های سیاسی نیز تنها منحصر به ارتباط با‬ ‫اصالح‌طلبان نیست؛ ایشان با جریانات اصولگرا‬ ‫نیز دیدارهایی دارند‪ .‬آقای‌هاشمی با هر دو طرف‬ ‫گفت‌وگو م ی‌کنند تا ش�رایط را به سوی «اعتدال»‬ ‫سوق دهند‪ .‬شما تا چه حدی با این نظر موافقید؟‬ ‫‪ l‬طرح دول��ت وحدت ملی متعلق ب��ه زمانی بود که‬ ‫ظرفیت رقابت‌های سیاس��ی در جامعه وجود نداشت‪ .‬در یک‬ ‫دوره‌ای‪ ،‬ما معتقد بودیم باید فردی در راس قوه مجریه باشد که‬ ‫همه جریانات حول او متفق باشند؛ چراکه شرایط خاص پس‬ ‫از انقالب ایجاب م ی‌کرد که چنین نگاهی وجود داشته باشد‪.‬‬ ‫امور جامعه بسیار شکننده بود و ما رقابت را در سطح دولت به‬ ‫مصلحت جامعه نم ی‌دانستیم‪ .‬اما امروز چنین شرایطی وجود‬ ‫ندارد؛ در شرایط فعلی‪ ،‬به لحاظ رشد سیاس��ی‪ ،‬ما وارد دورانی‬ ‫شده‌ایم که جامعه دو دوره سردمدار یک جریان سیاسی را تحمل‬ ‫م ی‌کند‪ .‬اقلیت و اکثریتی شکل گرفته است که اقلیت خود را‬ ‫تربیت م ی‌کند و یاد م ی‌گیرد که چگون��ه باید فکر مخالف را‬ ‫تحمل کند‪ .‬ما در دولت‌های‪ 16‬سال گذشته چرخش سیاسیون‬ ‫را تجربه کرده‌ایم‪ .‬آقای خاتمی رای م ی‌آورد و جریان مقابل او تا‬ ‫یزند‪.‬اگرچه‬ ‫انتهاتحملم ی‌کند؛یعنیشرایطکشوررابرهمنم ‌‬ ‫نتوانسته رای مردم را کسب کند‪ ،‬اما نظام جامعه را حفظ م ی‌کند‪.‬‬ ‫از این منظر ما به رشد مناسبی رسیده‌ایم و نیازی به دولت وحدت‬ ‫ملی نداریم‪ .‬امروز باید یک جریان رای بیاورد و تمام نیروهای خود‬ ‫را سر کار بیاورد تا هم پاسخگوی عملکردش باشد و هم وزن آن‬ ‫جریان سیاسی در جامعه مشخص شود‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪ l‬نظر رهبری هم همین اس��ت‪ .‬این حرف جدیدی‬ ‫نیست‪ .‬زمانی که رهبری ب رای برخی چهره‌های اصالح‌طلب‬ ‫احکامی‌را صادر م ی‌کنند به این معناست که حرف‌ها و اقدامات‬ ‫برخي جریان��ات را قبول ندارند‪ .‬حکم ایش��ان ب��رای افرادی‬ ‫همچون آقای عارف به این معناست که از نگاه رهبری‪ ،‬جریان‬ ‫اصالح‌طلب‪ ،‬جریانی درون نظام تعریف م ی‌شود‪ .‬مالقات اخیر‬ ‫ایشان با افرادی همچون آقای موس��وی‌الری و آقای مجید‬ ‫انصاری بر این مس��اله داللت دارد که ایش��ان قائل به حذف‬ ‫جریان اصالح‌طلب به‌عنوان یک جریان فکری نیستند‪ .‬آقای‬ ‫‌هاشمی با حکم رهبری مسئولیت نهادی را در اختیار گرفت که‬ ‫مسئولیت تولید اندیشه را بر عهده دارد‪ .‬ایشان سال‌ها ریاست‬ ‫مجلس شورای اسالمی‪ ،‬دولت و مجلس خبرگان رهبری را بر‬ ‫عهده داشتند و عاقالنه هم همین است که این شخصی ت‌ها‬ ‫بپذی رند که در تولید فکر نقش‌آفرینی کنند‪ .‬کسانی که اصرار‬ ‫داشتند آقای‌هاشمی در قدرت ماندگار باشد و مایل نبودند در‬ ‫قدرت چرخش صورت بگیرد‪ ،‬بزرگ‌ترین ضربه را به ایش��ان‬ ‫وارد کردن��د‪ .‬در تمام کش��ورها زمانی که افراد چن��د دوره در‬ ‫مسئولی ت‌های مختلف قرار م ی‌گی رند و سنی از آنها م ی‌گذرد‪،‬‬ ‫به‌طور منطقی جای خود را ب��ه چهره‌های جوان‌تر م ی‌دهند‪.‬‬ ‫اگرچه یک جایگاه فراجناحی ب رای آقای‌هاشمی در نظر گرفته‬ ‫شد‪ ،‬اما وسوسه‌گری‌های برخی افراد سودجو موجب شد جایگاه‬ ‫ایشان تخریب شود‪ .‬زمان و نوع عملکرد آقای‌هاشمی در آینده‬ ‫ن ترمیم‌شدنی است یا‬ ‫مشخص خواهد کرد که جایگاه ایشا ‌‬ ‫خیر‪ .‬البته ایشان مدتی اس��ت که ادبیات خود را تغییر داده و‬ ‫تالش م ی‌کند ادبیات خود را به درون نظام بازگرداند‪ .‬این مساله‬ ‫مثبتی است‪ ،‬اما آقای‌هاشمی هنوز نیازمند کار جدی است تا‬ ‫اعتماد لطمه‌خورده نسبت به ایشان‌ترمیم شود‪.‬‬ ‫بازیگردان انتخابات ‪ 92‬خواهد بود‪ ،‬چند س�ناریو‬ ‫مط�رح م ی‌ش�ود؛ یک�ی حمای�ت از کاندیدای�ی‬ ‫خاص و دیگری اجرای ط�رح دولت وحدت ملی‪ .‬از‬ ‫چهره‌هایی همچون حس�ن روحان�ی و عل ی‌اکبر‬ ‫والیتی ب ه‌عن�وان کاندیداهای م�ورد حمایت آقای‬ ‫‌هاش�می نام برده م ی‌ش�ود‪ .‬نامزد مورد نظر آقای‬ ‫‌هاشمی چه کسی خواهد بود؟ آیا کاندیدای مورد‬ ‫نظر آقای‌هاش�می همان کاندیدای ط�رح دولت‬ ‫وحدت ملی است؟‬ ‫جریان‌های سیاس��ی موجود آن دوره نبود‪ .‬پدیده جدیدی بود‬ ‫که به می��دان آمد‪ .‬ام��کان دارد در آینده مردم به کس��ی رای‬ ‫بدهند که پدیده جدیدی باشد‪ .‬به عبارت دیگر در درون جامعه‬ ‫ظرفی ت‌سازی م ی‌شود و امکان رشد جامعه را فراهم م ی‌کند‪.‬‬ ‫طرح دولت وحدت ملی بازگشت به عقبی است که نه به نفع‬ ‫جامعه است و نه جامعه از آن اس��تقبال م ی‌کند‪ .‬ما امروز در‬ ‫روندی قرار گرفته‌ایم که اصولگرای��ان در اکثریت قرار دارند و‬ ‫اصالح‌طلبان در اقلیت؛ در حالی که در گذشته اصالح‌طلبان در‬ ‫اکثریت بودند و اصولگرایان در اقلیت‪ .‬شما اگر بتوانید جامعه را‬ ‫از لحاظ فرهنگی به سمتی بب رید که نیروهای سیاسی تعاملی‬ ‫رو به جلو داشته باشند‪ ،‬یعنی جامعه ما رشد قابل مالحظه‌ای‬ ‫پی دا کرده و به بلوغ سیاسی رسیده است‪ .‬دولت وحدت ملی در‬ ‫شرایطی تشکیل م ی‌شود که جامعه به بن‌‌بست رسیده باشد؛‬ ‫کما اینکه هم در پایان دوره آق��ای خاتمی و هم در این روزها‪،‬‬ ‫بس��یاری م ی‌خواهند القا کنند که جامعه به بن‌بست رسیده‬ ‫است‪ .‬در حالی که باید تحمل کرد و اجازه داد که دولت مستقر‪،‬‬ ‫از تمام امکانات موجود استفاده کند و در پایان درباره عملکردش‬ ‫به قضاوت بنشینیم‪.‬‬ ‫‪ l‬ب رای پاسخ به این سوال باید مقداری از فضای موجود‬ ‫خارج شویم و ببینیم که هر یک از این جریانات چقدر ظرفیت‬ ‫دارند تا با ابزار ایستادن در ب رابر قانون‪ ،‬بتوانند اراده خود را تحمیل‬ ‫کنند‪ .‬من با وجود انتقاداتی که نسبت به اط رافیان آقای‌هاشمی‬ ‫از یکسو و اط رافیان آقای احمدی‌نژاد از سوی دیگر دارم‪ ،‬هنگامی‬ ‫‌که ظرفیت اینها را به لحاظ پایگاه اجتماعی و تشکیالت حزبی‬ ‫بررسیم ی‌کنمبهایننتیجهم ی‌رسمکهاط رافیانآقای‌هاشمی‬ ‫توانمندی بیشتری ب رای تحمیل اراده خود به قانون دارند‪ .‬شاید‬ ‫آقای احمدی‌نژاد چنین اراده‌ای داش��ته باشد‪ ،‬اما تشکیالت و‬ ‫پایگاه اجتماعی الزم ب رای این کار را ندارد‪ .‬ممکن است جامعه‬ ‫به خاطر خدمات آقای‌احمدی‌نژاد از ایشان ممنون باشد‪ ،‬اما این‬ ‫به معنای همراهی او در ایستادن در ب رابر قانون نیست‪ .‬آقای‬ ‫احمدی‌نژاد چنین پایگاه اجتماعی دارد‪ ،‬اما نیروی تشکیالتی‬ ‫و حزبی که او را در این مسیر همراهی کند در کنار خود ندارد‪.‬‬ ‫طبیعتا جامعه نگرانی کمتر ر‌ا ترجیح م ی‌دهد؛ جریان منتسب‬ ‫به آقای‌هاشمی نشان داده که توانمندی‪ ،‬ظرفیت تشکیالتی و‬ ‫قدرت اقتصادی بیشتری ب رای ایستادن در ب رابر قانون و تحمیل‬ ‫خ واسته‌های خود دارد‪.‬‬ ‫البته این فقط یکی از مولفه‌های موثر است‪ .‬متن‬ ‫جامعه به مسائل دیگری از قبیل توانایی مدیریت‬ ‫کشور‪ ،‬مس�ائل اقتصادی‪ ،‬بی ن‌المللی و سیاست‬ ‫داخلی هم توجه م ی‌کند‪.‬‬ ‫‪ l‬برخی مس��ائل این‌چنینی در چارچوب مس��ائل‬ ‫گروه‌ها رقم نم ی‌خورد‪ .‬فردی بر موضع بر حقی م ی‌ایستد و به‬ ‫او تهاجم م ی‌شود‪ ،‬به‌عنوان مثال حضرت امام(ره) در ماجرای‬ ‫سلمان رشدی بحق از موضع اسالم دفاع م ی‌کنند و هزینه‌ای از‬ ‫سوی دشمن بر ما تحمیل م ی‌شود‪ .‬این مسائل فراتر از دولت‬ ‫است و ملت م ‌‬ ‫یداند که هزینه چه چیزی را پرداخت م ی‌کند‪g.‬‬ ‫‪43‬‬
‫بازخواني حمالت چپ‌ها‬ ‫به هاشمي رفسنجاني‬ ‫اگرچه اكنون برخي چهره‌هاي اصالح‌طلب تالش دارند‬ ‫تا هاشمي رفسنجاني را به كانديداتوري درانتخابات اما‬ ‫با نگاهي به گذش�ته درمي‌يابيم اكثر اين افراد كساني‬ ‫هستند كه دهه ‪ 70‬و نيمه اول دهه ‪ 80‬تندترين انتقادات‬ ‫و اعتراضات را به هاشمي رفس�نجاني داشتند‪ .‬چنين‬ ‫اس�ت كه برخي مي‌گويند پش�ت پرده اي�ن تالش‌ها‬ ‫طرحي براي سوء استفاده از هاشمي وجود دارد‪ .‬آنچه‬ ‫در ادامه مي‌آيد نگاهي است به تخريب‌هاي تندروهاي‬ ‫چپ عليه هاشمي رفسنجاني‪.‬‬ ‫ثب ت‌نام هاشم ی‌رفسنجانی در انتخابات مجلس ششم‬ ‫که بعدازظهر ‪ 24‬آذر ‪ 1378‬روی داد‪ ،‬شوک بزرگی به تندروها‬ ‫به‌خصوص حزب مشارکت وارد کرد‪ .‬مشارکت ی‌ها اعتقاد داشتند‬ ‫پرونده سیاسی رفسنجانی قبل از آنکه بر سر راه اصالح‌طلبان‬ ‫قرار بگیرد‪ ،‬باید بسته شود‪« :‬قضیه هاشمی را نباید ب رای چند‬ ‫سال بعد گذاش��ت که س��ر باز کند‪[».‬روزنامه عصر آزادگان‪،‬‬ ‫‪]1378/10/15‬‬ ‫«هاش��می‌حقیقت را کتمان م ی‌کند‪ .‬آقای هاشمی‬ ‫م ی‌توانست صادقانه به مردم بگوید که در دوران من قتل‌های‬ ‫بسیاری توسط محافل سعید امامی‌صورت گرفت‪ ،‬ولی من‬ ‫از آنها ب ی‌اطالعم»[اکبر گنجی‪ ،‬عالیجناب سرخ‌پوش‪ ،‬طرح‬ ‫نو‪ ،1378 ،‬ص ‪]191‬‬ ‫«در دوران هشت‌س��اله صدارت آقای هاش��می حدود‬ ‫هشتاد تن به وسیله محفل‌های اطالعاتی و به علل سیاسی‬ ‫به قتل رسیده‌اند‪[ ».‬اکبر گنجی‪ ،‬عالیجناب سرخ‌پوش‪ ،‬طرح‬ ‫نو‪ ،1378 ،‬ص ‪]126-125‬‬ ‫عباس عبدی‪ ،‬عضو برجسته حزب مش��ارکت نیز در‬ ‫دفاع و اعتراض «باقي» به «هاشمي»‬ ‫سياست‬ ‫عمادالدی��ن باق��ی‪ ،‬عضو ش��ورای س��ردبیری‬ ‫روزنامه‌‏های فتح و خرداد در پاسخ به پرسشی در رابطه‬ ‫با نقدهایش در جریان انتخابات مجلس ششم و نسبت‬ ‫به حضور هاشم ی‌رفسنجانی در انتخابات گفت‪« :‬در‬ ‫جریان انتخابات مجلس ششم نسبت به آقای هاشمی‬ ‫سه رویکرد وجود داشت؛ اول اینکه عده‌‏ای معتقد بودند‬ ‫حض��ور آقای هاش��می می‌‏تواند عام��ل باالنس بین‬ ‫نیروها باشد‪».‬وی افزود‪« :‬دوم اینکه اگر آقای هاشمی‬ ‫حتی به‌عنوان نفر آخر وارد مجلس شوند می‌‏تواند ب رای‬ ‫اصالحات زیان‌‏آور باشد‪ ،‬پس باید با هر وسیله‌‏ای (رأی‬ ‫نیاوردن‪ ،‬انصراف ایشان یا ک ‌م رای آوردن) ایشان را از دور‬ ‫خارج کرد و رویکرد سوم که بنده هم به آن معتقدم این‬ ‫بود که اگر آقای هاشمی به مجلس بروند ممکن است‬ ‫بس��یاری از نیروهایی را دور خود جمع کنند که حضور‬ ‫آن نیروها مش��کالتی که را ب رای جری��ان اصالحات‪،‬‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫ایجاد کنند‪».‬وی در ادامه گفت‪« :‬من در آن زمان هم اعالم‬ ‫کردم که معتقد به برخورد مدنی با ایش��ان هس��تم‪».‬باقی‬ ‫افزود‪« :‬چه دلیلی دارد کسانی که در کشور ما باال می‌‏آیند‪،‬‬ ‫فکر کنند که دیگ��ر پایین نخواهند رف��ت و مادام‌العمر در‬ ‫قدرت خواهند بود‪ ».‬عمادالدین باقی با اش��اره به مضمون‬ ‫مقاله خ��ود در دوران انتخابات مجلس شش��م خطاب به‬ ‫هاشم ی‌رفسنجانی اظهار داش��ت‪« :‬من به ایشان نوشتم‬ ‫که اگر می‌‏خواهید قواعد جمهوریت حفظ ش��ود بایس��تی‬ ‫خود آغازگر آن باشید و به نیروهای جدید فرصت دهید تا در‬ ‫صحنه حضور داشته باشند‪».‬‬ ‫(پس از انتخابات مجلس ششم)‬ ‫عماد‌الدین باقی‪ ،‬فعال سیاسی و رئیس انجمن دفاع‬ ‫از حقوق زندانیان‪ ،‬در جمع خبرنگاران از هاشم ی‌رفسنجانی‬ ‫در دور دوم انتخاب��ات ریاس��ت‌جمهوری حمایت کرد‪ .‬وی‬ ‫در ادامه با بیان اینکه «احس��اس خطر مل��ی م ی‌کنم» و‬ ‫«فائزه گيت ‌» چپ‌ها‬ ‫اوایل دی‌م��اه س��ال ‪ ،۷۸‬روزنامه «صب��ح امروز» که‬ ‫تاثیرگذارترین ارگان سیاس��ی اصالح‌طلبان و نیروهای دوم‬ ‫خردادی بود‪ ،‬در آستانه انتخابات مجلس ششم‪ ،‬سخنان فائزه‬ ‫هاشمی را که در یک جلس��ه درون‌حزبی سخن گفته بود‪،‬‬ ‫ب ی‌هیچ مقدمه‌ای منتشر کرد‪.‬‬ ‫آن س��خنان هم علیه عبداهلل نوری ب��ود و هم علیه‬ ‫برخی اصالح‌طلبان تندرو‪ ،‬و ه��م به ماجرای آقای منتظری‬ ‫م ی‌پرداخت‪ .‬س��خنان فائزه هاش��می در آن جلسه‪ ،‬شنیده‬ ‫نش��د و تحت‌تاثیر تبلیغات روزنامه‌ه��ای دوم خردادی قرار‬ ‫گرفت و همین باعث ش��د واکنش‌های مختلفی نسبت به‬ ‫وي صورت بگیرد‪.‬‬ ‫فائزه هاشمی در جلسه درون‌حزبی و غیرعلنی کارگزاران‬ ‫گفته بود‪« :‬کارگزاران سازندگی از به‌وجودآورندگان دوم خرداد‬ ‫‪44‬‬ ‫هس��تند‪ .‬این گروه‌هایی که امروز هی چ‌کس را قبول ندارند‬ ‫و فقط خودش��ان را مطلق م ی‌دانند‪ ،‬زمانی ک��ه دوم خرداد‬ ‫پدید آمد‪ ،‬وجود نداشتند و کس��ی آنها را نم ی‌شناخت‪ ...‬آنها‬ ‫به نحوی عمل م ی‌کنند که همه باید تابع آنها باش��ند و به‬ ‫تفکرات مختلفی که در طیف دوم خ��رداد وجود دارد‪ ،‬توجه‬ ‫نم ی‌کنند‪ ...‬گروهی که تا ‪ ۵‬س��ال پیش‪ ،‬با برقراری رابطه با‬ ‫آمریکا مخالف بودند و قضیه گروگانگیری را به وجود آورده‬ ‫بودند‪ ،‬حال ‪ ۱۸۰‬درجه برگش��ته و بدون هیچ قید و شرطی‬ ‫م ی‌خواهند با آمریکا رابطه داش��ته باش��ند‪ .‬جریان آیت‌اهلل‬ ‫منتظری هم یک نمونه دیگر اس��ت‪ .‬حامی��ان اصلی این‬ ‫جریان‪ ،‬در آن سالی که امام خمینی ایشان را خلع کرد‪ ،‬خود‬ ‫چپ ی‌ها بودند‪ .‬حال اینه��ا مدعی و طرفدار آیت‌اهلل منتظری‬ ‫ش��ده‌اند‪ .‬در آن زمان ما و امثال ما نه مواف��ق با آن حرکت‬ ‫سناریوی ترور شخصیت رفسنجانی به موازات اکبر گنجی‬ ‫به حمالت ادامه داد‪ .‬وی نوشته بود‪« :‬چهار حالت موضع آقای‬ ‫هاشمی در این قضایا (قتل‌های زنجیره‌ای) را ارزیابی م ی‌کنم‪:‬‬ ‫‪ -1‬آقای هاشمی اطالع داشته و دستور هم داده که این کارها‬ ‫بشود؛ ‪ -2‬آقای هاشمی اطالع داشته‪ ،‬دستور نم ی‌داد ولی به‬ ‫ش��رح هم نم ی‌آمد؛ ‪ -3‬آقای هاشمی اطالع داشته‪ ،‬به دست‬ ‫م ی‌آمده‪ ،‬ولی نم ی‌توانس��ته مخالفت بکند؛ ‪ -4‬اینکه آقای‬ ‫هاشمی اطالع نداشته است‪ .‬بدترین حالت این آخری و به‌ترین‬ ‫حالت اولی است‪[ ».‬روزنامه بیان‪]1378/10/1 ،‬‬ ‫اکبر گنجی‪ ،‬دوران دولت سازندگی را این‌گونه تفسیر‬ ‫م ی‌کند‪ ...« :‬امکان مخالفت علنی شهروندان با خشونت و‬ ‫«از موضع ی��ک فعال حقوق بش��ر زنگ خط��ر را به صدا‬ ‫درم ی‌آورم» گف��ت‪« :‬صدای پای لوپ��ن م ی‌آید و همچنان‬ ‫که در فرانسه راس��تگراها و چپگراها متحد شدند و او رای‬ ‫نیاورد‪ ،‬باید اصالح‌طلبان و بخش��ی از عقالی جناح راست‬ ‫متحد شوند که کاندیدای مقابل هاش��می رای نیاورد‪.‬آنها‬ ‫به راس��ت عقالیی هم رح��م نم ی‌کنند‪ ،‬نمون��ه آن حذف‬ ‫شی خ‌عطار از همشهری است‪ ».‬وی تاکید کرد‪« :‬باید ائتالف‬ ‫گسترده‌ای تشکیل شود و االن هم مساله شخص نیست‪.‬‬ ‫ما و خیل ی‌ها نسبت به هاشمی انتقاداتی داشته و داریم؛ اما‬ ‫آنچه مطرح اس��ت خطر عاجل و ملی است‪ ».‬وی انتقاد به‬ ‫هاشمی را به روزهای آینده موکول کرد و گفت‪« :‬فصل نقد‬ ‫و انتقاد نیس��ت‪ .‬ما باید همه بحث‌ها را ب رای آینده بگذاریم‬ ‫و در ب رابر خطر نظام ی‌گری دس��ت به ائت�لاف ملی بزنیم‪.‬‬ ‫نکته مهم اینکه مردم فکر م ی‌کنند به خاطر اکثریت نسبی‬ ‫هاش��می رای‌م ی‌آورد و نیاز جدی به رای دادنشان نیست‪.‬‬ ‫خطر بزرگتر است و هاشمی باید با فاصله بسیار زیاد‪ ،‬پیروز‬ ‫شود تا بنیادگرایان منزوی ش��وند‪ .‬باید تجربه دوم خرداد را‬ ‫تکرار کنیم و فاصله آرا باید ‪ 80‬به ‪ 20‬یا ‪ 70‬به ‪ 30‬برس��د‪».‬‬ ‫وی خاطرنشان کرد‪« :‬االن مساله شخص هاشمی نیست‪.‬‬ ‫بودیم و نه حاال به این تندی با قضیه برخورد م ی‌کنیم‪ ...‬من‬ ‫شنیده‌ام این گروه‌های تندرو چپ ب رای آقای خاتمی پیغام‬ ‫فرستاده‌اند که اگر تو نخواهی با ما همراه شوی‪ ،‬همان‌طور‬ ‫که خودمان ش��ما را س��وار این قطار کرده‌ایم‪ ،‬خودمان هم‬ ‫پیاده‌ات م ی‌کنی��م‪ ...‬ما معتقدیم که جناح راس��ت آدم‌های‬ ‫شکس��ت‌خورده‌ای هس��تند و در این انتخابات هم پایگاه‬ ‫ی ندارند‪ ...‬االن م ی‌بینیم آقای نوری در دادگاه م ی‌ایستد‬ ‫مردم ‌‬ ‫و م ی‌گوید که این نامه دروغ است و چنین چیزی نبوده‪ ،‬کار‬ ‫اشتباهی کرده است یا به نظرم با دفاعیاتش تاریخ را منحرف‬ ‫کرد‪ .‬از آقای نوری بعید بود چنی��ن کاری بکند‪ .‬این در واقع‬ ‫عوامفریبی است‪ ...‬چپ ی‌ها که االن مدعی چیزهایی (آزادی)‬ ‫هستند گذشته وحشتناکی دارند‪»...‬‬ ‫انتشار این س��خنان‪ ،‬خش��م حزب کارگزاران را درآورد‪.‬‬ ‫بالفاصله این حزب بیانی ه‌ای منتشر کرد و با یادآوری اینکه‬ ‫«گردانندگان روزنامه صبح‌امروز تقریبا همه عضو حزب‌های‬ ‫سیاسی و دارای سوابق اطالعاتی هس��تند» روزنامه صبح‬
‫جنایت وجود نداشت‪ .‬مطبوعات مستقل هنوز شکل نگرفته‬ ‫بود‪ .‬جنبش دانشجویی در حال بازسازی آرمان‌ها و تجدیدنظر‬ ‫اصلی مشکالت جامعه بود‪[ ».‬اکبر گنجی‪ ،‬تاریک‌خانه اشباح‪،‬‬ ‫طرح نو‪ ،1378 ،‬ص ‪]17‬‬ ‫وی در اتهام‌زنی به دوران دولت س��ازندگی‪ ،‬پا را از این‬ ‫فراتر گذاشت و مدعی شد که‪:‬‬ ‫«خش��ونت‌ورزان و جنایت��کاران عرصه سیاس��ت در‬ ‫دور‌ه هاش��می بدون دغدغه و‌ت��رس از مکافات دس��ت به‬ ‫جنای��ت م ی‌زدن��د»‪[ .‬اکب��ر گنج��ی‪ ،‬تاریکخان��ه اش��باح‪،‬‬ ‫طرح نو‪]،1378 ،‬‬ ‫«عالیجناب سرخ‌پوش م ی‌خواهد تا در همه دهه سوم‬ ‫انقالب هم‌چنان قدرتمند باقی بماند‪ ...‬اگر ایشان بر کرسی‬ ‫ریاست مجلس تکیه زند‪ ،‬با چنین شخصی چه نوع رابطه‌ای‬ ‫م ی‌توان برقرار کرد؟»[ اکبر گنجی‪ ،‬عالیجناب س��رخ‌پوش‪،‬‬ ‫صص ‪]143-142‬‬ ‫«بررس��ی آماری مطبوعات و نظرس��نج ی‌های انجام‬ ‫شده نش��ان داد که طی یک هفته تبلیغات مجلس ششم‪،‬‬ ‫هر ته رانی به‌طور متوس��ط روزانه سه مقاله علیه هاشمی و‬ ‫پنج شایعه تازه و اتهام جدید در مورد وی و خانواده‌اش شنیده‬ ‫است‪[».‬عباس بش��یری‪ ،‬انصراف‪ ،‬ته ران‪ ،‬اساتید قلم ته ران‪،‬‬ ‫‪ ،1380‬ص ‪g 196‬‬ ‫سياست‬ ‫‌امروز را متهم کرد که اقدام به شنودگذاری در حزب کارگزاران‬ ‫کرده تا از این طریق اخبار و اطالعات این حزب را به دس��ت‬ ‫بیاورد چراکه سخنان فائزه هاشمی به نوشته اطالعیه حزب‬ ‫کارگ��زاران‪ ،‬در یک جم��ع خصوصی و ب��دون حضور هیچ‬ ‫خبرنگاری بیان ش��ده بود که قرار نبود منتش��ر شود و فقط‬ ‫اظهارنظر یکی از اعضای حزب بود‪.‬‬ ‫حزب کارگزاران‪ ،‬صبح امروز را تهدید به ش��کایت کرد‬ ‫و از آنها توضیح خواست که «با چه مجوزی در یک جلسه‬ ‫حزبی شنود کار گذاشت ‌ه است؟» روز بعد عباس عبدی‪ ،‬عضو‬ ‫شورای سردبیری روزنامه صبح امروز‪ ،‬گفت‪« :‬کسانی که فکر‬ ‫م ی‌کنند صبح امروز شنود کار گذاشته‪ ،‬میکروفن را بیاورند‬ ‫و نشان بدهند؛ فائزه هاشمی احتیاج به شنود گذاشتن ندارد‪.‬‬ ‫کافی است یک سوال تند و تیز از او بشود تا او عصبانی شود‬ ‫و همه‌چیز را بگوید‪».‬‬ ‫یک ماه بعد انتخابات مجلس ششم برگزار شد‪ .‬فائزه‬ ‫هاشمی برخالف انتظاری که داشت نه‌تنها جزو ‪۳۰‬نفر اول‬ ‫با اعالم نتایج ش��مارش آرا در انتخابات مجلس ششم‪،‬‬ ‫رفس��نجانی ب��ا ‪ 749884‬رای و کس��ب ‪ 25/58‬درص��د آرای‬ ‫شرکت‌کنندگانشهرته ران‪،‬نفرس ی‌اممنتخبانشهرته رانشد‪.‬‬ ‫مش��ارکت ی‌ها ک��ه نتوانس��ته بودن��د مان��ع راهیاب��ی‬ ‫هاشم ی‌رفس��نجانی به مجلس ش��وند‪ ،‬امیدوار بودند که با‬ ‫شبهه‌افکنی در آرای رفسنجانی و اتهام تقلب در انتخابات به‬ ‫نفع وی‪ ،‬بتوانند کاری انجام دهند‪ .‬روزنامه «مشارکت» که ارگان‬ ‫وقت حزب مشارکت به شمار م ی‌آمد‪ ،‬در این مورد نوشت‪« :‬نفر‬ ‫س��ی‌ویکم (عل ی‌اکبر رحمانی) با اعتراض به نتایج انتخابات‪،‬‬ ‫جایگاه خود را به‌طور قطع در بین سی کاندیدای منتخب ته ران‬ ‫یداند» [روزنامه مشارکت‪]1378/12/8،‬‬ ‫م‌‬ ‫بعد از چن��د روز اعالم ش��د که «ب��ا بازش��ماری برخی‬ ‫صندوق‌های رای حوزه انتخابی ‌ه ته ران و شمارش آرای عل ی‌اکبر‬ ‫رحمانی و اکبر هاشم ی‌رفسنجانی‪ ،‬تغییر در آرا مشاهده نشده و‬ ‫این دو نفر هم‌چنان در همان‌جایگاه باقی مانده‌اند‪».‬‬ ‫با توقف ادامه بازشماری آرا‪ ،‬مشارکت ی‌ها سناریوی تخریب‬ ‫را جلو م ی‌ب رند و مدعی م ی‌شوند که‪« :‬اگر بازشماری آرای هزار‬ ‫صندوق در ته ران ادامه م ی‌یافت‪ ،‬قطعا جای نف رات س��ی‌ام و‬ ‫س��ی‌ویکم تغییر م ی‌کرد و عل ی‌اکبر رحمانی جایگزین اکبر‬ ‫هاشم ی‌رفسنجانی م ی‌شد‪[ ».‬روزنامه مشارکت‪]1378/12/12،‬‬ ‫رفسنجانیجهتکندنریشهشایعات‪،‬باردیگردرنامه‌ای‬ ‫خطاب به دبیر شورای نگهبان‪ ،‬خواستار رسیدگی دقیق تا رفع‬ ‫ابهام م ی‌شود‪ .‬وی در این نامه با اش��اره به اینکه پس از توقف‬ ‫بازش��ماری آرای مردم ته ران‪ ،‬بار دیگر زمینه ب رای رواج شایعات‬ ‫و حدس و گمان به وجود آمده است‪ ،‬تاکید م ی‌کند که‪« :‬به نظر‬ ‫م ی‌رسد ب رای حفظ حق داوطلبان و جلوگیری از مخدوش شدن‬ ‫اعتماد مردم که سرمایه ارزشمند کشورند‪ ،‬الزم باشد رسیدگی‬ ‫دقیق تا رفع ابهام انجام‌شود و در مراحل مختلف با اطالع‌رسانی‬ ‫به موقع‪ ،‬مردم در جریان امر قرار بگی رند‪».‬‬ ‫شورای نگهبان‪ ،‬پس از بازش��ماری بخش دیگری از آرا‪،‬‬ ‫به تخلفات گس��ترده مصطفی تا ‌جزاده‪ ،‬رئیس ستاد انتخابات‬ ‫ی م ی‌برد و طی گزارشی به‬ ‫کشور و عضو ارشد حزب مشارکت پ ‌‬ ‫مقام معظم رهبری‪ ،‬تقاضای دستور م ی‌نماید‪ .‬پس از راهنمایی‬ ‫رهبر انقالب‪ ،‬شورای نگهبان با ابطال صندوق‌های مخدوش‪،‬‬ ‫جمع‌بندی آرای نهایی ته��ران را در حالی اع�لام م ی‌کند که‬ ‫رفسنجانی با‪ 630590‬رای و کسب‪ 28/6‬درصد آرا در رتبه بیستم‬ ‫قرار م ی‌گیرد‪ .‬رفس��نجانی ترک مجلس ر‌ا ترجیح م ی‌دهد و با‬ ‫صدور بیانی ه‌ای رسما «انصراف » خود را اعالم م ی‌کند‪:‬‬ ‫«بسم اهلل الرحمن الرحیم‬ ‫مردم شریف و بزرگوار ته ران‪ ،‬همان‌طور که مطلع هستید‪،‬‬ ‫اینجانب ب ر‌خالف تصمیم قبلی و تمایل شخصی و قلب ی‌ام‪،‬‬ ‫حسب وظیفه شرعی و رسالتی انقالبی و میهنی و در پ ی‌اصرار‬ ‫و تاکید چهره‌های محترم و ش��خصی ت‌های صاحبنظر نظام‬ ‫در انتخابات مجلس شورای اس�لامی شرکت کردم‪ ،‬اما حجم‬ ‫سنگینیازتبلیغاتمنفیوخالفپیشازبرگزاریانتخاباتودر‬ ‫دورهتبلیغاتوبههنگامرای‌گیریوشمارشآرا‪،‬برصحنهمی دان‬ ‫رقابت‌های انتخاباتی عارض گشت و حتی دشمنان خارجی و‬ ‫داخلی انقالب سمپاش ی‌هایی علیه اصل نظام و دستاوردهای‬ ‫انقالب و دفاع مقدس و سازندگی کردند و در جریان انتخابات و‬ ‫حتی پس از اعالم نتایج‪ ،‬فضای شبهه‌ناک و ابها ‌مآلودی به وجود‬ ‫آمد‪ .‬خوشبختانه تدبیر مقام‌معظم‌رهبری مانع بروز مشکالت‬ ‫سیاسیواجتماعیشد‪.‬‬ ‫به‌رغم اصرار و درخواس��ت این‌جانب از مسئوالن اجرایی‬ ‫و نظارتی مبن ی‌بر رفع هرگونه ابهام و کش��ف تمام حقیقت و‬ ‫تالش‌های ش��ورای نگهبان و وزارت کش��ور‪ ،‬هنوز ابهامات و‬ ‫شبهاتیدرنتایجانتخاباتته رانباقیاستکهم ی‌توانددستاویز‬ ‫دشمنان ملت و مخدوش‌کننده وحدت نیروهای معتقد به نظام‬ ‫اسالمی گردد‪ .‬اکنون باتوجه به شرایط جاری‪ ،‬انجام وظیفه به‬ ‫صورت مطلوب و تالش ب رای وفاق ملی و تقویت سازندگی که‬ ‫از اهداف مهم و عمده حضورم بود‪ ،‬ضمن عذرخواهی از مردم‬ ‫شریفوموکالنعزیزته رانیازپستنمایندگیمجلسشورای‬ ‫اسالمی اعالم انصراف م ی‌نمایم‪.‬‬ ‫وظیفه خود م ی‌دانم نس��بت به اعتماد همه کسانی که‬ ‫به‌رغم تبلیغات منفي فراوان‪ ،‬به اینجانب رای داده‌اند‪ ،‬اب راز تشکر‬ ‫نمایم و به آرای کسانی که به هر دلیل منتخبشان من نبوده‌ام‪،‬‬ ‫به دیده احترام بنگرم‪ .‬همچنین نس��بت به اف��راد و گروه‌های‬ ‫معدودی که به اشتباه یا خدای ناخ واسته کینه‌توزی و عداوت به‬ ‫ی در مورد اینجانب‬ ‫ناحق مرتکب تهمت‪ ،‬غیبت یا انتقاد ناسالم ‌‬ ‫شده‌اند گذشت کرده و از درگاه خداوند متعال ب رای خود و همگان‬ ‫طلب بخشش و تنبه نمایم‪ .‬امیدوارم با تالش و هوشیاری همه‬ ‫نمایندگان محترم‪ ،‬نهاد قانونگذاری مجلس ششم‪ ،‬سنگر عزت‪،‬‬ ‫اقتدار و همدلی نیروهای وفادار به نظام و انقالب و باعث تقویت‬ ‫همکاری قوای س��ه‌گانه و نهادها و ارگان‌های کش��ور باشد و‬ ‫اینجانب در هر عرصه‌ای که مصالح و منافع نظام اسالمی حکم‬ ‫نماید به انجام وظیفه خ واهم پرداخت‪g.‬‬ ‫اکبرهاشمیرفسنجانی»‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫نقدهایمان به وی را ب رای بعد از انتخابات بگذاریم‪ .‬االن‬ ‫باید تصور کنیم که حداقل آزادی به رفراندوم گذاشته‬ ‫شده است‪ .‬به همین دلیل تحریم‌ش��دگان هم باید به‬ ‫خاطر مصالح فوری و کل ی‌تر در انتخابات شرکت کنند‪.‬‬ ‫البته با مشارکتی که مردم نشان دادند خط تحریم ناکام‬ ‫ماند‪ .‬ب رای ما مهم این اس��ت که وضع از اینکه هست‬ ‫بدتر نشود‪ ،‬که با آمدن هاش��می وضع از اینکه هست‬ ‫بدتر نم ی‌شود‪g ».‬‬ ‫(قبل از انتخابات رياست جمهوري سال‪)84‬‬ ‫«مشاركت» عليه هاشمي‬ ‫ته ران نبود‪ ،‬بلکه از رده دوم سال ‪ ۷۴‬به رده پنجاه‌وهفتم در‬ ‫سال ‪ ۷۸‬س��قوط کرده بود‪ .‬او که باورش نم ی‌شد رای مردم‬ ‫این‌چنین باشد‪ ،‬ناگهان به الک سکوت رفت‪ ،‬فعالی ت‌های‬ ‫سیاسی خود را کاهش داد‪ ،‬ب ی‌خداحافظی دیگر در جلسات‬ ‫حزب کارگزاران سازندگی ش��رکت نکرد و آرام‌آرام فراموش‬ ‫شد‪ .‬گویی نبوده است‪ .‬بعدها در یک مصاحبه گفت‪« :‬رأی‬ ‫نی��اوردن در انتخابات مجلس شش��م تاثیر زی��ادی بر من‬ ‫گذاشت‪ .‬من در مبارزه و جنگیدن ب رای اصالحات و اهدافی‬ ‫که داشتم خصوصا حقوق زنان ابتدا با جناح راست در جدال‬ ‫بودم و سپس با چپ‌ها‪.‬‬ ‫کم هم نی��اوردم و هنوز هم اهل جنگیدن هس��تم و‬ ‫مشکلی هم ندارم‪ .‬لذت هم م ی‌برم که پای مرامم بایستم‬ ‫و مبارزه کنم‪ ،‬اما باور نم ی‌کردم که مردم به من رای ندهند‪.‬‬ ‫میان زنان کسی که مانند من از خودش مایه بگذارد نبود‪.‬‬ ‫با خودم گفتم وقتی که مردم نم ی‌خواهند‪ ،‬من چرا باید زور‬ ‫بزنم‪ ...‬من از مردم ناامید شدم‪g ».‬‬ ‫‪45‬‬
‫بين‌الملل‬ ‫روزگار جديد تونس‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫چالش‌هاي النهضت‬ ‫آيا اسالم‌گرايان مي‌توانند چالش‌هاي پيش‌رو را پشت سر بگذارند؟‬ ‫جاوید قربان‌اوغلی‪/‬کارشناس مسائل آفریقا‬ ‫‪1‬‬ ‫تمامی‌کشورهایی که طی دو سال گذشته با تحوالت‬ ‫موسوم به بیداری اسالمی روبه‌رو شدند‪ ،‬با مشکالت حادی‬ ‫نیز مواجه بودند؛ کشورهایی مانند تونس‪ ،‬مصر‪ ،‬لیبی و یمن‬ ‫تو‌پنجه نرم‬ ‫پس از تحوالت اخیر با برخی مسائل جدی دس ‌‬ ‫‪46‬‬ ‫کردند‪ .‬در میان این کش��ورها‪ ،‬تونس به دلیل هوشمندی‬ ‫رهب ران سیاس ی‌اش که باعث سقوط حکومت بن‌علی شدند‬ ‫تا حد زیادی از بحران‌ها و تنش‌ه��ای درونی مصون مانده‬ ‫بود‪ .‬دلیل این امر نیز چندین عامل را ش��امل م ی‌شود‪ ،‬این‬ ‫مساله نخست به هوشمندی رهب ران سیاسی که در تونس‬ ‫قدرت و پارلمان را در دست دارند‪ ،‬بازم ی‌گردد و به‌طور خاص‬ ‫حرکت النهضت تونس مدنظر است‪ .‬دلیل دوم نیز انسجام‬ ‫سیاسی در این کشور بود‪.‬‬ ‫تونس به دلیل کوچک‌ب��ودن و کم‌جمعیت بودن در‬ ‫میان کشورهای شمال آفریقا‪ ،‬از لحاظ قومی‌و قبیله‌ای نیز‬ ‫جمعیت کم و یکپارچه‌ای دارد‪ .‬در عین حال این کش��ور از‬ ‫سطح خوبی از توسعه یافتگی اقتصادی و سیاسی برخوردار‬ ‫است‪.‬‬ ‫همچنی��ن در تون��س می زان اف��راد باس��واد از دیگر‬
‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫کش��ورهای همس��ایه‌اش خیلی باالتر اس��ت و در میان‬ ‫کشورهای عربی در رده باالیی قرار دارد‪ .‬مساله سوم در این‬ ‫رابطه وجود معارضه نه‌چن��دان نیرومند در میان گروه‌های‬ ‫سیاسی و قومی‌است‪.‬‬ ‫به دلی��ل پای��گاه مردم ی‌ و ریش��ه‌دار ب��ودن حرکت‬ ‫النهضت ‪ -‬حزبی ک��ه اکنون اکثریت پارلمان را در دس��ت‬ ‫دارد ‪ -‬گروه‌های مخالف خیلی توان مقابله ندارند‪ .‬این حزب‬ ‫نزدیک به دو دهه در عرصه سیاسی کشور فعالیت داشت‪،‬‬ ‫ولی در زمان حکومت بن‌علی به دالیل سیاسی‪ ،‬اعضای این‬ ‫گروه تحت تحریم قرار گرفتند‪ .‬ام��ا ارتباط میان کادرهای‬ ‫اصلی و رهبری حزب وجود داشت‪.‬‬ ‫احزاب دیگر مانند احزاب ملی‪ ،‬سکوالر و روشنفکری‬ ‫نیز باتوجه به جمعیت اندک تونس و شرایط سیاسی زمان‬ ‫بن‌علی‪ ،‬رشد نس��بتا قابل توجهی کردند‪ ،‬اما در مقایسه با‬ ‫حزب اصلی آن‌چن��ان از قدرت چندانی برخوردار نیس��تند‪.‬‬ ‫مساله‌ای که خیلی به بحران اخیر در تونس دامن زد ناشی‬ ‫از دخالت نیروهای افراطی در س��اختار سیاسی این کشور‬ ‫بود‪ .‬اگر نگاهی به تاریخ سیاسی تونس بیندازیم‪ ،‬در طول‬ ‫‪ 50‬سال گذشته تقریبا هی چ‌گونه ترور سیاسی در این کشور‬ ‫اتفاق نیفتاده است‪.‬‬ ‫برخالف کش��ورهای همس��ایه تونس مانند مصر و‬ ‫لیبی‪ ،‬ک��ه ترورهای سیاس��ی خیلی اتف��اق م ی‌افتد‪ ،‬قتل‬ ‫سیاسی در این کشور‪ ،‬اقدامی‌نادر است‪.‬‬ ‫رخدادی که موجب ترور ش��کری بالعید شد‪ ،‬یک امر‬ ‫طبیعی در ساحت سیاس��ی تونس نیست‪ ،‬به‌خصوص که‬ ‫فارغ از مشکالت اقتصادی‪ ،‬بیکاری و عدم تحقق وعده‌های‬ ‫دولتم��ردان کنونی‪ ،‬این کش��ور تجربه خوب��ی از بردباری‬ ‫سیاسی در عرصه فعالی ت‌های مخالفان سیاسی و مذهبی‬ ‫طی دو سال گذشته به نمایش گذاشته است‪ .‬در واقع در یک‬ ‫ارزیابی کلی وضعیت تونس به این صورت است‪.‬‬ ‫اکنون باال‌گرفتن تنش میان سکوالرها و اسالمگراها‬ ‫ب��ه چندین عامل بس��تگی دارد؛ عامل نخس��ت مس��اله‬ ‫عقالنیت و برخورد هوش��مندانه رهب ران سیاسی کنونی با‬ ‫موضوع ترور است‪ ،‬یعنی به‌طور مشخص واضح است که‬ ‫این اقدام باید با شدیدترین لحن ممکن محکوم شود؛ البته‬ ‫دولتمردان نیز این اقدام را محک��وم کردند‪ .‬همچنین باید‬ ‫کمیته‌ای ب رای تحقیق و پیگیری ترور بالعید تشکیل شود‬ ‫که بتواند این بحران ناش��ی از این ترور سیاسی را خاموش‬ ‫کند و آبی بر احساسات آتش��ین مردمی باشد که از بالعید‬ ‫حمایت م ی‌کردند‪.‬‬ ‫د‌ر نهایت نیز دولت تونس باید تدابیری ب رای جلوگیری‬ ‫از تشدید بحران به ویژه میان طرفداران حکومت و معارضه‬ ‫بیندیشد‪ .‬چرا‌که اگر چنین وضعی در تونس ادامه پیدا کند‬ ‫به‌طور طبیعی تنش‌های سیاسی را دامن خواهد زد و موجب‬ ‫تشدید بحران خواهد شد‪.‬‬ ‫در بحران دولت آپارتاید در آفریقای‌جنوبی‪ ،‬این دولت‪،‬‬ ‫تحت فشارهای بی ن‌المللی و مقاومت‌های مردم مجبور شد‬ ‫رهب ران سیاسی کنگره ملی آفریقا و سران دیگر احزاب مانند‬ ‫حزب کمونیست را از زندان آزاد کند؛ این اتفاقات مربوط به‬ ‫دهه ‪ 1990‬است‪.‬‬ ‫مذاکراتی که میان احزاب معارض و اپوزیس��یون به‬ ‫رهبری کنگره مل��ی آفریقا و آقای نلس��ون ماندال صورت‬ ‫گرفت تا سال ‪ 1994‬به طول انجامید‪.‬‬ ‫در‌نهایت در سال ‪ 1994‬این مذاکرات منجر به نوشتن‬ ‫قانون اساسی جدید و برگزاری انتخابات شد‪ .‬یک سال پیش‬ ‫از آوریل ‪ 1994‬که تغیی رات سیاس��ی را در آفریقای جنوبی‬ ‫ش��اهد بودیم‪ ،‬یعنی آوریل ‪ 1993‬یکی از رهب ران برجس��ته‬ ‫معارضه به نام کری س‌هانی که رهبر حزب کمونیس��ت نیز‬ ‫بود‪ ،‬توسط یک سفیدپوست افراطی ترور شد‪.‬‬ ‫در این بحبوحه تمام��ی‌گفت‌وگوه��ا و مذاکرات به‬ ‫س��متی پیش رفت که به بن‌بست برس��د و به هیجانات‬ ‫مردمی‌نیز به‌ش��دت دامن زده ش��د‪ .‬اوضاع جامعه تا حدی‬ ‫ملتهب بود‪ ،‬انتظ��ار م ی‌رفت سیاهپوس��تان حمله کرده و‬ ‫سفیدپوستان را قتل‌عام کنند‪.‬‬ ‫منتها هوش��مندی سیاس��ی نلس��ون ماندال و نطق‬ ‫جاودانه‌ای که ای راد کرد منجر به فروکش كردن این مسائل‬ ‫شد‪ .‬وی در س��خنانش اش��اره کرد که این اقدام‪ ،‬یک اقدام‬ ‫ش��نیع بود که توس��ط یک سفیدپوس��ت افراط��ی انجام‬ ‫پذیرفته است‪.‬‬ ‫در نهایت در آن زمان یک خانم س��فید پوستی که‬ ‫شاهد این جنایت بود توانست مش��خصات فرد مهاجم را‬ ‫به پلیس بدهد و وی دستگیر شود‪ .‬اگر در حال حاضر نیز‬ ‫رهبران فعلی تونس هوش��مندی سیاس��ی داشته باشند‬ ‫م ی‌توانند به‌گونه‌ای رفتار کنند که تنش میان س��کوالرها‬ ‫و اسالمگراها پایان یابد‪ .‬رهبران فعلی تونس به‌خصوص‬ ‫راش��د الغنوش��ی به احتمال زیاد م ی‌توانند بر این بحران‬ ‫غلبه کنند‪.‬‬ ‫اما اگر رهب ران سیاسی تونس کوتاهی کنند‪ ،‬ممکن‬ ‫است این کوتاهی باعث بحران ش��ود و تنش‌ها را افزایش‬ ‫دهد و ش��رایط را به قبل از تحوالت تونس که موجب فرار‬ ‫بن‌علی شد‪ ،‬بازگرداند‪.‬‬ ‫باید توجه داش��ت که تونس کش��ور آزادی است که‬ ‫تکثر سیاس��ی در آنجا جری��ان دارد‪ ،‬اح��زاب مخالف اجازه‬ ‫فعالیت دارند و الگوی دموکراتیک نیز پذیرفته شده است‪.‬‬ ‫حتی م ی‌ت��وان گفت تونس در این زمینه نس��بت به دیگر‬ ‫کشورهایی که بیداری اس�لامی را ش��اهد بودند‪ ،‬فعال‌تر‬ ‫اس��ت‪ .‬تونس پس از تحوالت اخیر‪ ،‬توانس��ت به س��رعت‬ ‫قانون‌اساسی جدید را تصویب و مجلس تشکیل دهد‪.‬‬ ‫بناب راین قابلی ت‌های الزم در تونس ب رای پش��ت سر‬ ‫گذاشتن این بحران وجود دارد‪ ،‬مگر اینکه عناصر توطئه‌آمیز‬ ‫و افراطی و کشورهای خارجی مانند برخی کشورهای عربی‬ ‫و اروپایی اجازه ندهند که الگوی موفقی از تجربه زمامداری‬ ‫اسالمی در آنجا اجرا شود‪.‬‬ ‫راشد الغنوشی بارها روی این مس��اله تاکید کرده که‬ ‫مردم در انتخاب نوع زندگی و روش سیاس��ی کشور کاملا‬ ‫آزاد هس��تند‪ ،‬ولی ممکن اس��ت همان‌طور که اش��اره شد‬ ‫برخی گروه‌ها اجازه ندهن��د چنین الگوی موفقی در جامعه‬ ‫شکل بگیرد‪.‬‬ ‫در‌نهایت باید توجه داش��ت بحران‌ه��ای اجتماعی و‬ ‫اقتصادی در کش��ورهایی که از رژیم‌ه��ای دیکتاتوری رها‬ ‫شده‌اند‪ ،‬یک مساله عام اس��ت و در تمام کشورهای عربی‬ ‫از جمله مصر‪ ،‬لیبی‪ ،‬یمن و خود تونس وج��ود دارد‪ .‬اما در‬ ‫میان این کشورها‪ ،‬تونس الگوی موفقی را در نهادینه‌سازی‬ ‫دموکراسی ایجاد کرد‪.‬‬ ‫واقعیت��ی که وج��ود دارد‪ ،‬این اس��ت که ت��ا تحقق‬ ‫وعده‌های��ی که مربوط به زندگی و معیش��ت مردم اس��ت‪،‬‬ ‫فاصله زیاد اس��ت‪ .‬باید توجه داش��ت اقتصاد تونس بیشتر‬ ‫متکی به توریسم است‪ ،‬البته این کشور از منابع و ذخایری‬ ‫مانند فسفات نیز برخوردار است‪ .‬همچنین اخی را در عرصه‬ ‫نفتی و کشاورزی نیز فعال شده است‪ .‬این در حالی است که‬ ‫مساله بحران‌ها بر کاهش صنعت توریسم که منبع اصلی‬ ‫درآمد است‪ ،‬تاثیرگذار خواهد بود‪.‬‬ ‫بناب راین اگر بخواهیم به این موضوع بپردازیم که چرا‬ ‫تونس به این سرنوشت دچار ش��د باید گفت این سرنوشت‬ ‫تا حدودی عام است‪.‬‬ ‫مسائل اقتصادی و اجتماعی کنونی نیازمند بازسازی‬ ‫اقتصادی و رها شدن وابس��تگ ی‌های اقتصادی به غرب و‬ ‫کشورهای عربی است‪ ،‬اما در همین راستا برخی کشورهای‬ ‫عربی مایل نیستند تونس الگوی موفقی از یک دموکراسی‬ ‫اس�لامی را به نمایش بگذارد؛ بناب راین طبیعی اس��ت که‬ ‫برخی کارشکن ی‌ها را انجام دهند و در روند تحوالت تونس‬ ‫اخالل ایجاد کنند‪g .‬‬ ‫‪47‬‬
‫آفریقا یا خاورمیانه باشند بر زبان راند‪ ،‬نوک پیکان سمت حزب‬ ‫راشد الغنوشی رفت‪.‬‬ ‫مصر تقریبا از همان زمان رفتن حسنی مبارک تا‬ ‫به امروز همواره ناآرام اس�ت‪ ،‬اما وضعیت تونس‬ ‫فرق م ی‌کند‪ .‬چ را تونس به یکباره چنین تحوالتی‬ ‫را بر خود دید و آیا انتظار آن م ی‌رفت؟‬ ‫بين‌الملل‬ ‫بحران در مرحله گذار‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫گفت‌وگو با احمد بخشي‪ ،‬استاد دانشگاه‬ ‫‪2‬‬ ‫تو‪‎‬گویی به بررس�ی تحوالت اخیر در تونس و ترور شکری‌بالعید‪،‬‬ ‫احمد بخشی‪ ،‬کارشناس مسائل آفریقا در گف ‪‎‬‬ ‫یکی از رهبران مخالف دولت تونس پرداخت‪ .‬وی معتقد است که اسالمگرایان با وجودی‪‎‬که اکثریت مجلس را در دست‬ ‫داشتند و نقش اصلی را در مرحله گذار ایفا می‌کردند‪ ،‬نتوانس�تند به یک نحو درست این فضای گذار را مدیریت کنند‪،‬‬ ‫بنابراین در نهایت موجب اعتراضات برخی گروه‌ها ش�دند‪ .‬در حال حاضر نیز اگر نتوانند به این اعتراضات به صورت‬ ‫مسالمت‌آمیز پاسخ دهند‪ ،‬باعث خواهند شد که خشونت بیشتری بر کشور حاکم شود‪ .‬همچنین بخشی بر این باور است‬ ‫که تونس دچار بحران کارکردی شده است؛ بحراني كه امروز با دعواهای میان اپوزیسیون‪ ،‬ظهور القاعده و گروه‪‎‬های‬ ‫افراطی دچار یک سری بحران‪‎‬های هویتی نیز خواهد شد و در نهایت مشروعیت گروه‌های اسالمگرا را تحت‌تاثیر قرار‬ ‫خواهد داد‪ .‬همچنین در مرحله گذار ممکن است اسالمگرایان که به‌عنوان حامالن انقالب بوده‪‎‬اند‪ ،‬مقصر اصلی شناخته‬ ‫شوند یا به بیان دیگر انقالب فرزندان خود را بخورد‪.‬‬ ‫ارزیاب�ی ش�ما از تح�والت اخیر تون�س‪ ،‬پس از‬ ‫کشته شدن آقای شکری بالعید چیست؟‬ ‫‪ l‬طی چند روز اخیر در تونس شاهد تحوالتی بودیم‬ ‫که شاید ب رای بس��یاری غیرقابل تصور بود؛ اما باید در نظر‬ ‫گرفت که چ��ه در تونس و چه در مص��ر‪ ،‬انقالب به معنای‬ ‫اساسی صورت نگرفته که خواستار آن باشیم تحوالت ناشی‬ ‫از آن انقالب‪ ،‬یک حرکت انقالبی به خودش بگیرد و نتایج‬ ‫یک انقالب را در پی داشته باشد‪ .‬تحوالت شمال آفریقا را در‬ ‫کل م ی‪‎‬توان تحوالت در حال گذار نامید و هر روز م ی‪‎‬توان‬ ‫انتظار آن را داش��ت که در یکی از این کشورها یک حرکت‬ ‫سیاس��ی‪ ،‬اقتصادی یا اجتماعی جدی��د رخ دهد‪ .‬به همین‬ ‫جهت با وجود گذشت بیش از دو سال از تحوالت تونس و‬ ‫فضایی که بر این کشور حاکم بود اکنون شاهد این اتفاقات‬ ‫هس��تیم‪ .‬تحوالتی که موجب ترور ش��کری بالعید‪ ،‬رهبر‬ ‫مخالفان دولت شد و به‌عنوان یک نقطه عطف در تحوالت‬ ‫آینده تونس یاد م ی‪‎‬شود؛ چراکه طی ‪ 50‬سال گذشته تا به‬ ‫‪48‬‬ ‫حال به ویژه پس از استقالل این کشور به هیچ وجه شاهد‬ ‫حرکاتی چون ترور سیاسی در این کشور نبوده‪‎‬ایم‪ .‬این امر‬ ‫به فضای موجود شکل و شمایل دیگری خواهد بخشید‪.‬‬ ‫تحلیلتان از ت�رور فردی چون ش�کری بالعید در‬ ‫تونس که پس از انقالب کشور نس�بتا آرام‌بود‪،‬‬ ‫چیست؟‬ ‫‪ l‬باید توجه داشت این ترور معطوف خواهد بود به‬ ‫یک سری امور پیشینی که نتایج پسینی خواهد داشت؛ امور‬ ‫پیشینی بدین معنا خواهد بود که انقالبیون یا تحولخواهان‬ ‫به‌دنبال این بودند که یک س��ری اصالح��ات و آرمان‪‎‬های‬ ‫خودشان را محقق شده ببینند‪ ،‬اما نتیجه‪‎‬گیری آن‪ ،‬به‌وجود‬ ‫آمدن برخی مش��کالت اقتصادی ب��ود‪ .‬در تحوالت تونس‬ ‫بس��یاری از گروه‪‎‬های اجتماعی و سیاس��ی دخیل نبودند و‬ ‫نقش آنها در بحث حکومتداری دیده نشد؛ بناب راین‏زمانی که‬ ‫سفیر فرانسه‪ ،‬صحب ت‪‎‬هایی پی رامون اینکه حزب النهضت و‬ ‫اسالمگرایان نم ی‪‎‬توانند الگوی موفقی ب رای کشورهای شمال‬ ‫‪ l‬امروزه در موضوع مربوط به تونس ش��اهد برخی‬ ‫شبی ه‌سازی‪‎‬ها هستیم که این شبی ه‌س��ازی‪‎‬ها ابتدا در مصر‬ ‫ش��کل گرفتند؛ یعنی با وجودی که تحوالت انقالبی ابتدا از‬ ‫تونس به مصر س��رایت کرد‪ ،‬اما تحوالت پ��س از انقالب و‬ ‫شلوغ ی‪‎‬های فعلی ابتدا در مصر آغاز و سپس در تونس نیز‬ ‫ش��کل گرفت‪ .‬اکنون مخالفان و موافقان هر کدام به‌دنبال‬ ‫این هس��تند که وزن خودش��ان را در تحوالت فعلی ‌‌و آینده‬ ‫کشور به رخ یکدیگر بکش��ند‪ .‬مخالفان در روز تشییع جنازه‬ ‫بالعید مراسم را به خشونت کش��اندند و پس از آن نیز گروه‬ ‫اسالمگرایان و حزب‌النهضت به نوعی نمايش قدرت داشتند‪.‬‬ ‫این تحوالت فضا را به سمتی خواهد برد که دعواهای درون‬ ‫گفتمانی میان جریان‪‎‬های اس�لامگرا پیش بیاید؛ یعنی چه‬ ‫گروه اخوان‪‎‬المسلمین و چه دیگر گروه‪‎‬های اسالمگرا به‌دنبال‬ ‫اثبات این موضوع خواهند بود ک��ه آنها روش حکومتداری را‬ ‫ی که پیش خواهد آمد این است که باید‬ ‫بهتر بلدند‪ .‬مورد دوم ‌‬ ‫توجه داشت فضای این کشورها و عرصه سیاست و حکومت‪،‬‬ ‫عرصه در حال گذار اس��ت و این عرصه در حال گذار را باید با‬ ‫ش��رایط پیش آمده بی ن‪‎‬المللی مانند بحران اقتصادی ب رای‬ ‫کارگزاران و رهب ران فعل��ی و همچنین احزاب و جنب ش‪‎‬های‬ ‫سیاسی در نظر گرفت‪ .‬این مس��ائل به خودی خود موجب‬ ‫عدم کارآمدی اقتصادی و سیاسی دولت‏ها خواهد شد‪ .‬البته‬ ‫پی ش‌بینی م ی‌ش��د که چنین اعتراضاتی در تونس ش��کل‬ ‫بگیرد؛ چراکه تونس دچار بحران کارکردی شده است‪ .‬به این‬ ‫معنا که حاکمان نتوانستند در مرحله گذار مشکالت اقتصادی‬ ‫و اجتماعی را حل کنند‪ .‬این بحران کارکردی امروز با دعواهای‬ ‫میان اپوزیسیون‪ ،‬دعواهای گروه‪‎‬های مختلف و ظهور القاعده‬ ‫و گروه‌های افراطی دچار یک سری بحران‌های هویتی خواهد‬ ‫شد که در نهایت ممكن است مشروعیت گروه‌های اسالمگرا‬ ‫را تحت‌‌تاثیر قرار دهد‪.‬‬ ‫در حالی که اکنون در تونس یک دولت اسالمگرا‬ ‫در راس ام�ور اس�ت و دولت تش�کیل داده پس‬ ‫عدم‌کارآمدی نیز به این دولت بازخواهد گشت؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬این عدم کارآمدی که از یک س��و به دعواهای‬ ‫درون‌گفتمانی داخلی و از دیگر س��و به فش��ارهای خارجی‬ ‫و تحوالت بی ن‪‎‬المللی بازم ی‌گردد‪ ،‬در نهای��ت تماما به پای‬ ‫اسالمگرایان نوشته خواهد شد‪ .‬در مرحله گذار ممکن است‬ ‫اس�لامگرایان که به‌عنوان حامالن انقالب بوده‌اند‪ ،‬مقصر‬ ‫اصلی ش��ناخته ش��وند یا به بیان دیگر انقالب فرزندان خود‬ ‫را بخورد‪ .‬یعنی عمال بازتولید نس��لی را ش��اهد باش��یم که‬ ‫اسالمگرا باشند‪ ،‬اما به گفته بسیاری از کارشناسان‪ ،‬تحوالت‬ ‫به‌گونه‌ای رقم بخورد که رفته رفته فقط ظاهر اس�لامي در‬ ‫دولت داشته باشيم‪.‬‬ ‫در این وضعیت پسااسلامگرایی‪ ،‬جامعه به چه‬ ‫سمتی خواهد رفت؟‬ ‫‪ l‬در این حالت حاکمان و باقی افراد جامعه تنها در‬ ‫ظاهر اسالمی خواهند بود‪ .‬همچنین در این وضعیت حاکمان‬ ‫بیش��تر روحیه تکنوکرات خواهند داش��ت و کارکردشان نیز‬ ‫اقتصادی خواهد بود تا فرهنگی و سیاسی با زی ربنای اسالمی‪.‬‬ ‫این چشم‌انداز ب رای آینده کشورهایی چون مصر و تونس تا‬ ‫حدودی قابل تصور است‪.‬‬ ‫آیا با متشنج ش�دن اوضاع در تونس‪ ،‬در آینده باز‬ ‫هم شاهد ترورهایی از این دست خواهیم بود؟‬ ‫‪ l‬به‌طور حتم اگ��ر دولت نوپای تون��س نتواند این‬ ‫چنین فعالی ت‌های��ی را مدیری��ت کند‪ ،‬در آینده نیز ش��اهد‬ ‫ترورهای سیاسی از این دست خواهیم بود‪ .‬اکنون در تونس‬
