صفحه قبل

هفته نامه مثلث شماره ۱۵۶

صفحه بعد

هفته نامه مثلث شماره 156

هفته نامه مثلث شماره 156

‫ائتالف اصولگرایان‬ ‫هفته‌نامه‌خبري‪،‬تحليلي‪/‬سالچهارم‪/‬شمارهصدوپنجاه‌وششم‪ 2/‬دي‌ماه‪ 88/1391‬صفحه‪2000/‬تومان‬ ‫توافق حداد عادل‪ ،‬والیتی و قالیباف‬ ‫برای انتخابات‪92‬‬ ‫گفت‌وگو با محسن مهرعليزاده‬ ‫درباره حضور در انتخابات ‪ ،92‬نظر خاتمی برای‬ ‫نامزدی و وضعیت اصالح‌طلبان‬ ‫اجماع شود‬ ‫مي‌آيم‬ ‫اگر امروز از خاتمی درباره نامزدی در انتخابات‬ ‫سوال کنید‪ ،‬پاسخ او منفی خواهد بود‬ ‫اصالح‌طلبان در نهایت نامزد واحد معرفی می‌کنند‬ ‫تحریمانتخاباتاستراتژییاتاکتیکاصالح‌طلبان‬ ‫نیست و نباید باشد‬ ‫خوئینی‌ها باهاشمی‬ ‫و خاتمیمیانه خوبی ندارد‬ ‫گفت‌وگو با صادق زیباکالم‬ ‫درباره اصالح‌طلبان در انتخابات ‪92‬‬ ‫یک حاتمی‌کیا جدید‬ ‫گفت‌وگو با کارگردان «زندگی خصوصی آقا و خانم ميم»‬ ‫‪ISSN: 2008-5281‬‬ ‫‪MOSALAS.IR‬‬ ‫از اصالح‌طلبی تا انقالبی‌گری‬ ‫مبارزان بحرینی چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟‬ ‫همه چیز درباره قانون اساسی جدید مصر‬ ‫اسالمگرایان دومین رقابت را هم بردند‬ ‫نبرد سناریوها در سوریه‬ ‫روسیه اسد را تنها نمی‌گذارد‬
‫‪9‬دي؛پاسداشت‬ ‫حماسهبزرگ‬
‫راهامام‬ ‫و كذلك جعلنكم امه وسطا لتكونوا شهدا علي الناس‬ ‫و يكون الرسول عليكم شهيدا‬ ‫حوزه و دانشگاه ايده‏آل‬ ‫دانش��گاه مبدا همه تحوالت اس��ت‪ .‬از دانشگاه‪ ،‬چه‬ ‫دانش��گاه علوم قديمه‪ ،‬چه دانش��گاه عل��وم جديده‪ ،‬از‬ ‫دانش��گاه‪ ،‬سعادت يك ملت و در مقابل سعادت‪ ،‬شقاوت‬ ‫يكملتسرچش��مهمي‏گيرد‪.‬‬ ‫دانش��گاه را بايد جديت كرد‪ ،‬جديت بكنيد دانشگاه‬ ‫را درس��تش كني��د‪ ،‬دانش��گاه را اس�لامي‏اش كني��د‪.‬‬ ‫مملك��ت ما براي اس�لام زحمت كش��يده اس��ت و بايد‬ ‫براي اس�لام زحمت بكشد و مي‏كشد و همه چيزش بايد‬ ‫اس�لامي‌بش��ود‪.‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫‪12 - 23‬‬ ‫بازگشت يارانه‌ها به سياست‬ ‫نبايد براي مردم هزينه درست كنيم‬ ‫به منتقدان حق مي‌دهم‬ ‫پاسخ رد سيد حسن خميني به دعوت انتخاباتي خاتمي‬ ‫نقد و نظر‬ ‫‪24 - 29‬‬ ‫تداوم انتخابات در فضای عمومی‬ ‫بازتوليد معنا‪ ،‬خصلت سنت‌هاي پويا‬ ‫انقالب‌هاي غيركالسيك‪ ،‬زمينه‌ساز استحاله انقالب‬ ‫بحران اقتصادي و مهاجر ستيزي‬ ‫سياست‬ ‫‪30-51‬‬ ‫همه چيزدرباره يك ائتالف‬ ‫احتمال رقابت درون‌گروهي‬ ‫اصولگرايان و انتخابات ‪92‬‬ ‫سكوت درباره مصاديق‬ ‫به ائتالف اصولگرايان نمي‌پيونديم‬ ‫هفتهنامهخبري‪،‬تحليلي‪/‬سالچهارم‪/‬شمارهصدوپنجاهوهفتم‪ 9/‬ديماه‪ 88/1391‬صفحه‪2000/‬تومان‬ ‫هفته‌نامه سياسي‪ ،‬فرهنگي با رويكرد خبري‪ ،‬تحليلي‬ ‫صاحب امتياز و مدير مسئول‪ :‬مصطفي آجورلو‬ ‫سردبیر‪ :‬سعيد آجورلو‬ ‫ماجراي يك پيمان‬ ‫گزارشها و گفتوگوهاي مثلث درباره ائتالف ‪ 3‬نامزد اصولگرا‬ ‫‪ISSN: 2008-5281‬‬ ‫‪MOSALAS.IR‬‬ ‫مثلث؛ هفته نامه‌اي خبري‪ ،‬تحليلي است كه سعي دارد روايتي منصفانه و عادالنه‬ ‫از واقعيت‌ها ارائه دهد‪ .‬نامش تمثيل و اشاره‌اي است به سه ضلع استقالل‪ ،‬آزادي و‬ ‫جمهوري اسالمي‪ .‬مرامش تقويت گفتمان انقالب اسالمي‪ ،‬چارچوبش اسالم‪ ،‬انقالب‪،‬‬ ‫امام و رهبري‪ ،‬آرمانش گس�ترش و سيادت اسالم‌‌خواهي در سراسر جهان و عزت‬ ‫مسلمانان‪ ،‬توسعه و پيشرفت ايران‌اسالمي و رفاه مردم شريف ايران و رونق گرفتن‬ ‫عدال�ت‪ .‬مرزش رواداري و تأليف قلوب اهالي انقالب و ايس�تادگي در برابر مقابالن‬ ‫گفتماني و عملي نظام و س�ياق و مشرب‌مان نجابت قلم و روزنامه‌نگاري مومنانه و‬ ‫تالشدرجهترونقگرفتنسنتگفت‌وگوميانفرهيختگانونخبگانكشوراست‪.‬‬ ‫اميدواريم كه در روايت‌مان صادق‪ ،‬بر مرام‌مان مستمر و دائم‪ ،‬بر چارچوب‌مان مستقر‪،‬‬ ‫بر آرمان‌مان مومن‪ ،‬بر مرزهايمان مراقب و هوشيار و بر سياق‌مان استوار بمانيم‪.‬‬ ‫مثلث‬ ‫اين مصاحبه بود نه مناظره‬ ‫گفت وگو با مرتضي حيدري‬ ‫درباره مصاحبه با رئيسجمهور‬ ‫پايداري به مصداق انتخاباتي ميرسد؟‬ ‫گفتوگوي مثلث با روحاهلل حسينيان و فاطمه آليا‬ ‫انقالب سينمايي‬ ‫جشنواره عمار‪ 3‬ساله شد‬ ‫سياستخارجيآمريكاعوضميشود؟‬ ‫جانكريجانشينهيالريكلينتونشد‬ ‫شماره پيامك‪3000411711 :‬‬
‫همين توقع نباشد كه دولت اسالمي است؛ خير‪ ،‬همه‬ ‫چيز بايد اسالمي‌بشود‪ .‬همه قش��رها بايد قشر اسالمي‬ ‫باش��د‪ .‬كه هركس بيايد ببيند جمعيت را‪ ،‬ببيند كه يك‬ ‫جمعيت الهي اينها هس��تند؛ يك جمعيت اسالمي اينها‬ ‫هس��تند‬ ‫‪.‬‬ ‫االن وقتي است كه خداي تبارك و تعالي ما را امتحان‬ ‫مي‏كند‪ .‬همين حاال‪ .‬همين «عصر»‪ .‬ما االن بعد از اينكه‬ ‫انقالب به پيروزي رسيده اس��ت‪ ،‬تا حدودي االن وقتي‬ ‫است كه ما در امتحان هستيم كه حاال كه ما آزادي پيدا‬ ‫كرديم‪ ،‬اي��ن آزادي را صرف چه مي‏كني��م‪ .‬آزادي پيدا‬ ‫كرديم؛ آزادي! حاال من آزادم ك��ه هر كاري مي‏خواهم‬ ‫بكنم؟ آزادم كه هر كه مي‏خواهم اذيت بكنم؟ آزادم كه‬ ‫هرچه مي‏خواهم بنويسم؟ ولو به ضد اسالم باشد؛ ولو به‬ ‫ضدمنافعمملكتباش��د‪.‬اينآزادياس��ت؟!‬ ‫اي��ن را ما مي‏خواس��تيم؟ ما آزادي مي‏خواس��تيم‪،‬‬ ‫ي��ا آزادي در پناه اس�لام ما مي‏خواس��تيم؟ ما اس�لام‬ ‫مي‏خواس��تيم‪ .‬اس�لام ه��م آزادي دارد‪ ،‬ام��ا آزادي‬ ‫بي‏بندوباري نه‪ .‬آزادي غربي ما نمي‏خواهيم‪ .‬بي‏بندوباري‬ ‫است آن‪ .‬هركس با هر جوري مي‏خواهد؟ هرچه هرچه؟‬ ‫نيس��ت آنطور‪ .‬آزادي كه ما مي‏خواهيم‪ ،‬آزادي در پناه‬ ‫ق��رآنم��امي‏خواهي��م‪.‬‬ ‫اس��تقالل ما مي‏خواهيم‪ ،‬آن اس��تقاللي كه اس�لام‬ ‫به م��ا بدهد؛ آنكه اس�لام بيم��ه‏اش كند‪ .‬تم��ام مقصد‬ ‫ما اس�لام است‪ .‬همه اس�لام اس��ت‪ ،‬براي اينكه اسالم‬ ‫مبدا همه س��عادت‌ها و همه قش��رها را از ظلمات به نور‬ ‫مي‏رس��اند‪ .‬ما مي‏خواهي��م يك جمعيت��ي نوراني پيدا‬ ‫بكنيم‪ ،‬يك قش��رهاي نوراني كه وقتي وارد مي‏شويم در‬ ‫يك دانشگاهي‪ ،‬عملش نوراني‪ ،‬علمش نوراني‪ ،‬اخالقش‬ ‫نوراني‪ ،‬همه چيزش نوراني باشد؛ الهي باشد‪ .‬پيروزي نه‬ ‫براي اين است كه ما برس��يم به يك مثال آزادي؛ برسيم‬ ‫به يك اس��تقاللي و منافع براي خودمان باش��د‪ ،‬همين؛‬ ‫همين ديگر تمام؟ حاال كه ديگر منافع مال خودمان شد‪،‬‬ ‫ديگ��ركاريديگ��رنداري��م؟‬ ‫پروندهويژه‬ ‫‪64 -69‬‬ ‫انقالب سينما يي‬ ‫ما اصال عشق سينما نداشتيم‬ ‫منتظر فضاي رسمي نمي‌مانيم‬ ‫بين‌الملل‬ ‫‪52-63‬‬ ‫جان‌كري ديپلمات عمل‌گرا‬ ‫اوباما مي‌خواهد سياست‌هايش را تعديل‌كند‬ ‫ديپلماسي چهره به چهره‬ ‫پارك جانشين پارك‬ ‫ورزش‬ ‫‪70 -75‬‬ ‫پايانبن‌همام‬ ‫بن همام عجله كرد‬ ‫این عنوان برایم سودی ندارد‬ ‫تحريريه‪:‬‬ ‫ي‬ ‫دبیر تحريريه و سياست‪ :‬مصطفي صادق ‬ ‫دبیر فرهنگ و اقتصاد‪ :‬عليرضا بهرامي‬ ‫دبیر جهان‌اسالم و دين‌وتاريخ‪ :‬مصطفي شوقي‬ ‫دبیر بين‌الملل‪‌:‬سعيده سادات فهري‬ ‫دبير ديدار‪ :‬افشين خماند‬ ‫دبير بازار‪ :‬مصطفي ميري ‬ ‫دبیر ورزش‪ :‬مهدي ربوشه‬ ‫دبیر خبرنامه‪ :‬علي حاجي‌ناصري‬ ‫اعضاي تحريريه و همکاران‪ :‬زهير توكلي ‪ -‬ش��اهين فتحيان ‪ -‬شاهده‌يوسفي‬ ‫ياس��ين سيف‌االس�لام ‪ -‬امي��د كرماني‌ه��ا ‪ -‬زه��ره ديان��ي ‪ -‬فاطمه‌ميرزايي‬ ‫ش��يما غفاري ‪ -‬فاطمه كريم خان ‪ -‬زهرا‌راد‪ -‬عاطفه كربالئي‪ -‬محمد تاجيك‬ ‫حسين غالمي‪ -‬فاطمه سيف‪ -‬حميدرضا نصيري‌نژاد‪ -‬مسعود نجفي‬ ‫دبيراجرايي‪ :‬سمانه مومني‬ ‫مدير فني و هنري‪ :‬نيما ملك‌نيازي‬ ‫گرافيك و صفحه‌آرايي‪ :‬فاطمه قنائي ‪ -‬علي آجورلو‬ ‫پردازش تصاوير و عكس‪ :‬هومن سليميان‪ -‬امير طاليي‪ -‬مهدي ابراهيمي‬ ‫و نيوشا ملك‌نيازي‬ ‫تصحيح‪ :‬ژيال شاكري ‪ -‬امير عزيزي‬ ‫حروفچيني‪ :‬داود حشمتي‬ ‫مدير مالي‪ :‬محمد پاليزدار‬ ‫سازمان آگهي‌ها‪ :‬مصطفي ميري‬ ‫بازرگاني و بازاريابي‪ :‬محمدعلي آجورلو‬ ‫امور اداري‪ :‬محمد سرخ‌خواه ‪ -‬محمد شكرالهي‬ ‫انفورماتيك‪ :‬شهرام زحمتي‬ ‫ناظر چاپ‪ :‬بابك اسكندرنيا‬ ‫با تشکر از‪ :‬دكتر اسماعيل تبار‪ -‬مهندس واعظي‪ -‬دكتر آيت‌اله ابراهيمي‬ ‫دكتر غالم‌حسن تقي نتاج ‪ -‬حسين زندي ‪ -‬احمد طاليي ‪ -‬مهندس بختياري‬ ‫مهندس صدوقي‪ -‬حسين مجاهدي ‪ -‬حاج‌آقاتوکلي ‪ -‬هادي انباردار‬ ‫سيد عارف علوي ‪ -‬رضا راستي ‪ -‬ابراهیم صفرلکی‪ -‬دکتر زارعیان‬ ‫عليرضا حسن‌زاده ‪ -‬محسن صاحبي‬ ‫سازمان آگهي‌ها‪ :‬تلفن‪0912 - 5169927 :‬‬ ‫چاپ‪ :‬هنر سرزمين سبز‬ ‫توزيع‪ :‬نامه امروز‬ ‫نشاني ‪ :‬تهران‪ ،‬خيابان شهيد بهشتي‪ ،‬خيابان پاكستان‪ ،‬كوچه دوازدهم‪،‬‬ ‫پالك ‪ ،24‬واحد ‪1‬‬ ‫تلفن ‪88171506-8 :‬‬
‫پاييزسفيدپوش‬
‫راهامام‬ ‫و كذلك جعلنكم امه وسطا لتكونوا شهدا علي الناس‬ ‫و يكون الرسول عليكم شهيدا‬ ‫تالش براي حفظ فقه سنتي در حوزه‬ ‫من چنانچه س��ابقا نيز گفته‌ام‪ ،‬راجع به حوزه علميه‪،‬‬ ‫عقيده‌ام بر اين است كه بايد به آن بيشتر از همه چيز توجه‬ ‫كرد؛ چرا كه حوزه علميه اگر درست بشود‪ ،‬ايران درست‬ ‫مي‌شود‪ .‬و اگر ‪-‬خداي نخواسته‪ -‬در حوزه علميه فسادي‬ ‫به وجود آيد ‪-‬ولو در دراز مدت‪ -‬درسرتاسر ايران آن فساد‬ ‫پيدا مي‌شود و آنها كه هميشه در فكر بوده‌اند كه در حوزه‬ ‫علميه نفوذ كنند‪ ،‬به همين خاطر اس��ت‪ .‬نفوذ آنها‪ ،‬نفوذ‬ ‫ظاهري نيست كه معلوم باش��د فالن آقاي نفوذي است‪.‬‬ ‫چه بسا بيشتر از شما اظهار ديانت بكند‪ ،‬مع‌ذلك‪ ،‬در موقع‬ ‫خبرنامه‬ ‫‪16 - 21‬‬ ‫خروج از اوين‬ ‫دستجرديماند‬ ‫جدال با مرگ‬ ‫رابطه با آمريكا‬ ‫نقد و نظر‬ ‫‪22 - 31‬‬ ‫سالن تاريك و سرد‬ ‫دژ پنهان‬ ‫در نقد باستان‌گرايي و نژادگرايي‬ ‫مزيت هاي دموكراسي انجمني‬ ‫جهانجديد‬ ‫‪60-65‬‬ ‫از اصالح‌طلبي تا انقالبي‌گري‬ ‫الوفاق اصالح‌طلب است ما خط امامي‬ ‫بحرینی‌ها جز سقوط نظام آل‌خلیفه چیزی نمی‌خواهند‬ ‫هفته‌نامه سياسي‪ ،‬فرهنگي با رويكرد خبري‪ ،‬تحليلي‬ ‫صاحب امتياز و مدير مسئول‪ :‬مصطفي آجورلو‬ ‫عكس‪ :‬امير‌طاليي‬ ‫مثلث؛ هفته نامه‌اي خبري‪ ،‬تحليلي است كه سعي دارد روايتي منصفانه و عادالنه‬ ‫از واقعيت‌ها ارائه دهد‪ .‬نامش تمثيل و اشاره‌اي است به سه ضلع استقالل‪ ،‬آزادي و‬ ‫جمهوري اسالمي‪ .‬مرامش تقويت گفتمان انقالب اسالمي‪ ،‬چارچوبش اسالم‪ ،‬انقالب‪،‬‬ ‫امام و رهبري‪ ،‬آرمانش گس�ترش و سيادت اسالم‌‌خواهي در سراسر جهان و عزت‬ ‫مسلمانان‪ ،‬توسعه و پيشرفت ايران‌اسالمي و رفاه مردم شريف ايران و رونق گرفتن‬ ‫عدال�ت‪ .‬مرزش رواداري و تأليف قلوب اهالي انقالب و ايس�تادگي در برابر مقابالن‬ ‫گفتماني و عملي نظام و س�ياق و مشرب‌مان نجابت قلم و روزنامه‌نگاري مومنانه و‬ ‫تالشدرجهترونقگرفتنسنتگفت‌وگوميانفرهيختگانونخبگانكشوراست‪.‬‬ ‫اميدواريم كه در روايت‌مان صادق‪ ،‬بر مرام‌مان مستمر و دائم‪ ،‬بر چارچوب‌مان مستقر‪،‬‬ ‫بر آرمان‌مان مومن‪ ،‬بر مرزهايمان مراقب و هوشيار و بر سياق‌مان استوار بمانيم‪.‬‬ ‫مثلث‬ ‫سردبیر‪ :‬سعيد آجورلو‬ ‫شماره پيامك‪3000411711 :‬‬
‫مناسب كارش را انجام دهد‪ .‬اينها از مشكالت حوزه است‪.‬‬ ‫و قضيه تحصيل هم بايد به نحوي باش��د كه فقه س��نتي‬ ‫فراموش نش��ود‪ .‬و آن چيزي كه تا به حال اس�لام را نگه‬ ‫داشته است‪ ،‬همان فقه سنتي بوده است‪ .‬و همه همت‌ها‬ ‫بايد مصروف اين بش��ود كه فقه به همان وضعي كه بوده‬ ‫است‪ ،‬محفوظ باشد‪ .‬ممكن است اشخاصي بگويند كه بايد‬ ‫فقه تازه‌اي درست كرد كه اين آغاز هالكت حوزه است و‬ ‫روي آن بايد دقت بشود‪.‬‬ ‫البته من همه ش��ما آقايان را مي‌شناس��م و از شما به‬ ‫خاطر زحمتتان در اين امر‪ ،‬تشكر مي‌كنم‪ .‬ولي بايد خيلي‬ ‫متوجه باشيد‪ .‬در هر صورت‪ ،‬آن چيزي كه براي حوزه‌ها‬ ‫خطر است‪ ،‬اين است كه ما اين فقه را به نحوي كه به دست‬ ‫ما رس��يده است‪ ،‬به نسل آينده تحويل ندهيم‪ .‬بايد همان‬ ‫طور كه مباني اسالمي‪ ،‬مباني فقهي را تحويل داده‌اند‪ ،‬ما‬ ‫هم به آينده‌ها تحويل بدهيم كه اگ��ر اين افراد در آينده‬ ‫نتوانستند كار خودشان را انجام بدهند‪ ،‬تقصير ما نباشد‪.‬‬ ‫توجه به دروس اخالق در حوزه‬ ‫و ديگ��ر اينكه اخالق بايد در همه جا و در همه دروس‪،‬‬ ‫مورد توج��ه قرار گي��رد‪ .‬و اعتقادم بر اين اس��ت كه بايد‬ ‫هر كس حوزه درسي بزرگ يا كوچكي دارد‪ ،‬يكي دو دقيقه‬ ‫‪-‬مقدمتا يا موخرتا‪ -‬درس اخالق بگويد كه طالب با اخالق‬ ‫اس�لامي بار بيايند‪ .‬و اجماال من از شما مطمئنم كه شما‬ ‫خ��وب كار مي‌كنيد و نظرات درس��تي داريد‪ ،‬لكن در هر‬ ‫كاري اشتباهاتي هم هست‪ .‬گروه‌هاي مختلف به اين حوزه‬ ‫نظر دارند؛ چون در دراز م��دت مي‌توانند كارهايي كه ما‬ ‫مي‌كنيم به هم بزنند‪ .‬و اين كه شما در رابطه با سابقه افراد‬ ‫تحقيق مي‌كنيد كار خوبي است؛ چرا كه اگر كسي قبل از‬ ‫انقالب يا بعد از آن كجروي داشته است و االن مي‌گويد من‬ ‫توبه كرده‌ام‪ ،‬ممكن است اين توبه كردن مصلحتي باشد‪.‬‬ ‫بايد توجه داشت كه اين افراد‪ ،‬حوزه را فاسد نكنند‪ .‬و شما‬ ‫هميشه با حضرات مراجع و ساير بزرگان مشورت كنيد و‬ ‫از آنها نظر بخواهيد و من هم به شما دعا كنم‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫‪32 -47‬‬ ‫اجماع شود‪ ،‬می‌آیم‬ ‫خوئيني ها با هاشمي و خاتمي ميانه خوبي ندارد‬ ‫ائتالف اصولگرايان‬ ‫مدلي مناسب براي پيروزي‬ ‫بين‌الملل‬ ‫‪48-59‬‬ ‫دومين پيروزي‬ ‫اكثريتشكننده‬ ‫بن‌بستاستراتژیک‬ ‫در جست‌وجوي منافع‬ ‫ورزش‬ ‫‪74 -77‬‬ ‫‌تاوان سخت انتخاب آقاي مانوئل‬ ‫مانوئل دست بردار نيست‬ ‫شروع رویایی یحیی‬ ‫تحريريه‪:‬‬ ‫ي‬ ‫دبیر تحريريه و سياست‪ :‬مصطفي صادق ‬ ‫دبیر فرهنگ و اقتصاد‪ :‬عليرضا بهرامي‬ ‫دبیر جهان‌اسالم و دين‌وتاريخ‪ :‬مصطفي شوقي‬ ‫دبیر بين‌الملل‪‌:‬سعيده سادات فهري‬ ‫دبير ديدار‪ :‬افشين خماند‬ ‫دبير بازار‪ :‬مصطفي ميري ‬ ‫دبیر ورزش‪ :‬مهدي ربوشه‬ ‫دبیر خبرنامه‪ :‬علي حاجي‌ناصري‬ ‫اعضاي تحريريه و همکاران‪ :‬زهير توكلي ‪ -‬ش��اهين فتحيان ‪ -‬شاهده‌يوسفي‬ ‫ياس��ين سيف‌االس�لام ‪ -‬امي��د كرماني‌ه��ا ‪ -‬زه��ره ديان��ي ‪ -‬فاطمه‌ميرزايي‬ ‫ش��يما غفاري ‪ -‬فاطمه كريم خان ‪ -‬زهرا‌راد‪ -‬عاطفه كربالئي‪ -‬محمد تاجيك‬ ‫حسين غالمي‪ -‬فاطمه سيف‪ -‬حميدرضا نصيري‌نژاد‪ -‬مسعود نجفي‬ ‫دبيراجرايي‪ :‬سمانه مومني‬ ‫مدير فني و هنري‪ :‬نيما ملك‌نيازي‬ ‫گرافيك و صفحه‌آرايي‪ :‬فاطمه قنائي ‪ -‬علي آجورلو‬ ‫پردازش تصاوير و عكس‪ :‬هومن سليميان‪ -‬امير طاليي‪ -‬مهدي ابراهيمي‬ ‫و نيوشا ملك‌نيازي‬ ‫تصحيح‪ :‬ژيال شاكري ‪ -‬امير عزيزي‬ ‫حروفچيني‪ :‬داود حشمتي‬ ‫مدير مالي‪ :‬محمد پاليزدار‬ ‫سازمان آگهي‌ها‪ :‬مصطفي ميري‬ ‫بازرگاني و بازاريابي‪ :‬محمدعلي آجورلو‬ ‫امور اداري‪ :‬محمد سرخ‌خواه ‪ -‬محمد شكرالهي‬ ‫انفورماتيك‪ :‬شهرام زحمتي‬ ‫ناظر چاپ‪ :‬بابك اسكندرنيا‬ ‫با تشکر از‪ :‬دكتر اسماعيل تبار‪ -‬مهندس واعظي‪ -‬دكتر آيت‌اله ابراهيمي‬ ‫دكتر غالم‌حسن تقي نتاج ‪ -‬حسين زندي ‪ -‬احمد طاليي ‪ -‬مهندس بختياري‬ ‫مهندس صدوقي‪ -‬حسين مجاهدي ‪ -‬حاج‌آقاتوکلي ‪ -‬هادي انباردار‬ ‫سيد عارف علوي ‪ -‬رضا راستي ‪ -‬ابراهیم صفرلکی‪ -‬دکتر زارعیان‬ ‫عليرضا حسن‌زاده ‪ -‬محسن صاحبي‬ ‫سازمان آگهي‌ها‪ :‬تلفن‪0912 - 5169927 :‬‬ ‫چاپ‪ :‬هنر سرزمين سبز‬ ‫توزيع‪ :‬نامه امروز‬ ‫نشاني ‪ :‬تهران‪ ،‬خيابان شهيد بهشتي‪ ،‬خيابان پاكستان‪ ،‬كوچه دوازدهم‪،‬‬ ‫پالك ‪ ،24‬واحد ‪1‬‬ ‫تلفن ‪88171506-8 :‬‬
‫خبرنامه‬ ‫درخبرنامهاينهفته گزارشهاييدربارهآزاديمهديهاشميواكبرجوانفكراززندانوماجرايشايعاتپيرامون‬ ‫وزير بهداشت درج شده است‪.‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫خروج از اوين‬ ‫دستجردي ماند‬ ‫‪16‬‬
‫گزارش‬ ‫مهدي هاشمي و علي‌اكبر جوانفكر از زندان مرخص شدند‬ ‫آزادی مهدی با وثیقه ‪ 10‬میلیارد تومانی‬ ‫مه��دی هاش��می فرزن��د چه��ارم آی��ت‌اهلل‬ ‫هاشم ی‌رفس��نجانی یکشنبه ش��ب از زندان اوین آزاد شد‪.‬‬ ‫آزادی او پس از تکمیل تحقیقات انجام‌شده با تودیع وثیقه‬ ‫‪ ۱۰‬میلیارد تومانی همراه بود؛ وثیقه‌ای که مناس��ب با سند‬ ‫منزل متهم است و ارزش آن حدود ‪ 10‬میلیارد تومان برآورد‬ ‫شده اس��ت‪ .‬مهدی هاش��می که دو ماه پس از انتخابات‬ ‫ریاست‌جمهوری دهم در شهریور ماه ‪ ۸۸‬ته ران را به مقصد‬ ‫لندن ترک کرده بود دوم مهرماه امس��ال همراه با فاطمه و‬ ‫یاسر هاش��می از فرودگاه دبی به ای ران بازگشت و یک روز‬ ‫پس از ورود به ته ران خود را به دادستانی معرفی کرد‪ .‬برخی‬ ‫رسانه‌ها‪ ،‬علت بازگشت وی به ته ران را داشتن پرونده قضایی‬ ‫در خارج از کشور و احتمال دستگیری‌اش دانسته بودند‪.‬‬ ‫سیدمحمود علی زاده طباطبایی‪ ،‬وکیل مهدی هاشمی‬ ‫در گفت‌وگویی با خبرگزاری دولتی ایس��نا‪ ،‬ب��ا بیان اینکه‬ ‫مهدی هاش��می با صدور ق��رار وثیقه ‪ ۱۰‬میلی��ارد تومانی‬ ‫از س��وی بازپرس آزاد ش��ده‪ ،‬گفت‪« :‬س��ند ملک واقع در‬ ‫دزاش��یب متعلق به آیت‌اهلل هاشم ی‌رفسنجانی که در دهه‬ ‫‪ ۵۰‬یعنی قبل از انقالب خریداری ش��ده و بعدها به هشت‬ ‫واحد آپارتمانی ب رای فرزندان و بستگان ایشان تبدیل شد‪،‬‬ ‫به‌عنوان وثیقه نزد مقامات دادس��را تودیع شده است‪ ».‬به‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫آزادی دو چهره سیاسی از زندان اوین از مهمترین اخبار‬ ‫هفته گذشته بود‪ .‬مهدی هاشمی و عل ی‌اکبر جوانفکر البته‬ ‫گرایش‌های سیاسی متفاوتی دارند‪ ،‬یکی به لحاظ انتساب‬ ‫به آیت‌اهلل هاشم ی‌‌رفسنجانی مواضع اصالح‌طلبانه دارد و‬ ‫دیگری از نزدیکان محمود احمدی‌نژاد است‪ .‬این دو در عین‬ ‫حال به لحاظ موضع‌گیری‌های خود در انتقاد از اصولگرایان‬ ‫با یکدیگر اش��تراکاتی دارند‪ ،‬اما در فضای سیاس��ی فعلی‬ ‫نم ی‌توان آنها را در یک جبهه سیاسی قرار داد‪.‬‬ ‫گفته طباطبایی‪ ،‬مهدی هاش��می با این قرار آزاد ش��ده و‬ ‫این آزادی تا زمانی اس��ت که پرونده به دادگاه ارس��ال شود‬ ‫و دادگاه حکم قطعی صادر کن��د‪ .‬او در خصوص اتهاماتی‬ ‫که برخی س��ایت‌ها با تعداد مختلف به موکلش منتس��ب‬ ‫کرده‌اند‪ ،‬گفت‪« :‬هنوز کیفرخواس��ت صادر نشده تا ببینیم‬ ‫اتهامات مهدی هاشمی چیس��ت و من که وکیل او هستم‬ ‫هنوز از این اتهام��ات خبر ندارم‪ ».‬این در حالی اس��ت که‬ ‫ابوالمعال��ی‪ ،‬وکیل دیگ��ر مهدی هاش��می در گفت‌وگو با‬ ‫باش��گاه خبرنگاران‪ ،‬درباره جزئیات وثیقه‌ تحویل داده‌شده‬ ‫اظهار داش��ت‪« :‬می��زان وثیقه تعیی ن‌ش��ده ب��رای مهدی‬ ‫هاشمی ‪ 10‬میلیارد تومان بود که به دلیل عدم برخورداری‬ ‫از این می زان ملک‪ ،‬خانواده هاشمی ناگزیر شدند که هشت‬ ‫آپارتمان را به‌عنوان وثیقه مهدی به دادسرا معرفی کنند‪».‬‬ ‫وکیل مهدی هاشمی افزود‪« :‬حدود ساعت ‪ 13‬ظهر یکشنبه‬ ‫سندهای کارشناسی مالکیت تحویل دادسرای مقدس شد و‬ ‫بعد از ساعت ‪ 20‬مهدی هاشمی از زندان آزاد شد‪».‬‬ ‫اینه��ا هم��ه در حالی ب��ود که ق��رار بر این اس��ت‬ ‫کیفرخواس��ت مجرمیت مهدی هاش��می به‌زودی صادر و‬ ‫به دادگاه ارسال شود‪.‬‬ ‫دقایق��ی پس از انتش��ار خبر آزادی مهدی هاش��می‬ ‫عکس��ی از او در کنار پدرش آیت‌اهلل هاشم ی‌رفس��نجانی‬ ‫و مادرش عفت‌مرعشی منتشر ش��د که آزادی‌اش را تایید‬ ‫م ی‌کرد‪ .‬ساعاتی پیش از آزادی مهدی هاشمی خبرگزاری‬ ‫اصولگرای فارس به نقل از «یک منبع آگاه» نوش��ت‪« :‬از‬ ‫صبح شنبه فشار‌ب ی‌سابقه و س��نگینی ب رای آزادی مهدی‬ ‫آغاز شده است‪».‬‬ ‫این منبع آگاه عناوین اتهامی‌مهدی هاش��می را ‪13‬‬ ‫مورد اعالم و اب راز نگرانی کرده بود که به ثمر نشستن فشارها‬ ‫ب رای آزادی وی‪ ،‬ممکن اس��ت «باع��ث از بین رفتن برخی‬ ‫اسناد و مدارک مرتبط با پرونده وی شود‪».‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫خروج از اوين‬ ‫یک منبع آگاه دیگر نیز با س��ایت اصولگرای مشرق‬ ‫به گفت‌وگو نشس��ت و با اع�لام اینکه ‪ 13‬م��ورد اتهام در‬ ‫کیفرخواس��ت مهدی هاش��می آمده اس��ت‪ ،‬درباره موارد‬ ‫اتهامی‌وی چنین گفت‪« :‬اخالل در نظام اقتصادی کشور‪،‬‬ ‫جاسوس��ی‪ ،‬اختالس‪ ،‬تبانی در معامالت دولتی و اجتماع‪،‬‬ ‫تبانی و فعالی��ت تبلیغی علی��ه نظ��ام از مهمترین موارد‬ ‫اتهامی‌مهدی هاش��می اس��ت که به‌زودی کیفرخواست‬ ‫مجرمیت وی به دادگاه ارسال خواهد شد و تا زمان برگزاری‬ ‫دادگاه‪ ،‬او آزاد خواهد بود‪».‬‬ ‫البته غالمحسین محسن ی‌اژه‌ای‪ ،‬سخنگوی دستگاه‬ ‫قضا‪ ،‬اعالم کرده ک��ه در ارتباط با اتهام��ات مهدی‪ ،‬دو نفر‬ ‫از نزدیکانش بازداش��ت و تعداد دیگری از نزدیکان وی نیز‬ ‫ب رای تحقیقات فراخوانده ش��ده‌اند‪ .‬یک روز پس از آزادی‬ ‫مهدی‌هاش��می‪ ،‬محم��ود علیزاده‌طباطبای��ی‪ ،‬وکیل او‬ ‫اطالعات بیشتری را درباره نحوه آزادی او در اختیار روزنامه‬ ‫آرمان گذاش��ت‪ .‬او در خصوص روند قانونی سپردن وثیقه‬ ‫ب رای مهدی هاش��می این‌چنین به اظهارنظر پرداخت‪« :‬به‬ ‫خانواده آقای هاشمی اعالم کردند که مهدی بازجوی ی‌های‬ ‫مقدمات ی‌اش تمام شده اس��ت وب راي آزادي‌اش ‪ 10‬میلیارد‬ ‫تومان وثیقه تعیین کرده بودند‪ .‬آقای هاشمی در دزاشیب‬ ‫و در سال‏های قبل از انقالب یک منزل بزرگ خریده بودند‬ ‫و این خانه طی سال‏های ‪ 56‬و ‪ 57‬محل تشکیل جلسات‬ ‫انقالب ب��ود‪ .‬این خانه را بع��د از انقالب آقای هاش��می به‬ ‫فرزندانشان دادند که هر یک از آنها هم ب رای خود آپارتمانی‬ ‫در آن مجموعه س��اختند و مجموعا آنجا هش��ت دستگاه‬ ‫آپارتمان اس��ت‪ .‬ما س��ند این ملک را در اختیار کارشناس‬ ‫گذاشتیم و کارشناس هم آنجا را ارزیابی کرد و بعد هم سند‬ ‫آنجا را به بازپرس ارائه دادیم و بازپرس هم پذیرفت و سند را‬ ‫به‌عنوان وثیقه توقیف کرد و باالخره مهدی حدود ساعت ‪9‬‬ ‫و نیم شب شنبه آزاد شد‪».‬‬ ‫علیزاده‌طباطبایی درب��اره وثیقه مهدی هاش��می و‬ ‫تناسب آن با پرونده نیز لب به سخن گشود؛ آنجا که گفت‪:‬‬ ‫«واقعیت این است که این مبلغ وثیقه سنگین است‪ ،‬اما ما‬ ‫نخواس��تیم که دیگر اعتراض کنیم‪ .‬به‌ه ر‌حال تصمیم با‬ ‫دستگاه قضایی است و قرار وثیقه صادر شده قابل اعتراض‬ ‫نیست که بتوان به آن اعتراض کرد‪ .‬قراری که قابل اعتراض‬ ‫اس��ت قرار بازداشت اس��ت‪ .‬اینجا وظیفه بازپرس است که‬ ‫قرار وثیقه را متناس��ب با پرونده صادر کند‪ ».‬وکیل مهدی‬ ‫هاشمی در عین حال امکان بازگشت او به زندان را رد کرد‪:‬‬ ‫«امکان این مساله وجود ندارد‪ ،‬چون معموال قرار را تشدید‬ ‫نم ی‏کنند‪ .‬وقتی با قرار وثیقه متهمی‌آزاد م ی‏ش��ود دیگر‬ ‫دلیلی ب رای تشدید قرار از سوی دستگاه قضایی وجود ندارد‪.‬‬ ‫باید صبر کنیم تا کیفر خواس��ت ص��ادر و پرونده به دادگاه‬ ‫ارجاع داده ش��ود تا بعد از طی مراح��ل قانونی‪ ،‬حکم دادگاه‬ ‫تکلیف متهم را مشخص کند‪».‬‬ ‫او همچنی��ن از دی��دارش با مهدی هاش��می پس از‬ ‫آزادی او خبر داد و بازجوی ی‌ها از هاشمی را این‌گونه روایت‬ ‫کرد‪« :‬ایش��ان طی ‪ 85‬روز دوران بازداش��ت به‌طور کلی در‬ ‫سلول انف رادی بودند و بازجوی ی‏ها هم در شرایطی که آقای‬ ‫هاشمی در سلول انف رادی بودند انجام م ی‏شده است‪».‬‬ ‫واکنش‌ها به آزادی مهدی هاشمی‬ ‫آزادی مهدی هاش��می اما با واکنش‌ه��ای متفاوتی‬ ‫رو‌به‌رو شد‪.‬‬ ‫غالمحس��ین محس��ن ی‌اژه‌ای‪ ،‬س��خنگوی دستگاه‬ ‫قضایی در این خصوص گفت‪« :‬مهدی هاشمی در ساعات‬ ‫اولیه روز ‪3‬مهرماه بازداش��ت ش��د و یکش��نبه گذشته در‬ ‫ساعت‌های پایانی با قرار وثیقه ‪ 10‬میلیارد تومانی آزاد شد‪.‬‬ ‫مهدی هاش��می مجموعا ‪ 84‬روز در بازداشت موقت به‌سر‬ ‫برد و در حال حاضر قرار مجرمیت ب رای وی صادر ش��ده و‬ ‫‪17‬‬
‫خبرنامه‬ ‫به‌زودی کیفرخواست صادر م ی‌شود‪ .‬در صورتی که مشکلی‬ ‫در الیحه دفاعی پیش نیاید‪ ،‬پرونده به دادگاه رفته و دادگاه‬ ‫تعیین تکلیف نهایی م ی‌کند‪».‬‬ ‫دادستان کل کشور در بخشی دیگر از این نشست در‬ ‫پاسخ به سوالی درباره جزئیات اتهامات مهدی هاشمی هم‬ ‫گفت‪« :‬شما اصحاب رسانه م ی‌دانید که ب رای بیان جزئیات‬ ‫بیشتر ب ر‌اساس قانون معذور هستم‪».‬‬ ‫او همچنین درخصوص علت پایان بازداش��ت موقت‬ ‫مهدی هاش��می و تبدیل آن به قرار وثیق��ه گفت‪« ‌:‬زمانی‬ ‫متهم بازداشت موقت م ی‌شود که احتمال فرار یا تبانی وی‬ ‫با سایر متهمان باشد‪ .‬درباره این فرد بیم فرار وجود نداشت؛‬ ‫اما امکان م ی‌دادیم برخی اسناد و مدارک مربوط به اتهامات‬ ‫این فرد از بین برود‪ .‬ب رای رفع این بیم و نگرانی قرار بازداشت‬ ‫موقت این فرد به قرار وثیقه تبدیل شد و این فرد آزاد شد‪».‬‬ ‫اما جنجال ب رانگیزترین اظهارنظر‪ ،‬نطق حمید رسایی‬ ‫در جلسه علنی سه‌شنبه گذشته مجلس بود‪.‬‬ ‫او در این نطق چنین گفت‪« :‬ام‌الفس��ادی پس از دو‬ ‫دهه فساد و تباهی‪ ،‬نهایتا وقتی در حوادث فتنه ‪ 88‬نشان داد‬ ‫که تبدیل به یک غول مفسد شده است‪ ،‬با توصیه و مشورت‬ ‫بزرگترش از کش��ور گریخت‪ .‬آق��ازاده فراری وقت��ی بعد از‬ ‫سه‌سال اقامت در کشور روباه پیر‪ ،‬مورد همه نوع بهره‌برداری‬ ‫قرار گرفت‪ ،‬در آس��تانه دادگاهی که حاش��ی ه‌های اسناد آن‬ ‫در قالب چند ن��وار صوتی امروز در فضای مجازی منتش��ر‬ ‫م ی‌شود‪ ،‬باز با توصیه و س��فارش بزرگترش به داخل ای ران‬ ‫باز‌‌م ی‌گردد‪ ،‬چراکه پدر احس��اس م ی‌کند در س��رهم‌بندی‬ ‫پرونده پسر در درون کشور موفق‌تر خواهد بود‪».‬‬ ‫عضو جبهه پایداری با انتقاد صریح از دستگاه قضایی‪،‬‬ ‫انتش��ار فیلم زورگیری در خیابان‌ها را با این پرونده مرتبط‬ ‫دانست‪« :‬متاسفانه با تمام احترامی‌که ب رای دستگاه قضایی‬ ‫قائلم باید بگوی��م که انگار حدس پ��در نزدیک به واقعیت‬ ‫است‪ .‬او که پرونده‌های فساد اقتصادی‪ ،‬سیاسی‪ ،‬امنیتی و‬ ‫موارد دیگر را از سال‌های ریاست پدر بر امور اجرایی کشور‬ ‫در کارنامه خود داشت و همواره از مصونیت آهنین برخوردار‬ ‫بود‪ ،‬در فتنه س��ال ‪ 88‬با تمام قدرت مدیری��ت کودتای آن‬ ‫س��ال را به عهده گرفت و فقط در یک قلم اسناد به دست‬ ‫آمده از دانشگاه آزاد نشان م ی‌دهد که وی در روزهای بعد از‬ ‫انتخابات س��ال ‪ 88‬صدها میلیون تومان به اراذل و اوباش‬ ‫پرداخت کرده است تا برخی میادین ته ران‌‪ ،‬بانک‌ها و امکان‬ ‫عمومی را به آتش بکشند و ایجاد رعب و وحشت کنند‪».‬‬ ‫رسایی البته از فش��ارهای فراوان به دستگاه قضایی‬ ‫و مقاومت این قوه س��خن گفت و ماجرای بیماری مهدی‬ ‫هاشمی را سناریویی ب رای فرار از زندان دانست‪« :‬متاسفانه‬ ‫در حالی که ب ر‌اس��اس اطالعات موثق‪ ،‬هنوز تحقیقات در‬ ‫پرونده وی به اتمام نرس��یده و در حالی که برخی مرتبطان‬ ‫سفید در پرونده وی ـ که ب ر‌اساس ادعای مسئوالن قضایی‪،‬‬ ‫اطالعات مهمی‌از آنها به‌‌دست آمده ـ تازه بازداشت شده‌اند‪،‬‬ ‫اما با وثیقه‌ای که هیچ تناس��بی با جرم وی ندارد‪ ،‬نهایتا با‬ ‫فشارهای بسیار آزاد م ی‌شود و وکیل وی اعالم م ی‌کند که‬ ‫مهدی دیگر به زندان بازگردانده نم ی‌شود!»‬ ‫او با ای راد اتهاماتی دیگر به مهدی هاشمی خطاب به‬ ‫آیت‌اهلل آمل ی‌الریجانی گفت‪« :‬انتظار از دس��تگاه قضایی‪،‬‬ ‫مقابله با دانه‌‌درش��ت‌هایی مانند مهدی هاشمی است‪ ،‬این‬ ‫نکته همواره مورد تاکی��د رهبر معظم انق�لاب و از جمله‬ ‫مطالبات بحق مردم بوده است‪».‬‬ ‫ای��ن اظه��ارات رس��ایی ب��ا واکن��ش دفت��ر‬ ‫هاشم ی‌رفس��نجانی مواجه ش��د؛ ت��ا جایی که خواس��تار‬ ‫پاس��خگویی از‌تریبون مجلس به این اتهامات شد‪ .‬این در‬ ‫حالی بود که هیات رئیس��ه مجلس از ماج��رای این تقاضا‬ ‫اظهار‌ب ی‌اطالعی کرد‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫آزادی جوانفکر در آستانه شب یلدا‬ ‫در روزهای میانی هفته گذش��ته برخی س��ایت‌های‬ ‫‪18‬‬ ‫خبری‪ ،‬مطلبي را منتش��ر کردند که از درخواس��ت خانواده‬ ‫عل ی‌اکبر جوانفکر ب رای آزادی او حکایت داش��ت‪ .‬این خبر‬ ‫تا پایان هفته هر روز قوت بیش��تری م ی‌گرفت تا اینکه روز‬ ‫چهارش��نبه خبر درخواس��ت خانواده جوانفکر از دادستانی‬ ‫ته ران به‌طور رسمی منتشر شد‪.‬‬ ‫محمد جوانفکر‪ ،‬فرزند عل ی‌اکبر جوانفکر در گفت‌وگو‬ ‫با باش��گاه خبرنگاران‪ ،‬درباره اخبار منتش��ر ش��ده مبن ی‌بر‬ ‫مرخصی پدرش از زندان اظهار داشت‪« :‬درباره این موضوع‬ ‫و اخبار منتش��ر ش��ده در این‌باره هیچ اطالعی ندارم‪ ».‬وی‬ ‫خاط ر‌نشان کرد‪« :‬درخواس��ت مرخصی ب رای پدرم از سوی‬ ‫وکیل وی و خانواده به دادس��تان ته ران ارائه شده‪ ،‬اما اعالم‬ ‫کرده‌اند این موضوع در دس��ت بررسی اس��ت‪ ».‬خبرگزاری‬ ‫اصولگرای فارس «ب راس��اس اخبار موث��ق» اعالم کرد که‬ ‫دادستانی با این درخواست موافقت کرده و احتماال عل ی‌اکبر‬ ‫جوانفکر در آستانه شب یلدا از زندان اوین آزاد م ی‌شود‪.‬‬ ‫قهرمان شجاعی‪ ،‬وکیل جوانفکر هم گفت‪« :‬اعطای‬ ‫مرخصی به زندانی یک روال قانونی مشخص دارد و چنانچه‬ ‫خانواده زندانی درخواست ارائه دهند‪ ،‬دادستانی آن را بررسی‬ ‫م ی‌کنند‪ ».‬وی اف��زود‪« :‬در صورت موافقت دادس��تانی با‬ ‫تقاضای مرخصی‪ ،‬موضوع به اجرای احکام ارسال م ی‌شود تا‬ ‫مراحل آزادی زندانی به مدتی که درخواست یا موافقت شده‪،‬‬ ‫طی شود‪ ».‬وکیل جوانفکر خاط رنشان کرد‪« :‬شرایط اعطای‬ ‫مرخصی س��اده‌ترین کار است و با ش��رایط عفو که مراحل‬ ‫خاصی دارد‪ ،‬متفاوت است‪ .‬روند اداری اعطای مرخصی به‬ ‫زندانی تقریبا مانند اعطای مرخصی به یک کارمند است‪».‬‬ ‫عل ی‌اکبر جوانفکر‪ ،‬مشاور مطبوعاتی رئی س‌جمهوری‪،‬‬ ‫که در سمت سرپرست موسسه فرهنگی ‪ -‬مطبوعاتی ای ران‬ ‫و مدیرعامل خبرگزاری جمهوری اسالمی فعالیت م ی‌کرد‪،‬‬ ‫چهارش��نبه پنجم مهر امس��ال دقایقی پی��ش از آخرین‬ ‫س��خنرانی محمود احمدی‌نژاد در س��ازمان ملل از س��وی‬ ‫دادستانی استان ته ران بازداشت شده بود‪.‬‬ ‫دادگاه کیفری اس��تان ته ران ‪ 25‬آبان س��ال گذشته‪،‬‬ ‫جوانفکر را به تحمل شش ماه حبس تعزیری به اتهام نشر‬ ‫مطالب خالف موازین اس�لامی و شش ماه حبس تعزیری‬ ‫دیگر به اتهام انتشار مطالب خالف عفت عمومی محکوم‬ ‫کرده بود‪.‬‬ ‫این دادگاه مدیرعامل خبرگزاری جمهوری اس�لامی‬ ‫(ایرنا) را از هرگونه اشتغال و فعالیت مطبوعاتی در هر رده و‬ ‫سمتی اعم از دولتی یا خصوصی به مدت سه سال محروم‬ ‫کرده بود‪.‬‬ ‫روایت محسنی‌اژه‌ای از مرخصی جوانفکر‬ ‫این موضوع در نشست خبری هفته گذشته سخنگوی‬ ‫دستگاه قضا هم مطرح شد‪ .‬دادس��تان کل کشور هنگام ی‌‬ ‫که با سوال خبرنگار خبرگزاری ایرنا مبنی بر اینکه «گفته‬ ‫م ی‌شود آقای رئی س‌جمهور خطاب به رهبر معظم انقالب‬ ‫نامه‌ای نوش��تند و در آن خواس��ته‌اند تا آق��ای جوانفکر را‬ ‫ببخشند و ب ر‌اساس همین درخواست رهبر معظم انقالب‬ ‫نیز موافقت خ��ود را اعالم ک��رده و در نامه‌ای به دس��تگاه‌‬ ‫قضایی‪ ،‬این درخواس��ت را ابالغ کردند» مواجه شد‪ ،‬چنین‬ ‫گفت‪« :‬درباره درخواس��ت آقای رئی س‌جمهور باید از دفتر‬ ‫ایشان سوال بپرسید‪ .‬اما درباره بخشی که مربوط به موافقت‬ ‫رهبری بوده و گفتید ایشان نامه‌ای نوشتند‪ ،‬آن را هم باید از‬ ‫دفتر مقام معظم رهبری بپرسید‪».‬‬ ‫محسن ی‌اژه‌ای تصریح کرد‪« :‬اما آن بخشی که گفتید‬ ‫نامه‌ای به دستگاه قضایی رس��یده مبنی بر بخشوده شدن‬ ‫آقای جوانفکر باید بگویم چنین نامه‌ای به ما در دس��تگاه‬ ‫قضایی نرسیده است‪ ».‬دادستان کل کشور خاط رنشان کرد‪:‬‬ ‫«هیچ درخواستی ب رای مرخصی از سوی عل ی‌اکبر جوانفکر‬ ‫به دستگاه قضایی نرسیده و اگر این فرد درخواست مرخصی‬ ‫کند درخواست وی مورد رسیدگی قرار م ی‌گیرد‪g ».‬‬ ‫دستجردي ماند‬ ‫دولتي‌ها احتمال تغيير وزيربهداشت‬ ‫را رد كردند‬ ‫مرضیه وحی د‌دستجردی‪ ،‬وزیر بهداشت که اولین وزیر‬ ‫زن در تاریخ جمهوری اسالمی لقب گرفت‪ ،‬این روزها با شایعه‬ ‫برکناری خود روبه‌روست‪ .‬هرچند این ش��ایعه از سوی خانم‬ ‫وزیر و معاون اول رئی س‌جمهور تکذیب شده است‪ ،‬اما بازهم‬ ‫بس��یاری بر این اعتقادند که او قربانی بعدی تحوالت جدید‬ ‫کابینه خواهد بود؛ چه آنکه پیش از این نیز شایعات مبنی بر‬ ‫تغییر وزرای برکنار شده به واقعیت پیوست‪.‬‬ ‫ماجرا از کجا آغاز شد؟‬ ‫چندی پی��ش برخ��ی رس��انه‌ها اع�لام کردن��د که‬ ‫تصمیم‌گی ران اصل��ی دولت از فرهاد دانش��جو وزیر علوم و‬ ‫مرضیه وحی د‌دس��تجردی وزیر بهداشت خواس��ته‌اند فرهاد‬ ‫رهبر رئیس دانشگاه ته ران و باقر الریجانی رئیس دانشگاه‬ ‫علوم پزشکی ته ران را برکنار کنند‪ ،‬اما این دو از پذیرش این‬ ‫درخواست امتناع کرده‌اند و گفته‌اند تا پایان بر سر موضع خود‬ ‫خواهند ایستاد‪ .‬اگرچه انتظار م ی‌رفت هر دو وزیر مورد توجه‬ ‫ویژه خبرنگاران قرار گیرند‪ ،‬اما در ای��ن میان تمام نگاه‌ها به‬ ‫سوی خانم وزیر چرخید و بحث‌ها بر س��ر رفتن یا ماندن او‬ ‫باال گرفت‪.‬‬ ‫واکنش خانم وزیر‬ ‫مرضیه وحی د‌دس��تجردی اما در پاس��خ ب��ه این خبر‬ ‫واکنشی خاص نشان داد‪ .‬او گفت‪« :‬ش��ما خبرنگاران کار و‬ ‫زندگی ندارید؟!»‬ ‫وزیر بهداشت البته این را هم اضافه کرد که «هر آمدنی‬ ‫یک رفتنی دارد و همه ما دیر یا زود باید برویم‪ .‬مهم این است‬ ‫که آمدن و رفتن ما چه تاثیری در زندگی دیگران داشته باشد‪».‬‬ ‫معاون اول وارد می‌شود‬ ‫این ش��ایعه به قدری جدی ب��ود که پای مع��اون اول‬ ‫رئی س‌جمهور را هم به این ماجرا باز کرد‪ .‬محمد‌رضا رحیمی‌در‬ ‫حاشیه سیزدهمین جشنواره پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی‬ ‫شهید بهشتی در جمع خب رنگاران در پاسخ به وجود شایعاتی‬ ‫مبنی بر برکناری وزیر بهداشت گفت‪« :‬دولت همه را حمایت‬ ‫م ی‌کند ولی خانم وحی د‌دس��تجردی را ویژه حمایت م ی‌کند؛‬ ‫چون ایشان اولین وزیر خانمی‌است که وارد وزارتخانه شده و‬ ‫موفق عمل کرده و من نمره باالیی به ایشان م ی‌دهم‪ .‬ایشان‬ ‫و همکارانشان گام‌های اساسی در وزارت بهداشت برداشتند و‬ ‫یک بانوی مومن و غیرتمند هستند که وزارت بهداشت را به‬ ‫حرکت درآورده است‪».‬‬ ‫وی اضافه کرد‪« :‬دول��ت و رئی س‌جمهوری تالش خود‬ ‫را در حمایت از خانم دستجردی دریغ نخواهد کرد و نباید به‬ ‫شایعات توجه کرد‪ .‬خود من هنوز نیامده گفتند فالنی رفت در‬ ‫صورتی که من گفتم تا آقای احمدی‌نژاد هست من هستم و‬ ‫اکنون م ی‌گویم تا آقای احمدی‌نژاد هست خانم دستجردی‬ ‫هم هست‪».‬‬ ‫روزنامه دولت علیه دستجردی‬ ‫این اما پایان ماجرا نبود‪ .‬روزنامه ای ران ارگان رسمی دولت‬ ‫در گزارشی به انتقاد از عملکرد مرضیه وحید‌‌دستجردی‪ ،‬وزیر‬ ‫بهداشت پرداخت‪.‬‬ ‫ای ران در گزارش خود چنین نوشت‪« :‬این روزها عباراتی‬ ‫از زبان برخی مسئوالن در سطوح معاون وزیر شنیده م ی‌شود‬
‫واکنش بهارستانی‌ها‬ ‫این ش��ایعات حتی با واکنش نمایندگان مجلس هم‬ ‫مواجه شد‪ .‬آنها گویا از اخبار پشت‌پرده‌ای که دریافت م ی‌کنند‪،‬‬ ‫م ی‌دانستند که ش��ایعه برکناری وزیر بهداشت در حال وقوع‬ ‫است و از همین رو بود که به این شایعه واکنش نشان دادند‪.‬‬ ‫نادر قاض ی‌پور‪ ،‬نماینده ارومیه در جلسه یکشنبه گذشته‬ ‫مجلس در قالب بیان پیش��نهادی در جریان بررس��ی طرح‬ ‫اصالح ماده ‪ 53‬قانون ب رنامه پنجم توس��عه در صحن علنی‬ ‫مجلس اظهار داشت‪« :‬شنیده‌ایم م ی‌خواهند خانم‌دستجردی‬ ‫وزیر بهداش��ت را عوض کنند چرا‌که ظاه را وی گفته پول ارز‬ ‫مرجع را ب��رای واردات ل��وازم آرایش اختص��اص داده‌اند و ما‬ ‫نم ی‌گذاریم این اتفاق بیفتد‪».‬‬ ‫حسینعلی شهریاری‪ ،‬رئیس کمیسیون بهداشت اما در‬ ‫واکنشی ملایم‌تر عزل دستجردی را شایعه خواند و برکناری‬ ‫او را زمینه‌ساز بروز مشکل در حوزه درمان کشور دانست‪« :‬در‬ ‫این مقطع زمانی کنار رفتن هر یک از وزرا مخصوصا وزیری که‬ ‫در حوزه سالمت اشتغال دارد‪ ،‬مشکالت جدی را ب رای جامعه‬ ‫خبرنامه‬ ‫این روزنامه همچنین در بخشی از این گزارش به انتقاد‬ ‫صریح از خانم وزیر پرداخت؛ آنجا که نوشت‪« :‬به نظر م ی‌رسد‬ ‫آنچ��ه در زمینه اختص��اص ارز دارو و انجام مس��اعدت‌های‬ ‫الزم وظیفه دولت بوده‪ ،‬به درس��تی انجام شده و حال اینکه‬ ‫آیا هزینه‌کرد این ارز در جای خود به درس��تی انجام ش��ده یا‬ ‫نه‪ ،‬وظیفه‌ای اس��ت که نظارت بر آن برعهده مس��ئوالن و‬ ‫معاونان مربوطه در وزارت بهداش��ت اس��ت‪ .‬از سویی دیگر‪،‬‬ ‫بررسی دقی ق‌تر هجمه‌های وزارت بهداشت و درمان به‌عنوان‬ ‫بخش��ی از دولت به دولت‪ ،‬نش��ان از آن دارد ک��ه خانم وزیر‬ ‫به‌عنوان نخس��تین وزیر زن در دولت احمدی‌ن��ژاد به جای‬ ‫وفاداری به اعتماد رئی س‌جمهور‪ ،‬در مسیری افتاده است که به‬ ‫نظر م ی‌رسد معاونان و مشاورانش ب رای او هموار م ی‌کنند‪».‬‬ ‫وزیر بهداشت اما سه‌شنبه گذش��ته بار دیگر برکناری‬ ‫خود را تکذیب کرد‪ .‬مرضیه وحی د‌دستجردی در حاشیه اولین‬ ‫جش��نواره کارآفرینان تولید و تجارت دندانپزش��کی ای ران در‬ ‫واکنش به ش��ایعات برکناری‌اش از وزارت بهداش��ت‪ ،‬اظهار‬ ‫داش��ت‪« :‬به هی چ‌وجه نگرانی از رفتن ن��دارم و تا زمانی که‬ ‫هستم‪ ،‬دغدغه‌ام سالمت مردم است‪».‬‬ ‫به‌وجود خواهد آورد و قطعا این تصمیم حتی اگر شایعه‬ ‫هم باشد مردم را نگران خواهد کرد‪».‬‬ ‫نماینده زاه��دان در مجلس در نطق میان‌دس��تور‬ ‫خود با اش��اره به ش��ایعاتی مبن��ی بر برکن��اری مرضیه‬ ‫وحی د‌دستجردی‪ ،‬وزیر بهداش��ت و درمان پزشکی اظهار‬ ‫داشت‪« :‬مطالبی که خبرگزاری‌ها مطرح کردند شایعه است‬ ‫چرا که یکی از افتخارات دولت محمود احمدی‌نژاد انتصاب‬ ‫یک وزیر زن در کابینه بود و شاید یکی از موفق‌ترین وزرای‬ ‫کابینه این دولت نیز دستجردی باشد‪».‬‬ ‫وی در ادامه افزود‪« :‬رئی س‌جمهور بارها مس��ائلی‬ ‫را مطرح کرده که نشان داد دس��تجردی توجه ویژه‌ای به‬ ‫حوزه س�لامت دارد‪ .‬زمانی که رئی س‌جمهور بودجه را به‬ ‫مجلس آورد اظهار‌داشت باید پزش��ک خانواده را دو ساله‬ ‫اجرا کنیم و مشکالت حوزه سالمت را کاهش دهیم یا به‬ ‫اعتباراتی که در حوزه سالمت در نظر گرفته بودند توجه‬ ‫ویژه‌ای داشتند‪».‬‬ ‫او با بی��ان اینکه ‪ 50‬درصد جامعه را زنان تش��کیل‬ ‫م ی‌دهند‪ ،‬اظهار داشت‪« :‬دولت قطعا کاری نم ی‌کند که‬ ‫اولین وزی��ر زن کابینه دولت دهم از وزارت برکنار ش��ود‪،‬‬ ‫چرا که این اتفاق کارنامه ناموفق��ی در دولت احمدی‌نژاد‬ ‫خواهد شد‪».‬‬ ‫ش��هریاری با بیان اینک��ه در این مقطع حس��اس‬ ‫نمایندگان از استیضاح صرفنظر م ی‌کنند‪ ،‬اظهار داشت‪:‬‬ ‫«در این مقطع زمانی کنار رفتن هر یک از وزرا مخصوصا‬ ‫وزیری که در حوزه سالمت اشتغال دارد مشکالت جدی را‬ ‫ب رای جامعه به وجود خواهد آورد و قطعا این تصمیم حتی‬ ‫اگر شایعه هم باشد مردم را نگران خواهد کرد‪».‬‬ ‫وی در ادام��ه با اش��اره به اظه��ارات رئی س‌جمهور‬ ‫که بارها عنوان کرده اس��ت «تنها م��رد کابینه ما خانم‬ ‫دستجردی اس��ت» اظهار داش��ت‪« :‬قطعا احمدی‌نژاد‪،‬‬ ‫دس��تجردی را حفظ م ی‌کند و با مسئوالن بانک مرکزی‬ ‫و کسانی که ارزی ب رای دارو تخصیص ندادند و معاونت‬ ‫نظارت و راهبردی رئی س‌جمهور که بودجه حوزه سالمت‬ ‫را کاهش داده برخورد خواهد کرد‪ ،‬امیدواریم این ش��ایعه‬ ‫صحت نداش��ته باش��د و وزیر با قوت به کار خ��ود ادامه‬ ‫دهد‪g ».‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫که نه فقط چندان شایس��ته جایگاه و مسندی که در آن قرار‬ ‫دارند نیست‪ ،‬بلکه در کل بیان آنها باتوجه به آنچه ادب حکم‬ ‫م ی‌کند از سوی هیچکس پذیرفته شده‪ ،‬نخواهد بود‪ .‬شاهد‬ ‫آن صحبتی است که معاون وزیر بهداشت و درمان و رئیس‬ ‫سازمان غذا و دارو در انتقاد بر آنچه اختصاص نیافتن ارز دارو‬ ‫عنوان م ی‌کرده گفته است و از عبارت واردات «…بیل» به‬ ‫جای دارو استفاده کرده است‪ .