‫احمد بخشي معتقد است‬ ‫كه اسالم‌گ رايان در تونس‬ ‫با برخي اشتباهات راهبردي‬ ‫زمينه‌هاي چالش و آنارشي‬ ‫در صحنه سياسي كشور را‬ ‫ب ه‌وجود آورده‌اند‬ ‫‪ l‬هرچند رفتار اجتماعی و سیاس��ی جامعه تونس‪،‬‬ ‫رفتار یک جامعه معتدل اس��ت‪ ،‬اما درحقیقت طی روزهای‬ ‫گذشته تحوالت رنگ و بوی دیگری به خود گرفته است‪ .‬این‬ ‫در حالی اس��ت که در تصاویر اعتراضات روزهای گذشته در‬ ‫ب رابر سفارت فرانسه‪ ،‬پرچم القاعده نیز به چشم م ی‪‎‬خورد و به‬ ‫این ترتیب م ی‪‎‬توان گفت که برخی گروه‪‎‬های افراطی نیز وارد‬ ‫‪ l‬به‌طور قطع در وهله نخست شائبه شکل‌گیری‬ ‫این مسائل به ضعف مدیریتی دولت بازم ی‌گردد‪ .‬بدین معنا‬ ‫که اس�لامگرایان باوجودی که اکثریت مجلس را در دست‬ ‫داش��تند و نقش اصلی را در مرحله گذار ایف��ا م ی‌کردند‪ ،‬اما‬ ‫نتوانس��تند به یک نحو درس��ت این فضای گذار را مدیریت‬ ‫کنند‪ .‬دولت تونس نه تنها نتوانس��ت مش��کالت اقتصادی‬ ‫را مرتفع سازد بلکه گروه‌های سیاس��ی و اجتماعی و احزاب‬ ‫حاضر در کشور را نیز در هیچ امری دخالت نداد‪ .‬به این ترتیب‬ ‫خشونت‌آفريني‌هاي غيرمنتظره‬ ‫راز ترور دبيركل چپ‌گراي حزب ملي دموكرات چيست؟‬ ‫جعفر قنادباشی‪/‬کارشناس مسائل آفریقا‬ ‫‪3‬‬ ‫تونس امروز با تاثیرپذیری‌های مستقیم و غی ر‌مستقیم‬ ‫از واقعه ت��رور خونین دبی��رکل یکی از اح��زاب کوچک و‬ ‫چپ‌گرا‪ ،‬فضای سیاسی متفاوتی را در مقایسه با هفته‌های‬ ‫گذشته تجربه م ی‌کند‪ .‬فضایی که در آن‪ ،‬رقابت‌های حزبی‬ ‫و انتخاباتی فش��رده‌تر‪ ،‬جهت‌گیری‌ها و موضع‌گیری‌های‬ ‫سیاس��ی‪ ،‬س��ریع‌تر و ترکیب نیروهای اجرایی‪ ،‬ناپایدارتر و‬ ‫ش��کننده‌تر از قبل اس��ت و این به معنای پیدایش برخی‬ ‫تهدیدات و همچنین پدیدآمدن برخی فرصت‌هایی اس��ت‬ ‫که به‌صورتی ناخواس��ته از واقعه ترور خونین هفته گذشته‬ ‫در تونس سرچشمه گرفته و در کنار برخی از نتایج احتمالی‬ ‫مورد نظر عاملین این ترور‪ ،‬اوض��اع بحرانی و پیچیده‌ای را‬ ‫در این کش��ور ش��مال آفریقا به وجود آورده است‪ .‬با انتشار‬ ‫خبر ترور «شکری بالعید» دبیرکل حزب چپ‌گرای «ملی‬ ‫دموکرات»‪ ،‬ناآرام ی‌های نسبتا گسترده‌ای اغلب شهرهای‬ ‫تونس را فراگرفت و ط��ی آن‪ ،‬عالوه بر برخ��ی از مراکز و‬ ‫تاسیسات دولتی‪ ،‬دفاتر حزب بزرگ اسالمی النهضت مورد‬ ‫حمله خشمگینانه معترضان واقع ش��د‪ .‬اما این ناآرام ی‌ها‪،‬‬ ‫به مقطع زمانی انتش��ار خبر ترور «شکری بالعید» محدود‬ ‫نماند و با مورد اتهام قرار دادن بزرگترین حزب سیاسی این‬ ‫کشور (حزب اس�لامگرای النهضت)‪ ،‬به اهرم فشاری جدی‬ ‫علیه نظام سیاسی برخاس��ته از انقالب تونس تبدیل شد‬ ‫و حتی زمینه‌های تغییرات��ی در کابین��ه و تحوالتی را در‬ ‫ترکیب سیاسی دولت موقت این کشور به وجود آورد؛ چنان‬ ‫‪ l‬ارتش در مصر در ظاهر پش��ت محمد المرس��ی‬ ‫درآمده‪ ،‬اما بدنه‌اش یک س��ری اعتراضات خاصی نسبت به‬ ‫این فرد دارد‪ .‬ارتش مصر از آنجایی که نقش بس زایی در این‬ ‫کشور داشته و عمال ساختارساز بوده‪ ،‬اکنون هنوز نتوانسته آن‬ ‫ی آن اس��ت را داشته‬ ‫درصدی از قدرت و نقش‌آفرینی که در پ ‌‬ ‫باشد‪ .‬ارتش مصر پتانسیلی اس��ت علیه المرسی؛ یعنی در‬ ‫حالی که اکنون بخش��ی از ارتش از وی حمایت م ی‌کنند اما‬ ‫باز هم المرسی باید هوشیار باشد که بخش دیگر علیه وی‬ ‫عمل نکنند‪ .‬اما در تونس نیز شاهد همکاری ارتش با دولت‬ ‫هستیم‪ ،‬هرچند وزیر دفاع اعالم کرده که تمام عملیات‌ها باید‬ ‫با مجوز و همراهی آنها باشد و ارتش تنها از دور ناظر و مراقب‬ ‫اوضاع است‪ .‬اما کشته شدن یکی از ارتشیان به همراه اعتراض‬ ‫ضمنی وزیر دفاع و رئی س‌جمهور مبنی بر اینکه نباید ارتش‬ ‫را وارد این عرصه کرد‪ ،‬خود نش��ان م ی‌دهد که ارتش نیز وارد‬ ‫این عرصه شده است‪ .‬البته ورود ارتش به تحوالت به‌طور حتم‬ ‫تحوالت تونس را به سمت خشونت پیش خواهد برد که این‬ ‫مساله اصال به نفع تونس نخواهد بود‪.‬‬ ‫ممکن است در نهایت در تونس شاهد مداخالت‬ ‫فرامنطقه‪‎‬ای باشیم؟‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫پس ممکن اس�ت در آینده س�طح اعتراضات در‬ ‫تونس مانند مصر جنبه خش�ونت آمیز بیشتری‬ ‫به خود بگیرد؟‬ ‫ضع�ف مدیریت�ی دول�ت مس�تقر تا چ�ه حد در‬ ‫شکل‌گیری تحوالت اخیر نقش داشت؟‬ ‫آیا ارتش تونس همان نقشی را ایفا خواهد کرد که‬ ‫ارتش مصر در تحوالت پس از انقالب ایفا کرد؟‬ ‫بين‌الملل‬ ‫بحث نمايش ق��درت مطرح اس��ت و هر ک��دام از گروه‌ها و‬ ‫جریانات باتوجه به نزدیکی به انتخابات مجلس و انتخابات‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری در تالش��ند به نوعی هویت خودش��ان را‬ ‫بشناسانند‪ .‬این در حالی است که این گروه‌ها تاکنون برنامه‬ ‫خاصی را از جانب دولت ندیده‌اند و سطح رقابت‪‎‬ها از ب رنامه به‬ ‫قشون‌کشی و نمادهای خیابانی پیش رفته است‪ .‬در این حالت‬ ‫این گروه‪‎‬ها در پی آن خواهند بود که هرکدام‪ ،‬افراد و گروه‪‎‬های‬ ‫بیشتری را بس��یج کنند و اگر این فرآیند ادامه داشته باشد و‬ ‫دولت نتواند با ب رنامه‌ریزی پیش برود پس از این بازهم شاهد‬ ‫یک سری خشونت‪‎‬ها خواهیم بود‪.‬‬ ‫جریان اسالمگرایی شده‪‎‬اند‪ .‬این پرچم شاید به نشانه اعتراض‬ ‫به سیاست‪‎‬های فرانس��ه در تونس‪ ،‬مالی و آفریقا باشد‪ ،‬ولی‬ ‫م ی‪‎‬تواند در آینده سطح رقابت‪‎‬ها را به حالت خشونت دربیاورد‪.‬‬ ‫البته تمام این مسائل یک امر نسبی است و به کاری که دولت‬ ‫انجام م ی‪‎‬دهد و دولت وحدت مل��ی و دولت تکنوکراتی که‬ ‫نخس ت‌وزیر تشکیل آن را اعالم کرده است‪ ،‬بستگی دارد‪ .‬ولی‬ ‫این نوع قشون‌کشی نه م ی‏تواند دولتی که مدنظر نخس ت‌وزیر‬ ‫است را به سرانجام برساند و نه معترضان را به خواسته‪‎‬هایشان‬ ‫م ی‌رساند‪.‬‬ ‫آنها نتوانستند فرآیند هماهنگی را ایجاد کنند و در نهایت نیز‬ ‫موجب اعتراضات برخی گروه‌ها شدند‪ .‬در حال حاضر نیز اگر‬ ‫نتوانند به این اعتراضات به صورت مسالمت‌آمیز پاسخ دهند‬ ‫باعث خواهند شد خشونت بیشتری بر کش��ور حاکم شود‪.‬‬ ‫همچنین واکنش دولت تونس خود موید این موضوع است‬ ‫که مش��کل کجاس��ت‪ ،‬چرا که بالفاصله پس از ترور اخیر‪،‬‬ ‫نخس��ت‌وزیر اعالم کرد م ی‌خواهد هیات حاکمه و کابینه را‬ ‫منحل کند و یک کابینه جدید با گروه‌های تکنوکرات تشکیل‬ ‫دهد‪ .‬این مساله نشان م ی‌دهد که نقطه‌ضعف آنها این است‬ ‫که اوال نتوانستند از همه گروه‌ها در ائتالف مرحله گذار استفاده‬ ‫کنند و دوما عنوان واژه تکنوکرات این را م ی‌رساند که مشکل‬ ‫مملکت‪ ،‬مشکل اقتصادی است‪.‬‬ ‫‪ l‬مداخالت فرامنطقه‌ای نیز مس��اله دور از ذهنی‬ ‫نیست؛ از آنجایی که پرچم القاعده نیز در میان معترضان دیده‬ ‫شده‪ ،‬بعید نیس��ت تحوالتی که در مالی یا لیبی رخ داده در‬ ‫تونس هم اتفاق بیفتد‪g .‬‬ ‫که در روزهای بع��د از ترور «بالعی��د»‪ ،‬کابینه را در معرض‬ ‫س��قوط و حزب بزرگ النهضت را در معرض انش��عاب قرار‬ ‫داد و از س��وی دیگر فرصتی را پدی��د آورد تا احزاب کوچک‬ ‫و کم‌طرفدار که عمدت��ا از احزاب چپ‪ ،‬س��کوالر و غربگرا‬ ‫هس��تند‪ ،‬به جنجال‌آفرین ی‌ه��ای تبلیغات��ی و مبتنی بر‬ ‫اهداف انتخاباتی خود دس��ت بزنند‪ .‬البت��ه پیدایش چنین‬ ‫شرایطی در تونس‪ ،‬با خش��ونت‌آفرین ی‌های غی ر‌منتظره و‬ ‫فضاسازی‌های رس��انه‌های غربی و عربی امکان‌پذیر شد‬ ‫و با ایجاد ی��ک بحران اجتماعی‪ ،‬نظم و امنیت ش��هرهای‬ ‫تونس را نشانه رفت؛ بحران فوق‌العاده و پی ش‌بینی نشده‌ای‬ ‫که ارکان سیاسی برخاس��ته از انقالب تونس را یکی بعد از‬ ‫دیگری فراگرفت‪ .‬در این بحران‪ ،‬انگشت اتهام معترضان به‬ ‫اشتباه به سوی حزب النهضت و آن بخش از این حزب که‬ ‫زمام امور را در قوه مجریه به‌دس��ت دارد‪ ،‬نشانه رفت‪ .‬حال‬ ‫آنکه باتوجه به جایگاه بس��یار ضعیف حزب ملی دموکرات‬ ‫(تحت سرپرستی «بالعید») و نقش بسیار اندک این حزب‬ ‫در ساختار سیاسی جدید تونس‪ ،‬بسیار واضح بود که حزب‬ ‫النهضت در ترور بالعید نقش��ی نداش��ته و تنها زیان‌های‬ ‫متعدد ناشی از این ترور را متحمل شده است‪ .‬ب راساس نتایج‬ ‫انتخابات سال گذش��ته مجلس موسسان‪ ،‬حزب چپ‌گرای‬ ‫ملی دموکرات (رس��ما مارکسیس��ت) از مجموع آرای چهار‬ ‫میلیونی واجدین ش��رایط‪ ،‬تنها ‪ 33‬هزار رای کس��ب کرده‬ ‫‪49‬‬
‫بين‌الملل‬ ‫بود و از مجموع ‪ 217‬کرس��ی این مجلس‪ ،‬فقط و فقط یک‬ ‫کرسی را در اختیار داشت‪ .‬بدیهی است چنین حزبی‪ ،‬آن هم‬ ‫با گرایش مارکسیستی‪ ،‬قابلیت الزم را ب رای تبدیل‌شدن به‬ ‫حزبی بزرگ و فراگیر نداشت و به اصطالح‪ ،‬جای هیچ یک‬ ‫از احزاب تونس را تنگ نم ی‌کرد‪ .‬به عبارت دیگر‪ ،‬این حزب‬ ‫به هیچ‌وجه نم ی‌توانس��ت (و نخواهد توانست) در محیط‬ ‫مذهبی تونس به رقیبی جدی ب رای احزاب این کش��ور‪ ،‬به‬ ‫ویژه حزب بزرگ و پرطرفدار النهضت (به رهبری شخصیت‬ ‫شناخته‌شده‌ای چون راشد الغنوشی) تبديل شود‪ .‬بنابر این‬ ‫فرضی ه‌ها و س��ناریو‌های دیگری در خص��وص ترور بالعید‬ ‫مطرح شد و باتوجه به منافعی که از مورد اتهام قرار گرفتن‬ ‫حزب النهضت‪ ،‬متوجه احزاب غربگرا م ی‌شد‪ ،‬انگشت اتهام‬ ‫به س��وی آنها و حامیانشان در س��روی س‌های اطالعاتی و‬ ‫امنیتی غرب نش��انه رفت‪ .‬در این دسته از احزاب‪ ،‬عالوه بر‬ ‫احزاب لیبرال‪ ،‬چپ و س��کوالر‪ ،‬افراطیون مذهبی مخالف‬ ‫با حزب النهضت نیز قرار داش��تند و بالفاصل��ه بعد از ترور‬ ‫«شکری بالعید»‪ ،‬بهره‌برداری‌های سیاسی و انتخاباتی را از‬ ‫این واقعه آغاز کردند‪ .‬این به معنای عمی ق‌تر شدن شکاف‬ ‫موجود میان سکوالرها و افراطیون مذهبی و حزب النهضت‬ ‫بود و مقامات و رهب ران اين حزب را مقابل طیف متنوعی از‬ ‫گرایش‌ها یا جبهه‌هایی مرکب از این دسته از احزاب عمدتا‬ ‫کوچک قرار م ی‌داد؛ چنان‌که در پی بحران ناش��ی از ترور‬ ‫بالعید‪ ،‬بازار ائتالف و به هم پیوس��تن این احزاب‪ ،‬به بازاری‬ ‫گرم تبدیل ش��د‪ .‬البته همین امر نیز س��بب شد تا صحنه‬ ‫رقابت‌های حزبی در تون��س و چگونگی صف‌بندی جریان‬ ‫سیاسی و عقیدتی در آن‪ ،‬به صورت روشن‌تری نمایان شود‪.‬‬ ‫به ه��ر ترتیب‪ ،‬ش��اید هی��چ واقع ه‌ای بی��ش از ترور‬ ‫«ش��کری بالعید» دبیرکل حزب کوچک و چپگرای «ملی‬ ‫دموکرات»‪ ،‬نم ی‌توانس��ت از حساسی ت‌های موجود در این‬ ‫مرحله از انق�لاب و تاریخ تون��س پرده ب��ردارد و ضوابط و‬ ‫ش��رایطی که بر روند تحوالت جاری این کشور حاکم است‬ ‫را نمایان سازد‪ .‬تا پیش از ترور بالعید‪ ،‬تصویری نامشخص‬ ‫از روند فعالی ت‌های حزب��ی و گرایش‌ها و جهت‌گیری‌های‬ ‫احزاب رقیب این کشور ارائه م ی‌شد که تنها بیانگر فضای‬ ‫ملتهب در صحنه سیاس��ی تونس بود؛ ای��ن در حالی بود‬ ‫که باوجود نزدیک‌تر ش��دن زم��ان انتخاب��ات پارلمانی و‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری (اواخر بهار آینده) حتی احزاب تونس��ی‬ ‫هیچ ارزیابی دقیقی از اوضاع تونس نداشتند و عالوه بر آن‬ ‫به همین تناس��ب و به همین علت‪ ،‬هیچ راهبرد روشنی را‬ ‫ب رای ورود به صحنه انتخاباتی تابستان آینده تدوین نکرده‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪50‬‬ ‫بودند‪ .‬همان‌طور که اشاره شد‪ ،‬واقعه ترور بالعید در ابتدا این‬ ‫تصور را به وجود آورد که حزب بزرگ تونس (حزب النهضت)‬ ‫ب رای برداشتن موانع از سر راه خود درصدد حذف رقبا برآمده‬ ‫اس��ت‪ ،‬اما کم‌‌کم و به‌تدریج این واقعیت آش��کار ش��د که‬ ‫جریانات دیگری در کار است که نه‌فقط مبارزات انتخاباتی‪،‬‬ ‫بلکه روند تدوین و تصویب قانون اساسی را تحت تاثیر قرار‬ ‫داده و از فضای نس��بتا ناآرام تونس و برخی نارضایت ی‌های‬ ‫ناشی از برطرف نشدن مشکالت اقتصادی‪ ،‬به سود برپایی‬ ‫صحنه‌هایی ناآرام‌تر و دامن زدن به خشونت‌های خیابانی‬ ‫بهره‌برداری م ی‌کند؛ به عبارت دیگ��ر واقعه ترور «بالعید»‬ ‫همانند جرقه‌ای ب��ر انبار باروت مجموع��ه‌ای از نارضایتی‬ ‫موجود عمل کرد و در وهله نخس��ت این واقعیت را آشکار‬ ‫ساخت که ش��رایط ش��کننده‌ای بر اوضاع سیاسی تونس‬ ‫حاکم اس��ت و در وهله دوم این موضوع را به اثبات رس��اند‬ ‫که مجموعه احزاب س��کوالر با وجود ضع ف‌هایی که ب رای‬ ‫دسترسی به پیروزی انتخاباتی دارند‪ ،‬توانایی ایجاد آشوب و‬ ‫به‌هم ریختن اوضاع را در خود به وجود آورده‌اند‪ .‬این همان‬ ‫توانایی است که نه‌‌فقط تهدیدی ب رای حزب النهضت‪ ،‬بلکه‬ ‫تهدیدی جدی علی��ه تونس در مرحله گ��ذار و انتقالش به‬ ‫مراحل بعدی انقالب تلقی م ی‌ش��ود‪ .‬عالوه بر این هریک‬ ‫از اح��زاب کوچک و بزرگ تون��س با ارزیاب��ی اجتماعات و‬ ‫تجمعاتی که در مخالفت یا موافقت با دولت موقت تونس‬ ‫برگزار ش��د‪ ،‬نه‌تنه��ا از موقعیت و می زان محبوبی ت‌ش��ان‬ ‫درمیان مردم آگاهی بیشتری پیدا کردند‪ ،‬بلکه در واکنش به‬ ‫تحرکات احزاب رقیب‪ ،‬تحرکات گسترده‌تری در مخالفت با‬ ‫حزب‌النهضت و به‌منظور کسب جایگاه مطلوب‌تر اقتصادی‬ ‫از خود نشان دادند‪ .‬به هرترتیب واقعه ترور بالعید‪ ،‬به نقطه‬ ‫اوجی ب رای اندیشیدن به منافع حزبی و گروهی تبدیل شد‬ ‫و این واقعیت بس��یار مهم را نیز نمایان ساخت که جامعه‬ ‫تونس‪ ،‬متفاوت با دوسال پیش‪ ،‬از اندیشیدن به منافع ملی‬ ‫فاصله م ی‌گیرد و به سوی اندیش��یدن به منافع گروهی و‬ ‫حزبی در حرکت است‪ .‬امری که قدرت‌های غربی ذی‌نفوذ‬ ‫در ش��مال آفریقا به عناوین مختلف و به‌صورت مستقیم و‬ ‫غیرمستقیم از آن حمایت م ی‌کنند و این درحالی است که‬ ‫بر این امر به خوبی واقفند که تاخیر در تدوین قانون اساسی‬ ‫جدید و اختالفات فلج کننده درون‌ساختاری‪ ،‬همانند زهری‬ ‫کش��نده‪ ،‬انقالب مردم تونس را از پا م ی‌اندازد و این همان‬ ‫خطری اس��ت که س��ران حزب النهضت‪ ،‬به‌طور موکد و با‬ ‫مصاحب ه‌ها و بیانی ه‌های هفته گذشته‌شان نسبت به وقوع‬ ‫آن هشدار دادند‪g .‬‬ ‫اروپا‬ ‫توطئه عقاب‬ ‫نقشه آمريكا براي‬ ‫تسلط بر منطقه سيبري‬ ‫و سرزمين شرق دور روسيه‬ ‫نویسنده‪ :‬سیمون شاستر ‪ /‬مترجم‪ :‬آزاده کشوردوست‬ ‫ی با تمامی‬ ‫طی دو هفته گذشته‪ ،‬یک طرح توطئه قدیم ‌‬ ‫‌پیچیدگ ی‌های آن راه خود را به رس��انه‌های روسیه باز کرده‬ ‫اس��ت؛ یادگاری از گزارش‌های ش��فاهی دوران جنگ س��رد‬ ‫درباره آمریکای تشنه به خون که تاکید م ی‌کند واشنگتن با‬ ‫طرح‌ریزی نقشه‌ای جدید به‌دنبال تسلط بر منطقه سیبری و‬ ‫سرزمی ن‌های شرق دور روسیه است‪ .‬دیدگاه عمومی این است‬ ‫که آمریکای ی‌ها تصمیم دارند طی چندین نسل‪ ،‬سرپرستی‬ ‫کودکان یتیم این مناطق دورافتاده را ب ر‌عهده بگی رند و زمانی‬ ‫که جمعیت به اندازه کافی تخلیه ش��د‪ ،‬به آس��انی وارد این‬ ‫سرزمی ن‌ها شده و کنترل منابع غنی نفت‪ ،‬گاز‪ ،‬الماس و فلز‬ ‫آن را بدون ریختن حتی یک قطره خون در دست بگیرند‪ .‬با‬ ‫گردش در فضای وبالگ‌های روس و همچنین گفت‌وگو با‬ ‫عاب ران در قطارهای زیرزمینی مس��کو م ی‌توان نسخه‌های‬ ‫متفاوتی از این افس��انه را ش��نید‪ .‬اما آنچه این‌بار مس��اله را‬ ‫متفاوت می‌‌کند منبعی است که این ماجرا توسط آن نقل شده‬ ‫است؛ این بار «پاول آستاخوف» کمیسیونر کاخ کرملین در‬ ‫امور حقوق کودکان است که این داستان را ب رای افرادی که به‬ ‫شنیدن آن تمایل دارند‪ ،‬نقل م ی‌کند‪.‬‬ ‫آس��تاخوف به‌عنوان بلندپایه‌ترین مقام‌ رسمی که به‬ ‫مسائل مربوط به کودکان روس رس��یدگی م ی‌کند‪ ،‬همواره‬ ‫تا اواخر شب در حال کار کردن است‪ .‬او که ظاهری بسیاری‬ ‫آراسته و قدرت بیانی قوی دارد‪ ،‬در اتخاذ تصمیم ماه گذشته‬ ‫میالدی روسیه مبنی بر ممنوعیت ب ر‌عهده گرفتن حضانت‬ ‫کودکان روس توسط ش��هروندان آمریکایی‪ ،‬نقشی کلیدی‬ ‫داشت‪.‬‬ ‫قانون ممنوعیت حضانت با تشویق «والدیمیر پوتین»‬ ‫رئی س‌جمهوری روسیه در پارلمان این کشور نیز به تصویب‬ ‫رسید‪ .‬این اقدام نوعی واکنش تالف ی‌جویانه به بخشی از قانون‬ ‫حقوق بشری آمریکا موسوم به «ماگنیتسکی» است که برخی‬ ‫مقام‌های روس که از نظر واشنگتن فاسد هستند را از دریافت‬ ‫روادید آمریکا منع م ی‌کند‪ .‬همین مساله باعث شده است که‬ ‫قانون منع حضانت در داخل روسیه بازخوردهای منفی داشته‬ ‫باشد‪ .‬ده‌ها هزار تن از شهروندان روسیه ماه گذشته میالدی‬ ‫تظاه راتی در مسکو برگزار کرده و طی آن پوتین را به استفاده‬ ‫ابزاری از ک��ودکان یتیم در جنگ دیپلماتیک با واش��نگتن‬ ‫متهم کردند‪ .‬ب ر‌اساس نتیجه نظرس��نجی که اخی را توسط‬ ‫مرکز «لوادا» انجام ش��د‪ 40 ،‬درصد ش��رکت‌کنندگان در این‬ ‫نظرسنجی معتقد بودند که این نشانه دورویی و عوام‌فریبی‬ ‫روسیه است که تالش م ی‌کند قانون منع حضانت را هدیه‌ای‬ ‫به ایتام روس جلوه دهد‪.‬‬ ‫واکنش کرملین – که هم��واره ب رای بهره‌ب��رداری از‬ ‫تعصبات جنگ سرد تالش کرده است ‪ -‬تحریک احساسات‬ ‫ضدآمریکایی بود که بعد از بحران موشکی کوبا به ندرت دیده‬ ‫شده است‪ .‬رسانه‌های دولتی و قانونگذاران روس تیرهای خود‬
‫بين‌الملل‬ ‫بعد‪ ،‬پوتین با عفو این شهروند آمریکایی موافقت کرده و وی‬ ‫به خانه خود در ایالت «پنسیلوانیا» بازگشت‪.‬‬ ‫روند برگزاری این دادگاه عالوه ب��ر رایزنی ب رای صدور‬ ‫فرمان عفو توس��ط کرملین‪ ،‬دوس��تان قدرتمندی را نیز در‬ ‫واش��نگتن ب رای آس��تاخوف به همراه آورد‪ .‬دو ماه بعد از این‬ ‫دادگاه‪ ،‬آس��تاخوف ب رای س��خنرانی درباره چالش‌های نظام‬ ‫قضایی روسیه به کنگره آمریکا دعوت شد و سخنرانی بسیار‬ ‫تاثیرگذاری ارائه کرد‪ .‬همان س��ال‪« ،‬جان پترسون» سناتور‬ ‫س��ابق جمهوریخواه ایالت‌پنس��یلوانیا یکی از کرس ی‌های‬ ‫دانشجویی دانشگاه پیتسبورگ را به آستاخوف اختصاص داد‪.‬‬ ‫پروفسور «رونالد ب رند» که مسئول امور بی ن‌الملل این دانشگاه‬ ‫بود نیز با تاکید بر اینکه «آستاخوف در پرونده پاپ به آمریکا‬ ‫کمک کرده اس��ت»‪ ،‬در تصمیم دانش��گاه ب رای ارائه کمک‬ ‫مالی به این شهروند روس نقشی کلیدی داشت‪ .‬به‌دنبال این‬ ‫تصمیم‪ ،‬آستاخوف به همراه همسر و دو پسر نوجوانش سال‬ ‫بعد را به تحصیل در پیتسبورگ پرداخت‪.‬‬ ‫به گفته آستاخوف‪ ،‬او در آن س��ال‌ها تالش کرد بعد از‬ ‫بازگشت به روسیه‪ ،‬بخشی از نظام قانونی آمریکا را به کشورش‬ ‫منتقل کند‪ .‬او در دادگاه‌های سیاسی متعددی به‌عنوان وکیل‬ ‫ایفای نقش کرد‪ ،‬ولی در اکثر موارد خود را با مواضع کرملین در‬ ‫تضاد م ی‌دید‪ .‬او طی سال‌های ‪ 2004‬تا ‪ 2009‬میالدی مجری‬ ‫ب رنامه تلویزیونی «س��اعت قضاوت» بود و توانست تا حدی‬ ‫در ایجاد برخی تغیی رات موثر باش��د‪ .‬آس��تاخوف همچنین‬ ‫چندین رمان و کتاب حقوقی نوشت و در سال ‪ 2003‬میالدی‬ ‫و بالفاصه بعد از تهاجم آمریکا به ع راق‪ ،‬با درخواس��ت ب رای‬ ‫پذیرش وکالت صدام‪ ،‬دیکتاتور سابق ع راق در دادگاه کیفری‬ ‫بی ن‌المللی‪ ،‬نام خود را س��ر زبان‌ها انداخت‪ .‬ب رند نسخه‌ای از‬ ‫این درخواست که به سفارت واش��نگتن در مسکو و خطاب‬ ‫به «جورج بوش» رئی س‌جمهوری سابق آمریکا نوشته شده‬ ‫بود را دریافت کرد‪ .‬ب رند درباره این نامه گفته اس��ت‪« :‬به نظر‬ ‫م ی‌رسد آستاخوف شامه سیاسی دارد‪ .‬او از جمله افرادی است‬ ‫که بیشترین مهارت را در تبلیغ خود دارند‪».‬‬ ‫آستاخوف که از برند به‌عنوان یک مربی و «استادی از‬ ‫جانب خدا» نام م ی‌برد‪ ،‬این مساله که نامه او یک شیرین‌کاری‬ ‫تبلیغاتی بوده است را رد کرده و تاکید م ی‌کند که حتی دادگاه‬ ‫نورمبرگ هم وکیل مدافع داش��ت‪ .‬او س��پس در سال ‪2007‬‬ ‫میالدی جنبش��ی ملی تحت عن��وان «زا پوتینا» به معنای‬ ‫«ب رای پوتین» را تاس��یس کرد که نوعی کل��وب هواداران‬ ‫رئی س‌جمهوری روسیه بود‪ .‬یک سال بعد آستاخوف به‌عنوان‬ ‫کمیسیونر کرملین در امور حقوق کودکان انتخاب شد؛ هر‬ ‫چند تنها صالحیت او قدرت س��خنوری و سه پسرش بودند‪.‬‬ ‫تصدی این سمت توسط آستاخوف با گزارش‌های پ راکند‌ه و‬ ‫گاه و ب ی‌گاهی از سوءاستفاده از کودکان روس توسط والدین‬ ‫غ ربی بود که آنها را به فرزندی پذیرفته بودند‪ .‬هر بار که چنین‬ ‫اتفاقی م ی‌افتاد‪ ،‬آستاخوف از ه ‌ر تریبون ممکن ب رای محکوم‬ ‫ک��ردن حضانت کودکان روس توس��ط ش��هروندان خارجی‬ ‫استفاده م ی‌کرد‪.‬بر مبنای آماری که دولت روسیه اعالم کرده‬ ‫است‪ ،‬طی ‪ 20‬سال گذش��ته‪ 19 ،‬مورد کشته شدن کودکان‬ ‫یتیم روس که توسط والدین آمریکایی به فرزندی پذیرفته‬ ‫شده‌اند‪ ،‬گزارش شده است‪ .‬این حوادث در اثر ب ی‌احتیاطی‬ ‫یا سوءاستفاده والدین آمریکایی صورت گرفته و در مقایسه‬ ‫با پرونده مشابه ایتام روس که توسط شهروندان این کشور‬ ‫به فرزندی پذیرفته ش��ده‌اند‪ ،‬بس��یار کمتر اس��ت‪ .‬با این‬ ‫وجود آس��تاخوف اخی را در یکی از برنامه‌های تلویزیونی به‬ ‫گزارش‌های وحشتناکی از حلقه‌های سوءاستفاده از کودکان‬ ‫و شبکه‌های شکنجه کودکان در آمریکا اشاره کرده بود‪ .‬او‬ ‫تاکید کرد که ای��ن گزارش‌ها تصویر صحیح و درس��تی از‬ ‫تاریخ حضانت در آمریکا ارائه نم ی‌کن��د ولی در عین حال‬ ‫گفت که حتی یک نمونه از این پرونده‌ها کافی است تا حق‬ ‫حضانت کودکان روس توس��ط خارج ی‌ها را محکوم کنیم‪.‬‬ ‫او همچنین گفته اس��ت که حضانت کودکان روس توسط‬ ‫خارج ی‌ها اعم از آمریکای ی‌ها‪ ،‬فرانسوی‌ها و ایتالیا‌ی ی‌ها به‬ ‫تاریخ خواهد پیوست؛ این مس��اله‌ای است که ما خودمان‬ ‫باید با آن کنار بیاییم‪ .‬او همچنین قضاوت درباره اینکه آیا‬ ‫قانون ممنوعیت حضانت ایتام روس توس��ط آمریکای ی‌ها‬ ‫پاسخ مس��تقیمی‌به قانون ماگنیتسکی اس��ت یا خیر را‬ ‫به دیپلمات‌ها واگذار کرد‪ .‬وی در این‌ب��اره گفت‪« :‬آنچه از‬ ‫استادهایم در پیتسبورگ آموخته‌ام این است که یک عمل‬ ‫غیردوستانه باید با عمل غیردوستانه دیگر پاسخ داده شود‪.‬‬ ‫چه واکنش��ی از اهمیت کمتری برخوردار است؟ اقتصادی‪،‬‬ ‫سیاسی‪ ،‬اجتماعی‪ .‬پاسخ آن را نم ی‌دانم‪».‬بناب راین در شرایط‬ ‫فعلی آستاخوف تصمیم گرفته است با قانون منع حضانت‬ ‫ایتام روس توس��ط آمریکای ی‌ها موضعی تالف ی‌جویانه در‬ ‫ب رابر قانون ماگنیتسکی اتخاذ کند‪.‬‬ ‫به همین دلیل تئوری تخلیه‌‌سیبری اگر هیچ کاربردی‬ ‫نداشته باشد‪ ،‬م ی‌تواند ب رای منحرف کردن اذهان عمومی‬ ‫وس��یله‌ای کارآمد باش��د‪ .‬او اخی را در مصاحبه ب��ا روزنامه‬ ‫«روسیسکایا گازتا» جزئیات بیشتری از این تئوری را تشریح‬ ‫کرد‪ .‬وی تاکید کرد‪« :‬من از تئوری‌های توطئه‌آمیز حمایت‬ ‫نم ی‌کنم ولی در هر حال حقیقت‪ ،‬حقیقت اس��ت‪ .‬برخی‬ ‫تئوری‌ها حاکی از آن اس��ت که تخلیه ی��ک منطقه منجر‬ ‫به اش��غال آن منطقه توس��ط افرادی م ی‌ش��ود که اهداف‬ ‫توسع ه‌طلبانه در سر دارند‪».‬به گفته شاستر‪ ،‬آستاخوف یک‬ ‫هفته قبل از آن در دفترش از موقعیت تبلیغاتی که قانون‬ ‫ممنوعیت حضانت ایتام روس توسط آمریکای ی‌ها برای او‬ ‫ایجاد کرده بود لذت م ی‌برد‪ .‬زمانی که یک گروه فیلمبرداری‬ ‫در حال ترک دفتر کار او بود‪ ،‬گروهی دیگر خود را ب رای ورود‬ ‫به دفتر آماده م ی‌کرد و به نظر م ی‌رس��ید آستاخوف به‌طور‬ ‫خستگ ی‌ناپذیری حرف ب رای گفتن دارد‪ .‬او گفت‪« :‬کمیسر‬ ‫چه کسی است؟ کسی که باید پاسخگوی مسائل عقیدتی‬ ‫و روح نظامی کشور باش��د‪ .‬او رهبری حمله را بر عهده دارد‪.‬‬ ‫عقب‌نشینی و تهدید س��رزمین مادری هرگز!مسکو پشت‬ ‫ماست‪ .‬این تعریفی از من است‪g ».‬‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫را به سمت آمریکا نش��انه گرفته و در این راه از ادبیاتی تند و‬ ‫منتقدانه ب رای تاکید بر مل ی‌گرایی‪ ،‬بیگانه‌س��تیزی و مقابله‬ ‫با ارائه اطالعات نادرست اس��تفاده کردند‪ .‬آستاخوف یکی از‬ ‫سردمداران این مبارزه بود‪ .‬سه‌شنبه چند هفته قبل‪ ،‬آستاخوف‬ ‫میهمان یک ب رنامه گفت‌وگوی تلویزیونی تحت عنوان «ماما‬ ‫آمریکا» بود که روی این مس��اله تاکید داش��ت که حضانت‬ ‫کودکان توسط خارج ی‌ها بازار «خرید و فروش کودکان» را گرم‬ ‫خواهد کرد‪ .‬در این ب رنامه از آمریکای ی‌ها به‌عنوان «خریداران‬ ‫در معامله ایتام» نام برده ش��د و این در حالی بود که بخش‬ ‫عمده‌ای از برنامه روی «فرقه‌های تمامی ت‌گرا» متمرکز بود‬ ‫و در درجه اول به مسیحیان پنطیکاستی که به تالش ب رای‬ ‫سوءاس��تفاده از کودکان ب ی‌پناه روس متهم هس��تند‪ ،‬اشاره‬ ‫داشت‪ .‬این ب رنامه در یک هفته عادی‪ ،‬میلیون‌ها بیننده دارد‪.‬‬ ‫«سیمون شاستر» ستون‌نویس مجله تایم در این‌باره‬ ‫م ی‌گوید‪« :‬روزی که این برنامه پخش ش��د‪ ،‬آستاخوف من‬ ‫را به دفترش دعوت کرد تا درباره برخی مس��ائل مربوط به‬ ‫کرملین با یکدیگر گفت‌وگو کنیم؛ مسائلی که تالش کرده‬ ‫بود آن را به نفع یک گزارش��گر آمریکایی زمینه‌چینی کند‪.‬‬ ‫آستاخوف گفت که به اعتقاد او این مساله که آمریکای ی‌های‬ ‫با ایمان کودکان بیمار روس را ب��ه فرزندی قبول م ی‌کنند‪،‬‬ ‫قابل‌تقدیر است‪ ،‬ولی در شرایط فعلی ما باید به یک پرسش‬ ‫اساسی درباره خودمان پاس��خ دهیم‪ .‬ما چه هستیم؟ یک‬ ‫ملت بدون ریشه و سنت؟ یا مردمی که به نس ل‌های آینده‬ ‫پاس��خ م ی‌دهند؟ آیا ما مردم بدون احساس��ی هستیم که‬ ‫نم ی‌توانند به ایتام خود کمک کنند و ب رای قبول حضانت‬ ‫فرزندانشان روی آمریکای ی‌ها حساب باز کرده‌اند؟ یا خودمان‬ ‫م ی‌توانیم این کار را انجام دهیم؟»‬ ‫شاستر ادامه داد‪« :‬آستاخوف بعد از آن نسخه‌ای از نظریه‬ ‫«تخلیه جمعی ت‌س��یبری» را داد که یک هفته قبل از آن در‬ ‫یک کنف رانس خبری در مسکو درباره آن صحبت کرده بود‪.‬‬ ‫او سپس این پرسش را مطرح کرد که چرا آمریکای ی‌ها عمدتا‬ ‫کودکان را از بخش شرقی روسیه به فرزندی قبول م ی‌کنند و‬ ‫این آمار در بخش‌های غ ربی روسیه به‌شدت پایی ن‌تر است؟»‬ ‫نخستین پاس��خی که به ذهن من رس��ید این بود که شاید‬ ‫کودکان یتیم سیبری بیشتر از کودکانی که در مسکو زندگی‬ ‫م ی‌کنند‪ ،‬به کمک نیاز داشته باش��ند‪ .‬ولی پاسخ آستاخوف‬ ‫چیز دیگری بود‪ .‬به گفته وی‪« ،‬مادلین آلب رایت» وزیر خارجه‬ ‫پیش��ین آمریکا گفته اس��ت که برخورداری روسیه از بخش‬ ‫عمده منابع طبیعی جهان غیرعادالنه اس��ت‪ .‬این جمله که‬ ‫وزیر خارجه پیشین آمریکا بیان یا حتی فکر کردن به آن را نیز‬ ‫رد کرده است‪ ،‬بخشی از اساس تئوری است که روس‌ها درباره‬ ‫توطئه آمریکا در سر دارند‪.‬‬ ‫شاید حوزه اطالعات آستاخوف بسیار گسترده باشد و او‬ ‫پیش از آنکه در سال ‪ 2008‬میالدی به‌عنوان کمیسر کرملین‬ ‫(ترجمه‌ای که خود ب رای سمتش م ی‌پسندد) انتخاب شود‪ ،‬هم‬ ‫در واشنگتن و هم در مسکو وکیلی مورد احترام بود‪ .‬نخستین‬ ‫حضور او در عرصه بی ن‌المللی در سال ‪ 2000‬میالدی و زمانی‬ ‫بود که والدیمیر پوتی��ن به‌عنوان رئی س‌جمهوری روس��یه‬ ‫انتخاب شد‪ .‬آس��تاخوف در آن س��ال وکالت «ادموند پاپ»‬ ‫نخستین ش��هروند آمریکایی که بعد از چهار دهه به اتهام‬ ‫جاسوسی در روس��یه بازداشت م ی‌ش��د را ب ر‌عهده گرفت‪ .‬او‬ ‫با سبک نمایش��ی ویژه خود جلس��ه نهایی دفاع از پاپ را با‬ ‫ارائه برگه‌ای که در آن مستندات خود را به‌طور قافی ه‌دار ارائه‬ ‫کرده بود‪ ،‬به پایان رساند و در خارج از محوطه دادگاه نیز علیه‬ ‫توهم جاسوسی که نظام قضایی روس��یه با آن درگیر است‪،‬‬ ‫اظهارنظرهایی انجام داد‪ .‬هی چ‌کدام از این تالش‌ها موثر نبود‬ ‫و پاپ به تحمل ‪ 20‬س��ال زندان محکوم شد ولی یک هفته‬ ‫منبع‪ :‬تایم‬ ‫‪51‬‬
‫آفريقا‬ ‫پاييزعربي‬ ‫ویوینا والت ‪ /‬ترجمه‪ :‬پوریا محمدی‬ ‫خطر گسترش راديكاليسم در شمال آفريقا قوت گرفت‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مردم الجزایر با اندیش��ه درباره وضعیت فعلی کش��ور‬ ‫همسایه و هم‌مرز خود‪ ،‬به احساسات ضد و نقیضی م ی‌رسند‪.‬‬ ‫هرچند تونس عن��وان زادگاه بهار ع ربی را یدک م ی‌کش��د و‬ ‫پایه گذار تغیی راتی سیاس��ی و انقالبی در جهان عرب ش��د‬ ‫که حتی دامنه آن به خاورمیانه هم رس��ید‪ ،‬ولی بادهای این‬ ‫تغییر هرگز به س��وی الجزایر وزیدن نگرفت‪ .‬حاال‪ ،‬ترور یکی‬ ‫از برجس��ته‌ترین سیاستمداران س��کوالر در پایتخت تونس‪،‬‬ ‫مخالفان دولت اسالمگرای این کش��ور را در اعتراض به این‬ ‫ترور به خیابان‌ها کشانده است؛ معترضانی که دولت را ب ‌هدلیل‬ ‫تشویق و پروبال دادن به خش��ونت‌های افراط‌گرایانه مقصر‬ ‫م ی‌دانند؛ اعتراض‌های��ی که م ی‌رود تا ب��ه بحرانی جدید در‬ ‫تونس تبدیل شود‪ .‬در کشور همسایه‪ ،‬مردم الجزایر معتقدند‬ ‫که به اندازه کافی دچار هرج و مرج هستند‪ .‬در دهه ‪ 90‬جنگ‬ ‫داخلی بین رژیم الجزایر و اسالمگرایان تندرو منجر به مرگ‬ ‫نزدیک به ‪ 200‬ه��زار نفر از مردم این کش��ور ش��د‪ .‬ه راس از‬ ‫گسترش و نفوذ موج اس�لامی به الجزایر تا حد زیادی مانع‬ ‫از بروز هرگونه انقالب به س��بک بهار ع رب��ی در ب رابر دولت‬ ‫خودکامه عبدالعزیز بوتلفیقه شده است؛ حکومتی که اقتدار‬ ‫خود را بر مبنای توانایی بر سرکوب رادیکالیسم اسالمی بنیان‬ ‫نهاده است‪ .‬در واقع طبق گزارش‌های رسیده و مصاحب ه‌های‬ ‫انجام شده در الجزیره‪ ،‬پایتخت این کشور ‪ 36‬میلیون نفری‬ ‫و نفت‌‌خیز‪ ،‬تعدادی از مصاحب ه‌ش��وندگان در دو روز گذش��ته‬ ‫گفتند که ظهور ش��ب ه‌نظامیان‬ ‫اس�لامگرا در تون��س ب��ه طرز‬ ‫دردناکی ب رایشان آشناست؛ روند‬ ‫وقایعی که به اعتقاد آنها از سال‌ها‬ ‫خشونت در کشور همسایه خبر‬ ‫م ی‌دهد‪ .‬چندین الجزایری گفتند‬ ‫این واقعیت که تونس��ی‌االصل‬ ‫بودن ‪ 11‬نف��ر از اف��رادی که در‬ ‫حمل��ه تروریس��تی ب��ه میدان‬ ‫گازی عی ن‌امیناس‪ ،‬این منطقه‬ ‫را به محاص��ره خ��ود درآوردند‪،‬‬ ‫تکان‌دهن��ده اس��ت؛ حمله‌ای‬ ‫که طی آن تع��داد زیادی از اتباع‬ ‫خارجی از جمله اتباع آمریکایی‪،‬‬ ‫انگلیس��ی و نروژی و همچنین‬ ‫کارگ��ران ای��ن تاسیس��ات به‬ ‫گروگان گرفته شده و نزدیک به‬ ‫‪ 37‬خارجی طی این گروگانگیری‬ ‫کش��ته ش��دند‪ .‬ناظم زویوئکه‪،‬‬ ‫مدیرعامل س��ابق شرکت ملی‬ ‫گاز و نفت الجزایر‪( ،‬سوناتراش)‪،‬‬ ‫م ی‌گوید‪« :‬این احتم��ال وجود‬ ‫دارد ک��ه مردم تون��س با همان‬ ‫وضعیتی روبه‌رو شوند که الجزایر‬ ‫در دهه ‪ 90‬درگیر آن بود‪».‬‬ ‫فک��ر ک��ردن ب��ه نحوه‬ ‫و س��بک تح��والت تون��س‬ ‫ـ حت��ی تحوالت پرش��ور و سرمس��ت کننده اواخ��ر ‪ 2010‬و‬ ‫اوایل ‪ 2011‬ـ در اغلب مردم الجزایر هی��چ رغبت و انگیزه‌ای‬ ‫ایجاد نم ی‌کن��د‪ .‬در حالی که جوانان ممکن اس��ت در مورد‬ ‫عدم‌وجود فرصت‌ه��ای اقتصادی و آزادی‌های سیاس��ی به‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪52‬‬ ‫تلخی گله‌مند باش��ند‪ ،‬ولی زمانی که از آنه��ا درباره احتمال‬ ‫ی س��وال م ی‌شود با حالتی واهمه‌‌زده‬ ‫وقوع یک انقالب مردم ‌‬ ‫پاس��خ منفی م ی‌دهند‪ .‬وقتی ای��ن س��وال را از بوجما رحمه‬ ‫‪ 22‬ساله و دانش��جوی مدیریت در دانشگاه الجزایر پرسیدیم‪،‬‬ ‫گفت «نه‪ ،‬نه‪ ،‬نه‪ .‬ما قبل از مردم تونس تروریس��م و وحشت‬ ‫را از س��ر گذرانده‌ایم‪ .‬هرچه در حال حاضر در تونس در حال‬ ‫وقوع اس��ت‪ ،‬قبال ب رای ما اتف��اق افتاده و ما ب��ه هیچ عنوان‬ ‫حاضر نیس��تیم به گذش��ته برگردیم»‪ .‬اخباری که از تونس‬ ‫م ی‌رسد نگران‌کننده است‪ .‬یکی از پیشروترین سیاستمداران‬ ‫س��کوالر این کش��ور و منتقد سرس��خت دولت اسالمگرای‬ ‫تونس‪ ،‬صبح روز چهارشنبه گذش��ته (‪ 6‬فوریه‪ 18/‬بهمن) در‬ ‫مقابل خانه خود در پایتخت هدف گلول��ه قرار گرفت و پس‬ ‫از انتقال به بیمارس��تان درگذشت‪ .‬گلوله‌های شلیک شده به‬ ‫سمت شکری بالعید از ناحیه سر و گردن وی را مجروح کرده‬ ‫بودند‪ .‬ش��کری بالعید‪ ،‬رهبر حزب متح��د میهنی دموکرات‬ ‫تونس بود که حزبی الئیک اس��ت‪ .‬این ترور ظاه را توس��ط‬ ‫دو مرد جوان که روی موتور س��وار بودند و کمی بعد از ساعت‬ ‫‪ 8‬صبح انجام شد‪ .‬پس از این ترور هزاران نفر از مردم تونس‬ ‫به خیابان‌های پایتخت و شهر سیدی بوزید ریختند؛ شهری‬ ‫که محل تولد انقالب یاس تونس در دس��امبر س��ال ‪ 2010‬و‬ ‫سرمنشا و الهام‌گر بهار ع ربی بود و محمد بوعزیزی با سوزندان‬ ‫خود آتش انقالبی را روشن کرد که منجر به سقوط دیکتاتوری‬ ‫بیست و‌چهار‌ساله زین‌العابدین بن‌علی شد‪ .‬مردم تونس که‬ ‫به تازگی دومین س��الگرد این انقالب را جشن گرفته بودند‪،‬‬ ‫مبهوت و گیج از ضربه این ترور‪ ،‬فریادزنان با حضور در خیابان‌ها‬ ‫خ واستار تعقیب و دستگیری قاتالن و مسببان این ترور توسط‬ ‫دولت شدند‪ .‬گزارش‌ها حاکی از آن است که در دیگر شهرهای‬ ‫تونس‪ ،‬مردم خشمگین با حمله به دفاتر حزب‌النهضت‪ ،‬حزب‬ ‫حاکم اسالمگرای این کشور به تخریب اموال پرداختند‪ .‬طی‬ ‫جلس��ه‌ای در پارلمان اتحادیه اروپا در استراسبورگ فرانسه‪،‬‬ ‫منصف مرزوقی‪ ،‬رئی س‌جمهور تونس‪ ،‬در حالی که آشفته به‬ ‫نظر م ی‌رسید این ترور را «جنایتی نفرت‌انگیز» توصیف کرد و‬ ‫با نیمه تمام گذاشتن سفر خود و همچنین لغو سفر به قاهره‬ ‫ب رای شرکت در اجالس سران سازمان همکاری‌های اسالمی‬ ‫به تونس بازگشت‪ .‬مرزوقی گفت‪« :‬انقالب مسالمت‌آمیز ما‬ ‫دشمنان زیادی دارد‪ .‬دش��منانی که تمام تالش خود را به کار‬ ‫بسته‌اند تا این انقالب به سرانجام نرس��د‪ ».‬در واقع مرزوقی‬ ‫ـ که یک لیب رال سکوالر و رئی س‌جمهور دولت ائتالفی با حزب‬ ‫النهضت است ـ در چندماه گذش��ته به‌طور مرتب نسبت به‬ ‫گسترش تهدیدها علیه سیاستمداران غیرمذهبی در تونس‬ ‫هشدار داده و گفته بود تونس باید علیه جنبش در حال رشد‬ ‫س��لف ی‌ها دس��ت به اقدام جدی بزند‪ .‬پس از آنکه گروهی از‬ ‫شب ه‌نظامیان اس�لامگرا در سپتامبر گذش��ته و در اعتراض‬ ‫به پخش فیلم موهن و ضداس�لامی در آمریکا به س��فارت‬ ‫ایاالت‌متحده حمله کرده و یک مدرسه آمریکایی را به آتش‬ ‫کش��یدند‪ ،‬رئیس جمهور تونس نیروه��ای گارد ملی را ب رای‬ ‫حفاظت از سفارت آمریکا به کمک نیروهای امنیتی و پلیس‬ ‫فرستاد‪ .‬وی چندین روز بعد و در مصاحبه با تایم گفت که به‬ ‫نظر م ی‌رس��ید دولت تمایلی ب رای دخالت در این ماجرا ندارد‪.‬‬ ‫مرزوقی گفت‪« :‬ما باید این پدی��ده را متوقف کنیم‪ .‬این مردم‬ ‫از دموکراس��ی متنف رند‪ ،‬آنها این‬ ‫دموکراس��ی را نم ی‌خواهند‪ ».‬در‬ ‫مقابل‪ ،‬راشد الغنوشی‪ ،‬رهبر حزب‬ ‫اسالمگرای النهضت با رد سخنان‬ ‫مرزوقی و ط��ی مصاحب ه‌ای در‬ ‫همان روز گفت‪« :‬ما درباره مردم‬ ‫ب راساس ایدئولوژی آنها قضاوت‬ ‫نم ی‌کنیم‪ .‬قضاوت ما براساس‬ ‫اعمال آنهاس��ت‪ ».‬ولی بسیاری‬ ‫از مردم تونس نظر دیگری دارند‪.‬‬ ‫آنها معتقدن��د وقوع ی��ک ترور‬ ‫سیاسی باتوجه به وقایع چندماه‬ ‫گذش��ته‪ ،‬اجتن��اب ناپذی��ر بوده‬ ‫است‪ .‬در ماه‌های گذشته جوانان‬ ‫اسالمگرا و گروه‌های شب ه‌نظامی‪،‬‬ ‫نشس ت‌های سیاسی مخالفان را‬ ‫به هم زده و ایس��تگاه‌های رادیو‬ ‫و تلویزی��ون س��کوالر را تهدید‬ ‫کرده‌ان��د‪ .‬در واقع خود ش��کری‬ ‫بالعید سه‌ش��نبه شب گذشته با‬ ‫حضور در تلویزیون تونس نسبت‬ ‫ب��ه اوج گرفتن خش��ونت‌های‬ ‫سیاسی هش��دار داده بود‪ .‬منیر‬ ‫خلیفه‪ ،‬اس��تاد زبان انگلیسی در‬ ‫دانشگاه مانوبای تونس در یک‬ ‫مصاحبه تلفنی ب��ه تایم گفت‪:‬‬ ‫«من ای��ن ب رنام��ه تلویزیونی را‬ ‫دیدم‪ ،‬ش��کری بالعی د‌گویی از مرگ خود خبر داشت و هشدار‬ ‫م ی‌داد که این روند م ی‌تواند منجر به چیزی شود که مشابه آن‬ ‫را پی ش‌تر در الجزایر دیده‌ایم‪g ».‬‬ ‫منبع‪ :‬تایم‬
‫آفريقا‬ ‫ماموريت غيرممكن‬ ‫آیا نیروهای القاعده مغلوب فرانسه شده‌اند؟‬ ‫نويسنده‪ :‬بروس کراملی ‪ /‬ترجمه‪ :‬رضا آقازاده‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫تداوم حمله هوایی نیروهای فرانسوی به پایگاه‌های‬ ‫شورشیان اس�لامگرای مالی در شمال اين كشور‪ ،‬بار دیگر‬ ‫به ما یادآوری کرد عملیات نیروهای مشترک فرانسه و مالی‬ ‫از ابتدای ش��روع آن در ‪ 11‬ژانویه با چه س��رعت و وسعتی‬ ‫گسترش یافته اس��ت‪ .‬نیروهای شورش��ی که اوایل ژانویه‬ ‫به سمت جنوب و تا ‪ 700‬کیلومتری باماکو‪ ،‬پایتخت مالی‪،‬‬ ‫پیش��روی کرده بودند‪ ،‬همزمان با حمل��ه متقابل نیروهای‬ ‫ارتش مالی که از پش��تیبانی نظامیان فرانسوی برخوردار‬ ‫بودند‪ ،‬به سرعت شهرهای شمالی را که از اواخر ماه آوریل‬ ‫در کنترل خود داشتند‪ ،‬تخلیه کردند‪ .‬کارشناسان معتقدند‬ ‫گروه‌های افراطی به منطقه ب ی‌آب و علف و کوهس��تانی‬ ‫مالی‪ ،‬نزدیک مرز این کشور با الجزایر‪ ،‬عقب‌نشینی کرده‌اند‪.‬‬ ‫منطقه‌ای که نیروهای فرانس��وی در پ��ی زمینگیر کردن‬ ‫آنها در این منطقه ب��وده و طبق گزارش‌ها انبارهای محلی‬ ‫سوخت و انبارهای تسلیحات شورش��یان را به‌شدت مورد‬ ‫حمله قرار داده‌اند‪.‬‬ ‫نیروهای فرانس��وی همچنین در کمت��ر از دو هفته‬ ‫بعد از آزادی شهر تیمبوکتو از دس��ت نیروهای افراطی در‬ ‫‪ 28‬ژانویه‪ ،‬آماده خروج از این ش��هر م ی‌ش��وند‪ .‬این خروج‪،‬‬ ‫بخشی از فرآیند تسریع واگذاری وظایف پلیسی در شمال‬ ‫مالی به نیروهای مس��لح داخلی و بیش از پنج‌هزار نیروی‬ ‫نظامی برگزیده از کشورهای همسایه آفریقایی است‪ .‬ولی‬ ‫با وجود پیشرفت سریع طرح‌های فرانس��ه در مالی‪ ،‬انتظار‬ ‫پیروزی کام��ل بر نیروهای شورش��ی اس�لامگرا در آینده‬ ‫نزدیک‪ ،‬انتظاری غیرعاقالنه اس��ت‪ .‬اگرچه نیروی هوایی‬ ‫فرانسه و نیروهای ویژه در مالی در حال حاضر تمرکز خود را‬ ‫به مواضع و پایگاه‌های نیروهای افراطی معطوف کرده‌اند تا‬ ‫امکان استق رار را از این نیروها سلب کنند‪ ،‬ولی برخی مقامات‬ ‫در پاریس معتقدند گروه‌های ه��م پیمان گروه «القاعده در‬ ‫مغرب اس�لامی» پس از پایان عملیات مالی‪ ،‬همچنان به‬ ‫تالش‌های خود ادامه خواهند داد‪.‬‬ ‫یک دیپلمات فرانس��وی که تمایل ندارد نامش برده‬ ‫ش��ود م ی‌گوید‪« :‬فکر نم ی‌کنم کس��ی که از نزدیک سیر‬ ‫وقایع در مالی را دنبال م ی‌کند‪ ،‬امید داشته باشد که بتوان‬ ‫به زمان پی��ش از حضور گروه‌ه��ای افراطی اس�لامگرا و‬ ‫وجود تهدید در منطقه ساحل بازگشت‪ .‬به احتمال زیاد این‬ ‫گروه‌ها به مواضع و پایگاه‌های خود پیش از اتحادش��ان با‬ ‫مل ی‌گرایان طوارق ب رای در دست‌گرفتن کنترل شمال مالی‪،‬‬ ‫عقب‌نش��ینی خواهند کرد‪ .‬این موضوع به معنی جنایت‌ها‬ ‫و عملیات‌های تروریستی بیش��تر در مناطق بیابانی است‬ ‫که گروه‌های «القاعده در مغرب اس�لامی» به خوبی آن را‬ ‫م ی‌شناسند و م ی‌دانند که تحت کنترل درآوردن این مناطق‬ ‫تقریبا غیرممکن است‪».‬‬ ‫در حال��ی ک��ه مناب��ع امنیت��ی و ناظ ران مس��تقل‪،‬‬ ‫پی ش‌بینی کاهش تاثی��ر و فعالیت اس�لامگرایان در این‬ ‫منطقه را واقع‌گرایانه م ی‌خوانند‪ ،‬ای��ن پی ش‌بینی با هدف‬ ‫بیان‌شده از سوی استراتژیس ت‌های فرانسوی در خصوص‬ ‫امکان س��رکوب کامل نیروهای افراطی ف��راری‪ ،‬به وضوح‬ ‫در تقابل آشکار اس��ت‪ .‬یکی از مقامات فرانسوی در پاسخ‬ ‫به‌ تردیدهای اب راز ش��ده از س��وی روزنامه‌نگاران نسبت به‬ ‫برنامه‌های در دست تدوین فرانسه ب رای مالی در جلس ه‌ای‬ ‫توجیهی در اوای��ل ماه دس��امبر اعالم کرد ک��ه نیروهای‬ ‫شب ه‌نظامی اسالمگرا بین نیروهای پیش��روی آفریقایی و‬ ‫مرزهای بسته کشورهای همس��ایه به دام افتاده‌اند؛ تله‌ای‬ ‫صحرای��ی که م ی‌ت��وان تمام نیروه��ای افراط��ی را ب رای‬ ‫همیشه از بین برد ‪ .‬با وجود اینکه مداخله فرانسه در از میان‬ ‫بردن ش��ک و‌ تردیدهای اولیه موفق ش��ده‪ ،‬ولی سناریوی‬ ‫خوش‌بینانه نابود‌کردن شبکه‌های جهادی اصلی در شمال‬ ‫آفریقا از طریق اقدام نظامی در مالی همچنان غیرمحتمل‬ ‫به نظر م ی‌رسد‪.‬‬ ‫این دیپلمات فرانس��وی اضافه م ی‌کن��د‪« :‬ما درباره‬ ‫هزاران مایل فضای مرزی صحبت م ی‌کنیم که دولت‌های‬ ‫الجزایر‪ ،‬موریتانی‪ ،‬مالی‪ ،‬نیجر‪ ،‬لیب��ی‪ ،‬چاد و دیگران ب رای‬ ‫مدت‌ه��ای طوالنی ای��ن مناطق را واقعی ت‌ه��ای مجازی‬ ‫محسوب کرده‌اند؛ محدوده‌هایی که وجود دارند ولی نظارت‬ ‫کامل و کنترل بر آنها کاملا غیرقابل تصور است‪ .‬اگر نیروها‬ ‫و گروه‌ه��ای افراط‌گرای اس�لامی به مناط��ق مرزی مالی‬ ‫عقب‌‌نش��ینی کنند و از این مناطق به صورت محدودتری‪،‬‬ ‫نسبت به زمانی که ارادۀ خود را بر کل کشور تحمیل کرده‬ ‫بودند‪ ،‬دس��ت به عملیات بزنند‪ ،‬آنگاه م ی‌ت��وان گفت که‬ ‫وضعیت در مالی مشابه افغانستان و عقب‌نشینی نیروهای‬ ‫افراط‌گرا در این کشور به مرزهای پاکستان است‪».‬‬ ‫در حال حاضر نس��بت ب��ه زمانی که تهدید س��لطۀ‬ ‫اسالمگرایان بر مالی به‌طورکامل احساس م ی‌شد‪ ،‬وضعیت‬ ‫به صورت قابل توجهی بهبود یافته است‪ .‬عالوه بر وضعیت‬ ‫فوق‌العاده س��ختگی رانه و‌ب ی‌رحمانه‌ای که افراط‌گرایان بر‬ ‫ساکنان شمالی مالی تحمیل کرده بودند‪ ،‬اخبار فعالی ت‌های‬ ‫جهادی آنان تبدی��ل به میدانی ب رای رش��د و ش��کوفایی‬ ‫حرکت‌ه��ای افراطی و رادی��کال در آفریقا و اروپ��ا‪ ،‬به ویژه‬ ‫فرانسه‪ ،‬شده بود‪.‬‬ ‫مقامات ضدتروریسم در فرانسه بارها و بارها به مجله‬ ‫«تایم» گفته‌اند که طبق اطالعات رس��یده‪ ،‬اسالمگرایان‬ ‫مشتاق و عالقه‌مند ب رای پیوستن به شب ه‌نظامیان افراط‌گرا‬ ‫در مالی از فرانسه شروع به مسافرت به این کشور کرده‌اند‪.‬‬ ‫روز پنجم فوریه‪ ،‬پلیس فرانس��ه در منطق��ه پاریس چهار‬ ‫نفر را بازداش��ت کرد که مظنون به عضویت در یک شبکه‬ ‫عضوگیری و اع��زام ب رای فرس��تادن اف��راد داوطلب ب رای‬ ‫گروه‌های مرتبط با «القاعده در مغرب اسالمی» در منطقه‬ ‫س��احل بودند‪ .‬گروه‌هایی که تخمین زده م ی‌شود مبارزان‬ ‫اصلی آنها حدود سه تا پنج هزار نفر باشند‪ .‬مقامات فرانسه‬ ‫م ی‌گویند این نوع فعالیت طی ‪ 10‬ماه گذشته و همزمان با‬ ‫سایه انداختن ش��بح جنگ و مداخله نظامی بر مالی‪ ،‬رو به‬ ‫افزایش گذاشته اس��ت‪ .‬در حال حاضر و باتوجه به پ راکنده‬ ‫شدن مبارزان مرتبط با «گروه القاعده در مغرب اسالمی» در‬ ‫منطقه ساحل‪ ،‬مقامات در پاریس م ی‌گویند که شرایط ب رای‬ ‫هواداران خارجی به منظور یافتن این مبارزان و پیوستن به‬ ‫آنها بسیار دشوارتر و دامنه عمل آنها بسیار محدودتر شده‬ ‫است‪ .‬یکی از مقامات ارشد مبارزه با تروریسم در فرانسه که‬ ‫نوع فعالیتش اجازه اعالم نام وی را نم ی‌دهد به تایم م ی‌گوید‪:‬‬ ‫«گروه‌های افراطي‪ ،‬پیش از آنکه کنترل مناطق وسیعی از‬ ‫مالی را به دست بگی رند‪ ،‬فعالیت خود را به ربودن اتباع غ ربی‪،‬‬ ‫عملیات‌هایی ب رای تامین مالی فعالی ت‌های جهادی خود و‬ ‫حمالت گاه و بیگاه علیه نیروهای مسلح در سراسر منطقه‬ ‫ساحل محدود کرده بودند‪ .‬بازگشت به وضعیت پیشین در‬ ‫این شرایط چندان ایده‌آل محس��وب نم ی‌شود ولی بسیار‬ ‫بهتر از این نوع تهدیدهای تروریس��تی است که در مناطق‬ ‫ش��مالی مالی به حال خود رها ش��ده بود تا گسترش یابد‪.‬‬ ‫موفقیت کامل علیه خشونت‌های افراط‌گرایانه و ب رنامه‌ریزی‬ ‫ترور در آینده بسیار نزدیک قابل تحقق نخواهد بود‪ ،‬بناب راین‬ ‫ما با آغوش باز از هرگونه پیش��رفت و بهبودی در وضعیت‬ ‫امنیتی که عملیات فعلی بتواند به آن دست یابد‪ ،‬استقبال‬ ‫م ی‌کنیم‪g ».‬‬ ‫منبع‪ :‬تایم‬ ‫‪53‬‬