‬البته جدای استفاده از این ادبیات‬ ‫ی چون «اعتراض وزارت بهداشت به‬ ‫ب رای طرح موضوع مهم ‌‬ ‫نحوه اختصاص ارز دارو»‪ ،‬مساله اساس ی‌تر محل‌های دیگری‬ ‫اس��ت که ارز دارو به آن اختصاص یافته اس��ت‪ .‬از آن جمله‬ ‫ب راساس آنچه از سوی احمد ش��یبانی‪ ،‬رئیس سازمان غذا و‬ ‫دارو عنوان شده به جای اختصاص ارز به دارو به غذای سگ‪،‬‬ ‫زین‌اسب و… بیل و لوازم‌آرایشی ارز داده‌اند‪ .‬قبل از هر چیز‬ ‫بر آن شدیم تا تحقیقی درباره چگونگی اختصاص ارز انجام‬ ‫دهیم‪ .‬آنچه مسلم ش��د این بود که به گفته صمد کریمی‪،‬‬ ‫سخنگوی مرکز مبادالت ارزی ‪ ۱/۴‬میلیارد دالر ارز دارویی از‬ ‫ابتدای سال تا ‪ ۲۲‬آذر به نرخ مرجع پرداخت شده و از ‪ ۱۵‬آبان تا‬ ‫‪ ۲۲‬آذر هم رقم پرداختی به دارو و اقالم دارویی ‪ ۴۰‬درصد رشد‬ ‫داشته است‪ .‬البته همین یک میلیارد و ‪ ۴۰۰‬میلیون دالری که‬ ‫به گفته کریمی‌ب رای واردات اق�لام دارویی اختصاص یافته‪،‬‬ ‫همان رقمی‌است که هفته گذشته مرضیه وحی د‌دستجردی‪،‬‬ ‫وزیر بهداشت و درمان هم به آن اشاره کرده و گفته بود که از‬ ‫شهریور‌ماه امس��ال بانک مرکزی یک میلیارد دالر ارز مرجع‬ ‫ب رای تامی��ن دارو و ملزومات پزش��کی به وزارت بهداش��ت‬ ‫اختصاص داده و عالوه بر آن از این مهم اظهار خرسندی کرده‬ ‫بود‪ ،‬که با همکاری بانک مرکزی قبل از اینکه‌ترخیص بار آنها‬ ‫در گمرک به ارز مبادله‌ای برسد‪ ۷۰ ،‬میلیون دالر دارو‪ ،‬تجهی زات‬ ‫و ملزومات پزشکی آنها از گمرک‌ترخیص شده است و حال‬ ‫جای این س��وال م ی‌ماند که «خانم وزیر! چگونه م ی‌شود در‬ ‫مدت یک هفته‪ ،‬ارزی که گفتید ب رای تامین دارو و ملزومات‬ ‫پزش��کی دریافت کردید و ‪ ۷۰‬میلیون دالر ارزی که داروها و‬ ‫تجهی زات خ��ود را از گمرک‌ترخیص کرده‌ای��د‪ ،‬یکباره ب رای‬ ‫خرید زین‌اسب رفته است یا به گفته معاونتان صرف اموری‬ ‫چون واردات غذای سگ و… بیل شده است؟!» غذای سگ‬ ‫یا غذای حیواناتی که ما را مجبور کرد به‌سراغ مراکز فروش و‬ ‫نگهداری حیوانات اهلی و تامین غذای آنها برویم و در نهایت‬ ‫با پیگیری از چند مرجع معتبر مهر تاییدی بر این مهم بزنیم‬ ‫که «اساس��ا واردات این محصوالت یعنی غذای حیوانات به‬ ‫کشور ممنوع است و هر آنچه وارد م ی‌شود به نوعی از مبادی‬ ‫غیررسمی است»‪.‬‬ ‫ای ران با طرح س��واالتی همچون «ب رای محصوالتی‬ ‫که واردات آن غی ر‌رسمی است‪ ،‬چگونه ارزی اختصاص یافته‬ ‫است؟» و «مگر ما در کشور چه می زان اسب و پرورش اسب‬ ‫و غیره داریم که مبلغ هنگفت ارز دارو ب رای واردات زین‌اسب‬ ‫رفته باشد؟» از وزیر بهداشت و معاون وی در ادامه نوشت‪« :‬در‬ ‫نگاهی گذرا به فهرست واردات کاالها به کشور در هفت ماهه‬ ‫سال جاری‪ ،‬هیچ رد‌پایی از زین اسب‪ ،‬غذای سگ‪ ،‬بیل و امثال‬ ‫آن دیده نم ی‌ش��ود‪ .‬در جزئیات فهرس��ت واردات از کودهای‬ ‫حیوانی‪ ،‬گوش��ت مرغ و خروس‪ ،‬روغن خام‪ ،‬ش��یره کائوچو‪،‬‬ ‫خمیر چوب و کاغذ روزنامه دیده م ی‌ش��ود تا ماش��ی ن‌های‬ ‫چاپ‪ ،‬قطع��ات مین ی‌ب��وس و اتوبوس‪ ،‬لوله‌ه��ای حفاری‪،‬‬ ‫لودرهای مستعمل‪ ،‬دوربی ن‌های تلویزیونی‪ ،‬واحدهای حافظه‬ ‫ماشی ن‌های خودکار داده‌پرداز‪ ،‬تایر بادی‪ ،‬ماشی ن‌های چاپ و‬ ‫حتی «بی ل‌های مکانیکی» نو با قدرت ‪ ۱۵۵‬اسب بخار و در‬ ‫کنار آن واردات داروهای خرده‌فروشی که تولید داخل ندارند و‬ ‫مکمل‌های غذایی دارویی‪ ،‬شی ر‌خشک صنعتی و مواد اولیه‬ ‫دارویی هم دیده م ی‌شود‪ ».‬بر این اساس و باتوجه به آنچه از‬ ‫سوی مینو کیان ی‌راد‪ ،‬معاون ارزی بانک مرکزی عنوان شده‬ ‫رقم بانک مرکزی یعنی اختصاص ‪ ۱/۴‬میلیارد دالر ارز دارو از‬ ‫ابتدای سال تاکنون صحیح است‪».‬‬ ‫‪19‬‬
‫چهره‌ها‬ ‫عكس‌هاي خبري‬ ‫وزير سابق‬ ‫ارتباطات در كنار علي اكبر واليتي‬ ‫جدال با مرگ‬ ‫جالل طالبانی‬ ‫هفته گذشته منابع ع راقی اعالم کردند جالل طالبانی‪،‬‬ ‫رئی س‌جمهور این کشور به علت ایجاد لخته خود در مغز به‬ ‫کما رفته و در بیمارستان بس��تری است؛ خبری که ساعاتی‬ ‫بعد منجر به بروز شایعه مرگ وی در رس��انه‌ها شد‪ .‬این در‬ ‫حالی بود که هیرو اب راهیم‌احمد‪ ،‬همسر جالل طالبانی اعالم‬ ‫سخنراني غالمعلي حدادعادل‬ ‫در كرمان‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫ششمينسالگردربايش‬ ‫سردارعسگري‬ ‫تكذيب شرط شيخ‬ ‫علي‌اكبر ناطق‌نوری‬ ‫در پی درج برخی تحلی ل‌ها و اخبار در برخی رس��انه‌ها‬ ‫مبنی بر اعالم شرط رفع حصر از موسوی و کروبی از سوی‬ ‫ناطق‌نوری ب��رای حض��ور در انتخابات ریاس��ت‌جمهوری‪،‬‬ ‫مسئول دفتر وی شرط اعالم ش��ده را به‌شدت تکذیب کرده‬ ‫است‪ .‬مسئول دفتر وی گفته است‪« :‬جناب آقای ناطق‌نوری‬ ‫در این رابطه هیچ صحبتی انجام نداده و جمله نقل شده از‬ ‫اساس نادرست است‪ ».‬وی همچنین در مورد کاندیداتوری‬ ‫ناطق‌نوری اظهار داش��ته‪« :‬از ماه‌ها پیش مراجعات مکرری‬ ‫تقاضا از دولت‬ ‫غالمرضامصباحی‌مقدم‬ ‫غالمرضا مصباح ی‌مقدم‪ ،‬رئیس کمیس��یون برنامه و‬ ‫بودجه مجلس شورای اسالمی با بیان اینکه تصمیم مجلس‬ ‫ب رای متوقف کردن اجرای مرحله دوم هدفمندی یارانه‌ها تلخ‬ ‫و از روی ناچاری بود‪ ،‬از دولت خواس��ته شایعات یارانه نقدی‬ ‫جدید و اجرای مرحل��ه دوم هدفمندی یارانه‌ها را بهش��دت‬ ‫تکذیب کند‪ .‬وی طی سخنانی در نهاد ریاست‌جمهوری به‬ ‫ش��جاعت رئی س‌جمهور در اجرای هدفمندی یارانه‌ها اشاره‬ ‫کرده و آن را ستودنی خوانده‪ ،‬اما گفته است‪« :‬پرداخت‌های‬ ‫نقدی دو‌ب رابر پی ش‌بینی ما از درآم��د اصالح قیمت‌ها بوده‬ ‫حضورمحمدعلينجفيدر‬ ‫جلسه شوراي شهر پس از‬ ‫عارضهقلبي‬ ‫رابطه با آمريكا‬ ‫علی‌اکبر صالحی‬ ‫عل ی‌اکبر صالح��ی‪ ،‬وزیر ام��ور خارجه پ��س از آنکه‬ ‫مذاکرات موردی با ایاالت‌متحده آمریکا را بال‌مانع دانسته بود‬ ‫در هفته گذش��ته رفتار آمریکا را دوگانه دانسته و اعالم کرده‬ ‫تا آمریکای ی‌ها اینگونه هستند نم ی‌توان به مذاکره اندیشید‪.‬‬ ‫وی به خبرنگاران گفته است‪« :‬همکاران اینجانب به‌صورت‬ ‫ی و رفتار عملی آمریکا را رصد‬ ‫دقیق و مستمر مواضع اعالم ‌‬ ‫م ی‌کنند‪ ،‬ول��ی تاکنون تغییری در سیاس��ت‌های خصمانه‬ ‫آمریکا علیه ملت ای ران مش��اهده نش��ده اس��ت‪ .‬مقامات و‬ ‫دولت‌ه��ای مختلف در آمری��کا معموال برخ�لاف مواضع‬ ‫‪20‬‬
‫یعنی پی ش‌بینی ما ‪ 27‬هزار میلیارد تومان ب رای یکسال بود‬ ‫و آنچه اتفاق افتاد ‪ 29‬هزار میلیارد تومان بود‪ ،‬اما آنچه ب رای‬ ‫یارانه‌ها پرداخت شد در خصوص ‪ 60‬هزار میلیارد تومان بود‪».‬‬ ‫وی ادامه داده‪« :‬س��هم تولید ‪ 13‬هزار میلیارد تومان بود که‬ ‫متاسفانه چیزی ب رای تولید باقی نماند در حالیکه دوستان‬ ‫ما در س��ازمان هدفمندی و وزیر اقتصاد م ی‌گویند ما یارانه‬ ‫انرژی به تولید دادیم‪ ،‬در حالیکه قان��ون م ی‌گفت از محل‬ ‫درآمد حاصل از اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها باش��د و تا‬ ‫جایی که من خبر دارم این یارانه انرژی از آن محل پرداخت‬ ‫نشده است‪».‬‬ ‫مصباح ی‌مقدم در س��ال‪ 1330‬متولد شده و از اعضای‬ ‫جامع��ه روحانی��ت مب��ارز اس��ت‪ .‬وی در طول س��ال‌های‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری محم��ود احمدی‌نژاد از منتق��دان اصلی‬ ‫وی در جریان اصولگرایی بوده اس��ت‪ .‬از جمله پس از آنکه‬ ‫احمدی‌نژاد در تلویزیون در سال گذش��ته‪ ،‬اعالم کرد معلوم‬ ‫نیست نمایندگان اقتصاددان مجلس از کجا مدرک گرفته‌اند‪،‬‬ ‫غالمرضا مصباح ی‌مقدم در صحن علنی مجلس پاسخ او را‬ ‫داد‪ .‬وی در نطق پیش از دستور خود گفت‪« :‬بیش از ‪ 35‬سال‬ ‫است که در زمینه اقتصاد تحصیل و تدریس کرده‌ام و با حکم‬ ‫وزارت علوم استادیار رسمی دانشگاه امام صادق(ع) هستم و‬ ‫در شش دانشگاه دیگر (ته ران‪ ،‬عالمه‪ ،‬شهی د‌بهشتی‪ ،‬آزاد و‪)...‬‬ ‫تدریس م ی‌کنم‪ .‬هشت کتاب اقتصادی نوشته‌ام و راهنمایی‬ ‫‪ 60‬پایان‌نامه دکترا را بر عهده داشته‌ام و حتی استاد راهنمای‬ ‫بسیاری از وزرا و مشاوران شما بوده‌ام‪ ».‬وی با اشاره به اینکه‬ ‫شاگرد آیت‌اهلل وحی د‌خ راسانی بوده‪ ،‬یادآور شد که اجتهادش‬ ‫از سوی شورای نگهبان تایید شده است‪g .‬‬ ‫ی خود عمل م ی‌کنند‪ .‬تمجید آنها از مس��اعدت‌های‬ ‫اعالم ‌‬ ‫جمهوری اسالمی ای ران به استق رار یک دولت ملی و مردم ی‌‬ ‫در افغانستان از یکسو و قرار دادن ای ران در محور به اصطالح‬ ‫شرارت از سوی دیگر‪ ،‬صرفا یکی از نمونه‌ها و مصادیق این‬ ‫دوگانگی مواضع و اقدامات دولت آمریکاست‪ ».‬وی همچنین‬ ‫تصریح کرده‪« :‬ما به تجرب��ه دریافته‌ایم ک��ه نم ی‌توان به‬ ‫گفته‌های این یا آن مقام آمریکایی اعتماد کرد بلکه معتقدیم‬ ‫سیاست آمریکا را باید ب ر‌اس��اس رفتار عملی دولت آمریکا‬ ‫مورد قضاوت قرار داد‪ .‬حتی اگر در این ادعای اخیر صادق هم‬ ‫باشند که به‌شدت محل‌تردید است‪ ،‬این پیشنهاد با رفتار آنها‬ ‫هیچ‌گونه تناسبی ندارد‪».‬‬ ‫صالحی س��ال ‪ ۱۳۲۸‬در کرب�لا متولد ش��ده و دارای‬ ‫تحصیالت در حوزه مهندسی مکانیک است‪ .‬او همچنین‬ ‫دانشیار دانشگاه صنعتی ش��ریف است و دو دوره رئیس این‬ ‫دانش��گاه بوده‌‪ .‬وی از س��ال ‪ ۱۹۹۷‬تا ‪ ۲۰۰۵‬نماینده ای ران در‬ ‫آژانس بی ن‌الملل��ی انرژی اتمی‌بود و بین س��ال‌های ‪۲۰۰۷‬‬ ‫ت��ا ‪ ،۲۰۰۹‬معاونت دبیرکل س��ازمان کنف رانس اس�لامی را‬ ‫ب ر‌عهده داشت‪ .‬سپس رئیس سازمان انرژی اتمی‌ای ران شد‬ ‫و تا سال ‪ 1389‬که به‌عنوان وزیر امور خارجه انتخاب شد‪ ،‬در‬ ‫این سمت بود‪ .‬پس از برکناری جنجالی منوچهر متکی که‬ ‫در سفر دیپلماتیک به سر م ی‌برد‪ ،‬آذرماه ‪ ،۱۳۸۹‬صالحی با‬ ‫حفظ سمت ریاست سازمان انرژی اتم ی‌ به‌عنوان سرپرست‬ ‫وزارت امور خارجه ای ران نیز منصوب شد‪ .‬او در تاریخ ‪ ۳‬بهمن‬ ‫‪ ۱۳۸۹‬به‌عنوان وزیر پیشنهادی امور خارجه به مجلس شورای‬ ‫اسالمی معرفی ش��د و در دهم بهمن از مجلس رای اعتماد‬ ‫گرفت و وزیر امور خارجه شد‪g .‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫ب رای دعوت از آقای ناطق‌نوری ب رای کاندیداتوری به ایشان‬ ‫صورت گرفته‪ ،‬اما آقای ناطق‌نوری همچنان معتقد است که‬ ‫ب رای حضور در انتخابات به‌عنوان کاندیدا احساس تکلیف‬ ‫نم ی‌کند‪».‬‬ ‫عل ی‌اکبر جمش��یدی معروف ب��ه ناطق‌ ن��وری‪‌،‬زاده‬ ‫تی ر‌ماه‪ ۱۳۲۳‬در نور مازندران و از جمله چهره‌های ش��ناخته‬ ‫شده در جریان انقالب اسالمی است‪ .‬وی اکنون رئی س‌دفتر‬ ‫بازرسی مقام‌معظم رهبری اس��ت‪ .‬ناطق‌نوری در دوره‌های‬ ‫اول‪ ،‬سوم‪ ،‬چهارم و پنجم نماینده و دوره‌های چهارم و پنجم‬ ‫رئیس مجلس ش��ورای اس�لامی ب��وده و هم‌اکنون عضو‬ ‫مجمع تشخیص مصلحت نظام اس��ت‪ .‬او در انتخابات دور‬ ‫هفتم ریاست‌جمهوری کاندیدای جناح راست بود که با بیش‬ ‫از ‪ ۷‬میلیون رای در مقابل بیش از ‪ ۲۰‬میلیون مغلوب محمد‬ ‫خاتمی شد‪ .‬از اقدامات ش��ایان ذکر او در این انتخابات دادن‬ ‫پیام تبریک قبل از اعالم نتیجه نهایی به محمد خاتمی بود‪.‬‬ ‫او بعد از این انتخابات با پیشنهاد اصولگرایان ریاست شورای‬ ‫هماهنگی نیروهای انقالب اسالمی را بر عهده گرفت‪ .‬وی‬ ‫همچنین در سال ‪ ۱۳۷۷‬با ابتکار خود اجالس بی ن‌المجالس‬ ‫کش��ور‌های اس�لامی را تاس��یس کرد و هم‌اکنون ریاست‬ ‫اتحادیه تاسیس بی ن‌المجالس را ب ر‌عهده دارد و هر دو سال‬ ‫یکبار به همراه رئیس مجلس به این اج�لاس م ی‌رود و از‬ ‫سخنرانان اصلی این اجالس به حساب م ی‌آید‪g .‬‬ ‫مسائل‬ ‫اقتصادي‬ ‫كشور آلمان‬ ‫روي جلد‬ ‫اشپيگل رفته‬ ‫است‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫کرده وضعیت سالمتی وی هم‌اکنون رو به بهبود است و با‬ ‫توکل به خدا و تالش‌های تیم پزشکی‪ ،‬هم‌اکنون وضعیت‬ ‫جسمی‌ایشان بهتر از چند ساعت اولیه بیماری است‪ .‬رئیس‬ ‫‌دفتر اتحادیه میهنی کردستان ع راق نیز گفته است که تمام‬ ‫اعضای اصلی بدن آقای طالبانی همچ��ون قلب‪ ،‬مغز‪ ،‬ریه‬ ‫و کلیه کار م ی‌کند و سالمتی ایشان رو به بهبودی است‪.‬‬ ‫طالبان��ی در تابس��تان ‪ ۱۹۳۳‬در روس��تای کلکان در‬ ‫دامنه کوه کوس��رت در یک خانواده مذهبی ب��ه دنیا آمد و‬ ‫دوران کودکی خود را در همان روس��تا سپری کرد‪ .‬طالبانی‬ ‫از لحاظ حضور در منازعات بی��ن کردها‪-‬ع راق ی‌ها‪ ،‬رکوردی‬ ‫دس��ت‌نیافتنی دارد‪ .‬در س��ال ‪ ۱۹۴۶‬و در س��ن ‪ ۱۳‬سالگی‪،‬‬ ‫انجمن مخفی دانش‌آموزان کرد را تش��کیل داد و مبارزه او‬ ‫تا س��قوط صدام در ‪ 2003‬میالدی ادامه یافت‪ .‬وی در ‪۱۹۵۱‬‬ ‫زمانی که بیش از ‪ ۱۸‬س��ال نداش��ت به‌عنوان عضو کمیته‬ ‫مرکزی حزب انتخاب ش��د‪ .‬بعد از تجزیه ح��زب دموکرات‬ ‫کردس��تان (‪ ،)KDP‬طالبانی عضو گروهی ب��ه نام دفتر‬ ‫سیاس��ی بود که از مال‌مصطف��ی بارزانی جدا ش��ده بودند‪.‬‬ ‫شکست و فروپاش��ی نهضت‌کردها در س��ال ‪ ۱۹۷۵‬بحران‬ ‫عمیقی ب رای کردس��تان به همراه داش��ت‪ .‬ح��زب میهنی‬ ‫کردستان ع راق (‪ )PUK‬دو ماه بعد از این فروپاشی با هدف‬ ‫بازسازی‪ ،‬جهت دادن به حرکت و مقاومت کردها و ساماندهی‬ ‫جامعه کرد به ش��یوه‌های مدرن و دموکراتیک‪ ،‬به‌وس��یله‬ ‫طالبانی و تعدادی از روشنفکران کرد پایه‌گذاری شد؛ حزبی‬ ‫که تا به امروز نیز به حیات خود ادامه داده است‪g .‬‬ ‫تايم در اين‬ ‫شماره به‬ ‫نگراني آينده‬ ‫كودكان‬ ‫پرداخته‬ ‫است‬ ‫جنگ در‬ ‫نيوزويك‬ ‫لوپوئن مسائل‬ ‫داخلي فرانسه‬ ‫را بررسي‬ ‫كرده است‬ ‫‪21‬‬
‫نقد و نظر‬ ‫عك��س مرب��وط ب��ه‬ ‫تجم��ع اعت راض‌آميز‬ ‫به وضعيت سينماي‬ ‫كشور است‬ ‫نـقدونظر‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫سالن تاريك و سرد‬ ‫سينماي ايران به كجا مي‌رود؟‬ ‫فرشاد مهدی‌پور‪/‬كارشناس رسانه‬ ‫سینما مس��اله دیروز و امروز و یحتمل فردای ماست؛‬ ‫به‌گواهی تاری��خ و وقایع یک س��ده اخی��ر‪ .‬از همان زمان‬ ‫ساخته‌ش��دن «آبی و رابی» و بس��یار پیش از آن‪ ،‬تا همین‬ ‫روزها و روزگار‪ .‬چرا؟ چون سینما‪ ،‬نشانه اصلی و اصیل تجدد‬ ‫بود در زمین س��نت و هرجا که م ی‌رفت با خود مد و توهم‌‬ ‫ترقی و منورالفکری را نیز م ی‌برد و همین پیشگامی‌بود که‬ ‫در جایی مانند س��رزمین هندوها‪ ،‬بزرگ‌ترین ش��بکه فیلم‬ ‫و سینما‌داری‌شرقی متولد م ی‌ش��ود و مردمانش نان ب رای‬ ‫خوردن و لباس ب رای پوش��یدن ندارند‪ ‌،‬اما از س��ینما رفتن‬ ‫صرف‌نظر نم ی‌کنند‪.‬‬ ‫همین سینما در کش��اکش انقالب اسالمی نیز‪ ‌،‬یک‬ ‫بخش‌ محوری ماجرا بود؛ آتش زدن س��ینما رکس آبادان از‬ ‫جمله آن وقایعی ب��ود که موتور حرکت انقالب را س��ریع‌تر‬ ‫کرد و پرشورتر و اساسا این جنایت از آن‌روی توسط ساواک‬ ‫‪22‬‬ ‫شکل گرفت که انقالبیون در پاره‌ای مواقع‪ ،‬سر در سالن‌های‬ ‫سینما را به آتش م ی‌کشیدند و تجسم عینی و عملی فساد‬ ‫را نابود م ی‌کردند‪ .‬کار بدانجا رسید که در بسیاری از شهرها‪،‬‬ ‫روحانیون پیشرو‪ ،‬مانع تخریب سینماها شدند و سرانجام این‬ ‫حضرت امام خميني (ره) بود که در اولین سخنرانی خود در‬ ‫ای ران‌ انقالبی‪ ،‬موضوع مخالفت و موافقت با فساد و سینما‬ ‫را مطرح کرد؛ «س��ینمای ما مرکز فحشاس��ت‪ .‬ما با سینما‬ ‫مخالف نیستیم‪ ،‬ما با مرکز فحشا مخالفیم‪ ...‬مظاهر تجدد‬ ‫وقتی که از اروپا پایش را در شرق گذاشت ـ خصوصا در ای ران‬ ‫ـ مرکز [عظیمی] که باید از آن در تمدن استفاده بکنند ما را‬ ‫به توحش کش��انده است‪ .‬س��ینما یکی از مظاهر در تمدن‬ ‫استفاده است که باید در خدمت این مردم و در خدمت تربیت‬ ‫این مردم باش��د؛ و ش��ما م ی‏دانید که جوان‌های ما را اینها‬ ‫به تباهی کشیده‏اند‪ »...‬این س��خنان نشان‌دهنده اهمیت‬ ‫بحث سینما بود که بخشی از اولین سخنرانی امام (ره) را به‬ ‫خود اختصاص داد و این احس��اس ضرورت‪ ،‬هم خواسته‌ای‬ ‫عمومی بود و هم راهبرد مورد نظر رهبری انقالب‪.‬‬ ‫این س��یر تقابل‌ها و تعامل‌ها به همی ن‌جا ختم نشد‬ ‫و داس��تان خواندن ی‌ای دارد س��ینمای ای ران (و در سطحی‬ ‫محدودتر موسیقی) در سی و چند ساله اخیر‪ ،‬به سیاق نسبتی‬ ‫که با جمهوری اسالمی یافته است‪ ،‬آن‌چنان که جشن‌های‬ ‫پیروزی انقالب‪ ،‬در پیوند با جشنواره فیلم فجر معنادار شد و‬ ‫رفته‌رفته‪ ،‬تنها حوزه‌ای که تماس مردمی‌با سالگرد انقالب‬ ‫را حفظ کرد و م ی‌کند‪ ،‬همین جش��نواره فیلم شده و بعضا‬ ‫محدود به فیلم‌های مرتبطی ک��ه در همین موضوع تولید‬ ‫شده و شبکه‌های سیما‪ ،‬شب‌های دهه فجر‪ ،‬آنها را بازپخش‬ ‫ت پدید آمده‪ ،‬بزرگ‌ترین تهدید‬ ‫م ی‌کنند‪ .‬دقیقا در همین فرص ‌‬ ‫فرهنگی کشور‪ ،‬خود را به رخ می‌‌کشاند و بر چشمان مخاطب‬ ‫م ی‌نشیند‪ .‬ملغمه‌ای از خشونت و خیانت و تجاوز با تمرکزی‬ ‫نامرئی بر سکسوالیته که متاسفانه مرز شفافی میان خودی‬ ‫ی سینما هم نم ی‌شناسد‪.‬‬ ‫و ناخود ‌‬ ‫از غ رب ی‌شدن سینما در دوره جمهوری اسالمی سال‌ها‬ ‫م ی‌گذرد‪ ،‬اما اگر قرار باش��د ب رایش مقطعی تاریخی در نظر‬ ‫گرفته شود‪ ،‬م ی‌توان به‌شکلی س��مبلیک آن را ربط داد به‬