‫فرهنگ‌‬ ‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪54‬‬ ‫جشنواره فيلم فجر ‪ /‬برداشت دوم‬
‫پيروزي ژانر تاريخي و اجتماعي‬ ‫راه‌جداي آراي داوران از آراي مردمي‬ ‫‪1‬‬ ‫یو‌یکم با تمام‬ ‫غ‌های بلورین جش�نواره به صاحبان خود رس�ید و جشنواره س� ‌‬ ‫یکشنبه ش�ب گذشته ‪ ،‬س�یمر ‌‬ ‫حواش ی‌اش تمام شد‪ .‬در این مراسم برگزیدگان بخش‌های مختلف معرفی ش�دند و جوایز خود را دریافت کردند‪ ،‬اما‬ ‫هم ه‌چیز به دریافت جایزه و سخنران ی‌های معمولی ختم نشد‪ .‬سینماگران ا ‌ز تریبون جشنواره برای گله‌گذاری نسبت‬ ‫به داوری‪ ،‬هیات انتخاب و حتی افزایش تورم استفاده کردند‪ .‬گزارشی که پیش رو دارید‪ ،‬شرح اتفاق‌هایی است که در‬ ‫یو‌یکمین جشنواره فیلم فجر‪.‬‬ ‫سه ساعت مراسم اختتامیه جشنواره رخ داد‪ ،‬همراه با اعالم نتایج س ‌‬ ‫سمیرا جعفری‬ ‫مراسم اختتامیه س ی‌ویکمین جش��نواره فیلم فجر با‬ ‫اجرای محمد‌رضا شهی ‌دی‌فر ساعت ‪ 19‬در سالن همایش‌های‬ ‫برج میالد برگزار شد‪ .‬در این مراسم عالوه بر حضور هنرمندان‬ ‫سینما و اهالی رس��انه‪ ،‬دکتر‌محمد حسینی‪ ،‬وزیر فرهنگ و‬ ‫ارشاد اسالمی و جواد شمقدری‪ ،‬معاونت سینمایی و رئیس‬ ‫سازمان سینمایی حضور داشتند‪ .‬این مراسم با اهدای جایزه به‬ ‫فیلم‌های مستند و بخش نگاه نو آغاز شد و با اهدای سیمرغ‬ ‫به برگزیدگان بخش سودای سیمرغ پایان یافت‪.‬‬ ‫جوایز بخش مستند‬ ‫برندگان سیمرغ و صحبت‌هایشان‬ ‫یو‌یکمین جشنواره را‬ ‫داوری بخش سوادی سیمرغ در س ‌‬ ‫رسول صدرعاملی‪ ،‬مهدی فخی ‌مزاده‪ ،‬بهروز افخمی‪ ،‬سیدداود‬ ‫میرباقری‪ ،‬س��ی د‌ضیاءالدین دری‪ ،‬جمال شورجه و مصطفی‬ ‫شایسته برعهده داشتند‪ .‬برخی ب رندگان سیمرغ حین دریافت‬ ‫جایزه خود صحب ت‌های جالبی کردند که گاهی شوخی بود‬ ‫فرهنگ‬ ‫جوایز بخش نگاه نو (مسابقه فیلمسازان اول)‬ ‫یکی از بخش‌های دیگر جش��نواره بخش مس��ابقه‬ ‫فیلمسازان اول اس��ت که چند سالی اس��ت به بخش نگاه‬ ‫نو تغییر نام داده اس��ت‪ .‬این بخش بیشتر به منظور تشویق‬ ‫جوانان در جشنواره گنجانده شده است‪ .‬در این بخش به چهار‬ ‫نفر سیمرغ اهدا شد‪.‬‬ ‫ س��یمرغ بلورین بخش دس��تاوردهای فنی ‪ -‬هنری‬‫«نگاه نو» (مسابقه فیلمس��ازان اول) به «فرشاد محمدی»‬ ‫ب رای فیلمبرداری «ب رلین منفی ‪ »7‬اهدا شد‪.‬‬ ‫ سیمرغ بلورین بخش کارگردانی «نگاه نو» (مسابقه‬‫فیلمسازان اول) نصيب «هادی مقدم‌دوست» به خاطر «سر‬ ‫به مهر» شد‪.‬‬ ‫ س��یمرغ بلورین بخ��ش بهترین فیلم «ن��گاه نو»‬‫(مس��ابقه فیلمس��ازان اول) نصي��ب فیل��م «دهلی��ز» به‬ ‫تهی ه‌کنندگی «محمود رضوی‌مجد» تعلق گرفت‪.‬‬ ‫مینو فرش��چی‪ ،‬اب راهیم فیاض‪ ،‬مس��عود فراس��تی‪،‬‬ ‫محمدرضا عرب‪ ،‬حس��ین زندباف‪ ،‬مانی حقیقی و فریدون‬ ‫حس ن‌پور داوری آثار بخش «نگاه نو» را برعهده داشتند‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫بخش فیلم‌های مستند یا حقیقت یکی از بخش‌های‬ ‫مهجور جشنواره فیلم فجر است‪ .‬در این بخش به سه نفر از‬ ‫فعاالن این عرصه سیمرغ بلورین اهدا شد‪.‬‬ ‫ س��یمرغ بلورین بهترین دس��تاورد فنی به «هادی‬‫بهروز» ب رای فیلم مستند «آخرین روزهای زمستان»‬ ‫ سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی به «مهدی زمان‌پور‬‫کیاسری» ب رای مستند «مشتی اسماعیل»‬ ‫سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند به «رامتین بالف»‬‫ب رای مستند «رودخانه لیان»‬ ‫آثار شرکت‌کننده در بخش مس��ابقه سینمای مستند‬ ‫توسط حبیب احمدزاده‪ ،‬مهرداد اسکویی‪ ،‬محمدرضا اصالنی‪،‬‬ ‫رضا پورحسین و مرتضی شعبانی داوری شده‌اند‪.‬‬ ‫و گاهی طعنه‌آمی ز‪.‬‬ ‫ س��یمرغ بلورین بخش جلوه‌های وی��ژه میدانی به‬‫«محسن روزبهانی» ب رای فیلم سینمایی «استرداد» رسید‪.‬‬ ‫داوود رس��ولیان جایزه این بخش را به محسن روزبهانی اهدا‬ ‫کرد‪.‬‬ ‫ـ «بهنام خاکسار» ب رای فیلم سینمایی «عقاب صحرا»‬ ‫سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه بصری را گرفت‪ .‬جایزه‬ ‫این بخش را به رام عظیمی‌به ب رنده سپرد‪.‬‬ ‫ «یداهلل نجفی» و «رشید دانشمند» سیمرغ بلورین‬‫بهترین صدابرداری را ب رای فیلم سینمایی «قاعده تصادف»‬ ‫از دستان اصغر شاهوردی گرفتند‪.‬‬ ‫ جایزه بهترین صدا‌گذاری به «محمدرضا دلپاک» ب رای‬‫فیلم «ب رلین منفی‪ »7‬اهدا ش��د‪ .‬وی جایزه خود را از دستان‬ ‫بهمن اردالن گرفت‪.‬‬ ‫ «به رام دهقان» سیمرغ بلورین بهترین تدوین را ب رای‬‫دو فیلم سینمایی «استرداد» و «آسمان زرد کم‌عمق» از آن‬ ‫خود کرد و در این بخش حسین زندباف ب رای اهدای جایزه به‬ ‫روی سن آمد‪.‬‬ ‫ س��یمرغ بلورین بهترین ط راحی صحنه و لباس به‬‫«آتوسا قلم‌فرسایی» ب رای فیلم «حوض نقاشی» اهدا کرد‪.‬‬ ‫ سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی را مهری شی رازی‬‫به« امیر اسکندری» ب رای فیلم «رسوایی» اهدا کرد‪.‬‬ ‫ـ «حامد ثابت» ب رنده سیمرغ بلورین بهترین موسیقی‬ ‫ب رای فیلم «ب رلین منفی ‪ »۷‬شد‪ ،‬اما به دلیل عدم حضور ثابت‬ ‫در این مراسم تهی ه‌کننده این کار س��یمرغ را از دستان ناصر‬ ‫چشم‌آذر ربود‪.‬‬ ‫ سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری بر دوش «هومن‬‫بهمنش» ب رای فیلمبرداری فیلم سینمایی «دربند» نشست‪.‬‬ ‫علیرضا زرین‌دست نام این برگزیده را ب رای دریافت هدیه‌اش‬ ‫اعالم ک��رد‪ .‬بهمنش در این مراس��م از اس��تادان خود‪ ،‬تورج‬ ‫منصوری و محمود کالری نام برد‪ .‬او گفت‪« :‬مطمئنم یکی‬ ‫از دالیلی که این جایزه را به جای اینک��ه به محمود کالری‬ ‫بدهند‪ ،‬به من اهدا کردند‪ ،‬تش��ویق جوانان بود‪ ».‬بهمنش در‬ ‫ادامه صحب ت‌هایش گفت‪« :‬این جایزه را به ب رادرم نوید هدیه‬ ‫م ی‌کنم‪ ،‬چرا‌که ما این کار را با هم ش��روع کردیم‪ ،‬ولی او به‬ ‫دالیلی کنار رفت‪ .‬شاید االن او باید به جای من باشد‪».‬‬ ‫ـ در بخش اهدای جایزه به بهترین بازیگر نقش مکمل‬ ‫زن‪ ،‬این جایزه به «پ��گاه آهنگرانی» ب رای فیلم س��ینمایی‬ ‫«دربند» اهدا شد‪ .‬جایزه‌ای که در غیاب ش��یرین بینا‪ ،‬ساره‬ ‫بیات به پگاه آهنگرانی تقدیم کرد‪.‬‬ ‫«هانیه توسلی» ب رای ایفای نقش در فیلم‌سینمایی‬‫«دهلیز» به کارگردانی «بهروز ش��عیبی» س��یمرغ بلورین‬ ‫بهترین بازیگر زن را از دس��تان هنگامه قاضیانی‪ ،‬ب رنده سال‬ ‫گذشته دریافت کرد‪‌.‬هانیه توس��لی زمان دریافت جایزه خود‬ ‫در سخنانی گفت‪« :‬از همه عوامل فیلم که زحمت کشیدند‬ ‫مخصوصا علی سرابی که به من کمک بسیاری کرد؛ تشکر‬ ‫م ی‌کنم‪».‬‬ ‫ـ «رامبد ج��وان» ب رنده جایزه نق��ش مکمل مرد ب رای‬ ‫ایفای نقش در فیلم س��ینمایی «گناهکاران» شد‪ .‬جوان به‬ ‫دلیل اجرای نمایش در مراسم حضور نداشت‪ ،‬به همین دلیل‬ ‫محمد متوسالنی جایزه وی را به س��ام قریبیان فرزند فرامرز‬ ‫قریبیان اهدا کرد‪.‬‬ ‫ـ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد را «حمید‬ ‫فرخ‌نژاد» ب رای ایفای نقش در فیلم سینمایی «استرداد» به‬ ‫کارگردانی «علی غفاری» از آن خود کرد‪ .‬فرخ‌نژاد جایزه خود را‬ ‫از سعید راد دریافت کرد‪ .‬راد در سخنانی گفت‪« :‬وقتی گفتند‬ ‫جایزه اول را من بدهم افتخار ک��ردم‪ ،‬ولی تقلب کردم و آن را‬ ‫باز کردم‪ .‬اسمی را دیدم که یکی از بهترین‌هاست و من چهار‬ ‫س��ال پیش وقتی یک تئاتر از او دیدم ب��ا او تماس گرفتم و‬ ‫به خاطر بازی‌اش از او تشکر کردم‪».‬‬ ‫حمید فرخ‌نژاد نی��ز پس از دریافت جای��زه خود عنوان‬ ‫داشت‪« :‬بخت من باز شد‪ ،‬بعد از سال‌ها‪ .‬از دوستانی که باعث‬ ‫شدند من اینجا باشم تشکر م ی‌کنم‪ .‬این فیلم رکورد کاندیدا‬ ‫شدن را در طول ‪ ۳۱‬سال برگزاری جشنواره شکست‪ .‬فقط در‬ ‫دو رشته کاندیدا نداشت‪ .‬یکی مکمل زن که نداشت و دیگری‬ ‫بهترین بازیگر زن که فکر کنم چون اجنبی (خارجی) بود به او‬ ‫ندادند‪ .‬من معتقدم هیات داوران با هوشیاری آقای کالری را‬ ‫ب رای تشویق جوانان به اینجا دعوت کرده‌اند و از ایشان تشکر‬ ‫م ی‌کنم‪ ».‬فرخ‌نژاد بع��د از صحب ت‌های طوالنی خود گفت‪:‬‬ ‫ن باال‬ ‫یزنم‪ .‬همیشه م ی‌خواستم ای ‌‬ ‫«ببخشید خیلی حرف م ‌‬ ‫بیایم ولی راهم نداند؛ به همین دلیل حرف زیاد دارم‪».‬‬ ‫وی گفت‪« :‬اینجا جا دارد ت��ا از کار روح‌اهلل حجازی نیز‬ ‫یاد کنم که به ناحق کنار گذاشته ش��د و اگر به جشنواره راه‬ ‫م ی‌یافت نتایج جشنواره را تغییر م ی‌داد‪».‬‬ ‫ سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه به «بهنام بهزادی»‬‫ب رای فیلم سینمایی «قاعده تصادف» اهدا شد‪.‬‬ ‫بهنام بهزادی پس از دریافت هدیه خود گفت‪« :‬من دو‬ ‫بار دیگر در بخش بی ن‌الملل این جایزه را گرفتم و باید ب رای من‬ ‫خوشحال‌کننده باشد‪ ،‬ولی بیشترین خوشحالی من امشب‬ ‫به‌خاطر این است که جایزه‌ام را در محضر دو تن م ی‌گیرم که‬ ‫همواره من را حمایت کردند و درست و غلط‌ها را به من نشان‬ ‫دادند و ج ‌ز حمایت و تشویق‪ ،‬کار دیگری ب رایم نکردند؛ هرچند‬ ‫از ‪ ۱۸‬سالگی از آنها جدا شدم ولی همواره مشوق من بودند‪».‬‬ ‫بهزادی خود به میان حضار رفت و هدیه‌اش را به پدر و مادرش‬ ‫تقدیم کرد و دست این دو را بوسید‪ .‬این کار بهزادی با تشویق‬ ‫حضار همراه شد‪.‬‬ ‫ـ «پرویز شهبازی» سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی‬ ‫را ب رای فیلم سینمایی «دربند» دریافت کرد‪ .‬شهبازی پس از‬ ‫دریافت سیمرغ بلورین و ‪ ۲۵‬میلیون تومان جایزه نقدی خود‬ ‫در سخنانی گفت‪« :‬من شاگرد مستقیم بهروز افخمی‌بوده‌ام‬ ‫و م ی‌خواهم از امیر سماواتی نیز تش��کر کنم‪ .‬من بهترین‬ ‫فیلم‌هایم را با امیر سماواتی ساخته‌ام‪».‬‬ ‫جوایز ویژه؛ حاشیه‌های ویژه‌تر‬ ‫یو‌یکمین جشنواره فیلم فجر جایزه‬ ‫ هیات داوران س ‌‬‫ویژه هی��ات‌داوران را ب��ه خاطر حضور پرتالش در راس��تای‬ ‫اعتالی خانواده ای رانی به‌خان��واده «علیرضا داوودنژاد» ب رای‬ ‫فیلم سینمایی «کالس هنرپیشگی» اهدا کرد‪.‬‬ ‫اعضای خانواده داوودنژاد که در مراسم اختتامیه حضور‬ ‫داش��تند‪ ،‬زمان اهدای جایزه همگی به روی سن آمده و مورد‬ ‫تشویق حضار قرار گرفتند‪ .‬داوودنژاد در سخنانی گفت‪« :‬من‬ ‫تا به حال چندین سیمرغ گرفته‌ام‪ ،‬ولی با این سیمرغ احساس‬ ‫غریبگی م ی‌کنم چون سیمرغ نمادین است و دور قله قاف‬ ‫م ی‌گردد‪ .‬اما احس��اس م ی‌کن��م با این ش��مایل آن را دربند‬ ‫کرده‌اند و آن را سه بعدی و زمینی کرده‌اند‪ .‬آرزو م ی‌کنم دوباره‬ ‫پرواز کند و به آسمان سبز هورقلیا برگردد‪ ».‬وی ادامه داد‪« :‬از‬ ‫ب رادرم محمدرضا تشکر م ی‌کنم که خود را به استانداردهای‬ ‫جهانی مانند دنیرو و آل‌پاچینو که دوستشان دارد رساند‪ .‬ب رای‬ ‫پدرم؛ رضا داوودنژاد که شاید پسرم باشد ولی ب رای من حکم‬ ‫پدر را دارد و همسرش که در دوران بیماری رضا مانند فرشته‬ ‫‪55‬‬
‫کنارش بود و همچنین مامان اش��رف‪ ،‬مامان اتی و زن‌دایی‬ ‫اقدس نیز تش��کر م ی‌کنم‪ ».‬داوودنژاد در پایان سیمرغ خود‬ ‫را به دخترش زه��را داوودنژاد اهدا کرد و خان��واده داوودنژاد با‬ ‫یکدیگر عکس یادگاری گرفتند‪.‬‬ ‫ـ سیمرغ بهترین فیلم از نگاه تماشاگران جام جهان‌نما‬ ‫به «بهنام بهزادی» ب رای «قاعده تصادف» رسید‪.‬‬ ‫ همچنین جای��زه بهترین فیلم از نگاه تماش��اگران‬‫به دو فیل��م «هیس! دختره��ا فریاد نم ی‌زنن��د» و «حوض‬ ‫نقاشی» رسید‪« .‬پوران درخشنده» زمان دریافت هدیه خود‬ ‫گفت‪« :‬خیلی خوشحالم و اگر س��یمرغ هم نم ی‌گرفتم باز‬ ‫هم خوشحال بودم‪ ،‬ب رای اینکه من و عوامل پروژه جایزه‌مان‬ ‫را از تک‌تک مردم ی‌ گرفتیم که در س��الن‌های س��ینما در‬ ‫سان س‌های فوق‌العاده ایستاده و نشسته بر کف زمین فیلم را‬ ‫دیدند و با نجواهای آرام‪ ،‬بغض و درگیری ذهن م ی‌گفتند که‬ ‫خوشالند که این فیلم ساخته شده است‪ ».‬وی گفت‪« :‬تشکر‬ ‫م ی‌کنم از شما مردم چون شما ب رای من اهمیت دارید و چیزی‬ ‫را در فیلم دیده‌اید که داوران ندیده‌اند و داوران چیزی را دیدند که‬ ‫شما ندیدید‪ .‬این همه تضاد یک لحظه من را به هم ریخت و‬ ‫با خود گفتم که نم ی‌توان گفت که چرا یک سو‪ ...‬آن سو‪ .‬پس‬ ‫با خود گفتم هیس‪ !...‬اینجا جایش نیست‪ .‬از شهاب حسینی‪،‬‬ ‫طناز طباطبایی‪ ،‬مریال زارعی‪ ،‬جمشید‌هاشم‌پور‪ ،‬امیر آقایی‪،‬‬ ‫بابک حمیدیان و بقیه بازیگران فیلم تشکر م ی‌کنم‪ ».‬سخنان‬ ‫درخشنده با تشویق پیاپی حاضرین همراه بود‪ ،‬به‌خصوص بعد‬ ‫از آوردن نام شهاب حسینی‪.‬‬ ‫حاشیه‌های خواندنی شب سیمرغی‬ ‫فرهنگ‬ ‫ محمدرضا عرب‪ ،‬نامزد بخش ن��گاه نو بعد از اهدای‬‫جوایز این بخش گفت‪« :‬ما قشر آسی ب‌پذیر جامعه هستیم‪،‬‬ ‫خوشه‪ ،3‬دهک‪ »1‬این گفته عرب با تش��ویق حضار همراه‬ ‫شد‪ .‬او در ادامه گفت‪« :‬من ‪ ۱۸‬ماه است پروانه ساخت دارم اما‬ ‫نم ی‌توانم فیلمی‌درباره خلی ج‌فارس بسازم!»‬ ‫ به رام عظیم��ی‌نیز هنگام معرف��ی برگزیده بخش‬‫جلوه‌های بصری با کنایه از افزایش قیمت‌ها گفت‪« :‬من از‬ ‫آقای خزایی و دبیر جشنواره سال گذشته و آقای شمقدری گله‬ ‫دارم‪ .‬سال قبل به من پ راید جایزه دادند و با خوش ق ولی جایزه را‬ ‫همان موقع تحویلمان دادند‪ ،‬اما کاش این خوش‌قولی انجام‬ ‫نم ی‌شد چون من آن پ راید را سال قبل ‪ 7‬میلیون و ‪ 300‬هزار‬ ‫تومان فروختم‪ ،‬اما االن ‪ 22‬میلیون تومان شده است‪».‬‬ ‫ یکی از بخش‌های متاثر‌کننده شب اختتامیه اهدای‬‫جایزه بهترین صداگذاری توس��ط اصغر شاهوردی صداگذار‬ ‫حادثه‌دیده سینمای ای ران بود‪ .‬شاهوردی که به‌وسیله ویلچر‬ ‫و با کمک همس��رش به روی س��ن آمده بود‪ ،‬جای��زه راه به‬ ‫محمدرضا دلپاک اهدا کرد‪.‬‬ ‫ هنگام ی‌که خانواده داوودنژاد روی س��ن حاضر شده‬‫بودند‪ ،‬رضا عطاران آرام و پنهانی از روی صندلی خود بلند شد‬ ‫و روی سن رفت و یکی از سیمرغ‌ها را از جایگاه خود برداشت‬ ‫و بعد به یکی از دوستانش اشاره کرد که از وی عکس بگی رند‪.‬‬ ‫این حرکت عطاران با خنده و فریادهای تماشاگران همراه بود‪.‬‬ ‫گروهی بر این عقیده بودند که این رفت��ار عطاران یعنی در‬ ‫این سینما حق به کسی داده نم ی‌ش��ود‪ ،‬بلکه خودش باید‬ ‫حقش را بگیرد‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪56‬‬ ‫ سیمرغ‌های امسال از جنس کریستال بود‪.‬‬‫ـ س��یمرغ‌های بلوری��ن هنرمندانی همچون آتوس��ا‬ ‫قلمفرس��ایی‏‏‪ ‌،‬هادی مقدم‌دوس��ت‪ ،‬پگاه آهنگرانی و پرویز‬ ‫شهبازی دچار آسی ب‌های جدی شد‪.‬‬ ‫ـ جوایز امسال از خودرو به ‪15‬‏‪ 20 ،‬و‪ ،30‬میلیون تومان‬ ‫تغییر پی دا کرده بود‪.‬‬ ‫ ظاه��را تصوی رب��رداران ب رنامه هم م ی‌دانس��تند که‬‫فرخ‌نژاد جای��زه را از آن خود م ی‌کند چرا‌که از ابتدای مراس��م‬ ‫کلوزاپ فرخ‌نژاد و پسرش جزو ب رنامه‌‌هایشان بود‪.‬‬ ‫ امیر جعفری با کاله متفاوت و دس��تمال‌گردنی که‬‫داشت‪ ،‬در هیبت یک کابوی در مراسم شرکت کرده بود‪.‬‬ ‫ شهیدی‌فر‪ ،‬مجری مراسم در اقدامی‌عجیب از نظم‬‫و ب رنامه‌ریزی دبیر جشنواره تشکر کرد‪.‬‬ ‫ی کاندیداها در تصاویر ضب ط‌شده بر عهده‬ ‫ اعالم اسام ‌‬‫بازیگران مختلف بود‪ .‬در این تصاویر بخش اشکان خطیبی‬ ‫و مریال زارعی طنز بود‪.‬‬ ‫ حضور مانی حقیقی روی س��ن ب��رای اهدای جوایز‬‫بخش نگاه نو با تشویق مداوم حاضرین همراه بود‪.‬‬ ‫ حضار ب رای پای��ان دادن ب��ه صحب ت‌های طوالنی‬‫شمقدری یکصدا دست زدند‪ .‬شمقدری در پاسخ به این حرکت‬ ‫گفت‪« :‬پشت‌پرده سن هنوز کارشان تمام نشده که شما دست‬ ‫یزنید‪».‬‬ ‫م‌‬ ‫ در ادامه ی��گ گروه موس��یقی با آهنگس��ازی آریا‬‫عظیم ی‌نژاد قطع ه‌ای را اجرا کردند که البته آنها مجبور شدند‬ ‫که در‌‌ همان ابتدا کار خود را قطع کنن��د‪ .‬عظیم ی‌نژاد رو به‬ ‫شمقدری گفت‪« :‬ش��ما صحب ت‌هایتان را زود تمام کردید و‬ ‫وقت نشد که ما ساز‌هایمان را کوک کنیم‪».‬‬ ‫ نبودن نام شهاب حسینی و طناز طباطبایی در لیست‬‫نامزدهای بهترین بازیگر مرد و زن تعجب و اعتراض همگان‬ ‫را ب رانگیخت چرا‌که این بازیگران‪ ،‬بازی‌های درخش��انی را در‬ ‫یزنند»‬ ‫دو فیلم‪« ،‬حوض نقاشی» و «هیس! دخترها فریاد نم ‌‬ ‫ارائه دادند‪.‬‬ ‫بیانیه‌ای طعنه‌آمیز‬ ‫هیات داوران پیش از اهدای جوای��ز‪ ،‬بیانی ه‌ای را که به‬ ‫اتفاق تنظیم کردن��د‪ ،‬خواندند‪ .‬متن بیانی��ه هیات را مهدی‬ ‫فخی�� ‌مزاده قرائت کرد‪ .‬در ای��ن بیانیه هی��ات داوران لب به‬ ‫شکایت از وضعیت سینمای ای ران باز کردند و گفتند‪« :‬سالی‬ ‫که گذشت ب رای س��ینمای ای ران س��ال خوبی نبود‪ .‬از میان‬ ‫فیلم‌هایی که به نمایش عمومی درآمدند آنها که م ی‌توانستند‬ ‫پرفروش باشند و تماشاگر قه ر‌کرده را به سینما برگرداند‪ ،‬در‬ ‫نیمه راه نمایش از پ��رده پایین آمدند ی��ا در فضایی ناامن و‬ ‫متزلزل به نحوی ناقص و نامطل��وب آن هم فقط در ته ران‬ ‫اجازه نمایش داشتند‪ ».‬هیات داوران در بخشی دیگر از بیانیه‬ ‫خود‪ ،‬با طعنه گفتند‪« :‬نهادها و موسسات فرهنگی و هنری‬ ‫که وظیفه حمایت از رشد و اعتالی سینمای ای ران را برعهده‬ ‫دارند از نمایش فیلم‌هایی که اجازه نمایش داشتند سر باز زدند‬ ‫و نه‌تنها سینماها را سوت و کور کردند‪ ،‬بلکه موجب‌ب ی‌اعتباری‬ ‫یا‌عتمادی‬ ‫نهادهای قانونی نظام و تشویش اذهان عمومی و‌ب ‌‬ ‫اهل سینما به اقتدار مسئوالن و مدی ران دولتی شدند‪ .‬با این‬ ‫سنگ‌اندازی مجموع تع داد بلیت فروخته‌شده ب رای فیلم‌های‬ ‫ای رانی در طول سال گذشته از ‪ 10‬درصد جمعیت کمتر شده‬ ‫و به عبارت دیگر بیش از نود درصد ای رانیان در طول س��ال‬ ‫گذشته حتی یک بار قدم به سالن‌های سینمایی نگذاشتند‪».‬‬ ‫اين بيانيه در حالي صادر ش��د كه ارتب��اط چنداني به‬ ‫وظايف هيات داوران نداشت‪.‬‬ ‫بیانیه غایبین‬ ‫بعد از اتمام جش��نواره و برگ��زاری مراس��م اختتامیه‪،‬‬ ‫حاشی ه‌ها آغاز شد‪ .‬این حرف و حدیث‌ها بعد از اعالم بهترین‬ ‫فیلم از طرف مخاطبان شروع ش��د‪ .‬در این رتب ه‌بندی فیلم‬ ‫یزنند» و «حوض نقاشی» به اتفاق‬ ‫«هیس! دخترها فریاد نم ‌‬ ‫هم برنده این جایزه ش��دند‪ ،‬ولی هیچ‌کدام از عوامل حوض‬ ‫نقاشی در مراس��م ش��رکت نکرده بودند‪ .‬درباره عدم حضور‬ ‫عوامل حوض نقاش��ی اظهارنظ ر‌های بس��یاری شد‪ .‬برخی‬ ‫گفتند‪ ،‬عدم حض��ور آنها به‌دلیل اعتراض به تقس��یم کردن‬ ‫سیمرغ بلورین بهترین فیلم مردمی‌با فیلم «هیس! دخترها‬ ‫یزنند» بوده است‪.‬‬ ‫فریاد نم ‌‬ ‫همچنین برخی معتقدند‪ ،‬از آنجایی ک��ه این فیلم با‬ ‫بودجه حوزه هنری ساخته شده با غیبت عوامل حوزه هنری‬ ‫قصد داشته اعتراض خود را به کاندیدا نشدن در بخش‌های‬ ‫مختلف به گوش همگان برساند‪.‬‬ ‫اما فردای اختتامیه مازیار می��ری و منوچهر محمدی‪،‬‬ ‫کارگردان و تهی ه‌کننده «حوض نقاش��ی» در نامه‌ای خطاب‬ ‫به مردم دلیل حاضر نشدن روی سن اختتامیه جشنواره فیلم‬ ‫فجر و دریافت سیمرغ مردمی‌را توضیح دادند‪ .‬در این بیانیه‪،‬‬ ‫یو‌یکمین‬ ‫محمدی و میری نس��بت به نوع داوری‌های س�� ‌‬ ‫جش��نواره فیلم فجر به ویژه در بخش آرای مردمی‌اعتراض‬ ‫کردند‪ .‬در متن بیانیه چنین آمده است‪« :‬این جایزه را ما باید‬ ‫از دست کسی م ی‌گرفتیم که چهار س��ال است به ناحق بر‬ ‫بزرگترین‪ ،‬حساس‌ترین و مهمترین وزارتخانه فرهنگی کشور‬ ‫تکی ه‌زده اس��ت‪ .‬در ایام وزارت ایشان‪ ،‬فرهنگ کشور روزهای‬ ‫تلخ و اندوهباری را سپری م ی‌کند‪ .‬کتاب‪ ،‬مطبوعات‪ ،‬تئاتر‪،‬‬ ‫موسیقی و سینما روزهای دردناک و دشواری را داشت ‌ه و دارند‪.‬‬ ‫وزیری که با وجود حکم قانون‪ ،‬قفل بر خانه اهل س��ینمای‬ ‫ای ران نهاده اس��ت و گروهی را به امر اداره سینما گمارده که‬ ‫جز ب ی‌تدبیری و ایجاد تفرقه در س��ینمای ای ران دستاوردی‬ ‫نداشته و ندارند‪.‬ما چگونه م ی‌توانستیم جز با عدم حضورمان‬ ‫صدای اعتراض هزاران تن از اهل فرهنگ و هنر کشور را که‬ ‫این روزها جز خوردن خون‌دل چاره‌ای ندارند‪ ،‬به گوش ش��ما‬ ‫مردم عزیز برسانیم؟‬ ‫بناب راین گرفتن جایزه از دست ایش��ان را جفا به شما‬ ‫مردم و فرهنگ ای ران م ی‌دانیم‪ ،‬گرچه الزم است به محضر‬ ‫شما مردم خوب برس��انیم که اینان حرمت رای شما را نیز‬ ‫پاس نداشتند و در دقایق پایانی جشنواره‪ ،‬با رای شما کاری‬ ‫کردند که عقل از بازگو کردن آن شرم دارد‪ .‬جایزه ما محبت‬ ‫و لطف شما بود به فیلم «حوض نقاشی» که در هر نمایش‬ ‫نثار سازنده آن گردید‪ .‬باز هم ما را ببخشید‪ ».‬حال باید دید‬ ‫نظر مردم و قشر سینمایی و رسانه‌ها در مقابل داوری‌های‬ ‫امس��ال چیس��ت و آنها چه قضاوتی خواهند کرد؛ هرچند‬ ‫استقبال یا‌ب ی‌توجهی مخاطبان در اکران عمومی قضاوت‬ ‫نهایی را روشن خواهد کرد‪g .‬‬
‫چند برداشت از يك سکانس‬ ‫نگاهی به آخرين ساخته پرويز شهبازي‬ ‫فائزه آقابابایی‬ ‫‪2‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫ساختار منسجم روایی و وام‌گیری هنرمندانه شهبازی‬ ‫از ابتدا و انتهای دو اثر قبلی ب رای پیوند زدن ذهن مخاطب‬ ‫به روایت فیلم‪ ،‬ما را با اثری س��رپا روبه‌رو م ی‌سازد که بازی‬ ‫ش��گفت‌انگیز نازنین بیاتی و پگاه آهنگران��ی را به‌عنوان‬ ‫پوئنی مثبت به رخ م ی‌کشد‪ .‬فیلم با صحن ‌ه ترمز ماشینی در‬ ‫جاده منتهی به شمال و کات صحنه به لحظه ورود نازنین‬ ‫بیاتی به دانش��گاه و نش��ان دادن وی در موقعیت انتخاب‬ ‫واحد‪ ،‬آغ��ازی هدفمن��د دارد و وضعیت فردی ش��خصیت‬ ‫را نمایان م ی‌س��ازد‪ .‬مش��خص نبودن وضعی��ت خوابگاه‬ ‫دانش��جویی‪ ،‬کاراکتر را به گرفتن خانه‌ای در ش��هر ناگزیر‬ ‫م ی‌سازد و از اینجاست که تفاوت دو سبک زندگی متفاوت‬ ‫رخ م ی‌نمایاند‪.‬‬ ‫همخانه نازنین‪ ،‬دختری رها و آزاد است که از طریق‬ ‫فضای دورهمی‌شبانه با دوستان پسر و دخترش‪ ،‬آرامش‬ ‫نازنین را نیز س��لب م ی‌کند و در اینجاست که اولین گره‬ ‫فیلم با صحن��ه زد‌و‌خورد نازنی��ن و همخان��ه‌اش ایجاد‬ ‫م ی‌ش��ود‪ .‬نازنین به خانه دوست دانش��گاه ی‌اش م ی‌رود‬ ‫و تالش م ی‌کن��د با پیدا ک��ردن ش��اگرد خصوصی برای‬ ‫خود‪ ،‬هزینه‌های زندگ ی‌اش را در‌بیاورد‪ .‬بازگش��ت به‌خانه‬ ‫مشترک و اشک دختر همخانه س��بب م ی‌شود تا نازنین‬ ‫پیش وی بماند و ارتب��اط عاطف��ی و صمیمانه‌ای با وی‬ ‫ایجاد کند‪ .‬اما خونریزی ش��بانه دختر و ش��کایت زارعی‬ ‫از او س��بب م ی‌ش��ود تا به زندان بیفتد‪ .‬در این موقعیت‬ ‫اس��ت که نازنین در تالش برای نمایش شمایلی انسانی‬ ‫از خود و برای آنکه رفی��ق خود را از زن��دان بیرون بیاورد‬ ‫س��فته‌هایی امضا م ی‌کند و در اختیار زارع��ی م ی‌گذارد‪.‬‬ ‫این روای��ت سرراس��ت در نهایت مخاطب را ب��ا موقعیت‬ ‫س��خت نازنین مواجه م ی‌کن��د؛ موقعیتی ک��ه صداقت‬ ‫و س��ادگ ی‌اش ایجاد کرده اس��ت‪ .‬در این بی��ن مهاجرت‬ ‫رفیق همخان��ه‪ ،‬نازنی��ن را در موقعیتی خطرن��اک قرار‬ ‫م ی‌دهد ک��ه باید ب رای خ��روج از آن ش��رافت و پاک ی‌اش‬ ‫را بده��د‪ ،‬اما در ای��ن بزنگاه ملته��ب از ش��رایط کاراکتر‬ ‫اصلی‪ ،‬پسر زارعی در موقعیت نمایشی یک شب ه‌قهرمان‬ ‫نجات‌دهنده به کم��ک دختر م ی‌آید و س��فته‌هایی را که‬ ‫نازنین به زارعی سپرده اس��ت پاره م ی‌کند و پس از پیاده‬ ‫ش��دن نازنین از ماش��ین و هنگام دورگرفتن ب��ا پاترول‬ ‫برخورد م ی‌کند و م ی‌میرد‪ .‬فیلم با دقت‌نظر هوش��مندانه‬ ‫فیلمنامه‌اش نس��بت ب��ه جزئیات و کارگردان��ی فکورانه‬ ‫ش��هبازی در س��کان س‌بندی آغاز و پای��ان و بهره‌گیری‬ ‫درست از ظرفی ت‌های فیلمنامه در همراه‌‌سازی مخاطب‬ ‫با کاراکتر نازنین بیات��ی به‌عنوان تجربه‌ای احترام‌ب رانگیز‬ ‫در سینمای اجتماعی رخ م ی‌نمایاند‪ .‬شهبازی با این بستر‬ ‫روایی پرحادثه و دو ارجاع هدفمند درخشان به نفس عمیق‬ ‫(سکانس ابتدایی دربند که ماشین در جاده‌ترمز م ی‌کند و‬ ‫پلیور قرمز پسر زارعی تداع ی‌گر لباس جوان سقوط کرده‬ ‫«نفس عمیق» در س��د کرج اس��ت) و عیار ‪( 14‬سکانس‬ ‫پایانی دربند که دختر به اعالمیه فرزند زارعی نگاه م ی‌کند‬ ‫تداع ی‌گر اعالمیه فروتن در پش��ت وان��ت فیلم عیار ‪14‬‬ ‫است) یکی از خوش‌س��اخت‌ترین آثار سینمای اجتماعی‬ ‫ای ران را به‌مخاطب عرضه کرد‪g .‬‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫روايتي از وجدان‌هاي‬ ‫خوابيده‬ ‫درباره يك فيلم شهري‬ ‫رهام یعقوب‌زاده‬ ‫‪3‬‬ ‫یک فیلم خیابانی‪ -‬ش��هری که به خوبی توانس��ته‬ ‫سینمای اجتماعی را در دل قصه خود بازنمایی کرده و سویه‬ ‫رئالیستی آن را حفظ کند تا حدی که م ی‌توان آن را به یک‬ ‫مستند اجتماعی نیز نزدیک دانست‪ .‬در واقع دربند تصویری‬ ‫شفاف و‌ب ی‌تعارف از آسی ب‌های اجتماعی در کالنشهرهایی‬ ‫مثل پایتخت ارائه م ی‌دهد که عزت و شرافت آدمی‌در آن به‬ ‫مسلخ کشیده شده و تباه م ی‌شود‪.‬‬ ‫با این حال نم ی‌توان دربند را به سینمایی یا بدبینی‬ ‫شبه روشنفکرانه متهم کرد‪ .‬در عین حال دربند را م ی‌توان‬ ‫فیلم ی‌ درباره شکاف و تضاد نس ل‌ها نیز دانست که به نظر‬ ‫نگارنده بیش از قاعده تص��ادف در انعکاس واقعیت موفق‬ ‫بوده است‪ .‬معصومیت شخصیت نازنین در این فیلم نمادی‬ ‫از وجدان خوابیده انس��ان‌هایی اس��ت که هم��ه چیز را در‬ ‫مسلخ منافع خویش و خودخواه ی‌های نفسانی به ابتذال‬ ‫م ی‌کشند‪ .‬جالب اینکه پرویز ش��هبازی پیچیدگی ذاتی و‬ ‫درونی س��وژه اجتماعی خود را به زبان و ساختار روایی ساده‬ ‫ب رای مخاطب تعرف م ی‌کند‪ ،‬به‌طوری که همه طی ف‌های‬ ‫مخاط��ب م ی‌توانند با قص��ه و ش��خصی ت‌هایش ارتباط‬ ‫برقرار کنند‪ .‬ریتم داستان نیز به‌گونه‌ای با بسط دراماتیک‬ ‫قصه همراه م ی‌ش��ود که هر لحظه که فیلم جلوتر م ی‌رود‬ ‫نف س‌گیر شده و مخاطب را درگیرتر م ی‌کند‪ .‬فیلم اگرچه به‬ ‫عمق تلخ ی‌ها و نابسامان ی‌ها م ی‌رود‪ ،‬اما کارگردان تالش‬ ‫کرده قضاوت خود را از فیلم بردارد وآن را بر عهده تماشاگر‬ ‫قرار دهد که اوج این کار را م ی‌توان در سکانس پایانی و آن‬ ‫بازارچه ش��اهد بود‪ .‬فیلم در عین اینکه قصه‌ای اجتماعی‬ ‫دارد اما تک‌افتادگی و نابسامانی در هویت‌مندی شخصی‬ ‫را نیز در الیه‌های درونی خود برمال م ی‌کند و حتی م ی‌توان‬ ‫تاویلی فلسفی از این موقعیت‌ترسیم کرد‪.‬ضمن اینکه از‬ ‫حیث فیلمنامه‌ای نیز دربند واج��د قابلی ت‌های دهلیزی و‬ ‫معمایی بوده که ذه��ن مخاطب را نیز در این رمزگش��ایی‬ ‫سهیم م ی‌کند‪.‬‬ ‫اگر دربند را نیز ب��ه فیلم‌های نفس عمیق و عیار ‪14‬‬ ‫وصل کنیم‪ ،‬م ی‌توانیم نگاهی واحد و مولفه‌های سینمای‬ ‫اجتماعی آسیب شناسانه را در همه آنها دید که البته دربند‬ ‫موفق‌تر از عیار ‪ 14‬به نظر م ی‌رسد‪ .‬حتی نگاه دوربین هم‬ ‫به شهر بسیار نزدیک بوده و کمتر شاهد النگ شات از فضا‬ ‫و جغ رافیای ش��هری هستیم‪ .‬ش��خصی ت‌های فیلم حتی‬ ‫آنها که نقش فرعی هم دارند شناس��نامه‌‌دار ب��وده و البته‬ ‫بازی‌های خوب به ویژه چهره ج��وان و جدید نازنین بیانی‬ ‫همه را مسحور خود م ی‌کند‪.‬‬ ‫چه��ره معصوم او ی��اد‌آور چه��ره‌ترانه علیدوس��تی‬ ‫در فیلم «من‌ترانه پانزده س��ال دارم» اس��ت ضمن اینکه‬ ‫دربن��د را م ی‌توان یک فیل��م دانش��جویی قابل‌قبول هم‬ ‫دانست که به خوبی توانسته مناس��بات و فضای حاکم بر‬ ‫دوران دانشجویی و مس��ائل آن را به تصویر بکشد‪ .‬بدون‬ ‫ش��ک یکی از بهترین فیلم‌های جش��نواره امس��ال دربند‬ ‫اس��ت که در کارنامه حرفه‌ای پرویز ش��هبازی این فیلم در‬ ‫موقعیت ممتازتری قرار گرفته و نش��ان از پختگی و کمال‬ ‫کارگردانش دارد‪g .‬‬ ‫‪57‬‬
‫نگاهی به فیلم سر به مهر‬ ‫فرهنگ‬ ‫‪4‬‬ ‫نمایش نیایش‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫ه��ادی مقدم‌دوس��ت پ��س از س��ال‌ها تجرب��ه در‬ ‫فیلمنامه‌نویس��ی و س��اخت چن��د تله‌فیلم و به واس��طه‬ ‫دوس��تی و هم��کاری نزدیک با حمی��د نعم��ت‌اهلل‪ ،‬از آن‬ ‫دست کارگردان‌اول ی‌هایی اس��ت که چندان با بدنه سینما‬ ‫و مناسبات فیلمسازی غریبه نیس��ت و ساختار نخستین‬ ‫ی که‬ ‫فیلم بلند داستان ی‌اش هم گواه بر این مدعاست؛ فیلم ‌‬ ‫فارغ از اشکاالتی که م ی‌توان بر برخی از فرازهای فیلمنامه‬ ‫یا ش��خصی ت‌پردازی‌اش وارد ک��رد‪ ،‬از حی��ث کارگردانی‬ ‫قابل قبول بوده و نش��ان م ی‌دهد مقدم دوس��ت به خوبی‬ ‫از تجربه‌ه��ای قبل ی‌اش در عرصه س��ینما اس��تفاده کرده‬ ‫اس��ت؛ همانطور که همکار جوان دیگرش بهروز شعیبی‬ ‫در اولین فیلمش ثابت کرد که س��ال‌ها دس��تیار کارگردان‬ ‫بودن چقدر م ی‌تواند در تولد یک فیلمساز توانا‪ ،‬موثر باشد‪.‬‬ ‫«سر به مهر» نه‌تنها اولین فیلم بلند کارگردانش محسوب‬ ‫نگاهی به فیلم جیب‌بر خیابان جنوبی‬ ‫زندگی یه‌ور تمیز هم داره‬ ‫سپنتا امانپور‬ ‫‪5‬‬ ‫س��یاوش اس��عدی پس از دوس��ال كه از نخستین‬ ‫فیلمش «حوالی اتوبان» م ی‌گذرد دوباره به سراغ سینمای‬ ‫خیابانی‪ -‬اجتماعی در طبقات فرودس��ت جامعه و آدم‌های‬ ‫تك‌افتاده از اجتم��اع رفته و قصه خ��ود را در همان فضای‬ ‫سیاه و سرد روایت م ی‌كند‪ .‬ردپای تاثیرپذیری او از سینمای‬ ‫مس��عودكیمیایی را در این فیلم نیز م ی‌توان تش��خیص‬ ‫داد‪ .‬هرچن��د این بار قص��ه‌اش را از فیلم جی��ب بر خیابان‬ ‫جنوبی س��اموئل فولر اقتباس كرد و حتی ن��ام فیلم را نیز‬ ‫همان گذاش��ت‪ .‬فیلمی‌كه مس��عود كیمیایی نیز سلطان‬ ‫را بر مبنای آن ساخته بود‪ .‬دومین فیلم اسعدی اثری است‬ ‫كه دس��ت كم م ی‌توان آن را یك فیلم اقتباسی آبرومند و‬ ‫شسته‌رفته دانست كه اگر دستی به سر‌وگوش آن كشیده‬ ‫ش��ود به اس��تاندارد یك فیلم خیابانی ایران��ی نزدیك‌تر‬ ‫‪58‬‬ ‫م ی‌شود‪ .‬ضمن اینكه سیاوش اسعدی با ساخت این فیلم به‬ ‫كارنامه خود هویت منسجمی‌بخشیده و نشان م ی‌دهد كه‬ ‫به‌دنبال فضای خاصی در فیلمسازی است كه روند منطقی‬ ‫را طی م ی‌كند‪ .‬در واقع جی ب‌بر خیابان جنوبی ادامه منطقی‬ ‫حوالی اتوبان است‪ .‬ش��خصی ت‌های فیلم هم‌سنخ همان‬ ‫آدم‌های حاشی ه‌نش��ینی هستند كه در س��ینمای خیابانی‬ ‫اواخر دهه ‪ 40‬و اوایل دهه ‪ 50‬شاهد بودیم كه حاال با عناصر‬ ‫و مولفه‌هایی از فیلم‌های نوآر هم‌تركیب شده و زبان خاص‬ ‫خود را پیدا كرده است‪.‬‬ ‫آنچه در فیلم فارغ از س��ویه دراماتی��ك حائز‌اهمیت‬ ‫است‪ ،‬نگاه جامع ه‌ش��ناختی فیلمس��از به طبقه اجتماعی‬ ‫و رفتارشناس��ی متناس��ب ب��ا آن اس��ت ك��ه به وی��ژه در‬ ‫دیالوگ‌پ��ردازی ش��خصی ت‌های قص��ه ب��روز م ی‌یاب��د‪.‬‬ ‫طبقه‌ای كه بیش از طبقه متوس��ط و بورژوا ب رای اسعدی‬ ‫اهمی��ت دارد و ب رای��ش آشناس��ت‪ ،‬چرا‌كه خ��ودش بچه‬ ‫م ی‌شود‪ ،‬بلکه از حیث س��وژه و درونمایه اثر نیز واجد یک‬ ‫نوع تازگی و نوآوری است که کمتر ش��اهد چنین قصه‌ای‬ ‫در س��ینمای ای ران بودیم‪ .‬واقعیت این اس��ت که دستکم‬ ‫در یک دهه اخیر‪ ،‬دنیای مج��ازی و حضور تکنولوژی‌های‬ ‫نوین ارتباطی مثل اینترنت در زندگی نس��ل جوان ای رانی‪،‬‬ ‫موجب تغیی راتی در دنیای فردی و اجتماعی آنها شده و به‬ ‫واسطه تعامل و ارتباط دوس��ویه این تکنولوژی با کارب ران‬ ‫خود‪ ،‬س��هم بیش��تر و عمل ی‌تری در زندگی افراد نسبت به‬ ‫وسایل ارتباطی س��نت ی‌تر داشته که فیلمس��ازان ما کمتر‬ ‫به این موضوع توجه داش��ته‌اند‪ .‬توجه ب��ه دنیای مجازی و‬ ‫پیوند‌زدن آن با تجربه‌های روانی و شخصی فرد‪ ،‬دستمایه‬ ‫خوبی ب رای روایتی روانشناختی از پارادوکس‌ها و تضادهای‬ ‫امیریه پ��ل امیربهادر اس��ت كه ویژگ ی‌ه��ا و خصلت‌های‬ ‫این طبقه را به خوبی م ی‌شناس��د‪ ،‬طبقه‌ای كه به واسطه‬ ‫درگیری‌های بیشتر با دشواری‌های زندگی واجد قابلی ت‌های‬ ‫دراماتیك باالیی اس��ت كه انطباق بیش��تری با سینمای‬ ‫اجتماع��ی – خیابان��ی كارگ��ردان دارد‪ .‬ش��اید یك��ی از‬ ‫جذابی ت‌های این گونه س��ینمایی‪ ،‬شخصی ت‌های قصه و‬ ‫نوع منش و نگرش آنها به جهان پی رامون باشد كه در شكل‬ ‫و جنس بازیگری نیز به‌ش��دت موثر اس��ت‪ .‬بازی‌ها خیلی‬ ‫كنترل‌شده با دیالوگ‌هایی كه از جنس سینمای كیمیایی‬ ‫است كه با تاكید بر میمیك صورت و زاویه نگاه كاراكترها‬ ‫شكل م ی‌گیرد‪ .‬بخش عمده‌ جذابیت فیلم به رفتارشناسی‬ ‫دو شخصیت كاوه و رعنا برم ی‌گردد كه هم در موقعی ت‌های‬ ‫عاطفی قصه و هم در فضاه��ای ملتهب و تعقی ب‌و‌‌گریزی‬ ‫به ویژه در س��كان س‌های مربوط به كف‌زن��ی و جی ب‌بری‬ ‫جذابی ت‌های خاص خود را دارد كه نمایش اسلموش��ن این‬ ‫صحنه‌ها بر قدرت تاثیرگ��ذاری درام م ی‌افزاید‪ .‬با این حال‬ ‫تیپ و ش��مایل ظاهری زمانی با رفتارشناسی كاوه چندان‬ ‫چفت نشده و به همین دلیل گاه اغ راق شده به نظر م ی‌رسد‪.‬‬ ‫حتی گریم هم نم ی‌تواند به تغییر این تصویر ذهنی مخاطب‬ ‫از بازیگر نقش كاوه كمك كند و ب��ه همین دلیل بیش از‬ ‫آنكه شخصیت كاوه در ذهن تماشاگر شكل بگیرد‪ ،‬بیشتر‬ ‫تصویر مصطفی زمانی به حافظه‌اش تداعی م ی‌شود‪ .‬این‬
‫درونی است که در چالش بین سنت و مدرنیته رخ م ی‌دهد‬ ‫و دامنگیر بسیاری از نس��ل جوان در جامعه کنونی ما شده‬ ‫است‪ .‬هرچند این سوژه ظرفیت بیشتری داشت تا فیلمساز‬ ‫قصه خود را در درون همی��ن موقعیت ویژه دراماتیزه کند و‬ ‫آن را به قصه دیگری پیوند نزند‪« .‬س��ر به مهر» یک فیلم‬ ‫شخصیت‌‌محور به معنای کاملش بوده که با روایت زندگی‬ ‫یک دختر وبالگ‌نویس با بازی لیال حاتمی‌تالش م ی‌کند‬ ‫تا تصویری از زیس��ت فردی‪ ،‬اجتماعی و اعتقادی دخترانی‬ ‫ش��بیه به قهرمان قصه را به تصویر بکش��د‪ .‬فیلم روایتی‬ ‫خطی و سرراس��ت داش��ته و مقطعی از زندگ��ی صبا را که‬ ‫در اوج بحران‌های روحی و ش��خصیتی ق��رار دارد‪ ،‬روایت‬ ‫م ی‌کند‪ .‬فیل��م لحنی زنانه دارد که با اس��تفاده از نریش��ن‬ ‫و تک گوی ی‌های لیال حاتمی‌ش��خص ی‌تر هم م ی‌ش��ود‪.‬‬ ‫به عبارت دیگر «س��ربه مهر» یک فیل��م مونولوگ‌محور‬ ‫اس��ت که سرگش��تگ ی‌های قهرمان قصه‌اش را بازنمایی‬ ‫م ی‌کند‪ ،‬ضمن اینکه این مونولوگ‌‌محوری تناسب نمادین‬ ‫و منطقی با ذات وبالگ‌نویس��ی داش��ته و به‌نوعی بافت‬ ‫روانشناختی وبالگ‌نویس��ی را صورت‌بندی م ی‌کند‪ .‬ذات‬ ‫قصه و روانشناسی ش��خصیت صبا ایجاب م ی‌کرد تا لیال‬ ‫حاتم ی‌ ب��ازی درون ی‌تر و‌ب ی‌ح س‌تری داش��ته باش��د تا با‬ ‫جنس بازی او با موقعی ت‌های درام و بافت حسی آن تناسب‬ ‫منطقی پیدا کند‪ .‬حاتمی‌با تغییر در لحن گفتاری و کشدار‬ ‫کردن آن در کنار عصبی ت‌های کالمی‌در برخی موقعی ت‌ها‬ ‫از پس نقش برآمده و توانس��ته تزل��زل و تضادهای درونی‬ ‫صبا در مواجهه با دنیای جدی��د و تضادهایش با اعتقادات‬ ‫وی را به خوبی تصویرس��ازی کند‪ .‬با اینکه سر به مهر یک‬ ‫فیلم زنانه محس��وب م ی‌ش��ود‪ ،‬اما در دام شعار‌زدگ ی‌های‬ ‫فمنیستی گرفتار نش��ده و متظاه رانه نیست‪ .‬خوشبختانه‬ ‫باتوجه به شخصی ت‌محور بودن قصه و تعلق‌داشتن درام به‬ ‫دنیای درونی وی‪ ،‬فیلم از ریتم و ضرباهنگ خوبی برخوردار‬ ‫بوده و کشش دراماتیک الزم ب رای پیگیری مخاطب را دارد‪.‬‬ ‫ضمن‌اینکه جنس بازی لیال حاتم ی‌ و ش��خصی ت‌پردازی‬ ‫که درباره صبا صورت گرفته امکان همذات‌پنداری خوبی را‬ ‫ب رای مخاطب ایجاد م ی‌کند تا وی همدالنه با دغدغه‌های‬ ‫شخصی او همراه شود‪ .‬اما آنچه بیش از هر چیز به محور‬ ‫اصلی چالش‌ب رانگیز قصه بدل م ی‌ش��ود‪ ،‬سویه مذهبی و‬ ‫مساله نماز خواندن صباست که عنوان فیلم نیز برساخته‬ ‫همین موقعیت دراماتیک اس��ت‪ .‬سوژه‌ای که به تدریج در‬ ‫فیلم به محور قصه بدل م ی‌شود و دغدغه کارگردان درباره‬ ‫کنش‌ها و منش‌های اعتقادی در دنی��ای مدرن را واگویی‬ ‫م ی‌کند‪ ،‬به‌گونه‌ای که فیلم از حی��ث مضمونی دچار یک‬ ‫دو پارگی م ی‌ش��ود که البت��ه وحدت خود را ب��ا تم اصلی و‬ ‫ساختار فیلمنامه حفظ م ی‌کند‪ .‬صبا ب رای تحول در زندگی‬ ‫ش��خصی خویش و مبارزه‌کردن با‌تردیدها و دغدغه‌هایش‬ ‫تصمیم م ی‌گیرد با خدا عهدی ببند و نماز‌خواندن را شروع‬ ‫کند‪ .‬در واقع م ی‌توان س��ر ب��ه مهر را فیلم��ی‌درباره نماز‬ ‫دانس��ت که از این منظری که در فیلم م ی‌بینيم کمتر در‬ ‫سینمای ای ران سابقه داشته و در واقع نمایش نیایش و تاثیر‬ ‫آن در زندگی ش��خصی و اخالقی قهرمان داستان است که‬ ‫خوشبختانه به دام شعارزدگی و روایتی متظاه رانه نم ی‌افتد؛‬ ‫هر چند این عیب ب��زرگ را دارد که تک��رار موتی ف‌وار صبا‬ ‫ب رای نماز اول وقت خواندن و پنهان کردن آن از دیگران به‬ ‫یک طنز ناخواسته بدل م ی‌شود که م ی‌تواند به ایده خوب‬ ‫فیلم صدمه بزند؛ ضمن‌‌اینکه م ی‌ت��وان این نقد را وارد کرد‬ ‫که گرایش صبا به نيايش و وسواس��ی که او در این زمینه‬ ‫پیدا کرده بیش از آنکه سویه اعتقادی داشته باشد و رفتاری‬ ‫کنشی باش��د‪ ،‬واکنش��ی به موقعیت روانی و درگیری‌های‬ ‫ذهن ی‌اش با جهان پی رام��ون و آدم‌های اط رافش اس��ت و‬ ‫شايد یک نوع پناه‌بردن از سر استیصال روانی نه یک درک‬ ‫عمیق اعتقادی و دگردیس��ی ش��خصیتی!به‌‌عبارت دیگر‬ ‫میل او به نماز خوان��دن به یک اعتقاد شرط ی‌ش��ده پهلو‬ ‫م ی‌زند که مخاطب را در پذیرش این تحول اخالقی و دوام‬ ‫ل هادی مقدم‌دوست‬ ‫و قوام آن دچا ‌ر تردید م ی‌کند‪ .‬با این حا ‌‬ ‫جسارت خوبی به خرج داده که به سراغ این قصه م ی‌رود و‬ ‫به نوعی ضمیر ناخودآگاه دختران امروزی مثل صبا را که در‬ ‫کشمکش سنت و مدرنیته بر سر اعتقادات و باورهای خود‬ ‫دچار‌ترس و لرز م ی‌ش��وند‪ ،‬به تصویر م ی‌کش��د‪ ،‬تصویری‬ ‫که تا حد زیادی م ی‌تواند روای��ت روانکاوانه از دنیای ذهنی‬ ‫شخصیتی باشد که چه‌‌بسا ریش��ه نابسامان ی‌های روانی و‬ ‫سرگش��تگ ی‌های رفتاری‌اش در همین بالتکلیفی او بین‬ ‫باورهای��ش و دغدغه‌های امروزی‌اش دیده م ی‌ش��ود‪ .‬صبا‬ ‫که م��دام با خودش بر س��ر پنهان‌ک��ردن اعتقاداتش دچار‬ ‫کش��مکش و درگیری اس��ت‪ ،‬در نهایت به اعتماد به نفس‬ ‫الزم رسیده و راهش را انتخاب م ی‌کند‪ .‬سر به مهر در واقع‬ ‫نمایش تسلیم شدن آدمی‌به اعتقادات و باورهایی است که‬ ‫هویت و حریت او را در پی دارد‪ ،‬قصه‌ای که‌تردید‌های آدم ی‌‬ ‫در دوراهی انتخاب را نش��ان م ی‌دهد و اینکه باید شجاعت‬ ‫داشت تا بهای باورهایت را بدهی‪.‬‬ ‫صبا که هم��واره از نماز‌‌خواندن جلوی دیگران ش��رم‬ ‫داش��ت به اقامه نم��از در مکانی تن م ی‌دهد که ش��مایل‬ ‫آن چندان با ی��ک فضای معنوی همخوانی ن��دارد‪ ،‬اما چه‬ ‫باک ک��ه او راه خود را برگزیده اس��ت‪ .‬کاش مقدم‌دوس��ت‬ ‫تمهیداتی م ی‌اندیشید تا س��ویه آگاهانه این اراده معطوف‬ ‫به معب��ود بیش از آنچه در فیلم م ی‌ش��ود‪ ،‬م ی‌ش��د تا هم‬ ‫تاثی ر‌گذاری قصه بیش��تر م ی‌ش��د و هم باور پذیرتر‪ .‬شاید‬ ‫بتوان به تصوی ر‌کردن نماز و شیوه مواجهه صبا با امر مقدس‬ ‫در این فیلم نقدپذیر باشد‪ ،‬اما صداقت و خلوصی در روایت‬ ‫و نگاه کارگردان به این موضوع وجود دارد که تماشای فیلم‬ ‫را دلنشین م ی‌کند‪g .‬‬ ‫اغ راق به‌ویژه در ارتباط با امیر جعف��ری در نقش عطاردی‪،‬‬ ‫عتیقه‌فروش بیش��تر صدق م ی‌كند كه با گریم نامتعارفی‬ ‫كه دارد بیش��تر او را به یك كاراكتر طنز بدل كرده اس��ت‪.‬‬ ‫جی ب‌بر خیابان جنوبی در پس داستان تك‌خطی خود حول‬ ‫محور رعنا و كاوه و داس��تان كی ف‌قاپی آنها تالش م ی‌كند‬ ‫تا با نگاهی آسی ب‌ش��ناختی برخی معضالت اجتماعی –‬ ‫فرهنگی در جامعه را برجس��ته ك��رده و در نهایت به نگاه‬ ‫جامع‌تری از شرایطی برسد كه در آن افرادی مثل كاوه و رعنا‬ ‫‌تربیت م ی‌شوند‪ .‬با این حال به نظر م ی‌رسد قصه به پرداخت‬ ‫بیش��تری نیاز داش��ت تا در یك دهلیز پ راتفاق‌تری به یك‬ ‫چالش دراماتیكی بدل شود‪ ،‬هرچند كارگردان تالش م ی‌كند‬ ‫از دل قصه خود به یك چالش اخالقی برس��د كه بر مبنای‬ ‫آن از بس��تر ظلمت به روشنایی دس��ت یابد‪ .‬خوشبختانه‬ ‫فیلم در ورط��ه سانت ی‌مانتالیس��م اخالق��ی نم ی‌افتد و از‬ ‫درون موقعیت دراماتیك خود به یك تحول اخالقی دست‬ ‫م ی‌یابد‪ ،‬بدین معنی كه در نهایت شخصی ت‌های قصه به‬ ‫این نتیجه م ی‌رس��ند كه زندگی صرف��ا در همین تباهی و‬ ‫سیاهی خالصه نم ی‌شود و یك‌ور تمیز و پاكیزه هم دارد كه‬ ‫م ی‌توان آن طرف خط زندگی ایستاد و شرافتمندانه زیست‪.‬‬ ‫عطاردی مال‌خر در جایی از قصه به كاوه م ی‌گوید‪« :‬زندگی‬ ‫یه ور تمیز هم داره كه توش خوش م ی‌گذره‪ .‬دلم م ی‌خواد‬ ‫اون ورا ببینمت‪ .‬باقیش هم یه مش��ت ح��رف و نصیحت‬ ‫مفته!»از ویژگ ی‌های دیگر جی ب‌بر خیابان جنوبی م ی‌توان‬ ‫به برجستگی ضد‌قهرمان قصه اشاره كرد كه به نوعی واجد‬ ‫امتیازات و خصلت‌های یك قهرمان است‪ .‬منظور كاوه است‬ ‫كه بازی كنترل شده و درونی مصطفی زمانی به شكل‌گیری‬ ‫این تصویر كمك كرده اس��ت و همدلی مخاطب با خود را‬ ‫برم ی‌انگیزد‪ .‬همین همدلی فرصت و تمهید روانش��ناختی‬ ‫مناسبی اس��ت تا مخاطب با تحول اخالقی قهرمان قصه‬ ‫همراه شده و آن را در خود درونی كند‪ .‬جی ب‌بر خیابان جنوبی‬ ‫در ضمن یك فیلم شهری اس��ت و كارگردان تا حد زیادی‬ ‫موفق شده از فضای ش��هر و ظرفی ت‌های نمایشی آن هم‬ ‫در روایت نمادین قصه و هم در قاب‌بندی زیبای ی‌ش��ناختی‬ ‫و بصری از آن بهره بگیرد‪ .‬ش��هری كه هویت و شناسنامه‬ ‫داشته و جغ رافیایی كه از آن به تصویر كشیده م ی‌شود واجد‬ ‫بار دراماتیكی الزم و متناسب با تم اصلی قصه بوده است‪.‬‬ ‫در واقع باید دكوپاژ خوب اسعدی در فضاهای شهری‬ ‫را به‌عنوان یكی از امتیازات كارگردانی این فیلم دانس��ت‪.‬‬ ‫شهری كه آبستن بسیاری از آس��ی ب‌های رفتاری است اما‬ ‫در دل همین ظلمت م ی‌توان اراده كرد تا به روشنایی شهر‬ ‫رسید و خود را از تباهی و نكبت نجات داد‪.‬‬ ‫جی ب‌بر خیابان جنوبی در عین اینكه س��ویه تاریك‬ ‫زندگی اف��راد طرد ش��ده و تك‌افت��اده در جامعه را نش��ان‬ ‫م ی‌ده��د و به همین دلی��ل مخاطب خ��ود را در ب رابر یك‬ ‫ضد‌قهرمان م ی‌بین��د‪ ،‬اما وقتی به دنی��ای درون ی‌تر آنها پا‬ ‫م ی‌گذارد و حس��رت‌های زندگی آنها را به تصویر م ی‌كشد‬ ‫نق��د اخالقی را در بس��تر نگاه��ی آسی ب‌ش��ناختی تنیده‬ ‫و در نهای��ت تماش��اگر را به قض��اوت درباره ش��رایط این‬ ‫آدم‌ها دع��وت م ی‌كند تا قضاوت مس��تقیم و س��وگی رانه‬ ‫درباره آنها‪g .‬‬ ‫«سر به مهر» یک فیلم شخصیت‌‌محور به‬ ‫معنای کاملش بوده که با روایت زندگی یک‬ ‫دختر وبالگ‌نویس با بازی لیال حاتمی‌تالش‬ ‫م ی‌کند تا تصویری از زیست فردی‪ ،‬اجتماعی‬ ‫و اعتقادی دخت رانی شبیه به قهرمان قصه را‬ ‫ب ه‌تصویر بکشد‬ ‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫‪59‬‬
‫درنگی بر «هیس! دخترها فریاد نمی‌زنند»‬ ‫مرز باریک میان آبروداری و جوانمردی‬ ‫نیما بهدادی‌مهر‬ ‫‪6‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫اثر تلخ بان��وی دغدغه‌مند س��ینمای ای��ران از منظر‬ ‫موقعیت نمای��ش کاراکت��ر زن تداع ی‌گر دو اث��ر «این زن‬ ‫حرف نم ی‌زند» س��اخته احمد امین��ی و «م ی‌خواهم زنده‬ ‫بمانم» س��اخته زنده‌یاد ایرج قادری اس��ت؛ با این تفاوت که‬ ‫کاراکتر زن فیلم درخشنده برخالف شخصیت اصلی «این‬ ‫زن حرف نم ی‌زند» س��کوت کوتاه‌تری دارد؛ او ابعاد و دالیل‬ ‫روانشناختی اقدام خود در قتل سیروس را به جریان هولناکی‬ ‫از اذیت و آزار جنس ی‌اش در سن هشت سالگی توسط مراد‬ ‫برم ی‌گرداند و اینکه ب رای نجات دختری خردسال و جلوگیری‬ ‫از قرار‌گرفتنش در چنین موقعیتی به قتل س��یروس اقدام‬ ‫کرده اما کاراکتر «این زن حرف نم ی‌زن��د» پس از تجاوزی‬ ‫که به او م ی‌ش��ود به قتل اقدام م ی‌کن��د‪ .‬وضعیت کاراکتر‬ ‫در مقیاس مش��ابهی چون محکومیت به قص��اص نیز با‬ ‫فیلم «م ی‌خواهم زنده بمانم» قرینه اس��ت و عینا موقعیت‬ ‫پیگیری وکیل و نامزد زن ب رای پیدا‌کردن ب رادر س��یروس با‬ ‫پیگیری فرامرز قریبیان و ب رادر فاطمه گودرزی ب رای یافتن‬ ‫یزند‪ .‬چنین است که‬ ‫دفترچه باربد به یک خط موازی پهلو م ‌‬ ‫خوش‌ساخت‌ترین اثر پوران درخش��نده با پایان تلخ و گزنده‬ ‫اعدام زن به یکی از متفاوت‌ترین آثار انتقادی و آسیب شناسی‬ ‫در سینمای اجتماعی بدل م ی‌ش��ود‪ .‬این اثر پیام خود را به‬ ‫جامع ه‌ای م ی‌دهد که در برخی باورهای عرفی غلط دست‬ ‫و پا م ی‌زند و حفظ آبرو را حت��ی اگر به بهای قصاص ناحق‬ ‫یک فرد تمام ش��ود‪ ،‬مقدم م ی‌دارد‪ .‬در این باب م ی‌توان به‬ ‫سکانسی از گفت‌وگوی حاجی منزلتی با قاضی اشاره کرد‬ ‫که در مقابل درخواس��ت قاضی ب رای ش��هادت در دادگاه و‬ ‫نجات جان دختر آس��ی ب‌دیده فیلم‪ ،‬از اعتب��ار خود در بازار‬ ‫و لزوم حفظ آبرویش در جامعه س��خن م ی‌راند‪ .‬بدین‌گونه‬ ‫اس��ت که موقعی ت‌های نمایش��ی «هیس! دخترها فریاد‬ ‫نم ی‌زنند» در عین خوش‌ساختی و گزندگی که دارد به پای‬ ‫ملودرام برجسته‌ای چون «م ی‌خواهم زنده بمانم» نم ی‌رسد‬ ‫و جنس روایی کار به دلیل وج��ود نمونه‌های دیگری چون‬ ‫یزند‪ ،‬قرینه‌هایی‬ ‫سام و نرگس‪ ،‬تکیه بر باد و این زن حرف نم ‌‬ ‫مش��ابه از حیث رویکرد نمایش��ی در ذه��ن مخاطب پدید‬ ‫م ی‌آورد و از اصالت آن نزد برخی تماشاگرانش م ی‌کاهد‪.‬‬ ‫نقطه قوت اث��ر کارگردانی خوب پوران درخش��نده و‬ ‫بازی تحس��ین ب رانگیز طن��از طباطبایی اس��ت که هم با‬ ‫نوع نگاه��ش‪ ،‬درد و رنج دروني را بازت��اب م ی‌دهد و هم در‬ ‫پرتو س��کوت مایوس‌کننده اش‪ ،‬فریاد خاموش زنانی را به‬ ‫گوش مخاطب بیدار م ی‌رس��اند که از‌ترس آبرو و به دلیل‬ ‫دیوسیرتی برخی مردان این جامعه در مدفن تاریک و سیاه‬ ‫ذهنیت همراه با بی��م و اندوهش��ان آرام م ی‌گیرند و آوای‬ ‫مظلومی ت‌شان را گوش شنوایی نیست‪.‬‬ ‫اث��ر درخش��نده یک��ی از گزنده‌ترین آثار س��ینمایی‬ ‫تأملی بر «دهلیز»‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫نگاه‌هایی سرشار از معنا‬ ‫آرین مهرپور‬ ‫‪7‬‬ ‫فیلم از ابتدای سکانس پایانی به‌عنوان فصل آغازین‬ ‫خود اس��تفاده م ی‌کند‪ .‬با این تمهی��د مخاطب به پیگیری‬ ‫وضعیت کاراکترهای فیلم رغبت بیش��تری‬ ‫نشان م ی‌دهد‪ .‬به این علت که فیلمنامه از‬ ‫هرم وارونه به‌عنوان یک سبک روایی بهره‬ ‫م ی‌گیرد و موقعی ت‌های نمایش��ی خود را از‬ ‫انتها آغاز م ی‌کند و ش��روع سکانس پایانی‬ ‫را به س��رآغاز ورودی فیلم پیون��د م ی‌زند و‬ ‫داستان خود را روایت م ی‌کند‪.‬‬ ‫این موقعی ت‌ها از بعد‌ترس��یم درست‬ ‫ش��رایط کاراکتره��ا‪ ،‬خوش��فکرانه ب��ه هم‬ ‫متصل م ی‌ش��وند و مثلث انس��انی اثر را در‬ ‫س��ه وضعیت متفاوت نمایانگر م ی‌سازند‪.‬‬ ‫س��هم دراماتیک هر یک از این سه‌ضلعی‬ ‫هدفمند و هوش��مندانه مش��خص شده و‬ ‫‌ترسیم دقیق مناسبات شخصی ت‌ها با هم از‬ ‫غنای یک فیلمنامه جزئیات‌محور حکایت‬ ‫دارد‪ .‬فیلمنام��ه‌ای که ارزش‌ه��ای صدق و‬ ‫صفای دوران کودکی و تاثی��رات بالقوه‌اش‬ ‫بر وضعیت روایی اثر را به خوبی درک کرده‬ ‫و با بهره‌گیری از بازی درخشان محمد شیرخانلو به خوبی‬ ‫این موقعیت ناب را نمایان م ی‌کند‪ .‬کودک خردس��ال فیلم‬ ‫در همان معصومیت ویژه این س��ن و س��ال آنقدر به مادر‬ ‫وابس��ته اس��ت که هنگام رویارویی ناگهانی با پدرش که‬ ‫‪60‬‬ ‫تصور م ی‌کرد مرده است‪ ،‬پشت مادر م ی‌رود و پناه م ی‌گیرد‪.‬‬ ‫در این سکانس درگی ر‌کننده از فیلم‪ ،‬چشمان نادم عطاران‬ ‫و نگاه سرشار از سوال و البته تا حدودی همراه با بیم کودک‬ ‫به مرد روبه‌رویش واجد ارزش‌های دراماتیک بسیاری است‪.‬‬ ‫لحظه به لحظه این سکانس حاوی معانی انسانی است که‬ ‫گاه ساده از کنارشان عبور م ی‌کنیم‪.‬‬ ‫حس��رت پدری ب رای درآغ��وش گرفتن پس��ر و اب راز‬ ‫صمیمیت و دوس��تی به او که با ن��گاه هنرمندانه عطاران‬ ‫ای ران در نیم‌دهه گذشته اس��ت که با دقت‌نظر کارگردان در‬ ‫رعایت چارچوب ملودرام‪ ،‬هم اش��ک مخاطب را در م ی‌آورد‬ ‫و هم خانواده‌ها را به لزوم توجه بیشتر و دقی ق‌تر به حاالت‬ ‫روحی فرزندانش��ان دعوت م ی‌کند‪ ،‬شاید بدین‌گونه متوجه‬ ‫باش��یم گاه قاتالن روح اثرات تخریبی هولناک‌تری بر روند‬ ‫کنش‌های اجتماعی باقی م ی‌گذارند‪g .‬‬ ‫کاملا به مخاطب منتقل م ی‌شود و نگاه حسرت‌بار کودکی‬ ‫که از پشت تمامی‌سال‌های گذر کرده عمرش و با نگاهی‬ ‫پرسشگر فریادی خاموش م ی‌زند که آیا تو پدر من هستی؟‬ ‫پس چرا در این س��الیان پیش من نبوده‌ای و باز ب رای اقناع‬ ‫ذهن این کودک و ب رای آنکه تصویر پ رابهت و حمایتگر یک‬ ‫پدر در ذهنش نشکند به او م ی‌گویند پدرت پلیسی است که‬ ‫مامور نگهداری از مجرمان خطرناک است‪ ،‬شاید بدین‌گونه‬ ‫جرقه‌ای این کودک در خود فرو رفت��ه را به زندگی طبیعی‬ ‫بازگرداند‪ ،‬اعتماد به نفسش را تقویت کند‬ ‫و به تحول��ی مثبت در رون��د آموزش وی‬ ‫بینجامد‪.‬‬ ‫بازی رضا عط��اران در بازتاب نقش‬ ‫پدری نادم که اکنون فرصت با فرزند بودن‬ ‫را یافته است درخشان است و بستر ایجاد‬ ‫دوستی میان او و فرزندش چینش درستی‬ ‫دارد‪ .‬ی��خ رابط��ه فرزند با پ��درش پس از‬ ‫اس��ب‌چوبی که پدر ب��ه او هدیه م ی‌دهد‬ ‫کم‌کم آب م ی‌ش��ود و در س��کانس بازی‬ ‫فوتبال در محوطه ندامت��گاه و در آغوش‬ ‫کشیدن فرزند به اوج م ی‌رسد‪.‬‬ ‫نکته مهم دیگر همراهی و همگامی‬ ‫‌مادرانه و همس��رانه هانیه توس��لی است‬ ‫که بس��یار جلوبرنده و موثر اس��ت‪ .‬بازی‬ ‫درخش��ان‌هانیه توسلی بیش��ترین تاثیر‬ ‫را در پیش��رفت قص��ه به س��وی مرزهای‬ ‫انس��انی دارد و فصل جدیدی در اجراهای‬ ‫سینمایی وی به شمار م ی‌آید‪ .‬اجرایی همراه با دقت‌نظر در‬ ‫فاصله‌‌گیری از شمایل تثبیت شده بازیگر به‌عنوان یک زن‬ ‫پ راکت و فرو رفتنش در کالبد زنی بردبار که بار زندگی را بر‬ ‫دوش کشیده است‪g .‬‬
‫نگاهی به «کالس هنرپیشگی»‬ ‫‪8‬‬ ‫سینما قصه دل‌دادن ماست‬ ‫استيصال و التيام‬ ‫نيما بهدادي‌مهر‬ ‫‪9‬‬ ‫هدف ساخت آثاري با وجوهي از به‌كارگيري مولفه‌هاي‬ ‫جنگ نرم مس��تلزم پردازش متني و تصويري يك س��وژه و‬ ‫شكل‌دهي و فرم‌بخشي به آن اس��ت‪ .‬اينكه تنها‬ ‫با نمايش يك موقعيت بحراني و اداي پيام‌هايي‬ ‫ضد‌آمريكاي��ي تالش كني��م تا ماهي��ت و خوي‬ ‫جنگ‌س��تيز و ددمنش اين كش��ور را به مخاطب‬ ‫خود عرضه كنيم‪ ،‬به‌گونه‌اي كه با فيلم همراه شود‬ ‫نكته‌اي است كه كارگردان ب رلين منفي‪ 7‬نسبت به‬ ‫آن كم توجه بوده‪ .‬سناريو در يك خط مستقيم به‬ ‫پيش م ي‌رود‪ .‬آدم‌هايي ب ي‌پناه و مستاصل را نشان‬ ‫م ي‌دهد كه در پش��ت يك كانتينر مخفي شده‌اند‬ ‫تا از مرز رد ش��ده و به صورت غي ر‌قانوني به كشور‬ ‫آلمان بروند‪ .‬در همين نسبت اوليه با فيلم متوجه‬ ‫م ي‌شويم كه س��وژه اثر وجهه‌اي راهبردي داشته‬ ‫و بر همين مبنا م ي‌توانس��ت در پرتو هوشمندي‬ ‫كارگردان و سناريس��ت در خل��ق جزئيات جذاب‬ ‫ديگر به يك تصوير ناب ضد‌آمريكايي بدل شود‪.‬‬ ‫اما به‌دليل آنكه وضعيت چين��ش موقعي ت‌هاي‬ ‫داستاني در اين فيلم بسيارس��اده صورت پذيرفته و نمايش‬ ‫هريك از اين موقعي ت‌ها سردستي و س��اده‌انگارانه به اجرا‬ ‫درآمده است‪ ،‬فيلم نتوانست به يك اثر قابل تامل و ماندگار‬ ‫بدل ش��ود‪ ،‬گو اينكه به دليل وضعيت وي��ژه‌اي كه خانواده‬ ‫عاطف با آن روبه‌رو هس��تند فيلم قابلي��ت و ظرفيت پرش‬ ‫به سوي يك ملودرام اجتماعي با رگه‌هايي روشن از مسائل‬ ‫يك جريان ملتهب كه بازگوي ي‌اش ب راي پدر ناگوار اس��ت‬ ‫و پس��ر كوچكي كه با مرگ م��ادر دچار يك افس��ردگي و‬ ‫بيماري روحي شده اس��ت‪ .‬فيلم با نگاهي حس��ابگرانه‌تر‬ ‫به موقعيت اين انسان‌ها م ي‌توانس��ت بستري تلخ‪ ،‬گزنده‬ ‫و درعين ح��ال تفكر‌ب رانگيز و پيام‌دهن��ده را ايجاد كند‪ ،‬اما‬ ‫مشخص نيست چرا از اين كار خودداري كرده است‪ .‬از وجوه‬ ‫فني بايد نمره‌اي مثب��ت به فيلمبرداري قاب��ل تامل فيلم‬ ‫داد زي را قاب‌بندي‌هاي مناس��بي دارد‪ .‬همچنين جرقه‌هايي‬ ‫از هوش��مندي كارگردان ب��راي انتقال مفه��وم صحنه در‬ ‫برخي موقعي ت‌ها آشكارس��ت؛ به‌عنوان مثال لحظه‌اي كه‬ ‫مصطفي زماني و همس��رش در حياط بيمارستان كنارهم‬ ‫هس��تند و كارگردان به دليل مميزي اخالقي س��ينماي ما‬ ‫نم ي‌تواند لحظات عاطفي آن موقعيت را نمايش دهد به يك‬ ‫مي زانس��ن موازي روي م ي‌آورد تا از اين طريق بتواند هر دو‬ ‫موقعيت نمايشي را در عين اتصال به هم‪ ،‬به‌گونه‌اي مجزا‬ ‫خلق كند‪ .‬اين موقعيت لحظه‌اي است كه پرستار ب راي كودك‬ ‫بيمار عاطف (كاظم) در حال عروسك‌گرداني‬ ‫اس��ت و موقعيت��ي از حماي��ت گ��ري‬ ‫يك مادر ب راي فرزندش را نشان م ي‌دهد كه اين‬ ‫موقعيت به‌ويژه در يك نگاه موازي با وضعيت‬ ‫رژين (همس��ر زماني) و نيازي كه به محبت و‬ ‫حمايت همسر دارد خوش فكرانه به كار گرفته‬ ‫ش��ده اس��ت‪ .‬در برآيندي كلي ب رلين منفي‪7‬‬ ‫م ي‌توانست اثري ديدني و گرم باشد اگر ماهيت‬ ‫پروپاگاندايي خود را در وضعيتي حساب‌شده‌تر‬ ‫به كار م ي‌گرفت و ظرفي ت‌هاي نمايش ي‌اش را‬ ‫س��اده‌انگارانه خرج نم ي‌كرد؛ ظرفي ت‌هايي كه‬ ‫يك خانواده در متن بحران را به فرصتي طاليي‬ ‫ب راي خلق ملودرام بدل م ي‌كند‪ ،‬اما ب ي‌توجهي‬ ‫به اليه‌هاي دروني جذابي كه به صورت بالقوه‬ ‫در چنين كانون‌ها و نهادهايي وجود دارد‪ ،‬فيلم‬ ‫را در خط مستقيم فيلمنامه محدود م ي‌كند و‬ ‫با كمتري��ن اوج و هيجاني در يك موقعيت س��اده به پايان‬ ‫م ي‌رساند‪ .‬موقعيتي كه نمايانگر بهبود نسبي كاظم و خروج‬ ‫وضعيت روح ي‌اش از خط بحران و ش��وك است و واكنش‬ ‫كالمي‌وي به جاذبه بصري بارش برف‪ ،‬سكانس��ي خوب را‬ ‫يزند و اين‌چنين است كه ب رلين منفي ‪ 7‬همچون نام ي‌‬ ‫رقم م ‌‬ ‫كه ب راي خود انتخاب كرده‪ ،‬به زير صفر م ي‌رسد‪g.‬‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫نگاهي به«برلين منفي ‪»7‬‬ ‫سياسي و ايدئولوژيك را داش��ت‪ ،‬اما نگاه عميقي به سوژه‬ ‫ملتهب پناهندگي و پي ش‌زمينه‌ه��اي بروز چنين موقعيتي‬ ‫نش��د‪ .‬پناهندگي در اين فيل��م تنها يك كليدواژه ايس��تا و‬ ‫ساكن است كه هرگونه تحرك و هيجاني در بستر روايت اثر‬ ‫را منوط به رعايت اصول پرداخت دراماتيك به ابعاد مهم اين‬ ‫موضوع كرده است‪ .‬خانواده عاطف از منظر وجوه روانشناختي‬ ‫به عن��وان يك كانون آش��فته‌ آتشفش��اني در نظر م ي‌آيد‪.‬‬ ‫آتشفشاني كه تنها جرقه‌اي كوچك باعث فوران آن خواهد‬ ‫شد و البته يك نسيم التيام‌بخش نيز راهگشاي برون‌رفت‬ ‫از اين شرايط اس��ت‪ .‬پدري مس��تاصل‪ ،‬دختري فرورفته در‬ ‫م ی‌گیرد و هم فیلمس��از به دنیای جدیدی پای م ی‌گذارد‪.‬‬ ‫دنیایی سرش��ار از مرهم و نی��از و فضایی قاب��ل احترام از‬ ‫بازگشت داوود‌نژاد به سینمایی متفاوت و دوست‌داشتنی‪g.‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫متفاوت‌ترین س��اخته س��الیان اخیر س��ینمای ای ران‬ ‫یک اثر تجربی خوش‌س��اخت و هوش��مندانه اس��ت که‬ ‫قابلی ت‌های متعددی از منظر دریاف��ت و درک فرهنگی و‬ ‫سیاسی در ساختار چند‌پرده‌ای دارد و روایت بکر و جذابش‬ ‫از زندگی طبیعی تحت‌تاثیر کارگردانی درخش��ان علیرضا‬ ‫داوود‌نژاد به خوبی ب��ا مخاطبان ارتب��اط م ی‌گیرد‪ .‬فیلم از‬ ‫همان سکانس اول با روند بکر و تماشایی خود مخاطب را‬ ‫مسحور م ی‌کند و اثری خالص و ای رانی را به یادگار م ی‌گذارد‪.‬‬ ‫وجه اهمیت فیلم به حضور کارگ��ردان در نقش یک دانای‬ ‫کل و راوی باز‌م ی‌گردد و ریتم مناسبی از تقطیع صحنه‌ها‬ ‫و وصل نوآورانه آنها از طریق نوش��تن کارگردان روی تخته‬ ‫س��فید به وجود م ی‌آید‪ .‬در این روش باب ورودی هر پرده‪،‬‬ ‫بیان کارگردان و نگارش مفاهیم روی تخته ب رای توصیف‬ ‫موقعیت بعدی است که همراه با یک رندی محض به قواعد‬ ‫سیاسی نیز پهلو م ی‌زند؛ همچون صحنه‌ای که کارگردان‬ ‫به فصل مصلحت‌اندیشی اشاره و درنگی طنازانه روی‌واژه‬ ‫مصلحت داشت‪ .‬کالس هنرپیشگی با فصل‌بندی نوآورانه‬ ‫خود نشان داد که م ی‌توان از س��یر طبیعی زندگی فیلمی‬ ‫‌دغدغه‌مند‪ ،‬آموزن��ده‪ ،‬در تکریم خان��واده و گاه با رگه‌هایی‬ ‫طنازانه ساخت و مخاطب را به آشتی با سینما دعوت کرد‪.‬‬ ‫اما این همه آنچه باعث م ی‌ش��ود کالس هنرپیش��گی را‬ ‫دوست داشته باشیم‪ ،‬نیس��ت‪ .‬این فیلم قصه عشق است‬ ‫و ب رای قابل باور کردن س��کان س‌های خود به تک‌برداشت‬ ‫کفایت م ی‌کند‪.‬‬ ‫گوی��ی دوربینی نیس��ت و همگان ایفاگ��ران نقش‬ ‫حقیق��ی خ��ود هس��تند در آنچ��ه نام��ش زندگ��ی در‬ ‫سینماست؛س��یری طبیعی از روایت یک داس��تان خیالی‬ ‫در کانونی حقیقی و واقعی به نام خان��واده آقای داوودنژاد‪.‬‬ ‫خانواده‌ای که پی ش‌تر چنین فضایی را در مصائب شیرین‬ ‫نیز تجربه کرده بود‪ ،‬اما این بار در قالبی حرفه‌ای‌تر و همراه‬ ‫با نکته‌بین ی‌های ظریف‌تر و هدفمندتر به دهلیزهای متعدد‬ ‫روایت ورود م ی‌ش��ود‪ .‬خرده‌قصه‌هایی که فیلم در فصل‌ها‬ ‫و پرده‌های مختلف��ش روی آن مکث م ی‌کند‪ ،‬سرش��ار از‬ ‫حرفه‌ای‌گری محض کارگردانی است که از قابلیت خانواده‬ ‫گس��ترده س��ینمای ی‌اش به بهترین نحو در راستای تولید‬ ‫فیلمی‌کم هزینه‪ ،‬به‌شدت گرم و س��رپا و منحصر به فرد و‬ ‫استاندارد استفاده م ی‌کند‪.‬‬ ‫داوود‌ن��ژاد در همان آغ��از فیلم میخ خ��ود را محکم‬ ‫م ی‌کوب��د و ب��ا هدای��ت هوش��مندانه عوامل به س��وی‬ ‫خود بودن و دوری از نمایش��گری‪ ،‬جری��ان طبیعی و دوار‬ ‫زندگی یک خانواده متفرق و به مش��کل خ��ورده را روایت‬ ‫م ی‌کند و ب��ا آن فصل‌بندی هنرمندان��ه پایانی‪ ،‬طبع طناز‬ ‫خود را به رخ م ی‌کشد‪ .‬بله سینما‪ ،‬زندگی سرشار از مکث‌ها‬ ‫و سکوت‌هاست‪ .‬س��ینما پندار زیبای هر یک از ماست در‬ ‫لحظاتی که باور و امید‪ ،‬زندگ ی‌مان را نورانی م ی‌کند و چنین‬ ‫است که هم دنیا عوض م ی‌ش��ود‪ ،‬هم فصلی از فیلم جان‬ ‫‪61‬‬
‫خوب‪ ،‬بد‪ ،‬زشت‬ ‫یو‌یکم فجر زیر ذره‌بین نقد‬ ‫جشنواره س ‌‬ ‫ین‍ژاد‬ ‫محمد‌رضا مقدس ‌‬ ‫‪10‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫اگر جشنواره فیلم فجر را ویترین سینمای ای ران بدانیم‪،‬‬ ‫پش��ت این نمایش��گاه ‪ 10‬روزه م ی‌توانیم تصویر و شمایل‬ ‫کلی از هنر هفتم در کش��ور خود را‌ ترس��یم نماییم‪ .‬اگرچه‬ ‫کاالی فیلم و سینما همواره در بازار مخاطبان فراز‌و‌نشیب‬ ‫زیادی داشته و چندان هم نم ی‌توان آن را پی ش‌فروش کرد‪.‬‬ ‫چه‌‌بسا فیلم‌هایی که مورد توجه منتقدان یا هیات داور قرار‬ ‫گرفتند و حتی با سیمرغ به خانه برگشتند‪ ،‬در نمایش عمومی‬ ‫چندان خریدار نداشتند یا بالعکس آثاری که سیمرغی شکار‬ ‫نکردند با اقبال عمومی مواجه شدند‪ .‬واقعیت این است که‬ ‫جشنواره امسال را از هر منظر و خاستگاه فکری گوناگوني‬ ‫كه بنگری��م‪ ،‬تقریبا به یک نتیجه واحد م ی‌رس��یم و آن‌هم‬ ‫نارضایتی نسبی همه طی ف‌های س��ینمایی به آثار امسال‬ ‫بود؛ هرچند فیلم‌های محدودی وجود داش��ت که توانستند‬ ‫چراغ امید را در دل سینمادوس��تان روش��ن کنند‪ .‬اکثر این‬ ‫ستاره‌های درخش��ان نیز به کارگردان‌های فیلم اولی و نوپا‬ ‫کمو‌بیش تولد نس��لی خالق و با‌استعداد‬ ‫تعلق داش��ت که ‌‌‬ ‫را ب رای آینده س��ینمای ای ران نوید م ی‌دادند‪ .‬اگر بخواهیم از‬ ‫حیث محتوایی و درونمایه فیلم‌های امسال سخن بگوییم‬ ‫باید از رویکرد تربیتی – فرهنگی که نظام خانواده و آسی ب‌ها‬ ‫و کارکردهای آن را دستمایه روایت خود قرار داده بودند‪ ،‬حرف‬ ‫بزنیم‪ .‬از گهواره‌ای ب رای مادر و نقش خانواده تا حوض نقاشی‬ ‫و عشق پاک و مقدس‪ ،‬از دهلیز و بخشش تا رسوایی و نگاه‬ ‫درس��ت به روحانیت‪ ،‬از س��ر به مهر و نماز تا هیس و نقش‬ ‫خانواده و از بش��ارت به یک ش��هروند هزاره سوم و مسائل‬ ‫نوجوانان و مدرسه تا دربند و مسائل دانشجویان و دانشگاه‬ ‫و‪ ...‬که تا حد زیادی توانستند گفتمان انقالب اسالمی را در‬ ‫تولید این آثار بازنمایی کرده و جامه عمل بپوش��انند‪ .‬با این‬ ‫حال فیلم‌های شب ه‌روش��نفکری که دغدغه‌هایی از جنس‬ ‫آرمان‌های انقالب اسالمی نداشتند هم در این میان به چشم‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫بسیاری از خبرنگاران و‬ ‫اهالی رسانه و مطبوعات‬ ‫و منتقدان سینمایی از‬ ‫ازدحام جمعیت بیش از‬ ‫ظرفیت سالن و حضور‬ ‫افراد غیر‌متخصص در‬ ‫کاخ جشنواره گله داشتند‪،‬‬ ‫به‌طوری که برخی از آنها‬ ‫برای نمایش فیلم مجبور‬ ‫بودند روی زمین بنشینند!‬ ‫‪62‬‬ ‫م ی‌خوردند که البته چندان به چشم نیامدند!‬ ‫یکی از آس��ی ب‌های ج��دی ک��ه م ی‌ت��وان از برآیند‬ ‫یو‌یکم به‌دس��ت آورد این است که‬ ‫فیلم‌های جش��نواره س ‌‬ ‫بس��یاری از آنها به‌رغم ایده و مضمون خوبی که داش��تند‬ ‫نتوانستند فرم و زبان سینمایی مناسب با جهان فکری اثر را‬ ‫برگزینند که متاسفانه باعث پنهان‌شدن پیام خوب فیلم یا‬ ‫عدم تاثیرگذاری آن شد‪ .‬آسیبی که مسعود فراستی بارها در‬ ‫ب رنامه هفت بر آن تاکید کرده و گفته است سینما یعنی فرم و‬ ‫واالترین مفاهیم معنوی اگر نتواند در یک ساختار سینمایی‬ ‫صورت‌بندی ش��ود و فرم و زبانی بصری بگی��رد نم ی‌تواند‬ ‫دغدغه‌های بوم ی‌ و انقالبی ما را ب��ه نمایش بگذارد‪ ،‬مانند‬ ‫فیلم‌های خوبی ک��ه به‌رغم جاذبه مفهوم��ی‌و مضمونی‪،‬‬ ‫واجد دافعه روایت و داس��تان‌گویی بودن��د‪ .‬زیباتر از زندگی‬ ‫انسیه شاه‌حسینی از آن جمله است‪ ،‬فیلم ب ر‌اساس زندگانی‬ ‫شهید حسین علم‌الهدی ساخته شده و به یقین م ی‌توانست‬ ‫با بهره‌گیری از یک فیلمنامه بهتر‪ ،‬بازیگرانی تواناتر و‪ ...‬نگاه‬ ‫جوانان بیشتری را به خود بطلبد‪ ،‬اما فقدان جذابی ت‌های الزم‬ ‫در فرم قصه این هدف را ناکام گذاش��ت‪ .‬مدی ران سینمایی‬ ‫کشور باید ب رای اعتالی ارزش‌های گفتمان انقالب اسالمی‬ ‫در سینما عالوه بر س��رمایه‌گذاری درباره سوژه‌هایی از این‬ ‫دست به ارتقای کیفی و س��اختاری آثار تولید شده نیز توجه‬ ‫داشته باش��ند تا این س��رمایه‌های ملی بیهوده هدر نشود‪.‬‬ ‫نمونه‌های موفق در این زمینه کم نداشتیم‪ ،‬مثال در جشنواره‬ ‫سال گذش��ته فیلم‌های روزهای زندگی شیخ طادی و ملکه‬ ‫باشه‌آهنگر نشان دادند که فرم و محتوا اگر در کنار یکدیگر‬ ‫در‌آید م ی‌تواند اثری فاخر به بار آورد‪.‬‬ ‫در جشنواره س ی‌و‌یکم کارگردان‌های نام‌آشنایی مثل‬ ‫داریوش مهرجویی همه را ناامید کردند و انگار پیشکسوتان‬ ‫س��ینمایی دیگر توان جذب مخاطب امروز را ندارند‪ ،‬درست‬ ‫برخالف بسیاری از فیلمسازان کار اولی که شناخت بهتری از‬ ‫سینمای امروز و مخاطبان آن داشتند‪« .‬خوبه که برگشتی»‬ ‫آنقدر همه را ناامید و حتی س��رخورده کرد که آنها حسرت‬ ‫برگش��ت اس��تاد به روزهای خوب گذش��ته را م ی‌خوردند‪.‬‬ ‫فیلم‌هايی مث��ل «قاعده تص��ادف» و «حوض نقاش��ی»‬ ‫نیز نتوانس��تند تحس��ین منتقدان در ارتباط با آثار گذشته‬ ‫کارگردان‌هایش را ب رانگی زند که آس��مان زرد کم‌عمق به رام‬ ‫توکلی نیز ک ‌مو‌بیش در همین راستا قرار م ی‌گیرد‪ .‬با این حال‬ ‫دربند پرویز شهبازی توانست رضایت اکثر سینما‌دوستان را‬ ‫جلب کند‪ .‬بین فیلم اول ی‌ها نیز‌هادی‌مقدم دوست با فیلم‬ ‫سر به مهر و بهروز ش��عیبی با دهلیز راه خود را در سینما و‬ ‫دل مخاطبانش باز کردند و امید ب رای آینده سینمای ای ران را‬ ‫زنده کردند در دل‌ها‪ .‬فیلم‌هایی که محصول سرمایه‌گذاری‬ ‫و حمایت بخش دولتی بودند نیز وضعیت بینابینی داشتند‬ ‫و البته استرداد نشان داد که اگر س��ینمای دولتی با عناصر‬ ‫و مولفه‌های حرف��ه‌ای فیلمس��ازی از فیلمنام��ه خوب تا‬ ‫کارگردانی و بازی‌های درخش��ان ترکیب ش��وند‪ ،‬محصول‬ ‫کار‪ ،‬رضایتبخش بوده و این آثار متهم به سفارش��ی‌بودن یا‬ ‫رانت گیری نم ی‌ش��وند‪ .‬در واقع نگاهی به فیلم‌های مراکز‬ ‫و نهادهای دولتی سینما نش��ان م ی‌دهد معیار اصلی ب رای‬ ‫قضاوت‪ ،‬خوب و بد بودن فیلم‌هاست نه دولتی یا خصوصی‬ ‫بودن آنها‪ .‬جشنواره س��ی‌و‌یکم فجر بیش از آنکه از منظر‬ ‫درون‌سینمایی و س��اختاری مورد انتقاد برخی افراد حقیقی‬ ‫و حقوقی ق��رار بگیرد از حی��ث اجرایی و برون‌س��ینمایی‬ ‫مورد انتقاد واقع ش��د و ن��وک پیکان این انتق��ادات نیز برج‬ ‫میالد را نشانه گرفت‪ .‬بس��یاری از خبرنگاران و اهالی رسانه‬ ‫و مطبوعات و منتقدان سینمایی از ازدحام جمعیت بیش از‬ ‫ظرفیت سالن و حضور افراد غی ر‌متخصص در کاخ جشنواره‬ ‫گله داش��تند‪ ،‬به‌طوری که برخی از آنها ب��رای نمایش فیلم‬ ‫مجبور بودند روی زمین بنش��ینند! دامنه این اعتراضات به‬ ‫جایی کش��ید که در آخرین نمایش فیل��م در برج میالد که‬ ‫به فیلم «هیس! دختران فریاد نم ی‌زنند» پوران درخش��نده‬ ‫اختصاص داش��ت گروهی از اهالی رسانه به نشانه اعتراض‬ ‫یو‌یکم در‬ ‫فیلم را روی س��ن تماشا کردند! اگر جش��نواره س ‌‬ ‫ارزیابی فیلم‌های ارائه‌شده برچسب خوب و بد م ی‌گیرد‪ ،‬اما‬ ‫در مدیریت اجرایی خود با تصاویر نامطلوبي مواجه م ی‌شود‬ ‫که شایس��ته بزرگ‌ترین اتفاق سینمایی کش��ور نیست‪ .‬با‬ ‫این حال س ی‌و‌یکمین جش��نواره فیلم فجر با همه حرف و‬ ‫حدیث‌ها و متن و حاش��ی ه‌هایش به پایان رسید‪ ،‬اما به نظر‬ ‫م ی‌رسد مسیری تازه روبه‌روی س��ینمای ای ران گشوده شده‬ ‫که اگر با مدیریت عالمانه و هوشمندانه همراه شود م ی‌تواند‬ ‫نوید‌‌بخش روزهای بهتری ب رای سینمای ای ران باشد‪g .‬‬
‫آنچه بیش از هر چیز‬ ‫یو‌یکم‬ ‫داوری جشنواره س ‌‬ ‫را با پرسش مواجه می‌کند‬ ‫این است که گویی امسال‬ ‫داوران جشنواره بر‌اساس‬ ‫یک مالحظه‌کاری به افرادی‬ ‫جایزه دادند که در دوره‌های‬ ‫گذشته به‌آنها کم‌توجهی‬ ‫شده بود‬ ‫نگاهی به داوری جشنواره سی‌و‌یکم فیلم فجر‬ ‫‪11‬‬ ‫مهم نیست چه کس��انی سیمرغ به دس��ت به خانه‬ ‫برگشتند‪ ،‬حتی اگر همه نامزدها نیز جایزه م ی‌گرفتند بازهم‬ ‫حرف و حدیث درباره داوری‌های جشنواره وجود داشت‪ .‬این‬ ‫رسم هر س��اله بعد از اختتامیه اس��ت که اعتراض و انتقاد‬ ‫به جوایز و نادیده گرفته‌شدن و پایمال‌ش��دن حق و از این‬ ‫حرف‌ها وجود دارد و البته همه اینها حرف اشتباهي نیست‪.‬‬ ‫منتها هم قضاوت امر دشواری است و هم داوری در ساحت‬ ‫هنر به دلیل نسبی بودن زیبایی شناسی افراد‪ ،‬دچار نوسان‬ ‫است و شاید متر و معیار دقیق و اس��تانداردی ب رای ارزیابی‬ ‫فیلم‌های س��ینمایی که همگی بر آن متفق‌القول باش��ند‬ ‫وجود ندارد‪.‬‬ ‫انتخ��اب طی ف‌ه��ای متنوع��ی از متخصص��ان و‬ ‫کارشناس��ان س��ینمایی تا حدودی م ی‌تواند از شائب ه‌ها و‬ ‫ش��ایع ه‌ها جلوگیری کند؛ هرچند این تن��وع خیلی هم در‬ ‫هیات داوران امس��ال محس��وس نبود‪ ،‬اما حضور پررنگ‬ ‫کارگردان‌های نام‌آشنا دس��ت‌کم اعتماد بیشتر برای نگاه‬ ‫تخصصی به فیلم‌ها را افزایش داد و به نظر م ی‌رسد بیانیه‬ ‫هیات داوران که س��ابقه‌ای در دوره‌های گذشته نداشته تا‬ ‫حدی این اطمینان را ایجاد کرد که هیات داوران جش��نواره‬ ‫یو‌یکم تالش کردند تا خارج از حب و بغض‌های شخصی‬ ‫س‌‬ ‫و جناحی به ارزیابی مسابقه بزرگ سینمای ای ران بنشینند‪.‬‬ ‫جایزه‌های امسال داوران جش��نواره در ظاهر مبین این امر‬ ‫اس��ت که نگاه جامع‌تر و فراگیرتری درباره انتخاب‌ها وجود‬ ‫داش��ته و قضاوت آنها کم‌و‌بیش به انتظ��اری که منتقدان‬ ‫و تماشاگران داش��ته‌اند نزدیک بوده اس��ت‪ .‬هرچند در این‬ ‫میان تضادها و اختالف‌نظرهایی وجود داش��ته است مثال‬ ‫فیلم «هیس! دخت��ران فریاد نم ی‌زنند» پوران درخش��نده‬ ‫که سیمرغ تماشاگران را دریافت کرده نتوانست در لیست‬ ‫داوران جشنواره قرار بگیرد‪ ،‬همچنین فیلم «حوض نقاشی»‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫سعید اسالمی‌فرد‬ ‫مازیار میری که آن‌هم مورد پسند مردم قرار گرفته بود‪ .‬اما‬ ‫از آن طرف هی��ات داوران متهم به این نش��د که فیلمی‌‌از‬ ‫حوزه هنری را مورد عنایت قرار داده اس��ت‪ .‬همچنین فیلم‬ ‫رسوایی مس��عود ده‌نمکی ب ر‌خالف گمان کارگردانش جزو‬ ‫سیمرغ ی‌ها نبود؛ هرچند در چند بخش نامزد دریافت جایزه‬ ‫شده بود! از طرفی دیگر بیش��ترین جوایز به فیلم استرداد‬ ‫تعلق گرف��ت که متعلق ب��ه بنیاد س��ینمایی فارابی بود و‬ ‫باز هم با این انتقاد مواجه ش��د که ن��گاه دولتی بر قضاوت‬ ‫داوران جش��نواره حاکم بود‪ .‬هرچند باید پذیرفت اس��ترداد‬ ‫فارغ از نهاد تولید کننده و حام ی‌اش واجد شایستگ ی‌هایی‬ ‫از حیث سینمایی بود‪ ،‬گرچه این حجم از نامزد‌شدن چندان‬ ‫منطقی به‌نظر نم ی‌رس��د‪ .‬اما آنچه بیش از هر چیز داوری‬ ‫جشنواره س ی‌و‌یکم را با پرسش مواجه م ی‌کند این است که‬ ‫گویی امسال داوران جشنواره ب ر‌اساس یک مالحظه‌کاری به‬ ‫افرادی جایزه دادند که در دوره‌های گذشته به‌آنها کم‌توجهی‬ ‫شد‪ ،‬مثال اهدای سیمرغ بهترین بازیگر به حمید فرخ‌نژاد را‬ ‫م ی‌توان به خاطر همه س��یمرغ‌هایی دانس��ت که در ادوار‬ ‫گذشته نگرفته است‪ .‬اگرچه بازی او در استرداد خوب بود اما‬ ‫به درخشانی بازی‌اش در فیلم‌هايی مثل چهارشنبه سوری و‬ ‫به رنگ ارغوان نبود و به عقیده بسیاری از منتقدان اگر قرار‬ ‫بود فرخ نژاد س��یمرغ بگیرد باید آن را پیش از اینها و حتی‬ ‫به خاطر بازیش در فیلم عروس آتش م ی‌گرفت‪ .‬اما همین‬ ‫توجه هیات داوران به این بازیگر توانا را باید قدر دانست یا‬ ‫مثال اهدای بهترین کارگردان��ی در بخش نگاه نو به‌هادی‬ ‫مقدم‌دوس��ت را برخی به خاطر توجه فیلمس��از به س��وژه‬ ‫ديني تعبیر کرده‌اند؛ اما واقعیت این اس��ت که کارگردانی‬ ‫مقدم‌دوست در این فیلم قابلی ت‌های زیادی داشته و فارغ از‬ ‫سوژه فیلم شایسته تقدیر بود‪ .‬این نگاه تخصصی را م ی‌توان‬ ‫به جایزه کسی مثل هومن بهمنش به‌خاطر تصوی ر‌برداری‬ ‫فیلم دربند نیز تعمیم داد و آن را ب��ه جایزه به رام دهقان به‬ ‫خاطر تدوین فیلم آسمان زرد کم‌عمق و همچنین بهترین‬ ‫فرهنگ‬ ‫محافظه‌کاری یا دلجویی؟‬ ‫صدابرداری ب رای فیلم قاعده تصادف وصل کرد‪ .‬فیلم‌هایی‬ ‫که محصول بخش خصوص��ی بوده و چه‌بس��ا ادعاهای‬ ‫روشنفکرانه‌ای داش��تند که چندان با دغدغه‌های سینمای‬ ‫رسمی همسو نبوده است‪ .‬به نظر م ی‌رسد که هیات داوران‬ ‫تالش کرده تا حد ممکن ب��ر مبنای مولفه‌ها و مالک‌های‬ ‫تخصصی به قضاوت بنش��یند و برآیند کلی جوایز امسال‬ ‫نیز تا حد زیادی همین امر را اثبات م ی‌کند‪ .‬اهدای جایزه به‬ ‫خانواده داوودنژاد را هم م ی‌توان از امتیازات اختتامیه امسال‬ ‫دانست‪ .‬اگرچه نامزد ش��دن استرداد در بخش‌های مختلف‬ ‫جای انتقاد را ب��از م ی‌گذارد‪ ،‬اما توجه قاضیان جش��نواره به‬ ‫افرادی که کمتر دیده ش��دند را نیز باید به این داوری اضافه‬ ‫کرد تا درباره قضاوت داوران امس��ال‪ ،‬داوری منصفانه‌تری‬ ‫داشت‪ .‬توجهی که ش��اید رگه‌هایی از دلجویی در آن دیده‬ ‫شود اما کمتر بوی مالحظه‌کاری م ی‌دهد‪ .‬بسیاری از افرادی‬ ‫که ب رای اولی ن‌بار سیمرغ گرفتند نه لزوما اینکه بختشان باز‬ ‫شده باشد که در معرض قضاوت منصفانه‌تری قرار گرفتند‪.‬‬ ‫در بیانیه هیات داوران نیز از فیلم‌هایی مثل «اس��ترداد» تا‬ ‫«دربند» و از «دهلیز» تا «قاعده تصادف» و از «گناهکاران»‬ ‫ت��ا «روز روش��ن» و «کالس هنرپیش��گی» یاد ش��ده که‬ ‫هم از حیث س��اختاری و مضمون و ه��م از لحاظ دولتی و‬ ‫خصوص ی‌بودن در ی��ک رده قرار گرفته‌ان��د‪ .‬بدین معنا که‬ ‫هیات داوران بر مبنای مالک فیلم خوب و بد به قضاوت آنها‬ ‫نشسته نه لحاظ‌کردن سرمایه‌گذاران و تهی ه‌کنندگان فیلم‪.‬‬ ‫ب ی‌ش��ک بس��یاری از نامزدهایی که برگزیده نشدند‪،‬‬ ‫شایسته تقدیر بودند‪ ،‬اما باید به محدودیت‌ها و ظرفی ت‌های‬ ‫داوری هم توجه داش��ت‪ .‬اینکه باالخ��ره از میان نامزد‌های‬ ‫مختلف یک نفر باید برگزیده ش��ود و رای هیات داوران نیز‬ ‫بین تعداد آنها شکسته م ی‌شود‪ .‬واقعیت این است که جایزه‬ ‫اصلی سینماگران در هر حوزه و تخصصی بیش از آنکه در‬ ‫کاخ جشنواره و با سیمرغ‌های بلورین تعیین شود‪ ،‬در اکران‬ ‫عمومی و اقبال فیلم نزد مخاطبان و منتقدان مش��خص‬ ‫م ی‌شود‪ .‬ضمن اینکه جشنواره‌های غیردولتی نیز برگزیدگان‬ ‫خاص خود را دارد و اگر کس��انی که احساس م ی‌کنند حق‬ ‫آنها در دریافت سیمرغ‌ها ضایع شده م ی‌توانند شانس خود را‬ ‫در جشنواره‌ای دیگر نیز محک بزنند‪ .‬قطعا یک فیلم خوب‬ ‫ممکن است از نگاه داوران جش��نواره مغفول بماند‪ ،‬اما در‬ ‫حافظه هنری مخاطب و تاریخ سینما ماندگار م ی‌شود‪g .‬‬ ‫‪63‬‬
‫تماشاگر با احساس می‌بیند ما با منطق‬ ‫گفت‌وگو با فخیم‌زاده‪ ،‬داور جشنواره درباره سيمرغ‌هاي سی‌ویکم‬ ‫‪12‬‬ ‫یکیازبحث‌ب رانگیزترینموضوعاتیکهبعدازهرجشنوار‌هبینمنتقدانومخاطبانوعالقه‌مندانبهسینمابهوجود‬ ‫م ی‌آید‪ ،‬داوری جشنواره و جایزه‌هایی است که به اف راد مختلف تعلق م ی‌گیرد‪ .‬جشنواره امسال هم با همه خوب ی‌ها و البته‬ ‫بدی‌هایش از این قاعده مستثنی نبوده و با انتقاداتی از سوی طی ف‌های مختلف مواجه شده است‪ .‬داوری جشنواره از جمله‬ ‫مسئولی ت‌های سنگینی است که دغدغه زیادی را هم ب رای هیات داوری به وجود م ی‌آورد‪ .‬امسال اولین بار بود که نام مهدی‬ ‫مزاده را بین هیات داوران جشنواره فجر دیدیم؛ تج ربه جدیدی ب رای این کارگردان‪ ،‬نویسنده و بازیگر که بعد از چند سال‬ ‫فخی ‌‬ ‫مزاده داشتیم‪ ،‬چند‬ ‫اتفاق افتاد و حاال او از این تج ربه به نظر ناراضی نم ی‌رسد‪ .‬در گفت‌وگویی که در این شماره از مثلث با فخی ‌‬ ‫و چون داوری جشنواره امسال را مورد بررسی ق رار دادیم‪.‬‬ ‫نژال پیکانیان‬ ‫امسال اولین بار است که شما را بین هیات داوران‬ ‫جشنوارهفیلمفجرم ی‌بینیم‪،‬چطورشدکهامسال‬ ‫تصمیم گرفتید ب ه‌عنوان داور در جشنواره حضور‬ ‫داشته باشید؟‬ ‫فرهنگ‬ ‫‪ l‬در سال‌های گذشته چندین بار از من دعوت شده‬ ‫بود تا به‌عنوان داور در جشنواره فیلم فجر حضور پی دا کنم‪ ،‬اما‬ ‫من هی چ‌وقت تمایلی ب رای این کار نداشتم چون اساسا دوست‬ ‫ندارم وارد قضیه داوری شوم و از آنجایی که من خودم هم در‬ ‫این عرصه مشغول فعالیت هستم این طور به نظرم م ی‌آمد که‬ ‫وارد این ماجرا نشوم و دوستان منتقد این کار را انجام دهند‪ .‬اما‬ ‫این دوره که به من پیشنهاد شد بنا به توصیه دوستان و به دلیل‬ ‫مشکالتی که در سینما وجود دارد و اختالفاتی که متاسفانه‬ ‫هست‪ ،‬قبول کردم تا شاید این موضوع بتواند باعث همبستگی‬ ‫بیشتر بین همه اهالی سینما شود‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫در واقع هدفتان این بود که ش�اید بتوانید با قبول‬ ‫داوری امسال به حل مشکالتی که در سینما وجود‬ ‫دارد کمک کنید؟‬ ‫‪ l‬هدف م��ا این بود که ب��ا داوری خودم��ان بتوانیم‬ ‫در مقوله جشنواره فجر مش��ارکت کنیم و از دور بودن اقشار‬ ‫مختلف سینمایی از فضای س��ینما جلوگیری کنیم تا شاید‬ ‫لو‌فصل کنیم‬ ‫بتوانیم به‌گونه‌ای اختالفات به وجود آمده را ح ‌‬ ‫و با پرهیز از این موضوعات به همگرایی بیشتر کمک کنیم‪.‬‬ ‫البته داوران دیگر برخالف من که اولی ن‌بار بود این پیشنهاد را‬ ‫قبول م ي‌کردم این تجربه را داشتند‪.‬‬ ‫حاال که جش�نواره تمام شده و س�یمرغ‌ها هم به‬ ‫صاحبشان رس�یده‪ ،‬از قبول‌کردن این پیشنهاد و‬ ‫تجربه راضی هستید؟‬ ‫‪ l‬به هر حال قضاوت مقوله‌ای س��خت و سنگین‬ ‫است‪ .‬در جش��نواره فجر هم که کارها فش��رده است و داوران‬ ‫باید روزی چهار فیلم را با دقت م ی‌دیدند و آنها را مورد بررسی‬ ‫قرار م ی‌دادند‪ .‬در این چند روز جشنواره همه دغدغه من فیلم‌ها‬ ‫و داوری آنها بود‪ .‬ضمن اینک��ه داوری در حوزه کارهای هنری‬ ‫به‌خصوص سینما اصال آسان نیست و از آنجایی که تصمیم‬ ‫و انتخاب نهایی به نظر و سلیقه فردی برم ی‌گردد باید خیلی‬ ‫مراقب بود ک��ه رای و انتخاب عاری از ه ر‌گون��ه اعمال‌نظر‬ ‫شخصی باشد‪ .‬من در تمام این مدت س��عی کردم خودم را از‬ ‫هرگونه عقیده شخصی خالی کنم و فقط به وجوه سینمایی‬ ‫اثر توجه داشته باشم‪ .‬من خودم به شخصه خیلی به محتوای‬ ‫فیلم‌ها هم توجهی نم ی‌کردم چون قبل از ما هیات انتخاب‬ ‫محتوای فیلم‌ها را بررسی کرده بودند‪ .‬در واقع توجه من فقط‬ ‫به ساختار فیلم‌ها بود‪.‬‬ ‫همیش�ه بعد از اهدای جوای�ز و اختتامیه حرف و‬ ‫حدیث‌هایی درباره داوری و س�یمرغ‌هایی که اهدا‬ ‫شده به وجود م ی‌آید‪ ،‬امسال هم این اتفاق افتاده‬ ‫‪64‬‬ ‫و به هر حال انتقادهایی ش�ده‪ .‬ام�ا یکی از نکات‬ ‫قاب ل‌توجه داوری‌های امس�ال این است که صرفا‬ ‫به یک یا چند فیلم خاص توجه ویژه نشده‪ .‬هدف‬ ‫از این نوع جای�زه‌دادن این بوده ک�ه هیات داوران‬ ‫خواسته همه را راضی کند یا دلیل دیگری داشتید؟‬ ‫‪ l‬انتقاد‌ها همیشه وجود دارد که بخشی از آنها ناشی از‬ ‫اختالف‌نظر است‪ ،‬ضمن اینکه ما در جایز‌هدادن فقط به مسائل‬ ‫تخصصی توجه م ی‌کردیم نه چیز دیگر‪.‬‬ ‫حمید فرخ‌نژاد تا به حال چند بار کاندیدای دریافت‬ ‫سیمرغ شده ولی جایزه نگرفته‪ ،‬خیل ی‌ها م ی‌گویند‬ ‫برای اینکه طلسم جایزه نگرفتن او شکسته شود‬ ‫امسال او برنده شده‪ ،‬درست است؟‬ ‫‪ l‬حقیقت قضیه این است که اصال چنین بحث‌هایی‬ ‫بین ما داوران به وجود نیامد‪ .‬دلیل ب رنده‌شدن فرخ‌نژاد هم قطعا‬ ‫بازی خوبش در«استرداد» بود و نه چیز دیگر‪ .‬هی چ‌یک از ما به‬ ‫گذشته کسی کاری نداشتیم و درباره بازیگران فقط به نقشی‬ ‫که به آنها واگذار شده بود و پتانسیلی که آن نقش داشت فکر‬ ‫م ی‌کردیم‪ .‬نقشی که آقای فرخ‌نژاد بازی کرده بود بسیار اثرگذار‬ ‫بود و همه ما را تحت تاثیر قرار داد‪ .‬به همین خاطر هم ب رنده‬ ‫سیمرغ شد‪ .‬جالب است که من در سالن و بعد از اینکه او روی‬ ‫س��ن جایزه‌اش را دریافت کرد و گفت بختم باز ش��د‪ ،‬متوجه‬ ‫شدم او اولی ن‌بار است که جایزه برده‪ .‬حتی از دوستی که کنارم‬ ‫نشسته بود سوال کردم مگر فرخ‌نژاد تا به حال جایزه نگرفته؟‬ ‫چون فکر م ی‌کردم او به‌خاطر بازی خوبش در «ارتفاع پست»‬ ‫و «به رنگ ارغوان» قبال سیمرغ گرفته‪ .‬بناب راین هیچ تصور‬ ‫قبلی در اینباره نداشتیم و در جلس ه‌ها هم درباره این موضوعات‬ ‫حرفی نم ی‌زدیم‪.‬‬ ‫موضوع دیگری که در این بحث وجود دارد تفاوت‬ ‫س�لیقه داوران‪ ،‬منتقدان‪ ،‬مردم و مخاطبان است‪.‬‬ ‫شاید هم دلیل به وجود آمدن برخی از این انتقادها‬ ‫همین باشد‪ .‬کاندیدا نشدن شهاب حسینی برای‬ ‫بازی‌اش در «حوض نقاش�ی» و طن�از طباطبایی‬ ‫برای «هیس! دخترها فریاد نم ی‌زنند» نیز حرف و‬ ‫حدیث‌هایی را در پی داشته‪...‬‬ ‫‪ l‬اگر مالک‪ ،‬نظر و رای تماش��اگران باشد که دیگر‬ ‫نیازی ب��ه هیات داوران نیس��ت‪ ،‬ضمن اینکه م��ردم هم در‬ ‫جشنواره به فیلم منتخب‌شان رای م ی‌دهند‪ .‬درباره منتقدان‬ ‫هم حتی بین خودشان اختالف‌نظر و آرا وجود دارد‪ .‬سال‌های‬ ‫قبل هم چنین بحث‌هایی وجود داش��ته که فقط ناش��ی از‬ ‫اختالف‌س��لیقه اس��ت‪ .‬این قضیه در همه جش��نواره‌ها هم‬ ‫وجود دارد حتی در اس��کار‪ .‬در آنجا هم ممکن است داوران به‬ ‫فیلم‌هایی جایزه دهند که مورد توجه مردم نبوده‪ .‬نم ی‌ش��ود‬ ‫به‌خاطر اختالف‌نظر و سلیقه داوران با مردم بگوییم انتخاب‌ها‬ ‫ناعادالنه بوده‪ .‬حتی بین ما داوران هم اختالف‌نظر وجود داشت‬ ‫ولی درباره‌اش حرف م ی‌زدیم و به نتیجه م ي‌رس��یدیم‪ .‬نکته‬ ‫دیگری که وجود دارد این است که مردم فیلم را با احساس‌شان‬ ‫یزنند‪ ،‬اما ما با دید و نگاهی‬ ‫نگاه م ی‌کنند و درباره آن حرف م ‌‬ ‫تخصصی به آن نگاه م ی‌کنیم‪ .‬البت��ه این موضوع طبیعی‬ ‫است چون من هم وقتی به‌عنوان تماشاچی فیلم م ی‌بینم با‬ ‫احساسم آن را تماشا م ی‌کنم‪ ،‬اما در جشنواره و در جایگاه داور با‬ ‫تخصص و منطقم به آثار مختلف نگاه م ی‌کردم‪.‬‬ ‫اما خانم پ�وران درخش�نده ظاهرا از ای�ن تفاوت‬ ‫س�لیقه‌ها ناراضی بودند و دوس�ت داشتند هیات‬ ‫داوران هم مثل مردم به فیلمشان توجه م ی‌کردند‪.‬‬ ‫‪ l‬من به ایشان حق م ی‌دهم چون من هم اگر فیلم ‌‬ ‫ی‬ ‫بس��ازم و مورد توجه قرار نگیرد‪ ،‬خاطرم مکدر م ی‌شود‪ .‬چون‬ ‫همه کارگردان‌ها فیلم‌هایشان را مثل بچه‌شان دوست دارند‬ ‫و توقع دارند فرزندشان نمره بیست بیاورد‪ .‬ولی از طرفی هم‬ ‫نم ی‌توان به این منطق پایبند بود چون همان‌طور که گفتم‬ ‫نظر داوران و مخاطبان با هم منطبق نیست‪ .‬این اتفاق ب رای‬ ‫خود من افتاده‪ ،‬در سالی که من فیلم «همسر» را ساخته بودم‪،‬‬ ‫نظر داوران‪ ،‬منتقدان و مردم کاملا با هم فرق م ی‌کرد‪ .‬مردم از‬ ‫فیلم استقبال کردند‪ ،‬در گیشه هم موفق شد‪ ،‬اما داوران فقط در‬ ‫رشته بازیگری زن به خانم فاطمه معتمدآریا جایزه دادند و ب رای‬ ‫صدابرداری به بهمن حیدری‪.‬‬ ‫محمدرضا عباسیان‪ ،‬دبیر جشنواره امسال قبل از‬ ‫شروع این دوره تاکید زیادی روی کیفیت فیل م‌های‬ ‫انتخاب‌شده داشتند‪ ،‬اما متاسفانه انتقادهای زیادی‬ ‫به این موضوع ش�د‪ .‬حتی هیات داوران هم برای‬ ‫اولی ن‌بار در بیانی ه‌شان به این مساله اشاره کردند‪،‬‬ ‫چطور شد به این نتیجه رسیدید که در بیانی ه‌تان‬ ‫به این موضوع اشاره کنید؟‬ ‫‪ l‬از روز اول و طبق روال هر سال قرار بود ما بیانی ه‌ای‬ ‫ب رای اختتامیه آم��اده کنی��م‪ .‬به‌خاطر اتفاقی ک��ه در طول‬ ‫سال گذش��ته ب رای س��ینمای ای ران افتاده بود و باعث پایین‬ ‫کشیده‌شدن چند فیلم از پرده سینما‌ها شد و موضوع دیگر هم‬ ‫اینکه از سوي برخي نهادها اعالم شده بود فیلم‌های پروانه‌دار‬ ‫را اکران نم ی‌کنند‪ ،‬اين مسائل باعث ایجاد جوی ناامن هم ب رای‬