‫دژ پنهان‬ ‫ترکیه کلید آمریکا برای تغییر و تحول در خاورمیانه‬ ‫صبحی غندور ‪ /‬مدیر مرکز گفت‌وگوهای عربی در واشنگتن‬ ‫نـقدونظر‬ ‫با انتقادهای ش��دید ترکیه از اسرائیل در سال گذشته‬ ‫پس از واقعه کش��تی مرمره به نظر م ی‌رس��ید این کشور‬ ‫همانند گذش��ته‌ها‪ ،‬دیگر هم‌پیمان ایاالت‌متحده نیست و‬ ‫هم اکنون خود را ب رای یک دگرگونی گسترده‌ای در چارچوب‬ ‫تحوالت سریع خاورمیانه آماده م ی‌س��ازد‪ .‬فروپاشی روابط‬ ‫ترکیه با رژیم‌صهیونیستی پایانی بود ب رامیدهای آمریکا در‬ ‫قرار دادن ترکیه به‌عنوان میانجی در کشمکش موجود میان‬ ‫اع راب و اسرائیل‪ .‬اما با وجود تمامی‌این موارد به‌نظر م ی‌رسد‬ ‫که روابط میان واشنگتن و آنکارا از یک سو و آنکارا و تل‌آویو‬ ‫از سوی دیگر شاهد تحول چشمگیر و پنهان است‪.‬‬ ‫واش��نگتن پس از حمله به ع راق و افغانستان نیازمند‬ ‫بازسازی روابط خود با جهان اسالم گش��ت و همواره در این‬ ‫اندیشه بود به‌گونه‌ای جایگاه خود را در خاورمیانه حفظ کند‪.‬‬ ‫در این میان ترکیه نیز نیازمند دوستان جدیدی بود‪ .‬از یک سو‬ ‫گفت‌وگوهای به‌عمل آمده ب رای پیوستن به اتحادیه اروپا با‬ ‫دردسرهایی روبه‌رو شد و از س��وی دیگر روابطش با روسیه‬ ‫در زمینه انرژی به‌علت بحران سوریه دچار تنش گردید‪ .‬در‬ ‫عین حال مردم ترکیه گفته داود اوغلو‪ ،‬وزیر خارجه ترکیه را‬ ‫باعنوان «بدون دردسر با همسایگان همزیستی م ی‌کنیم»‬ ‫به این صورت در‌آورده‌اند‪« :‬بدون همس��ایگان هستیم‪».‬‬ ‫و در نتیج��ه باردیگر واش��نگتن تنه��ا هدف و ی��ار ترکیه‬ ‫در آمده است‪.‬‬ ‫خانم حیات‌علوی‪ ،‬اس��تاد سیاست‌های خاورمیانه در‬ ‫دانش��کده نیروی دریایی آمریکا م ی‌گوید‪« :‬هر دو کش��ور‬ ‫ترکیه و آمریکا به یکدیگر نیاز دارند‪ ».‬وی افزوده که «ممکن‬ ‫است ترکیه و آمریکا اختالف‌نظرهایی داشته باشند‪ ،‬اما این‬ ‫بدان معنی نیست که تا مرز فروپاشی پیش برود‪ .‬چهار سال‬ ‫پیش هنگامی که باراک اوباما‪ ،‬ترکیه را به‌عنوان نخستین‬ ‫کشور اس�لامی ب رای دیدارش برگزید بسیار امیدوار بود که‬ ‫دموکراسی الئیسم موجود در ترکیه‪ ،‬شکاف میان آمریکا و‬ ‫جهان اسالم را از میان بردارد‪».‬‬ ‫در این میان باتوجه به کش��مکش اع راب و اسرائیل‬ ‫و برنامه هسته‌ای ای ران‪ ،‬واش��نگتن‪ ،‬بار دیگر ترکیه را یک‬ ‫هم‌پیمان با‌نش��اط و میانجی فعال در این منطقه بحرانی‬ ‫پذیرفت‪ .‬در عین حال ترکی��ه نیز دیدار اوبام��ا را فرصتی‬ ‫ب رای عنوان کردن خود به صورت ابزاری ب رای سیاست‌های‬ ‫منطق��ه‌ای آمریکا دی��د و در‌حقیق��ت با س��کوت و آرامی‬ ‫‌سیاس��ت‌های تحمیلی آمریکا را پذیرفت‪ .‬از جمله مواردی‬ ‫که به‌چشم م ی‌خورد کوش��ش ترکیه ب رای برعهده گرفتن‬ ‫نقشی در تحوالت ع ربي و تهیه نقشه سیاسی جدیدی ب رای‬ ‫خاورمیانه اس��ت و از اینجا بود که به‌طور ظاهری با تل‌آویو‬ ‫درافتاد‪ .‬آنکارا ب��ا عجله از قیام‌های عربی ک��ه به ب راندازی‬ ‫رژیم‌ه��ای دیکتات��وری در تونس‪ ،‬لیبی و مص��ر انجامید‪،‬‬ ‫پش��تیبانی به‌عمل آورد و اکنون به‌صورت ستیزه‌ج و‌ترین‬ ‫دشمنان سوریه در‌آمده است و در حال حاضر به‌طور علنی از‬ ‫کوتاهی آمریکا در دخالت مستقیم در سوریه انتقاد م ی‌کند‬ ‫و خواستار دخالت نظامی آمریکا در س��وریه است که البته‬ ‫پیامدهای چنین دخالتی ممکن اس��ت به خاک ترکیه نیز‬ ‫سرایت نماید‪.‬‬ ‫تا همین گذش��ته‌های نزدیک ترکیه تنها هم‌پیمان‬ ‫مسلمان اسرائیل بود‪ .‬فاروق لوچ‌اوغلو‪ ،‬سفیر سابق ترکیه در‬ ‫واشنگتن م ی‌گوید‪« :‬روابط ما با اسرائیل ستون اصلی نقش‬ ‫ترکیه در منطقه است‪ .‬موقعیت جغ رافیایی ترکیه که از غرب‬ ‫با اتحادیه اروپا و از شرق با سوریه و ع راق و ای ران و از شمال‬ ‫با روسیه هم‌مرز است‪ ،‬این کشور را در موقعیتی دشوار قرار‬ ‫م ی‌دهد‪ .‬در این میان ناظ ران آمریکایی و ترکی ه‌ای م ی‌گویند‬ ‫که روابط این دو کش��ور تاکنون به این خوبی نبوده است‪،‬‬ ‫به‌خصوص که اکنون روشن شده است پشتیبانی ترکیه از‬ ‫حضور نظامی آمریکا در افغانستان بسیار موثر بوده است‪».‬‬ ‫امروزه نیز اعالم آمادگی ترکیه ب��رای پذیرش رادارها‬ ‫و موش��ک‌های ناتو در حقیقت رویارویی ب��ا خطر ادعایی‬ ‫ای ران اس��ت و این همان موضوعی است که اسرائیل بر آن‬ ‫اصرار دارد‪ .‬در این میان و با وجود تمامی‌گرایش‌های غربی‬ ‫رجب‌طیب اردوغان‪ ،‬نخس ت‌وزیر اسالمگرای ترکیه‪ ،‬از آن‬ ‫بیم دارد که به‌عنوان عروس��ک آمریکا خوانده شود‪ .‬ب رای‬ ‫همین است که گاهی مواضعی را بیان م ی‌کند و اظهاراتی‬ ‫را بیان م��ی‌دارد که با منافع آمریکا در تضاد اس��ت‪ ،‬اما این‬ ‫ظاهر قضیه است همچنان که با اسرائیل نیز همین موضع‬ ‫را دارد‪ .‬اردوغان‪ ،‬اسرائیل را یک «کشور تروریستی» نامید‬ ‫به‌خصوص به هنگام حمله اخیر تل‌آویو علیه غزه که این‬ ‫موضع از س��وی محافل واش��نگتن با انتقاد روبه‌رو شد اما‬ ‫ديپلمات‌های غربی این موضع ترکیه را ظاهری و‌ب ی‌ارزش‬ ‫خواندند‪.‬‬ ‫در س��ال ‪ 2010‬هنگامی که نیروهای اسرائیلی یک‬ ‫کشتی ترکیه را که در نظر داش��ت محاصره غزه را بشکند‪،‬‬ ‫مورد حمله قرار دادند و هفت تن از ترک‌ها را به‌قتل رساندند‬ ‫و سفیر اس��رائیل از آنکارا بیرون رانده شد و همکاری‌های‬ ‫نظامی دو طرف به حالت تعلیق در آمد‪ ،‬باز هم این تحول‬ ‫موقتی و زود‌گذر ب��ود از جمله اینکه اوبام��ا گفت‪« :‬ترکیه‬ ‫دارای تاریخی طوالنی در هم‌پیمانی با اسرائیل است‪».‬‬ ‫روابط ترکی��ه با آمریکا طی ماه‌ها و س��ال‌های آینده‬ ‫دس��ت‌کم با دو آزمون روبه‌رو خواهد شد؛ نخست‪« ‌:‬نقش‬ ‫ترکیه در برقراری ثبات در سوریه در دوران پس از بشار اسد»‬ ‫و دوم‪« :‬نقش آن در برقراری صلح میان اع راب و اسرائیل‪».‬‬ ‫مقامات ترکیه از آن گله‌مند هستند واشنگتن در نخستین‬ ‫روزهای بحران سوریه از نقش ترکیه در پشتیبانی از مخالفان‬ ‫طرفداری کرد‪ ،‬اما اکنون آنکارا را تنها گذارده اس��ت‪ .‬جیمز‬ ‫جفری‪ ،‬سفیر س��ابق آمریکا در آنکارا م ی‌گوید‪« :‬رژیم بشار‬ ‫اسد بدون دخالت نظامی گس��ترده از میان نخواهد رفت و‬ ‫این بدون دخالت آمریکا امکان‌پذیر نیست‪ .‬از سوی دیگر با‬ ‫روی کار آمدن المرسی به‌عنوان رئی س‌جمهور مصر و نقش‬ ‫او در برقراری آتش بس اخی��ر در غزه‪ ،‬نقش آنکارا به‌عنوان‬ ‫میانجی میان اع راب و اس��رائیل رو به کاهش رفته است‪».‬‬ ‫در این میان اردوغان اظهار داش��ت‪« :‬مص��ر و ترکیه ب رای‬ ‫رهبری منطقه رقابتی ندارند‪( ».‬قابل توجه اینکه اردوغان و‬ ‫المرسی هر دو از اخوان‌المسلمین هستند)‪ .‬سنان اولجین‪،‬‬ ‫مدیر مرکز مطالعات سیاس��ی و اقتصادی و خارجی آنکارا‬ ‫نیز م ی‌گوید‪« :‬ی��ک تحول نوعی در روابط می��ان آنکارا و‬ ‫قاهره به‌چشم م ی‌خورد و هر دو به‌سوی برقراری یک محور‬ ‫مشترک در ب رابر تحوالت منطقه گام بر م ی‌دارند و از دیدگاه‬ ‫بعضی ممکن اس��ت این هم‌پیمانی ی��ک گام مذهبی از‬ ‫سوی اهل تسنن باشد‪ .‬در اینجا آمریکا از این گرایش‌های‬ ‫ترکیه بیم و نگرانی ندارد چون از وف��اداری آنکارا اطمینان‬ ‫دارد‪« .‬رابرت کاپالن» کارشناس ژئوپولتیک در کتاب خود‬ ‫«انتقام جغ رافیا» م ی‌گوید‪« :‬طی دهه‌ها مقامات آمریکایی‬ ‫اعالم داش��تند که ترکیه دموکراتیک‪ ،‬دژ پشتیبان اسرائیل‬ ‫در خاورمیانه خواهد ماند‪g ».‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫ماجرای آمدن «ژولیت بینوش» در بهار سال ‪ 85‬به ته ران‪.‬‬ ‫بازیگری شناخته‌ش��ده و مش��هور در فیلم‌ه��ای خاص که‬ ‫کارگردان همیشه عینک‌ س��یاه‌زده ای رانی میزبان او بود؛ او‬ ‫آمد و فیلمش را س��اخت و رفت و قبل و بعد و حین بودنش‬ ‫هم‪ ،‬همانی بود که ب��ود و وقتی هم که رف��ت‪ ،‬حرف‌های‬ ‫ب ی‌ربط‌ت��ری زد در باب حجاب و سنگس��ار و زن��ان ای رانی‪.‬‬ ‫همین دوره‪ ،‬اوج ساخت فیلم‌هایی اس��ت که در آن طالق‬ ‫و مثل��ث‪ -‬مربع‌های جنس��ی در آن محوری��ت دارد و ب رای‬ ‫نخستی ن‌بار فیلمی‌با سرمایه‌گذاری اروپایی در ای ران ساخته‬ ‫ش��د که در آن از تجاوز عمو به ب رادرزاده سخن گفته م ی‌شد‬ ‫و ده‌ها قل��م اتفاق‌ریز و درش��ت دیگر‪ .‬در همین س��ال بود‬ ‫که رسما فیلمی در جش��نواره به نمایش درآمد که داستانی‬ ‫تمس��خرآمیز درباره رئی س‌جمهوری جدید ای ران داش��ت و‬ ‫نویسنده فیلمنامه‌اش کسی نبود‪ ،‬جز همانی که از ساختن‬ ‫«توبه نصوح» به «سکس و فلسفه» رسیده بود و‪...‬‬ ‫اگ��ر در ای ران‌‪ 91‬و بلک��ه پیش از آن‪ ،‬فیلمی‌س��اخته‬ ‫م ی‌ش��ود که دقایقی طوالنی از فیلم به شرب خمر پرداخته‬ ‫م ی‌ش��ود و بیننده در گیجی تج��اوز به مح��ارم م ی‌ماند و‬ ‫سرانجام ُحکم قصاص مخدوش م ی‌ش��ود‪ ،‬اینها در مرتبه‬ ‫اول اهمیت نیستند‪ ،‬چراکه معلوم نیس��ت چه می زان دیده‬ ‫م ی‌شوند و فروش م ی‌کنند و اثر م ی‌گذارند (هرچند ممکن‬ ‫اس��ت نفع اصلی را از این همه س��ر و ص��دا‪ ،‬تهی ه‌کننده و‬ ‫پخش‌کننده زیرک فیلم مذکور بب��رد)؛ آنچه بااهمی ت‌تر به‬ ‫نظر م ی‌آید الاقل دو س��طح پنهان‌تر ماجراست‪ :‬اولی آنکه‬ ‫ن امین رسانه‬ ‫نویسنده متن‪ ،‬فیلمساز و‪ ...‬همه یا جزو مدی را ‌‬ ‫مل ی‌اند یا از آن دسته آدم‌هایی که ب ‌هراحتی توان جذب اعتماد‬ ‫مقامات مربوطه را دارند‪ .‬یعنی یک مش��ت وابسته اجنبی و‬ ‫خودفروخته جشنواره خارج ی‌زده‪ ،‬پشت و پناه فیلم نیستند‬ ‫تا بتوان با خط‌کشی مشخص‪ ،‬تکلی ف‌ش��ان را روشن کرد‪.‬‬ ‫ت پروردگان اصل ی‌ترین نهاد تولید رسانه‌ای در‬ ‫اینها یا از دس ‌‬ ‫کشورند یا در اقمار آن‪ .‬معنای ساخت چنین اثری آن است که‬ ‫اوال سطح رقی ق‌تری از همین نوع تلقی در محصوالت همان‬ ‫مرکز جاری بوده و هست و ثانیا در ماف ی‌الضمیرشان چنین‬ ‫تحلی ل‌ها و تفاسیری نس��بت به مقوالت جامعه وجود دارد‪.‬‬ ‫یک سمت دیگر ماجرا هم این است که چون سینما‪ ،‬مظهر‬ ‫تجدد و تفرعن است و فیلمس��از و بازیگر و فیلمنامه‌نویس‬ ‫ای رانی‪ ،‬چش��م و دهان دوخته به آورده‌های س��ینمای غرب‬ ‫است و آن س��ینما‪ ،‬مملو از هنجارشکنی است و دیگر دایره‬ ‫بحث روابط آزاد از س��طح یکی دو فیلم خاص گذر کرده و‬ ‫تقریبا همه ساحات تولیدات سینمایی را در برگرفته‪ ،‬الجرم‪،‬‬ ‫بخش بزرگی از آیینه‌داران سینما در ای ران نیز به همان سبک‬ ‫و سیاق م ی‌زیند و باور دارند و در آرزويش هستند! نشانه‌های‬ ‫اثبات ای��ن ادعا را م ی‌توان در درهم‌ریختگی نس��بی بنیان‬ ‫خانواده در میان این بخش‌ها بیش��تر دید و چیزهای دیگر‬ ‫که البته امور جدیدی هم نیس��تند‪ .‬سال‌هاس��ت که هر از‬ ‫گاهی‪ ،‬چهره‌ای نامی‪ ،‬حین مستی باز نگه‌داشته م ی‌شود و‬ ‫خبرش البه‌الی رسانه‌ها (با اسم اختصار) م ی‌پیچد یا حتی‬ ‫فراتر از آن‌‪ ،‬برخ ی‌ها متهم به فریب دخترکان م ی‌ش��وند (و‬ ‫«سوپ راستار» روایت دقیقی از همین فریب‌کاری‌هاست)‪ .‬به‬ ‫یا ‌د آورید تجلیلی که برخی از همین جماعت در گوشه‌و کنار‬ ‫از برهنه‌شدن آن ستاره سقوط‌کرده‪ ،‬کردند و شادمان ی‌شان را‬ ‫به هیچ رو نم ی‌توانستند پنهان سازند‪.‬‬ ‫ی اس��ت‪ ،‬چون دیگر فقط در درون‬ ‫سینما مساله مهم ‌‬ ‫یک سالن تاریک و س��رد‪ ،‬محصور نیست و حاال به کمک‬ ‫ماهواره‌های پخش مس��تقیم و پخش‌کننده‌های خانگی و‬ ‫فضای مجازی و‪ ...‬همه‌جا هس��ت و هم��ه از آن مطلعند و‬ ‫فرض تشخیص و امکان تشخ ص‌سازی است‪ .‬با این مساله‬ ‫سی و چند ساله و بلکه بیشتر‪ ،‬با احتیاط بايد برخورد کرد و این‬ ‫‌را م ی‌شد از ترکیب هواداران اکران همین فیلم جنجالی اخیر‬ ‫دید که چگونه بچه‌های جبهه سابقا منتقد‪ ،‬بعضا به سمت‬ ‫رقیب ُس ر خورده بودند‪g .‬‬ ‫‪23‬‬
‫در نقد باستان‌گرايي و نژادگرايي‬ ‫در پاسخ به برخی شبهات‬ ‫زهیر توکلی‪ /‬نويسنده و شاعر‬ ‫نـقدونظر‬ ‫هفته پیش گفتاری آغاز کردیم در پاسخ به شبهه‌ای‬ ‫دیگر‪ .‬گفتیم که گفته م ی‌شود فرهنگ گذشته ای ران یعنی‬ ‫ای ران باستان‪ ،‬فرهنگ شادی بوده و پس از اسالم و به‌طور‬ ‫خاص‪ ،‬پ��س از صفویه‪ ،‬به‌خاط��ر غلبه تش��یع‪ ،‬این همه‬ ‫عزاداری در کشور ما رواج یافته است‪.‬‬ ‫گفتیم که این شبهه‪ ،‬مبتنی بر سه ادعاست‪:‬‬ ‫‪ -1‬فرهنگ ایران پیش از اس�لام‪ ،‬فرهنگ ش��ادی‬ ‫بوده است‪.‬‬ ‫‪ -2‬فرهنگ اسالمی و به‌طور خاص‪ ،‬فرهنگ شیعه‪،‬‬ ‫غم‌زاست و با شادی میانه‌ چندانی ندارد‪.‬‬ ‫‪ -3‬آیی ن‌های س��وگ در ش��یعه و به‌ویژه عزاداری بر‬ ‫امام‌حسین – علی ه‌السالم – نقش اصلی را در اندوه‌محور‬ ‫بودن فرهنگ شیعی دارد‪.‬‬ ‫هفته پیش‪ ،‬قبل از بررسی این س��ه ادعا‪ ،‬یک سوال‬ ‫کلیدی را ط��رح افکندیم‪« :‬آیا خود غم و ش��ادی‪ ،‬بالذات و‬ ‫ف ی‌نفسه ارزشمند هستند؟»‬ ‫آنجا ب��ه تفصی��ل درباره این س��وال‪ ،‬اندیش��یدیم و‬ ‫خوانندگان عزیزی را که از این ش��ماره به این بحث‪ ،‬ملحق‬ ‫ش��ده‌اند‪ ،‬به یادداش��ت هفته پیش ارجاع م ی‌دهم‪ .‬به‌طور‬ ‫خالصه تکرار م ی‌کنم که ارزش غم یا ش��ادی به این س��ه‬ ‫عامل وابسته است‪:‬‬ ‫الف ‪ -‬از چه چیزی غمگین یا شادید؟‬ ‫ب – ارزش غم یا ش��ادی‪ ،‬بس��تگی دارد ب��ه می زان‬ ‫خودآگاهی‪ .‬هم خودآگاهی ش��خص در اثنای آن حال غم‬ ‫یا ش��ادی و هم می زان خودآگاهی که آن حال در ش��خص‬ ‫م ی‌افزاید‪ .‬چه‌بس��ا ش��ادی که آدمی‌را از تمرک��ز بر خود و‬ ‫هوش��یاری نس��بت به خود بازم ی‌دارد و بر عکس‪ ،‬چه بسا‬ ‫غم ی‌ که آدم ی‌ را از هرج و مرج ذهنی و نوسان احساسات و‬ ‫افکار‪ ،‬به خود معطوف م ی‌کند و دقیق��ا به خاطر همین‪ ،‬از‬ ‫بسیاری از شادی‌ها شریف تر است‪.‬‬ ‫ج – سوم اینکه ارزش ش��ادی یا غم‪ ،‬بستگی دارد به‬ ‫اینکه در گذار از آن چه رفتاری پیشه م ی‌کنی؟ چگونه غم یا‬ ‫ش��ادی را اب راز م ی‌کنی؟ نوع واکنش نشان‌دادن ما به غم یا‬ ‫شادی‪ ،‬تعیی ن‌کننده است‪.‬‬ ‫این هفته ب��از هم م ی‌خواهم پی��ش از ورود به بحث‬ ‫اصلی‪ ،‬یک نکته مبنایی دیگر را باز کنم‪.‬‬ ‫به نظر م ی‌رسد که ط راحان و بازگوکنندگان این شبهه‪،‬‬ ‫وقتی م ی‌گویند فرهنگ ای ران باس��تان‪ ،‬ش��اد بوده است‪،‬‬ ‫مقصودش��ان این اس��ت که مردمان ای رانی پیش از اسالم‬ ‫مردمانی خرس��ند و خش��نود بوده‌اند که نمودش آن‌همه‬ ‫جش��ن‌های ادواری در فرهنگ ای ران پیش از اس�لام بوده‬ ‫اس��ت‪ .‬وقتی هم م ی‌گویند که فرهنگ اسالمی و به ویژه‬ ‫فرهنگ ش��یعی‪ ،‬غم‌زا و غم‌س��تا بوده اس��ت‪ ،‬م ی‌خواهند‬ ‫به‌واقع این ادع��ا را طرح کنند که این فرهنگ‪ ،‬خش��نودی‬ ‫و خرس��ندی ب رای ای رانیان به ارمغان نیاورده است‪ .‬ای رانیان‪،‬‬ ‫پیش از ورود اس�لام‪ ،‬خوش��بخت بوده‌اند و پس از اسالم‪،‬‬ ‫وضع به گونه اي ديگر شده و این‌همه دعوت به ترک دنیا و‬ ‫این‌همه مذمت دنیا در ادبیات فارسی‪ ،‬نوعی مبارزه منفی با‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫‪24‬‬ ‫این شرايط تاریخی است و این‌همه تقدیس غم در ادبیات‬ ‫فارس��ی‪ ،‬بازتاب همین فاجع ه‌دیدگی تاریخی بوده است و‬ ‫این همه آیی ن‌هایی که محورش��ان غمگنانگی است و در‬ ‫راس همه آنها آیی ن‌های س��وگ در فرهنگ شیعی‪ ،‬از نظر‬ ‫ژرفنای تاریخی – اجتماعی‪ ،‬ریشه در همین ناکامی‌تاریخی‬ ‫ای رانیان دارد‪.‬‬ ‫با ای��ن تبیی��ن و تقری��ر‪ ،‬م ی‌بینیم که این ش��بهه‪،‬‬ ‫به ظاه��ر ش��بهه‌ای بر آیی��ن ع��زاداری امام حس��ین –‬ ‫علی ه‌الس�لام – اس��ت‪ ،‬ولی در واقع‪ ،‬بیان نو و ت��ازه‌ای از‬ ‫نظ رات پان‌ای رانیس ت‌هاس��ت‪ .‬س��ابقه این گرایش افراطی‬ ‫ای ران‌گرایانه به پیش از مش��روطه و آثار نویسندگانی چون‬ ‫فتحعلی آخون��دزاده‪ ،‬میرزا آقاخان کرمان��ی و جالل‌الدین‬ ‫میرزای قاجار بازم ی‌گردد؛ صورت اصلی و کالن این شبهه‬ ‫در آثار این نویس��ندگان وجود دارد‪ .‬چنان که دیدیم‪ ،‬شبهه‬ ‫حاضر در ظاه��ر مربوط به عاش��ورا و آیین ع��زاداری امام‬ ‫حسین – علی ه‌السالم – اس��ت ولی در آثار نویسندگانی از‬ ‫قبیل میرزا آقاخان کرمانی‪ ،‬م ی‌بینیم که صراحتا بدبختی‬ ‫و فالکت را در فرهنگ ای رانی‪ ،‬عارضه و زاییده دين مردمان‬ ‫م ی‌دانند‪ .‬این گرایش افراطی که مل ی‌گرایی را با نژادگرایی‪،‬‬ ‫باس��تان‌گرایی‪ ،‬زرتش��ت ی‌گرایی و بالمآل‪ ،‬عرب‌س��تیزی‪،‬‬ ‫ترک‌ستیزی و اسالم‌ستیزی‪ ،‬درم ی‌آمیزد‪ ،‬چنان که گفتیم‪،‬‬ ‫از نیمه دوم قرن س��یزدهم هجری و حدود دو دهه پیش از‬ ‫مشروطه آغاز م ی‌ش��ود و در دهه‌های اول تا سوم این قرن‬ ‫در آثار نویسندگانی مثل اب راهیم پورداود و صادق هدایت به‬ ‫اوج م ی‌رس��د‪ .‬بعدها در تطور جریان مل ی‌گرایی‪ ،‬این افراط‪،‬‬ ‫رفته‌رفته تعدیل ش��د‪ .‬در این تعدیل‪ ،‬اتفاقات و جریان‌های‬ ‫مختلفی نقش داشت‪:‬‬ ‫‪ -1‬رفتن رضاخ��ان به‌عنوان ش��خص اول و در‌واقع‬ ‫یگانه ش��خصی که نظ رات و س��لیقه‌های شخص ی‌اش را‬ ‫بر همه شئون کش��ور با نهایت خشونت‪ ،‬تحمیل م ی‌کرد‪.‬‬ ‫یکی از گرایش‌های اصلی او این بود که اسالم و سنت‌های‬ ‫برآمده از آن مثل آیی ن‌های عزاداری و نیز نهادهای برآمده از‬ ‫سنت اسالمی مثل روحانیت‪ ،‬مانع پیشرفت ای ران هستند‪.‬‬ ‫او اسالم را متعلق به اع راب م ی‌دانست و به همین جهت در‬ ‫دوره پادشاهی او‪ ،‬از این گرایش افراطی ای ران‌گرایانه‪ ،‬حمایت‬ ‫م ی‌شد و طبیعی است که پس از رفتن او‪ ،‬پشتوانه سیاسی‬ ‫این گرایش کم ش��ود و زمینه ب رای برآم��دن آلترناتیوهای‬ ‫گرایش ای ران‌گرایی افراطی و رقاب��ت آنها با آن و در نتیجه‬ ‫حرکت این افراط به سمت تعدیل‪ ،‬فراهم آید‪.‬‬ ‫‪ -2‬از جمله این گرایش‌های آلترناتیو ب رای ای ران‌گرایی‬ ‫افراط��ی‪ ،‬گرایش‌ه��ای مل ی‌گرایانه دیگری اس��ت که آن‬ ‫ناسازی با اسالم را نداشتند یعنی یا ملی – مذهبی بودند یا‬ ‫در بدترین حالت‪ ،‬سر ناسازگاری با اسالم نداشتند و به نوعی‬ ‫دموکراسی و الاقتضایی نسبت به جریان‌های فعال مذهبی‬ ‫و غیرمذهب��ی قائل بودند (مرحوم دکت��ر محمد مصدق‪ ،‬تا‬ ‫حدودی اینگونه بود)‪ .‬در نهضت نفت که سویه مل ی‌گرایانه‬ ‫پررنگی داشت‪ ،‬در کنار نیروهای مذهبی‪ ،‬جبهه ملی وجود‬ ‫داش��ت که در آن‪ ،‬طیف��ی از نیروهای س��نتی‪ -‬مذهبی تا‬ ‫مل ی‌گرایان س��کوالر حضور داش��تند‪ .‬نکته مهم این است‬ ‫که تش��کل و تکوین این طیف از مل ی‌گرایان که آلترناتیو‬ ‫ای ران‌گرایان افراطی به ش��مار م ی‌آمدند‪ ،‬بالفاصله پس از‬ ‫رفتن رضاخان ش��روع ش��د و به موازات ادامه فعالی ت‌های‬ ‫عنادورزانه ای ران‌گرایانی مثل س��ی د‌احمد کس��روی در دهه‬ ‫بیست‪ ،‬این جریان در حال شکل‌گیری بود‪.‬‬ ‫‪ -3‬جنگ جهانی اول و دوم را ژرمن‌ها بر پایه نظ رات‬ ‫نژادگرایانه‌ای برپا کردند که از اواس��ط قرن نوزدهم در اروپا‬ ‫طرح شده بود‪ .‬شعار برتری نژاد آریایی که هیتلر آن را سرلوحه‬ ‫ب رانگیختن مردمان کشورش قرار داده بود‪ ،‬با شکست نهایی‬ ‫آلمان و آشکار شدن مصایب و فجایع جنگ‪ ،‬رنگ باخت و‬ ‫بدین ترتیب یکی از بنیان‌های ای ران‌گرایی باستانی ‪ -‬نژادی‬ ‫در ب رابر عالمت پرسشی بس��یار جدی قرار گرفت و به‌واقع‬ ‫یک��ی از منابع ارتزاق این رویکرد در ای ران‪ ،‬گسس��ته ش��د‪.‬‬ ‫بعدها در خود غرب‪ ،‬این فرضیه که نژادی به نام نژاد آریایی‬ ‫اصال وجود داشته اس��ت‪ ،‬از پایه‪ ،‬مش��کوک و محل‌تردید‬ ‫تلقی ش��د‪ .‬اصل اینکه اقوام ی‌ بوده‌اند که در دش��ت‌های‬ ‫آسیای ش��مالی و محدوده‌ای از جنوب س��یبری تا شمال‬ ‫دریای خزر م ی‌زیس��ته‌اند و زبان‌های هم‌خانواده و اساطیر‬ ‫مشابه داشته‌اند‪ ،‬درست است‪ ،‬اما اینکه اینها یک نژاد واحد‬ ‫داش��ته‌اند‪ ،‬فرضی ه‌ای بوده که در نیم��ه دوم قرن نوزدهم‬ ‫به‌خصوص در آلمان پی افکنده شد و بعدها دستمایه اهل‬ ‫سیاست ش��د و به یکی از پش��توانه‌های نظری دو جنگ‬ ‫جهانی به‌خصوص جنگ دوم تبدیل گشت‪.‬‬ ‫‪ -4‬با رشد علوم انس��انی در ای ران و عموما به واسطه‬ ‫آش��نایی با نحله‌های مختلف شرق‌شناسان‪ ،‬ای ران‌شناسان‬ ‫و اسالم‌شناس��ان باختر‌زمین‪ ،‬چارچوب‌های نظری دیگری‬ ‫برای تفس��یر تاریخ و فرهنگ ای��ران‪ ،‬نظر پژوهش��گران‬ ‫و نظریه‌پ��ردازان ای ران��ی را به خ��ود جلب ک��رد؛ به‌عنوان‬ ‫مثال‪ ،‬م ی‌ش��ود رویکرد‌هانری کربن را مث��ال زد‪ .‬او می راث‬ ‫معنوی تش��یع را برآیندی تکام��ل یافت��ه از تالقی گوهر‬ ‫معنوی ‪ -‬حکمی‌دین زرتشتی‪ ،‬آموزه‌های متصوفه و فلسفه‬ ‫اسالمی و تاویل و بازتعریف و هضم نهایی این سه جریان‬ ‫در دل تشیع م ی‌دانس��ت‪ .‬طبیعی است با چنین رویکردی‬ ‫نه‌تنها اس�لام و ای ران باس��تان تضادی با هم ندارند‪ ،‬بلکه‬ ‫در یک دیالوگ و زایش دینی که آن هم طی سده‌ها اتفاق‬ ‫افتاده‪ ،‬این هر دو در می راث معنوی تش��یع‪ ،‬ب��ه اوج تعالی‬ ‫رسیده‌اند‪ .‬این یک نمونه از رویکردهایی است که پس از دهه‬