‫مورد هیچ کارگردانی نم ی‌شود از پیش تعیین کرد که هر اثری‬ ‫بسازد فوق‌العاده است‪ .‬بناب راین هی چ‌چیز مطلقی وجود ندارد و‬ ‫فقط درصد خطاهاست که متغیر است‪ .‬هر کارگردان هر قدر هم‬ ‫برجسته باشد و کارکشته‪ ،‬به هر حال امکان خطایش وجود دارد‬ ‫و این‪ ،‬طبیعی است‪ .‬هر فیلمسازی تصوری دارد که م ی‌خواهد‬ ‫آن را به فیلم تبدیل کند‪ ،‬اما ممکن است این اتفاق نیفتد‪ .‬فقط‬ ‫فرقی که در این مورد وجود دارد این است که کسی که تجربه‬ ‫دارد احتمال اشتباه‌کردن و خطایش کمتر است‪ .‬ناگفته نماند‬ ‫این موضوع به انگیزه و شرایط آن فرد هم بستگی دارد‪ .‬ولی‬ ‫این بدین معنی نیست که اگر فیلم آقای مهرجویی امسال‬ ‫خوب نبوده فیلمی‌که س��ال بعد هم م ی‌سازد خوب نباشد‪.‬‬ ‫این افت‌وخیزها در فیلمس��ازی چه ب رای جوان‌ها و چه ب رای‬ ‫کارگردان‌های پیشکسوت‪ ،‬طبیعی است و نم ی‌شود همیشه‬ ‫توقع بهترین را داشت‪.‬‬ ‫به نظر م ی‌رسد امس�ال هیات داوران تحت تاثیر‬ ‫نام‌های بزرگ سینما ق رار نگرفتند و به قول معروف‬ ‫پارت ی‌بازی هم نشد‪.‬‬ ‫امس�ال هم چند فیلم اول�ی در بخش مس�ابقه‬ ‫س�ینمای ایران حض�ور داش�تند‪ .‬آی�ا معیارهای‬ ‫قضاوت شما داوران برای فیلم اول ی‌ها با کسانی‬ ‫که پیشکسوت این عرصه هستند فرق م ی‌کرد؟‬ ‫فقط قضاوت فیلم‌اول ی‌هایی که به بخش مسابقه راه پی دا‬ ‫کرده بودند بر عهده ما بود و وقتی این فیلم‌ها به بخش مسابقه‬ ‫راه پی دا کردند‪ ،‬ما اصال ب��ه این موضوع توجهی نم ی‌کردیم و‬ ‫کلیت فیلم را مورد بررس��ی قرار م ی‌دادیم‪ .‬ما فیلم‌اول ی‌ها را‬ ‫هم با همان نگاه م ی‌س��نجیدیم که نسبت به بقیه فیلم‌ها‬ ‫داشتیم‪ ،‬مثال «دهلیز» آقای شعیبی با «دربند» آقای شهبازی‬ ‫از نظر معیار س��نجش و انتخاب هیچ فرقی ب رای ما نداشت‪،‬‬ ‫ضمن اینکه تعریف فیلم‌اولی االن یک مقدار متفاوت شده‪،‬‬ ‫بیشتر دوستانی که ب رای اولی ن‌بار در سینما کارگردانی کردند‪،‬‬ ‫قبال سابقه ساخت چند تله‌فیلم در تلویزیون داشتند و به قول‬ ‫معروف در این زمینه صفر کیلومتر نیستند و امتحانشان را پس‬ ‫داده‌اند‪ .‬بناب راین این موضوع ب رای ما تفاوتی در نحوه انتخاب و‬ ‫اظهارنظرمان ایجاد نم ی‌کرد‪.‬‬ ‫روی‌آوردن اف راد جدید به سینما و مقوله فیلمسازی‬ ‫عالوه ب�ر جذابی�ت ب�رای خیل ی‌ها ش�اید دالیل‬ ‫دیگری هم داش�ته باش�د‪ ،‬مثلا اینکه م�ا گاهی‬ ‫اوقات از کارگردانان بنام و مطرح هم آثار شاخصی‬ ‫نم ی‌بینیم‪ .‬امس�ال فیلم آق�ای مهرجویی ب ه‌نام‬ ‫«خوبه که برگشتی» آنچنان که باید چنگی به دل‬ ‫نم ی‌زد و به همین خاطر مورد توجه قرار نگرفت؛‬ ‫شما هم با این قضیه موافقید؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬البته این موضوع افت‌وخیز ب رای کارگردان‌ها‬ ‫دالیل مختلفي دارد و در همه‌جای دنیا هم اتفاق م ی‌افتد‪ .‬در‬ ‫فرهنگ‬ ‫چطور شد که خودتان بیانیه را قرائت کردید؟‬ ‫‪ l‬دوستان لطف داشتند؛ گفتند چون من صدایم بم‌تر‬ ‫و رساتر است آن را بخوانم! من هم قبول کردم‪.‬‬ ‫‪ l‬به نظر من اصوال سینما و عرصه هنر مثل حوضی‬ ‫اس��ت که آب به آن م ی‌ریزد و دائما از آن در حال سرریز شدن‬ ‫است یا به نوعی چشمه‌ای که مدام در حال جوشش است و‬ ‫هر چند وقت یک بار آب تازه و جدی��د در آن م ی‌آید‪ .‬اگر این‬ ‫اتفاق نیفتد و آب در یک جا راکد باشد‪ ،‬بعد از مدتی م ی‌گندد‪،‬‬ ‫تبدیل به مرداب م ی‌شود و دیگر هم هیچ خاصیتی ندارد‪ .‬البته‬ ‫من معتقدم نباید با سطل در این حوض و چشمه آب ریخت‪.‬‬ ‫چشمه‌ای اصیل است که خودجوش باشد‪ .‬در سینما هم باید‬ ‫همین اتفاق بیفتد‪ .‬من تزریق کردن را نم ی‌پسندم‪ .‬سینما شغل‬ ‫خط رناک و حساسی است‪ .‬در کشور ما کسی که م ی‌خ واهد وارد‬ ‫عرصه فیلمسازی شود شاید ابتدا ب رایش آسان باشد‪ ،‬اما ماندگار‬ ‫شدن در عرصه فیلمس��ازی دشوار اس��ت‪ .‬ما کارگردان‌های‬ ‫زیادی داریم که بعد از ساختن یک یا دو اثر از ادامه راه بازماندند‪.‬‬ ‫به همین دلیل است که م ی‌گویم تزریق‌کردن درست نیست‬ ‫و افراد خودشان باید راه و حرفه‌شان را انتخاب کنند‪ ،‬به‌خصوص‬ ‫در زمینه کارگردانی که واقعا یکی از مقوالت دشوار و حساس‬ ‫است‪ .‬سینما جای اشتباه‌کردن نیس��ت‪ ،‬چون بعد از اشتباه‪،‬‬ ‫خودکرده را تدبیر نیست‪.‬‬ ‫ترکی�ب هی�ات داوران امس�ال جالب ب�ود چون‬ ‫همه کارگردان بودی�د‪ ،‬این ترکی�ب و گردهمایی‬ ‫کارگردان‌ه�ا در اظهارنظرها و انتخاب‌های نهایی‬ ‫مشکلی ایجاد نکرد؟‬ ‫مثلث شماره ‪164‬‬ ‫س��رمایه‌گذاران و عوامل فیلم و هم ب رای مسئوالن شد‪ .‬این‬ ‫قضیه همه دست‌اندرکاران سینما را محتاط کرد و باعث شد از‬ ‫همان موقع پروانه ساخت و نمایش گرفتن ب رای فیلم‌ها سخت‬ ‫شود و حساس��ی ت‌های دیگری هم به‌‌وجود آمد‪ .‬حتی در آن‬ ‫شرایط کار به مجلس هم کشیده شد‪ .‬به دلیل همین احتیاط‬ ‫فیلمسازان سراغ سوژه‌هایی رفتند که شاید خیلی پیچیده نبود‪.‬‬ ‫در ادامه مق وله ریس ک‌پذیری هم کم شد و بازتاب این قضیه در‬ ‫فیلم‌ها هم دیده شد و باعث شد کیفیت فیلم‌ها پایین بیاید و‬ ‫در فروش آنها هم تاثیر داشته باشد‪ .‬سال گذشته سینمای ما از‬ ‫نظر اقتصادی هم وضع خوبی نداشت‪ ،‬در حالی که فعالیت در‬ ‫عرصه سینما باید همراه با جسارت و شجاعت باشد‪ .‬به همین‬ ‫دلیل هم ما در هیات داوران تصمیم گرفتیم بیانیه امسال را با‬ ‫این موضوع قرائت کنیم‪.‬‬ ‫اساس�ا حضور فیل م‌اول ی‌ها در جش�نواره فجر را‬ ‫چقدر مثبت ارزیابی م ی‌کنید؟ به نظرتان کارگردانان‬ ‫تازه‌کار با ایده‌های نو و جذاب م ی‌توانند باعث رونق‬ ‫جشنواره شوند یا پیشکسوتان این عرصه که اسم‬ ‫و رسم دارند؟‬ ‫‪ l‬ما هفت نفر عضو هیات داوران امسال‪ ،‬همه‌مان‬ ‫کارگردان بودیم ولی قرار نبود به کسی نان قرض بدهیم‪ .‬ما به‬ ‫آنچه م ی‌دیدیم اکتفا م ی‌کردیم نه به سابقه هنری سازندگان‬ ‫آنها‪ .‬تحت تاثیر هیچ موضوعی نبودی��م و حب و بغض هم‬ ‫نداشتیم‪ .‬به تهی ه‌کننده هم کاری نداشتیم‪ .‬خود من و چند نفر‬ ‫از دوس��تان دیگر از جمله آقایان افخمی‌و می رباقری به‌شدت‬ ‫به داری��وش مهرجویی به‌عن��وان یک پیشکس��وت احترام‬ ‫م ی‌گذاریم‪ ،‬اما این موضوع را در داوری‌هایمان دخیل نکردیم و‬ ‫فقط فیلم او را دیدیم‪ ،‬نه اسم و رسمش را‪ .‬فیلم او در مقایسه با‬ ‫فیلم‌های دیگر قرار گرفت‪ .‬ب رای مثال خود من نظر مساعدی‬ ‫روی فیلم‌های دولتی ندارم و نظر شخص ی‌ام این است‪ ،‬اما به‬ ‫هی چ‌عنوان این عقیده فردی را در داوری فیلم‌های جش��نواره‬ ‫وارد نکردم‪.‬‬ ‫‪ l‬به نظر من این منطق و انتخاب آقای عباس��یان‬ ‫ب رای هیات داوران امسال درس��ت بود‪ .‬کارگردان کسی است‬ ‫که مدیر یک مجموعه است که هرچند خودش در شاخه‌های‬ ‫دیگر هنر از جمل��ه بازیگری‪ ،‬فیلمنامه‌نویس��ی و‪ ...‬فعالیت‬ ‫ندارد اما باید به آنها اش��راف کامل داشته باش��د‪ .‬همه داوران‬ ‫امسال به نوعی در زمینه‌های دیگر هم فعالیت داشتند‪ .‬آقای‬ ‫می رباقری نویس��نده‌ای صاحب سبک اس��ت‪ ،‬آقای شایسته‬ ‫تهی ه‌کننده‌ای اس��ت که کارگردانی کرده‪ ،‬بهروز افخم ی‌ در‬ ‫حوزه‌های تکنیکی و دیجیتال فیلمبرداری‪ ،‬صدا‪ ،‬جلوه‌های‬ ‫ویژه و تدوی��ن دانش زی��ادی دارد و متخصص اس��ت‪ ،‬خود‬ ‫من هم عالوه بر کارگردانی‪ ،‬فیلمنامه‌نویس��ی و بازیگری را‬ ‫تجربه کردم‪ .‬پ��س نم ی‌توانیم بگوییم داوران امس��ال فقط‬ ‫کارگردان بوده‌اند‪.‬‬ ‫البته اگر در حوزه موس�یقی ه�م یک متخصص‬ ‫اظهارنظر م ی‌کرد بد نبود‪...‬‬ ‫‪ l‬به نظرم درباره موسیقی هم یک کارگردان اطالعات‬ ‫دارد‪ .‬ممکن است ما در این زمینه متخصص نباشیم و به‌لحاظ‬ ‫علمی‌مثل موزیسی ن‌ها دانش نداش��ته باشیم‪ ،‬اما موسیقی‬ ‫فیلم از موسیقی که به صورت مجزا م ی‌شنویم متفاوت است‪.‬‬ ‫خیلی از موزیسی ن‌هایی که در زمینه موسیقی متن و فیلم کار‬ ‫م ی‌کنند باید فیلم‌شناس‌های خوبی هم باشند تا در کارشان‬ ‫موفق شوند‪ .‬به همین خاطر است که افراد زیادی را داریم که‬ ‫در عرصه موسیقی به‌طور کلی مطرح هستند‪ ،‬اما در موسیقی‬ ‫فیلم موفق نشدند چون با مق وله فیلم و سینما در ارتباط نبودند‪.‬‬ ‫در خیلی از موارد هم افرادی که موسیقی متن کار م ی‌کنند نظر‬ ‫نهایی کارگردان ب رایشان مهم است چون اوست که به همه‬ ‫جوانب کار تسلط دارد‪g .‬‬ ‫‪65‬‬
‫جهان جديد‌‬ ‫سالگرد انقالب ‪14‬فوريه‬ ‫نگاهی به آنچه در ‪14‬فوریه در بحرین گذشت‬ ‫دوگانه مبارزه در بحرين‬ ‫دومين سالگرد انقالب بحرين در شرايطي رقم مي‌خورد كه رژيم‬ ‫آل‌خليفه با ارائه طرح مذاكره با مخالفان به اصطالح ميانه‌رو‪ ،‬سعي در‬ ‫اختالف‌افكني ميان مبارزين بحريني دارد‬ ‫‪1‬‬ ‫جهان جديد‬ ‫آل‌خلیف��ه قبیله‌ای ک��ه اصالتا بحرینی نیس��تند‬ ‫و تبارش��ان به منطقه نجد عربس��تان ب ر‌م ی‌گ��ردد پس از‬ ‫مهاجرت از آنجا به کویت و نیز از آنجا به منطقه زباره قطر‬ ‫که طی این مهاجرت‌ها به‌دلی��ل اختالفات با مردمان آن‬‫سرزمی ن‌ها از آن مناطق بیرون رانده ش��دند‪ -‬پس از افول‬ ‫حکوم��ت مرکزی ای ران ‪ ،‬بع��د از چند بار حمل��ه به بحرین‬ ‫توانس��تند آنجا را فتح کنند و مس��تقر ش��وند‪ .‬قدمت این‬ ‫خاندان در بحرین عمری ‪ 230‬س��اله دارد‪ .‬آنه��ا همواره با‬ ‫پشتیبانی انگلیس��ی‌ها و اس��تعمارگران بر حکومت باقی‬ ‫مانده‌اند تا اينكه بحرين به استقالل رسيد‪.‬‬ ‫بعد از اس��تقالل بحرین در سال ‪ 1971‬از ای ران چالش‬ ‫اصلی خاندان حاکم کسب مش��روعیت سیاسی و تحکیم‬ ‫پایه قدرت بود‪ .‬خاندان حاکم تالش ک��رد با تدوین قانون‬ ‫اساسی و برگزاری انتخابات پارلمانی در نیمه اول دهه ‪،1970‬‬ ‫با انگیزه قانونی س��اختن حاکمیت خود و مشارکت نسبی‬ ‫مردم زمینه این مشروعیت را فراهم آورد‪ .‬اما دیری نگذشت‬ ‫که با مخالفت پارلمان با تصوی��ب «قانون امنیت دولتی»‬ ‫در سال ‪ 1975‬و نیز محدود‌کردن آل‌خلیفه در تصرف‌کردن‬ ‫در‌آمدهای ملی حاصل از نفت و‪ ...‬امی��ر بحرین پارلمان را‬ ‫منحل کرد‪ .‬ب ر‌اساس این قانون هرگونه اقدام یا موضع‌گیری‬ ‫علیه دول��ت‪ ،‬مخالفت با امنیت کش��ور تلقی م ی‌ش��د و‬ ‫حکومت اجازه داش��ت افراد مظنون را به‌سرعت بازداشت و‬ ‫بدون محاکمه زندانی کند‪ .‬این ماجرا آغاز کش��مکش‌های‬ ‫مردم و حاکمیت بود که خود منجر ب��ه قیام‌های طوالنی‬ ‫دهه ‪ 80‬و ‪ 90‬شد‪ ،‬به‌خصوص بعد از پیروزی انقالب اسالمی‬ ‫این حرکت‌ها تش��دید گرديد که در انتفاضه دهه ‪ ،90‬شش‬ ‫سال به طول انجامید‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫چگونگی آغاز انقالب ‪ 14‬فوریه‬ ‫اما ریشه انقالب ‪ 14‬فوریه را باید در سرکوب آل‌خلیفه‬ ‫به‌خصوص در ‪ 10‬سال اخیر بعد از س��رکوب انتفاضه دهه‬ ‫نود دانست‪.‬‬ ‫وقوع انقالب‌هاي منطقه و سقوط دیکتاتورهاي شمال‬ ‫آفریقا فرصتی فراهم كرد تا دوباره مردم بحرین به خود آیند‪.‬‬ ‫در اين ميان يك اتفاق زمينه س��از اساسي قيام بحرين ي‌ها‬ ‫شد؛ فضای اختناق شدید و دستگیری‌ها در ماه رمضان قبل‬ ‫از ماه فوریه ‪ ،2010‬برخی فعاالن سیاس��ی با محوریت گروه‬ ‫وفاء اسالمی به رهبری استاد عبدالوهاب حسین‪ -‬از رهب ران‬ ‫انتفاضه دهه نود‪ -‬را بر آن داش��ت ت��ا در تجمع در جلوی‬ ‫‪66‬‬ ‫س��فارت مصر به بهانه حمایت از انق�لاب مردم مصر‪،‬قيام‬ ‫خود را کلید زنند‪.‬‬ ‫عبدالوه��اب در آن روز ای��ده برق��راری انقالب جديد‬ ‫بحرين را برنامه‌ری��زی کرد و روز ‪ 14‬فوریه را س��رآغاز قيام‬ ‫دانست‪ .‬با ایده شروع انقالب از روستاها و شهرها و کشاندن‬ ‫آن به پایتخت در روز ‪ 14‬فوریه‪ ،‬حرکت از همه ش��هرهای و‬ ‫روستاهای اط راف منامه آغاز گردید‪.‬‬ ‫عبدالوهاب ب��ا زیرکی تمام و در اولین س��خنرانی در‬ ‫جمع مردم در میدان لوء‌لوء ب��رای اینکه راه هرگونه بهانه را‬ ‫ب رای حکومت ببندد از اصالحات حکومت و محترم شمردن‬ ‫حق مردم س��خن گفت و اعالم کرد‪« :‬ما اصالحات را طلب‬ ‫خواهیم کرد‪ ،‬ولی اگر حکومت خون کس��ی را بریزد‪ ،‬تنها‬ ‫خواسته ما «اسقاط نظام» خواهد بود‪».‬‬ ‫رهب ران قيام‪ ،‬نظام آل خليفه را جنایتکار م ی‌شناختند‬ ‫ولي با طرح مس��اله اصالحات م ی‌خواستند حجت را ب رای‬ ‫جریانی موازي كه معتق��د بودند از درون نظام و با س��از و‬ ‫کارهای موجود در نظام مي ت��وان حکومت را اصالح کنند‬ ‫تمام نمايند‪ .‬گروه هاي اصالح طلب در بحرين بر این باور‬ ‫بودند که مردم نیز از رویکرد انقالبی خود خسته و به دلیل‬ ‫هزینه‌های باالی آن دیگر نم ی‌خواهند رویارویی مستقیم با‬ ‫حکومت داشته باشند ‪ .‬طرح اين موضوع به‌خصوص ب رای‬ ‫جریان موس��وم به الوفاق که در سال ‪ 2006‬بدون همراهی‬ ‫و نظ��ر رهب ران اصلی و موسس��ان اولیه خ��ود وارد جريان‬ ‫سیاسی ش��ده و در انتخابات مجلس شرکت كرده بود تا در‬ ‫پروژه اصالح نظام به حكمت مشاركت سياسي داشته باشد‬ ‫‪ ،‬تبليغ مي شد‪.‬‬ ‫گرچه اين مشاركت سياسي با حكومت باعث جدایی‬ ‫رهب ران تاثی ر‌گذار اولیه آن نظیر عبدالوهاب حسین‪ ،‬استاد‬ ‫شیخ حسن مشیمع‪ ،‬دکتر سعید الشهابی‪ ،‬پرفسور سینگس‬ ‫و برخی اعضای آن شد و گروه‌هایی دیگر مثل جنبش حق‬ ‫و وفا اسالمی ش��کل دادند‪.‬خط مبارزان كه سقوط نظام را‬ ‫تبليغ مي كردند از جمله عبدالوهاب م ی‌خواستند به همه‬ ‫بفهماند این نظام اصالح‌شدنی نیست و دشمن همه مردم‬ ‫بحرین است‪.‬‬ ‫در اولین ش��ب تجمع م��ردم در میدان لوء‌ل��وء و در‬ ‫نیمه‌های ش��ب و درس��ت زمانی که مردم در خواب بودند‪،‬‬ ‫حکومت به مردمی‌که خواهان اصالحات بودند حمله و چهار‬ ‫نفر در همان بامداد روز ‪ 15‬فوریه شهید شدند‪ .‬به این ترتیب‬ ‫با پیچیدن خبر شهادت جوانان‪ ،‬بر جمع مردم افزوده شد‪.‬‬ ‫از روز دوم به بعد با افزایش تعداد ش��هدا ایده س��قوط‬ ‫نظام پیش مردم تقویت ش��د و آنها دیگر شعار اسقاط نظام‬ ‫را سرم ي‌دادند‪ .‬رهب ران مخالفان حكومت م ی‌خواستند خود‬ ‫مردم به این نتیجه برسند و با این حرکت حجت را بر همگان‬ ‫تمام کردند‪ .‬با گذش��ت کمتر از هفت روز از شروع انقالب و‬ ‫استمرار حضور مردم که حضوري کم‌نظیر در تاریخ بحرین‬ ‫بود‪ ،‬همه افراد با خانواده‌های خود از پیر و جوان و زن و مرد‬ ‫در تظاه رات‌ها ش��رکت کردند‪ ،‬حتی اهل سنت نیز در این‬ ‫انقالب مشارکت داشتند‪.‬‬ ‫‪ 22‬فوریه و آزادی زندانیان و رهبران‬ ‫حکومت برای فروکش‌کردن اعتراضات و در دس��ت‬ ‫گرفتن اوضاع‪ ،‬پیش��نهاد صلح و مذاکره به انقالبیون داد و‬ ‫رهب ران و تعدادی از علما که از ماه مبارک‌رمضان دس��تگیر‬ ‫ش��ده بودند و نیز تعدادی از زندانیان از جمله شیخ محمد‬ ‫حبیب المقداد‪ ،‬ش��یخ سعید النوری و س��ید عقی ل‌الساری‬ ‫را آزاد ك��رده و ب��ه تبعی د‌ش��دگان و اف��راد تح��ت تعقیب‬ ‫اجازه ورود داد كه این خود باعث تش��دید اعتراضات ش��د‪.‬‬ ‫اما این همه ماجرا نبود چه آنكه الوفاق(اصالح طلبان) که‬ ‫تاکنون به صف مبارزان و مردم نپیوسته بود با مشاهده این‬ ‫وضعیت و فارغ از یک تحلیل تاریخی به یکباره س��لطنت‬ ‫مشروطه را مطرح کرد‪.‬‬ ‫حضور حداکثری مردم در تظاه رات‌ها به همراه علما‬
‫البحرین االس�لامیه» به دبیرکلی دکتر الش��هابی با شعار‬ ‫«التحالف م��ن أجل الجمهوری��ه» ی��ا «هم‌پیمانی ب رای‬ ‫جمهوری» اعالم موجودیت و گزینه س��قوط نظام را مطرح‬ ‫کردند‪.‬‬ ‫انق�لاب ‪ 14‬فوری��ه در بحری��ن غلط ب��ودن تئوری‬ ‫گروه‌های اصالح‌طلب که خود را صاحب اکثریت در بحرین‬ ‫م ی‌دانستند ‪ ،‬ثابت کرد چه آنكه گروه‌های انقالبی معارض‬ ‫که تاکنون حکومت و قانون‌اساس��ی جدید‌س��ال ‪ 2002‬را‬ ‫مش��روع نم ی‌دانس��تند و در فرآیند انتخابات و س��از و کار‬ ‫سیاسی نیز وارد نشده بودند نشان دادند كه از بدنه مردم ی‌‬ ‫خوبی برخوردار هستند و توان بسيج مردم بر ضد حكومت را‬ ‫بيشتر از ديگر گروه‌هاي سياسي دارند‪ .‬همين مسئله باعث‬ ‫ش��د كه تئوری گروه‌هاي اصالح طل��ب و خواهان مذاكره‌‬ ‫مثل الوفاق مبني بر سخت بودن و غی ر‌ممکن بودن وقوع‬ ‫انقالب در بحرین را به دالیل مذکور رد شود بر همين اساس‬ ‫بود كه دو هفته پس از واقع��ه ‪ 14‬فوريه نمایندگان جريان‬ ‫اصالح‌طلب الوفاق با اوج‌گیری انقالب و نیز سرکوب مردم‪،‬‬ ‫از پارلمان استعفا دادند‪.‬‬ ‫نگاه ديگر كشورها به انقالب بحرين‬ ‫جهان جديد‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫و رهب ران آزاد‌ش��ده موج جدیدی را ایجاد کرد‪ .‬عبدالوهاب ‪،‬‬ ‫رهبر انقالب‪ ،‬بعد از آن ک��ه به صراح��ت از تغییر نظام در‬ ‫بحرین سخن گفت و در ب رابر برخی زمزمه‌ها در مورد اکتفا‬ ‫به س��لطنت مش��روطه اعالم موضع کرد‪ .‬او در سخنرانی‬ ‫چهارش��نبه ‪ 23‬فوریه ‪ -‬ی��ک روز بع��د از آزادی زندانیان‬ ‫سیاسی در میدان ش��هدا‪ -‬با دعوت از مردم گفت كه نظر‬ ‫همه گروه‌ها را بشنوید ولي اين شما هستید که باید تصمیم‬ ‫بگیرید‪« :‬آنچه در ابتدا باید بگویم اینک��ه نظر دیگری نیز‬ ‫وجود دارد‪ .‬همه نظ رات را بش��نوید‪ ،‬اما در نهایت این شما‬ ‫ملت هس��تید که در متن مواجهه ماجرا ق��رار دارید‪ .‬آنچه‬ ‫را اکنون به ش��ما خواهم گفت از باب امانتی تاریخی است‬ ‫که ب رای رضایت وجدانم و ب ر‌داشتن بار امانت از دوش خود‬ ‫به شما م ی‌گویم‪ .‬در اینجا دو س��قف ب رای مطالبات مطرح‬ ‫ش��ده وجود دارد؛ «موضوع تغییر نظام و مس��ئله سلطنت‬ ‫مش��روطه‪ ».‬عبدالوهاب رهب��ر انقالب در ادام��ه با تبين‬ ‫خط مشي مبارزان خط س��قوط آل خليفه تاكيد كرد كه «‬ ‫سرنگونی رژیم مطالب ه‌ای است که کاملا امکان‌پذیر است‬ ‫و اگر از این خواس��ته کوتاه بیاییم س��لطنت مشروطه هم‬ ‫عمال غیرقابل تحقق م ی‌شود‪ .‬اگر این خواست از بین برود‬ ‫هیچ فرصتی ب رای حکومت پادش��اهی مشروطه نیز وجود‬ ‫نخواهد داشت‪.‬‬ ‫از نظ رات غی ر‌عمل��ی بپرهیزید‪ ،‬چرا‌ک��ه گفت‌وگو با‬ ‫حکومت برای اقامه نظام مش��روطه چند روز یا چند هفته‬ ‫نخواهد ب��ود و ماه‌ها به طول م ی‌انجامد و ش��ور انقالبی و‬ ‫این جوش و خروش انقالبی از بین خواهد رفت که مذاکرات‬ ‫بدون این فضای انقالبی قطعا شکس��ت‌خورده اس��ت‪ .‬به‬ ‫عبارت دیگر این فرصت به حاکمیت داده خواهد ش��د که‬ ‫اراده خود را بر نیروهای سیاس��ی اعمال کن��د‪ .‬حاکمیت‪،‬‬ ‫ارتش و گارد ملی و نیروهای ضد‌شورش‪ ،‬پلیس و موسسات‬ ‫حکومتی را در اختیار دارد‪.‬همه این موارد باعث م ی‌ش��ود تا‬ ‫بتواند خواس��ت خود را بر گفت‌وگو‌کنندگان تحمیل کند و‬ ‫سپس از ابزارهای دیگر ب رای کاستن از مطالبات بهره خواهد‬ ‫برد و نیز به مسائل منطقه‌ای پناه خواهد برد و ب رای همین‬ ‫است که اگر مطالبه اسقاط نظام کنار رود همراه آن مطالبه‬ ‫سلطنت مشروطه نیز کنار گذاشته خواهد شد‪».‬‬ ‫او خطاب به مردم حجت اصلي را سرنگوني آل خليفه‬ ‫دانست و گفت‪ « :‬بدانید که اگر زنده بودم به یاد شما خواهم‬ ‫آورد و اگر زنده نبودم این حرف‌های مرا ب��ه یاد آورید و مرا‬ ‫عفو کنید‪ .‬اگر به اس��قاط نظام تاکید کردید به آن دس��ت‬ ‫خواهید یافت و اگر از این خواست دس��ت کشیدید بدانید‬ ‫هیچ گاه پادشاهی مشروطه را به هر نحو آن نخواهید دید‬ ‫و تنها برخی اصالحات ظاهری ایجاد خواهد شد و حکومت‬ ‫پادشاهی مشروطه نیز محقق نخواهد شد‪».‬‬ ‫با ورود شیخ حس��ن مش��یمع يكي ديگر از رهبران‬ ‫اصلي مبارز بحريني از لندن حلقه رهب ران دهه نود تکمیل‬ ‫و مبارزه وارد فاز جدیدی شد‪.‬ائتالف ‪ 14‬فوریه متشکل از سه‬ ‫گروه «تیار الوفاء االسالمی» به رهبری استاد عبدالوهاب‪،‬‬ ‫«حرکه الحق» به ریاست استاد مش��یمع و «حرکه االحرار‬ ‫بحرين از موقعيت جغ رافيايي ‪ -‬سياس��ي مناس��بي‬ ‫در منطقه خليج فارس برخوردار اس��ت‪ .‬آمري��كا نيز منافع‬ ‫مس��تقيمي در بحری��ن دارد از جمله وجود ن��اوگان پنجم‬ ‫دریایی آمریکا که امکان دسترسی سریع به آب‌های خلیج‬ ‫فارس و خطوط کش��تی رانی و عالوه بر آن کنترل صادرات‬ ‫نفت از ع راق‪ ،‬کویت‪ ،‬عربس��تان س��عودی‪ ،‬عمان و‪ ...‬را در‬ ‫اختيار دارد‪.‬‬ ‫از نظر اقتصادي یکی از مهمترین بازارهای کاالهای‬ ‫آمریکای��ی در خلی��ج ف��ارس بحرين اس��ت؛ به‌طوری‌که‬ ‫صادرات آمریکا به بحرین در س��ال ‪ 2011‬ب��ه ‪ 668‬میلیون‬ ‫دالر رس��ید که این رقم باتوجه به جمعی��ت اندک بحرین‬ ‫رقمی‌قابل توجهي محس��وب م ی‌ش��ود‪ .‬آمريكا با وجود‬ ‫اين منافع سرشار به كش��ورهاي منطقه از جمله عربستان‬ ‫چراغ‌سبز نشان داد تا به نام دفاع از منطقه خليج فارس‪،‬ارتش‬ ‫كشورهاي عربي وارد بحرين ش��ود‪ .‬همزمان با ورود ارتش‬ ‫عربس��تان نیز ورود مش��اوران رده باالی امنیتی آمریکا به‬ ‫عربستان تشدید ش��د و س��رکوب مردم آغاز گرديد و ب رای‬ ‫جلوگیری از گس��ترش انقالب رهب ران انق�لاب که معتقد‬ ‫به اس��قاط نظام بودند یکی پس دیگری دس��تگیر و روانه‬ ‫زندان شدند و در مقابل به‌کس��انی که معتقد به اصالحات‬ ‫بودند‌ نرمش نش��ان داده ش��د و به‌عنوان رهب ران انقالب‬ ‫و س��خنگوي مردم مطرح ش��دند‪ .‬با این وج��ود تظاه رات‬ ‫وس��يع در این دو س��ال در تمام نقاط بحری��ن و با نقض‬ ‫آشکار حقوق بشر و س��کوت کشورهای مدعی دموکراسی‬ ‫و حقوق بش��ر ‪ ،‬محاصره بیمارستان‌ها‪ ،‬بازداشت پزشکان ‪،‬‬ ‫محاکمه دستگیر شدگان در دادگاه نظامی هیچ گاه متوقف‬ ‫نشده است‪ .‬بحرین در سال‌های گذش��ته ‪ 20‬میلیون دالر‬ ‫از درآمد خ��ود را ب رای خرید تس��لیحات نظام��ی از آمریکا‬ ‫هزینه كرده اس��ت‪ .‬ای��ن رقم در س��ال ‪ 2011‬ب��ه اوج خود‬ ‫رس��یده بود به‌طوری‌که رویترز از قرارداد ‪ 53‬میلیون دالری‬ ‫فروش تس��لیحات توس��ط آمریکا ب��ه بحرین خب��ر داد‪.‬‬ ‫در این می��ان به نتیجه رس��یدن انقالب م��ردم در بحرین‬ ‫به هیچ وجه به س��ود آمریکا نیست‪ ،‬واش��نگتن که پس از‬ ‫دست دادن حضور نظامی قدرتمند خود در ع راق استراتژی‬ ‫جدیدی را ب رای خلیج فارس‌ترس��یم ک��رده ادامه حضور در‬ ‫بحرین را به‌عنوان کلید حضور در خاورمیانه تصور م ی‌کند‪،‬‬ ‫از همین رو تالش م ی‌کند تا با همدستی عربستان و به هر‬ ‫نحو ممکن از به نتیجه رسیدن بیداری اسالمی در بحرین‬ ‫جلوگیری کند و این بهترین سند و شاهد ب رای اثبات وجود‬ ‫سیاس��ت‌های دوگانه نزد مقامات آمریکای��ی در برخورد با‬ ‫مسائل مشابه در کشورهای مختلف است‪g .‬‬ ‫‪67‬‬
‫ایمان نوروزی‬ ‫آخری�ن تح�والت در بحرین چگونه اس�ت و آیا‬ ‫انقالب بحرین به بن‌بست رسیده یا خیر؟‬ ‫جهان جديد‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫نظام بحرين قابل اصالح نيست‬ ‫بايد سرنگون شود‬ ‫‪2‬‬ ‫گفت‌وگو با دكتر الشهابي در دومين سالگرد انقالب ‪14‬فوريه‬ ‫دکتر سعید الش�هابی‪ ،‬از مبارزین دیرین بحرینی و دبیرکل حرکت االحرار بحرین ریاست مرکز تقریب‌المذاهب‬ ‫لندن را نیز بر عهده دارد‪ .‬وی به‌ش�دت مورد غضب آل‌خلیفه اس�ت و اخیرا از س�وی حکومت آل‌خلیفه سلب تابعیت‬ ‫گردید‪ .‬ایشان بیش از چهار دهه است که در لندن زندگی می‌کند و علیه این خاندان به فعالیت مشغول است‪ .‬کسانی‬ ‫که شبکه‌های العالم و پرس‌تی‌وی را دیده باشند‪ ،‬قطعا با چهره ایشان آشنا هستند‪ .‬او از چهره‌های شاخص ائتالف ‪14‬‬ ‫فوریه است که دو روز بعد از انقالب مردم در ‪ 14‬فوریه این ائتالف با شعار «التحالف من أجل الجمهوریه» یا «هم‌پیمانی‬ ‫برای جمهوری» متشکل از سه گروه «تیار الوفاء االسالمی»‪« ،‬حرکه الحق» و «حرکه االحرار البحرین االسالمیه» اعالم‬ ‫موجودیت کرد‪ .‬این ائتالف هدف خود را رویکرد واقع‌بینانه در عبرت از تجربه اصالحات در دهه‌های گذشته و وعده‌های‬ ‫نمایشی آل‌خلیفه دانسته و معتقد به اسقاط نظام هستند و ایجاد نظام جمهوری را مطرح ساختند‪.‬‬ ‫‪68‬‬ ‫‪ l‬وضع در بحرین نسبت به آنچه در دو سال گذشته‬ ‫بود تغییر نکرده و همچنان تظاه رات در ش��ب و روز بدون‬ ‫وقفه ادامه دارد و روش‌های سرکوب حکومتی و بازداشت و‬ ‫شکنجه و محاکمه‌های نظامی‌متوقف شده و به محاکمات‬ ‫مدنی تبدیل ش��ده اس��ت‪ .‬اما همان مقررات تصویب شده‬ ‫و مش��ی س��ابق حکومت در رفتار با مردم و تحقیر ملت و‬ ‫مشکالت قبلی همچنان وجود دارد و االن رهب ران انقالب‬ ‫و شخصی ت‌های برجس��ته محکوم به حبس ابد شدند‪ .‬در‬ ‫همین دی ماه گذشته نیز دادگاه تجدید‌نظر حکم ابد آنان‬ ‫را تایید ک��رد‪ .‬چند روز قبل نیز حکم اع��دام را ب رای یکی از‬ ‫ب رادران‌مان جناب عل ی‌الطویل اجرا کردند‪.‬‬ ‫همچنان بازداشت زنان و کودکان ادامه دارد‪ .‬تا همین‬ ‫امروز چیزی حدود ‪ 300‬زندانی کودک و زن داریم‪ .‬این نظام‬ ‫و حکومت‪ ،‬حکومتی مکار و ظالم است‪ ،‬مثال زنانی را که‬ ‫در س��ال گذش��ته به طرف یکی از مراکز تجاری تظاه رات‬ ‫کرده بودند بازداش��ت کردند و همانند گوس��فندان به روی‬ ‫زمین انداختند و س��پس آنها را به خاطر داد و بیدادشان رها‬ ‫کردند اما دوباره آنها را گرفتند و زندانی کردند و االن آنها در‬ ‫زندان هستند‪.‬‬ ‫وضع جوانان هم‌اکنون سخت‌تر از هر زمانی است و‬ ‫در حال حاضر کسی نیس��ت مگر اینکه ب رای از بین رفتن‬ ‫این نظام فریاد اسقاط سر م ی‌دهند‪ .‬این ب رای اولی ن‌بار است‬ ‫در تاریخ بحرین که همه مردم ش��عار اسقاط سر م ی‌دهند‬ ‫و به این مرحله از بیداری رس��یده‌اند‪ .‬در دهه‌های گذش��ته‬ ‫و انقالب‌های پیشین تنها بخش��ی از سیاسیون به‌دنبال‬ ‫اس��قاط بودند و قاطبه مردم و بسیاری از گروه‌های سیاسی‬ ‫تنها به‌دنبال اصالح و گرفت��ن امتیازاتی از حکومت بودند‪.‬‬ ‫به‌خاطر همین اس��ت كه باید مس��ئوالن سیاست خارجه‬ ‫ای ران��ی و غی ر‌ای رانی به این نکته توجه داش��ته باش��ند که‬ ‫انقالب در همه نقاط بحرین و حتی در کوچکترین روستاها‬ ‫جریان دارد و این بار همه م��ردم‪ ،‬تاکید م ی‌کنم همه مردم‬ ‫نه بخشی از مردم‪ -‬دنبال گزینه اسقاط نظام هستند و به‬‫این نتیجه رسیده‌اند اسقاط نظام تنها گزینه است‪ .‬نباید بعد‬ ‫از دو س��ال بگوییم خب حاال که این قی��ام هیچ نتیجه‌ای‬ ‫نداش��ت‪ ،‬حاال برویم دنب��ال مذاکره با حکوم��ت و جریان‬ ‫مذاکره را ترتیب داد بدون توجه به خواس��ت مردم بحرین‪.‬‬ ‫در انقالب اس�لام ی‌ هم همی ن‌طور بود که ‪ 15‬سال طول‬ ‫کش��ید و امام بزرگوار ما امام‌خمینی کبی��ر هیچ‌گاه عقب‬ ‫ننشس��تند‪ .‬این را مس��ئوالن ای رانی نبای��د فراموش کنند‪.‬‬ ‫قانون اساس��ی انقالب اس�لام ی‌ هم همین را م ی‌گوید‪ .‬از‬ ‫انقالب ما تازه دو سال گذشته است‪ ،‬در حالی که ما تجربه‬ ‫انقالب سال ‪ 90‬را داریم که ‪6‬سال به طول انجامید‪ .‬منتها‬ ‫همان‌طورکه گفتیم فرق این انقالب ب��ا انتفاضه دهه ‪90‬‬ ‫تفاوت خواس��ته قاطبه مردم و باال‌رفتن سطح آگاهی مردم‬ ‫اس��ت که این بار همه مردم دنبال گزینه اس��قاط این رژیم‬ ‫مکار هس��تند‪ .‬حال اگر برخی جریانات سیاس��ی خس��ته‬ ‫ش��ده‌اند‪ -‬ه ر‌چند از اول هم در جریان ش��روع انقالب هیچ‬ ‫نقشی نداشتند‪ -‬بحثی دیگر است‪ .‬همان‌طور که در اربعین‬ ‫امام حس��ین(ع) هم دیدیم بیش از ‪ 40‬هزار جوان به کربال‬ ‫رفتند و در آنجا راهپیمای ی‌های دینی‪ -‬سیاسی و دسته‌های‬ ‫عزاداری تشکیل دادند و به آشکارا شعار‌دادند «الشعب یرید‬ ‫اسقاط النظام»‪.‬‬ ‫وضع در بحرین متش��نج اس��ت و هنوز این مس��اله‬ ‫متوقف نشده و ب رادران زندان ی‌مان در بازداشتگاه بیانی ه‌هایی‬ ‫صادر کردن��د و بر خواسته‌هایش��ان تاکید نمودن��د‪ .‬بعد از‬ ‫صادر‌کردن این بیانی ه‌ها عل ی‌رغم فشارها و شکنجه‌ها نباید‬ ‫از موضع‌شان عقب‌نش��ینی کنند‪ ،‬البته آنها بیانیه را تغییر‬
‫ندادند و گفتند ما همچنان بر همان موضع‌مان هستیم و با‬ ‫این نظام م ی‌جنگیم و با آنها سازش نم ی‌کنیم‪.‬‬ ‫موضع جریان اسقاط در بحرین و خط اصالحات‬ ‫یعنی الوفاق در حال حاضر چگونه است؟‬ ‫‪ l‬ایش��ان تا االن هی چ‌گاه با اس��قاطیون و جریان‬ ‫اسقاط در هیچ تجمعی حاضر نشده اس��ت‪ .‬چرا‌که ایشان‬ ‫به اس��قاط معتقد نیس��ت؛ ه ر‌چند بنده به ایش��ان خیلی‬ ‫احترام م ی‌گذارم‪ .‬ایش��ان معتقد اس��ت چاره‌ای جز اصالح‬ ‫نیس��ت البته م ی‌گوید اگر اصالحات ه��م م ی‌خواهد واقع‬ ‫ش��ود باید اصالحاتی جدی باش��د‪ .‬او درباره تمام راه‌هایی‬ ‫که در این ماه‌ه��ای اخیر از آنها صحبت ک��رده‪ ،‬م ی‌گوید؛‬ ‫‪ l‬مشکل اینجاست که اینها خود را گرفتار کردند؛‬ ‫وقتی از ‪ 10‬سال پیش موافقت کردند که اسم خود را به نام‬ ‫الجمعیه ثب��ت کنند‪ .‬در حالی که ما ض��د قانون الجمعیه‬ ‫جهان جديد‬ ‫االن موضع و نقش آیت‌اهلل شیخ عیسی قاسم‬ ‫بعد از گذشت دو سال از انقالب چیست؟‬ ‫ب ا‌توجه به انقالب‌هایی ک�ه در دهه‌های‪80 ،70‬‬ ‫و ‪ 90‬بوده و حکومت ملت بحری�ن را دور زده آیا‬ ‫خود الوفاق و کس�انی ک�ه االن معتقد به اصالح‬ ‫هستند به این نتیجه نرسیدند که این حکومت‬ ‫اصالح‌‌پذیر نیست؟‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫‪ l‬در بحرین دو خط و جریان وجود دارد؛ یک خط و‬ ‫جریان محافظه‌کار و سیاسی معتقد به اصالحات و یک خط‬ ‫انقالبی معتقد به اسقاط‪ .‬خط انقالبی همان بود که درباره‬ ‫آنها صحبت کردم؛ هر روز بیرون م ی‌آید که شامل جوانان‪،‬‬ ‫خانواده‌های ش��هدا و خانواده‌های زندانیان م ی‌شود و یک‬ ‫جریان گسترده اس��ت‪ .‬اکثر جوانان و مردم مطالبه اسقاط‬ ‫م ی‌کنند و م ی‌گویند ما با این خانواده (آل‌خلیفه) نم ی‌توانیم‬ ‫زندگی کنیم و در طرف مقابل یک جریان سیاس��ی وجود‬ ‫دارد که به «الجمعیه» معروف هستند‪ .‬این جریان همچنان‬ ‫درباره امکان گفت‌وگو صحبت م ی‌کند‪.‬‬ ‫اما این جریان هم به تازگی احس��اس کرده که دیگر‬ ‫جایی ب رای به دست آوردن موفقیت سیاسی وجود ندارد زی را‬ ‫خانواده حاکم نم ی‌خواهد گفت‌وگو کند و حتی یکی‪‌،‬دو‌هفته‬ ‫قبل که ب��از هم گفت‌وگ��و را مطرح کردند خان��واده حاکم‬ ‫برآش��فته ش��د و گفت که حکومت در گفت‌وگو ش��رکت‬ ‫نم ی‌کند‪ .‬گفت‌وگوی��ی که از آن ب��ه دروغ از طرف مردمی‬ ‫‌غی ر‌نظامی‌سخن م ی‌گویند‪ .‬از طرفي انجمن‌های سیاسی‬ ‫طرفدار حکومت هستند؛ به این نحو که آنها دور هم جمع‬ ‫م ی‌ش��وند و بحث و گفت‌وگو م ی‌کنند و توافق م ی‌کنند و‬ ‫بعد از آن‪ ،‬توافقات و نتایج را به خانواده حاکم ارائه م ی‌دهند‪.‬‬ ‫الوفاق گفت‪« :‬این گفت‌وگو نم ی‌شود‪ .‬بلکه گفت‌وگو باید‬ ‫بین ما‪ ،‬ملت و بین خانواده حاکم و درباره مس��ائل اساسی‬ ‫و سوال‌های مش��خص باشد‪ .‬اینکه چه کس��ی حاکم این‬ ‫کشور ش��ود و چگونه؟ ما م ی‌خواهیم در این باره با خانواده‬ ‫حاکم بحث و گفت‌وگو کنیم‪ .‬یعنی ما با شما مشکل داریم‬ ‫و بگذارید در این باره ما با شما بحث و گفت‌وگو کنیم‪».‬‬ ‫ام��ا حکوم��ت یعن��ی خان��واده حاک��م نم ی‌خواهد‬ ‫درباره مس��اله حاکمیت صحبت کند‪ .‬بلک��ه م ی‌گوید چه‬ ‫م ی‌خواهید‪ ،‬آی��ا م ی‌خواهید وزرا را انتخاب ك��رده یا تغییر‬ ‫دهید؟ آیا آزادی بعضی از زندانی��ان را م ی‌خواهید یا تغییر‬ ‫بعضی از حوزه‌های انتخابی را؟ بیایید بر س��ر این مسائل‬ ‫گفت‌وگو کنیم‪ ،‬اما ب ر‌اساس قانون اساسی این نظام سیاسی‬ ‫موجود باید باشد‪ .‬حتی الوفاق آن را قبول نم ی‌کند‪ .‬بعض ی‌ها‬ ‫م ی‌گویند الوفاق تدریجی قبول خواهد کرد‪ ،‬اما من م ی‌گویم‬ ‫الوفاق االن نم ی‌تواند قب��ول کند چون ش��رع آن را قبول‬ ‫نم ی‌کند‪ .‬روزی که حکومت درباره گفت‌وگو صحبت کرد‪،‬‬ ‫بازداشت و زندان را کنار نگذاشت و حتی به دستگیری زن‌ها‬ ‫و کودکان روی آورد و آن جوان‪ -‬علی الطویل‪ -‬را اعدام کرد‪.‬‬ ‫این نیت ش��خصی یا جهتی نیس��ت که م ی‌خواهد‬ ‫گفت‌وگو و مشکل را حل کند‪ ،‬بلکه آنها گستاخی م ی‌کنند‬ ‫چون نیرومند هس��تند و ارتش‪ ،‬پلیس و‪ ...‬دست آنهاست‪.‬‬ ‫این بار ب ر‌اس��اس ارزیابی من این چیزی نیست که الوفاق‬ ‫م ی‌خواهن��د‪ .‬ام��ا نم ی‌دانم ک��ه در این گفت‌وگ��و با بقیه‬ ‫گروه‌ها شرکت م ی‌کنند یا نه‪ ،‬اما امیدوارم این کار را انجام‬ ‫ندهند‪ .‬زی را اگر این کار را انجام دهند ب رای خود و ب رای مردم‬ ‫مشکل‌ساز م ی‌ش��وند؛ ه ر‌چند بر مردم ترسی نیست چون‬ ‫به درجه‌ای واال از اطمینان و پایداری و مقاومت رس��یده‌اند‬ ‫ان‌شاء‌اهلل‪.‬‬ ‫با اینکه ملت بس��یار قوی ایس��تادگی و مقاومت کردند و‬ ‫عقب‌نشینی نکردند‪ ،‬اما همچنان معتقد است و م ی‌گوید‪:‬‬ ‫«چاره‌ای جز اصالح جدی و گفت‌وگوی جدی نیست»‪ .‬یعنی‬ ‫نظرش همانند وفاق اس��ت و او همچنان با وفاق است‪ ،‬اما‬ ‫نه به شکل سابق‪ .‬قبال ایش��ان گاهی با سخن و رفتارشان‬ ‫نش��ان م ی‌داند که مخالف جریان اسقاطیون است اما االن‬ ‫او س��عی م ی‌کند هر دو گروه را حفظ کند و این عملکرد او‬ ‫چندان هم بد نیست‪ .‬ولی مردم به روشنی عمل م ی‌کنند و‬ ‫هرروز و هر شب م ی‌گویند ما سقوط این نظام را م ی‌خواهیم‬ ‫و شیخ عیس��ی نیز در جایگاهش مورد هدف است‪ .‬هر روز‬ ‫حکومت ضد او حرف م ی‌زند و علیه او اعالمیه م ی‌نویسند‬ ‫و بعضی از اعضای پارلمان به او دشنام م ی‌دهند و حکومت‬ ‫نم ی‌خواهد کسی وسط بایس��تد‪ .‬م ی‌گوید یا با ما یا با آنها‪.‬‬ ‫اما اینکه وسط بایستد این با عقل جور در‌نم ی‌آید‪ .‬شیخ االن‬ ‫م ی‌گوید من در وسط هستم‪ .‬من با اصالح نظام هستم و با‬ ‫سقوط او نیستم اما این چیزی است که حکومت آن را قبول‬ ‫نم ی‌کند‪ ،‬چون نظام معتقد اس��ت که ای��ن عملکرد یعنی‬ ‫وسط ایستادن و سکوت در ب رابر جریان اسقاط‪ ،‬اسقاطیون‬ ‫را تشویق م ی‌کند‪ .‬یعنی عملکرد او با این شکل و صحبت‬ ‫او این‌چنین دیگران را تشویق م ی‌کند و اینکه مثال جوانان‬ ‫که خارج م ی‌شوند و به خیابان‌ها م ی‌ریزند به عملکرد آنها‬ ‫صحه م ی‌گ��ذارد‪ .‬به هر ح��ال الوفاق س��عی م ی‌کند که‬ ‫صحبت کنند و متمرکز شوند بر نظام و ما فکر نم ی‌کنیم که‬ ‫این نظام چیزی به وفاق بدهد‪ ،‬یعنی خواسته‌اي را محقق‬ ‫نم ی‌کنند‪.‬‬ ‫هر چند ب رادران ما در الوفاق هم انس��ان‌هایی پاک و‬ ‫مومنند که فکر م ی‌کنند روش اصالح��ی جواب م ی‌دهد‪،‬‬ ‫اما تا امروز روش آنها ج��واب نداده و حتی ی��ک زندانی را‬ ‫نتوانستند آزاد کنند یا یک وزیر دزد را پایین بکشند یا بندی‬ ‫از قانون را تغییر دهن��د! البته بدنه الوفاق ب��ا انقالب مردم‬ ‫است‪ .‬در سال ‪ 2002‬هفتاد درصد شورای عموم ی‌الوفاق رای‬ ‫به عدم‌شرکت در انتخابات دادند‪ .‬در سال ‪ 2006‬و ‪ 2010‬که‬ ‫در انتخابات شرکت کردند هم اکثریت مخالف بودند‪ ،‬ولی‬ ‫چیزی فتواگونه از آیت‌اهلل سیس��تانی آوردند و به آن استناد‬ ‫کردند و جمعیت را راضی نمودند‪.‬‬ ‫ما معتقدیم در شرایط فعلی هر گفت‌وگویی‪ ،‬امضای‬ ‫مشروعیت نظام اس��ت و آن را نگه خواهد داشت‪ .‬این رژیم‬ ‫روزهای آخرش است و نباید با این طعمه‌ها فريب بخوریم‪.‬‬ ‫باید از تجربیات گذش��ته عب��رت بگیریم و ب��ه اصالح دل‬ ‫نبندیم! و نیز معتقدیم که با گذشت زمان الوفاق یا در جبهه‬ ‫نظام خواهد افتاد یا بیشتر به سوی مقاومت و خط‌مقاومت‬ ‫خواهد آمد‪.‬‬ ‫ایستادیم‪ .‬قانون الجمعیه چیست؟ قانونی است که دیکتاتور‬ ‫بحرین «حمد» آمد و گف��ت‪« :‬هر کس م ی‌خواهد فعالیت‬ ‫سیاس��ی انجام دهد باید همه چیز در قانون جمعیات ثبت‬ ‫ش��ود‪ ».‬قانون جمعیات قانونی قدیمی‌و س��خیف است‪.‬‬ ‫ما در آن زمان گفتیم نباید اینگونه ش��ود‪ .‬م��ا به مخالفت‬ ‫ب ر‌م ی‌خیزیم و ثب��ت نم ی‌کنیم و این همان چیزی اس��ت‬ ‫که مرکز حقوق بشر بحرین انجام داد و خود را ثبت نکردند‬ ‫و گفتند ما این قان��ون را قبول نداریم و ب��دون ثبت کردن‬ ‫فعالیت م ی‌کنیم‪ .‬الوف��اق نیز در ابتدا گفتن��د ما نیز ثبت‬ ‫ی که آنها ثب ت‌نام کردند‬ ‫نم ی‌کنیم و اما در سال ‪ 2005‬هنگام ‌‬ ‫محکوم به این قانون بد ش��دند و این ثبت کردن یعنی به‬ ‫رسمیت شناختن حکومت و پادشاه و دیکتاتور و مشروعیت‬ ‫دادن به نظام سفاک و خونریز و مکار آل‌خلیفه‪.‬‬ ‫االن چون ثب ت‌نام کردند ب رای آنها امتیازات معینی به‬ ‫وجود آمد و اجازه دایر کردن موسس��ات و نهاد به آنها داده‬ ‫شد که مردم در آن شرکت م ی‌کنند‪ ،‬چون دیگر ترسی وجود‬ ‫نداشت و نهاد قانونی بود‪ .‬اما در واقع با این کار جریان مبارزه‬ ‫را تضعیف کردند‪ .‬استداللشان هم این بود كه ما با این نظام‬ ‫مخالفیم اما م ی‌خواهیم این نظام را از داخل اصالح کنیم‪.‬‬ ‫یعنی آنها –خانواده حاکم‪ -‬را به‌نوعی نصیحت کنند و به‬ ‫قول خودشان تغییر تاکتیک؛ تاکتیکی که هیچ ثمره‌ای جز‬ ‫اعتراف خودشان نداش��ت و تنها منجر به تضعیف جریان‬ ‫مبارزه در بحرین شد و چند شقه شدن آن‪.‬‬ ‫بگذارید روایتی ب رای ش��ما از امام شش��م نقل کنم‪.‬‬ ‫هنگامی‌که‌ هارون‌الرش��ید به امام صادق (علی ه‌الس�لام)‬ ‫گفت چرا به دیدن ما نم ی‌آیی همانطور که مردم به دیدن ما‬ ‫م ی‌آیند‪ ،‬حضرت فرمود‪« :‬نه مریضی که عیادتت کنم و نه‬ ‫از سفر حج آمدی تا به دیدن تو بیایم»‪ ‌.‬هارون‌الرشید گفت‪:‬‬ ‫«به دیدن ما بیا تا ما را نصیحت کنی»‪ .‬امام فرمود‪« :‬هرکس‬ ‫دنیا را بخواهد تو را نصیح��ت نم ی‌کند و هر کس آخرت را‬ ‫بخواهد با تو همنشینی نم ی‌کند‪ .‬زی را اگر ظالم را نصیحت‬ ‫کنی تو را م ی‌کش��د‪ ».‬تصورمان بر این ب��ود که بفهمند‬ ‫نم ی‌توانند حکومت م��کار را اصالح کنن��د‪ .‬صحب ت‌های‬ ‫مفصلی بین ما ‪ 5‬یا ‪ 6‬س��ال پیش رد و بدل م ی‌شد که آیا‬ ‫اصالح نظام با این س��از‌و‌کاری که چی��ده از داخل ممکن‬ ‫اس��ت؟ ما م ی‌گفتیم‪« :‬هر کس داخل این ساز و کاری که‬ ‫نظام چیده‪ ،‬بش��ود خودش تغییر خواهد کرد نه اینکه نظام‬ ‫را تغییر دهد»‪ .‬چون ساز‌و‌کاری که نظام چیده امکان هیچ‬ ‫فعالیت مثبت و سازنده را به شما نم ی‌دهد و شما را کم‌کم‬ ‫آلوده خواهد کرد‪ .‬با امتیازاتی که به ش��ما م ی‌دهد‪ ،‬شما به‬ ‫تدریج از مردم دور م ی‌شوید‪.‬‬ ‫آنها داخل این س��از و کار نظام رفتند و ب��ه این نظام و‬ ‫قوانین آن متعهد ش��دند‪ .‬االن و با این اس��م‌ها رابطه‌هایی‬ ‫با س��فارت‌های آمریکایی و انگلیس��ی پیدا م ی‌کنند‪ .‬وزرای‬ ‫خارجی با آنها م ی‌نشینند چون این مخالفت رسمی‌است‪ .‬به‬ ‫هر حال این دردی از ما دوا نم ی‌کند‪ .‬یعنی نه سفیر آمریکا به‬ ‫درد ما م ی‌خورد‪ ،‬نه سفیر انگلیس‪ .‬او از تو استفاده م ی‌کند اما‬ ‫تو از او نم ی‌توانی استفاده کنی و دلیل مدعای بنده این است‬ ‫که االن که به مشکالت جدی بر م ی‌خوریم هیچ کاری ب راي‬ ‫ما نم ي‌كنند و سودی ب رای‌ما ندارند‪ .‬جواد فیروز و محمد مطر‬ ‫هر چند برادران ما در الوفاق هم انسان‌هایی پاک و مؤمنند‬ ‫که فکر می‌کنند روش اصالحی جواب می‌دهد‪ ،‬اما تا امروز‬ ‫روش آنها جواب نداده و حتی یک زندانی را نتوانستند آزاد‬ ‫کنند یا یک وزیر دزد را پایین بکشند یا بندی از قانون را‬ ‫تغییر دهند!‬ ‫‪69‬‬
‫جهان جديد‬ ‫را بازداشت م ی‌کنند‪ ،‬اما دخالت نم ی‌کنند و فشار نم ی‌آورند‪.‬‬ ‫زندانیان را ش��کنجه یا زنان را بازداش��ت م ی‌کنند‪ ،‬اما هیچ‬ ‫صدایی از آنان بلند نش��د و هیچ اقدام جدی صورت نگرفت‪.‬‬ ‫بلکه آنها از اینها اس��تفاده م ی‌کنند و این همان چیزی است‬ ‫که امام‌‌زین‌العابدین(علی ه‌الس�لام) هنگامی‌که شخصی با‬ ‫او مش��ورت کرد که بن ی‌امیه از من خواسته تا ب رای آنها وزیر‬ ‫باش��م‪ ،‬فرمودند‪« :‬آیا نم ی‌دانى که از دعوت آنها باید ب ر‌حذر‬ ‫ی که تو را دعوت کردند‪ .‬تو را به عنوان قطبى‬ ‫باش��ی هنگام ‌‬ ‫که با او آسیابى از ظلمشان را م ی‌چرخانند در‌آورند و تو را پلى‬ ‫ب رای عبور بالهای خود م ی‌کنند و نردبانى ب رای گمراهی آنها‬ ‫و دعوت‌کننده‌ای ب رای اهدافشان و س��الکی در راهشان که‬ ‫به واسطه‌ات شک را بر علما وارد م ی‌کنند و به واسطه تو بر‬ ‫قلب‌های جاهالن غلبه م ی‌کنند‪ .‬پس هدفى ب رای وزی ران آنها‬ ‫و قدرت و مقامی‌ب رای همدستانشان خواهید بود‪ .‬مگر اینکه‬ ‫آن را ب رای اصالح فساد آنها انجام‌دهی و اختالف خاص و عام‬ ‫نسبت به آنهاست‪ .‬پس چقدر کم بوده آنچه را که به تو داده‌اند‬ ‫و چقدر زیاد است آنچه را که از تو بردند و چقدر کم‌ارزش است‬ ‫آنچه را ب رای تو ساختند در مقابل آنچه را ب رایت خ راب و وی ران‬ ‫کردند‪ .‬پس به نفس خود بنگر که کسى غیر از تو نم ی‌تواند‬ ‫به آن نظر کند و آن را با حساب مردی مسئول محاسبه کن‪».‬‬ ‫ما هم این را م ی‌گوییم ک��ه این گروه‌هایی که خود را‬ ‫ثبت کردند به نظام مشروعیت دادند اما چیزی را محقق و‬ ‫زنده نکردند‪ .‬بله با این وزیر م ی‌نشینند با آن وزیر م ی‌نشینند‪،‬‬ ‫اما فایده‌ای به آنها نم ی‌رس��انند‪ .‬بلکه دست آنها را م ی‌بندد‬ ‫و آنه��ا را غی ر‌قابل حرکت و در س��کون ق��رار م ی‌دهند‪ .‬تا‬ ‫م ی‌خواهند حرکتی بکنند با خ��ود م ی‌گویند اگر این کار را‬ ‫بکنیم آمریکای ی‌ها ناراحت م ی‌شوند يا اگر آن کار را بکنیم‪،‬‬ ‫انگلیس ی‌ها ناراحت م ی‌شوند‪ .‬به همین دلیل ما معتقدیم‬ ‫ب رای آنها بهتر ب��ود که از تجربه‌ها عب��رت م ی‌گرفتند‪ .‬اما‬ ‫متاس��فانه خودش��ان را در این قانون ثبت کردند و خود را‬ ‫گرفتار کردند‪ .‬آنها جمعیه عمل اسالمی‌داشتند اما نظام آن‬ ‫را منحل کرد و االن وفاق نیز از نظام استفاده نم ی‌کند بلکه‬ ‫نظام از آنها استفاده م ی‌کند‪.‬‬ ‫ش�ما تا چه زمان م ی‌خواهید این وضع را تحمل‬ ‫کنید‪ .‬آیا دست به سلاح بردن در بحرین امکان‬ ‫دارد و شما استفاده نم ی‌کنید یا چون کار معقولی‬ ‫نیست ترجیح م ی‌دهید حرکت‌تان مسالمت‌‌آمیز‬ ‫ی مثل جهاد هم داریم؟‬ ‫باشد‪ ،‬چون در اسالم حکم ‌‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫‪ l‬این س��ؤال بی ن‌ خودمان ه��م رواج دارد و طبعا‬ ‫عمل مسلحانه محاسنی هم دارد‪ .‬اما اینکه چقدر در جزیره‬ ‫کوچک بحرین که ناوگان پنجم دریایی آمریکا در آن مستقر‬ ‫اس��ت و بین عربستان س��عودی با آن فقط یک پل فاصله‬ ‫است امکان موفقیت داشته باشد چیزی است که باید مورد‬ ‫بررس��ی قرار گیرد و در صورت انتخاب این گزینه‪ ،‬آمادگی‬ ‫الزم ایجاد ش��ود‪ .‬درباره علما هم که حکم جهاد نم ی‌دهند‬ ‫هم باید گفت که مصالح متعددی دارند‪ .‬البته متاسفانه در‬ ‫بحرین‪ ،‬رهبری دینی‪ ،‬یک نظر واضح و ش��فاف ارائه نداده‬ ‫است‪ .‬ما معتقدیم که ایجاد تغییر بدون عمل و اقدام ممکن‬ ‫نیست و با سکوت یا ب ی‌طرفی کار درست نم ی‌شود‪ .‬باالخره‬ ‫یا باید مردم را به عصیان مدنی و اعتراضات مسالمت‌آمیز‬ ‫فرا‌خواند یا درگیری مس��لحانه؛ تکلیف باید ش��فاف باشد‪.‬‬ ‫البته من معتقدم دور نیس��ت روزی که علما به طور شفاف‬ ‫مواضع‌شان را اعالم کنند و االن شرایط به نحوی جلو رفته‬ ‫که راهی جز موضع‌گیری باقی نگذاشته است‪.‬‬ ‫درب��اره موفقی��ت انق�لاب ب��ه نظ��ر م��ن حرکت‬ ‫مس��المت‌آمیز کافی اس��ت‪ .‬چنانچه دیدیم نظام بحرین‬ ‫در عرض یک ماه فرو ریخت و به همی��ن دلیل هم ارتش‬ ‫س��عودی و حتی خود آمریکای ی‌ها مس��تقیما وارد معرکه‬ ‫ش��دند‪ ،‬چرا که م ی‌دانستند س��قوط آل‌خلیفه سقوط دیگر‬ ‫کشورهای عربی و به‌خصوص عربستان سعودی را در پی‬ ‫دارد و این خود منجر به رفتن آمریکا ب رای همیشه از منطقه‬ ‫خاور‌میانه خواهد شد‪ .‬از طرفی آمریکا نم ی‌خواهد حکومت‬ ‫و دولت اسالم ی‌ دیگری در بحرین آن هم با قرابت فکری و‬ ‫تعلق خاطری که بحرین ی‌ها به انقالب اسالم ی‌ و تفکر آن‬ ‫وقتی واشنگتن در مقابل خشونت ضد‌حقوق بشری بحرین سکوت می‌کند‬ ‫یک بام و دو هوایآمریکا‬ ‫استفان مکالرنی‪ /‬مدیر پروژه دموکراسی در شرق‬ ‫‪3‬‬ ‫وزیر سابق امور‌خارجه ایاالت‌متحده‪ ،‬هیالری کلینتون‬ ‫در نوامبر گذشته گفته بود‪« :‬چالش ما در کشوری مثل بحرین‬ ‫منافع بسیار پیچیده‌ای دارد‪ .‬اما مشکل رو به افزایش در تداوم‬ ‫اتحاد راهبردی با کشورهای پادشاهی حوزه خلی ج‌فارس ب رای‬ ‫ایاالت‌متحده این اس��ت که در کوتاه‌مدت دردسرهای زیاد اما‬ ‫منفعتیبسیاراندکداردپسبرداشتنگام‌هایموثرب رای‌ترغیب‬ ‫اصالحاتسیاسیب رایحفظبحرینبه‌عنوانیکهم‌پیماندر‬ ‫بلند مدت ضروری به نظر م ی‌رس��د‪ ».‬او در رای‌گیری سپتامبر‬ ‫گذشته در مورد کاندیدای بحرین ب رای کمیته مشورتی سازمان‬ ‫ملل متحد در شورای حقوق بشر سرآغاز فشار به بحرین را در‬ ‫اختیار واشنگتن قرار داد‪ 14 .‬سازمان غی ر‌دولتی و حقوق‌بشری‬ ‫در نامه‌ای به کلینتون مصرانه از ایاالت متحده خواسته بودند‬ ‫که با کاندیداتوری بحرین در شورای حقوق بشر مخالفت کند‪.‬‬ ‫کاندیدای بحرین یعنی «س��عید محمد الفیهانی»‪ ،‬در‬ ‫وزارت‌خارجه بحرین یک مقام رسمی حرفه‌ای بوده كه تصدی‬ ‫اخیرش به‌عنوان وزیر مش��اور حقوق بشر با سرکوب وحشیانه‬ ‫‪70‬‬ ‫شورش‌های غی رنظامیان کش��ورش مصادف شد‪« .‬فیهانی»‬ ‫مکررا خشونت‌های حقوق بشری‌ب ی‌شمار کشورش– شامل‬ ‫شکنجهزندانیانسیاسیوسرکوب‌‌هایخشونت‌آمیزاعتراضات‬ ‫صلح‌‌جویانه‪ -‬را ان��کار م ی‌کرد‪ .‬صحب ت‌های او مس��تقیما با‬ ‫یافته‌های مجمع رس��یدگی خود دولت و گزارش‌های مستند‬ ‫سازمان‌های حقوق بشری در تضاد بود‪ .‬گرچه «فیهانی» چند‬ ‫روز قبل از رای‌گیری کمیسیون سازمان ملل ب رای کسب شرایط‬ ‫الزم‪ ،‬از سمت دولتی خود اس��تعفا داد‪ ،‬بیانات قبلی او و نادیده‬ ‫گرفتن آشکار حقوق بش��ر در بحرین باعث شد ایاالت متحده‬ ‫دلیل کافی ب رای زیر سوال بردن صالحی ت‌های او داشته باشد‪.‬‬ ‫اما در سکوت آمریکا و بهت سازمان‌های حقوق بشری‪ ،‬فیهانی‬ ‫با تایید جمع انتخاب شد‪.‬بحرین سریعا به این انتخابات واکنش‬ ‫مثب ت‌اندیشانه‌ای نش��ان داد و آن را به‌عنوان تاییدی بر رعایت‬ ‫حقوق‌بشر کشور پادشاهی بحرین دانست‪ .‬شاه حمد‪ ،‬رای‌‌گیری‬ ‫راشناساییسندسیاسیودموکراتیکبحرینوشاهدیبراینکه‬ ‫بحرین محل رعایت حقوق‌بشر‪ ،‬هم‌زیستی‪ ،‬بردباری و عشق‬ ‫است‪،‬نامید‪.‬وزیرحقوقبشر‪،‬صالحعلی‪،‬رئیسپیشینفیهانی‬ ‫نتیجه دسته‌جمعی را «رأیی حاکی از اعتماد نسبت به گام‌های‬ ‫جدی پادشاه و نقش مثبت وی در رعایت حقوق‌بشر» دانست‪.‬‬ ‫ی ب رای بحث‌کردن در مورد این‬ ‫در مقابل اما واشنگتن هیچ اقدام ‌‬ ‫تفاسیرنکرد‪.‬‬ ‫ایاالت‌متحده در سال‪ 2009‬در حالی به شورای حقوق‌بشر‬ ‫دارند‪ ،‬شکل بگیرد‪.‬‬ ‫اگر در پایان نکته‌ای دارید بفرمایید‪.‬‬ ‫‪ l‬این نظام قابل اصالح نیست و باید سرنگون شود‪.‬‬ ‫راشد الغنوش��ی‪ ،‬رهبر النهضه تونس در جایی گفته بود که‬ ‫این دولت‌های عربی قابل اصالح نیستند و باید علی ه‌شان‬ ‫انقالب صورت بگیرد‪ .‬مردم بحرین همانطور که گفتم ب رای‬ ‫اولین بار شعار اسقاط را سر م ی‌دهند و در بحرین شما هیچ‬ ‫نقطه‌ای را پیدا نم ی‌کنید که اثری از انقالب نباشد؛ حتی در‬ ‫کوچکترین روستاها‪ .‬نکته دیگر که مهم است و باید به آن‬ ‫اشاره کنم اینکه آمریکا و هم‌پیمانانش به یک اندازه دشمن‬ ‫گروه‌های داخل بحرین هستند‪ .‬چه خط و جریان اسقاط و‬ ‫چه خط و جری��ان اصالح‪ .‬چون به خوب��ی م ی‌دانند که هر‬ ‫جریانی در بحری��ن روی کار بیاید منجر به برچیده ش��دن‬ ‫آل‌خلیفه خواهد ش��د‪ .‬آنها بابت اصالحات ب��از هم نگران‬ ‫هس��تند چرا‌که باز هر نوع اصالحاتی هم منجر به از دست‬ ‫رفتن و سقوط حکومت خواهد ش��د‪ .‬حتی در همین زمینه‬ ‫چند وقت قبل گراهام فولر‪ ،‬معاون س��ابق ش��ورای امنیت‬ ‫ملی آمریکا در سرمقاله‌ای در روزنامه نیويورک‌تایمز نوشت‪:‬‬ ‫«اگرچه بحرین یک جزیره کوچک اس��ت ولی باید بگویم‬ ‫یک کشور شیعی اس��ت و کمتر در این مورد در رسانه‌های‬ ‫غ ربی شما‌ها از آن شنیده‌اید‪ .‬جزیره‌ای که ‪ 70‬درصد جمعیت‬ ‫آن شیعه هستند و این درصد حتی از درصد شیعیان ع راق‬ ‫بیشتر است و شیعیان در بحرین همچون ع راق زمان صدام‬ ‫حسین‪ ،‬به صورت سیس��تماتیک مورد تبعیض و سرکوب‬ ‫قرار گرفته و از هیچ نقش جدی و تاثی ر‌گذاری در سیس��تم‬ ‫حکمرانی قبیله غی ر‌بحرینی که قدرت را در مشت خود دارند‬ ‫برخوردار نیس��تند»‪ .‬او در ادامه تاکید م ی‌کند‪« :‬اگر در این‬ ‫کش��ور هر نوع دموکراسی ب ر‌قرار ش��ود‪ ،‬قدرت به شیعیان‬ ‫منتقل خواهد شد و در نتیجه فشار بر دیگر حکمرانان ع ربی‬ ‫منطقه خلی ج‌فارس به‌خصوص ریاض وارد خواهد شد و در‬ ‫واقع هر نوع دموکراسی‪ ،‬سقوط آل‌خلیفه را به‌دنبال خواهد‬ ‫داشت‪g ».‬‬ ‫ملحق ش��د که متعهد به مب��ارزه علیه ب رنامه‌ه��ای مخرب‬ ‫کشورهایی که به‌دنبال پنهان‌کردن و انکار سوءاستفاده‌هایشان‬ ‫هستند‪ ،‬از طریق ش��ورا ش��د‪ .‬هنگامی‌که واش��نگتن ب رای‬ ‫بیرون‌کردن لیبی از ش��ورا در س��ال ‪ 2011‬اقدام کرد‪ ،‬کلینتون‬ ‫گفت‪« :‬واضح است دولتی که اس��لحه را به سمت مردم خود‬ ‫نشانه م ی‌گیرد در شورای حقوق‌بشر هیچ جایگاهی ندارد»‪ .‬اخی را‬ ‫نماینده رسمی ایاالت‌متحده در سازمان ملل‪ ،‬سوزان رایس بر‬ ‫«تالش‌های موفقی ت‌آمیز ایاالت‌متحده ب رای ممانعت کردن از‬ ‫سوءاستفاده‌کنندگانحقوق‌‌بشردربرخیازکشورها»تاکیدکرد‪.‬‬ ‫یک رای مخالف با فیهانی احتماال ن��ه او را از کمیته دور‬ ‫م ی‌کرد و نه به‌طور ناگهانی موقعیت حقوق‌بشر را در بحرین‬ ‫تغییر م��ی‌داد‪ ،‬اما جدیت ایاالت متحده را نس��بت به ش��ورا و‬ ‫مسئولیتش در بحرین اثبات م ی‌کرد‪ .‬در هفته‌های اخی ر‪ ،‬دولت‬ ‫بحرین هرگونه تظاه رات را ممنوع کرد و بر مجازات‌های طوالنی‬ ‫زندان ب رای معلمان و پزش��کان در صورت بی��ان دیدگاه‌های‬ ‫سیاس ی‌شان تاکید کرد‪ .‬سرکوب‌های خشونت‌آمیز اعتراضات‬ ‫روزانه همچنان ادامه دارد‪ .‬واشنگتن مکررا نگرانی خود را نسبت‬ ‫به وضعیت حقوق‌بشر در بحرین بیان کرده است‪ ،‬اما پ ر‌واضح‬ ‫اس��ت که چنین بیاناتی فاقد هرگونه اثر هستند‪ .‬درحالی که‬ ‫انتخاب «فیهانی» آخرین فرصت از دست رفته ایاالت متحده‬ ‫ب رای موضع‌گی��ری بود‪ ،‬موقعی ت‌های مناس��ب دیگری باقی‬ ‫مانده‌اند‪ .‬حکومت آمریکا م ی‌تواند کمک‌های نظامی و آموزشی‬ ‫به بحرین و مجوز مقامات رسمی مسئول در بحرین را به‌خاطر‬ ‫خشونتعلیهحقوق‌‌بشرمحدودکند‪.‬همچنینآمریکام ی‌تواند‬ ‫طی تدابیر شدیدتری شرط حقوق آمریکا‪ -‬بحرین را در توافق‬ ‫تجاریآزادتحمیلکند یابحرینراب رایجلس ه‌ایویژهدرشورای‬ ‫حقوق‌بشر سازمان ملل احضار کند‪g.‬‬
‫افشا‌گری یک روحانی بحرینی‬ ‫از ‪ 190‬روز زندان‬ ‫‪4‬‬ ‫برنامه‌ریزی شده بود کسانی که اصالح نظام را می‌خواهند روی کار بیایند‬ ‫سید‌مرتضی علوی متولد ‪ 1983‬در بحرین است‪ .‬در سال ‪ 2001‬برای تحصیل علوم دینی به ایران می‌آید‪ .‬او بعد از‬ ‫شروع انقالب بحرین راهی پر‌مخاطره را در پیش می‌گیرد و تصمیم به بازگشت به بحرین می‌گیرد‪ .‬در حالی که احتمال‬ ‫دستگیری وی باال بود ولی باالخره هجرت را به سکون و قیام را به قعود‌ترجیح داد‪ .‬او بعد از ‪ 25‬روز از ورودش دستگیر‬ ‫می‌شود‪ .‬آنچه در ادامه می‌آید روایت دست اولی است از جنایات آل‌خلیفه و شکنجه‌هایی که خود او را نيز شامل شده‬ ‫است‪ .‬وی پیش از این نیز چهار بار توسط آل‌خلیفه دستگیر شده که اولینش در سن ‪ 14‬سالگی بوده است‪.‬‬ ‫گفت‌وگو‪ :‬علی عبد خدا‬ ‫انقالب مردم بحری�ن از چند جهت مظلوم واقع‬ ‫شده اس�ت‪ .‬سانسور‌ش�دن انقالب و نیز آنچه‬ ‫ای�ن مظلومی�ت را مضاع�ف م ی‌کن�د‌ب ی‌خبری‬ ‫اغل�ب دوس�تداران م�ردم بحرین از پیش�ینه و‬ ‫تاریخچه مب�ارزات م�ردم بحرین ب�ا آل‌خلیفه‬ ‫اس�ت‪ .‬مبارزاتی که ریش�ه‌ای ‪ 150‬س�اله دارد‪،‬‬ ‫ب ه‌گونه‌اي ک�ه ب ه‌طور متوس�ط در هر ‪ 10‬س�ال‬ ‫ش�اهد یک جنبش و حرک�ت بوده‌ای�م‪ .‬در واقع‬ ‫باید گف�ت وجه تمای�ز اصلی انقلاب بحرین با‬ ‫س�ایر انقالب‌ه�ا و جنب ش‌ها در منطق�ه همین‬ ‫نکته است‪ .‬وجه تمایزی که انگار سعی م ی‌شود‬ ‫به عمد یا به س�هو نادیده گرفته شود‪ .‬اگر مایل‬ ‫باشید از این نقطه ورود به بحث داشته باشیم‪.‬‬ ‫خارج شدن بود و ب رای حفظ قدرت خود در منطقه کشورها‬ ‫را تکه‌تکه کرد‪ .‬مثال ش��ب ه‌قاره تبدیل به س��ه منطقه هند‪،‬‬ ‫پاکستان و کشمیر شد‪ .‬در منطقه خلی ج‌فارس نیز انگلستان‬ ‫چهار کشور ایجاد کرد؛ کویت‪ ،‬قطر‪ ،‬بحرین و امارات‪ .‬در یک‬ ‫دسیسه انگلیسی‪ ،‬به بحرین که تا آن زمان رسما جزو ای ران‬ ‫محسوب م ی‌شد از سوی سازمان‌ملل متحد این اختیار داده‬ ‫شد که یا جزو ای ران محسوب شود یا یک دولت مستقل به‬ ‫حس��اب آید‪ .‬در یک رای‌گیری صوری استقالل بحرین در‬ ‫سال ‪ 1349( 1971‬شمسی) اعالم شد‪.‬‬ ‫بعد از استقالل بحرین در سال ‪ ،1971‬عیسی آل‌خلیفه‬ ‫به مردم وعده نوشتن قانون اساسی و تشکیل پارلمان را داد و‬ ‫با سفر به نجف اشرف و طی دیداری با آیت‌اهلل سی د‌محسن‬ ‫حکیم و قول حمایت و محترم ش��مردن حقوق ش��یعیان‬ ‫بحرین‪ ،‬نظر ایشان را جلب کرد‪ .‬از آقای سی د‌محسن حکیم‬ ‫خواستند که بیایند بحرین و حوزه علمی ه‌ای آنجا تاسیس‬ ‫کنند‪ .‬او با این دیدار که در واقع حیله‌ای بیش ب رای کسب‬ ‫مشروعی ت‌بخشیدن و محکم‌کردن پایه‌های حکومت خود‬ ‫نبود‪ ،‬توانست مردم بحرین را فریب دهد و مردم بپذیرند که‬ ‫زیر نظر س��ازمان ملل برگزار و این مجلس قانون اساسی‬ ‫را در س��ال ‪ 1973‬نوشت که قانون اساس��ی کشور بحرین‬ ‫شد‪ .‬ولی با گذشت حدود یک سال و نیم از تصویب قانون‬ ‫اساسی در سال ‪ 1975‬در پی استعفای نخس ت‌وزیر وقت ‪-‬‬ ‫ب رادر پادش��اه‪ -‬که هم‌اکنون نیز که چهل سال از آن تاریخ‬ ‫م ی‌گذرد هنوز نخس ت‌وزیر است‪ ،‬به بهانه اینکه کار کردن‬ ‫با مجلس��ی که چوب الی چرخ دولت م ی‌گذارد و اختیارات‬ ‫دولت را محدود کرده‪ ،‬درست نيست‪ ،‬پادشاه هم مجلس را‬ ‫منحل و عمل به قانون‌اساس��ی را ملغ��ی اعالم کرد‪ .‬زمان‬ ‫بستن بودجه مجلس ملی محکم جلوی دولت ایستاد و با‬ ‫محدود کردن بودجه دولت‪ ،‬نظ��ارت بر در آمد‌های نفتی را‬ ‫اعمال کرد که این کار به مذاق حکومت خوش نیامد و از آن‬ ‫پس به بعد یعنی از ‪ 1975‬تا امروز حکومت و قانون همانی‬ ‫است که خلیفه آن زمان به‌عنوان «قانون امنیت ملی» که‬ ‫یک وضعیت فوق‌العاده داشت‪ ،‬تصویب کرد و بدون تغییر‬ ‫مانده اس��ت‪ .‬ب ر‌اس��اس این قانون‪ ،‬مجلس منحل و قانون‬ ‫اساسی ملغی اعالم شد‪.‬‬ ‫قانون امنیت ملی چطور قانونی بود؟‬ ‫‪ l‬این قانون امنیتی دولت تا سال ‪ 2001‬ادامه پیدا‬ ‫کرد‪ .‬در واقع این قانون این حق را به دولت م ی‌داد که هرکس‬ ‫را بخواهد دستگیر کرده و بدون محاکمه تا سه سال زندان‬ ‫شود و بعد از س��ه س��ال آزاد کنند‪ .‬دوباره آن شخص را آزاد‬ ‫م ی‌کردند و ‪ 500‬متر آن طرف‌تر و در خیابان بعدی دستگیر‬ ‫م ی‌شد و سه سال دیگر باید زندان را تحمل م ی‌کرد‪.‬‬ ‫بعد از سال ‪ 1975‬چه اتفاقاتی افتاد؟‬ ‫جهان جديد‬ ‫‪ l‬اعتراض‌ها ادامه پیدا کرد تا سال ‪ 1979‬که انقالب‬ ‫اسالمی در ای ران به پیروزی رسید‪ .‬این امر منجر شد نفسی‬ ‫دوباره ب��ه مردم بحرین داده ش��ود و مردم با متاثر ش��دن و‬ ‫الگوگرفتن از انقالب اس�لامی انگیزه پی��دا کردند جنبش‬ ‫خود را از اول آغاز کنن��د‪ .‬در همان اوایل پی��روزی انقالب‬ ‫‪ l‬بله‪ .‬ب��ه نکته خوبی اش��اره داش��تید‪ .‬باید گفت‬ ‫اعتراضاتی به وقوع پیوس��ت که س��رکوب ش��د‪ ،‬ولی سه‬ ‫انقالب بحری��ن نتیج��ه انقالب‌ه��ا و خیزش‌هایی که در‬ ‫ماه بعد نیز زمان��ی که آیت‌اهلل محمد باق��ر صدر در ع راق‬ ‫کش��ورهای عرب��ی رخ داد مثل تون��س‪ ،‬مص��ر و‪ ...‬نبود‪.‬‬ ‫شهید شد‪ ،‬تظاهرات بزرگی در‬ ‫جنب ش‌های مردمی‌در بحرین‬ ‫بحرین رخ داد که بسیار عظیم‬ ‫ب��ه ح��دود ‪ 140‬تا ‪ 150‬س��ال‬ ‫بود‪ .‬در آن زمان تعدادی از علما‬ ‫پیش ب ر‌م ی‌گردد‪ ،‬یعنی از ورود‬ ‫و فعاالن سیاس��ی را دس��تگیر‬ ‫آل‌خلیفه ب��ه بحرین و نیز ورود‬ ‫و دو نفر زیر ش��کنجه ش��هید‬ ‫انگلستان به بحرین‪ .‬جدی‌ترین‬ ‫شدند‪ .‬در دهه ‪ 80‬این جنب ش‌ها‬ ‫حرکت که بتوان قیام مردمی‌را‬ ‫رو به س��ردی گرایید و در واقع‬ ‫بر آن نام نهاد در دهه آخر قرن‬ ‫آتش زی��ر خاکس��تر ب��ود‪ .‬در‬ ‫‪ 19‬بود‪ .‬بعد از آن در سال ‪1911‬‬ ‫‪ 1994‬ی��ک انتفاض��ه دیگر رخ‬ ‫که قیام غواص‌هاس��ت و بعد‬ ‫داد که بزرگترین انتفاضه تاریخ‬ ‫در س��ال‪ 1920‬قیام��ی‌ديگر را‬ ‫بحرین بود و شش سال به طول‬ ‫ش��اهد هس��تیم‪ .‬در واقع دهه‬ ‫انجامید‪ .‬در س��ال ‪ 2001‬محمد‬ ‫‪ 20‬تا اواخر ده��ه ‪ 60‬میالدی را‬ ‫بن عیسی يعني همین حاکم‬ ‫م ی‌توان تحت عنوان قیام‌های‬ ‫کنونی به حکومت رسید‪ .‬او به‬ ‫ضد‌اس��تکباری ن��ام ب��رد‪ .‬این‬ ‫مردم وعده میثاق مل��ی را داد‪.‬‬ ‫جنبش همی ن‌ط��ور ادامه پیدا‬ ‫این میثاق ملی طرح آش��تی با‬ ‫ک��رد و در ه��ر ‪ 10‬س��ال یک‬ ‫مردم بود تحت عنوان «منشور‬ ‫جنبش جدید به وجود م ی‌آمد‪.‬‬ ‫آش��تی‌ملی»‪ .‬هم��ه زندان ی‌ها‬ ‫در س��ال ‪ 1937‬انتفاضه‌ای رخ‬ ‫از زن��دان آزاد ش��دند‪ .‬قان��ون‬ ‫داد و در واقع نخستین اعتصاب‬ ‫امنیت دول��ت لغو ش��د و یک‬ ‫عمومی در بحرین شکل گرفت‬ ‫آزادی در بحری��ن ایج��اد کرد‪.‬‬ ‫که به اخ راج مستشار انگلستان‬ ‫‪98‬درص��د مردم به ای��ن میثاق‬ ‫«بلگریو» که در واقع پادش��اه‬ ‫ش بحرین به حدود ‪ 140‬تا ‪ 150‬سال پیش بر‌می‌گردد‪ ،‬یعنی از ورود آل‌خلیفه به اين كشور‬ ‫جنب ‌‬ ‫رای «آری» دادن��د‪ .‬اصالح��ات‬ ‫آل‌خلیف��ه تحت نظ��ر وی بود‬ ‫به مدت یک‌س��ال ش��روع شد‪.‬‬ ‫منج��ر ش��د‪ .‬همچنی��ن در‬ ‫در چهارده��م فوری��ه ‪ 2001‬این‬ ‫سال‌های ‪ 1954‬که قیام الهیه‬ ‫میث��اق آغاز گردی��د‪ .‬این تاریخ‬ ‫را داریم و در س��ال‌های ‪،1956‬‬ ‫اهمیت بزرگی در بحرین پیدا کرد‪ .‬در ‪14‬فوریه‪ 2002‬میالدی‬ ‫آل‌خلیفه بر آنها حکومت کنند‪ .‬با انتش��ار خبر دیدار شیخ‬ ‫‪ 1965‬و ‪ 1970‬جنب ش‌های دیگری رخ داد‪.‬‬ ‫پادشاه پشت به این قانون کرد و قانونی دیگر را ارائه کرد که‬ ‫عیسی با آیت‌اهلل حکیم‪ ،‬مردم بحرین حاکمیت آل‌خلیفه‬ ‫در سال ‪ 1970‬رژیم اش��غالگر انگلیسی که قدرتش رو‬ ‫همه اختیارات در اختیار وی بود و از همان ابتدا مخالفت با‬ ‫را پذیرفتند و در س��ال ‪ 1972‬انتخابات مجلس شورای ملی‬ ‫به افول بود از مستعمرات خود یکی پس از دیگری در حال‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫‪71‬‬
‫آن دولت حاکم ایجاد شد‪.‬‬ ‫مردم در این مخالفت م ی‌خواس��تند که دولت به آن‬ ‫چیزهایی که در این میثاق بود متعهد باشد‪ .‬اتفاقات زیادی‬ ‫ب رای پایبن��دی به این میثاق رخ داد‪ ،‬ام��ا حاکمیت هرگونه‬ ‫پایبندی به آن را رد کرد‪ 10 .‬س��ال گذش��ت و مردم در این‬ ‫‪ 10‬س��ال دائما خواهان این بودند که یک ش��یوه سیاسی‬ ‫صلح‌دوست و پیشرفته‌ای باشد که میثاق ب راساس آن باشد‪.‬‬ ‫در این ‪ 10‬سال این مخالفت به دو قسمت تقسیم شد‪ .‬یک‬ ‫بخش از این مخالفت با آن کسانی بود که در سیستم‌های‬ ‫حکومتی بودند و کسانی که در این انتخابات شرکت کرده‬ ‫بودند‪ .‬این انتخابات یک انتخابات صوری بود و به دس��ت‬ ‫مجلس هی��چ انتخاباتی صورت نم ی‌گرف��ت‪ .‬در واقع این‬ ‫پارلمان یا مجلس هیچ صالحیت قانونی نداشت‪.‬‬ ‫بخش دیگر مخالفت‪ ،‬تظاهرات ملت بود‪ .‬این باعث‬ ‫شد کسانی که در این تظاه رات ش��رکت م ی‌کنند از طرف‬ ‫نیروهای امنیتی و از طرف دولت دس��تگیر بشوند‪ .‬این کار‬ ‫در س��ال‪ 2009 ،2007‬و ‪ 2010‬تکرار شد‪ .‬هر بار جوانان فعال‬ ‫سیاسی دستگیر م ی‌ش��دند و هر بار شکنجه‌های شدیدی‬ ‫م ی‌شدند‪ .‬در ماه رمضان (آگوس��ت‪ ) 2010‬میالدی تعدادی‬ ‫زیادی از جوانان مخالف دستگیر شدند و به‌شدت شکنجه‬ ‫شدند‪.‬‬ ‫انقالب ‪ 14‬فوریه چگونه شکل گرفت؟‬ ‫جهان جديد‬ ‫‪ l‬ابت��دای س��ال ‪ 2011‬انقالب‌های��ی در تونس و‬ ‫مصر آغاز شد‪ .‬مردم و جوانان بحرین دوباره به فکر انقالب‬ ‫افتادند‪ .‬استاد عبدالوهاب حسین‪ ،‬رهبر و آغاز‌گر این انقالب‬ ‫بودند‪ .‬استاد عبدالوهاب س��خنگوی رسمی و رهبر جریان‬ ‫وفای اسالمی هس��تند‪ .‬ایش��ان در دهه نود نیز به همراه‬ ‫آیت‌اهلل‌الجمری و استاد مشیمع از رهب ران انقالب دهه نود‬ ‫بودند که شش سال حبس انف رادی سهم این رهب ران بود از‬ ‫این انقالب‪ .‬ایش��ان ایده برقراری این انقالب را برنامه‌ریزی‬ ‫کردند‪ .‬برنامه ایش��ان به ش��کلی بود که ابتدا از روستاها و‬ ‫ش��هرها این انقالب شروع ش��ود و بعد به پایتخت کشیده‬ ‫شود‪ .‬نتیجه آن شد که مردم در ‪14‬فوریه ‪ 2011‬میالدی بعد‬ ‫از نماز صبح به طرف میدان لوء‌لوء حرکت کنند‪ .‬تظاه رات‬ ‫در همه شهرها شروع شد و بعدازظهر روز اول انقالب اولین‬ ‫نفر شهید شد‪.‬‬ ‫ایش��ان در همان روز اول صحب ت‌ش��ان این بود که‬ ‫سخن ما اصالح نظام است ولی اگر خونی از کسی ریخته‬ ‫شود دیگر هدف ما عوض خواهد شد و سقوط نظام را دنبال‬ ‫ی که اولین فرد به شهادت رسید‪ ،‬صدای‬ ‫خواهیم کرد‪ .‬هنگام ‌‬ ‫ی که خواستار سقوط نظام بودند‪ ،‬بلند شد‪ .‬از روز دوم به‬ ‫مردم ‌‬ ‫بعد افراد زیادی شهید شدند‪ .‬به اين ترتيب این ایده سقوط‬ ‫نظام پیش مردم تقویت شد و همه مردم شروع به فریاد‌زدن‬ ‫کردند که ما سرنگونی نظام را م ی‌خواهیم‪ .‬حکومت بحرین‬ ‫فهمیدند که این مساله ب رای آنها خطرناک است‪ .‬گفتند ما‬ ‫آماده گفت‌وگو هستیم‪ .‬بعد از این جریان گروه‌های سیاسی‬ ‫دو قسمت شدند‪ .‬یک بخش به پی ش‌قراولی جمعیت وفاق‪،‬‬ ‫گفت‌وگو با آل‌خلیفه را پذیرفتن��د و گروه دیگری نپذیرفتند‬ ‫و گفتند ما س��رنگونی نظام را م ی‌خواهیم‪ .‬حکومت از این‬ ‫مس��اله به ش��کل مطلوبی اس��تفاده کرد و تالش کرد که‬ ‫این اختالف را تقویت کند و این تظاه��رات ادامه پیدا کرد‬ ‫و کس��انی که اصالحات نظام را م ی‌خواس��تند م ی‌گفتند‬ ‫مشکل ما با نخس ت‌وزیر است‪ .‬کسانی که سرنگونی نظام‬ ‫را م ی‌خواستند م ی‌گفتند مشکل ما با شخص حاکم یعنی‬ ‫حمد و خانواده‌اش است‪ .‬این باعث ش��د دو شعار به وجود‬ ‫بیاید؛ مردم ی‌ که اصالح نظ��ام را م ی‌خواهند و مردمی‌که‬ ‫خواهان اسقاط نظام هستند‪ .‬در تظاه راتی که ایجاد شد آنها‬ ‫م ی‌خواستند هیچ حکومتی در بحرین نباشد‪ .‬وقتی دولت‬ ‫و مدافعانش این مساله را فهمیدند سربازان صعودی را وارد‬ ‫کردند‪ .‬در تاریخ ‪14‬مارس لشکر ارتش سعودی وارد بحرین‬ ‫شد و در ‪15‬مارس لشکر صعودی به جزیره ستره حمله کرد‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫‪72‬‬ ‫بعضی از جوانان را کشتند و عده‌ای را دستگیر کردند و تعداد‬ ‫زیادی هم زخمی شدند‪.‬‬ ‫در ‪16‬مارس لشکر صعودی و خود حکومت بحرین و‬ ‫نیروهای امنیتی‪ ،‬به میدان لوءلوء حمله کردند‪ .‬در این روز‬ ‫تعداد زیادی از مردم کشته و زخمی‌شدند‪ .‬بعدازظهر همین‬ ‫روز شانزدهم به پایگاه فرماندهی کسانی که سقوط نظام را‬ ‫م ی‌خواستند حمله شد و همه رهب ران انقالب دستگیر شدند‪.‬‬ ‫یک هفته بعد شروع کردند به‌دستگیری فعاالن سیاسی و‬ ‫جوانانی که خواستار س��رنگونی نظام بودند‪ .‬در زندان این‬ ‫رهب ران به شکل خشن و وحشیانه‌ای شکنجه م ی‌شدند‪ .‬در‬ ‫عرض یک هفته‪ ،‬چهار نفر زیر شکنجه شهید شدند‪ .‬دو نفر‬ ‫از شهدای شکنجه‌شده را در خیابان پیاده کردند‪ .‬تعدادی از‬ ‫آنها با گلوله شهید ش��دند‪ .‬در زندان از طریق شکنجه‌های‬ ‫روحی و جسمی‌با آنها شدیدا با خشونت برخورد کردند‪.‬‬ ‫این رهبران چه کسانی بودند که دستگیر شدند‬ ‫و چه شکنج ه‌هایی كردند؟‬ ‫‪ l‬عالمه آیت‌اهلل ش��یخ عبدالجلیل مقداد‪ ،‬استاد‬ ‫عبدالوهاب حسین‪ ،‬استاد شیخ حسن مشیمع‪ ،‬شیخ محمد‬ ‫حبیب مقداد‪ ،‬پرفس��ور عبدالجلیل سینگس و شیخ سعید‬ ‫النوری و عده‌ای دیگر که جزو علما و رهب ران دستگی ر‌شده‬ ‫بودند‪ .‬بسیاری از اینها علمای دین هستند‪ .‬شیخ عب دالجلیل‬ ‫مقداد کسی است که در بحرین استاد دروس عالی و خارج‬ ‫است و صاحب معروف‌ترین و ش��لوغ‌ترین جلسات دروس‬ ‫در بحرین است‪.‬‬ ‫آنها را طی چند ماه با شکنجه‌های سخت جسمی‌و‬ ‫روحی آزردند‪ .‬حتی آنها را مجبور م ی‌کردند که ادرار بنوشند‪.‬‬ ‫در دهان آنها آب دهان م ی‌ریختن��د و مجبور م ی‌کردند که‬ ‫آن را بخورند‪ .‬مجبور م ی‌کردند که کفش‌های س��ربازان را‬ ‫ببوسند‪ .‬همه لباس‌هایش��ان را در‌م ی‌آوردند و مجبورشان‬ ‫م ی‌کردند که در یک جا بایس��تند‪ .‬اتفاقات زیادی افتاد که‬ ‫زبان از گفتن آن قاصر است‪ .‬همه این کارها را با علمای دین‬ ‫انجام دادند‪ .‬متاسفانه مساجد و حسینی ه‌ها را خ راب کردند‪.‬‬ ‫زن‌ها را دستگیر کردند و در زندان‌ها به آنها تعرض کردند‪.‬‬ ‫آی�ا ای�ن رهب�ران محاکم�ه نش�دند و وکیل�ی‬ ‫نداشتند؟‬ ‫‪ l‬خیر‪ .‬ای��ن ب��زرگان را در دادگاه نظامی بازجویی‬ ‫کردند که به آنها هیچ اجازه دفاع از خودش��ان داده نشد‪ .‬به‬ ‫دادگاهی در کار نبود‪ .‬بعد از‬ ‫پنج ماه شکنجه و زندان مرا به دادگاه‬ ‫فرستادند‪ .‬در دادگاه هیچ جرمی‬ ‫‌نتوانستند برای من اعالم کنند ب ه‌جز‬ ‫زندگی در ایران و عضویت در گروه‬ ‫تیار الوفاء و ارتباط با استاد‬ ‫عبدالوهاب‪‌،‬به همين دليل شش ماه و‬ ‫‪ 10‬روز برای من حبس بریدند که پنج‬ ‫ماهش را گذرانده بودم و ‪ 40‬روز بعد از‬ ‫دادگاه مرا آزاد کردند‬ ‫همه کسانی که خواهان اسقاط بودند‪ ،‬حکم زندان ابد دادند‪.‬‬ ‫به یکی از آنها حکم شد که ‪ 96‬سال زندانی باشد‪.‬‬ ‫بعد از حکم اولی که دادند خواس��تند ک��ه این حکم‬ ‫از سرگرفته شود و دوباره بازنگری ش��ود‪ .‬اما در بحرین این‬ ‫مساله را رد کردند که این دادگاه را از سر بگیرند‪.‬‬ ‫چرا رهبرانی که مخالف خط وفاق هس�تند همه‬ ‫در زن�دان هس�تند ول�ی از الوفاق کس�ی زندان‬ ‫نیست؟‬ ‫‪ l‬آمریکا خطر اینها را م ی‌ش��ناخت‪ .‬ب رای همین به‬ ‫حکام بحرین اجازه داد که هر کاری ک��ه م ی‌خواهد با آنها‬ ‫کنند‪ .‬همه آن بزرگان و رهب ران به اندیشه امام خمینی(ره)‬ ‫ایمان داش��تند‪ .‬آمریکا این مس��اله را خوب م ی‌دانست‪ .‬به‬ ‫خاطر همین با س��یطره بر اینها خواس��ت بر این اندیش��ه‬ ‫پایان بدهد‪ .‬آمریکا هیچ اعتراضی به تجاوزهایی که پیش‬ ‫آمد‪ ،‬نکرد‪ .‬برنامه‌ریزی شده بود کسانی که سرنگونی نظام‬ ‫را م ی‌خواهند از بین بروند و آن کس��انی که اصالح نظام را‬ ‫م ی‌خواهند‪ ،‬روی کار بیایند‪ .‬به کس��انی که اصالح نظام را‬ ‫م ی‌خواستند اجازه دادند با مردم صحبت کرده و در گروه‌ها‬ ‫ش��رکت کنند یا ب رای تظاه رات‌ش��ان مجوز صادر م ی‌شد‪.‬‬ ‫کسانی را که م ی‌خواستند حکومت سرنگون شود با گلوله‬ ‫م ی‌کشتند و گازهای کشنده به سوی آنان شلیک م ی‌کردند‬ ‫و آنه��ا را زندانی م ی‌کردند و به‌ش��دت در زندان ش��کنجه‬ ‫م ی‌ش��دند‪ .‬م��ن یک��ی از زندان ی‌هایی بودم که به‌ش��دت‬ ‫شکنجه شدم‪.‬‬ ‫چه شد که تصمیم گرفتید به بحرین بروید در‬ ‫حالی که م ی‌توانستید در ایران مثل سایر دوستان‌تان‬ ‫بمانید؟‬ ‫‪ l‬زمانی که انقالب بحرین ش��روع ش��د‪ ،‬اس��تاد‬ ‫عبدالوهاب پیغام دادند کس��انی که در بی��رون از بحرین‬ ‫هس��تند به بحرین بیایند‪ .‬برخی انقالبیون که اشاره کردم‪،‬‬ ‫از رمضان – شش ماه قبل از انقالب‪ -‬دستگیر شده بودند‬ ‫و برخی رهب ران مثل اس��تاد شیخ حسن مشیمع در خارج از‬ ‫بحرین تحت تعقیب بودند و برخی دیگر هم تحت تعقیب‪.‬‬ ‫ما به همراه ‪ 13-14‬نفر از رفقا تصمی��م گرفتیم از ای ران به‬ ‫بحرین برویم‪ 28 .‬فوری��ه به بحرین رس��یدم‪ .‬تکلیف این‬ ‫بود كه برگردیم‪ .‬ماندن در اینجا معنا نداش��ت‪ .‬شاید اینجا‬ ‫م ی‌ماندیم و درس م ی‌خواندیم و فقیه م ی‌شدیم‪ ،‬ولی دیگر‬
‫شاید اسالمی در بحرین نم ی‌ماند‪ .‬به همین خاطر تصمیم‬ ‫به رفتن گرفتیم‪ .‬از طرفی من خودم قبل از این دستگیری‬ ‫که بار پنجم ب��ود‪ ،‬چهار بار دیگر دس��تگیر ش��ده بودم‪ .‬از‬ ‫‪ 14‬س��الگی طعم تلخ زندان و ش��کنجه و ظلم آل‌خلیفه را‬ ‫چشیده‌ایم‪.‬‬ ‫آیا ایاالت‌متحده از حمایت از آل‌خلیفه دست می‌کشد؟‬ ‫اوباما در مقابل شیوخ عرب‬ ‫با خانواده به بحرین برگشتید؟‬ ‫‪ l‬بله؛ همس��ر و فرزندانم را خانه پدر و مادرش��ان‬ ‫گذاش��تم و از آنها خداحافظی کردم و دنبال کارهای خودم‬ ‫رفتم‪.‬‬ ‫چه زمانی دستگیر شدید و به چه جرمی؟‬ ‫‪ 23 l‬مارس یعن��ی ح��دود ‪ 25‬روز بع��د از ورودم‬ ‫دستگیر ش��دم‪ .‬من ب ر‌خالف دیگر دوستانم آشکارا فعالیت‬ ‫داش��تم‪ .‬باتوجه به س��ابقه‌ام و نیز ارتباط نزدیکم با اس��تاد‬ ‫عبدالوهاب و رفت‌و‌آمد به منزل ایشان دستگیر شدم‪.‬‬ ‫چقدر در زندان بودید؟‬ ‫‪ l‬شش ماه و ‪ 10‬روز‪.‬‬ ‫آیا دادگاهی هم شدید؟‬ ‫‪ l‬خیر؛ دادگاهی در کار نبود‪ .‬بعد از پنج ماه شکنجه‬ ‫و زندان م��را ب��ه دادگاه فرس��تادند‪ .‬در دادگاه هیچ جرمی‬ ‫‌نتوانس��تند ب رای من اع�لام کنند به‌جز زندگ��ی در ای ران و‬ ‫عضویت در گروه تیار الوفاء و ارتباط با استاد عبدالوهاب‪‌،‬به‬ ‫همين دليل شش ماه و ‪ 10‬روز ب رای من حبس بریدند که‬ ‫پنج ماهش را گذران��ده بودم و ‪ 40‬روز بع��د از دادگاه مرا آزاد‬ ‫کردند‪.‬‬ ‫چه شکنج ه‌هایی در زندان م ی‌شدید؟‬ ‫‪ l‬خیر؛ تازه ب رای مبارزه انگیزه پی��دا کرده بودم‪ .‬از‬ ‫زندان که آزاد شدم در محافل و مجالس مختلف سخنرانی‬ ‫م ی‌کردم و فعال بودم‪ .‬ادامه راه انقالب‪ ،‬صبر و فعال شدن‬ ‫و تبیین فلسفه قیام عاش��ورا ب رای مردم بود‪ .‬حتی چند بار‬ ‫س��خنران ی‌هایم نیز در العالم و پرس‌ت ی‌وی پخش شد‪ .‬ماه‬ ‫اکتبر آزاد شدم و ژوئن به ای ران آمدم‪ -‬در ‪ 100‬روز بعد از آزادی‬ ‫از زندان‪ -‬تصميم گرفتم که وس��ایل من��زل را جمع کنم و‬ ‫برگردم بحرین‪ .‬ب رای زیارت وداع به مشهد رفتم‪ .‬اما در مشهد‬ ‫که بودم در اینترنت دیدم به خانه‌ام حمل��ه کرده‌اند و ب رای‬ ‫دستگیری‌ام دوباره تحت تعقیب قرار گرفتم‪ .‬االن هم تحت‬ ‫تعقیب حکومت آل‌خلیفه هستم‪g .‬‬ ‫جهان جديد‬ ‫بعد از اینکه از زندان آزاد شدید‪ ،‬تصمیم گرفتید‬ ‫بیایید به ایران؟ یعنی منظ�ورم را واضح بگویم‬ ‫چرا االن در اینجا هستید نه در بحرین؟‬ ‫حکومت اوباما و حمای��ت آن از تغیی رات دموکراتیک‬ ‫در خاورمیان��ه در آس��تانه برخورد با عربس��تان س��عودی‪،‬‬ ‫امارات متحده عربی و دیگر حکوت‌های سلطنتی‪ -‬سنتی‬ ‫خلی ج‌فارس ق��رار دارد‪ .‬چه آنکه س��رانجام وق��ت تغییری‬ ‫ناگهانی در مورد چگونگی حل و فصل اعتراضات در بحرین‬ ‫فرا رسیده است‪.‬‬ ‫خطر در این بحران‪ ،‬حتی طبق مالک‌های خاورمیانه‬ ‫زیاد است زی را تمام عناصر‌ب ی‌ثبات منطقه را شامل م ی‌شود؛‬ ‫برای مثال درگی��ری بین عربس��تان ی‌ها و ایرانی��ان‪ ،‬بین‬ ‫مسلمانان شیعه و س��نی و بین اصالح‌طلبان دموکراتیک‬ ‫و قدرت موجود‪.‬‬ ‫دولتمردان آمریکای��ی معتقد هس��تند که حکومت‬ ‫س��لطنتی س��نی بحرین بای��د در دادن قدرت بیش��تر به‬ ‫اکثریت ش��یعه در آن منطقه‬ ‫تع��ادل برق��رار کند‪ .‬ش��اید‬ ‫به همی��ن دلیل ب��ود که در‬ ‫انته��ای حکوم��ت اول اوباما‬ ‫موثرترین بیانات توس��ط وزیر‬ ‫دف��اع س��ابق مطرح ش��د که‬ ‫طی دی��داری از بحرین گفته‬ ‫بود گام‌های نخستین بحرین‬ ‫برای اصالح��ات کافی نبوده‬ ‫و پادش��اه باید مذاکراتش را با‬ ‫مخالفان افزایش دهد‪.‬‬ ‫این اش��تیاق آمریکایی‬ ‫ب��رای تغییر نوع��ی تحریم‬ ‫رژیم‌ه��ای محافظ��ه‌کار‬ ‫کشورهای خلی ج‌فارس بوده‬ ‫است‪ .‬یک مقام رسمی ارشد‬ ‫عربس��تان س��عودی بی��ان‬ ‫کرد ک��ه ب��رای پش��تیبانی‬ ‫از محدودیت‌ه��ای مال��ی‬ ‫بحری��ن نی��از ب��ه مداخل��ه‬ ‫وج��ود دارد‪ .‬او هش��دار داد‬ ‫ک��ه ایران ی‌ه��ا از رهب��ران‬ ‫فع��ال اعتراض��ات حمایت‬ ‫م ی‌کنند‪ .‬این مقام رس��می عربس��تان گفت‪« :‬ما ایران‬ ‫را ‪ 14‬مای��ل دور از س��واحل خ��ود نم ی‌خواهی��م و این‬ ‫اتفاق قرار نیس��ت بیفت��د‪ ».‬ای��ن مقام رس��می با این‬ ‫مس��اله مخالفت کرد که ای��ران تا به حال فقط نقش��ی‬ ‫جزئی در اعتراضات بحرین داش��ته است و اینکه دخالت‬ ‫نظامی عربس��تان ب��ا قوی‌ک��ردن ایران ممکن اس��ت‬ ‫نتیجه عک��س ده��د‪ .‬مقام رس��می دیگر عربس��تانی‬ ‫هشدار داد که یک نقض پیمان آش��کار بین کشورهای‬ ‫خلی ج‌فارس و واش��نگتن بر سر این مس��اله وجود دارد‪.‬‬ ‫او گفت‪« :‬ما قص��د نداریم برای تیران��دازی وارد بحرین‬ ‫ش��ویم‪ ،‬ما فقط م ی‌خواهیم یک نظام را س��ر جای خود‬ ‫حفظ کنیم‪».‬‬ ‫مساله بحرین مهمترین عامل اختالف‌نظر بین آمریکا‬ ‫و عربستان طی چند دهه بوده و این م ی‌تواند حاکی از یک‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫‪ l‬دو هفته اول ‪ 24‬ساعته شکنجه بود‪ .‬پنج روز اول‬ ‫نم ی‌توانستیم بخوابیم‪ .‬بعد پنج روز‪ ،‬چهار ساعت استراحت‬ ‫و چهار ساعت شکنجه‪ .‬استراحت به صورت ایستاده بود که‬ ‫بعضی اوقات فرصت خوابیدن م ی‌دادند‪ .‬انواع ش��کنجه‌ها‬ ‫هم اجرا م ی‌شد‪ .‬ش��کنجه با برق و ش��وک الکتریکی‪ ،‬سر‬ ‫و ته آویزان ش��دن و بعد کتک زدن‪ ،‬فلک ش��دن‪ ،‬شکنجه‬ ‫روحی‪ ،‬تهدید به تجاوز‪ ،‬تجاوز به عنف مثال مدام تهدیدمان‬ ‫م ی‌کردند اگر همکاری نکنی��م خانواده‌مان را م ی‌آورند و ‪...‬‬ ‫(مکثی طوالنی؛ همراه با بغض) حرف‌هایی که زبان از گفتن‬ ‫آن قاصر است‪.‬‬ ‫توال��ت رفت��ن ممن��ون ب��ود‪ .‬روزی یک‌ب��ار توالت‬ ‫م ی‌توانس��تیم برویم‪ .‬نم ی‌توانس��تیم در را ببندیم‪ .‬دست‬ ‫و چش��م بس��ته و بدون طهارت‪ .‬نماز خواندن در ماه‌های‬ ‫اول به‌طور کلی ممنوع بود‪ .‬نزدیک سه بار تا سر حد مرگ‬ ‫رسیدم و مرگ را حس کردم‪ .‬در واقع حالت احتضار‪ .‬در زندان‬ ‫واقعا اهانت‌های بزرگ��ی م ی‌کردند‪ .‬ش��یوه‌های مختلفی‬ ‫ب رای خوار‌کردن ما ب��ه کار م ی‌بردند‪ .‬ما را مجبور م ی‌کردند‬ ‫که به رهب ران و مراجع‌مان توهین کنیم یا آنها به مس��ائل‬ ‫اعتقادی‌مان توهی��ن م ی‌کردند‪ .‬این باعث م ی‌ش��د که ما‬ ‫در فشار قرار بگیریم و تحقیر ش��ویم‪ .‬آنها م ی‌خواستند آن‬ ‫عظمت مردم را بش��کنند‪ .‬اما تا امروز مردم تظاه راتشان را‬ ‫ادامه م ی‌دهند‪.‬‬ ‫‪5‬‬ ‫دیوید ایگناتوس‪ /‬واشنگتن‌پست‬ ‫تغییر اساس��ی در سیاست باش��د‪ .‬حکومت اوباما عمال در‬ ‫حال تغیی ر‌دادن تعهدات گذش��ته آمریکا با وضعیت موجود‬ ‫در کشورهای حوزه خلی ج‌فارس است‪ ،‬در حالی که باور دارد‬ ‫تغیی رات در بحرین مثل مصر‪ ،‬تونس و لیبی اجتناب‌ناپذیر‬ ‫و مطلوب است‪.‬‬ ‫تفرق��ه‪ ،‬تفاوت‌های اساس��ی در نگ��رش راهبردی‬ ‫را منعک��س م ی‌کن��د‪ .‬حکومت‌های کش��ورهای حوزه‬ ‫خلی ج‌ف��ارس اخیرا ب��ه اوبام��ا‌ب ی‌اعتماد ش��ده‌اند چون‬ ‫او را رئی س‌جمه��وری ضعی��ف م ی‌بینند ک��ه طرفداران‬ ‫قدیم ی‌ را فدای تمای��ل خود به حضور مثب��ت در تاریخ‬ ‫م ی‌کند‪ .‬این از هم پاشیدن توس��ط یکی از شیوخ ارشد‬ ‫در نشس��تی طی دو مالقات با مقامات اسبق آمریکایی‬ ‫پی ش‌بینی شد‪.‬‬ ‫طبق یادداشت‌های برداشته شده در طول مذاکرات‬ ‫این مقام رسمی گفت‪« :‬ما و س��عودی‌ها حکومت شیعه‬ ‫در بحری��ن را نم ی‌پذیریم و چنانچه رئی س‌جمهور ش��ما‬ ‫آنچه ب��ه مبارک‪-‬در مورد ت��رک حکوم��ت‪ -‬گفت را به‬ ‫خلیفه بگوی��د‪ ،‬باعث گس��یختگی روابط ما ب��ا آمریکا‬ ‫خواهد شد‪ ».‬اين مقام رسمی‬ ‫س��عودی هش��دار داد ک��ه‬ ‫کشورهای حوزه خلیج‌فارس‬ ‫ب��رای مس��اعدت امنیت��ی‬ ‫چشم به کش��ورهای آسیایی‬ ‫مث��ل چی��ن‪ ،‬هن��د و ترکیه‬ ‫دوخته‌اند‪.‬‬ ‫کاخ س��فید و اوبام��ا‬ ‫تس��لیم تقاضاها و تهدیدات‬ ‫از س��وی کش��ورهای حوزه‬ ‫خلی ج‌ف��ارس نش��ده اس��ت‪.‬‬ ‫مقامات رس��می آمری��کا بر‬ ‫این باورند که عربس��تان ی‌ها‬ ‫و دیگران هی��چ حق انتخابی‬ ‫نس��بت به آمری��کا به‌عنوان‬ ‫ضام��ن امنیت��ی ندارن��د‪.‬‬ ‫آنه��ا خاط ر‌نش��ان م ی‌کنند‬ ‫ک��ه قرارداده��ای امنیتی و‬ ‫نظام��ی‪ ،‬به‌رغ��م مخالف��ت‬ ‫جدی بر سر مس��اله بحرین‬ ‫تداوم دارد‪.‬‬ ‫در پای��ان‪ ،‬ای��ن ی��ک‬ ‫بحث دیرین��ه اصالح‌طلبانه‪-‬‬ ‫محافظه‌کارانه درباره بهترین راه دس��تیابی به ثبات است‪.‬‬ ‫کاخ سفید بر این باور است که سرکوبی نظامی در بحرین‬ ‫مطمئنا کارآمدتر از آنچه در مصر و تونس انجام شد‪ ،‬نیست‬ ‫و اکنون وق��ت اس��تقبال از فرآیند انتق��ال دموکراتیک در‬ ‫منطقه فرا رسیده است‪.‬‬ ‫این‌ترفن��د در حال یافت��ن فرمولی اس��ت که ثبات‬ ‫اقتصادی کشورهای حوزه خلی ج‌فارس و نیز اقتصاد جهانی‬ ‫را بر هم زند‪.‬‬ ‫مقامات رسمی کاخ س��فید طوری صحبت م ی‌کنند‬ ‫که گویی این یک فرآیند تکاملی اس��ت‪ ،‬اما آنها باید بهتر‬ ‫بدانند که همان‌طور که در مصر دیدند تغییر مثل یک شوک‬ ‫ناگهانی پدیدار م ی‌ش��ود؛ یک اتفاق چند‌بعدی که در مورد‬ ‫کش��ورهای حوزه خلی ج‌فارس بر انرژی جهانی و وضعیت‬ ‫مالی بازارها تاثیر م ی‌گذارد‪g .‬‬ ‫‪73‬‬
‫ورزش‌‬ ‫يك سرمربي عليه يك رسانه‬ ‫جنگ سرد‬ ‫مبارزه كالمي قلعه‌نويي و فردوسي‌پور با اتهام‌هاي سرمربي استقالل به عادل وارد‬ ‫فاز تازه‌اي شده است‬ ‫ورزش‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫‪1‬‬ ‫حاال دعوا میان عادل و امیر آنقدر پیش رفته که پاسخ به‬ ‫این سوال م ی‌تواند معمای اختالف دیرینه این دو نفر را رمزگشایی‬ ‫کند‪ .‬چه این‌بار نزاع میان فردوس ی‌پور و قلع ه‌نویی در فاز جدیدی‬ ‫قرار گرفته اس��ت‪ .‬قلع ه‌نویی خیلی راحت اتهامات��ی را به عادل‬ ‫فردوس��ی‌پور نس��بت م ی‌دهد‪ ،‬بدون آنکه درباره‌اش توضیح یا‬ ‫سندیارائهکند‪.‬آیانسب ت‌هاییکهسرمربیاستقاللاخی رامتوجه‬ ‫مجری برنامه نود کرده به عادل م ی‌چسبد؟ آیا واژه‌های سنگینی‬ ‫کهبارحقوقیداردوفردوس ی‌پورحتیشايدبتواند ازامیرقلع ه‌نویی‬ ‫به خاطر این اتهامات شکایت کند‪ ،‬حقیقت دارد؟ واژه‌هایی چون‬ ‫خیانت به فوتبالوداشتن مافیا! این سواالت حاالخیلی مهم شده‬ ‫است‪.‬آنقدرمهمکههیچیکازطرفیندع واحاضرنیستندکوتاه‬ ‫بیایند‪ ،‬نه طرفی که این اتهامات را مطرح کرده و نه طرفی که مورد‬ ‫اتهام قرار گرفته است‪ .‬این نخستین بار نیست که امیر قلع ه‌نویی‬ ‫و عادل فردوس ی‌پور نزاع سختی را با یکدیگر آغاز کرده‌اند؛ دع وایی‬ ‫کهاگر‌چهشایدبازنده‌اینداشتهدست‌کمبرنده‌ایهمنداشتهاست‪.‬‬ ‫اما چه زمانی بود که این دع وا شکل جدی‌تری به خود گرفت؟ این‬ ‫دو نفر هرگز رابطه خوبی با یکدیگر نداشته‌اند‪ ،‬اما از یک مقطعی‬ ‫‪74‬‬ ‫به بعد این دعوا ش��یب تندی به خود گرفت‪.‬‬ ‫گویی هر دو از ناک‌اوت کردن یکدیگر لذت‬ ‫م ی‌برندودراینبیناتفاقیکهبارهاذهن‬ ‫مخاطبان را به خود مش��غول م ی‌کند‬ ‫این اس��ت که حق با کیست؟ شاید‬ ‫پاسخ به این س��وال چندان سخت‬ ‫نباش��د اگر برخی دعواهای این دو‬ ‫نفر مورد بازخوانی قرار بگیرد‪«.‬به‬ ‫شما تبریک م ی‌گوییم‪ .‬سپاهان‬ ‫قهرمان لیگ برتر ش��د و حاال‬ ‫ب ی‌تردید ش��ما پرافتخارترین‬ ‫مربی لیگ ما هستید‪ .‬در این‬ ‫مورد صحبت م ی‌کنید؟»این‬ ‫حرف‌ها را عادل فردوس ی‌پور به‬ ‫زبان آورد وقتی امیر قلع ه‌نویی‬ ‫پس از قهرمانی س��پاهان در‬ ‫برنامه نود حاضر شده بود‪ .‬عادل‬ ‫در حالی به تمجی��د از قلع ه‌نویی‬ ‫ل وی بارها علیه نود و‬ ‫پرداخت که در طول فص ‌‬ ‫فردوس ی‌پور موضع‌گیری کرده بود و حتی باشگاه‬ ‫بیانی ه‌ای را علیه عادل فردوس ی‌پور صادر کرد و نود‬ ‫رابهشهرستان‌ستیزیوداشتنخصومتشخصی‬ ‫با قلع ه‌نویی محکوم کرده بود اما با همه اینها عادل‬ ‫‌ترجیحا باب گفت‌وگو با امیر را از نقطه قوت وی آغاز‬ ‫کرد‪ .‬پاسخ قلع ه‌نویی اما‌ب ی‌سابقه بود‪« :‬شما دوست‬ ‫نداشتید سپاهان قهرمان شود و این استاد که االن به‬ ‫منم ی‌گوییازتهدلتنیست‪.‬تواکنونناراحت‌ترین‬ ‫فردی هس��تی که من جلویت نشستم‪».‬خیل ی‌ها‬ ‫اعتقاد دارند قاعده ب��ازی میان امی��ر و عادل همان‬ ‫شب به هم خورد؛ آنجا که قلع ه‌نویی تصمیم گرفت‬ ‫در قامت مربی تیم قهرمان شمش��یرش را برای عادل‬ ‫از رو ببندد‪ .‬گفت‌وگوی خبرسازی میان این دو نفر شکل‬ ‫گرفت‪ ،‬آنقدر کنایه‌آمیز که م ی‌رف��ت به جاهای باریک‬ ‫کشیده شود‪.‬در حالی که دو طرف اصرار داشتند از پسوند‬ ‫«عزیز» در پایان اسم دیگری استفاده کنند‪ ،‬شب سخت‬ ‫امیر و عادل به پایان رسید‪ .‬هر چند م ی‌شد از اظهارات امیر‬ ‫قلع ه‌نویی به اوج عصبانیت وی از عادل پی برد‪ ،‬وقتی برنامه نود‬ ‫در یک نظرسنجی تاثی ر‌گذار نشان داد که مردم به استخدام یک‬ ‫مربی خارجی برای تیم‌ملی عالقه‌مند هستند تا گزینه‌ای داخلی‪.‬‬ ‫در نهایت عادل بود که امیر را به گوشه رینگ برد؛ «شما چند بار‬ ‫در همین نظرسنج ی‌ها چهره موفقی شناخته شده‌اید حاال چرا به‬ ‫آن احترام نم ی‌گذارید؟» پاسخ آن قدر زیرکانه بود که قلع ه‌نویی را‬ ‫اینگونه وادار به واکنش کرد‪« :‬تو خیلی زرنگ هستی و همین‬ ‫طوری است که استاد دانشگاه شده‌ای!» هر دو طرف با تعارفات‬ ‫خشک و خالی آن شب را به پایان رساندند‪ .‬بعد از آن شب این عادل‬ ‫فردوس ی‌پور که نشان داد خصومت شخصی با قلع ه‌نویی ندارد؛‬ ‫یک بار وقتی قلع ه‌نویی در بیمارستان آتیه بستری بود به عیادت‬ ‫وی رفت و بار دیگر نیز در مراس��م ختم مادر قلع ه‌نویی وی را در‬ ‫آغوش گرفت و با سرمربی استقالل ابراز همدردی کرد‪ .‬خیل ی‌ها‬ ‫گمان م ی‌کردند که نزاع عادل‪ -‬امیر تا مدت‌ها تکرار نخواهد شد‪،‬‬ ‫اما ط ولی نکشید که چند کنایه از جنس برنامه نود‪ ،‬امیر قلع ه‌نویی‬ ‫را دوباره به هم ریخت‪ .‬در یکی از نودهای همین فصل بود که امیر‬ ‫قلع ه‌نویی درگیری لفظی و یک‌طرفه‌ای را به وجود آورد‪ .‬او که روی‬ ‫خطبرنامهآمدهبودتامیهمانتلفنیفردوس ی‌پورباشدوقتیعادل‬ ‫بین حرف‌هایش پرید تا با قطع حرف‌های او سوال دیگری را مطرح‬ ‫کند‪ ،‬اینگونه واکنش نش��ان داد‪« :‬امشب خیلی تیکه انداختی‪.‬‬ ‫ساکت باش بذار من حرف بزنم‪ .‬اگر من را روی خط آورده‌ای اجازه‬ ‫بده تا حرفم را بزنم‪ .‬امشب خیلی خوشمزه بودی و مدام م ی‌گفتی‬ ‫عل ی‌هاپشتصحنههستند‪».‬ایندرحالیبودکهفردوس ی‌پورهم‬ ‫در ج واب قلع ه‌نویی گفت‪« :‬واقعا ادبیات شما خیلی جالب است»‬ ‫که قلع ه‌نویی هم گفت‪« :‬در برنامه شما باید همین طور حرف‬ ‫بزنم!» اما دامنه اختالفات وقتی باال گرفت که برنامه نود سعی‬ ‫کرد با مرور مصاحبه جنجالی امیر قلع ه‌نویی علیه خب رنگاران و‬ ‫منعکس کردن بازخوردهای منفی با اعتراض جامعه رس��انه‌ای‬ ‫همراه شود‪ .‬عادل دوشنبه شب (گذشته)سختی را برای امیر رقم‬ ‫زد؛ تا جایی که سرمربی استقالل وی را متهم کرد هم واره علیه وی‬ ‫یزند‪ ،‬اما حمالت روزنامه‌نگاران منتقد امیر‬ ‫دست به جریان‌سازی م ‌‬ ‫سخت‌تر از آن بود که امیر بتواند با حمله به عادل آنها را کم‌اثر کند‪.‬‬ ‫ضمناینکهمکالمهتلفنیامیروعادلنیزدرنوعخودجالبتوجه‬ ‫بود‪ .‬این دو نفر سخت به‌دنبال آن بودند که یکدیگر را به گوشه‬ ‫رینگ بب رند؛ اتفاقی که به نظر م ی‌رسید عادل فردوس ی‌پور تبحر‬ ‫خاصی در آن داشت‪ .‬عادل خطاب به امیر گفت که شما چرا ‪13‬‬ ‫بار اسم من را در نشست خبری آوردید؟ قلع ه‌نویی پاسخ داد‪« :‬چرا‬ ‫باید لیگ را زیر سوال برد و گفت لیگ خواب‌آور است‪ .‬دربی بازی‬ ‫درگی رانه‌ای بود و‪ 13-14‬کرنر دو تیم زدند و در میانه می دان جنگ‬ ‫بود‪ ».‬عادل ادامه داد‪« :‬شما چرا گفتید من به خانه ک ی‌روش رفته‌ام‪.‬‬ ‫این مسائل چه ربطی به هم دارد؟» پاسخ قلع ه‌نویی اما قابل‌تامل‬ ‫بود‪« :‬زمانی که من سرمربی تیم‌ملی بودم من را محاکمه کردید‪».‬‬ ‫نزاع اما سخت‌تر هم شد‪ .‬قلع ه‌نویی گفت‪« :‬آقای عادل! شام خانه‬ ‫ک ی‌روش چی خوردید؟» عادل نیز در پاسخ گفت‪« :‬اولین بار بود‬ ‫که رفتم و فقط هم در البی آپارتمانش نشستم تا ک ی‌روش را به‬ ‫برنامه‌ام دعوت کنم‪ ».‬یک روز بعد عادل فردوس ی‌پور نه از زبان‬ ‫قلع ه‌نویی بلکه از زبان برخی لیدرهای اس��تقالل بود که پاسخ‬ ‫تندی دریافت‌کرد‪ .‬اس��تقالل برنده از زمین بیرون آمد و همین‬ ‫باعث م ی‌شد که پروژه «حمله به عادل» با شدت بیشتری مورد‬ ‫ی در تمرین و در‬ ‫توجه برخی هواداران استقالل قرار بگیرد‪ .‬برخ ‌‬ ‫جریان بازی‌های لیگ در یکی‪ ،‬دو هفته اخیر تندترین حمالت را‬ ‫متوجه فردوس ی‌پور کرده‌اند؛ اتفاقی که پیش از اینها البته در مورد‬ ‫برخی اهالی فوتبال نیز رخ داده و امثال محمد مایل ی‌کهن‪ ،‬علی‬ ‫دایی و حتی مرحوم ناصر حجازی وقتی در قید حیات بود نیز از آن‬ ‫‌ب ی‌نصیب نبوده‌اند؛ افرادی که به نوعی با امیر قلع ه‌نویی وارد دع وا‬ ‫شدند‪.‬تازه‌ترین نزاع میان قلع ه‌نویی و فردوس ی‌پور از جایی شدت‬ ‫گرفتهکهبرنامهنودبهحضورچنددقیقه‌ایپسرقلع ه‌نوییدریکی‬ ‫از بازی‌های دوستانه استقالل توجه کرده است‪ .‬این توجه عادل در‬ ‫شبی که برنامه نود به خاطر جشنواره فیلم فجر به صورت فشرده‬ ‫روی آنتن رفت‪ ،‬اصال به مذاق سرمربی استقالل خوش نیامد تا در‬ ‫مصاحب ه‌ای اینگونه از خجالت فردوس ی‌پور دربیاید‪« :‬عادل! من دو‬ ‫بار در مورد تو مردانگی کرده‌ام؛ یکی سر آن برد من با نتیج ‌ه سه بر‬ ‫دو جلوی پرسپ ولیس بود که از صبح باالی‪ 30‬بار به من زنگ زدی‪،‬‬ ‫ولی تو به جای مردانگی‪ 30،‬بار به من نارو زدی‪ .‬آقای فردوس ی‌پور‬ ‫تو داری به فوتبال خیانت م ی‌کنی! به شما قول م ی‌دهم که اگر‬ ‫برنامه «نود» نباشد‪ ،‬مانند کشتی سطح‌مان از آسیا باالتر م ی‌رود‪.‬‬ ‫اینرام ی‌گویمتابهیادداشتهباشید‪،‬قلع ه‌نویینهپولم ی‌دهدونه‬ ‫برادرش کار بازیکنان دورگه تیم‌ملی را انجام م ی‌دهد‪ .‬پسرم از شش‬ ‫سالگیدرسپاهانبوده‪،‬بگویمبهتمریننیایدتاعادلفردوس ی‌پور‬ ‫خوشش بیاید؟ عادل آدم دارد‪ ،‬مظلوم‌نمایی م ی‌کند و بعد به آدم‌ها‬ ‫حمله م ی‌کند‪ ».‬اما این پایان حمالت قلع ه‌نویی به فردوس ی‌پور‬ ‫نبود‪« :‬عادل به‌دنبال آن آدم‌هاست که این کارها را انجام دهند‪.‬‬