‫بیست آرام‌آرام در صدد یافتن نقطه جمع میان مل ی‌گرایی‬ ‫و اس�لام بودند و در دهه چهل و پنجاه‪ ،‬اتفاقا این گرایش‪،‬‬ ‫گرایش غالب میان مل ی‌گرایان بود‪ .‬ب رای نمونه م ی‌شود از‬ ‫استاد فقید‪ ،‬مرحوم دکتر ذبی ح‌اهلل صفا نام برد‪ .‬او فقط یک‬ ‫ادیب نبود‪ ،‬بلکه یکی از مهم‌ترین کسانی است که اعتقاد‬ ‫داش��تند نظام س��لطنت‪ ،‬نظام مطلوب و بومی‌ای رانیان از‬ ‫دوران باس��تان تا همین روزگار است و کتاب‌هایی که ب رای‬ ‫طرح این نظریه نگاشته‪ ،‬از جمله مهم‌ترین کتاب‌های این‬ ‫رویکرد نظری است‪ .‬بناب راین او یکی از تئوریسی ن‌های دوران‬ ‫پهلوی بود و هیچ ربطی به نظام حاكم ندارد‪ .‬اتفاقا یکی از‬ ‫پایه‌گذاران پژوهش درباره ش��اهنامه و اصوال حماسه‌های‬ ‫ملی‪ ،‬همین اس��تاد بزرگ یعنی دکتر ذبی ح‌اهلل صفا بوده و‬ ‫کتاب «حماسه‌س��رایی در ای ران» که او در نیمه دهه س��ی‬ ‫(حوالی سال ‪ )1325‬نگاشته اس��ت‪ ،‬هنوز هم کتاب مرجع‬ ‫دست اول به‌شمار م ی‌رود‪ .‬آنگاه چنین محققی‪ ،‬در جلد اول‬ ‫تاریخ ادبیات ای ران م ی‌گوید‪« :‬خ�لاف آنچه تصور م ی‌رود‬ ‫همین که مس��لمین ای ران را تصرف کردند‪ ،‬آیین اس�لام‬ ‫سراسر این سرزمین را فرانگرفت‪ ،‬بلکه در آغاز کار جز عده‌ای‬ ‫از کش��اورزان و اهل حرف و صنایع‪ ،‬باقی‪ ،‬دین خود را حفظ‬ ‫کردند و به‌تدریج تا اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم‪ ،‬به‬ ‫جهات مختلف به دین اسالم درآمدند‪( ».‬صفحه ‪ )41‬او درباره‬ ‫فردوسی م ی‌نویسد‪« :‬باید دانس��ت که فردوسی در عقیده‬ ‫دینی خود ثابت‌قدم بود و خالف آنچه بعضی اندیشیده‌اند‪،‬‬ ‫به آیین زرتش��ت میل و عالقه‌ای نداشت و به عبارت دیگر‬ ‫وطن‌دوس��تی وی دلیل تعلق او به آیین زرتش��ت نبود‪».‬‬ ‫(صفحه ‪ )487‬در جای دیگری باز درباره شاهنامه م ی‌نویسد‪:‬‬ ‫«مطالعه در ش��اهنامه و عالقه فردوسی به آوردن مفردات‬ ‫پارسی و عدم افراط در ای راد مفردات عربی‪ ،‬بر خواننده ثابت‬ ‫م ی‌کند که شاعر‪ ،‬زبان عادی و عمومی اهل زمان را که در‬ ‫خ راسان رایج بوده است‪ ،‬مورد استفاده خود در شاعری قرار‬ ‫داده بود و ابدا تعمدی در آوردن کلمات پارسی یا خودداری از‬ ‫ای راد مفردات ع ربی نداشته و ضمنا تحت تاثیر مآخذ کار خود‬ ‫نیز قرار داشته اس��ت و به همین سبب در داستان اسکندر‪،‬‬ ‫تحت‌تاثیر یک ماخذ عرب��ی یا‌ترجمه آنک��ه طبعا حاوی‬ ‫مفردات بیش��تری از عربی بوده‪ ،‬لغات تازی بیش��تر به کار‬ ‫برده است‪( ».‬صفحه ‪ )97‬چنان که م ی‌بینیم در اولین نقل‬ ‫قول از مرحوم استاد صفا‪ ،‬تهمت پان‌ای رانیس ت‌ها مبنی بر‬ ‫اجبار ای رانیان بر اس�لام و نقش تازیانه و شمشیر اع راب در‬ ‫مسلمان شدن ای رانیان نفی شده اس��ت‪ .‬در نقل قول دوم‪،‬‬ ‫گرایش فردوس��ی به دین زرتش��تی‪ ،‬به‌طور مطلق رد شده‬ ‫است و به‌واقع‪ ،‬در ب رابر ادعای دیگر پان‌ای رانیس ت‌ها مبنی‬ ‫ب راینکه ش��اع ران بزرگی مثل فردوس��ی یا حافظ‪ ،‬گرایشی‬ ‫پنهانی به دین زرتشتی یا میتراییسم (مهرپرستی) داشته‌اند‪،‬‬ ‫موضع‌گیری شده است‪ .‬در نقل قول سوم نیز باز هم بر یکی‬ ‫از مش��هورات که از فرط تکرار تبدیل به یکی از مسلمات‬ ‫شده است و این هم از کیسه پان‌ای رانیس ت‌ها بیرون آمده‪،‬‬ ‫خط بطالن کشیده شده است و آن عبارت از همین ادعاست‬ ‫که فردوس��ی ب رای مبارزه با زبان عربی یا به‌خاطر نفرت از‬ ‫اع راب‪ ،‬سعی داشته که هیچ کلمه عربی در شاهنامه نیاورد‪.‬‬ ‫ما از دوران کودکی این را در مدرسه م ی‌شنیدیم و هنوز هم‬ ‫این سوال را بنده از دانش‌آموزانم م ی‌شنوم‪ .‬این یک مثال‬ ‫بود تا نشان دهیم که جریان ای ران‌گرایی باستانی ‪ -‬نژادی‬ ‫ دینی‪ ،‬به مرور میان خود مل ی‌گرایان نقد شد و مشهورات‬‫و مسلمات آن زیر س��وال رفت‪ .‬یکی از بهترین راه‌ها ب رای‬ ‫مواجه‌شدن با شبهه‌ها و اصوال نظ رات به‌ظاهر جدید همین‬ ‫اس��ت که پرده از پیش��ینه بحث برداریم و نشان دهیم که‬ ‫س��ابقه این بحث چه بوده و آیا این ش��بهه یا این نظر که‬ ‫به‌خاطر شکل بیان تازه‌اش‪ ،‬مرعوب‌کننده به نظر م ی‌رسد‪،‬‬ ‫واقعا تازه است یا اینکه برعکس‪ ،‬در زمان‌هایی پیش از این‪،‬‬ ‫عین همین شبهه‌ یا نظر عرضه ش��ده بوده و پاسخ درخور‬ ‫یافته و تط��ورات و تکاملات به خود دی��ده‪ .‬من هم همین‬ ‫قصد را داشتم‪ .‬خواستم به خواننده عزیز نشان دهم که این‬ ‫ش��بهه که امروز در قالب یک بیان جدید‪ ،‬عزاداری بر امام‬ ‫حسین – علی ه‌السالم – را زیر س��وال م ی‌برد‪ ‌،‬صرف نظر‬ ‫از ما ّده و مفاد آن‪ ،‬ش��کل جدیدی است از یک شبهه کالن‬ ‫درباره نسبت اس�لام و ای ران که عمری در حدود ‪ 120‬سال‬ ‫دارد و روزگاری سکه بوده است و سپس از رونق افتاده و حتی‬ ‫خود مل ی‌گراها هم آن را پشت سر گذاشته‌اند‪ ،‬اگرچه هنوز‬ ‫هم طرفدارانی دارد‪ ،‬چه در مقلدان و چه در محققان‪g .‬‬ ‫چالش‌های سران عرب‬ ‫برگزاری اجالس وزی ران شورای همکاری خلی ج‌فارس‬ ‫نزدیک است و اجالس سران آن نیز پس از آن برگزار م ی‌شود‬ ‫که تمامی‌مس��ائل داخلی و خارجی مورد توجه در آن مورد‬ ‫بررسی قرار م ی‌گیرد و این روند از هنگام برپایی این شورا در‬ ‫آغاز دهه ‪ 1980‬معمول بوده است‪.‬‬ ‫البته شورای همکاری پرونده‌های سبز و سرخ بسیاری‬ ‫در ب رابر خود خواهد داشت که البته در میان آنها موضوع پول‬ ‫یکسان کشورهای خلی ج‌فارس اس��ت که اجرای آن بسیار‬ ‫بعید به‌نظر م ی‌رسد‪ .‬در عین حال وحدت میان کشورها که‬ ‫از سوی عربستان پیشنهاد شده است‪ ،‬این‌بار مطرح نخواهد‬ ‫ش��د‪ ،‬با وجود آنکه در اجالس مسقط در س��ال ‪ 2001‬مورد‬ ‫بررس ی‌های بسیار قرار گرفت و در اجالس ‪ 2005‬نیز بر آن‬ ‫تاکید بسیار شد و قرار بود در سال ‪ 2010‬به اجرا در‌آید که این‬ ‫نیز به اجرا در‌نیامد‪ ،‬چون اختالف‌نظرهای اساسی درباره آن‬ ‫وجود دارد‪ .‬همچنین موضوع حمل‌ونقل مشترک جاده‌ای‬ ‫میان کشورهای عضو ش��ورا مورد توجه قرار دارد‪ ،‬اما درباره‬ ‫آن هیچ‌گونه تصمیمی‌اتخاذ نش��ده و شریان‌های به‌وجود‬ ‫آمده از عدم اجرای آن متوج��ه بازرگانان و مصرف‌کنندگان‬ ‫داخلی است‪.‬‬ ‫از س��وی دیگر کش��ورهای عضو ش��ورای همکاری‬ ‫خلیج‌فارس از نیروی کار ورزیده‌ای برخوردار هس��تند و در‬ ‫عین ح��ال دارای کادره��ای مج��رب اداری‪ ،‬علمی‌و فنی‬ ‫م ی‌باشند‪ ،‬اما به‌خصوص در بحرین و ع ربستان هیچ یک از‬ ‫این نیروها از کار و فرصت‌های شغلی موجود در کشورشان‬ ‫بهره مند نیس��تند‪ ،‬در حال ی‌که موسس��ات اشتغال همواره‬ ‫در حال اعزام کارگر و کارمند و متخصص و حتی مهندس‬ ‫و پزشک از کش��ورهای جنوب غرب و شرق آسیا به این دو‬ ‫کشور م ی‌باشند به‌گونه‌ای که آمارهای نشان م ی‌دهد بیش‬ ‫گرفتن از آنها در کشورهای شورای همکاری هستند‪.‬‬ ‫از سوی دیگر بس��یاری از مقامات مس��ئول شورای‬ ‫همکاری ی��ا در حقیقت تمامی‌آنها مایل به ش��نیدن واژه‬ ‫بهار عربی نیس��تند و قرار است ش��ورای همکاری موضوع‬ ‫بیداری و اسالم سیاسی درکشورهای عضو را مورد بررسی‬ ‫و تبادل نظر ق��رار دهند از جمله اینک��ه حضور گروه‌های‬ ‫اخوان‌المسلمین‪ ،‬سلفی و جهادی را در بعضی از کشورهای‬ ‫عضو که هم‌اکنون از فعالیت گسترده‌ای برخوردار هستند‪،‬‬ ‫مورد بررس��ی جدی ق��رار دهن��د به‌خصوص ک��ه حضور‬ ‫اخوان‌المسلمین در منطقه خلی ج‌فارس ب راي آنها به‌صورت‬ ‫موضوع بسیار خطرناکی در‌آمده‪.‬‬ ‫ش��ایان توجه اینک��ه از س��ال ‪ 1953‬برخ��ی رهب ران‬ ‫اخوان‌المس��لمین در کش��ورهای عرب به عل��ت تبعید از‬ ‫کشورهایشان از جمله مصر و سوریه‪ ،‬در برخي کشورهای‬ ‫عرب خلی ج‌فارس پذیرفته شدند و بعضی از آنها به مقامات‬ ‫باالیی در این کشورها دست یافتند و تابعیت این کشورها‬ ‫به آنان داده ش��د‪ ،‬اما در حال حاضر و باتوجه به رویدادهای‬ ‫بعضی کش��ورهای عرب از جمله مصر‪ ،‬س��وریه و تونس‪،‬‬ ‫اخوان‌المس��لمین دس��ت به فعالی ت‌های مش��کوکی در‬ ‫منطقه خلی ج‌فارس م ی‌زند‪ .‬در آن هنگام کشورهای غربی و‬ ‫به‌خصوص آمریکا از اینان ب رای مبارزه با کمونیسم استفاده‬ ‫ش��ایانی کردند که البته در حال حاضر دیگر نیازی بدان‌ها‬ ‫نیست‪.‬‬ ‫حال که به‌نظر م ی‌رس��د آمریکا در حال بررس��ی لغو‬ ‫ممنوعیت س��ازمان القاعده و پاک‌کردن صفت تروریسم از‬ ‫این سازمان است‪ ،‬آیا رهب ران شورای همکاری در ب رابر این‬ ‫تصمیم کاخ سفید‪ ،‬تصمیمی‌اندیشیده‌اند؟ آیا نم ی‌خواهند‬ ‫در ب رابر این س��ازمان ک��ه ب رای مب��ارزه با کمونیس��م در‬ ‫افغانستان از سوی آمریکا تشکیل گردید‪ ،‬تصمیمی‌اتخاذ‬ ‫کنند و ش��ورای همکاری را از خطر آنان برهانند؟ شایسته‬ ‫است تصمیمی‌بسیار جدی در این‌باره اتخاذ گردد! ‪g‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫دکتر محمد‌صالح المسفر ‪ /‬تحلیلگر قطری‬ ‫از ‪ 1/8‬میلیون هندی در دولت امارات مشغول به‌کار هستند‬ ‫درحال ی‌که سفیر هند در بحرین اظهار م ی‌دارد بیش از شش‬ ‫میلیون هندی در کش��ورهای عرب خلی ج‌فارس مش��غول‬ ‫به‌کار م ی‌باشند و آنها ساالنه بیش از ‪ 40‬میلیارد دالر پول به‬ ‫کشورشان تحویل م ی‌دهند‪.‬‬ ‫حال این پرس��ش در ب رابر ش��ورای وزی��ران ‪ -‬وزرای‬ ‫خارجه‪ -‬شورای همکاری قرار دارد؛ چرا سن بازنشستگی را‬ ‫باال نم ی‌برید تا به هفتاد سالگی برسد چون ما به نیروی کار‬ ‫ورزیده در تمام ی‌ زمینه‌ها در بحرین و عربستان نیاز داریم‪،‬‬ ‫به‌خصوص در این دو کش��ور که نس��بت بیکاری در میان‬ ‫جوانان آنها بسیار باالس��ت؟ در تصمیم‌گیری‌های شورای‬ ‫همکاری همواره بر اشتغال شهروندان و به‌خصوص جوانان‬ ‫بسیار تاکید شده و م ی‌ش��ود اما این موضوع هی چ‌گاه مورد‬ ‫توجه مجریان امور قرار نگرفته و نیروی کار بیگانه و حتی‬ ‫عرب‌ها را بر نیروی کار داخل ی‌ترجیح داده‌اند‪.‬‬ ‫نی��روی کار بیگان��ه موجود در کش��ورهای ش��ورای‬ ‫هم��کاری خلی ج‌ف��ارس بس��یار خطرن��اک و در‌حقیقت‬ ‫فاجع ه‌آمیز است‪ ،‬چون بیش از ‪ 17‬میلیون کارگر بیگانه در‬ ‫این کش��ورها حضور دارند که قدرت اقتصادی این کشورها‬ ‫را در دس��ت گرفته‌ان��د و در حقیقت ب رای تس��لط بر کار با‬ ‫یکدیگر همکاری م ی‌نمایند و ش��هروندان را مورد تبعیض‬ ‫قرار م ی‌دهند‪ .‬از جمله مش��کالتی ک��ه در این میان وجود‬ ‫دارد ضرورت تکلم با آنان به زبان انگلیسی است‪ ،‬در حالی‬ ‫که زبان این کش��ورها زبان عربی است و کس��ی نباید در‬ ‫کشورمان ما را وادار به تکلم به‌زبان بیگانه نماید‪.‬‬ ‫حال آیا شورای همکاری م ی‌تواند موضوع به‌کارگیری‬ ‫کارگ��ران داخلی را مورد بررس��ی ق��رار دهد ک��ه این خود‬ ‫نخستین گام به‌سوی حمایت از امنیت اقتصادی و نظامی‬ ‫و امنیتی است ضمن اینکه تاکنون ش��هروندان مصری و‬ ‫یمنی در گذشته در ساختار زی ر‌بنایی عربستان و اردن نقش‬ ‫برجس��ته‌ای برعهده داش��ته‌اند و بعضی نیز خواستار یاری‬ ‫نـقدونظر‬ ‫در آستانه نشست ساالنه شورای همکاری خلیج‌فارس‬ ‫‪25‬‬
‫مزيت‌هاي دموكراسي انجمني‬ ‫درباره شكاف هاي مختلف در حيات سياسي عراق‬ ‫شاپور سليمي ‪ /‬دانشجوي دكتراي علوم سياسي‬ ‫نـقدونظر‬ ‫یکی از مباحث مهمی که در جامع ه‌شناسی سیاسی‬ ‫مورد بحث و بررس��ی ق��رار م ی‌گیرد؛ بحث ش��کاف‌های‬ ‫اجتماعی و تأثیر آن بر زندگی سیاس��ی جوامع است؛ نوع‪،‬‬ ‫ش��مار و صورت بندی ش��کاف‌ها در کش��ورهای مختلف‬ ‫متفاوت اس��ت و همین تف��اوت تاثی��ری تعیی ن‌کننده‌ای‬ ‫ب��ر ویژگ ی‌ه��ای سیاس��ت و حکوم��ت در هر کش��ور بر‬ ‫ج��ای م ی‌گ��ذارد؛ از درون چنی��ن ش��کاف‌هایی نیروها و‬ ‫صف‌بندی‌های سیاسی پدیدار م ی‌شوند؛ در واقع نیروهای‬ ‫سیاسی در هر کشوری عمدتا تصادفی پیدا نم ی‌شوند‪ ،‬بلکه‬ ‫مبتنی بر عالیق گوناگونی در درون ساخت جامعه هستند‪.‬‬ ‫از لحاظ تاثیرگذاری بر حیات سیاس��ی‪ ،‬شکاف‌های‬ ‫اجتماع��ی را به ش��کاف‌های فع��ال و غیرفعال تقس��یم‬ ‫م ی‌کنند‪ .‬بعضی ش��کاف‌ها ممکن است غیرفعال باشند‪،‬‬ ‫یعنی آگاهی سیاسی‪ ،‬بس��یج و عمل سیاسی بر پایه آن‬ ‫صورت نگرفته باش��د؛ اما ش��کاف‌هایی نیز هس��تند که‬ ‫وقتی فعال و سیاس��ی ش��وند و آگاهی و عمل سیاسی از‬ ‫س��وی احزاب و گروه‌ها بر پایه آن صورت گیرد‪ ،‬م ی‌توانند‬ ‫به صف‌بندی‌ه��ای انعطاف‌ناپذیری در عرصه سیاس��ت‬ ‫و گهگاه��ی چندپارگ��ی جامع��ه منتهی گردن��د؛ چنین‬ ‫ش��کاف‌هایی تاثیر تعیی ن‌کنن��ده‌ای بر زندگ ی‌ سیاس��ی‬ ‫خواهند گذاش��ت‪ .‬به‌عنوان مثال ش��کاف‌های مذهبی یا‬ ‫قومی چنین اس��تعدادی را دارند که باع��ث ب ی‌اعتمادی و‬ ‫بلوک‌بندی‌های سیاسی‪ ،‬اجتماعی به شیوه آشت ی‌ناپذیری‬ ‫در یک جامعه گردن��د و گاهي به کش��مکش و منازعات‬ ‫خونینی نیز منتهی گردند‪ .‬اما شکاف‌های سنی‪ ،‬جنسیتی‬ ‫ی��ا طبقاتی که س��اختاری هس��تند و هم��ه جوامعی که‬ ‫در مس��یر نوس��ازی قرار م ی‌گیرند‪ ،‬به‌تدریج با آن مواجه‬ ‫م ی‌شوند‪ ،‬م ی‌توانند در فضای سیاس��ی جوامع تاثیرگذار‬ ‫باش��ند‪ ،‬منتها به گروه‌بندی‌های سیاسی انعطاف‌ناپذیر و‬ ‫چندپاره شدن جامعه منجر نم ی‌شوند؛ البته شکاف طبقاتی‬ ‫در قرن بیس��تم‪ ،‬گهگاه منجر به بلوک‌بندی‌های سیاسی‬ ‫انعطاف‌ناپذیری گردید که بعدها جامعه را به سمت منازعه‬ ‫و کش��مکش میان گروه‌ها س��وق داد و منشا شکل‌گیری‬ ‫نظام‌های اقتدارگرای چپ گردید‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫قوميت ها و مذاهب در دولت مدرن عراق‬ ‫بعد از فروپاش��ی امپ راتوری عثمان��ی‪ ،‬طبق اصولی‬ ‫از معاهده تاس��یس جامعه مل��ل ک��ه در کنف رانس صلح‬ ‫ورسای در سال ‪ 1919‬در پاریس به امضا رسید‪ ،‬ع راق تحت‬ ‫قیمومیت بریتانیا در آمد‪ .‬از همان ابتدای تاس��یس دولت‬ ‫مدرن در‌ع راق‪ ،‬رقابت تندی بین گروه‌های قومی– مذهبی‬ ‫در این کش��ور جریان داشت؛ ش��یعیان در س��ال ‪ 1920‬به‬ ‫مقابله ب��ا نیروهای انگلیس��ی که ع راق را به اش��غال خود‬ ‫درآوردن��د پرداختند و ش��ورش‌های آنها س��رکوب گردید‪.‬‬ ‫ناسیونالیس ت‌های کرد نیز‪ ،‬تالش‌هایی جهت تشکیل یک‬ ‫دولت کردی صورت دادند که به سرانجامی نرسید و امتناع‬ ‫بریتانیا و دولت مرکزی تازه‌تاس��یس در بغ��داد از تفویض‬ ‫خودگردانی سیاس��ی به آنها‪ ،‬منجر به زدوخوردهای شدید‬ ‫و س��رکوب جنبش کردی در این مقطع گردی��د‪ .‬نهایتا این‬ ‫اقلیت س��نی عرب در ع راق بود که از همان آغاز بر ساختار‬ ‫دولت س��یطره یافت؛ مثال اولین دول��ت تحت قیمومیت‬ ‫ع راق با عضویت ‪ 10‬وزیر تشکیل شد؛ به‌رغم اکثریت مطلق‬ ‫جمعیت شیعی‪ ،‬در این کابینه‪ ،‬هشت سنی‪ ،‬یک یهودی و‬ ‫صرفا یک شیعه عرب عضویت داشتند و از کردها نیز کسی‬ ‫‪26‬‬ ‫در کابینه حضور نداشت‪)1(.‬‬ ‫به گفته س��یمونز‪ ،‬از س��ال ‪ 1921‬تا ‪71 ،1936‬درصد‬ ‫پس ت‌های کابینه به‌وس��یله س��ن ی‌ها و فقط ‪24‬درصد به‬ ‫وسیله شیع ه‌ اشغال گردید؛ این س��لطه سن ی‌ها بر ساختار‬ ‫سیاس��ی تا دوره صدام حس��ین ادامه یافت‪ .‬در سال ‪1928‬‬ ‫کمتر از یک سوم نمایندگان انتخابی شیعه بودند‪ .‬مشارکت‬ ‫ش��یعیان در حکومت‪ ،‬در س��ال‌های بعدی افزایش یافت؛‬ ‫مثال بین سال‌های ‪ 1947‬تا ‪ 1958‬چهار سیاستمدار شیعه‬ ‫نخس ت‌وزیر شدند‪ ،‬اما چنین مردانی به هر ترتیب از جهت‬ ‫تساهل نس��بت به سلس��له مراتب غالب آمادگی داشتند‪،‬‬ ‫آنها به مثابه فرد و نه نمایندگان جمعیت ش��یعی در ع راق‬ ‫به فعالیت پرداختند و هرگز س��لطه س��ن ی‌ها را به چالش‬ ‫نکشیدند‪ .‬بین س��ال‌های ‪ 1921‬تا ‪ 80 ،1958‬درصد از پنج‬ ‫پست کلیدی (نخس ت‌وزیر‪ ،‬وزیر مالی‪ ،‬داخلی‪ ،‬دفاع و وزارت‬ ‫خارجه) در دست سن ی‌ها قرار داش��ت و سلطه آنها حتی در‬ ‫سطح ایاالت بیشتر بود‪)2(.‬‬ ‫در س��ال‌های ‪ 54 ،1952-1963‬درص��د اعض��ای‬ ‫فرماندهی مرکزی حزب بعث ش��یعه بودند‌که سهم آنها در‬ ‫خالل سال‌های ‪ 1963‬تا ‪ 1970‬به ‪ 6‬درصد کاهش یافت‪)3( .‬‬ ‫حس��ن علوی و بنجیو‪ ،‬نیز در همین خصوص نشان‬ ‫م ی‌دهند که از سال ‪ 1921‬تا سال ‪ 1958‬که دولت در ع راق‬ ‫تشکیل شده‪ ،‬صرفا ‪ 5‬نفر از شیعیان از میان صدها نفری که‬ ‫به منصب وزارت و نخس ت‌وزیری رسیدند‪ ،‬توانسته بودند در‬ ‫منصب نخس ت‌وزیری به تشکیل دولت دست زنند و حدود‬ ‫سه سال زمام امور کش��ور را به عهده داشته باشند‪ .‬از سال‬ ‫‪ 1958‬تا ‪ ،1990‬صرفا یک شیعی به نخس ت‌وزیری برگزیده‬ ‫شد که مدت ‪ 10‬ماه صدارت داشت؛ تبعیض برضد شیعیان‬ ‫در دیگر عرصه‌های زندگی نیز وجود داشت‪ ،‬از جمله اینکه‬ ‫در این دوره آنان در پارلمان‪ ،‬فرهنگ‪ ،‬مطبوعات‪ ،‬آموزش و‬ ‫پرورش‪ ،‬آموزش عالی‪ ،‬تجارت و بازرگانی حضور کمرنگی‬ ‫داشتند‪)4( .‬‬ ‫این فرآیند به حاش��یه راندن و تبعیض علیه شیعیان‬ ‫در ع راق‪ ،‬زمینه‌ساز سیاسی ش��دن تشیع و تعمیق شکاف‬ ‫مذهب��ی در این کش��ور گردی��د‪ .‬در این مقطع گس��ترش‬ ‫ایدئول��وژی چپ و تمایل اقش��ار مدرن به آن نی��ز‪ ،‬در کنار‬ ‫این شکاف‪ ،‬منجر به ش��کل‌گیری احزاب سیاسی شیعی‬ ‫با گرایش اس�لامگرایانه در اواخر ده��ه ‪ 50‬از جمله حزب‬ ‫الدعوه گردید‪.‬‬ ‫با به قدرت رس��یدن بعث ی‌ها در سال ‪ ،1968‬تبعیض‬ ‫سازمان یافته و سرکوب شیعیان بیش از پیش ادامه یافت‪،‬‬ ‫به نوعی که ناسیونالیس ت‌های عرب‌گرای بغداد که عمدتا‬ ‫سنی بودند‪ ،‬ش��یعیان را به عنوان نيروهاي نزديك به ای ران‬ ‫م ی‌نگریس��تند و تحت عن��وان مبارزه با ش��عوب ی‌گری به‬ ‫سرکوب فعالین مختلف ش��یعه پرداختند؛ به عنوان مثال‬ ‫آیت‌اهلل صدر و خواهرش در هشتم آوریل ‪ 1980‬م دستگیر‬ ‫و اعدام شدند‪ .‬این روند در خالل جنگ ای ران و ع راق شدت‬ ‫بیش��تری به خود گرفت و عده زیادی بازداشت یا از کشور‬ ‫اخ راج شدند‪.‬‬ ‫همین سیاست‌های س��رکوبگرانه و تبعی ض‌آمیز بود‬ ‫که سبب بیگانگی ش��یعیان و تعمیق شکاف مذهبی در‬ ‫این کشور شد؛ به همین جهت با فراهم شدن زمینه مناسب‬ ‫ب رای اعتراض بعد از عملیات توفان صحرا در جریان جنگ‬ ‫دوم خلیج فارس در س��ال ‪ ،1991‬شیعیان در مناطق جنوب‬ ‫علیه دولت شورش و کنترل این مناطق را به دست گرفتند؛‬ ‫هرچند که بعدا سرکوب گردیده و فرآیند سرکوب و تبعیض‬ ‫نیز مانند گذشته تا سال ‪ 2003‬تداوم یافت‪.‬‬ ‫پیامدهای تعمیق شکاف ها بعد از ‪2003‬‬ ‫بعد از تهاجم ای��االت متحده به ع راق و اش��غال این‬ ‫کشور در سال ‪ ،2003‬ش��یعیان در پروسه سیاسی مشارکت‬ ‫و باتوجه به اکثریت جمعیت توانس��تند به نیروی سیاسی‬ ‫مسلطی در س��اختار سیاس��ی ع راق تبدیل گردند که این‬ ‫مس��اله با عدم تس��اهل اقلیت اهل س��نت مواجه گردید‪.‬‬ ‫تبعات تعمیق ش��کاف مذهبی در ای��ن دوره چنان بود که‬ ‫آرایش سیاسی شفافی را بر مبنای خطوط قومی – مذهبی‬ ‫در زندگی سیاسی این کشور شکل داد‪ .‬شکاف فوق و رقابت‬ ‫شدید نیروهای سیاس��ی فرقه‌گرا در کنار عوامل دیگر‪ ،‬به‬ ‫جنگ خونینی بین نیروهای ش��یعه و س��نی انجامید که‬ ‫در خالل سال‌های ‪ 2005‬تا ‪ 2009‬جان هزاران نفر را گرفت‬ ‫و تا امروز نیز خشونت‌های ملهم از ش��کاف فوق در ع راق‬ ‫جریان دارد‪ .‬طرفین ب رای بس��ط نف��وذ و تضعیف دیگری‬ ‫به سیاست‌های خش��ونت‌آمیز و ترور نخبگان سیاسی یا‬ ‫یارگیری منطقه‌ای و وارد نم��ودن قدرت‌های منطقه‌ای در‬ ‫معادالت سیاسی این کشور مبادرت نموده‌اند‪.‬‬ ‫ش��کاف فوق عالوه بر تاثی راتش بر زندگی سیاسی‪‌،‬‬ ‫عم�لا جامعه عرب ع��راق را دو پاره کرده اس��ت؛ به نظر‬ ‫م ی‌رس��د در آینده نیز مانند تجربه لبنان‪ ،‬این ش��کاف و‬ ‫قطب‌بندی سیاس��ی‪ ،‬اجتماعی تداوم خواه��د یافت‪ .‬لذا‬ ‫در این ص��ورت مدل دموکراس��ی اکثریتی ک��ه در قانون‬ ‫اساسی این کشور پی ش‌بینی شده است م ی‌تواند چالش‌زا‬ ‫و کشور را به س��مت منازعه قومی – مذهبی سوق دهد‪.‬‬ ‫آنچه م ی‌توان��د ع راق را همچن��ان یکپارچ��ه و از منازعه‬ ‫گروه‌ه��ای مختلف (به ش��کل ش��دیدتر) جلوگیری کند‪،‬‬ ‫توسل به مدل دموکراسی انجمنی (‪Consociational‬‬ ‫‪ )Democracy‬است که تئوریس��ی ن‌های آن مانند لیج‬ ‫فارت‪ ،‬ب��ه نقد دموکراس��ی اکثریتی در جامع��ه پاره‌پاره و‬ ‫نامتجانس پرداخته و م��دل فوق را تجوی��ز م ی‌کنند که‬ ‫مبتنی بر اصول تمرکززدایی از قدرت سیاس��ی به شکل‬ ‫خودمختاری یا فدرالیسم‪ ،‬تقس��یم قدرت بین گروه‌های‬ ‫مختلف قومی – مذهبی به تناس��ب جمعیتشان‪ ،‬سازش‬ ‫نکته حائز‌اهمیت دیگر این است که تعمیق شکاف‬ ‫مذهبی و قطبی شدن جامعه عرب عراقی در این کشور‪،‬‬ ‫نشان روشنی از شکست فرآیند ملت – هویت‌سازی‬ ‫اقتدارگرایانه از سوی حزب بعث می‌باشد‬