‫پروژه‌سازی‌اش را م ی‌کند و بعد مظلوم‌نمایی م ی‌کند‪ .‬م ی‌آید و‬ ‫م ی‌گوید‪ ،‬من مظلومم‪ .‬آقای فردوس ی‌پور! از من در برنامه‌ات نه‬ ‫ی نشان بده! چگونه بگویم‪ ،‬نم ی‌خواهم‬ ‫مطلب بگذار و نه فیلم ‌‬ ‫از ما چیزی انتش��ار دهی‪ .‬چطور وقتی من را الزم داری‪ ،‬انس��ان‬ ‫خوبی هستم؟ فردوس ی‌پور به جامعه و فوتبال خیانت م ی‌کند‪».‬‬ ‫تازه‌ترین اتهامات قلع ه‌نویی در حالی متوجه عادل شده که گویا‬ ‫سرمربی استقالل به برادر عادل فردوس ی‌پور نیز اتهام داللی وارد‬ ‫کرده است‪ .‬آنجا که قلع ه‌نویی در بخشی از مصاحب ه‌اش م ی‌گوید‪:‬‬ ‫«عادل به کمک ب رادرش بازیکنان دورگه را به فوتبال ایران م ی‌آورد‪،‬‬ ‫اما تهی ه‌کننده نود در چند روز اخیر‌ترجیح داد سکوت کند و پاسخ‬ ‫این مربی را ندهد‪ ،‬اما او در گفت‌وگو با نزدیکانش شدیدا به گالیه‬ ‫از قلع ه‌نویی پرداخته و تاکید کرده که با ادبیات این مربی موافق‬ ‫نیست‪.‬فردوس ی‌پورتاکیدکردهاست‪«:‬وقتیم ی‌بینمبهمناتهام‬ ‫یزنند‪،‬شدیدادلخورم ی‌شوم‪.‬تعجبم ی‌کنمکهبهبرادرمنهم‬ ‫م‌‬ ‫تهمت‌زده است‪».‬امیر فردوس ی‌پور در پخش تصاویر لژیونرها به‬ ‫عادل کمک م ی‌کند و گزارشی از وضعیت آنها م ی‌دهد‪ .‬او اخی را نیز‬ ‫اطالعات و تصاویر الزم درباره دانیال داوری را به نود م ی‌دهد که این‬ ‫باعث‌شده قلع ه‌نویی بگوید‪« :‬او بازیکنان دورگه را م ی‌آورد‪ ».‬عادل‬ ‫هم تاکید کرده‪« :‬همه اینها اتهام است‪».‬‬ ‫شعار عليه عادل‬ ‫«فردوس ی‌پور دالله‪ ،‬دشمن استقالله‪ ».‬این شعاری بود که‬ ‫هواداران استقالل در تمام طول بازی با راه‌آهن علیه مجری نود‬ ‫س��ر دادند‪ .‬این اتفاق در حالی رخ داد که تقریبا همه تماشاگران‬ ‫تیم‌های لیگ ب رتری‪ ،‬فردوس ی‌پور و برنامه نود را به‌عنوان حامی‬ ‫یدانند‪ .‬تق ریبا هیچ‌کس نم ی‌تواند این واقعیت را انکار کند‬ ‫‌خود م ‌‬ ‫که شعارهای تند تماشاگران استقالل علیه عادل فردوس ی‌پور‬ ‫احتماال خودجوش نبوده اما نکته دیگری هم وج��ود دارد‪ .‬امیر‬ ‫قلع ه‌نویی در حالی فردوس��ی‌پور را مافی��ای فوتبال م ی‌خواند‬ ‫که پیش از این در مصاحب ه‌های قبل ی‌اش عن��وان کرده بود در‬ ‫صداقت و س�لامت عادل فردوس ی‌پور هیچ شکی نیست‪ .‬آبان‬ ‫ماه س��ال ‪ 90‬بود که قلع ه‌نویی در یک مصاحبه حرف‌هایی زد‬ ‫که با اظهارات این روزهایش کاملا در تضاد است‪ .‬قلع ه‌نویی در‬ ‫آن مصاحبه اینگونه به تعریف و تمجید از فردوس ی‌پور پرداخت‪:‬‬ ‫«عادل فردوس ی‌پور آدم با‌صداقت و زحمتکشی است‪ .‬در صداقت‬ ‫و سالمت عادل هیچ شکی وجود ندارد‪ .‬خوش��بختانه او امروز‬ ‫پایگاه مردمی‌خوبی دارد و هیچ کس را پی دا نم ی‌کنید که بگوید‬ ‫این جوان مش��کل خاصی دارد‪ ».‬این اظهارنظر در آبان‌ماه سال‬ ‫نود در شرایطی مطرح شد که نزدیک به یک‌سال بعد و همین‬ ‫چند هفته پیش قلع ه‌نویی موضعی دیگر نسبت به فردوس ی‌پور‬ ‫گرفت‪ .‬سرمربی استقالل عادل فردوس ی‌پور را ابزاری دانست که‬ ‫هم به جامعه و هم به فوتبال خیانت م ی‌کند و مافیای فوتبال‬ ‫اس��ت‪ .‬تهی ه‌کننده و مجری برنامه نود در واکنش به اتهامات و‬ ‫انتقاداتی که سرمربی استقالل علیه وی مطرح کرده بود با بیان‬ ‫اینکه پخش حقایق به ضررشان است‪ ،‬گفت‪« :‬عملکرد چهارده‬ ‫ساله برنامه نود کاملا مشخص است و این مردم هستند که به‬ ‫این برنامه جایگاه داده‌اند نه اش��خاص‪».‬امیر قلع ه‌نویی پس از‬ ‫اتفاقاتی که پی رامون تیم��ش رخ داد در کنف رانس خبری دیدار با‬ ‫راه‌آهن به‌شدت علیه عادل فردوس ی‌پور جبهه گرفت و به‌دنبال‬ ‫انتقادات تند او‪ ،‬هواداران استقالل هم در روز دیدار با راه‌آهن علیه‬ ‫در نقد ادبیات آقای قلعه‌نویی‬ ‫‪2‬‬ ‫‪ -1‬راز جنجال‌های امیر قلع ه‌نویی چیست؟ مردی که در‬ ‫فوتبال ای ران موفق است و یک قدم خارج از فوتبال ایران اصال‬ ‫موفقیتی کسب نکرده‪ .‬راز ادعاهای قلع ه‌نویی چیست؟ مردی‬ ‫که سعی م ی‌کند چهره‌ای از خود نشان دهد که خیرخواه فوتبال‬ ‫است و ب رای بهتر شدن فوتبال حرف م ی‌زند‪ ،‬نقشه م ی‌کشد و‬ ‫تالش م ی‌کند! راز توهی ن‌های امیر قلع ه‌نویی چیست؟ مردی‬ ‫که تصور م ی‌کند مردم با جنس انتقادات��ش حال م ی‌کنند و او‬ ‫را منجی فوتبال ای ران م ی‌دانند‪ .‬شاید حربه رسانه‌ای او همانند‌‬ ‫هالیوودی‌هایی باشد که مدت‌ها تصور م ی‌کرند سیگار کشیدن‬ ‫بازیگرانشان‪ ،‬حرکتی رمانتیک اس��ت؛ و البته این تصور در این‬ ‫روزها خنده‌دار است!‬ ‫‪ -2‬جنس حرف‌‌های قلع ه‌نویی مثل گرامافون‌های قدیمی‬ ‫‌است که فقط یکی‪ ،‬دو صفحه داشتند و هر وقت که دستگاه را‬ ‫کوک م ی‌کردند فقط همان دو صفحه را م ی‌خواند‪ .‬تکرار؛ تکرار‬ ‫و تکرار؛ جنس حرف‌هایش اقیانوس��ی بزرگ را به همه نش��ان‬ ‫م ی‌دهد که عمقش به‌سختی یک متر م ی‌شود! اما نم ی‌توان از‬ ‫یاد برد که او موفق‌ترین مربی ایرانی در دوره حاضر است‪ .‬او جنس‬ ‫یداند و هم ‌ه شیوه‌ها را به‌خوبی آموخته است‪.‬‬ ‫«فوتبال ای ران» را م ‌‬ ‫او به‌خوبی به جمالتی اشاره م ی‌کند که زمین بازی را عوض کند‬ ‫و ردپای خودش را از همه اتفاقات گذش��ته حذف کند‪ .‬جمالتی‬ ‫نظیر «در مملکت ما اگر سالم کار کنی ریشه‌ات را م ی‌زنند» و‬ ‫«دست‌هایی در کار است تا من نتیجه نگیرم»؛ این حرف‌ها از آن‬ ‫دست جمالتی است که فوتبالدوستان ایرانی به می زان ارتفاعش‬ ‫یزنند و به‌نظر م ی‌رس��د این فلسفه‌ای است که‬ ‫به آن لبخند م ‌‬ ‫ب رای توجیه «وضع موجود» خلق ش��ده است‪ .‬به‌هرحال گویی‬ ‫امیر قلع ه‌نویی بنیان خود را بر ضع ف‌های دیگران بنا کرده است‪.‬‬ ‫‪ -3‬امیر قلع ه‌نویی شاید ش��بیه افرادی باشد‪ ،‬با «تهدید»‬ ‫های فراوان به‌خوبی با بازی‌های پشت‌پرده آشناست و رفتارش‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫علی عالی ‪ /‬روزنامه‌نگار‬ ‫به‌گونه‌ای است که انگار از همه‌چیز ب ی‌خبر است‪ .‬روزی م ی‌تواند‬ ‫داس��تان نطفه را درباره خب رنگاران درس��ت کند و روز دیگر هم‬ ‫از «اجنب ی‌پرس��تی» خب رنگاران بگوید و بعدها هم مش��اوران‬ ‫رس��انه‌ای‌اش به او بگویند کلیدواژه «برخ ی‌ها» را به جمالتش‬ ‫اضافه کند تا مشکلی پیش نیاید‪ .‬در ذهن قلع ه‌نویی افراد مختلف‬ ‫تنها برای «سود آنی» دسته‌بندی م ی‌شوند و ممکن است روزی‬ ‫مجید جاللی «خیلی مرد» باشد و روز دیگر مورد نقد؛ م ی‌تواند‬ ‫عادل فردوس ی‌پور به فوتبال ایران کمک کند و روز دیگر اعتقاد‬ ‫داشته باشد مشکل فوتبال ایران برنامه‪ 90‬و فردوس ی‌پور است‪ .‬او‬ ‫اصطالحا دو سویه بازی م ی‌کند‪ .‬چون از یک طرف همه الب ی‌ها‬ ‫را برای رسیدن به هدفش انجام م ی‌دهد و از طرف دیگر همه این‬ ‫«روش»ها و «مشی»ها را زیر سئوال م ی‌برد تا ردپایی از خودش‬ ‫باقی نماند‪ .‬مثل تیم اط رافیانش که از هم‌محله‌ای‌های سابق‬ ‫هستند و این روزها در برخی رده‌ها کاره‌ای هستند و همان‌ها در‬ ‫شهرستان‌ها م ی‌توانند حداقل جو سکو‌ها را به‌نفع امیر«خان»‬ ‫س��رپا نگه دارند تا هیچ‌گاه امی��ر قلع ه‌نوی��ی «آدم بد» فوتبال‬ ‫ایران روی سکوها نباش��د! نکته ظریفی است که نشان از نبوغ‬ ‫«اردشیر»خان دارد‪ .‬نکته دیگر درباره حواشی اط راف او را م ی‌توان‬ ‫به «همه‌پس��ندی» قلع ه‌نویی ربط داد که حتی دشمنانش هم‬ ‫در ظاهر برایش بس��یار احترام قائلند و مراسم ختم مادرش پر از‬ ‫دوستانی بود که شاید سال‌هاست از او کدورتی به دل دارند؛ اما‬ ‫این «همه‌پسندی» برای چیست؟ مشخص است؛ شاید امیرخان‬ ‫«ناگهان» کاره‌ای شود‪...‬‬ ‫‪ -4‬مش��خص نیس��ت فوتبال ایران در چه مسیری گام‬ ‫برم ی‌دارد که فردی با این همه «داعیه» بدترین الفاظ و هتک‬ ‫حرمت‌ها را نسبت به جامعه «رسانه» ابراز م ی‌کند و معلوم نیست‬ ‫که او از کدام قدرت‪ ،‬پشت گرم است که بر این توهی ن‌ها و ناسزاها‬ ‫پای م ی‌فشارند و حتی در مصاحب ه‌های بعدی هم بر آن تهمت‌ها‬ ‫اصرار م ی‌ورزد‪ .‬اعتقادی وجود ندارد که در هیچ عرصه‌ای همه چیز‬ ‫به صورت «مطلق» وجود دارد‪ ،‬چه این قشر م ی‌خواهد «رسانه»‬ ‫باشد یا «مربی» ولی فرضا اگر نقیصه‌ای در یکی از بخش‌های‬ ‫اقشار مختلف رسانه باشد آیا م ی‌توان دلیلی بر بیان «هر» حرفی‬ ‫و «ناسرا» و هتاکی بر این مجموعه شریف باشد؟ حال پرسش‬ ‫این است که غلبه گفتمان قلع ه‌نویی بر فضای فوتبال به چه‬ ‫دلیل است؟ به‌نظر م ی‌رسد گفتمان «فرزانگی» دیگر در جامعه‬ ‫ماجایی ندارد که این موضوع ب ‌ه چند دلیل است‪ .‬یکی مربوط به‬ ‫گسترش ناکار‌آمدی اقتصادی اس��ت که ادبیات خاص خود را‬ ‫گسترش م ی‌دهد‪ ،‬دیگری شرایط فرهنگی است که موید و حام ی‌‬ ‫گفتمان فرهیخته نیست و از سوی دیگر ادبیات سیاسی جامعه‬ ‫ایرانی هم به غلبه این گفتمان اجتماعی کمک کرده اس��ت‪.‬‬ ‫یکی از نکات مهم در رفتار قلع ه‌نویی مربوط به «گروه است که‬ ‫اط رافش را گرفته است‪ ،‬گروه بانفوذی که دیگر در ادبیات سیاسی‬ ‫جایگاه ندارد و حاال در ورزش هم دیده م ی‌شود و نمونه کوچکش‬ ‫همین هفته قبل و هتک حرمت عکاس بینوا بود‪ ...‬در فوتبال‬ ‫ایران دیگر خبری از «دیالوگ» نیست و فقط «مونولوگ» است‬ ‫و اقلیت شریف مقابل اکثریتی با گفتمانی «درشت»‪ ،‬صدایشان‬ ‫به‌جایی نم ی‌رسد‪.‬‬ ‫‪ -5‬در سال‌های اخی ر‌‪ ،‬ترفندهای زبانی خاصی میان ایرانیان‬ ‫رواج پیدا کرده برای نفی حرف دیگران بدون استدالل مناسب!‬ ‫امیر قلع ه‌نویی شاید از همین دسته باشد که همه را جز خودش‬ ‫«متهم» م ی‌داند و همه هم باید آن را بپذیرند وگرنه «دشمن»‬ ‫خ وانده م ی‌شود‪ .‬امیر قلع ه‌نویی در همه این سال‌ها یاد گرفته است‬ ‫که هیچ‌گاه به عقب برنگردد؛ نه برای بهانه‪ ،‬نه برایدلیل و نه حتی‬ ‫برای شادی! او همیشه «حمله‌کننده» بود و تیمش را به‌ترفندی‬ ‫«برنده» از زمین خارج کرد چراکه تجربه جام‌ملت‌های ‪ 2007‬به او‬ ‫فهماند مربی بازنده حتی اگر حرفش «درست» و «به حق» باشد‬ ‫همه از او انتقاد م ی‌کنند و جامعه حرفش را نم ی‌خرد‪ .‬قلع ه‌نویی‬ ‫حاال با «بردهای پياپي‌ش��ده» از خودش چهره‌ای کاریزماتیک‬ ‫س��اخته و به‌خوبی از کاریزمای مربی برنده م ی‌تواند ابراز وجود‬ ‫کند‪ ،‬موضع بگیرد و جوی ب ‌هراه بندازد تا حواس همه را به‌سمت‬ ‫«دیگری» پرت کن��د‪ .‬او حاال مربی برنده فوتبال ایران اس��ت و‬ ‫پشتوانه «اجتماعی» این بردها به او حق «توهین» م ی‌دهد اما او‬ ‫نباید از یاد ببرد به‌زودی گرمای حادثه‌ها فرو م ی‌نشیند و او باید با‬ ‫صورتحساب بلندباالی «رفتار»‪« ،‬کردار» و «البی»هایش مواجه‬ ‫شود؛ تاریخ همیشه قضاوت‌کننده خوبی است‪g...‬‬ ‫ورزش‬ ‫تاریخ همیشه قضاوت کننده خوبی است‬ ‫این مجری پرطرفدار شعارهای تندی دادند و وی را متهم به داللی‬ ‫کردند‪ .‬پس از این اتفاقات عادل فردوس ی‌پور در برنامه نود این‬ ‫اظهارات و شعارهای ه واداران را به تصویر کشید و پس از آن گفت‪:‬‬ ‫«این اتفاقات سرشار از تهمت و افتراست‪ .‬تا دیروز اجنب ی‌پرست‬ ‫بودیم و حاال خیانتکار و دالل و‪ ...‬هم شدیم‪ .‬برنامه نود ‪ 14‬سال‬ ‫است که روی آنتن م ی‌رود و مردم بهترین قاضی برای این برنامه‬ ‫هستند‪ ».‬عادل فردوس ی‌پور ادامه داد‪« :‬اگر برنامه نود این جایگاه‬ ‫را دارد به‌خاطر این اس��ت که مردم این جایگاه را ب��ه آن داده‌اند‬ ‫نه اش��خاص‪ .‬این آقایان هم نم ی‌توانند با این حاشی ه‌سازی‌ها و‬ ‫تهمت‌زدن‌ها برنامه ما را از مسیرش خارج کنند‪ .‬کسانی که فکر‬ ‫م ی‌کنند با این کارها م ی‌توانند برنامه نود را از مسیرش خارج کنند‬ ‫سخت در اشتباه هستند‪».‬فردوس��ی‌پور خاط رنشان کرد‪« :‬این‬ ‫تهمت‌ها و افتراها هیچ تاثیری در روند برنامه ما نخواهد داشت و‬ ‫مردم مطمئن باشند تا زمانی که هستیم اتفاقات را بازتاب خ واهیم‬ ‫داد‪ .‬من نه آدم کسی هستم و نه کسی آدم من است‪ .‬برنامه نود‬ ‫مستقل است و کارش را با همین روند ادامه خواهد داد‪ .‬مطمئنا‬ ‫پخش حقایق به ضرر اینهاست و به همین خاطر این مسائل را‬ ‫مطرح م ی‌کنند‪».‬تهی ه‌کننده و مجری برنامه نود در پایان با تاکید‬ ‫بر اینکه مردم بهترین قاضی هستند و آنها به نود جایگاه خ واهند‬ ‫داد‪ ،‬گف��ت‪« :‬آقایان به جای توهی ن‌ک��ردن و تهمت‌زدن و پاک‬ ‫کردن صورت مساله اجازه بدهند مردم در مورد برنامه نود قضاوت‬ ‫کنند‪».‬جنگ كالمي ميان عادل و امير همچنان ادامه دارد؛ از يك‬ ‫سو قبل و بعد كنف ران س‌هاي مطبوعاتي توسط قلع ه‌نويي و از‬ ‫سوي ديگر دوشنب ه‌شب‌ها توسط عادل‌فردوسي پور‪ .‬آيا اين نزاع‬ ‫را پاياني است؟‪g‬‬ ‫‪75‬‬
‫مورينيوي ايران‬ ‫‪3‬‬ ‫موفق‌ترین مربی لیگ برتر رابطه خوبی با رسانه‌ها ندارد‬ ‫اختالف امی��ر قلع ه‌نویی با رس��انه‌ها موضوع تازه‌ای‬ ‫نیست‪ .‬ش��اید ریش��ه این اختالف به زمانی برم ی‌گردد که‬ ‫قلع ه‌نویی سرمربیگری تیم‌ملی را تجربه کرد؛ تجربه‌ای تلخ‬ ‫که حاصل آن حذف تیم‌مل��ی از رقابت‌های جام ملت‌های‬ ‫آسیا بود‪ .‬بالطبع در آن مقطع رسانه‌ها با وی مه ربان نبودند و‬ ‫انتقاداتی را متوجه عملکرد امیر م ی‌کردند‪ .‬پیش از امیر نیز‬ ‫مربیان تیم‌ملی رابطه‌های متفاوتی را با رس��انه‌ها داشتند‪.‬‬ ‫یکی مثل بالژ رابطه نزدیکی با رس��انه‌ها داش��ت؛ ه ر‌چند‬ ‫تیمش به ج��ام جهانی نرفت و دیگری مث��ل ب رانکو اگرچه‬ ‫تیم‌ملی را به جام‌جهانی ب��رد‪ ،‬اما چون رابطه مناس��بی با‬ ‫رسانه‌ها نداشت همواره شرایط سخت و پرحاشی ه‌ای را پشت‬ ‫سر م ی‌گذاشت‪ .‬اما امیرقلع ه‌نویی روش مخصوص به خود‬ ‫را انتخاب کرد‪ .‬او در همان مقطعی هم که سرمربی تیم‌ملی‬ ‫بود رویارویی مستقیم با رسانه‌های منتقد را در دستورکار خود‬ ‫قرار داد‪ .‬وقتی از سرمربیگری تیم‌ملی کنار گذاشته شد نیز‬ ‫تا مدت‌ها انتقادها را علیه خودش ناجوانمردانه م ی‌خواند‪ .‬در‬ ‫واقع نسبت میان قلع ه‌نویی با رسانه‌ها از زمانی رو به تیرگی‬ ‫گذاشت که وی از تیم‌ملی کنار گذاش��ته شد‪ .‬با این حال او‬ ‫به دلیل افتخارات��ی که در لیگ برتر کس��ب کرده؛ همواره‬ ‫به‌عنوان چهره‌ای با‌اهمیت از س��وی رسانه‌ها تعقیب شده‬ ‫است؛ ه ر‌چند در طول سال‌های اخیر چندین بار پیش آمده‬ ‫که امیر قلع ه‌نویی و رس��انه‌ها با یکدیگر وارد دعوا شده‌اند‪.‬‬ ‫حاال دیگر خیل ی‌ها با این جمالت معروف امیر آشنا هستند‬ ‫که درباره نقش رسانه‌ها در ناکام ی‌اش در تیم‌ملی م ی‌گوید‪:‬‬ ‫«پس از بازگشت از مالزی ‪ 300‬مقاله علیه من در مطبوعات‬ ‫نوشته شد‪ .‬این فشارها کجا و فشاری که روی دوش افشین‬ ‫قطبی گذاشته شد‪ ،‬کجا؟ من در دوره‌ای که در تیم‌ملی بودم‬ ‫خیلی سختی کشیدم‪».‬‬ ‫قلع ه‌نویی که از دوره‌ای که محس��ن صفای ی‌فراهانی‬ ‫همه‌کاره فوتبال ای ران بود‪ ،‬هرگز خاطره خوشی ندارد‪ ،‬همواره‬ ‫کنار گذاشته‌شدن خود را به دعواهای سیاسی ربط داده و از‬ ‫صفای ی‌فراهانی انتقاد کرده اس��ت‪« :‬در زمان سرمربیگری‬ ‫من در تیم‌ملی دو گروه سیاسی با هم معامله کردند تا من‬ ‫را از س��رمربیگری تیم‌ملی فوتبال بردارند‪ ».‬موضوعی که‬ ‫ورزش‬ ‫رفتار دوگانه‬ ‫‪4‬‬ ‫مدیرعامل استقالل با قلعه‌نویی تسویه‌حساب کرد؟‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫شاید وقتی امیر قلع ه‌نویی تندترین اتهامات را متوجه‬ ‫عادل فردوس ی‌پور م ی‌کرد حتی تصور نم ی‌کرد که مهم‌ترین‬ ‫مقام مس��ئول در باش��گاه اس��تقالل از مجری برنامه نود‬ ‫طرفداری کند‪ .‬سرمربی استقالل تصور نم ی‌کرد مدیرعامل‬ ‫این باشگاه در تماسی تلفنی با عادل فردوس ی‌پور مواضع امیر‬ ‫را کنار بزند و از فردوس��ی‌پور دلجویی کند‪ ،‬اما این اتفاق رخ‬ ‫هللزاده نیز پاسخ برخی رفتارهای سرمربی تیمش را‬ ‫داد تا فتح‌ا ‌‬ ‫داده باشد‪ .‬دوشنبه شب هفته گذشته چه کسی بهتر از علی‬ ‫هللزاده م ی‌توانست ب رنده نزاع میان عادل و امیر را تعیین‬ ‫فتح‌ا ‌‬ ‫کند که البته تماس تلفنی وی ب��ا برنامه نود و دلجوی ی‌اش‬ ‫از عادل در‌نهایت سرمربی اس��تقالل را در حالت آچمز قرار‬ ‫داد‪ .‬مدیرعامل باش��گاه اس��تقالل به نمایندگی از هواداران‬ ‫این باشگاه از عادل فردوس ی‌پور عذرخواهی کرد و گفت که‬ ‫امیر قلع ه‌نویی هم از ت��ه دل به مجری برنام��ه نود احترام‬ ‫م ی‌گذارد‪.‬‬ ‫عادل فردوس��ی‌پور که به خاطر بازتاب دادن اتفاقات‬ ‫بازی تمرینی اس��تقالل و پیکان از س��وی س��رمربی تیم‬ ‫استقالل مورد حمله قرار گرفته بود‪ ،‬در بخشی از برنامه نود‬ ‫صحب ت‌های امیر قلع ه‌نویی را پخش کرد و سپس با پخش‬ ‫شعارهایی که علیه او در سکوهای ورزشگاه آزادی داده شد‪،‬‬ ‫تاکید کرد که برنامه نود تا زمان حضورش به رسالتش عمل‬ ‫خواهد کرد‪ .‬اما در حالی که خیل ی‌ه��ا فکر م ی‌کردند عادل‬ ‫فردوس��ی‌پور با حربه‌های دیگری در مقام پاس��خگویی به‬ ‫قلع ه‌نویی برآید‪ ،‬وی در حرکتی رو به جلو مدیرعامل باشگاه‬ ‫استقالل را روی خط ب رنامه‌اش آورد تا قلع ه‌نویی پاسخ‌هایش‬ ‫هللزاده نیز هرچند سعی‬ ‫هللزاده بشنود‪ .‬علی فتح‌ا ‌‬ ‫را از زبان فتح‌ا ‌‬ ‫کرد محافظه‌کارانه س��خن بگوید‪ ،‬اما روشن بود قصد دارد‬ ‫ضمن تماس و دلجویی با عادل‪ ،‬پیام‌های غی ر‌مس��تقیمی‬ ‫‌را نیز ب رای امیر قلع ه‌نویی مخابره کن��د‪ .‬فتح‌اهلل‌زاده گفت‪:‬‬ ‫«انتظار من از شما بیشتر است چون شما ظرفیت بیشتری‬ ‫‪76‬‬ ‫دارید‪ .‬من به‌عن��وان مدیرعامل از طرف ه��واداران به خاطر‬ ‫شعارهایی که علیه شما داده شد عذر م ی‌خواهم‪ ،‬اما بعضی‬ ‫وقت‌ها کنترل همه‌چیز دست ما نیست‪».‬‬ ‫هللزاده وجود داشت‪ .‬او‬ ‫اما نکته دیگری در اظهارات فتح‌ا ‌‬ ‫در میانه این نزاع فرصت را مغتنم شمرد تا درباره محبوبیت‬ ‫فرهاد مجیدی در استقالل نیز سخن بگوید و طبعا تمجید‬ ‫فتح‌اهلل‌زاده از مجیدی پیام روش��نی ب��رای قلع ه‌نویی دارد‪.‬‬ ‫مدیرعامل باشگاه استقالل گفت‪« :‬آقای فردوس ی‌پور! شما‬ ‫م ی‌دانید ما چقدر فرهاد را دوست داریم‪ ،‬اما در یک مقطع من‬ ‫دوست نداشتم هواداران مجیدی را صدا بزنند‪ ،‬چون احساس‬ ‫م ی‌کردم تمرکز سایر بازیکنان به هم م ی‌خورد‪ .‬به هر حال‬ ‫آن موقع هم کنترل ورزشگاه دست من نبود‪ .‬این را گفتم تا‬ ‫شما بدانید ما و حتی قلع ه‌نویی به شما احترام م ی‌گذاریم‪ .‬ما‬ ‫در همه این سال‌ها یار غار هم بوده‌ایم‪ .‬در چهارده سالی که‬ ‫ی پیدا‬ ‫از عمر نود م ی‌گذرد ما تنها یک بار با هم جدال کالم ‌‬ ‫کردیم و این نشان م ی‌دهد که هر دو فوتبال را م ی‌فهمیم‪».‬‬ ‫هللزاده تاکید کرد‪« :‬در این چند وقت خیلی به‌طور‬ ‫فتح‌ا ‌‬ ‫رسمی از کس��ی عذرخواهی نکرده‌ام‪ ،‬اما در اینجا از شما به‬ ‫صراحت عذرخواهی م ی‌کنم چون اعتقاد دارم شما صادقانه‬ ‫کار م ی‌کنید‪ .‬شرایط من ب رای صحبت کردن سخت است‪.‬‬ ‫االن در آستانه بازی‌های ملی دیگری قرار داریم و استقالل‪،‬‬ ‫س��پاهان و‌ تراکتورس��ازی در لیگ قهرمانان آسیا نماینده‬ ‫فوتبال ملی ما هستند‪ .‬اگر رسانه‌ها حمایت کنند م ی‌توانیم‬ ‫پرچم ای ران را به اهتزاز در بیاوریم‪ .‬من امش��ب بعد از ‪ 15‬روز‬ ‫صحبت کردم‪ ».‬وی با اشاره به اتفاقاتی که برخی لیدرهای‬ ‫استقالل به وجود آورده‌اند‪ ،‬گفت‪« :‬من و قلع ه‌نویی با لیدرها‬ ‫برخورد کردیم‪ ،‬اما دوس��ت دارم ش��ما که رسانه‌ای هستید‪،‬‬ ‫فرصت بدهید با آرامش جلو برویم‪ .‬در این هفته خیلی درگیر‬ ‫بودیم‪ .‬من به‌عنوان پدر باشگاه با همه فرزندان درگیر شدم‪.‬‬ ‫اما از ش��ما م ی‌خواهم با همان س��ع ه‌صدر بعضی چیزها را‬ ‫هی چ‌گاه هیچ مقام مسئولی درباره‌اش واکنشی نشان نداد‪.‬‬ ‫یکی از معروف‌تری��ن دعواهای قلع ه‌نویی با اهالی رس��انه‬ ‫به زمانی برم ی‌گردد که وی در نشس��ت مطبوعاتی پس از‬ ‫دربی در دوره‌ای که افش��ین قطبی س��رمربی پرسپولیس‬ ‫بود‪ ،‬با ی��ک خبرنگار درگی��ری لفظی پیدا کرد و در س��الن‬ ‫نشست مطبوعاتی از یکی از دوستان نزدیکش به نام علی‬ ‫خواست تا خب رنگار معترض را ساکت کند‪ .‬ماجرایی جنجالی‬ ‫که تا سال‌ها باعث ش��د امیر قلع ه‌نویی با کنایه‌های عادل‬ ‫فردوس ی‌پور و روزنامه‌های ورزشی درگیر شود‪.‬‬ ‫بعد از این اتفاق رابطه قلع ه‌نویی با خبرنگاران نه‌تنها‬ ‫شکل دوستانه‌ای به خود نگرفت‪ ،‬بلکه باعث شد تا رسانه‌ها‬ ‫نسبت به ادبیات این مربی حساسیت بیشتری از خود نشان‬ ‫دهند‪ .‬در یکی از مصاحب ه‌هایی که قلع ه‌نویی سال گذشته‬ ‫انجام داد‪ ،‬اتهام زننده‌ای را به برخی خبرن��گاران وارد کرد و‬ ‫گفت‪« :‬آنهایی که خبر دروغ م ی‌نویسند باید در نطفه‌شان‬ ‫ش��ک کنند‪ ».‬این مصاحبه که از س��وی خبرگزاری فارس‬ ‫منتش��ر ش��د موجی از مخالفت‌ها و انتقاد جامعه رسانه‌ای‬ ‫نادیده بگیرید‪ .‬ما هم با خاطیان برخ��ورد م ی‌کنیم‪ .‬به امیر‬ ‫قلع ه‌نویی هم گفتم که شما باید صبور باشید و باید در کنار‬ ‫رسانه‌ها باش��یم‪ ».‬فتح‌اهلل‌زاده ادامه داد‪« :‬من با قلع ه‌نویی‬ ‫زندگی م ی‌کنم و م ی‌دانم او ته دلش به شما احترام م ی‌گذارد‪،‬‬ ‫اما اگر شما خودتان را جای قلع ه‌نویی بگذارید متوجه فشارها‬ ‫م ی‌شوید‪ .‬مطمئن هس��تم در آینده دو طرف به هم کمک‬ ‫م ی‌کنند‪ ،‬چون دوست هم هستند‪ .‬نم ی‌خواهم دخالتی داشته‬ ‫باشم‪ .‬مجددا به شما احترام م ی‌گذارم‪ ،‬اما در این یک هفته‬ ‫فشار بسیار زیادی به قلع ه‌نویی وارد شد‪ .‬اینکه ما یک مربی‬ ‫خارجی را دوست داریم ای رادی ندارد‪ ،‬اما نباید به این معنا باشد‬ ‫که به خاطر دوست داشتن یک مربی خارجی مربی دیگری‬ ‫را بزنیم‪ .‬هفته گذشته برخی رسانه‌ها ب رای اینکه ک ی‌روش را‬ ‫باال بب رند‪ ،‬قلع ه‌نویی را زدند‪ ».‬اما این اظهارات در حالی مطرح‬ ‫شد که اختالفات فتح‌اهلل‌زاده و قلع ه‌نویی کم‌سابقه نیست‪.‬‬ ‫گفته م ی‌شد آنها یک بار بر سر موضوع جذب فرهاد مجیدی‬ ‫با یکدیگر اختالف‌نظر داشتند؛ ه ر‌چند‌ترجیحا این موضوع را‬ ‫هللزاده و قلع ه‌نویی اما از‬ ‫رسانه‌ای نکردند‪ .‬اختالف میان فتح‌ا ‌‬ ‫آنجایی شکل پیچیده‌ای دارد که هر دو نفر قاعده بازی را به‬ ‫خوبی یاد گرفته‌اند‪ .‬امیر قلع ه‌نویی مربی باهوشی است‪ .‬او‬ ‫نه‌تنها کارش را در کنار خط و آنچه به مستطیل سبز مربوط‬ ‫م ی‌شود خوب بلد است‪ ،‬بلکه ب رای ورود به مسائل مدیریتی‬ ‫شیوه‌های خاص خود را دارد‪.‬‬ ‫این در حالی است که از ابتدای فصل شایعاتی مبن ی‌بر‬ ‫هللزاده در دو جبهه مخالف هم قرار‬ ‫اینکه قلع ه‌نویی و فت��ح‌ا ‌‬ ‫دارند‪ ،‬وجود داش��ت‪ .‬این ش��ایعه هنگام انتخاب قلع ه‌نویی‬ ‫به‌عنوان سرمربی استقالل و بازگرداندن او به این تیم‪ ،‬شکل‬ ‫جدی‌تری به خ��ود گرفت؛ زمانی که اعض��ای هیات‌مدیره‬ ‫بدون فتح‌اهلل‌زاده راه خانه قلع ه‌نویی را درپیش گرفتند تا در‬ ‫جلس ه‌ای شبانه‪ ،‬او را ب رای نشستن روی نیمکت آب ی‌پوشان‬ ‫متقاعد کنند‪ .‬رسول ی‌نژاد‪ ،‬امیدوار رضایی‪ ،‬مقداد نجف‌نژاد و‬ ‫ساور‪ ،‬چهار عضو هیات‌مدیره استقالل بودند که در حرکتی‬ ‫‌ب ی‌سابقه به دیدن قلع ه‌نویی رفتند تا او را قانع کنند نفر اول‬ ‫کادرفنی استقالل شود‪ .‬در هرحال این تمام ماجرا نیست و‬ ‫اختالف مدیرعامل و سرمربی استقالل درخصوص مواردی‬ ‫هللزاده‬ ‫چون فرهاد مجیدی هم علنی ش��د‪ .‬از طرف��ی فتح‌ا ‌‬ ‫ب رای بقا‪ ،‬حکم چند معاونت خود را به نام دوستان و نزدیکان‬
‫ورزش‬ ‫قلع ه‌نویی زد که آخرین آن حکم معاونت اقتصادی ب رای پرهام‬ ‫بود که رابطه خوبی ب��ا امیر دارد و کاملا با پیش��نهاد او وارد‬ ‫مجموعه استقالل شد‪ .‬با تمام این اوصاف گفته م ی‌شود تحت‬ ‫هللزاده از سوی قلع ه‌نویی در چند مقطع در‬ ‫فشار قرار‌دادن فتح‌ا ‌‬ ‫دستورکار قرار گرفت‪ .‬امیر قلع ه‌نویی بعد از ب رتری یک بر صفر‬ ‫استقالل در دیدار مقابل سایپا گفت‪« :‬تیم صدرنشین است‬ ‫اما نه پاداشی پرداخت ش��ده و نه پول بازیکنان را داده‌اند‪ .‬تا‬ ‫س��اعت ‪ 11‬مش��خص نبود که هتل داریم یا نه‪ .‬تیمی که‬ ‫صدرنشین لیگ اس��ت و م ی‌خواهد به آسیا برود باید به ‪10‬‬ ‫نفر زنگ بزند و از وزیر ورزش گرفته تا دیگران خواهش کند تا‬ ‫هللزاده باید این شرایط را درست کند‪».‬‬ ‫هتل داشته باشد‪ .‬فتح‌ا ‌‬ ‫سرمربی استقالل از بهترین زمان ب رای معطوف کردن‬ ‫نگاه‌ها به ضعف مدیری��ت علی فتح‌اهلل‌زاده اس��تفاده کرد‪.‬‬ ‫مقطعی که استقالل صدرنشین لیگ است و در جام‌حذفی‬ ‫هم به نیمه نهایی صعود کرده است‪ .‬البته این مصاحبه قبل‬ ‫از بازی با ابومس��لم انجام ش��د‪ ،‬اما قابل پی ش‌بینی بود که‬ ‫آب ی‌پوشان ب رای صعود به نیمه‌نهایی جام‌حذفی کار سختی‬ ‫مقابل تیم دسته اولی ابومسلم در ورزشگاه آزادی نخواهند‬ ‫داشت که چنین هم شد‪ .‬قلع ه‌نویی در ادامه آن مصاحبه خود‬ ‫اظهارداشت‪« :‬یک ماه دیگر باید به مسابقات لیگ قهرمانان‬ ‫آسیا برویم‪ .‬باید به فکر باشند اما ب ی‌تفاوتی را در مسئوالن‬ ‫م ی‌بینیم‪ .‬البته آقای عباسی به باشگاه استقالل لطف دارد‬ ‫اما باید مشکالت تیم حل شود‪ ».‬وقتی او وزارت ورزش و در‬ ‫راس آن عباسی را از به وجود آمدن مشکالت مالی استقالل‬ ‫مب را نموده و تاکید کرد‌ب ی‌تفاوتی را در مس��ئوالن م ی‌بیند‪،‬‬ ‫مشخص است که کنایه او به چه کسی برم ی‌گردد‪.‬‬ ‫بالفاصله بع��د از صحب ت‌های قلع ه‌نویی‪ ،‬از باش��گاه‬ ‫استقالل اخبار تایید‌‌نش��ده‌ای منتشر ش��د مبنی بر اینکه‬ ‫فتح‌اهلل‌زاده از س��رمربی تیمش دلخور ش��ده اس��ت‪ .‬علی‬ ‫هللزاده در مواجهه با سوالی با این مضمون که م ی‌گویند‬ ‫فتح‌ا ‌‬ ‫ش��ما به دلیل مصاحبه امی��ر قلع ه‌نویی که از مش��کالت‬ ‫مالی اس��تقالل گالیه‌هایی کرده بود ناراحت هستید و با او‬ ‫قهر کرده‌اید؟ چنین پاسخ داد‪« :‬این مس��اله نه دروغ است‬ ‫و نه راست‪ .‬درواقع من ناراحت نیس��تم چون مطمئنم امیر‬ ‫قلع ه‌نویی به دلیل فشارهایی که بوده این صحب ت‌ها را کرده‬ ‫است‪ ،‬اما از او گالیه دارم و انتظار نداشتم که این صحب ت‌ها‬ ‫را بگوید‪ .‬من تا االن بابت امس��ال ‪ 8‬میلی��ارد تومان هزینه‬ ‫ک��رده ام‪ .‬از طرف��ی پرداخت ی‌ه��ای وزارت ورزش به دلیل‬ ‫مشکالت اقتصادی کشور به کل فدراسیون‌ها عقب افتاده‬ ‫است‪».‬‬ ‫با این حال انتقاد قلع ه‌نویی از فتح‌اهلل‌زاده چراغ سبزی‬ ‫به بازیکنان بود تا آنها هم چنین رویه‌ای را درپیش بگیرند‪.‬‬ ‫آب ی‌پوش��ان راهی را که قلع ه‌نویی آغاز ک��رده را خیلی زود‬ ‫ادامه دادند‪ .‬آنها در اولین فرصت نس��بت به ضعف مدیریت‬ ‫استقالل در فصل جاری موضع گرفتند‪ .‬بازیکنان استقالل‬ ‫چند روز پس از صحب ت‌های قلع ه‌نویی و در اولین فرصت از‬ ‫ش��رایط موجود انتقاد کردند‪ .‬پس از بازی با ابومسلم بود که‬ ‫اکثر بازیکنان استقالل‪ ،‬وجه مشترکی در مصاحب ه‌هایشان‬ ‫داشتند و آن صحبت درباره مسائل مالی بود‪.‬‬ ‫اما تازه‌ترین اخت�لاف میان قلع ه‌نوی��ی و فتح‌اهلل‌زاده‬ ‫در خصوص تعامل با فردوس��ی‌پور است‪ .‬برخی سایت‌های‬ ‫‌نویی قصد ندارد از مواضع‌‌‬ ‫خبری تاکید م ی‌کنند که امیر قلع ه ‌‌‬ ‫هفته‌های اخیر خود کوتاه بیاید‪ .‬او که آتش توپخانه خود را به‬ ‫سوی رسانه‌ها و همچنین عادل فردوس ی‌پور ب رافروخت‪ ،‬این‬ ‫روزها در مصاحب ه‌ها و کنف ران س‌های خود روی حرف‌هایش‬ ‫تاکید م ی‌کند‪ .‬با آنکه در روزهای اخیر فش��ار روی قلع ه‌نویی‬ ‫افزایش یافته‌‪ ،‬او قصد ندارد از مواضع قبلی خود عقب‌نشینی‬ ‫کند‪ .‬او پ��س از آنکه فردوس��ی‌پور را مافی��ای فوتبال ای ران‬ ‫خواند‪ ،‬موجی از انتقادها را پشت‌س�� ‌ر خود دید و رسانه‌ها نیز‬ ‫که از این مرب��ی دلگیر بودند‪ ،‬همچنان ب��ه انتقادهای خود‌‬ ‫علیه او ادامه دادند‪ ،‬اما امیر قلع ه‌نوی��ی در روزهای اخیر و در‬ ‫یک محفل دوس��تانه تاکید کرده ک��ه از مواضع قبلی خود‬ ‫عقب نخواهد نشس��ت و اگر الزم باش��د‪ ،‬تمام حرف‌های‬ ‫خود را بار دیگر تکرار خواهد کرد‪ .‬قلع ه‌نویی‬ ‫گفته‪« :‬من هر حرفی زدم درس��ت بوده‬ ‫و دلیلی ندارد که عقب‌نشینی کنم‪.‬‬ ‫باید بایستم و از تیمم دفاع کنم‪.‬‬ ‫اگر حرفی زدم ب��ه خاطر خودم‬ ‫نبوده‪ ،‬بلکه به خاطر استقالل‬ ‫بوده اس��ت‪ ».‬اما خبرهای‬ ‫دیگری نیز از استقالل‬ ‫به بی��رون درز کرده‬ ‫هللزاده در محفلی دوستانه به انتقاد از مواضع‬ ‫است‪ .‬علی فتح‌ا ‌‬ ‫سرمربی تیمش پرداخته اس��ت‪ .‬او در تماس تلفنی با برخی‬ ‫نزدیکانش تاکید کرده‪« :‬دوست ندارم شرایط این‌طور باشد‪.‬‬ ‫دیگر نم ی‌دانم باید چه‌کار کنم‪ .‬قلع ه‌نویی باید این بحث‌ها‬ ‫را تمام کند‪ ».‬شنیده‌ها حکایت از آن دارد که اختالف‌نظر‬ ‫بین قلع ه‌نویی و علی فتح‌اهلل‌زاده تشدید شده‌ و مدی ر‌عامل‬ ‫تنها برای بیشتر نشدن مش��کالت تا پیش از صحبت در‬ ‫برنامه نود سکوت کرده و پاسخ رسانه‌ها را نم ی‌داد‪ .‬برخی‬ ‫بازیکنان اس��تقالل نیز در اظهار‌نظرهای خود در محافل‬ ‫دوس��تانه تاکید کرده‌اند رفتاره��ای قلع ه‌نویی و اختالف‬ ‫پی ش‌آمده بین او و رس��انه‌ها‪ ،‬به این تیم ضربه خواهد زد‪.‬‬ ‫یکی از بازیکنان این تیم که با مدیرعامل باشگاه نیز رابطه‬ ‫خوبی دارد‪ ،‬در گفت‌وگویی غیررس��می تاکید کرده است‪:‬‬ ‫«استقالل در صدر جدول اس��ت‪ .‬ما مشکل مالی داریم و‬ ‫این بحث‌ها نیز حاصلی جز س��خت‌‌کردن شرایط ندارد‪».‬‬ ‫به نظر م ی‌رس��د اختالف میان قلع ه‌نویی و فتح‌اهلل‌زاده در‬ ‫روزهای آینده ش��کل تازه‌ای به خود بگیرد‪ .‬البته این احتمال‬ ‫وجود دارد که هر دوی اینها به‬ ‫خاطر رسیدن به‌عنوان‬ ‫قهرمان��ی فعال از‬ ‫رسانه‌ای‌کردن و‬ ‫آش��کا ر‌کردن‬ ‫اختالفات‌شان‬ ‫پرهیزکنند‪g.‬‬ ‫داستان این افراد جداست‬ ‫«بنده خب رنگاران شریفی را م ی‌شناسم که با شرف کار‬ ‫م ی‌کنند و چون م ی‌دانند منظور من از این حرف‌ها چیست و‬ ‫به سالمت و حفظ حرمت‌ها در فوتبال فکر م ی‌کنند‪ ،‬هرگز‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫را همراه داش��ت تا جایی که بی��ش از ‪ 60‬خب رنگار از وی که‬ ‫ی تراکتورسازی را ب ر‌عهده داشت‪ ،‬شکایت کردند‪.‬‬ ‫سرمربیگر ‌‬ ‫امیر قلع ه‌نویی که پس از انتق��اد از برخی خبرنگاران‪،‬‬ ‫با یک داستان تازه به نام بیانیه ‪60‬خبرنگار روبه‌رو شده بود‪،‬‬ ‫نه تنها عقب‌نشینی نکرد‪ ،‬بلکه بر مواضع و گفتار خاص خود‬ ‫تاکید کرد‪ .‬وی گفت‪« :‬چندی قبل یکی از خبرنگاران درباره‬ ‫مطلب نادرستی از من سوال پرس��ید و بنده هم گفتم قلم‬ ‫حرمت دارد و قداست آن باید حفظ شود و نباید با این وسیله‬ ‫آبروی مردم را ب��ه بازی گرفت؛ وقتی عده‌ای با این وس��یله‬ ‫این کار را م ی‌کنند باید به لقمه و نطفه آنها شک کرد‪ .‬حاال‬ ‫نم ی‌دانم که این عده چرا به خودشان شک دارند؟! ب رایم خیلی‬ ‫جالب است که عده‌ای علیه من بیانیه داده‌اند و از این ماجرا‬ ‫م ی‌توان دو برداشت داشت؛ یا اینکه منظور مرا نفهمیده‌اند‬ ‫یا اینکه خودشان از همان طایفه‌ای هستند که من گفتم و با‬ ‫این بیانیه این موضوع را نشان داده‌اند و‪...‬‬ ‫اینها فک��ر م ی‌کنند ب��ا ای��ن کارها امی��ر قلع ه‌نویی‬ ‫م ی‌ترسد و از اصول خود فاصله م ی‌گی رند‪ ،‬در حالی که چنین‬ ‫بیانی ه‌هایی ذره‌ای ب رایم ارزش ندارد‪».‬‬ ‫به چنین صحب ت‌هایی واکنش نشان نم ی‌دهند‪.‬‬ ‫بنده همواره ب رای این قشر زحمت‌کش و با‌شرف احترام‬ ‫قائل بوده‌ام‪ ،‬اما داستان یک عده دیگر جداست‪».‬‬ ‫اما این اظهارات کمکی به قلع ه‌نویی نکرد‪ .‬او از سوی‬ ‫کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال با جریمه و محرومیت‬ ‫روبه‌رو شد تا‌ ترجیحا از فضای رجز‌خوانی فاصله بگیرد‪ .‬اما‬ ‫بازگشت قلع ه‌نویی به استقالل باز هم به حاشی ه‌های میان‬ ‫او و رسانه‌ها دامن زد‪ .‬وی باز هم علیه خب رنگاران حرف‌هایی‬ ‫زد که واکنش‌هایی را همراه داشت‪ .‬او از اجنب ی‌پرستی برخی‬ ‫خب رنگاران سخن گفت و اینکه رسانه‌ها درباره ک ی‌روش مدارا‬ ‫م ی‌کنند و علیه او مطلبی نم ی‌نویسند‪.‬‬ ‫پس از صحب ت‌های تند امی��ر قلع ه‌نویی علیه برخی‬ ‫خبرنگاران و مطرح‌‌ش��دن بحث اجنب ی‌پرس��تی از سوی او‬ ‫خبرنگاران در برنامه نود از شأن جامعه رسانه‌ای دفاع کردند‪.‬‬ ‫ه ر‌چند در این بین اختالفات درونی برخ��ی روزنامه‌نگاران‬ ‫نیز آشکار شد‪.‬‬ ‫در نهایت جلس��ه‌ای تش��ریفاتی می��ان قلع ه‌نویی و‬ ‫انجمن روزنامه نگاران ورزشی برگزار شد که امیر قلع ه‌نویی‬ ‫درباره‌اش گفت‪« :‬جلسه خوبی را برگزار کردیم و قرار شد از‬ ‫این پس به فوتبال نگاه دیگری داشته باشیم و قشنگ ی‌های‬ ‫آن را ببینیم‪ .‬سوء‌تفاهم‌هایی بود که برطرف شد و امیدوارم از‬ ‫این به بعد با صحب ت‌هایی که مطرح م ی‌شود باعث ناراحتی‬ ‫دیگران نشویم‪».‬‬ ‫اما‌ب ی‌اثر بودن این جلس��ه آنجا خودش را نش��ان داد‬ ‫که قلع ه‌نویی باز هم در کمتر از چن��د روز علیه خبرنگاران‬ ‫موضع‌گیری کرد و گفت‪« :‬ما نم ی‌گوییم جامعه خبرنگاری‬ ‫ناپاک اس��ت‪ ،‬اما برخی قلم‌ش��ان آن‌طور نیست که حق را‬ ‫انعکاس بدهند‪ .‬یک آدم هرچه دوس��ت داش��ته سر تمرین‬ ‫گفته و بعد از او مصاحب��ه گرفتند‪ .‬فردا ای��ن فرد م ی‌گوید‬ ‫هرکس م ی‌خواهد خود را نش��ان بدهد این کار را بکند‪ .‬من‬ ‫نم ی‌دانم این عکاس از کجا آم��د و این عکس‌ها را گرفت‪.‬‬ ‫نشستی با خبرنگاران داش��تیم و گفتیم این حرف‌ها بیرون‬ ‫نرود‪ .‬اما واو به واوش منتش��ر ش��د‪ .‬این بخش خبرنگاری‬ ‫است؛ من م ی‌گویم جو پاک است‪ ،‬آنهایی که قلم م ی‌زنند از‬ ‫کس��ی پول نم ی‌گیرند‪ ،‬از قیافه من خوششان نم ی‌آید و به‬ ‫کسی انگ نم ی‌زنیم‪ .‬من م ی‌گویم خبرنگاران پاکند و هیچ‬ ‫مشکلی هم نیست اما‪»...‬‬ ‫نقطه‌چی ن‌های قلع ه‌نویی درباره خب رنگاران حاال خشم‬ ‫رسانه‌ها را باعث شده است‪ .‬قلع ه‌نویی یکی از مربیان موفق‬ ‫فوتبال ای ران اس��ت که البته هرگز موفق نشده رابطه‌اش با‬ ‫رسانه‌ها را تنظیم کند و با ادبیاتی در شأن پ رافتخارترین مربی‬ ‫لیگ برتر در گفت‌وگوهای رسانه‌های شرکت کند‪ .‬او البته در‬ ‫جامعه رسانه‌ای هوادارانی هم دارد که تعدادشان زیاد نیست‪.‬‬ ‫اما یک واقعیت درباره دعوای امیر با رسانه‌ها وجود دارد؛‬ ‫این شاید تنها دعوایی است که هرگز ب رنده نخواهد داشت‪.‬‬ ‫آيا او مورينيوي فوتبال اي ران است؟ ‪g‬‬ ‫‪77‬‬
‫واتيكان در شوك‬ ‫پاپ بندیکت شانزدهم به دلیل کهولت سن‬ ‫استعفاکرد‬ ‫ديـــدار‬ ‫بار دیگر کاتولی ک‌های جهان باید چشم به دودکش‌ها‬ ‫داشته باشند تا شاید خبر تازه‌ای در راه باشد‪ .‬آخرین باری که‬ ‫این دودکش‌ها با دود س��فید خبرس��ان بودند به هفتم ماه‬ ‫مه‌سال ‪ 2005‬برمی‌گش��ت؛ همان زمان که اعالم شد‪ ،‬پاپ‬ ‫بندیکت شانزدهم به جای پاپ درگذش��ته‪ ،‬پاپ ژان‌پل دوم‬ ‫انتخاب شده و دویست وشصت و پنجمین پاپ کاتولی ک‌ها‬ ‫لقب گرفت‪ .‬اس��تعفای یک پ��اپ اتفاق چندان مرس��ومی‬ ‫‌نیس��ت و معموال پاپ‌ها که به صورت مادام‌العمر انتخاب‬ ‫می‌شوند تا پایان حیات‌شان در سمت خود باقی می‌مانند‪.‬‬ ‫آخرین باری که یک پاپ اس��تعفا داده بود به پاپ گریگوری‬ ‫دوازدهم برمی‌گردد که در سال ‪ 1415‬و به‌منظور جلوگیری از‬ ‫گسترش اختالف در میان مدعیان از سمت پاپی استعفا کرد‪.‬‬ ‫در آن زمان س��ه نفر مدعی مقام پاپی بودند؛ پاپ گریگوری‬ ‫دوازدهم از کلیسای کاتولیک رم‪ ،‬پاپ بندیکت سیزدهم از‬ ‫کلیسای آوینیون و جان بیست و س��وم (آنتی‌پاپ)‪ .‬برخی‬ ‫مورخان می‌گویند که در زمان جنگ جهانی دوم‪ ،‬پاپ پیوس‬ ‫دوازدهم س��ندی را امضا کرده بود که در آن قید شده بود در‬ ‫صورت ربوده شدن توسط نازی‌ها‪ ،‬او مستعفی شناخته شده‬ ‫و پاپ جدیدی ب رای کلیس��ا تعیین ش��ود‪ .‬هرچند استعفای‬ ‫پاپ‌ها کار مرسومی‌نیس��ت‪ ،‬اما در طول تاریخ‪ ،‬چندین بار‬ ‫این اتفاق رخ داده اس��ت؛ اتفاقی که ب رای بار اولین در سال‬ ‫‪ 1045‬رخ داد؛ زمانی که پاپ بندیکت نهم از سمت خود استعفا‬ ‫داد یا پاپ سلس��تین پنجم که فردی سالم و یک مسیحی‬ ‫معتقد بود پس از گذشت زمانی کمتر از یک‌سال زیر فشار‬ ‫زیاد کانون‌های قدرت استعفا کرد و عمر پاپ بودنش حتی‬ ‫به یک سال هم نرسید‪ .‬پاپ سلس��تین پنجم تنها پنج ماه‬ ‫پس از انتخاب شدن به این سمت‪ ،‬طی فرمانی اعالم کرد که‬ ‫پاپ این اختیار و امکان را دارد که از سمت خود کناره‌گیری‬ ‫کند و خود او شخصا دس��ت به چنین اقدامی‌زد‪ .‬او پس از‬ ‫کناره‌گیری‪ ،‬دو سال در انزوا زندگی کرد و بعدها به‌عنوان یک‬ ‫قدیس معرفي شد‪ .‬استعفای او پایانی بر این سوال بود که‬ ‫آیا پاپ می‌تواند استعفا دهد یا خیر؟ طبق قوانین کلیسای‬ ‫واتیکان اگر پاپ از مس��ئولیت خود استعفا دهد‪ ،‬باید اعتبار‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫‪78‬‬ ‫آن و آزادانه بودن و آشکار بودن آن بررسی شود ولی نه اینکه‬ ‫همه آن را بپذیرند‪ .‬به‌هرحال پاپ بندیکت شانزدهم اولین‬ ‫پاپ در دوران معاصر است که استعفا کرده‪.‬‬ ‫زندگی یک پاپ‬ ‫نام شناسنامه‌ای پاپ بندیکت شانزدهم یوزف راتزینگر‬ ‫اس��ت‪ .‬پس از انتخابش به‌عنوان پاپ‪ ،‬با الهام از نام قدیس‬ ‫بندیکت و پاپ بندیک��ت پانزدهم که در س��ال‌های جنگ‬ ‫جهانی اول پاپ بود‪ ،‬ن��ام بندیکت ش��انزدهم را ب رای خود‬ ‫انتخاب کرد‪ .‬پاپ بندیکت شانزدهم‪ 16 ،‬آوریل سال ‪ ۱۹۲۷‬در‬ ‫استان باواریاى آلمان که منطقه‌اى کاتولی ک‌نشین محسوب‬ ‫م ى‌شود‪ ،‬به دنیا آمد‪.‬‬ ‫خانواده‌اش به صورت سنتى مزرعه‌دار بودند‪ ،‬اما پدرش‬ ‫یک ژاندارم ارت��ش آلمان بود‪ .‬وی در پنج س��الگی در جمع‬ ‫کودکانی ایستاده بود که باید به اسقف‌اعظم مونیخ خوشامد‬ ‫می‌گفتند‪ .‬زرق و برق و جل��وه خیره‌کننده لباس کاردینالی‪،‬‬ ‫آنقدر او را مجذوب کرد که تصمی��م گرفت بعدها کاردینال‬ ‫شود‪ .‬اما به جای این کار در ‪ 14‬سالگی عضو انجمن جوانان‬ ‫هیتلری شد‪.‬او در نوجوانى کش��اورزى م ى‌کرد و در سن ‪۱۶‬‬ ‫سالگى هنگام تحصیل در مدرسه علوم دینى به‌عنوان خدمه‬ ‫پدافند هوایى آلمان در زمان جن��گ دوم جهانى به خدمت‬ ‫فراخوانده شد‪ .‬با شروع جنگ‪ ،‬مدتی سپر تانک ساخت و بعد‬ ‫به نیروی ضدهوایی مونیخ پیوست‪ .‬با شکست آلمان‪ ،‬مدتی‬ ‫را در اردوگاه زندانیان جنگی متفقین به سر برد‪.‬‬ ‫تجربیاتش در اردوگاه جنگی و حزب نازی باعث شد به‬ ‫این نتیجه برسد که هیچ چیز غیر از کلیسا نمی‌تواند در ب رابر‬ ‫این همه خشونت و جنگ بایستد‪ .‬پس دوباره به یاد تصمیم‬ ‫پنج س��الگی خود افتاد‪ .‬در ‪50‬سالگی توسط پاپ پل ششم‬ ‫به آرزوی خود رسید و کاردینال مونیخ شد و ‪ ۲۸‬سال در این‬ ‫مقام باقی ماند‪300 .‬سال بود که هیچ پاپی این همه در مقام‬ ‫کاردینالی صبر نکرده بود‪ .‬پس از پایان جنگ در شهر مونیخ‬ ‫تحصیالت خود را در رشته‌هاى فلسفه و الهیات ادامه داد‪ .‬در‬ ‫تاریخ ‪‌۲۹‬ژوئن ‪ ۱۹۵۱‬به مقام کشیشى رسید و پس از آن به‬ ‫تدریس در مدارس علوم دینى منطقه پرداخت‪ .‬در ماه مارس‬ ‫سال ‪ ۱۹۷۷‬به مقام سراسقفى ش��هر مونیخ منصوب شد و‬ ‫حدود سه ماه بعد توسط پاپ «پل ششم» به مقام کاردینالى‬ ‫ارتقا یاف��ت‪ .‬کاردینال راتزینگر از س��ال ‪ ۱۹۸۱‬سرپرس��تى‬ ‫«مدافعان اصل ایمان» را برعهده داش��ت‪.‬این نهاد واتیکان‬ ‫وظیفه حراست از ارتدوکسى (درست‌آئینى) را به عهده دارد‪.‬‬ ‫او در این مقام مواضع سیاسى س��ازش‌ناپذیرى اتخاذ کرد و‬ ‫ب راى مثال در جریان انتخابات ریاست‌جمهورى آمریکا ‪2004‬‬ ‫خواستار آن شد تا سیاستمداران حامى سقط‌جنین (جان کرى‬ ‫نامزد دموکرات‌هاى آمریکا) از حضور در مراسم عشاى‌ربانى‬ ‫منع شوند‪ .‬راتزینگر تنها کاردینالى بود که مدت زیادى با پاپ‬ ‫ژان پل دوم همراه و رفیق بود‪.‬این پاپ که هش��تمین پاپ‬ ‫آلمانی است‪ ،‬می‌تواند به ‪ ۱۰‬زبان صحبت کند‪ .‬پاپ بندیکت‬ ‫شانزدهم استاد پیانو است‪.‬‬ ‫جنجال‌های دوران بندیکت شانزدهم‬ ‫در دوران پ��اپ بندیک��ت دوم اتفاقات��ی رخ داد ک��ه‬ ‫جنجال‌آفرین شد‪ .‬مشهور‌ترین جنجال مساله آزار جنسی‬ ‫کودکان توسط کشیشان بود‪ .‬کلیس��ای کاتولیک به‌دنبال‬ ‫رسوایی‌های متعدد کودک‌آزاری کشی ش‌ها در ای رلند‪ ،‬آمریکا‪،‬‬ ‫آلمان و نروژ متهم ب��ه کوتاهی در برخورد ب��ا این اتفاقات‬ ‫ش��د‪ ،‬اما یک ماجرا باعث ش��د پاپ بندیکت شانزدهم هم‬ ‫در این جنجال‌ها خب ر‌ساز شود؛ انتش��ار نامه‌ای که در سال‬ ‫‪ 1985‬میالدی به امضای «پاپ بندیکت» رس��یده و در آن‬ ‫با خلع‌لباس کشیشی کودک‌آزار مخالفت شده بود جنجال‬ ‫تازه‌ای در واتیکان ب��ه‌راه انداخت‪ .‬رو کیزل در س��ال ‪1978‬‬ ‫به‌دلیل روابط جنسی با دو پسر نوجوان در سانف رانسیسکو‬ ‫محکوم به سه سال تعلیق شد‪ .‬اسقف‌نشین اکلند خواستار‬ ‫برکناری کیزل در سال ‪ 1981‬شد‪ ،‬اما کنار گذشتن او تا سال‬ ‫‪ 1987‬به‌ط��ول انجامید‪ .‬در این نامه ک��ه «کاردینال جوزف‬ ‫راتزینگر»‪ ،‬پیش از آنکه به‌عنوان پاپ انتخاب ش��ود‪ ،‬امضا‬ ‫کرده‪ ،‬آمده که در مس��اله خلع لباس «کی��زل» باید «خیر»‬ ‫کلیس��ا در نظر گرفته ش��ودو همین مس��اله خبر ساز شد‪.‬‬