‫و همکاری نخبگان سیاس��ی و ش��کل‌دادن ائتالف‌های‬ ‫پارلمانی با پایگاه گسترده است‪)5(.‬‬ ‫نکته حائز‌اهمیت دیگر این است که تعمیق شکاف‬ ‫مذهبی و قطبی ش��دن جامعه عرب ع راقی در این کشور‪،‬‬ ‫نش��ان روش��نی از شکس��ت فرآیند ملت – هویت‌سازی‬ ‫اقتدارگرایانه از سوی حزب بعث م ی‌باشد؛ برخالف ادعاهای‬ ‫سکوالریس��تی حزب‪ ،‬در عمل پان‌عربیس ت‌های بعث به‬ ‫شدت فرقه‌گرا بوده و ش��یعیان را مورد تبعیض و سرکوب‬ ‫قرار دادند که نتیجه‌اش هم همانطور که گفته شد‪ ،‬عالوه بر‬ ‫تعمیق شکاف مذهبی منجر به پاره‌پاره شدن جامعه و مانع‬ ‫از تعلق عمیق اع راب ش��یعی به هویت ملی عربی گردید؛‬ ‫نکته فوق م ی‌توان��د درس گرانبهایی ب رای س��ایر جوامع‬ ‫ناهمگون در خاورمیانه داشته باشد‪.‬‬ ‫پی‌نوشت‪:‬‬ ‫‪ –1‬س��ی ف‌زاده‪ ،‬حس��ین‪ ،‬ع��راق‪ :‬س��اختار و فرآیند‬ ‫گرایش‌های سیاس��ی‪ ،‬ته ران‪ ،‬چاپ اول‪ ،1379 ،‬انتشارات‬ ‫مرکز اسناد انقالب اسالمی ص ‪.49‬‬ ‫‪2 – Geoff simons , Iraq. From sumer to saddam,‬‬ ‫‪second Edition, 1996. London, macmillan press‬‬ ‫‪LTD. P.229.‬‬ ‫‪ – 3‬وایمر‪ ،‬آندریاس‪ ،‬سامان سیاسی در ع راق جدید‪،‬‬ ‫ترجمه حاج ی‌یوسفی و احمد س��لطانی‪ ،‬ته ران‪ ،‬چاپ اول‪،‬‬ ‫‪ ،1386‬انتشارات وزارت امورخارجه‪ ،‬صص ‪89-90‬‬ ‫‪ – 4‬سی ف‌زاده‪ .‬همان‪ ،‬صص ‪.84-83‬‬ ‫‪ – 5‬دی‪ .‬س��یک‪ ،‬تیموث��ی‪ ،‬تقس��یم ق��درت و‬ ‫میانج ی‌گ��ری بی ن‌الملل��ی در منازع��ات قوم��ی‪ ،‬ترجمه‬ ‫مجتبی عط��ارزاده‪ ،‬ته ران‪ ،‬چ��اپ اول‪ ،1379 ،‬انتش��ارات‬ ‫مطالعات راهبردی‪ ،‬صص ‪74-96‬‬ ‫یا در همین رابطه نگاه کنید به‪:‬‬ ‫‪Stone, barry: Nation – building, A Key Concept‬‬ ‫‪For Peacful Confilct Transformation? London,‬‬ ‫‪Pluto press. 2005. Pp. 38-33 g‬‬ ‫تغییر در سوریه حالل است‪ ،‬در عربستان حرام؟‬ ‫چرا اعراب به دموكراسي دركشور خودشان پايبند نيستند‬ ‫دکتر مضاوی الرشید ‪ /‬سیاستمدار مخالف دولت عربستان مقیم لندن‬ ‫نـقدونظر‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫جالب است بش��نویم وزی ر‌خارجه عربستان درباره‬ ‫تغییر و تحول در س��وریه س��خن بگوید و بر ضرورت‬ ‫تس��ریع در نقل‌و‌انتقال سیاس��ی تاکید نماید و جالب‬ ‫اینکه ببینیم بعضی کشورهای عرب خلی ج‌فارس ب رای‬ ‫سرنگون کردن حکومت دمشق سرمایه‌گذاری م ی‌کنند‪،‬‬ ‫به بهانه اینکه این دولت فاسد است و مردم خواستار آن‬ ‫نیستند! درحالی که همواره این پرسش مطرح م ی‌گردد و‬ ‫همچنان بدون پاسخ م ی‌ماند و آن این است‪ :‬چرا رهب ران‬ ‫عرب خلیج‌فارس این چنین خواستار سرنگونی بشار اسد‬ ‫هستند و پیش از این نیز ب رای سرنگونی قذافی در لیبی‬ ‫ی رویدادهای کشورهایشان‬ ‫سرمایه‌گذاری کردند اما تمام ‌‬ ‫از جمله قیام‌ه��ای مردمی‌و تظاه��رات ميلیونی را که‬ ‫خواستار تغییر رژیم است‪ ،‬نادیده م ی‌گی رند؟‬ ‫ه��رگاه در مکان��ی از جه��ان ع��رب‪ ،‬انقالبی یا‬ ‫قیام‌هایی صورت گیرد‪ ،‬کش��ورهای خلی ج‌فارس با پول‬ ‫و اس��لحه ب رای کمک بدان پیشقدم م ی‌شوند‪ .‬اما آنچه‬ ‫هم‌اکنون در س��وریه م ی‌گذرد رویدادی است به‌گونه‌ای‬ ‫دیگر؛ بیگانگان از جمله اس��رائیل ب��ا به‌کارگیری یک‬ ‫کش��ور عرب که همان قطر اس��ت‪ ،‬آتش را در س��وریه‬ ‫ب رافروختند و اکنون با پول و اس��لحه و رسانه‌های خود‪،‬‬ ‫س��وریه را به‌صورت س��رزمین آتش و خون درآورده‌اند‪.‬‬ ‫اینان م ی‌گویند که رژیم بشار اسد باید برود‪ ،‬اما خودشان‬ ‫چه؟ مردم کشورهای عرب خلی ج‌فارس از جمله بحرین و‬ ‫ع ربستان و کویت قیام کرده‌اند و خواستار آزادی و حقوق‬ ‫خود و مشارکت در حکومت هستند‪ ،‬اما سردمداران این‬ ‫کش��ورها که همگی از پشتیبانی س��لطه‌گران جهانی‬ ‫به‌ویژه آمریکا و اروپا برخوردار هستند‪ ،‬این قیام‌ها را توطئه‬ ‫بیگانه م ی‌نامند که باید با آن مقابله شود‪.‬‬ ‫اگر قرار اس��ت از انقالب‌ه��ا و قیام‌های مردمی‬ ‫‌طرفداری شود‪ ،‬پس چرا قیام‌های مردمی‌در کشورهای‬ ‫عرب خلیج‌فارس‪ ،‬توطئه خوانده م ی‌شود؟ شگفت اینکه‬ ‫آمریکا و اروپا از به اصطالح انقالب مردم سوریه طرفداری‬ ‫م ی‌کنند‪ .‬آیا تاکنون ناظ ران منطقه‌ای و بی ن‌المللی این‬ ‫پرسش را مطرح کرده‌اند که چرا غرب از این به اصطالح‬ ‫قیام مردم سوریه هواداری م ی‌کند‪ ،‬اما قیام مردم بحرین‬ ‫و ع ربستان را توطئه م ی‌خواند؟ مگر مردم سوریه با مردم‬ ‫کشورهای عرب خلی ج‌فارس چه تفاوتی دارند؟‬ ‫این پرس��ش‌ها پاسخی بس��یار س��اده دارند؛ آن‬ ‫کس که پش��ت پرده رویداد س��وریه ق��رار دارد آمریکا و‬ ‫اروپا نیس��ت بلکه همان اس��رائیل اس��ت که اع راب دست‬ ‫دوس��تی را به‌س��وی آن دراز کرد‌ه و ب��دان اج��ازه داده‌اند در‬ ‫کشورهایشان دفاتر بازرگانی و نمایندگی بگشاید! چرا اتحادیه‬ ‫عرب همچنانکه درباره س��وریه بیانیه صادر م ی‌کند‪ ،‬درباره‬ ‫کشورهای خلی ج‌فارس بیانیه منتشر نمي کند‌؟ مگر تمامی‬ ‫‌کشورهای عرب عضو این اتحادیه نیستند؟ پس چرا درباره‬ ‫بعضی کش��ورهای عرب بیانی��ه م ی‌دهد و درب��اره بعضی‬ ‫دیگر چشم‌پوشی م ی‌کند؟ اگر کشورهای عرب خلی ج‌فارس‬ ‫اینچنین نگران مسائل جهان عرب هستند و از انقالب‌های‬ ‫ع ربی طرفداری م ی‌کنند‪ ،‬چرا درب��اره اوضاع بحرین و کویت‬ ‫واردن و یمن موضعگیری سیاسی نم ی‌نمایند‪ .‬به‌خصوص‬ ‫که حکومت‌های این کشورهای سالیان سال است که حقوق‬ ‫مردم خود را نقض کرده و پایمال کرده‌ان��د؟ چرا باید فعاالن‬ ‫سیاسی این کش��ورها در زندان‌ها باش��ند و درآمدهای نفتی‬ ‫کش��ورهای عرب خلی ج‌فارس ب رای برهم زدن اوضاع سوریه‬ ‫به‌کار گرفته شود؟‬ ‫مردم بحرین قیام کرده‌اند و در تظاه رات خود خواستار‬ ‫برگزاری انتخابات سالم هستند‪ ،‬اما نیروهای امنیتی بحرین با‬ ‫کمک کارشناسان امنیتی اروپا و با روش‌های سرکوبگرانه با‬ ‫شرکت‌کنندگان در این تظاه رات برخورد م ی‌کنند تا آنجا که‬ ‫عب د‌الهادی خواجه‪ ،‬کارشناس حقوق بشر بحرینی و دخترش‬ ‫زینب را بازداشت کرده‌اند‪ ،‬آیا اینان ب رای سرنگونی رژیم بحرین‬ ‫از کسی پول دریافت کرده‌اند؟‬ ‫چرا اتحادی��ه عرب درب��اره اعتراض‌ه��ای مردمی‌در‬ ‫عربستان واکنش نشان نم ی‌دهد؟ مگر تظاه رات عربستان‬ ‫مردمی‌نیست؟ مگر این مردم خواسته‌ای جز حقوق سیاسی‬ ‫و آزادی دارند؟ مگر مردم قطر و امارات خواس��ته‌های دیگری‬ ‫دارند؟ یا اینکه مردم این کشورهای عرب نیستند که اتحادیه‬ ‫عرب باید بدان‌ها توجه نشان دهد؟‬ ‫ش��اید حکومت‌های عرب خلی ج‌ف��ارس از رویداهای‬ ‫کشورهایشان‌ب ی‌اطالع هس��تند یا به اصطالح بنا به عللی‬ ‫قیام مردمی‌در کشورهایش��ان را نادی��ده م ی‌گیرند و چنان‬ ‫رفتار م ی‌کنند که اوضاع داخلی کشورهایش��ان خیل ی‌خیلی‬ ‫صورتی است!‬ ‫جالب اینکه بعضی از حکومت‌های خلی ج‌فارس اعالم‬ ‫کرده‌اند که به اتباع دیگر کشورهای عرب تابعیت م ی‌دهند!‬ ‫حال آیا کسی درباره علت این اقدام اندیشیده است؟‬ ‫اکنون زمان آن فرا رسیده تا کشورهای عرب خلی ج‌فارس‬ ‫کمی به خود آیند که البته باید در اینجا اشاره کنیم که به‌گفته‬ ‫ناظ ران بی ن‌المللی اوضاع کمی یا در حقیقت خیلی بد شده‬ ‫اس��ت و این حکومت‌ها تنها باید خود را س��رزنش کنند که‬ ‫اینچنین باعث قیام مردم خود شده‌اند و نه دیگران را!‬ ‫گویی ب رای کش��ورهای خلی ج‌فارس حالل است‬ ‫علیه دیگران به حمالت تبلیغاتی در رسانه‌های خود و‬ ‫رسانه‌های غ ربی دست بزنند‪ ،‬اما هی چ‌کس و حتى مردم‬ ‫خودش��ان حق ندارند درباره انتخابات کشورهایش��ان و‬ ‫دخالت بیگانگان و به هدر دادن درآمدهای نفتی مطالبی‬ ‫عنوان کنند؟ آیا این است دموکراسی و حقوق‌بشر؟‬ ‫حکومت‌های عرب خلی ج‌ف��ارس ادعا م ی‌کنند که‬ ‫نماینده ملت‌های عرب هستند و از جنب ش‌های آزادیخواه‬ ‫دیگر کشورهای عرب طرفداری م ی‌کنند‪ ،‬اما در عین حال‬ ‫مردم خود را سرکوب م ی‌نمایند‪ .‬پول‌هایی که ع ربستان‬ ‫هم‌اکنون ب رای تقویت سلفیون در مصر به‌کار م ی‌گیرد چرا‬ ‫نباید ب رای مبارزه با فقر در خود ع ربستان به‌کار گرفته شود؟‌‬ ‫اگر انقالب‌های ملل عرب‪ ،‬مثبت وقابل قبول است پس‬ ‫چرا حکومت‌های بحرین و ع ربستان انقالب‌های مردمی‬ ‫‌خود را نادیده م ی‌گی رند؟ چرا این حکومت‌ها چنان توفان‬ ‫قیام مردمی را نادیده م ی‌گی رند که همانند دیگر رهب ران‬ ‫سرنگون شده عرب در آستانه فروافتادن در زباله‌دان تاریخ‬ ‫هستند؟‬ ‫عرب‌ها نابخرد نیس��تند تا ادعاه��ای رژیم‌های‬ ‫عرب خلی ج‌فارس را باور کنند‪ .‬مل��ل عرب م ی‌دانند که‬ ‫چه کسی ب رای درآمدهای نفتی آنها کیسه دوخته است‬ ‫و چه کسی م ی‌خواهد عرب‌ها را به جان یکدیگر بیندازد‬ ‫و شاید عرب‌ها را به جان دیگران با پول‌های نفت ع ربی‬ ‫بیندازد‪ .‬همه اکنون م ی‌دانند این بیگانگان غ ربی هستند‬ ‫که عرب‌ه��ای خلی ج‌فارس را به ج��ان دیگر ملل عرب‬ ‫انداخته‌اند البته بدون هی چ‌گونه هزینه و درد سری‪.‬‬ ‫من گمان دارم زمان آن فرا رس��یده تا بیش��تر در‬ ‫اندیش��ه قیام‌ها و انقالب‌های ملل ع��رب خلیج‌فارس‬ ‫باش��یم‪ .‬حکومت‌های عرب خلی ج‌ف��ارس در رفتار خود‬ ‫وانمود م ی‌نمایند که خود آزادیخواه و دموکرات هستند‬ ‫و از خواس��ته‌های دیگر ملل عرب ه��واداری م ی‌کنند‪،‬‬ ‫به‌خصوص که تمام��ی‌اقدامات آنها مورد پش��تیبانی‬ ‫«پدر‌بزرگ» آنها یعنی آمریکاست که در حقیقت یعنی‬ ‫همان اسرائیل‪ .‬باور کردنی نیست که آمریکا از قیام‌های‬ ‫ملل عرب در هر کشور عربی که باشد طرفداری نماید‪،‬‬ ‫مگر اینکه هدفی در کار باشد از جمله در سوریه که روشن‬ ‫است این همانا خواسته‌های اسرائیل است‪.‬‬ ‫حکومت‌های عرب خلی ج‌فارس باید در انتظار آن‬ ‫روزی باشند که ملل آنها سردمداران کنونی را سرنگون‬ ‫کنند و خود قدرت را در دس��ت بگیرند که البته نباید از‬ ‫پشتیبانی دیگر کش��ورهای عرب از این قیام‌های ملل‬ ‫ب رادر خود در خلی ج‌فارس شگفت‌زده شویم‪g .‬‬ ‫‪27‬‬
‫نـقدونظر‬ ‫دورانگذار‬ ‫آياخالدمشعلبهدنبالمذاكرهبهجايمبارزهاست؟‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫صادق الحسینی‪ /‬كارشناس خاورميانه‬ ‫جناح��ی در حم��اس به‌دنبال پی��اده ک��ردن گزینه‬ ‫عملگرایی و پ راگماتیسم به‌جای مبارزه مسلحانه است‪.‬‬ ‫پیروزی‌های حاص��ل از جنگ هش��ت روز غزه ب رای‬ ‫جنبش حماس و اس�لامگرایان فلس��طینی و به‌خصوص‬ ‫گروه‌ه��ای حاضر در مص��ر نقطه عطف مهم��ی‌در تاریخ‬ ‫جهادی‪ ،‬مبارزات��ی و مقاومتی جنب ش‌های اس�لامگرا در‬ ‫مقابله با رژیم‌صهیونیستی بود‪.‬‬ ‫این اولین بار اس��ت ک��ه فلس��طین ی‌ها در مقابل‬ ‫رژیم‌صهیونیستی به یک پیروزی چنین گرانبها م ی‌رسند‪،‬‬ ‫ضمن اینک��ه اولین بار اس��ت که گروه‌های فلس��طینی‬ ‫ش��رایط خود را بر ای��ن رژی��م تحمیل م ی‌کنن��د چرا‌که‬ ‫تاکنون چنین اتفاقی برای جنبش آزادیبخش فلس��طین‬ ‫به‌خصوص اس�لامگرایان نیفتاده بود‪ .‬از ای��ن منظر این‬ ‫دس��تاورد یک نقطه عطف در تاریخ مبارزات فلس��طینی‬ ‫به حساب م ی‌آید‪.‬‬ ‫از منظر دیگ��ر در این جنگ هش��ت روزه ب رای اولین‬ ‫بار بود که جنبش فلس��طین همراه با همبستگی عمومی‬ ‫کشورها از جمله قدرت‌های جهان عرب‪ ،‬نظام‌های جهان‬ ‫اس�لام‪ ،‬مردم و س��ازمان‌های انقالبی منطقه ب��ه پیروزی‬ ‫این‌گونه دست پیدا کرد‪.‬‬ ‫هرچند در این راستا ممکن اس��ت رژیم‌های عربی و‬ ‫اسالمی ب رای مش��روعیت بخش��یدن به نظام‌های خود و‬ ‫ادامه حیات سیاسی همراهی با جنب ش‌های فلسطینی را در‬ ‫دستورکار خود قرار داده باشند‪.‬‬ ‫به هرحال ب رای اولین بار در تاریخ مبارزاتی فلسطین‬ ‫بود که رژیم‌ها به مردم و جنب ش‌های مقاومت ملحق شدند؛‬ ‫هرچند کمک‌های ارائه ش��ده به هی چ‌وجه باهم‪ ،‬هم‌سطح‬ ‫‪28‬‬ ‫نیس��تند چراکه جمهوری اس�لامی ای ران و س��وریه ب رای‬ ‫کمک به محور مقاومت با س�لاح و پ��ول و تمام امکانات‬ ‫حاضر شدند‪ ،‬اما سایر کشورها به یک همبستگی سیاسی‬ ‫و اطالع‌رس��انی عمومی بس��نده کردند‪ .‬عالوه بر اینها در‬ ‫ش��رایط کنونی مردم هم به‌صورت یکپارچ��ه ب رای دفاع از‬ ‫مقاومت ایستاده‌اند و موضع واحدی اتخاذ کرده‌اند تا بتوانند‬ ‫ب رای اولی ن‌بار آرایش سیاسی و جغ رافیای سیاسی منطقه‬ ‫را عوض کنند و در‌نهایت به یک آرایش سیاس��ی جدید در‬ ‫نقشه عمومی منطقه برسند‪ .‬تاکنون چنین تابلویی از یک‬ ‫عمل پیروزمندانه نظامی‪ ،‬امنیتی‪ ،‬اطالع‌رسانی‪ ،‬سیاسی و‬ ‫معنوی در عموم جهان اس�لام و جهان عرب وجود نداشته‬ ‫است‪.‬‬ ‫بر اساس آنچه دس��تاورد جنگ هشت روزه غزه تلقی‬ ‫م ی‌ش��ود‪ ،‬عمال قواعد بازی جنگ و مبارزات جنب ش‌های‬ ‫اسالمی فلسطین و منطقه از جمله اخوان‌المسلمین مصر‬ ‫در تقابل با رژیم‌صهیونیستی تغییر کرده است؛ بناب راین این‬ ‫حرکت م ی‌تواند زمینه‌ای ب رای پیوس��تگی بیشتر با محور‬ ‫مقاومت باشد‪ ،‬اما اگر از این دستاورد مفهوم اشتباهی درک‬ ‫شود و یا به شکل مطلوب مورد ارزیابی و آسی ب‌شناسی قرار‬ ‫نگیرد‪ ،‬ممکن اس��ت به جدایی حماس و اخوان‌المسلمین‬ ‫منجر شود‪.‬‬ ‫در این جریان برخی تصور م ی‌کنند که با پیروزی‌های‬ ‫حاصل‌ش��ده م ی‌توانن��د به‌تنهایی ب��ه مذاکره ب��ا جامعه‬ ‫بی ن‌المل��ل بپردازند و نتای��ج مطلوبی ه��م دریافت کنند‪.‬‬ ‫ای��ن گروه‌ها تص��ور م ی‌کنند ک��ه در مذاکرات سیاس��ی‬ ‫به‌دلیل جای��گاه‪ ،‬عزت و مقام جدیدی که کس��ب کرده‌اند‬ ‫م ی‌توانند باز هم به پی��روزی برس��ند‪ ،‬در صورتی که باید‬ ‫دقت داشت که کش��ورهای جهان عرب تمام تالش خود را‬ ‫ب رای مشروعی ت‌بخشیدن به نظام خود به کار بسته‌اند و در‬ ‫عین حال هدایت جنبش مقاومت را به راهی که قبال یاسر‬ ‫عرفات پیموده در نظر دارند؛ به این معنا که مقاومت گامی‬ ‫‌به سمت مذاکره بردارد‪.‬‬ ‫برخ��ی منتق��دان در ای��ن زمین��ه معتقدن��د چگونه‬ ‫گروه‌هایی که از ابتدا فلسطین را از نهر تا بحر م ی‌خواستند‬ ‫و در عین حال اسرائیل را به رس��میت نم ی‌شناختند‪ ،‬امروز‬ ‫اع�لام م ی‌کنند که با تش��کیل یک دولت فلس��طینی در‬ ‫مرزهای ‪ 1967‬موافق هس��تند‪ ،‬این موافقت نقطه‌ای است‬ ‫که یاسر عرفات نیز انجام داد‪.‬‬ ‫در چنین شرایطی ممکن است که مردم و به‌خصوص‬ ‫گروه‌های مقاومت در تل��ه مذاکره با اس��رائیل و مختومه‬ ‫اعالم‌کردن مب��ارزات فلس��طینی بیفتند که ای��ن طرح و‬ ‫خواست آمریکا و غرب است‪ .‬آنها درصدد هستند تا محمود‬ ‫عباس را از سمت و س��وی مبارزه مسلحانه وارد فاز مذاکره‬ ‫کنند و در عین حال ب رای دیگر گروه‌های فلس��طینی نیز‬ ‫چنین چیزی را خواستار هستند‪.‬‬ ‫آنها ب رای انتزاع دس��تاورد بزرگ جنگ هش��ت روزه‬ ‫غزه به‌دنبال انتخاب گزینه مذاک��رات به‌عنوان یک اصل‬ ‫هستند‪ ،‬در صورتی که آنچه در غزه اتفاق افتاد عکس این‬ ‫ماجرا بود‪ .‬باید این نکته را در نظر داشت که در پیروزی‌های‬ ‫حاصل‌ش��ده در غزه اگر تکنولوژی ای رانی‪ ،‬محور مقاومت‪،‬‬ ‫صبوری مردم‪ ،‬پش��تیبانی منطقه و ایس��تادگی مجموعه‬ ‫عوامل کمک‌دهنده ب��ه مبارزان فلس��طینی نبود‪ ،‬چنین‬ ‫پیروزی بزرگی حاصل نم ی‌شد‪.‬‬ ‫ای��ن فاکتورها باعث ش��د آرایش سیاس��ی و فضای‬ ‫مذاکرات سیاسی ش��کل گیرد‪ ،‬به این معنا که قدرت هنر‬ ‫مذاکره ب��ه این مقدار نب��ود که در میدان جن��گ تاثیرگذار‬ ‫باشد و جنگ را از ‪ 22‬روز به هشت روز تقلیل دهد‪ ،‬بلکه در‬ ‫میدان مبارزه طول این جنگ کوتاه شد و بعد از پیروزی نیز‬ ‫انعکاس آن به میدان مذاکره کشیده شد‪.‬‬ ‫جناح��ی در حم��اس به‌دنبال پی��اده ک��ردن گزینه‬ ‫عملگرایی و پ راگماتیسم به‌جای مبارزه مسلحانه است‪ .‬آنها‬ ‫در نظر دارند مقاومت را وارد ف��از جدید یعنی همان مذاکره‬ ‫کنند‪ .‬آنها به‌دنبال این هستند که حماس راه یاسر عرفات‬ ‫را در پیش گیرد و تمام پیروزي‌های جنگ هشت روزه که به‬ ‫نفع مردم و حماس بوده را‌ب ی‌نتیجه جلوه دهند و به‌اصطالح‬ ‫عاقبت ب ‌د تراژدی یاسر عرفات را دوباره تکرار کنند‪.‬‬ ‫در جنبش حماس‪ ،‬سیاس��تمداران خارج از کشور و در‬ ‫راس آنها خالد مشعل تحت تاثیر کشورهای عربی منطقه‬ ‫خلی ج‌ف��ارس و در راس آن قطر به‌دنبال چنین ش��رایطی‬ ‫هستند‪ ،‬اما در مقابل سایر انقالبیون به‌خصوص جناح داخل‬ ‫و سازمان‌های دیگر فلس��طینی درصددند تا از وقوع چنین‬ ‫اتفاقی جلوگیری کنند‪.‬‬ ‫اما شرایط کنونی مرحله گذار است و به‌نوعی وضعیت‬ ‫به ش��کل برزخی اس��ت‪ .‬مواضع از س��وی گروه‌ها مطرح‬ ‫م ی‌ش��ود‪ ،‬اما موازنه قوا بی��ن جناح‌ها هنوز نهایی نش��ده‬ ‫است‪ .‬اینکه کدام جناح غالب اس��ت و حرف آخر را در جمع‬ ‫جنب ش‌های مقاومت فلس��طین و حم��اس م ی‌زند‪ ،‬هنوز‬ ‫مشخص نیست‪.‬‬ ‫در این راستا خالد مشعل‪ ،‬رئی س‌دفتر سیاسی حماس‬ ‫در اعالم مواضع چند‌پهلو صحبت م ی‌کند‪ ،‬به همین دلیل‬ ‫فضای ادامه تحرکات چندان مش��خص و روش��ن نیست‪،‬‬ ‫چرا‌که اظهارات دو‌پهل��و در فضای مذاکرات ایجاد فش��ار‬ ‫م ی‌کند و راهی که رقیبان پیموده‌اند را باز م ی‌کند‪ .‬یاس��ر‬ ‫عرفات هم در اعالم مواضع به همین شکل عمل کرد‪ .‬آنچه‬ ‫مهم اس��ت اینکه اگر مقدمه تش��کیل دولت عقب‌نشینی‬ ‫باش��د خاتمه آن نیز این اس��ت که یک قرارداد اس��لو دوم‬ ‫بسته م ی‌شود‪.‬‬ ‫بر همین اس��اس این خطر و ریس��ک وج��ود دارد و‬ ‫امیدواریم که جنبش حماس و رهبری آن تیزبینی و دقت‬ ‫الزم را داشته باشند و در راستای تحکیم پیروزی‌های جنگ‬ ‫هشت روزه غزه باشد نه از دست دادن این دستاوردها‪g .‬‬
‫آمانو در انتظار چراغ‌سبز اوباما‬ ‫رابطه مساله هسته‌اي و رابطه ايران و آمريكا‬ ‫حشمت‌اهلل فالحت‌پیشه ‪ /‬کارشناس مسائل بین‌الملل‬ ‫نـقدونظر‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫آژانس از زمان آقای آمانو عمال یک تعریف سیاس��ی‬ ‫از کارویژه خود ارائه داده اس��ت و به همی��ن دلیل به جای‬ ‫آنکه ‪ 5+1‬و مش��خصا آمری��کا نگاهش به آژانس باش��د‪،‬‬ ‫آژانس دنبال��ه‌رو ‪ 5+1‬و آمریکاس��ت‪ .‬ای��ن موضوع باعث‌‬ ‫تردید‌های ای ران نس��بت به صداقت آژانس ش��ده اس��ت‪.‬‬ ‫مش��خصا طیف تندرو در ‪ ،5+1‬یعنی کسانی که معتقدند‬ ‫ای ران باید هزینه توافق دیپلماتیک احتمالی را بدهد‪ ،‬تالش‬ ‫م ی‪‎‬کنند آژان��س را مجبور به اتخاذ موضع غیرمس��ئوالنه‬ ‫نسبت به ای ران کنند‪ .‬به همین دلیل است که آژانس اعالم‬ ‫م ی‌کند نم ی‌تواند برنامه هس��ته‌ای ای ران را راست ی‌آزمایی‬ ‫کند یا تضمین الزم را در مورد سالمت این برنامه ارائه کند‪.‬‬ ‫ب ر‌اساس این روند‪ ،‬آژانس بر آن است که از خود سلب اختیار‬ ‫و ‪ 5+1‬و مش��خصا ش��ورای امنیت را مختار کند که گروه‬ ‫بازرسان شورای امنیت که ب رای بازرسی ع راق شکل گرفت‬ ‫را ب رای ای ران نیز فراهم کند‪ .‬این امر موضوع هسته‌ای ای ران‬ ‫را که به اندازه کافی پیچیده است‪ ،‬غی ر‌طبیع ی‏تر م ی‏کند‪.‬‬ ‫باید توجه داشت تحمیل راهبرد هس��ته‪‎‬ای در قبال ع راق‬ ‫ب رای ای ران کارساز نیس��ت‪ .‬ای ران برخالف ع راق تخلفی از‬ ‫مفاد اساسنامه آژانس نداشته و همه بازرس ی‌ها و نظارت‌ها‬ ‫طبق پادمان نظارتی از ای ران انجام ش��ده است‪ .‬ع راق قابل‬ ‫مقایسه با ای ران نیس��ت‪ ،‬از این نظر که جمهوری اسالمی‬ ‫ای ران چارچوب فن��ی و حقوقی را رعایت ک��رده و حتی در‬ ‫گزارش آمانو نیز در جایی که به مس��ئولیت آژانس مربوط‬ ‫است‪ ،‬ای ران تخلفی ندارد‪.‬‬ ‫اما مساله آمانو با ای ران در راستای چند قطعنامه اخیر‬ ‫شورای امنیت در قبال ای ران است‪ .‬در این قطعنامه‌ها خالف‬ ‫مقررات آژانس از ای ران خواسته شده که غن ی‌سازی را تعطیل‬ ‫کند‪ ،‬اما تعطیلی غن ی‌سازی خالف حقوق ای ران در آژانس‬ ‫است‪ .‬به نظرم اگر مسیر انتقادی آمانو از قبل انتخاب شده‬ ‫باش��د عمال بازرس��ی‌ها نتیجه نم ی‌دهد‪ .‬اما طیف جدید‬ ‫دیپلمات‌های آمریکا مث��ل جان کری و حتی خ��ود اوباما‬ ‫موضوع مذاکره با ای ران را مطرح م ی‌کنند و معتقدند در سال‬ ‫‪ 2013‬میالدی باید موضوع هسته‌ای ای ران به نتیجه برسد‪.‬‬ ‫اگر آژانس هم در این مس��یر حرکت کند‪ ،‬طبیعتا به جای‬ ‫مانع‌س��ازی در این زمینه‪ ،‬مس��یر را هموار م ی‌کند‪ .‬سابقه‬ ‫گزارش‌های قبلی آمانو نشان م ی‌دهد که ما نم ی‌توانیم به‬ ‫این نقش وی امیدوار باشیم‪ ،‬مگر اینکه چراغ سبزی از سوی‬ ‫آمریکا به آژانس داده شده باش��د که فعال داده نشده است‪.‬‬ ‫گفتمان غالب در آمریکا این است که هزینه توافقات را باید‬ ‫ای ران پرداخت کند و به عبارتی سیاست مذاکره توام با زور را‬ ‫علیه ای ران دنبال م ی‌کنند‪ ،‬اما به نظر م ی‌رس��د عواملی در‬ ‫مذاکرات ای ران و آژانس و همچنین ای ران و ‪ 5+1‬دخیل باشد‪.‬‬ ‫انتخابات آمری��کا و انتخابات ریاس��ت‌جمهوری آتی‬ ‫ای ران در تحوالت بین ای ران و آمریکا صاحب نقش اس��ت‪.‬‬ ‫آمریکای ی‌ه��ا در بحث مذاکره ب��ا ای��ران نم ی‌توانند مثل‬ ‫گذش��ته فعال باشند و مش��کالت متعدد دیگری هم دارند؛‬ ‫همین امر باعث شده که حتی آنها منتظر نتیجه انتخابات‬ ‫در ای ران هم باش��ند‪ .‬به همین دلیل اس��ت ک��ه م ی‌بینیم‬ ‫برخی معافی ت‌های تحریمی‌برای ش��ش ماه آینده است‪.‬‬ ‫انتخاب��ات آمریکا نی��ز در این مس��اله تاثی ر‌گ��ذار بود‪ .‬در‬ ‫آمریکا آمدن کس��انی مثل می ت‌رامنی م ی‌توانست فضای‬ ‫چالش‌آمیزی هرچند توام ب��ا حماقت در رفت��ار آمریکا در‬ ‫ترامنی به‌شدت تحت‌تاثیر الب ی‌های‬ ‫منطقه حاکم کند‪ .‬می ‌‬ ‫صهیونیس��تی و عرب در منطقه بود‪ ،‬الب ی‌هایی که کیان‬ ‫خود را در جنگ‌های منطقه‌ای و مش��خصا تداوم چالش با‬ ‫ای ران م ی‌دیدند‪ .‬از س��وی دیگر اوباما در شرایط کنونی يک‬ ‫موضوع را به درستی تشخیص داده اس��ت و آن‪ ،‬این است‬ ‫که با ماجراجویی نم ی‌تواند مانع افول آمریکا در سال ‪2014‬‬ ‫میالدی ش��ود‪ .‬بر اس��اس پی ش‌بین ی‌ه��ای صورت‌گرفته‬ ‫در س��ال ‪ 2014‬میالدی غنائم آمری��کا در دوران اب ر‌قدرتی‬ ‫که از س��ال ‪ 1945‬میالدی شروع شده اس��ت‪ ،‬به‌تدریج به‬ ‫دست دیگر کشورها خواهد افتاد‪ ،‬کش��ورهایی مانند چین‬ ‫و هند و حتی دوس��تان آمریکا مانند اتحادیه اروپا ه ر‌کدام‬ ‫بخش‌هایی از مولفه‌ه��ای قدرت اقتصادی و سیاس��ی را‬ ‫تاراج م ی‌کنند و در س��ال ‪ 2014‬ما ش��اهد تضعیف آمریکا‬ ‫هستیم‪ .‬آقای اوباما به‌درستی این موضوع را تشخیص داده‬ ‫و راهکار وی ب رای این امر‪ ،‬راهکار جکسونیسم است‪ ،‬یعنی‬ ‫پرداختن به داخل ب رای پرهیز از افول قدرت آمریکا و حفظ‬ ‫مولفه‌های قدرت در این کشور‪ .‬در صورتی که در زمان بوش‬ ‫راهکار ویلسونیس��م بود‪ ،‬یعنی ماجراجوی��ی خارجی ب رای‬ ‫حفظ ابرقدرتی‪ .‬ویلسونیسم ی‌ که بوش شروع کرد و اوباما‬ ‫س��عی م ی‌کند تمام کند تا‌کنون چیزی حدود سه‌ تریلیون‬ ‫دالر بودجه نظامی را به بودجه آمریکا تحمیل کرده اس��ت‪.‬‬ ‫از همین رو به نظر م ی‌رس��د اوباما به‌درستی این موضوع را‬ ‫تشخیص داده و سعی در جمع کردن بحران دارد‪ .‬ولی اگر‬ ‫وی احس��اس کند که هزینه جمع کردن ای��ن بحران‌ها را‬ ‫طرف‌های مخالف آمریکا مثل ای ران باید بدهند اشتباه کرده‬ ‫است‪ .‬ای ران در اوج دوران پرخاشگری آمریکا در زمان بوش‬ ‫دوم هم حاضر به پرداخت این هزینه نشد‪.‬‬ ‫طیف واقعگرایان در ای ران و آمریکا درمورد مناقش��ه‬ ‫هسته‌ای به این نتیجه رس��یده‌اند که اگر این امکان وجود‬ ‫داش��ته باش��د که راهکار مبتن ی‌بر برد – برد شکل بگیرد‪،‬‬ ‫حداقل در زمینه‌های��ی مانند جلوگی��ری از تصاعد بحران‬ ‫م ی‌توانند به نتیجه برس��ند‪ .‬ب ر‌اس��اس این راهب��رد‪ ،‬نباید‬ ‫حتما یک طرف شکس��ت‌خورده بحرانی باش��د که حدود‬ ‫بیش از ‪ 35‬س��ال از آن م ی‌گذرد‪ .‬این موض��وع به یک تابو‬ ‫تبدیل شده اس��ت و هی چ‌کدام از طرفین نم ی‌توانند خود را‬ ‫قربانی کنند تا تابوی یک طرف دیگر به مجسمه پایداری‬ ‫تبدیل ش��ود‪ .‬بناب راین تنها راهبرد حاص��ل جمع مضاعف‬ ‫م ی‌تواند در چنین ش��رایطی ش��کل بگیرد‪ .‬کماکان غرور‬ ‫ابرقدرتی آمریکای ی‌ها باعث شده اس��ت که این راهبرد در‬ ‫آنجا کارایی کمتری داشته باشد‪ ،‬هرچند در میان طیف جدید‬ ‫دیپلمات‌های آمریکایی بحث‌های مطرح است که م ی‌شود‬ ‫حقانی ت‌های ای ران را مد‌نظر قرار داد و در قالبی دیپلماتیک‬ ‫به اختالفات پای��ان داد‪ .‬اما در میان همه روس��ای‌جمهور‬ ‫گذشته آمریکا غیر از بوش پسر‪ ،‬بحث مذاکره با ای ران مطرح‬ ‫بوده است اما پس از مدتی به سمت تهدید یا تحریم گرایش‬ ‫پیدا کرده‪ ،‬بناب رای��ن ای ران هنوز دالیل کاف��ی و وافی ب رای‬ ‫اطمینان از راهبرد جدید آمریکای ی‌ها ب رای مذاکره ندارد‪.‬‬ ‫در کل موضوع ای ران و آمری��کا در طول چند دهه اخیر‬ ‫کمتر به چنین شرایطی رسیده است که خیلی از تحلیلگران‬ ‫دو طرف‪ ،‬مسائل دیگری مانند مذاکره ای ران و ‪ 5+1‬و مذاکره‬ ‫ای ران و آژانس را تبع��ی از اختالفات ای ران و آمریکا م ي‌دانند‪.‬‬ ‫حتی آق��ای آمانو هم نگاهش به چراغ س��بز اوباماس��ت و‬ ‫به‌همین دلیل ایش��ان گاهی موضع سیاسی م ی‌گیرد و در‬ ‫برخی مواقع نیز فنی عمل م ی‌کند‪ .‬روز به روز گزارش‌های‬ ‫آژانس اهمیت خود را در موضوع مذاکره ای ران و ‪ 5+1‬از دست‬ ‫م ی‌دهد‪ .‬در کل مذاکره ای��ران با آژانس و همچنین ‪ 5+1‬در‬ ‫گرو نوع رابطه ای ران و آمریکا است‪ .‬بین ای ران و آمریکا ما باید‬ ‫سه سطح یا دیوار را قائل باش��یم‪ .‬زی ر‌بنای این دیوار بحث‬ ‫رابطه به هم خورده اس��ت که دو طرف هنوز راهبردی ب رای‬ ‫تجدید رابطه ندارند و خوشبینانه است اگر بگوییم مذاکرات‬ ‫کنونی به این موضوع م ی‌رسد‪ .‬دو طرف ب رای الیه دوم این‬ ‫دیوار که تنش‌زدایی است نیز راهبردی ندارند‪ .‬آن چیزی که‬ ‫اکنون وجود دارد الیه س��وم است که الیه نرم‌تری است و دو‬ ‫طرف م ی‌توانند در آن ورود کنن��د و آن جلوگیری از تصاعد‬ ‫بحران اس��ت‪ .‬ورود دو طرف به الیه س��وم موفقیتی ب رای‬ ‫دیپلماسی به ش��مار م ی‌آید؛ هرچند همین موفقیت هم به‬ ‫معنای ماندن ای ران در شرایط جنگ سرد است‪g .‬‬ ‫آژانس بي ن‌المللي انرژي اتمي نشان‬ ‫داده است كه تصمي م‌گيري‌هايش را‬ ‫بر مبناي منافع بلوك قدرت در شوراي‬ ‫حكام تنظيم م ي‌كند‬ ‫‪29‬‬
‫در لبه پرتگاه‬ ‫قانون اسلحه خشونت را در فرهنگ آمريكايي نهادينه كرده است‬ ‫فواد ایزدی‪/‬کارشناس مسائل آمریکا‬ ‫*‬ ‫نـقدونظر‬ ‫فاجعه تی راندازی در مدرس��ه‌ای در ایالت کانیتکت در‬ ‫شمال ش��رقی آمریکا که طی آن دست کم ‪ 27‬نفر از جمله‬ ‫‪ 18‬کودک جان باختند‪ ،‬افکار عموم��ی داخل و خارج از این‬ ‫کشور را به این سمت س��وق داد که چرا دولت آمریکا ب رای‬ ‫بحث تغییر قانون اس��لحه یک اقدام موثر انجام نم ی‌دهد‪.‬‬ ‫باید توجه داشت بحث تغییر قانون اسلحه در آمریکا موجب‬ ‫خواهد شد زمانی که یک فرد در آمریکا دست به حرکت‪‎‬های‬ ‫جنایت‌آمیز م ی‌زند‪ ،‬تعداد کش��ته‪‎‬ها کاهش پی��دا کند؛ زی را‬ ‫اسلحه به صورت اتوماتیک شلیک م ی‌کند و کشته م ی‌دهد‪،‬‬ ‫بناب راین تغییر قانون اسلحه به این مساله کمک خواهد کرد‪.‬‬ ‫منتها تغییر قانون اسلحه بدین مفهوم نخواهد بود که مساله‬ ‫حل شود‪ ،‬زی را کش��وری را داریم که در آن افرادی همواره به‬ ‫چنین اقداماتی دست م ی‌زنند‪ ،‬بناب راین باید راه‌حلی اندیشید‬ ‫که اینگونه افراد به‌وجود نیایند که حال با اس��لحه یا بدون‬ ‫اسلحه به دیگر انسان‌ها حمله کنند‪ .‬این اتفاقات در آمریکا‬ ‫در حال تکرار شدن است و معموال اخبار تمامی‌آنها مخابره‬ ‫نم ی‌شود‪ .‬در واقع زمانی که تعداد کشته‌شدگان اندک باشد‬ ‫این خبر خیلی بازتاب مطبوعاتی پیدا نم ی‌کند‪ .‬ولی وجود‬ ‫این طیف از افراد و حوادث زیاد اس��ت و تنها بخشی از آنها‬ ‫انعکاس پی دا م ی‌کنند‪ .‬در نهایت دولت باید به سمتی برود که‬ ‫از به‌وجود آمدن این حوادث جلوگیری کند‪ ،‬چون این بحث‪،‬‬ ‫بحث جدیدی نیس��ت و اتفاقی اس��ت که تکرار م ی‌شود و‬ ‫دولت به نوعی در حل این معضل ناتوان است‪ .‬در حوزه بحث‬ ‫اسلحه‪ ،‬البی اسلحه اجازه تصویب قوانین سختگی رانه را به‬ ‫دولت نم ی‌دهد؛ در حوزه بحث فروپاشی نهادهای فرهنگی و‬ ‫خانواده نیز جامعه آمریکا با مشکالت عدیده‌ای روبه‌روست‪.‬‬ ‫تغییر جهتی که جامعه آمریکا به س��مت آن م ی‌رود و این‬ ‫گونه حوادث کاملا بیانگر آن اس��ت‪ ،‬غیرممکن است‪ .‬زی را‬ ‫هم دولت‌های قبلی و هم دولت‌های بعدی نسبت به اینگونه‬ ‫حوادث همواره واکنش نشان داده‌اند و به این صورت نبوده‬ ‫که در قبال این اقدامات خشونت‌بار در جامعه سکوت کنند‪.‬‬ ‫درواقع تمام ی‌ دولت‌هایی ک��ه روی کار م ی‌آیند عالقه‌مند‬ ‫هس��تند این مس��یر را متوقف کنند منتها تغییر مس��یر و‬ ‫متوقف کردن این خشونت‌ها در حدواندازه دولت‌ها نیست‪.‬‬ ‫این مساله به سبک زندگی در این کش��ورها بازم ی‪‎‬گردد و‬ ‫س��بک زندگی آمریکایی اکن��ون منجر ب��ه‌به‌وجود آمدن‬ ‫افرادی م ی‌شود که دست به چنین کارهایی م ی‌زنند‪ .‬نتیجه‬ ‫فروپاش��ی نهادهای فرهنگی و نهاد خانواده به وجود آمدن‬ ‫چنین افرادی است‪ .‬اگر به حادثه اخیر در آمریکا دقت کنیم‪،‬‬ ‫متوجه م ی‌ش��ویم اولین فردی که در این درگیری به دست‬ ‫قاتل کشته ش��د‪ ،‬مادرش بود‪ .‬اما س��وال اینجاست که چرا‬ ‫فرهنگ آمریکایی این سیر نزولی را طی م ی‌کند‪ .‬این مساله‬ ‫به‌دلیل سیس��تم فرهنگی حاکم بر آمریکاست؛ نهادهای‬ ‫فرهنگی که در جامعه آمریکا وجود دارند خیلی مواقع مشوق‬ ‫این حرکت‌ها هس��تند‪ .‬در حقیقت بازی‌های کامپیوتری و‬ ‫فیلم‌های‌ هالیوودی که در آنها خشونت تبیین شده‪ ،‬مروج‬ ‫این فرهنگ هستند‪ .‬اقداماتی که دولت آمریکا انجام م ی‌دهد‬ ‫نیز در این مساله‌ب ی‌تاثیر نیس��ت؛ روزی نیست که دولت‬ ‫آمریکا طی اقدامات نظام ی‌اش در کش��ورهای دیگر حال‬ ‫چه با استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین یا با سرنشین‬ ‫چندین نفر را به کام مرگ نکش��اند‪ .‬نتیجه این سیاست‌ها‬ ‫این م ی‌شود که خون افراد ارزشش کم شود و افراد معمولی‬ ‫نیز به این نتیجه م ی‌رس��ند که آدم کشتن آنها نیز اشکالی‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫‪30‬‬ ‫ایجاد نم ی‌کن��د‪ .‬مردم به حکمرانان ن��گاه م ی‌کنند؛ زمانی‬ ‫که آنها به راحتی آدم م ی‌کش��ند و توجیه م ی‌کنند قش��ری‬ ‫از جامعه نیز زمانی که از موضوعی ناراحت م ی‌شوند دست‬ ‫به آدم‌کشی م ی‌زنند‪ .‬این عوامل تمام ی‌ دست به دست هم‬ ‫داده و وضعیت را به‌حالت فعلی سوق داده است؛ حالتی که‬ ‫حداقل یک بخشی از جامعه به پوچی رسیده و به این نتیجه‬ ‫رسیده اگر به چیزهایی که م ی‌خواهد نرسد حق این را دارد که‬ ‫آدم‌ها را به گلوله ببندد و از این طریق عصبانیتش را نشان‬ ‫دهد‪ .‬این داستان‪ ،‬مساله‪‎‬ای نیست که یک‌شبه اتفاق افتاده‬ ‫باشد‪ ،‬بلکه پروسه‏ای است که کشورهای غربی به‌خصوص‬ ‫آمریکا این پروسه را طی کرد‌ه و به اینجا رسیده‌اند‪ .‬اکنون در‬ ‫عمل آمریکای ی‌ها در متوقف کردن این پروسه ناتوان هستند‪،‬‬ ‫چون این پروس��ه به مفاهیمی‌باز م ی‌گردد که نگاه لیب رال‬ ‫دموکراسی ب راساس این مفاهیم ش��کل گرفته و پایه‌ریزی‬ ‫شده اس��ت‪ .‬نتیجه این نگاه این اس��ت که نه تمام جامعه‬ ‫لیب رال بلکه بخش��ی از آن به این س��مت خطرناک حرکت‬ ‫م ی‏کند‪ .‬بحث دیگری که در رابطه با حمل سالح در آمریکا‬ ‫وجود دارد این است که آیا اکثریت مردم این کشور با حمل‬ ‫سالح موافقند یا خیر؟ در این خصوص باید گفت بستگی دارد‬ ‫این سوال چگونه پرسیده شود؛ اگر از مردم پرسیده شود که‬ ‫آیا موافق هستند افراد سالح‌های خودکار داشته باشند که به‬ ‫صورت سریع گلوله شلیک کند‪ ،‬اکثریت با این امر مخالفت‬ ‫خواهند کرد‪ ،‬ولی به دلیل ناامنی که در جامعه آمریکا حاکم‬ ‫است یک نارضایتی جمعی از این مس��اله وجود ندارد‪ .‬باید‬ ‫توجه داش��ت هرزمان که اتفاقات خش��ونت‌باری در آمریکا‬ ‫به وقوع م ی‌پیوندد‪ ،‬آمار فروش اسلحه نیز افزایش م ی‌یابد‬ ‫زی را مردم در جامعه احس��اس ناامنی م ی‌کنند‪ .‬به‌دنبال این‬ ‫احساس ناامنی در سطح جامعه درصد باالیی معتقد هستند‬ ‫که باید از خودش��ان دفاع کنند و این حق را داش��ته باشند‬ ‫که اس��لحه بخرند‪ .‬در جامع ه‌ای که نهاده��ای اطالعاتی و‬ ‫امنیتی از دف��اع و تامین امنیت مردم ناتوان هس��تند‪ ،‬خود‬ ‫مردم مجبور م ی‌شوند به دفاع از خودش��ان برآیند و فروش‬ ‫اسلحه باال م ی‌رود‪ .‬در‌نهایت اگر به مردم گفته شود امنیت‬ ‫شما را نهادهای اطالعاتی‪ -‬امنیتی تامین م ی‌کنند‪ ،‬اکثریت‬ ‫خواهان این خواهند بود که سالح از سطح جامعه حذف شود‪.‬‬ ‫در حال حاض��ر در آمریکا به دلیل نفوذ البی س�لاح‪،‬‬ ‫اینکه دول��ت بتواند خیل��ی در این حوزه وارد ش��ود و اقدام‬ ‫جدی‌ای انجام دهد غی ر‌ممکن است‪ .‬در آمریکا قوه مقننه‬ ‫در حوزه س�لاح نس��بت به قوه مجریه هماهنگ‌تر است‪.‬‬ ‫به همین جهت کارهای ریش��ه‌دار جدی در رابطه با حمل‬ ‫س�لاح در آمریکا صورت نخواه��د پذیرف��ت‪ .‬تنها ممکن‬ ‫است دولت به یک س��ری کارهای ظاهری و مقطعی روی‬ ‫بی��اورد‪ .‬البته بحث س�لاح در جامعه آمری��کا تنها یکی از‬ ‫معضالت اس��ت و سمت و س��ویی که در حوزه فرهنگی و‬ ‫فکری در پیش گرفته‌اند‪ ،‬یک معضل مهمتر اس��ت‪ .‬نگاه‬ ‫دو حزب اصلی آمریکا یعنی جمهوریخواهان و دموکرات‌ها‬ ‫نسبت به البی اس��لحه و حمل س�لاح نیز متفاوت است‪.‬‬ ‫جمهوریخواهان نگاه مثب ت‌تری به البی سالح دارند و این‬ ‫البی نیز کمک‌های مالی بیش��تری را به جمهوریخواهان‬ ‫تعلق م ی‪‎‬دهد‪ .‬اما دموکرات‌ها در این حوزه انتقادشان بیشتر‬ ‫است و کمک‌های کمتری را دریافت م ی‪‎‬کنند‪ .‬گفته م ی‌شود‬ ‫در رتب ه‌بندی الب ی‌ها در ایاالت‌‌متحده‪ ،‬البی اس��رائیل رتبه‬ ‫اول را دارد و البی سالح‪ ،‬رتبه دوم‪ .‬چهره‌های بانفوذ و افراد‬ ‫موثری در این حوزه فعالیت م ی‌کنند و ب��ه دلیل نفوذ این‬ ‫افراد‪ ،‬اتفاقات خشونت‌بار در آمریکا همچنان تکرار م ی‌شود‪.‬‬ ‫در‌نهایت م ی‌بینیم دولتی که ادعا م ی‌کند رهبری دنیا را دارد‬ ‫و مدعی است بقیه کشورها نیز باید سیاست‌های آن را ب رای‬ ‫گسترش دموکراسی دنبال کنند‪ ،‬در یک حوزه قانونگذاری‬ ‫که کاملا هم واضح اس��ت چه تصمیم ی‌ باید گرفته شود‪،‬‬ ‫درمانده شده و نم ی‌تواند اقدام موثری ب رای متوقف‌شدن این‬ ‫خشونت‌ها انجام دهد‪.‬‬ ‫*این یادداشت به صورت شفاهی تنظیم شده است‪g.‬‬
‫معماي سالح‬ ‫دموكرات‌ها و جمهوريخواهان‌؛ موافقان قانون استفاده از سالح‬ ‫امیرعلی ابوالفتح‪ /‬کارشناس مسائل آمریکا‬ ‫نـقدونظر‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫در ایاالت‌متحده آمریکا حمل سالح‌ب ی‌قانوني نیست و‬ ‫با فقدان قانون در رابطه با حمل سالح مواجه نیستیم‪ .‬قوانین‬ ‫کنترل بر حمل س�لاح در آمریکا در اختیار ایالت‪‎‬هاست و به‬ ‫دلیل ساختار فدرال‪ ،‬عموما قوانین متعدد و مختلفی در ایاالت‬ ‫مختلف به اجرا گذاشته م ی‪‎‬ش��ود‪ .‬اما آنچه مورد توجه است‪،‬‬ ‫این که دولت‪‎‬های فدرال و ایالتی تا چه اندازه م ی‌توانند حمل‬ ‫س�لاح را تحت کنترل قرار دهند و بر نحوه فروش سالح به‬ ‫متقاضیان نظارت داشته باشند‪ .‬باید توجه داشت قانون اساسی‬ ‫ایاالت‌متحده آمریکا تنها در یک مورد درباره کاالهای مصرفی‬ ‫جامعه تصمیم‌گیری کرده و آن هم مربوط به س�لاح است‪.‬‬ ‫اگر قانون اساسی آمریکا را ورق بزنیم و متمم‌هایی که طی‬ ‫سال‌ها تنظیم شده‌اند را نگاهی بیندازیم‪ ،‬متوجه م ی‌شویم که‬ ‫این متمم‌ها فقط در مورد سالح است‪ .‬در این متمم‌ها اعالم‬ ‫شده حمل سالح توسط ش��هروندان آمریکایی آزاد است‪ .‬در‬ ‫واقع هیچ قانونی نم ی‌تواند این قاعده را تغییر دهد‪ ،‬مگر اینکه‬ ‫متمم ی‌ دوباره به قانون اساسی ایاالت‌متحده آمریکا افزوده‬ ‫شود‪ .‬به همین جهت موضوع سالح در آمریکا به یک مساله‬ ‫کاملا پیچیده تبدیل شده و اضافه کردن هرگونه متممی‌به‬ ‫قانون اساسی ایاالت‌متحده آمریکا بسیار دشوار خواهد بود‬ ‫و باید به تایی��د اکثر قریب به اتفاق ایاالت برس��د‪ .‬به همین‬ ‫خاطر اکنون قانون سالح در آمریکا و ممنوع کردن آن به یک‬ ‫مشکل تبدیل شده است‪ .‬در آمریکا هیچ کس به‌دنبال این‬ ‫نیست که استفاده از سالح را ممنوع کند‪ ،‬بلکه بحث تقویت‬ ‫نظارت‌ها یا سختگیری‌ها مطرح است‪ .‬یعنی حتی جدی‌ترین‬ ‫منتقدان سالح در آمریکا نیز طرفدار ممنوعیت سالح نیستند‬ ‫بلکه حرفش��ان این اس��ت که باید نظارت‌ها بیشتر شود و‬ ‫افراد مشکوک که یا جنایتکار‪ ،‬یا بیمار روانی یا سرخوردگان‬ ‫اجتماعی هستند به سالح گرم دسترسی پیدا نکنند‪ .‬البته در‬ ‫کنار بازار قانونی سالح در ایاالت‌متحده آمریکا یک بازار پررونق‬ ‫سیاه هم وجود دارد؛ کسانی که از طریق قانونی نم ی‌توانند به‬ ‫سالح دست پی دا کنند‪ ،‬م ی‌توانند به راحتی سالح را از بازار سیاه‬ ‫تهیه کنند‪ .‬در برخی مواقع نیز مشاهده شده قتل‌هایی که رخ‬ ‫داده توسط سالح‌های غیرقانونی بوده است‪ .‬از این قضایا که‬ ‫بگذریم باید به این مساله نیز توجه داشت که موضوع سالح‬ ‫در آمریکا با چند مس��اله گره خورده است‪ .‬اوال که سالح گرم‬ ‫مانند هر کاالی دیگری س��ازندگانی دارد‪ ،‬این س��ازندگان از‬ ‫طریق فروش این سالح‌ها‪ ،‬سودهایی را به دست م ی‌آورند و با‬ ‫هر عاملی که تجارت آنها را به خطر بیندازد‪ ،‬به‌شدت مقابله‬ ‫خواهند کرد‪.‬‬ ‫بخش��ی از بزرگتری��ن کمپان ی‌ه��ای آمریکای��ی هم‬ ‫کمپان ی‌هایی هس��تند که در رش��ته تولید س�لاح فعالیت‬ ‫م ی‌کنند؛‌ این کمپان ی‌ها بخش��ی از تولیداتشان به صورت‬ ‫س�لاح جنگی و نظامی در اختیار ارتش آمریکا قرار م ی‌گیرد‬ ‫یا به دیگر کش��ورهای جهان صادر م ی‌ش��ود و بخش��ی از‬ ‫تولیدات‌شان نیز به سالح‌های کوچک و معمولی اختصاص‬ ‫م ی‌یابد که در خانه‌های ش��هروندان آمریکایی به‌وفور دیده‬ ‫م ی‌ش��ود‪ .‬بناب راین ایجاد س��ختگیری‌های بیش��تر منافع‬ ‫کمپان ی‌های اسلحه‌سازی و الب ی‌های اسلحه‌سازی را به خطر‬ ‫خواهد انداخت‪ .‬فراموش نکنیم که از بانفوذترین الب ی‌هایی‬ ‫که در آمریکا وجود دارد‪ ،‬همین البی اسلحه‌س��ازی است؛ به‬ ‫ویژه انجمن ملی تفنگ که مدافع سرس��خت دفاع از متمم‬ ‫دوم قانون‌اساس��ی ایاالت‌متحده آمریکاس��ت؛ متممی‌که‬ ‫آزادی سالح را تضمین کرده است‪ .‬نکته بعدی این است که در‬ ‫ایاالت‌متحده‪ ،‬سالح صرفا ب رای کشتن افراد استفاده نم ی‌شود‪،‬‬ ‫بلکه سالح به‌عنوان یک وسیله سرگرمی‌ب رای شکار‪ ،‬ورزش‬ ‫و تفریح نیز مورد استفاده قرار م ی‌گیرد‪ .‬در مناطق روستایی‪،‬‬ ‫حومه شهرها و مناطق جنگلی و کوهستانی سالح به‌عنوان‬ ‫یک وسیله دفاعی به کار گرفته م ی‌شود‪ .‬د‪‎‬ر حقیقت در آمریکا‬ ‫جوامع انس��انی در ب رابر خط راتی که متوجه‌شان م ی‌شود از‬ ‫این وسيله دفاعی کمک م ی‌گیرند‪ .‬همچنین زمانی که به‬ ‫کمپ م ی‌روند‪ ،‬به دلیل تنوع حیوانی در این کشور باید مسلح‬ ‫باش��ند‪ .‬بناب راین در صورتی که دولت بخواهد مردم را از این‬ ‫وسیله سرگرمی‌محروم کند با واکنش تندی روبه‌رو خواهد‬ ‫شد‪ .‬در دهه‌های اخیر در آمریکا فرهنگ خشونت به جامعه‬ ‫تزریق م ی‌شود؛ مهم‌ترین راه تزریق این فرهنگ نیز از طریق‬ ‫ت هالیوود بانی‬ ‫صنعت سرگرم ی‌سازی است که در درجه نخس ‌‬ ‫آن است‪ .‬همچنین شرکت‌های تولید بازی‌های کامپیوتری‬ ‫نیز در این امر‌ب ی‌تاثیر نیس��تند‪ .‬مردم آمریکا داشتن سالح‬ ‫و توانایی ش��لیک را تقریبا در ردیف توانایی رانندگی قلمداد‬ ‫م ی‌کنند و یک نوع عالقه شدید نسبت به این وسیله دارند‪.‬‬ ‫بناب راین نباید انتظار داشت قوانین مصوب تاجایی پیش رود‬ ‫که کنترل خیلی شدیدی روی سالح داشته باشند یا بخواهند‬ ‫سالح را از دس��ت مردم دربیاورند‪ .‬این اتفاقات خشونت‌بار در‬ ‫آمریکا هر از گاهی رخ م ی‌دهد و بار اول یا آخر هم نیس��ت‪.‬‬ ‫بخش��ی از پول تجارت اسلحه توس��ط اعانات انتخاباتی در‬ ‫اختیار مقامات اجرایی و قانونگذاری ق��رار م ی‌گیرد و افرادی‬ ‫که به نهادهای قدرت راه پیدا م ی‌کنند اصوال تالش‌شان بر‬ ‫این است که از حامیان مال ی‌شان حمایت کنند و قوانینی را‬ ‫وضع نکنند که مورد انتقاد این حامیان قرار گی رند‪ .‬نم ی‌توان‬ ‫انتظار داشت حادثه مدرسه نیوتاون در آمریکا موجب شود نگاه‬ ‫مردم این کشور به مساله سالح تغییر کند؛ زی را نه کمپان ی‌های‬ ‫اسلحه‌سازی مایل به این کار هستند و نه احزاب و توده مردم‬ ‫خواهان کنترل اسلحه‪.‬‬ ‫باید در نظر گرفت که خشونت د ‌ر آمریکا وجود دارد‪ ،‬اما‬ ‫به آن اندازه‌ای نیست که یک خشم عمومی را به‌وجود بیاورد‪.‬‬ ‫آمار نشان م ی‌دهد که حدود ‪20‬هزار نفر در طول سال در اثر‬ ‫شلیک گلوله کشته م ی‌شوند؛ بخش��ی از این آمار مربوط به‬ ‫تبهکاری‪ ،‬دزدی و جنایات سازمان یافته است و بخش کمتری‬ ‫مربوط به قتل‌های کور که طی آن یک شخص وارد مکانی‬ ‫م ی‌ش��ود و چندین نفر را به کام مرگ م ی‌فرستد‪ .‬در مقایسه‬ ‫با یک جمعیت ‪ 310‬میلیون نفری این عدد‪ ،‬زیاد نیست و اگر‬ ‫با حوادث رانندگی در جاده‌ها مقایس��ه ش��ود‪ ،‬م ی‌بینیم آمار‬ ‫کمی را نشان م ی‌دهد‪ .‬مدافعان این قضیه نیز معتقدند‪ ،‬مگر‬ ‫م ی‌شود چون بر اثر تصادف رانندگی عده‌ای کشته م ی‌شوند‪،‬‬ ‫ماشین را از مردم گرفت و به آنها گفت از گاری استفاده کنند‪.‬‬ ‫مدافعان حمل اس��لحه معتقدند جنایاتی که توسط اسلحه‬ ‫صورت م ی‌پذیرد هنوز به آن اندازه گسترده نشده که بخواهند‬ ‫تصمیم جدی در این رابطه بگیرند‪ .‬البته کشته شدن بیش‬ ‫از ‪ 20‬نفر در حادثه تی راندازی در یک مدرس��ه قطعا ش��وک‬ ‫اجتماعی ایجاد م ی‌کند‪ ،‬اما به این صورت نیس��ت که دائم‬ ‫در خیابان‌های آمریکا شاهد تی راندازی باشیم‪ .‬به‌خصوص در‬ ‫شهرهای کوچک و محله‌های مرفه جامعه‪ ،‬حوادث تی راندازی‬ ‫و جرم و جنایت‪ ،‬رقم باالیی را نشان نم ی‌دهد‪ .‬تا زمانی که این‬ ‫قضیه وجود دارد و گروه‌های منتفع از تجارت س�لاح بسیار‬ ‫گسترده هس��تند‪ ،‬نباید انتظار داش��ت واکنش جدی در این‬ ‫راستا صورت بگیرد‪ .‬پس از جریان حادثه اخیر‪« ،‬باراک اوباما»‪،‬‬ ‫رئی س‌جمهوری آمریکا از لزوم انجام یک اقدام معنادار سخن‬ ‫گفت‪ .‬در این رابطه م ی‌توان گفت نهایت کاری که توس��ط‬ ‫دولت آمریکا انجام‌پذیر خواهد بود این اس��ت کس��انی که‬ ‫م ی‌خواهند سالح بخرند ‪ 48‬س��اعت قبل نزد پلیس بروند و‬ ‫فرمی‌را تکمیل کنند تا سابقه‌شان مورد بررسی قرار گیرد‪ .‬در‬ ‫این صورت اگر فردی از لحاظ روانی و جنایی پرونده‌ای داشته‬ ‫باشد‪ ،‬به او سالح فروخته نخواهد ش��د‪ .‬دیگر اقدام معناداری‬ ‫که اوباما ش��اید بتواند انجام دهد این است که برخی از انواع‬ ‫فشنگ‌ها و سالح‌ها را از گردونه فروش خارج کند‪ .‬بناب راین از‬ ‫جمله اقداماتی که ممکن است در آمریکا انجام بگیرد‪ ،‬این‬ ‫است که پروسه فروش سالح را کمی دشوارتر کنند نه اینکه‬ ‫سالح را از خانه‌های مردم جمع‌آوری کنند‪g .‬‬ ‫‪31‬‬