‫ديـــدار‬ ‫استعفای پاپ‬ ‫خب��ر بس��یار ش��گفت‌انگیز بود؛ خب��ر این ب��ود که‬ ‫پاپ بندیکت ش��انزدهم‪ ،‬رهب��ر کاتولی ک‌ه��ای جهان در‬ ‫تو‌هش��تم ماه جاری میالدی (‪ ۱۰‬اس��فند ماه) استعفا‬ ‫بیس ‌‬ ‫خواهد داد و بیماری وی در حدی اس��ت که امکان فعالیت‬ ‫در منصب رهبری مس��یحیان را از وی س��لب کرده است‪.‬‬ ‫در سفر خود به آلمان نشان داد برنامه‌های وی بسیار فشرده‬ ‫است‪ ».‬با این حال ناظ ران گفتند اخی را پاپ ب رای حرکت در‬ ‫کلیسای باسیلیکای س��نت‌‌پیتر در واتیکان از یک سکوی‬ ‫متحرک اس��تفاده می‌کند تا زمان زی��ادی را صرف راه رفتن‬ ‫در این کلیسای بزرگ نکند‪ .‬این س��کوی متحرک از سوی‬ ‫دستیاران ویژه‌ای حرکت داده می‌شود‪ .‬پاپ در مصاحب ه‌ای که‬ ‫سال پیش انجام داد احتمال استعفای خود را برحسب ناتوانی‬ ‫فکری و فیزیکی‌اش رد نکرد‪ ،‬ام��ا وی تاکید کرد که خود از‬ ‫آن دسته افرادی نیست که در زمان سختی استعفا کند‪ .‬اما‬ ‫عاقبت نوبت استعفا رسید‪ .‬او در نطقی که به زبان التین در‬ ‫مراسمی‌ مذهبی با حضور کاردینال‌ها در کاخ محل اقامت‬ ‫پاپ در واتیکان ای راد کرد‪ ،‬از استعفای خود در ‪ 28‬فوریه خبر‬ ‫داد‪ .‬وی گفت‪« :‬من به یقین رسیده‌ام که دیگر توان و نیروی‬ ‫من به خاطر کهولت سن‪ ،‬پاسخگوی مسئولی ت‌های هدایت‬ ‫کلیسای کاتولیک نیس��ت‪ ».‬بندیکت طبق گزارش رادیو‬ ‫جانشین پاپ کیست؟‬ ‫این سوال این روزها بسیار مطرح می‌شود؛ انتخاباتی‬ ‫که معموال در کلیسای کوچک سیستین انجام می‌شود‪ .‬سه‬ ‫کاردینال منتخب ب رای جمع‌آوری آرای کاردینال‌های غایب‬ ‫و سه کاردینال ب رای شمارش آرا و سه کاردینال ب رای نظارت بر‬ ‫شمارش آرا انتخاب می‌شوند‪ .‬برگه‌های رای پخش می‌شود‬ ‫و هر کاردینال نام ف��رد مورد‌نظر را می‌نویس��د و با صدای‬ ‫بلند سوگند می‌خورد که «کس��ی که تحت فرمان خداست‬ ‫انتخاب شود» و س��پس آن را درون صندوق رای می‌اندازد‪.‬‬ ‫قبل از خواندن‪ ،‬تعداد رای‌ها شمرده می‌شود و اگر تعداد آنها‬ ‫با تعداد شرکت‌کنندگان یکسان نباشد‪ ،‬آرا سوخته می‌شود‬ ‫و رای‌گیری مجدد انجام می‌ش��ود‪ .‬سپس کاردینال دیگری‬ ‫با نخ و س��وزن برگه‌ها را به هم وص��ل می‌کند تا هیچ‌گونه‬ ‫تقلبی صورت نگی��رد‪ .‬رای‌گیری تا زمانی انجام می‌ش��ود‬ ‫که پاپ با دو‌س��وم آراء انتخاب شود‪ .‬یکی از جوانب معروف‬ ‫انتخابات پاپ این است که نتایج شمارش آراء هر لحظه به‬ ‫جهانیان اعالم می‌شود‪ .‬پس از انتخابات‪ ،‬برگه‌های رای در‬ ‫آتش س��وزانده می‌ش��ود و دود آن از طریق دودکش میدان‬ ‫سنت‌پیتر مشاهده می‌شود‪ .‬ولی‬ ‫اگ��ر در انتخابات تخلف ش��ود‪،‬‬ ‫برگه‌های رای با مواد شیمیایی‬ ‫سوزانده می‌شود که دود سیاهی‬ ‫تولید می‌کند‪ ،‬ولی در انتخابات‬ ‫موفق‪ ،‬برگه‌ها به تنهایی سوزانده‬ ‫می‌شوند که دود سفیدی تولید‬ ‫می‌کند و انتخ��اب پاپ جدید را‬ ‫اعالم می‌کند‪ .‬انتخ��اب این بار‬ ‫کاردینال‌ها کیست؟‬ ‫این که چه کس��ی رهبر‬ ‫آین��ده کلیس��ای کاتولیک رم‬ ‫خواهد شد بس��تگی به انتخاب‬ ‫کاردینال‌ها در نشست آتی آنان‬ ‫خواهد داش��ت‪ .‬آمریکای التین‬ ‫بیش از ‪ 42‬درصد جمعیت ‪1/2‬‬ ‫میلی��ارد نف��ری کاتولی ک‌های‬ ‫جهان را در اختیار دارد و این رقم‬ ‫ب رای کشورهای اروپایی تنها ‪25‬‬ ‫درصد است‪.‬‬ ‫اگر اکنون نوبت آمریکای‬ ‫التین برای رهبری کلیس��ای‬ ‫کاتولی��ک رم باش��د‪ ،‬ب��ه نظر‬ ‫می‌رسد «اودیلو ش��رر» اسقف‬ ‫اعظم سائو‌پائولو یا لئوناردو س��اندری ایتالیایی‪ -‬آرژانتینی‬ ‫که اکنون بخش کلیساهای شرقی واتیکان را اداره می‌کند‪،‬‬ ‫بهترین گزینه‌ها ب رای جانشینی بندیکت باشند‪.‬‬ ‫«پیتر تارکسون» از غنا نیز که هم‌اکنون مسئول بخش‬ ‫عدالت و صلح واتیکان است‪ ،‬نیز می‌تواند نامزد مناسبی از‬ ‫سوی کش��ورهای آفریقایی ب رای احراز این سمت باشد‪ .‬در‬ ‫حالی که اروپا تنها یک‌چهارم جمعیت کاتولی ک‌های جهان‬ ‫را در اختیار دارد ولی نیم��ی‌از کاردینال‌هایی که می‌توانند‬ ‫ب رای انتخاب رهبر جدید واتیکان رای دهند‪ ،‬اروپایی هستند‪.‬‬ ‫ناظ ران معتقدن��د که «آنجلو اس��کوال» از میالن نیز بخت‬ ‫زیادی ب رای جانشینی پاپ بندیکت دارد‪« .‬کریستوف شوئن‬ ‫بورن» متحد نزدیک بندیکت نیز یک نامزد قوی و قدرتمند‬ ‫به شمار می‌رود‪ .‬برخی‌ گمان ‌هزنی را خیلی زود شروع کرده‌اند؛‬ ‫روزنامه اتریشی «اشتاندارد» تیتر زده است‪« :‬جانشین پاپ‬ ‫احتماال فردی از میالن خواهد بود»‪g .‬‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫جنجال بعدی در س��پتامبر ‪ ۲۰۰۶‬بود که پ��اپ بندیکت در‬ ‫سخنرانی خود در دانشگاه رگنزبورگ در ایالت باواریای آلمان‬ ‫گفته‌ای را از یکی از امپ راتوران روم شرقی به‌نام مانوئل دوم‬ ‫نقل کرد که باعث خشم بسیاری از مس��لمانان شد‪ .‬در پی‬ ‫این واکنش‌ها پاپ اعالم کرد از اینکه اظهاراتش درخصوص‬ ‫اسالم به‌عنوان توهین به اسالم تلقی شده‪ ،‬متاسف است و با‬ ‫ادای احترام نسبت به اعتقادات آنها امیدوار است مسلمانان‬ ‫درک درستی از س��خنان او داشته باش��ند و از اینکه برخی‬ ‫مواضعش در این س��خنرانی توهی ن‌آمیز تلقی ش��ده و به‬ ‫شیوه‌ای تعبیر ش��ده که به هیچ عنوان در راستای اهداف او‬ ‫نبوده‪ ،‬بسیار نگران است‪.‬‬ ‫‪...‬و اما جنجال بعدی جنجالی است که به واتی‌‌لیکس‬ ‫مش��هور اس��ت‪ .‬انتش��ار کتابی از «جانلوئیج��ی نوتزی»‪،‬‬ ‫روزنامه‌نگار ایتالیایی به نام «حضرت اقدس‪ :‬اسناد محرمانه‬ ‫پاپ بندیکت شانزدهم» بسیار خبرس��از بود‪ .‬در این کتاب‬ ‫صدها سند س��ری منتشر ش��د که جزئیات رسوایی‌هایی از‬ ‫جمله اخت�لاس‪ ،‬باندبازی و خویشاوندس��االری در واتیکان‬ ‫در آنها تش��ریح ش��د‪ .‬پ��س از چ��اپ کتاب پیش��خدمت‬ ‫مخصوص پاپ بندیکت ش��انزدهم به خاطر انتش��ار اسناد‬ ‫محرمانه واتیکان بازداش��ت ش��د‪ .‬پائولو گابریله‪ ،‬خدمتکار‬ ‫چهل‌و‌شش‌ساله‪ ،‬نزدیک به شش سال در کنار پاپ بود و از‬ ‫معدود افرادی در واتیکان بود که می‌توانست وارد آپارتمان‬ ‫خصوصی پاپ شود‪ .‬انبوهی از‬ ‫اسناد محرمانه در آپارتمانی که‬ ‫گابریله به همراه همس��ر و سه‬ ‫فرزندش داخل واتی��کان در آن‬ ‫سکونت داشتند‪ ،‬کشف شد‪.‬این‬ ‫پیش��خدمت س��ابق به ‪ 18‬ماه‬ ‫زندان محکوم شد‪.‬‬ ‫س��فر پاپ ب��ه ترکیه هم‬ ‫با جنج��ال توام ب��ود‪ .‬طی این‬ ‫سفر پاپ با مخالفت‌های شدید‬ ‫مردم ترکیه مواجه ش��د‪ .‬اصرار‬ ‫«پاپ بندیکت ش��انزدهم» در‬ ‫س��فر به ترکیه در این ش��رایط‪،‬‬ ‫موجب ش��گفتی جامعه ترکیه‬ ‫شده بود‪ .‬هزاران نفر از مسلمانان‬ ‫ترکی��ه در اعت��راض به س��فر‬ ‫پاپ بندیکت ش��انزدهم‪ ،‬رهبر‬ ‫کاتولی ک‌ه��ای جه��ان به این‬ ‫کشور در خیابان‌های استانبول‬ ‫ش��عارهایی را در مخالف��ت ب��ا‬ ‫این س��فر س��ر دادند‪ .‬او یکی از‬ ‫مخالف��ان عضوی��ت ترکیه در‬ ‫اتحادی��ه اروپاس��ت و می‌گوید‬ ‫کشوری که اکثریت جمعیت آن‬ ‫مسلمان و حکومتش الئیک است‪ ،‬نباید در اتحادیه‌ای که‬ ‫اکثریت آن مسیحی هستند عضو باشد‪.‬‬ ‫حتی کفش‌ه��ای پاپ هم زمانی م��ورد بحث بود‪ .‬در‬ ‫مقایس��ه با پاپ‌های دیگر‪ ،‬وی عالقه زیادی به اس��تفاده از‬ ‫لباس‌های رنگی و با رنگ‌های روشن داشت‪ .‬شایعاتی نیز‬ ‫مطرح ش��ده بود ;‪ i‬کفش‌های پاپ را مارک معروف «پ رادا»‬ ‫ط راحی کرده که واتیکان آن را ش��دیدا تکذیب کرد و این در‬ ‫حالی بود که پاپ روابط شخصی نزدیکی با ط راح پ رادا دارد‪.‬‬ ‫ب ر‌اس��اس بیانی ه‌ای که از س��وی واتیکان منتشر شده پاپ‬ ‫اعالم کرده که با میل شخصی خود از مقامش کناره‌گیری‬ ‫می‌کند‪ .‬پاپ افزوده است‪« :‬به همین دلیل و با وجود آگاهی‬ ‫کامل از عواقب چنین تصمیمی‌ و همچنین با اختیار کامل‬ ‫از مقام خود به‌عنوان اس��قف اعظم رم‪ ،‬جانشین سن پیتر‪،‬‬ ‫کناره‌گیری می‌کنم‪».‬‬ ‫رهبر کاتولی ک‌های جهان که ‪ ۸۵‬سال دارد گفته است‬ ‫که از نظر جسمانی نمی‌توانس��ته وظایفش را انجام دهد‪.‬‬ ‫یکی از سخنگویان واتیکان تاکید کرده که حتی نزدیکترین‬ ‫دس��تیاران پاپ از این تصمیم او اطالعی نداش��ته‌اند‪ .‬ماریو‬ ‫مونتی‪ ،‬نخس ت‌وزیر ایتالیا گفته است که به‌شدت از این خبر‬ ‫غیرمنتظره شوکه شده است‪.‬‬ ‫سال گذشته خبرگزاری فرانس��ه در گزارشی جنجالی‬ ‫نوش��ت پاپ ‪ 84‬س��اله کاتولی ک‌ها در آخری��ن حضورهای‬ ‫عمومی خ��ود با چه��ره‌ای خس��ته و بیمار ظاهر ش��ده و‬ ‫اسقف‌هایی که وی را مالقات کرده‌اند درباره ظاهر خسته و‬ ‫کسل پاپ اظهارنظر کرده‌اند‪ .‬وی همچنین ب رای باال و پایین‬ ‫رفتن پله‌ها با کمک برخی افراد در واتیکان حرکت می‌کند‪.‬‬ ‫اما فردریکو لومباری‪ ،‬سخنگوی واتیکان در این رابطه اظهار‬ ‫داشت‪« :‬این موارد تنها مربوط به سن پاپ است و پاپ هیچ‬ ‫بیماری خاصی ندارد‪ ،‬حتی ش��رایط وی ب رای مردی در این‬ ‫سن‪ ،‬عالی است‪ .‬پاپ مشغله‌های بسیاری دارد و همانطور که‬ ‫واتیکان گفته اس��ت‪« :‬من به وجدانم رج��وع کردم و به این‬ ‫قاطعیت رس��یدم که دیگر ب رای ادامه خدمت از توان کافی‬ ‫برخوردار نیستم‪».‬‬ ‫‪79‬‬
‫مکتوب‬ ‫انتشار كتاب «اگر سپاه نبود»‬ ‫مجموعه دو جلدی «اگر سپاه نبود‪ »...‬به کوشش محمد‌قاسم فروغی جهرمی‌‬ ‫و با زیر عنوان «سپاه و پاسداری از انقالب اسالمی در اندیشه امام خمینی(ره)» تدوین‬ ‫و منتشر ش��ده اس��ت‪ .‬این کتاب بر مقوله پاس��داری از انقالب اس�لامی تمرکز دارد‪.‬‬ ‫محمد‌قاس��م فروغی جهرمی‌ «اگر س��پاه نبود‪ »...‬را در دو جلد گردآوری و در هر جلد‬ ‫بیانات‪ ،‬سخنرانی‌ها و نامه‌های امام خمینی‌(ره) را درباره سپاه پاسداران انقالب اسالمی‬ ‫و به‌صورت موضوعی آورده است‪.‬‬ ‫با توجه ب��ه اینکه کت��اب به موضوع پاس��داری از انقالب اس�لامی در اندیش��ه‬ ‫امام خمینی (ره) پرداخته‪ ،‬تمامی‌متن‌های آورده شده در «اگر سپاه نبود‪ »...‬سپاه پاسدارن‬ ‫انقالب اسالمی را مخاطب قرار نمی‌دهد‪ .‬پدیدآورنده‪ ،‬پیام‌های امام خمینی(ره) را از تاریخ‬ ‫‪ 21‬بهمن سال ‪ 1357‬آغاز می‌کند که پیامی‌ درباره «حمله لشکر گارد به نیروی هوایی‬ ‫در ته ران» است‪.‬در نخستین پیام امام خمینی(ره) خطاب به «ملت شجاع ای ران! اهالی‬ ‫محترم ته ران» در تاریخ ‪ 21‬بهمن سال ‪ 1357‬آمده اس��ت‪...« :‬در ته ران لشکر گارد که‬ ‫به‌طور ناگهانی به نیرو‌های هوایی که به ملت پیوسته است حمله کرده و نیروی هوایی‬ ‫به کمک مردم‪ ،‬شجاعانه آنان را شکست داده‌اند‪ .‬من این تعرض غی ر‌انسانی و عمل گارد‬ ‫را محکوم می‌کنم‪ .‬اینان با این چپاولگری می‌خواهند دست اجانب را در کشور باز نگه‬ ‫دارند و چپاولگران را به موضع خود برگردانند‪».‬‬ ‫«برنامه‌ه��ای انقالبی در آغ��از قرن» و «اه��داف حکومت در اس�لام» برخی از‬ ‫عنوان‌های اصلی این کتاب اس��ت‪ .‬فروغی‌ جهرمی‌در نخستین جلد کتاب فهرستی‬ ‫از مطالب دومی��ن جلد کتاب را هم پیش روی مخاطب ق��رار می‌دهد‪« .‬حکم انتصاب‬ ‫فرماندهی سپاه پاسداران»‪« ،‬تبریک شکستن حصر آبادان»‪« ،‬تذکراتی پی رامون وظایف‬ ‫سپاه» و سخنرانی «منزلت پاسداری» از جمله سرفصل‌های دومین جلد کتاب است‪g.‬‬ ‫مکتوب‬ ‫به رنگ ارغوان‬ ‫ديـــدار‬ ‫محبوبه موسوی‪ ،‬کتاب «به رنگ ارغوان» را نوشت‪ .‬این کتاب با نگاهی به واقعه عاشورا‪،‬‬ ‫بحث سیر و سلوک معنوی را مطرح می‌کند‪ .‬اگر چه اهل بیت دارای خلقت ویژه بودند‪ ،‬اما یاران‬ ‫آنها افرادی عادی بودند که فقط مراحل س��یر و س��لوک را به ترتیب طی کردند که نمود آن در‬ ‫حادثه عاشورا بروز یافت‪.‬‬ ‫«ارغوان» از شاخه گل‌‌های قرمز رنگ است که سرخی یکدست و شادابی ندارد‪ ،‬به همین‬ ‫دلیل‪ ،‬حزن خاصی را با این رنگ همراه کرده و همین تلفیق در مورد واقعیت عاش��ورا هم دیده‬ ‫می‌شود؛ خونی که در واقعه عاشورا ریخته ش��د‪ ،‬حیات‌بخش بود و سرخی خون سید‌‌الشهدا(ع)‬ ‫در کربال با حالتی از ماتم همراه است و زندگی‌بخشی و آزادگی را در کنار اندوه روایت می‌کند‪.‬‬ ‫اس��تفاده از آیات قرآني و حدیث و ب��ه کار‌ب��ردن رجز‌خوانی‌های تاریخ��ی که اصحاب‬ ‫امام حسین(ع) و سپاه یزید مطرح کردند‪ ،‬شاهد‌مثالی تاریخی است که با سندیت تاریخی جنبه‬ ‫اعتبار متن و محتوا را پرکاربرد می‌کند‪.‬‬ ‫کتاب «به رنگ ارغوان» به قلم محبوبه موسوی با شمارگان هزار و ‪ 200‬نسخه و بهای ‪49‬‬ ‫هزار ریال از سوی انتشارات تجلی مهر در ‪ 136‬صفحه وارد بازار کتاب شده است‪g .‬‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫مكتوب‬ ‫انقالب مفهومی‌‬ ‫«انقالب مفهومی» دومین کتاب از مجموعه «تاریخ هنر معاصر جهان» به روایت‬ ‫سمیع آذر است که در ‪ 278‬صفحه به رشته تحریر درآمده است؛ این کتاب شامل دو فصل‬ ‫کلی جنبش هنر مفهومی‌و جنبش هنر مینی‌مالیستی است‪.‬‬ ‫نویس��نده در بخش هنر مفهومی‌ع�لاوه بر تعریف و تش��ریح مفهوم‌گرایی در‬ ‫هنر معاصر و ارائه پیش��ینه آن‪ ،‬به معرفی راهبردهای رایج و نخستین تجربه‌های این‬ ‫رویکرد هنری پرداخته و در بخش‌های مفصل‪ ،‬الگوها‪ ،‬روش‌ها و کنش‌های مفهومی‬ ‫‌را مورد تحلیل قرار داده است‪ .‬وی در این بخش به بررسی تحلیلی نمونه‌های تاریخی‬ ‫عکس‪ ،‬گزاره‌های متنی‪ ،‬کارهای بدن��ی‪ ،‬چیدمان و دیگر راهکاره��ای هنر مفهومی‬ ‫‌پرداخته است‪.‬‬ ‫س��میع آذر در فصل هنر مینی‌مالیس��تی پ��س از ارائه تعریف‌ها و ب ر‌ش��مردن‬ ‫ویژگی‌های ش��یء مینی‌مال‪ ،‬به تش��ریح زیبایی‌شناس��ی خردگرای مینی‌مالیستی‬ ‫می‌پ��ردازد‪ .‬او در این فصل آثار پیش��گامان مینی‌مالیس��م عالی و نی��ز رویکردهای‬ ‫پسامینی‌مالیستی را مورد بررسی قرار داده و هستی شناسی اشیاء مینی‌مال را تحلیل‬ ‫می‌نماید‪ .‬س��پس با بیان نقدهایی که بر این هنر مطرح ش��ده اس��ت‪ ،‬تاثی رات امواج‬ ‫مینی‌مالیس��م در معماری معاصر‪ ،‬ط راحی صنعتی و دنیای مد را م��ورد مالحظه قرار‬ ‫داده است‪.‬‬ ‫گفتنی است‪ ،‬در مراسم رونمایی کتاب در موسسه ماه مهر «انقالب مفهومی»‪،‬‬ ‫نویسنده و ناشر این اثر سخنرانی خواهند کرد‪ .‬موسسه ماه مهر در بلوار آفریقا‪ ،‬خیابان‬ ‫نیلوفر‪ ،‬شماره ‪ 7‬واقع است‪g .‬‬ ‫‪80‬‬ ‫مكتوب‬ ‫امام خمینی(ره) و رفتار سیاسی‬ ‫«امام خمینی(ره) و رفتار سیاس��ی» عنوان کتابی است که به کوشش موسسه‬ ‫فرهنگی‪ ،‬هنری قدر والیت به تازگی راهی بازار نشر شده است‪.‬‬ ‫این اثر خالصه‌ای از ‪ 14‬جلد سیره سیاس��ی امام خمینی(ره) را دربردارد‪.‬موسسه‬ ‫فرهنگی‪ ،‬هنری قدر‌والیت در بخش پیشگفتار کتاب «امام خمینی(ره) و رفتار سیاسی»‬ ‫نوشته است‪« :‬تاکید امام خامنه‌ای ب رای تبیین و ارائه صریح‪ ،‬روشن و بدون کم و کاست‬ ‫مواضع امام خمینی(ره) در میدان انقالب به‌عنوان شاخص‪ ،‬مالک و معیار اصلی حرکت‬ ‫نظام و تمایز مدعیان راستین خط‌امام از مدعیان دروغین‪ ،‬اصلی‌ترین انگیزه بررسی و‬ ‫تدوین این مجموعه بوده است‪« ».‬درآمدی بر سیره سیاسی حضرت امام خمینی(ره)»‪،‬‬ ‫«اصل موقع‌شناسی و درک تکلیف در هر موقعیت»‪« ،‬اصل خوب انجام دادن کارها و‬ ‫وظایف و مسئولی ت‌های محوله»‪« ،‬اصل عدم دخالت در امور غیرمرتبط با وظایف»‪،‬‬ ‫«اصل مردمداری و رعایت مصالح و منافع مردم» و همچنین «اصل توجه به عملکردها‬ ‫نه شعارها» (می زان حال فعلی افراد است) عناوین برخی از مجلدهای چهارده‌گانه مندرج‬ ‫در کتاب «امام خمینی(ره) و رفتار سیاسی» را تشکیل می‌دهند‪.‬‬ ‫همچنین از دیگر مجلدهای سیره‌سیاسی امام خمینی(ره) که در این نوشتار ارائه‬ ‫شده‌اند‪ ،‬می‌توان به مجلدهای «اصلی و فرعی کردن مسائل و توجه بیشتر به مسائل‬ ‫اصلی و اساسی»‪« ،‬اصل شناخت دشمنان و ضرورت مرزبندی شفاف با آنان»‪« ،‬اصل‬ ‫کشف توطئه از گفتار و کردار دشمنان»‪« ،‬اصل وحدت کلمه و احتراز از تفرقه و تشتت»‪،‬‬ ‫«اصل احتراز از ایجاد ی��أس و ناامیدی»‪« ،‬دیدن خوبی‌ها و تقوی��ت امید در مردم» و‬ ‫همچنین «اصل صدور انقالب و توجه به بیداری اس�لامی به‌ویژه مساله فلسطین»‬ ‫اشاره کرد‪g .‬‬ ‫نمایش‬ ‫رویاهای رام نشده‬ ‫«س��ال ‪ 1366‬عده‌ای از آدم‌ها که هیچ نس��بتی با همدیگر ندارند هر ک��دام به دلیلی در‬ ‫قهوه‌خانه جنت واقع در میدان فردوسی حضور پیدا کرده‌اند‪ .‬یکی قراری دارد و دیگری در تعقیب‬ ‫شخصی آمده و دیگری رازی دارد که باید در آنجا افشا کند و دیگری‪ ....‬در واقع رازها و رویاهای این‬ ‫افراد آرام‌آرام و‌بی آنکه خودشان متوجه شوند در مسیر پی ش‌بینی نشده و غریبی قرار می‌گیرد‬ ‫و این در حالی است که همه در اضط راب موشک باران هستند‪ »...‬این خالصه داستان نمایش‬ ‫«رویاهای رام نشده» نوش��ته و کار ایوب آقاخانی اس��ت که با تغیی راتی در گروه بازیگرانش از‬ ‫‪ 15‬بهم��ن م��اه در تماش��اخانه «س��نگلج» روی صحن��ه رفت��ه اس��ت‪ .‬ای��ن نمای��ش که‬ ‫کاری از گ��روه تئاتر «پوش��ه» اس��ت‪ ‌،‬با بازی مجی��د مظف��ری‪ ‌،‬حبیب دهقان‌نس��ب‪ ‌،‬به رام‬ ‫اب راهیم��ی‌‪ ،‬مجی��د جعفری‌‪،‬حمیدرض��ا نعیم��ی‌‪ ،‬رامی��ن ناصر‌نصی ر‌‪ ،‬ش��کرخدا گ��ودرزی‌‪،‬‬ ‫س��ینا رازانی‌‪ ،‬فری��دون محرابی‌‪ ،‬یعق��وب صباحی‪ ‌،‬س��ام کبودون��د‌‪ ،‬نیکی مظف��ری‌ و امیر‬ ‫علی دانایی اج��را می‌ش��ود‪.‬پیش از این قرار ب��ود جالل مقام��ی‌‪ ،‬فرزین صابون��ی‌‪ ،‬محمود‬ ‫جعف��ری‌‪ ،‬علیرضا جالل��ی تب��ار و امین مومن��ی در ای��ن نمایش ب��ه ایفای نق��ش بپردازند‬ ‫اما ب��ازی آنها منتفی ش��د و نمای��ش «رویاهای رام نش��ده» ب��ا ترکیب جدی��دی از بازیگران‬ ‫اجرا می‌شود‪ .‬عالقه‌مندان تماشای این نمایش می‌توانند هر روز به غیر از روزهای شنبه ساعت‬ ‫‪ 20‬به تماشاخانه س��نگلج‪ ،‬واقع در ضلع جنوبی پارک شهر‪ ،‬خیابان بهش��ت مراجعه کرده و به‬ ‫تماشای این اثر نمایشی بنشینند‪g .‬‬ ‫يادبود‬ ‫عزیزاهلل جوینی درگذشت‬ ‫عزی��زاهلل جوین��ی‪ ،‬اس��تاد بازنشس��ته دانش��گاه ته��ران‪ ،‬ش��اهنامه‌پژوه‬ ‫و مصحح مت��ون کهن ک��ه بامداد ‪ 25‬بهمن در س��ن ‪87‬س��الگی درگذش��ت‪ ،‬از خود‬ ‫کتاب‌های بس��یاری بر جای گذاش��ته اس��ت‪ .‬عزی��زاهلل جوین��ی‪‌،‬زاده س��ال ‪ 1304‬در‬ ‫ش��هر اس��ف راین‪ ،‬بعد از دریافت مدرک دکت��رای خود‪ ،‬ب��ه تدریس در دانش��گاه ته ران‬ ‫مش��غول ش��د و از دانش��کده ادبیات دانش��گاه ته��ران بازنشس��ته ش��د‪ .‬او بیش از‬ ‫‪ 80‬مقاله در حوزه‌های مختلف ادبیات منتشر کرده است‪ .‬همچنین‌ترجمه‌های بسیاری از‬ ‫ع ربی و انگلیسی به زبان فارسی دارد‪.‬از میان کتاب‌های او به این عنوان‌ها می‌توان اشاره‬ ‫کرد‪« :‬تصحیح و شرح فرهنگ مجموعه الفرس»‪« ،‬تصحیح مفردات قرآن»‪« ،‬تصحیح‬ ‫تفسیر نسفی» (ترجمه‌ای کهن از قرآن به فارسی موزون و مسجع)‪« ،‬تصحیح فرهنگ‬ ‫مصادره اللغه»‪« ،‬تصحیح نهج‌البالغه»‪« ،‬ش��رح واژگان دش��وار و برگردان همه ابیات‬ ‫شاهنامه» (از دست‌نویس موزه فلورانس)‪« ،‬نبرد اندیشه‌ها در داستان رستم و اسفندیار»‪،‬‬ ‫«داس��تان زال و رودابه» (از دس��ت‌نویس موزه فلورانس)‪« ،‬داس��تان فرود سیاوش» (از‬ ‫دست‌نویس موزه فلورانس)‪« ،‬داستان بیژن و منیژه» و «داس��تان رستم و سه راب» (از‬ ‫نسخه فلورانس)‪ .‬این استاد ادبیات از چهارش��نبه هفته گذشته ‪ 18‬بهمن پس از وخیم‬ ‫شدن حالش به بخش مراقب ت‌های ویژه بیمارستان ته ران کلینیک منتقل و پس از سه‬ ‫روز كه در کما بود‪ 25 ،‬بهمن ماه چشم از جهان فرو بست‪g .‬‬
‫قاب‬ ‫_____‬ ‫چهلمین روز ارتحال آیت اهلل مجتبی تهرانی‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫امیر قلعه نویی در مراسم گلریزان کمک به ورزشکاران نیازمند‬ ‫نمایشگاهپنجمینجشنوارهبینالمللیهنرهایتجسمیفجر‬ ‫‪3‬‬ ‫‪4‬‬ ‫نمایشگاهعکسخیابانانقالب‬ ‫ديـــدار‬ ‫مثلث شماره‪164‬‬ ‫تونل نیایش در آستانه افتتاح‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫مسابقات هدف زنی پاراگالیدر‬ ‫قهرمانی ایران در مسابقات بسکتبال غرب آسیا‬ ‫‪7‬‬ ‫‪8‬‬ ‫گلمحمدی‪،‬سرمربیتیمفوتبالپرسپولیس‬ ‫‪81‬‬
‫بازا ر‬ ‫با حضور مدیرعامل بانک انصار‬ ‫مراسم اهدای جوایز حساب‌های پس‌انداز‬ ‫قرض‌الحسنه بانک انصار برگزار شد‬ ‫كوتاه از اقتصاد مثلث شماره ‪164‬‬ ‫مراس��م اهدای جوایز س��ومین مرحله قرعه‌کش��ی‬ ‫جوایز حس��اب‌های پس‌انداز قرض‌الحسنه بانک انصار با‬ ‫حضور مسئوالن ارشد و جمع کثیری از مدیران‪ ،‬کارکنان و‬ ‫مشتریان بانک برگزار شد‪ .‬به گزارش اداره کل بازاریابی و‬ ‫تبلیغات بانک انصار‪ ،‬مدیرعامل بانک انصار در ابتدای این‬ ‫مراس��م که در مرکز همایش‌های بین‌المللی صداوس��یما‬ ‫برگزار ش��د‪ ،‬با تبریک یوم‌اهلل دهه فجر انقالب اس�لامی‬ ‫گفت‪« :‬بان��ک انصار پ��س از راه‌اندازی در س��ال ‪1389‬‬ ‫موفق ش��د بع��د از یک‌س��ال‪ ،‬وارد ب��ورس اوراق بهادار‬ ‫ش��ود و با ‪‌100‬هزار نفر س��هامدار و با بیش از ‪ 34‬درصد‬ ‫سهام ش��ناور در عرصه پولی و بانکی انجام وظیفه کند‪».‬‬ ‫آیت‌ال��ه ابراهیمی‌ در بخ��ش دیگری از س��خنان خود با‬ ‫اش��اره به اقدامات بانک انصار در خصوص بهینه‌س��ازی‬ ‫کنترل داخلی و مدیریت مناس��ب ریسک اعتباری گفت‪:‬‬ ‫«بانک انصار برای نیل به ش��اخص‌های س��ازمان پاک‪،‬‬ ‫اهتمام وی��ژه‌ای به حوزه نظ��ارت و کنت��رل و همچنین‬ ‫مقوله س�لامت اداری و مبارزه با مفاس��د مالی دارد که از‬ ‫این رو این بانک در س��ال جاری به‌عنوان اولین سازمان‬ ‫در بین س��ازمان‌های خصوصی و دولتی موفق به دریافت‬ ‫رتبه سازمان پاک شد‪ ».‬مدیرعامل بانک انصار با تشریح‬ ‫مدیرعامل بانک صنعت و معدن اعالم کرد‬ ‫‪82‬‬ ‫فعالیت‌ه��ای بانک انص��ار در حوزه مس��ئولیت اجتماعی‬ ‫ابراز داش��ت‪« :‬بانک انصار در حوزه مس��ئولیت اجتماعی‬ ‫اقدامات بسیار خوبی انجام داده است‪ .‬ساخت و بازسازی‬ ‫مدرس��ه‪ ،‬ایجاد درمانگاه‌های مختلف در مناطق محروم‪،‬‬ ‫مراکز بهداش��ت در اس��تان‌ها و شهرس��تان‌های محروم‬ ‫و روس��تاها در ‪ 11‬استان با همکاری س��ازمان بهزیستی‪،‬‬ ‫‌ترمیم سرچشمه و اس��تخر ذخیره آب روستایی در استان‬ ‫سیس��تان و بلوچس��تان‪ ،‬کمک به زلزله‌زدگان‪ ،‬کمک به‬ ‫آزادی زندانی��ان در تهران‪ ،‬خراس��ان جنوبی و بوش��هر و‬ ‫همچنین جم��ع‌‌آوری کمک‌های مردمی‌برای س��ازمان‬ ‫بهزیستی‪ ،‬قدم‌های بس��یار خوبی بوده است‪ ».‬قابل ذکر‬ ‫است که جوایز این دوره ش��امل ‪ 133‬کمک هزینه خرید‬ ‫صندوق پر از س��که طال هر یک ب��ه ارزش ‪ 250‬میلیون‬ ‫ری��ال‪ 233 ،‬کارت طالی��ی انصار هر یک ب��ه ارزش ‪30‬‬ ‫میلی��ون ریال‪ 333 ،‬کمک هزینه س��فر به ح��ج و عتبات‬ ‫عالیات هریک به ارزش ‪ 10‬میلیون ریال و میلیارد‌ها ریال‬ ‫جوایز نقدی دیگر بود‪.‬‬ ‫تجلیل از بان�ک انصار در همای�ش بانکداری‬ ‫الکترونیک‬ ‫در دومین همایش بانک��داری الکترونیک و نظام‌های‬ ‫پرداخت از بان��ک انصار تجلیل ش��د‪ .‬در دومی��ن همایش‬ ‫بانکداری الکترونیک و نظام‌های پرداخ��ت از این بانک به‬ ‫جهت مش��ارکت در برگزاری همای��ش و‌ترویج جنبه‌های‬ ‫فرهنگی‪ -‬اجتماعی و اقتصادی بانکداری الکترونیک تقدیر‬ ‫شد‪ .‬بر‌اساس این گزارش‪ ،‬همچنین کارشناسان بانک انصار با‬ ‫حضور در غرفه این بانک در نمایشگاه جانبی همایش مذکور‪،‬‬ ‫آخرین دستاوردهای بانک انصار در حوزه خدمات و ابزارهای‬ ‫جدید پرداخت الکترونیک را به بازدیدکنندگان و عالقه‌مندان‬ ‫معرفی کردند‪.‬شایان ذکر اس��ت‪ ،‬دومین همایش بانکداری‬ ‫الکترونیک و نظام‌های پرداخت توس��ط پژوهشکده پولی و‬ ‫بانکی بانک مرکزی جمهوری اس�لامی ای��ران و با حضور‬ ‫فعاالن عرصه بانکداری در مرک��ز همایش‌های بین‌المللی‬ ‫صدا و سیما برگزار شد‪g .‬‬ ‫بهمنی خبر داد‬ ‫در حال پیگیری تحریم بانک هستیم‬ ‫یک میلیون تومان قیمت علی‌‌الحساب پیش‌فروش سکه‬ ‫مدیرعامل بانک صنعت و معدن گفت‪« :‬مجموع تسهیالت پرداختی بانک از ابتدای سال‬ ‫تاکنون حدود ‪ 13‬هزار میلیارد ریال است که تا پایان سال به حدود ‪ 20‬هزار میلیارد ریال خواهد‬ ‫رسید‪ ».‬قربان دانیالی‪ ،‬مدیرعامل بانک صنعت و معدن با بیان این مطلب اظهار کرد‪« :‬تمامی‌‬ ‫سرمایه‌گذاران و کس��انی که به بانک صنعت‪ ،‬معدن و تجارت در قالب بخش صنعت‪ ،‬معدن و‬ ‫تجارت بدهکار هستند‪ ،‬می‌توانند به شعب این بانک مراجعه کرده و تا ‪ 25‬اسفند‌ماه در صورتی که‬ ‫بدهی‌های معوق خود را پرداخت کنند‪ ،‬مشمول تخفیف صد‌درصدی جریمه تاخیر خواهند شد‬ ‫و آنهایی که بدهی خود را پرداخت نکرد ‌ه و فقط تعیین تکلیف کرده و روش پرداخت را مشخص‬ ‫کنند به شرط ایفای تعهد باز هم از تخفیف جریمه تاخیر برخوردار خواهند شد‪ ».‬وی همچنین‬ ‫درباره تحریم بانک گفت‪« :‬تحریم بانک ما از اکتبر ‪ 2012‬آغاز شد که به نظر ما اتحادیه اروپا به‬ ‫ناحق این بانک را تحریم کرد که البته کارهای حقوقی آن در حال انجام است و تشکیل پرونده‬ ‫دادیم و وکیلی نیز گرفتیم که موضوع را پی‌گیری کند‪ ».‬دانیالی همچنین درباره کم بودن شعبات‬ ‫بانک صنعت و معدن و با بیان اینکه رویکرد بانک‌های تخصصی در دنیا شعبه‌داری نیست‪ ،‬ولی ما‬ ‫در‌‌صدد افزایش شعبه هستیم‪ ،‬گفت‪« :‬برای احداث شعبه فرآیند طوالنی باید طی شده و از بانک‬ ‫ی مجوز دریافت کنیم که البته ما برای اینکه کارآفرینان ما با محدودیت‬ ‫مرکزی‪ ،‬نیروی انتظام ‌‬ ‫شعب مواجه نشوند با بانک‌های صادرات و ملی قرار‌داد بس��تیم که به واسطه این قرار‌داد همه‬ ‫کارآفرینان و کسانی که با بانک صنعت‪ ،‬معدن و تجارت کار دارند می‌توانند به شعبات بانک‌های‬ ‫ملی و صادرات مراجعه کرده و کارهای خود را در آنجا انجام دهند‪ ».‬مدیرعامل بانک صنعت و‬ ‫معدن همچنین درباره تسهیالت ارزی بانک و با بیان اینکه بیشتر از محل صندوق توسعه ملی‬ ‫شو‌نیم میلیارد دالری منعقد کردیم‪،‬‬ ‫بوده و ما در سه مرحله با صندوق توسعه ملی قرار‌دادی ش ‌‬ ‫گفت‪« :‬در حال حاضر باالی ‪2/5‬میلیارد دالر از این میزان را قرار‌داد بسته و حدود ‪ 1/3‬میلیارد دالر‬ ‫را گشایش کردیم و بقیه نیز در حال انجام است‪g».‬‬ ‫رئیس‌کل بانک مرکزی‪ ،‬با اعالم قیمت علی‌الحساب یک میلیون تومان برای هر قطعه‬ ‫سکه در دور جدید پیش‌فروش‪ ،‬گفت‪« :‬پیش‌‌فروش از ابتدای اسفندماه آغاز می‌شود‪ ».‬رئیس‬ ‫کل بانک مرکزی اظهار داشت‪« :‬قیمت‌اصلی سکه بر‌اساس پیش‌بینی سود متعارف و نرخ تورم‬ ‫در شش ماه آینده تعیین می‌شود‪ ».‬بهمنی با اعالم اینکه در این مرحله پیش فروش سکه به‬ ‫صورت شش‌ماهه خواهد بود‪ ،‬تصریح کرد‪« :‬در صورت وجود تقاضا‪ ،‬بانک مرکزی پیش‌فروش‬ ‫را برای مدت بیشتری در نظر خواهد گرفت‪ ».‬وی بیان داشت‪« :‬مبلغ یک میلیون تومان برای‬ ‫هر قطعه سکه در زمان پیش‌‌فروش به صورت علی‌‌الحساب اس��ت و در زمان تحویل مابقی‬ ‫قیمت آن‌که قطعا کمتر از قیمت روز بازار خواهد بود تعیین و از خریدار اخذ می‌ش��ود‪ ».‬رئیس‬ ‫کل بانک مرکزی همچنین از طرحی برای ممنوعیت خرید و فروش ارز در شبکه غیررسمی‬ ‫خبر داد و گفت‪« :‬خریداران و فروش��ندگان باید برای معامالت ارزی ب��ه صرافی‌های مجاز‬ ‫مراجعه کنند‪g ».‬‬ ‫شارژ مستقیم سیمکارت‌های اعتباری با بانک اقتصاد نوین‬ ‫دارندگان سیمکارت‌های اعتباری اپراتورهای تلفن همراه با بهره‌مندی از شارژ مستقیم‬ ‫«‪ »TopUp‬می‌توانند نسبت به خرید شارژ مورد نیاز خود اقدام کنند‪ .‬دارندگان سیمکارت‌های‬ ‫اعتباری (همراه اول و ایرانس��ل) با مراجعه به س��ایت اینترنتی ‪http://topup.enbank.net‬‬ ‫می‌توانند معادل مبلغ مورد‌نظر را بدون نیاز به سریال و رمز به صورت مستقیم و آنی در حساب‬ ‫تلفن همراه خود شارژ نمایند‪ .‬با اجرای این طرح‪ ،‬مشتریان از طریق کارت‌های بانکی عضو شتاب‬ ‫قادر خواهند بود عملیات پرداخت وجه ش��ارژ را به انجام رسانده و اعتبار در لحظه و مستقیما در‬ ‫حساب مورد نظر انجام خواهد شد‪g .‬‬
‫در مرحله نهایی مسابقات فوتسال‬ ‫جام‌شهدای مهر‬ ‫تیم شهدای لرستان‬ ‫به مقام‌قهرمانی‬ ‫دست یافت‬ ‫سرمایه بانک «آینده» ‪ 800‬میلیارد تومان می‌شود‬ ‫بانک تازه تاسیس «آینده» که از ادغام بانک تات با موسسه مالی و اعتباری صالحین و آتی‬ ‫شکل گرفته است‪ ،‬با سرمایه ‪ 800‬میلیارد تومانی می‌خواهد وارد بازار رقابت بانکی شود‪ .‬بانک تازه‬ ‫تاسیس «آینده» که سال جاری از ادغام دو موسسه صالحین و آتی با بانک خصوصی تات شکل‬ ‫گرفته‪،‬قصد دارد با افزایش چهار‌برابری سرمایه اولیه خود‪ ،‬سرمایه قابل توجه ‪ 800‬میلیارد تومانی‬ ‫که از مشارکت مالی این سه نهاد مالی حاصل شده را وارد شبکه بانکی کشور كند‪ .‬این بانک اکنون‬ ‫تمامی‌شعب خود را در کشور به نام بانک «آینده» تغییر نام و تابلو داده است‪ .‬به دلیل حضور سهام‬ ‫بانک سابق تات در فرابورس و تائید بانک مرکزی مبنی بر عرضه ‪ 25‬درصدی سهام بانک آینده‬ ‫در بورس مراحل نهایی اخذ تائیدیه از سازمان بورس تهران در حال سپری شدن است‪ .‬قرار است‬ ‫پس از تائید تغییرات در مجمع بانک تات در بورس موضوع عرضه‪ 25‬درصدی سهام بانک آینده در‬ ‫فرابورس صورت بگیرد‪ .‬سهامدارانی که قبل از این سهام بانک تات را خریداری کرده بودند از این‬ ‫پس سهامدار بانک آینده با ترکیب جدید سهامداری خواهند بود‪ .‬به دلیل سرمایه‪ 800‬میلیارد تومانی‬ ‫ی هیات‌مدیره‬ ‫احتماال عرضه سهام بانک در فرابورس با استقبال مواجه خواهد شد‪ .‬پیش از این اسام ‌‬ ‫پیشنهادی این بانک برای تائید صالحیت به بانک مرکزی ارسال شده بود‪g.‬‬ ‫انتقال مانده بدهی تسهیالت خرید مسکن امکان‌پذیر شد‬ ‫انتقال مانده بدهی تسهیالت خرید مسکن و فروش اقس��اطی سهم‌الشرکه (با سپرده و‬ ‫بدون سپرده) بدون واریز وجه‪ ،‬تا پایان س��ال جاری امکان‌پذیر شد‪ .‬به گزارش روابط عمومی‬ ‫بانک مسکن‪ ،‬حمیدرضا صحابت‪ ،‬رئیس اداره کل پیگیری وصول مطالبات با بیان این مطلب‬ ‫افزود‪« :‬دریافت‌کنندگان تسهیالت فروش اقساطی خرید خانه یا فروش اقساطی سهم‌الشرکه‬ ‫که فاقد هرگونه قسط معوق باشند‪ ،‬بدون نیاز به واریز وجه می‌توانند نسبت به انتقال گروگان‬ ‫اقدام کنند‪ ».‬صحابت در خصوص سایر مشتریان نیز تصریح کرد‪« :‬انتقال گروگان قراردادهای‬ ‫فروش اقساطی تسهیالت خرید خانه یا فروش اقساطی سهم‌الشرکه مشتریانی که دارای قسط‬ ‫معوق می‌باشند نیز مشروط به تسویه تمامی‌اقساط معوق و همچنین واریز معادل دو قسط از‬ ‫اقساط آتی امکان‌پذیر است‪g».‬‬ ‫كوتاه از اقتصاد مثلث شماره ‪164‬‬ ‫مرحله نهایی مس��ابقات فوتس��ال یادمان شهدای‬ ‫بانک مهر اقتصاد‪ ،‬با قهرمانی تیم ش��هدای لرس��تان به‬ ‫پایان رسید‪ .‬به گزارش روابط عمومی بانک مهر اقتصاد‬ ‫استان اصفهان‪ ،‬سوت پایان فینال اولین دوره مسابقات‬ ‫فوتس��ال یادمان ش��هدای بانک مهراقتص��اد در حالی‬ ‫دمیده شد که تیم شهدای لرس��تان با ضربات پنالتی تیم‬ ‫میزبان را مغل��وب و جام‌قهرمان��ی را از آن خود کرد‪ .‬در‬ ‫آخرین بازی از مرحله نهایی این مس��ابقات که از تاریخ‬ ‫چهاردهم لغای��ت نوزدهم بهمن‌م��اه همزمان با ایام‌اهلل‬ ‫دهه مبارک فجر در شهر ش��هید‌پرور اصفهان با حضور‬ ‫‪ 10‬تیم از ‪ 8‬اس��تان اصفه��ان‪ ،‬البرز‪ ،‬خراس��ان‌رضوی‪،‬‬ ‫خراسان شمالی‪ ،‬خوزس��تان‪ ،‬فارس‪ ،‬لرس��تان و تهران‬ ‫برگزار ش��د‪ ،‬تیم ش��هدای لرس��تان در رقابتی نزدیک و‬ ‫نفس‌گیر توانس��ت پس از پایان وقت قانونی مسابقه در‬ ‫ضرب��ات پنالتی با نتیج��ه ‪ 6‬بر چهار تیم ش��هید کاظمی‬ ‫‌اصفهان را شکست دهد و بر س��کوی قهرمانی بایستد‪.‬‬ ‫همچنین در ب��ازی رد ه‌بن��دی نیز تیم‌های ش��هید‌کاوه‬ ‫تهران و مهر هشتم خراسان رضوی به ترتیب مقا م‌های‬ ‫سوم و چهارم را به‌دس��ت آوردند‪ .‬رضوی‌پور‪ ،‬سرپرست‬ ‫معاونت منابع انس��انی و آموزش در مراسم اختتامیه این‬ ‫دوره از مس��ابقات ضمن تقدی��ر و تش��کر از مدیرکل و‬ ‫مدیران استان اصفهان و سایر دست اندرکاران برگزاری‬ ‫این مس��ابقات گفت‪« :‬هدف از برگزاری این مس��ابقات‬ ‫افزایش س��طح رضایتمندی کارکنان بانک مهر اقتصاد‬ ‫و کمک به س�لامت و تفرج خاطر این عزیزان اس��ت‪».‬‬ ‫وی خاطر‌نش��ان کرد‪« :‬امید داریم باتوجه به اس��تقبال‬ ‫گسترده همکاران از رویدادهای فرهنگی ‪ -‬ورزشی‪ ،‬در‬ ‫سال‌های آتی المپیاد ورزشی را هر چه بهتر و گسترده‌تر‬ ‫برگزار نماییم و بر این باوریم پرورش روحیه جوانمردی‬ ‫و پهلوانی از اصول اصلی فرهنگ ارزشی سازمان ماست‬ ‫و این رویدادها مجالی برای نشان دادن و به رخ کشیدن‬ ‫ظرفیت‌های بسیار باالی همکاران عزیزمان است‪ ».‬در‬ ‫مراسم اختتامیه این دوره از مسابقات که با حضور محمد‬ ‫کشاورز‪ ،‬بهترین بازیکن فوتسال آسیا و ابرقویی‪ ،‬رئیس‬ ‫هیات فوتبال اس��تان اصفه��ان برگزار ش��د محمدرضا‬ ‫همتی‌راد از تیم مهر هش��تم خراس��ان رضوی به‌عنوان‬ ‫سرپرس��ت منتخب‪ ،‬بهمن عقیلی از تیم شهدای وحدت‬ ‫خراسان ش��مالی به‌عنوان مربی منتخب‪ ،‬علی علیپور از‬ ‫تیم شهدای لرس��تان به‌عنوان بهترین بازیکن و حسین‬ ‫علیپور از تیم ش��هید س��لطانی فارس به‌عنوان آقای گل‬ ‫مس��ابقات انتخاب شدند و از تیم ش��هید سلطانی فارس‬ ‫نیز با اهدای جام‌اخالق قدردانی شد‪g .‬‬ ‫مدیرعامل همراه اول اعالم کرد‬ ‫درخواست تخصیص‪ 20‬میلیون شماره جدید از رگوالتوری‬ ‫مدیرعامل همراه اول گفت‪« :‬همراه اول برای تخصیص ‪ 20‬میلیون شماره جدید‪ ،‬درخواست‬ ‫دودامنه ‪ 10‬میلیون شماره‌ای به رگوالتوری ارائه کرده است‪ ».‬وحید صدوقی با اشاره به درخواست‬ ‫همراه اول برای نامبرینگ جدید اظهار داشت‪« :‬همراه اول از سال گذشته با افزایش تعداد مشترکان‬ ‫با کمبود شماره مواجه شده و از این رو برای در اختیار گرفتن ‪ 20‬میلیون شماره جدید درخواست داده‬ ‫است‪ ».‬مدیرعامل همراه اول گفت‪ 20« :‬میلیون شماره جدید شامل دو رنج ‪ 10‬میلیون شماره‌ای‬ ‫است‪».‬ویادامهداد‪« :‬درخواستتخصیص‪ 20‬میلیون شمارهجدیددر نیمهنخستفروردین‌ماهسال‬ ‫‪ 91‬بهسازمانتنظیممقرراتو ارتباطات رادیویی ارسالشده است کههنوزدرموردرنج‌هاییکهتقاضا‬ ‫کردیم پاسخی از رگوالتوری نگرفته‌ایم‪ ».‬در پی افزایش تعداد مشترکان همراه اول و کمبود شماره‌‬ ‫‌جدید‪ ،‬در سال گذشته این اپراتور برای تامین بخشی از شماره‌های مورد نیاز خود به ناچار دستورالعمل‬ ‫رگوالتوری را برای سلب امتیاز سیمکارت‌های بالاستفاده اجرا کرد‪ .‬در دستورالعمل رگوالتوری اپراتور‬ ‫می‌تواند سیمکارتی که سه ماه بدون استفاده است را سلب امتیاز کند که در سال گذشته همراه اول‬ ‫سیمکارت‌هایی که حداقل یک سال بدون استفاده بودند را از مشترکان پس‌گرفت‪g.‬‬ ‫موسسه مالی و اعتباری کوثر در اداره ثبت شرکت‌ها ثبت شد‬ ‫موسسه مالی و اعتباری کوثر تحت عنوان شرکت مالی و اعتباری کوثر مرکزی ثبت گردید‪.‬‬ ‫همزمان با دهه فجر انقالب اسالمی موسسه مالی و اعتباری کوثر به شماره ‪ ۴۳۴۲۵۹‬تحت عنوان‬ ‫شرکت مالی و اعتباری کوثر مرکزی در اداره ثبت شرکت های تهران در مورخه‪ ۱۳۹۱/۱۱/۱۷‬ثبت‬ ‫شد‪ .‬دکتر عیسی رضایی مجددا به س��مت مدیر عامل و نایب رئیس هیات مدیره موسسه مالی و‬ ‫اعتباری کوثر به مدت دو سال انتخاب شد‪ .‬دکتر عیسی رضایی‪ ،‬مدیر عامل موسسه مالی و اعتباری‬ ‫کوثر در پیام تبریک خود به مناسبت ثبت موسسه در اداره ثبت شرکت‌ها اعالم كرده است‪« :‬بی‌گمان‬ ‫اقدامات موثر و موفقیت‌های موسسه مرهون تدبیر و تالش‌های ارزشمند دست اندرکاران خدوم و‬ ‫زحمتکش آن است که با همت واال‪ ،‬نگاه بلند خویش را معطوف به افقی روشن برای ایرانی مقتدر و‬ ‫آباد در سایه رهنمودهای داهیانه رهبر فرزانه انقالب و مقام عظمای والیت داشته اند‪g».‬‬ ‫‪83‬‬
‫مهندس نجم‌الدین خبر داد‬ ‫آغاز فروش ویژه ‪ 206‬و رانا‬ ‫به منظور کنت��رل بازار و جلوگیری از واس��طه‌گری‬ ‫و پاس��خگویی به نیاز مش��تریان‪ ،‬فروش وی��ژه پژو ‪206‬‬ ‫صندوقدار وی ‪ 8‬و رانا در نمایندگی‌های مجاز ایران خودرو‬ ‫آغاز شد‪ .‬مهندس جواد نجم‌الدین‪ ،‬مدیرعامل گروه صنعتی‬ ‫ایران‌خودرو با بیان این مطلب گفت‪« :‬فروش رانا و پژو‪206‬‬ ‫وی ‪ 8‬به ص��ورت قطعی و پیش‌فروش ع��ادی در تمامی‬ ‫‌نمایندگی‌های مجاز ایران‌خودرو در سراس��ر کشور انجام‬ ‫می‌شود‪ ».‬وی خاطر نشان س��اخت‪« :‬گروه صنعتی ایران‌خودرو با افزایش تیراژ تولید درصدد‬ ‫ی می‌توانند برای‬ ‫کاهش اختالف قیمت کارخانه با بازار خودروست‪ ».‬گفتنی است؛ مشتریان گرام ‌‬ ‫ثبت‌نام و اطالعات بیشتر به نمایندگی‌های مجاز ایران خودرو مراجعه کنند‪g.‬‬ ‫افزایش عرضه محصوالت ایران‌خودرو به بازار‬ ‫گروه صنعتی ایران‌خودرو طی روزهای آتی ‪ 50‬هزار دستگاه انواع خودروی سواری به بازار‬ ‫عرضه می‌کند‪ .‬مهندس عبداله بابایی‪ ،‬معاون بازاریابی و فروش ایران‌خودرو با بیان این مطلب‬ ‫گفت‪« :‬گروه صنعتی ایران خودرو به منظور پاس��خگویی به نیاز مشتریان و کنترل قیمت‌ها در‬ ‫بازار انواع محصوالت خود را با روش‌های متنوع فروش به بازار عرضه می‌کند‪ ».‬معاون بازاریابی‬ ‫و فروش ایران‌‌خودرو تاکید کرد‪« :‬تمامی‌مشتریانی که تاریخ تحویل خودروهای ثبت‌نامی‌آنها‬ ‫قبل از بهمن ماه بوده‪ ،‬مشمول قیمت گذاری مصوب و جدید سازمان حمایت از مصرف کننده و‬ ‫تولید‌‌کننده نمی‌شوند‪ ».‬وی خاطر نشان ساخت‪« :‬گروه صنعتی ایران‌خودرو به تمامی‌تعهدات‬ ‫خود در قبال مشتریان تا پایان سال جاری عمل خواهد کرد و مشتریان می‌توانند با آرامش کامل‬ ‫برای ثبت‌نام خودروهای درخواستی اقدام کنند‪g ».‬‬ ‫مدیرعامل ایپکو خبرداد‬ ‫طراحی و ساخت سامانه عیب‌یاب خودروهای یورو چهار‬ ‫با طراحی و ساخت سیستم «عیب‌‌یاب سرخود» در‬ ‫مرکز تحقیقات موتور ایران خودرو‪ ،‬عیب‌یابی سیستم‌های‬ ‫کاهن��ده آالیندگ��ی در خودروه��ای اس��تاندارد یورو‪4‬‬ ‫امکان‌پذیر ش��د‪ .‬محمد زالی‪ ،‬مدیرعامل شرکت ایپکو با‬ ‫بیان ای��ن مطلب گفت‪« :‬سیس��تم ‪EOBD european‬‬ ‫‪ onboard diagnostic‬یا «عیب‌یاب سرخود» با هشدار‬ ‫ایراد سیس��تم‌های موثر در آالیندگی و مصرف س��وخت‬ ‫خودرو ش��امل قطعات سیستم جرقه‪ ،‬سیس��تم سوخت‌رس��انی‪‌،‬ای‪ .‬ام‪ .‬اس و کاتالیست‪ ،‬دوام‬ ‫این سیس��تم‌ها را افزایش داده و از تخریب آنها جلوگیری می‌کند‪ ».‬وی سیستم‌های کاهنده‬ ‫آالیندگی را بسیار گران قیمت عنوان کرد و گفت‪« :‬با سیستم عیبیاب سرخود‪ ،‬به مجرد شروع‬ ‫تخریب در کاتالیست‪ ،‬نرم افزار داخل‌ای‪ .‬سی‪ .‬یو‪ .‬چراغ مخصوص هشدار را روشن و راننده را‬ ‫مطلع می‌کند‪ ».‬مدیرعامل شرکت ایپکو با بیان اینکه کاتالیست مربوط استاندارد یورو‪ ،4‬دو تا‬ ‫سه برابر گران‌تر از کاتالیست یورو ‪ 2‬است‪ ،‬بر اهمیت نگهداری آن تاکید کرد‪ .‬وی دمای مجاز‬ ‫کاتالیست را ‪ 900‬درجه سانتیگراد ذکر کرد و گفت‪« :‬عدم احتراق کامل در درون موتور‪ ،‬باعث‬ ‫ورود مخلوط هوا و سوخت به کاتالیست و داغ شدن و سوختن آن می‌شود که دمای کاتالیست‬ ‫را تا ‪ 1200‬یا ‪ 1300‬درجه افزایش می‌دهد و ذوب شدن عناصر داخلی کاتالیست‪ ،‬عملکرد آن در‬ ‫کاهش آالیندگی را منتفی می‌کند‪ ».‬وی تسهیل عیب‌یابی برای تعمیرکاران را از دیگر مزایای‬ ‫سیستم «عیب‌یاب سرخود» یا ‪ EOBD‬عنوان کرد و گفت‪« :‬بدون چنین الگوریتمی‪ ،‬بسیاری‬ ‫از تشخیص‌ها بر‌اساس سعی و خطاست و ممکن است‪ ،‬برخی قطعات به اشتباه تعویض شود که‬ ‫هزینه‌های گارانتی را باال می‌برد‪ ».‬مدیرعامل شرکت ایپکو اظهار داشت‌‪« :‬ایران خودرو اولین‬ ‫دارنده‌ای‪ .‬او‪ .‬بی‪ .‬دی در ایران و این سیستم توسط یک تیم ‪ 20‬نفره از متخصصان ایپکو در مدت‬ ‫دو سال به مرحله تولید انبوه رسیده است‪g ».‬‬ ‫كوتاه از اقتصاد مثلث شماره ‪164‬‬ ‫واگن حمل خودرو رجاء‬ ‫استفاده از فرصت و صرفه!‬ ‫شیرزاد طورانی ‪/‬کارشناس حمل ونقل‬ ‫خودروی ش��خصی هم��واره به‌عن��وان یک��ی از در‬ ‫لو‌نقل برای راحتی در جابه‌جایی‌ها‬ ‫دسترس‌ترین وسیله حم ‌‬ ‫مدنظر آحاد مردم بوده و است‪ .‬استفاده از خودروی شخصی‬ ‫در دیدگاه ما ایرانیان برای انجام سفرهای برون‌شهری به‬ ‫جهت بهره‌گیری در نقاط مختلف مسیر و به ویژه در مقصد‬ ‫سفر که سایر وس��ایل حمل و نقلی مانند هواپیما‪ ،‬کشتی یا‬ ‫قطار امکان حرکت و توقف در خیابان‌ها‪ ،‬کوچه‌پس‌کوچه‌ها‬ ‫و‪ ...‬را ندارند وسیله‌ای بسیار مطلوب برای جابه‌جایی است‪.‬‬ ‫با بررسی اقتصادی‪ ،‬رفاهی و امنیتی هر یک از وسایل نقلیه‬ ‫برای انجام س��فر ش��اهد خواهیم بود که نه تنها استفاده از‬ ‫خودروی شخصی مقرون به صرفه اقتصادی نیست‪ ،‬بلکه‬ ‫به لحاظ ایمنی و آس��ایش در س��فر نیز یکی از بزرگترین‬ ‫مخاطرات و چالش‌های زندگی برای انجام سفر خواهد بود‪.‬‬ ‫بعد از تاسیس شرکت قطارهای مسافری رجاء با مطالعات‬ ‫انجام شده از سوی کارشناس��ان این شرکت و الگوبرداری‬ ‫از نمونه‌های کش��ورهای توس��عه‌یافته‪ ،‬راه‌ان��دازی واگن‬ ‫حمل‌خودرو برای ایجاد تس��هیالتی بیشتر برای مسافرانی‬ ‫که متقاضی اس��تفاده از خودروی ش��خصی در مقصد سفر‬ ‫هس��تند به‌عنوان یکی از مهمترین برنامه‌های این شرکت‬ ‫‪84‬‬ ‫در س��رلوحه کار قرار گرف��ت‪ .‬در مرحل��ه ابتدایی با تالش‬ ‫ن مسافری‬ ‫واحدهای فنی این شرکت با تغییر کاربری ‪ 8‬واگ ‌‬ ‫و پست با س��ن باال و تبدیل آن به واگن‌های حمل خودرو‬ ‫با ظرفیت پنج خودروی سبک در هر مسیر‪ ،‬برای اولین بار‬ ‫این خدمت جدید در سال ‪ 1388‬جهت متقاضیان استفاده‬ ‫از خودروی ش��خصی در مقصد با قطارهای مسافری ارائه‬ ‫شد‪ .‬اما لزوم توسعه آن موجب ش��د تا شرکت رجاء با انعقاد‬ ‫قراردادی‪ ،‬تعداد ‪ 30‬دستگاه واگن دو طبقه حمل خودروی‬ ‫نو با ظرفیت‌های حمل ‪ 10‬الی ‪ 12‬خودرو در هر مسیر را وارد‬ ‫کش��ور کند‪ .‬حال با ورود این واگن‌ها‪ ،‬هم‌اکنون اس��تفاده‬ ‫از واگن حمل خودرو ش��رکت رجاء با قطارهای مس��افری‬ ‫در حدود ‪ 16‬مسیر ریلی کش��ور در حال ارائه خدمت است‪.‬‬ ‫مس��یرهای تهران – مش��هد‪ ،‬تهران – اندیمشک‪ ،‬تهران‬ ‫– شیراز‪ ،‬شیراز – مش��هد‪ ،‬تهران – اهواز‪ ،‬تهران – تبریز‪،‬‬ ‫تهران – یزد‪ ،‬ته��ران – کرمان‪ ،‬اصفه��ان – بندرعباس‪،‬‬ ‫ته��ران – بندرعباس‪ ،‬یزد – مش��هد‪ ،‬ی��زد – بندرعباس‪،‬‬ ‫بندرعباس – مش��هد‪ ،‬تهران – زاهدان‪ ،‬کرمان ‪ -‬مشهد و‬ ‫اراک – مشهد از محورهایی هستند که واگن حمل خودرو‬ ‫با قطارهای مس��افری در آن‌تردد داش��ته و مسافرانی که‬ ‫متقاضی داشتن خودروی ش��خصی در مقصد سفر هستند‬ ‫می‌توانند با خرید بلیت از این تس��هیالت استفاده کنند‪ .‬با‬ ‫بررسی هزین ‌ه استفاده این نوع واگن‌ها به تناسب طول مسیر‬ ‫در‌خواهیم یافت که با لحاظ هزینه‌های مربوط به س��وخت‬ ‫و اس��تهالک خودرو ب��دون درنظر گرفت��ن ایمنی‪ ،‬راحتی‬ ‫و آسایش س��فر‪ ،‬اس��تفاده از واگن حمل خودرو مقرون به‬ ‫صرفه‌تر از استفاده مستقیم خودروی شخصی در طول سفر‬ ‫است‪ .‬از آنجایی که استفاده از قطار معموال برای سفرهای‬ ‫طوالنی با مسافت زیاد است‪ ،‬اگر مبنای طول سفر با قطار را‬ ‫‪ 900‬کیلومتر در نظر بگیریم‪ ،‬هزینه سوخت یک خودروی‬ ‫سمند ‪( LX‬خودروی ملی) با میانگین مصرف ‪ 9/2‬لیتر در‬ ‫هر ‪ 100‬کیلومتر با س��رعت ثابت ‪ 120‬کیلومتر در ساعت‬ ‫بر‌اساس استاندارد ‪ ECER84‬بدون توقف و ایستایی در‬ ‫جاده (به دلیل اس��تراحت در طول س��فر یا ترافیک و‪ ) ...‬به‬ ‫میزان ‪ 646‬هزار ریال به ص��ورت یکطرفه و یک میلیون و‬ ‫‪ 288‬هزار ریال به صورت رفت و برگشت خواهد بود‪ .‬البته‬ ‫مجددا تاکید می‌ش��ود که این هزینه بدون در نظر گرفتن‬ ‫هزینه‌های روغن‪ ،‬فیلتر‪ ،‬اس��تهالک‪ ،‬خرابی و‪ ....‬در طول‬ ‫سفر است‪ .‬شایان ذکر است که این هزینه برای خودرویی‬ ‫با حجم موتور ‪ 1700‬سی‌سی‪ ،‬تک سرنشین و با فراز صفر‬ ‫(همس��طح ) بوده که با افزایش حجم موتور که معموال در‬ ‫س��فرهای برون‌ش��هری با حجم موتور‪ ،‬تعداد سرنشین یا‬ ‫شیب و فرازهای بیشتر هس��تند این مصرف سوخت اضافه‬ ‫خواهد شد و به تبع آن هزینه‌ها اضافه می‌شود‪ .‬این هزینه‬ ‫را وقتی در کن��ار هزینه‌های واگن حمل خ��ودرو به‌عنوان‬ ‫مثال مسیر تهران ‪ -‬ش��یراز با مس��افت ‪ 1050‬کیلومتر با‬ ‫هزینه حمل خودرو یکطرفه ‪ 700‬هزار ریال و دو طرفه یک‬ ‫میلیون و ‪ 300‬هزار ریال‪ ،‬مس��یر شیراز – مشهد با مسافت‬ ‫‪ 1950‬کیلومتر با هزینه حمل خودرو یکطرفه یک میلیون و‬ ‫‪ 250‬هزار ریال دو‌طرفه ‪‌2‬میلیون و ‪ 300‬هزار ریال یا مسیر‬ ‫تهران– اندیمش��ک با مس��افت ‪ 700‬کیلومتر و مس��یری‬ ‫صعب‌العبور‌تر ب��ا هزینه حمل خ��ودرو یکطرفه ‪ 600‬هزار‬ ‫ریال و دو طرفه یک میلیون و ‪ 100‬ه��زار ریال قرار دهیم‬ ‫و با هم مقایسه کنیم ش��اهد خواهیم بود عالوه بر مقرون‬ ‫به صرفه‌تر بودن (اقتصادی) اس��تفاده از واگن‌های حمل‬ ‫خودروی قطارهای مس��افری‪ ،‬ایمنی‪ ،‬راحتی و آسایش نیز‬ ‫در سفر خواهیم داشت‪g.‬‬

آخرین شماره های هفته نامه مثلث

هفته نامه مثلث شماره 418

هفته نامه مثلث شماره 418

شماره : ۴۱۸
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۲۸
هفته نامه مثلث شماره 417

هفته نامه مثلث شماره 417

شماره : ۴۱۷
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۲۱
هفته نامه مثلث شماره 416

هفته نامه مثلث شماره 416

شماره : ۴۱۶
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۱۴
هفته نامه مثلث شماره 415

هفته نامه مثلث شماره 415

شماره : ۴۱۵
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۰۷
هفته نامه مثلث شماره 414

هفته نامه مثلث شماره 414

شماره : ۴۱۴
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۶/۳۱
هفته نامه مثلث شماره 413

هفته نامه مثلث شماره 413

شماره : ۴۱۳
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۶/۲۱
ثبت نشریه در مگ لند

شما صاحب نشریه هستید ؟

با عضویت در مگ لند امکانات متنوعی را در اختیار خواهید داشت
ثبت نام ناشر
لطفا کمی صبر کنید !!