‫گفت‌و‌گو‬ ‫‪1‬‬ ‫محسن مهرعليزاده به واسطه تجربه خوبي كه از حضور در انتخابات س�ال ‪ 84‬دارد اين روزها به عنوان يكي از‬ ‫گزينه هاي حضور در انتخابات مورد توجه قرارگرفته است‪ .‬گرچه اكنون او تمايلي براي اعالم رسمي ندارد و همه چيز را‬ ‫منوط به آينده نزديك مي كند اما در عين حال حمايت يا اجماع اصالح طلبان را در ورود خود به عرصه موثر مي داند‪ .‬گفت‬ ‫و گو با رئيس سابق سازمان ورزش از مسائل نظري و جامعه شناسي آغاز شده و با چالش درباره وضعيت اصالح‌طلبان‬ ‫در انتخابات آينده ادامه پيدا كرده است‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫‪32‬‬
‫گفت‌وگو با محسن مهرعلیزاده درباره حضور در انتخابات ‪ ،92‬نظر خاتمی برای نامزدی‪ ،‬وضعیت اصالح‌طلبان و شعارهای انتخاباتی‬ ‫اجماع شود‪ ،‬می‌آیم‬ ‫شعار ‪ 50‬هزار تومان برای هر ایرانی در انتخابات ‪ 84‬اشتباه بود‬ ‫اصالح‌طلبان در نهایت نامزد واحد معرفی می‌کنند‬ ‫اگر امروز از خاتمی درباره نامزدی در انتخابات سوال کنید‪ ،‬پاسخ او منفی خواهد بود‬ ‫تحریم انتخابات استراتژی یا تاکتیک اصالح‌طلبان نیست و نباید باشد‬ ‫‪1‬‬ ‫آق�ای مهرعلیزاده! هفت‌س�ال از پای�ان حضور‬ ‫شما در متن دولت م ی‌گذرد و طبیعتا از آن زمان‬ ‫تاکنون فعالی ت‌های گوناگونی داشته‌اید‪ .‬در این‬ ‫مدت چه م ی‌کردید؟‬ ‫‪ l‬اگر بخواهیم از این منظر ن��گاه کنیم که هفت‬ ‫سال بر عمر نظام جمهوری اس�لامی افزوده شده‪ ،‬این در‬ ‫تثبیت و تقوی��ت پایگاه‌های نظام جمهوری اس�لامی اثر‬ ‫مثبتي داشته است‪ .‬طبیعتا هرچه سن و عمر نظام جمهوری‬ ‫اسالمی افزایش م ی‌یابد‪ ،‬از حالت جوانی خارج م ی‌شود‪ ،‬به‬ ‫پختگی بیشتری م ی‌رس��د‪ ،‬در دنیا بیشتر شناخته م ی‌شود‬ ‫و همچنین ابعاد فکری‪ ،‬نظری و عملکردی آن گس��ترش‬ ‫م ی‌یابد‪ .‬از این نظر روند مثبت و رو به رشدی داشته‌ایم‪ ،‬اما‬ ‫به نظر م ی‌رسد روندی که در ابعاد مختلف سیاست داخلی‬ ‫و سیاست خارجی در دو دوره اخیر طی شده است‪ ،‬با روندی‬ ‫که دولت‌های گذشته در جمهوری اسالمی داشتند‪ ،‬تا حدود‬ ‫بسیار زیادی متفاوت است‪ .‬چندین اتفاق در این دو دوره رخ‬ ‫سياست‬ ‫همان‌طور که اش�اره کردید در هفت س�ال اخیر‬ ‫در حوزه‌ه�ای مختلفی از جمله حوزه سیاس�ت‬ ‫فعال بوده‌اید‪ .‬ارزیابی کلی ش�ما از فضای فعلی‬ ‫سیاست ‪ -‬فارغ از مسائل جناحی – چیست؛ در‬ ‫حوزه‌هایی همچون اخالق‪ ،‬کارآمدی و مسائلی از‬ ‫این دست‪ ،‬چه تفاوت‌هایی با گذشته کرده‌ایم؟‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫‪ l‬پس از پای��ان دولت آقای خاتم��ی توفیق ادامه‬ ‫خدم��ت در قال��ب عضو دول��ت را پی��دا نک��ردم و توفیق‬ ‫مسئولیت سازمان تربی ت‌بدنی از من سلب شد‪ ،‬اما از حدود‬ ‫‪ 18‬سال پیش در مدیریت عالی شرکت سرمایه‌گذاری شاهد‬ ‫حضور داشته و در تاسیس‪ ،‬رشد و باروری این شرکت ‪ -‬که‬ ‫متعلق به فرزندان معزز شاهد است ‪ -‬سهیم بوده‌ام‪ .‬از این‬ ‫رو مناسب دیدم که در همین ش��رکت زمان و انرژی بگذارم‬ ‫و بخش اعظمی‌از زمان من در ش��رکت شاهد صرف شده‬ ‫اس��ت‪ .‬بخش دیگر‪ ،‬صرف ادامه تحصیل در دوره دکترا در‬ ‫رشته مدیریت مالی در دانشگاه ته ران شد که در حوزه رشته‬ ‫تحصیلی مطالعه م ی‌کردی��م‪ ،‬اوضاع را تحلیل م ی‌کردیم‪،‬‬ ‫اوضاع کالن اقتصاد ملی و بی ن‌الملل��ی را رصد و مراقبت‬ ‫م ی‌کردیم و در جایی که الزم بود و م ی‌توانستیم‪ ،‬اظهارنظر‬ ‫م ی‌کردیم و مقاالتی م ی‌نوش��تیم‪ .‬همچنی��ن برای یک‬ ‫مقطع چهار‌س��اله به‌عنوان عضو هیات نماین��دگان اتاق‬ ‫بازرگانی انتخاب شدم و در اتاق بازرگانی ته ران و ای ران حضور‬ ‫داش��تم‪ .‬در این مدت تالش کردم تا جایی که ممکن است‬ ‫نقطه‌نظ راتی را که در رابطه با مس��ائل اقتصادی و مسائل‬ ‫کالن کشور داشتم‪ ،‬ارائه کنم‪ .‬این روزها هم که بیشتر وقتم‬ ‫صرف مطالعه م ی‌شود‪.‬‬ ‫داد؛ یکی کم‌توجهی به توان و قوه کارشناس��ی و مدیریتی‬ ‫شناخته شده و مجرب کش��ور بود‪ .‬این مساله باعث شد به‬ ‫مقدار زیادی از ارزش کارشناس��ی تصمیمات کاسته شود و‬ ‫بدین ترتیب اث��رات و تبعات تصمیم��ات منبعث از همان‬ ‫ب ی‌توجهی ب��ه کارشناس��ی‌ها در جهت ات�لاف منابع اثر‬ ‫بس��زایی بگذارد‪ .‬همین امر موجب دلنگران��ی نخبگان و‬ ‫دلسوزان سیاس��ی‪ ،‬اقتصادی و مدی ران کالن کشور از این‬ ‫روند شد‪ .‬از س��وی دیگر زمانی که اثرات منفی تصمیمات‬ ‫ناش��ی از عدم توجه به کارشناس��ی در جامعه نمایان شد و‬ ‫مردم به تدریج متوجه شدند که مسئوالن اجرایی قادر به رفع‬ ‫مشکالت نیس��تند‪ ،‬روز به روز بر حجم سخت ی‌های کشور‬ ‫افزوده ش��د و مردم و حتی دولت هم به مش��کالت اذعان‬ ‫کردند و کم‌کم در کشور شاهد شکل‌گیری جو ب ی‌اعتمادی‬ ‫نسبت به توان اجرایی دولت شدیم‪.‬‬ ‫در ابع��اد سیاس��ت خارج��ی برخ��ی اظهارنظرهای‬ ‫عجوالنه ‪ -‬و حتی ناهمس��و با سیاس��ت‌های کالن نظام‬ ‫و برخی اقدامات در این زمینه – اس��باب تفاهم ف ی‌مابین‬ ‫کشورها‪ ،‬اعم از دش��من‪ ،‬مخالف‪ ،‬معاند و‪ ...‬را فراهم کرد تا‬ ‫در جهت اعمال فشار به کشور ما نقش‌آفرینی کنند‪ .‬یکی‬ ‫از این ابعاد مساله تحریم‌ها بود؛ در این بحث که تحریم‌ها‬ ‫تاثیر داش��ت یا س��وء‌مدیریت‌ها‪ ،‬من معتقدم که هیچ یک‬ ‫ب ی‌تاثیر نبود‪ .‬در عین حال چون محور همه چیز مدیریت‬ ‫است‪ ،‬اگر مسائل سیاس��ت خارجی توسط دولت به خوبی‬ ‫مدیریت م ی‌ش��د منجر به بسیاری از فش��ارهای تحریمی‬ ‫‌بیگانگان نم ی‌گردید‪ .‬از س��ویی اگر در ش��رایط عادی نیز‬ ‫چنین فش��ارهایی از بی��رون وارد م ی‌ش��ود در صورتی که‬ ‫تدبیر و مدیریت باش��د اثرات تحریم‌ها ب��ه حداقل کاهش‬ ‫م ی‌یابد و چه بسا در برخی موارد بتوان تهدیدها را به فرصت‬ ‫تبدیل کرد؛ ام��ا در این جهت به ندرت کار ش��د‪ .‬به عنوان‬ ‫مثال‪ ،‬معموال گفته م ی‌شود که از ابتدای انقالب تحریم‌ها‬ ‫وجود داشته است؛ این حرف درستی اس��ت‪ .‬ما از سال ‪58‬‬ ‫که کارت��ر رئی س‌جمهور آمریکا نخس��تین تحریم‌ها علیه‬ ‫ای ران را وضع کرد‪ ،‬به واسطه مدیریتی که اعمال شد‪ ،‬اثرات‬ ‫تحریم‌ها حداقل‪ ،‬صفر و حتی مثبت شد؛ به نحوی که این‬ ‫فشارها منجر شد ما تصمیمات جدی در جهت خودکفایی‪،‬‬ ‫خوداتکایی و ایس��تادن روی پای خودمان اتخاذ کنیم‪ .‬در‬ ‫این مسیر سرمایه‌گذاری شد‪ ،‬کار ش��د و حرکتی رو به جلو‬ ‫داشتیم‪.‬‬ ‫بس��یاری از بناه��ای خودکفای��ی در هم��ان دوره‬ ‫پایه‌گذاری شد‪ .‬در زمان مسئولیت من در معاونت صنعتی‬ ‫و بهره‌ب��رداری وزارت صنای��ع س��نگین‪ ،‬یک��ی از ادارات‬ ‫زیرمجموعه این معاون��ت اداره کل س��اخت و خودکفایی‬ ‫بود‪ .‬برنامه‌ریزی‌های بس��یار دقیقی انجام دادیم و کارهای‬ ‫فراوانی صورت گرفت‪ .‬نم ی‌توانی��م بگوییم که تحریم‌ها‬ ‫اثری نداش��ت؛ چرا‌که هیچ پدیده‌ای ب ی‌تاثیر نیس��ت‪ ،‬اما‬ ‫واقعا م ی‌توانی��م بگوییم ک��ه تاثیر تحریم‌ه��ا به حداقل‬ ‫رسید؛ در برخی موارد صفر و حتی مثبت شد‪ .‬البته بستگی‬ ‫دارد چه حوزه‌های��ی را در نظر بگیریم‪ .‬در س��ال‌های اخیر‬ ‫از یکس��و مساله فش��ار تحریم‌های دش��من و خشکاندن‬ ‫مس��یرهای ارتباطی پول��ی و مالی کش��ور‪ ،‬مس��یرهای‬ ‫رسمی گشایش اعتبار‪ ،‬مس��یرهای رسمی حوالجات ارزی‪،‬‬ ‫ارتباطات بانکی و مسائلی از این دست پیش آمد و از سوی‬ ‫دیگر ب��دون توجه به همه اینها مس��ائلی همچون واردات‬ ‫بی رویه کاال انجام ش��د‪ .‬من خاطرم هست که در سال ‪84‬‬ ‫که نخستین س��ال فعالیت دولت نهم بود حدود چهارصد‬ ‫میلیون دالر میوه وارد کشور شد و در سال‌های بعد افزایش‬ ‫هم پیدا کرد‪ .‬در هفت س��ال اخیر به‌طور میانگین ساالنه‬ ‫حدود چهارصد میلیون دالر میوه وارد شده است؛ در حالی که‬ ‫ما در کشوری چهار فصل زندگی م ی‌کنیم و عمده میوه‌ها‬ ‫در کش��ور ما به بار م ی‌نش��یند‪ .‬ما نیازی به انگور شیلی و‬ ‫پرتقال مصر و س��یب لبنان نداریم‪ .‬آمار واردات ب ی‌رویه در‬ ‫حوزه‌هایی همچون خودرو نیز مش��اهده م ی‌ش��ود‪ .‬حدود‬ ‫هشتاد تا هشتاد‌و پنج میلیارد دالر درآمد ارزی در سال تبدیل‬ ‫به واردات شد و فرهنگ مصرف‌گرایی ر‌ا ترویج کرد‪ .‬در حالی‬ ‫که ما باید فرهنگ مصرف کشور را به‌گونه‌ای تغییر دهیم‬ ‫که وابستگی به واردات ناش��ی از درآمدهای نفتی کاهش‬ ‫یابد؛ چراک��ه بیگانگان حلقه را از مح��ل واردات و صادرات‬ ‫رس��می تنگ م ی‌کنند‪ .‬این مس��اله هم مرب��وط به امروز‬ ‫نیست و به هفت سال پیش باز‌م ی‌گردد‪ .‬اما مسیر حرکت‬ ‫همان است که بود‪.‬‬ ‫در حقیقت از لحاظ فشارها و تاثیر فشارها‪ ،‬خود را «در‬ ‫لبه تیغ تحری��م» قرار داده‌ایم‪ .‬به نظر م��ن برخی کارهای‬ ‫ناشی از هیجان‪ ،‬عدم‌مطالعه‪ ،‬شتابزدگی و اقدامات مشابه‬ ‫موجب ش��د در عرصه اقتصادی برنامه‌ریزی کنار گذاش��ته‬ ‫شود‪ .‬یکی از همین کارها تعطیل کردن سازمان مدیریت و‬ ‫برنامه‌ریزی بود‪ .‬در حالی که کشورهای مختلف ب رای اینکه‬ ‫نشان دهند چند سال است برنامه‌ریزی و مدیریت دارند و با‬ ‫نگاه علمی‌کش��ور را مدیریت م ی‌کنند‪ ،‬به سابقه سیستم‬ ‫برنامه‌ریزی در آن کش��ور توجه کرده‪ ،‬بررسی م ی‌کنند که‬ ‫سازمانی که مس��ائل کالن را مدیریت م ی‌کند و سازمانی‬ ‫که مس��ئولیت بودجه‌نویس��ی را برعهده دارد از چه زمانی‬ ‫در آن کشور پا‌گرفته است‪ .‬با این وصف سازمان مدیریت و‬ ‫برنامه‌ریزی در یک تصمیم آنی برهم زده شد و به جای آن‬ ‫یک معاونت با همان طول و عرض در کنار مدیریت ارش��د‬ ‫‪33‬‬
‫اجرایی تشکیل داده شد؛ بدون اینکه به بدنه کارشناسی آن‬ ‫توجه شود و کارشناسان خبره به کار گرفته شوند و طبعا این‬ ‫موضوع سبب عدم کارآمدی تش��کیالت جدید شد‪ .‬همین‬ ‫مس��اله در تقدیم الیحه بودجه به مجلس دیده م ی‌ش��ود‪.‬‬ ‫ش��ما اگر بخواهید ب رای زندگ��ی خود برنامه‌ری��زی کنید‬ ‫حداقل ‪ 10‬روز مانده به پایان ماه ب رای حقوق ماه آینده خود‬ ‫تصمیم‌گیری م ی‌کنید؛ در حالی ک��ه در خصوص بودجه‬ ‫یک کشور‪ ،‬در فروردین ماه یا حتی اردیبهشت‌ماه هر سال‪،‬‬ ‫شاهد تصویب بودجه سالی هس��تیم که در آن قرار داریم‪.‬‬ ‫حتی برنامه پنجم حدود شش ماه بعد از پایان برنامه چهارم‬ ‫به مجلس ارائه و تصویب ش��د‪ .‬اینها ناشی از این است که‬ ‫کانون‌ها و محل‌های واقعی تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی‬ ‫عاری از قوه کارشناسی شده اس��ت‪ .‬نتیجه این مساله را در‬ ‫کاهش ارزش پول ملی شاهد بودیم؛ به‌طوری که ظرف مدت‬ ‫دو ماه ارزش پ��ول ملی حدود پنجاه درص��د کاهش یافت‪.‬‬ ‫متاسفانه اینها مسائلی است که با آنها روبه رو هستیم‪.‬‬ ‫در ح�وزه سیاس�ت و خصوصا بح�ث انتخابات‬ ‫ش�ما ش�خصا اظهارنظرهای�ی داش�تید ک�ه‬ ‫م ی‌توان از آنها اینگونه استنباط کرد که در حال‬ ‫تصمی م‌گی�ری ب�رای ورود به عرص�ه انتخابات‬ ‫هس�تید‪ .‬واقعی�ت چیس�ت؛ آی�ا ب�ه تصمی�م‬ ‫مشخصی رسیده‌اید؟‬ ‫سياست‬ ‫‪ l‬قبال هم عرض کرده‌ام که باید ببینیم ش��رایط‬ ‫انتخابات چگون��ه پیش م��ی‌رود‪ .‬اگر واقعا ش��رایط ب رای‬ ‫حضور تفک��ر و س��لیقه‌های مختلف فراهم ش��ود بدیهی‬ ‫اس��ت که حضور و نحوه حضور در انتخابات قابل بررسی‬ ‫خواهد بود‪ .‬از س��وی دیگر من معتقدم که ای��ن انتخابات‪،‬‬ ‫انتخاباتی نیست که کاندیداها به صورت فردی وارد شوند‬ ‫و برنامه‌ها‪ ،‬باوره��ا و توانمندی‌ه��ای خ��ود را ارائه دهند؛‬ ‫بلکه باید در قالب گروه‌های فکری یا جناح‌های سیاس��ی‬ ‫مطرح در جامعه‪ ،‬معرفی شوند تا بتوانند فضایی ب رای ارائه‬ ‫نقطه‌نظ رات و تفکرات خود بیابند‪ .‬بناب راین باید اندکی صبر‬ ‫کنیم و اجازه دهیم فضا روشن‌تر شود؛ اگر در کشور عزمی‬ ‫‌ایجاد شد که در هر جناح اجماعی صورت گیرد و کاندیدای‬ ‫مش��خصی معرفی ش��ود‪ ،‬در این صورت من ه��م که در‬ ‫انتخابات ریاست‌جمهوری نهم شرکت کردم و به دلیل ارائه‬ ‫دیدگاه‌های��ی ‪ -‬به ویژه از بعد اقتص��ادی و برنامه‌ریزی ‪ -‬با‬ ‫اقبال خوب بخش‌های��ی از جامعه مواجه ش��دم و در چند‬ ‫استان باالترین رای را داشتم اگر مورد اجماع واقع شوم وارد‬ ‫عرصه خواهم شد‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫یعنی اگر مجموعه اصالح‌طلبان از شما حمایت‬ ‫کنند وارد عرصه انتخابات خواهید ش�د یا اینکه‬ ‫ممکن اس�ت با حمایت یک یا چند گ�روه پا به‬ ‫میدان رقابت‌ها بگذارید؟‬ ‫‪ l‬بل��ه؛ در وهل��ه اول اجم��اع اصالح‌طلب��ان و‬ ‫در وهل��ه دوم ب��ه اجماعی فرات��ر از اجم��اع اصالح‌طلبان‬ ‫و اجماع��ی در س��طح مل��ی م ی‌اندیش��م‪ .‬ش��رایط امروز‬ ‫کش��ور بس��یار حس��اس اس��ت؛ ب��دون هی��چ تع��ارف‬ ‫و رودربایس��تی باید بگویم ک��ه اگر همدل ی‌ها بیش��تر از‬ ‫آنچه هس��ت نش��ود‪ ،‬دچار مشکالت اساس��ی م ی‌شویم‪.‬‬ ‫واقعیت این اس��ت که این س��ال‌ها‪ ،‬بس��یار مشکل ساز‬ ‫بود و مردم خاطره خوبی از آن ندارند‪ .‬مردم گران ی‌ها و عدم‬ ‫آرامش‌های اجتماعی را م ی‌بینند و از نظر اشتغال‪ ،‬صنعت‬ ‫و تولید اطالعاتی دریاف��ت م ی‌کنند که ب رای آنها قابل باور‬ ‫نیست‪ .‬از س��وی دیگر فرصت‌های طالیی که ما در برخي‬ ‫مقاطع عمر جمهوری اسالمی داشتیم به سادگی از دست‬ ‫رفت‪ .‬ما هرگ��ز در دوران پس از انق�لاب چنین درآمدهای‬ ‫سرشار نفتی نداش��تیم؛ آنطور که آمار م ی‌گویند ما در این‬ ‫هفت سال حدود هفتصد میلیارد دالر درآمد نفتی داشته‌ایم‪.‬‬ ‫در حالی که از زمان کشف نفت در زمان ویلیام نکس‌دارسی‬ ‫تا ابتدای دوره دولت نهم‪ ،‬مجموع درآمدهای نفتی ما کمتر از‬ ‫‪34‬‬ ‫پانصد میلیارد دالر بوده است‪ .‬با تمام این تفاسیر ما وضعیت‬ ‫تولید و صنعت را م ی‌بینیم‪ .‬البته من نم ی‌خواهم وارد این‬ ‫مسائل شوم؛ چراکه در یک فضای هیجانی و آلوده‪ ،‬منتقدان‬ ‫دولت به سیاه‌نمایی و منف ی‌بافی متهم م ی‌شوند‪ .‬در حالی‬ ‫که از یکس��و اتاق بازرگانی آمار م ی‌دهد که در شهرک‌های‬ ‫صنعتی پنجاه‌درصد ظرفیت کار م ی‌کنند و از س��وی دیگر‬ ‫مسئوالن عصبانی م ی‌ش��وند و ارائه‌کنندگان آمار را توبیخ‬ ‫م ی‌کنند‪ .‬همه ما در میان دوستان و نزدیکان خود وضعیت‬ ‫بیکاری را م ی‌بینیم و حتی نمایندگان مجلس نسبت به آمار‬ ‫بیکاری اعتراض دارند‪ .‬آمار تورم ‪ 10‬درصد اعالم م ی‌ش��ود‪،‬‬ ‫اما گاهی شب م ی‌خوابید و صبح بیدار م ی‌شوید و م ی‌بینید‬ ‫که قیمت برخی کاالها تا دو‌ب رابر افزایش یافته اس��ت‪ .‬من‬ ‫نم ی‌دانم دو‌ب رابر شدن قیمت کاالها‪ ،‬صد درصد محسوب‬ ‫م ی‌شود یا زیر ‪ 10‬درصد؟! مردم همه این مسائل را م ی‌بینند‬ ‫و نم ی‌توانند ب��اور کنند‪ .‬اگر قرار باش��د ای��ن وضعیت به‬ ‫وضعیتی تبدیل شود که مردم دوباره به توان دولت اعتماد‬ ‫کنند‪ ،‬به کارآیی دولت‪ ،‬مس��ئوالن و مدی ران اطمینان کنند‬ ‫و در مسیر سازندگی کش��ور حرکت کنند‪ ،‬زمان زیادی الزم‬ ‫اس��ت‪ .‬هر چقدر هم یک فرد یا گروه در قالب دولت جدید‬ ‫توانمند باشد باز هم توان محدودی دارد‪ .‬اگر در مقابل این‬ ‫توان محدود مخالفت‌ها‪ ،‬مقاومت‌ها و تخریب‌ها آغاز شود‬ ‫وضعیت بسیار بغرنج خواهد ش��د‪ .‬من فکر م ی‌کنم اگر ما‬ ‫بخواهیم در دوره آینده وضعیت فعلی را بهبود بخش��یم و‬ ‫کاس��ت ی‌های موجود را جب ران کنیم‪ ،‬باید از یکس��و دولتی‬ ‫بر س��رکار بیاید که در راس آن مجموعه مدی��ران الیق و‬ ‫کارآزموده که پیش از این آزمون خود را پس داده‌اند و مردم‬ ‫از دوره مدیریت آنها رضایت خاطر دارند حضور داشته باشند‬ ‫و از سوی دیگر کسانی که کش��ور را به این وضعیت دچار‬ ‫کرده‌اند واقعا تسلیم نظر مردم شوند و به آن تمکین کنند؛‬ ‫در واقع با پذیرش اشتباهاتشان به دولتی که روی کار م ی‌آید‬ ‫کمک کنند تا وضعیت بهتر ش��ود‪ .‬اگر اینگونه نباشد‪ ،‬این‬ ‫خس��ارات در آینده نیز ادامه خواهد یاف��ت‪ .‬به همین دلیل‬ ‫است که من م ی‌گویم در انتخابات به اجماعی فراتر از اجماع‬ ‫اصالح‌طلبان م ی‌اندیش��م‪ .‬مردم از لحاظ ت��وان مدیریتی‪،‬‬ ‫استفاده از قوه کارشناسی‪ ،‬توسعه صنعت‪ ،‬توسعه تجارت‪،‬‬ ‫توس��عه اقتصاد‪ ،‬کنترل و ثبات قیمت‌ها‪ ،‬کاهش تدریجی‬ ‫وابس��تگی به درآمدهای نفت��ی‪ ،‬ثبات در سیاس��ت‌های‬ ‫بی ن‌الملل��ی‪ ،‬تعامل و تعادل در سیاس��ت خارجی و داخلی‬ ‫و‪ ...‬خاطره خوبی از دولت‌های قبلی دارند‪ .‬به همین علت‬ ‫وقت��ی رئی س‌جمهور از ی��ک جناح انتخاب م ی‌ش��ود باید‬ ‫جناح‌های دیگر هم به او کمک کرده و با او همکاری کنند‪.‬‬ ‫اگر چنین شرایطی باش��د امکان کار وجود دارد اما در غیر‬ ‫این صورت باز هم همان کسانی که با ایجاد هیجان‌های‬ ‫کاذب خسارت‌هایی را به کش��ور وارد کردند و با وجود تمام‬ ‫امکانات و منابع چنین وضعیتی را ب رای کش��ور رقم زدند‪،‬‬ ‫جلوی جب ران خسارات و بهبود وضعیت را خواهند گرفت‪.‬‬ ‫اگر از جنبه جامع ه‌شناس�ی ب�ه انتخابات اخیر‬ ‫فرانس�ه و آمریکا نگاه کنیم‪ ،‬ش�اهد دو نگرش‬ ‫متفاوت هستیم؛ یکی تفکر توسع ه‌خواه که آن‬ ‫را راست و محافظه‌کار م ی‌نامند و دیگری تفکری‬ ‫که معتقد به اقتصاد سوسیالیس�تی اس�ت که‬ ‫رگ ه‌هایی از عوام‌گرایی در آن وجود دارد و سعی‬ ‫م ی‌کن�د عدال�ت را در گفتمان خود ج�ای دهد‪.‬‬ ‫سارکوزی و رامنی نماینده تفکر اول بودند و اوالند‬ ‫و اوباما نماینده تفکر دوم‪ .‬البته این تقسی م‌بندی‬ ‫ب ه‌طور نسبی است و شرایط در آن کشورها با ما‬ ‫متفاوت است‪ .‬در انتخابات ریاست‌جمهوری نهم‬ ‫ایران گفتمان آق�ای احمدی‌ن�ژاد و آقای کروبی‬ ‫زمین�ه عدالتخواهان�ه داش�ت و خصوص�ا آقای‬ ‫کروبی حرف سیاس�ی چندانی نزد‪ ،‬اما در مقابل‬ ‫اینها افرادی همچون آقای معین‪ ،‬آقاي قاليباف‪،‬‬ ‫آقای هاشمی و تا حدی خود شما گفتمان توسعه‬ ‫را مطرح کردند‪ .‬فضای جامعه ایران فضایی است‬ ‫که در آن ش�کافی جدی میان سنت و مدرنیته ‪-‬‬ ‫هم در حوزه اندیشه و هم در حوزه اقتصاد ‪ -‬دیده‬ ‫م ی‌شود‪ .‬تفاوت‌های میان ش�هر و شهرستان و‬ ‫روستا ب ه‌شدت مشهود است و حتی ما در شهر‬ ‫هم حاشیه و متن را داریم‪ .‬شکاف‌های عقیدتی‪،‬‬ ‫سیاس�ی‪ ،‬فرهنگی‪ ،‬اجتماعی و اقتصادی میان‬ ‫حاش�یه و متن به چش�م م ی‌خ�ورد‪ .‬البته علت‬ ‫اصلی این مس�اله این اس�ت که ما یک کش�ور‬ ‫در حال توس�عه هس�تیم‪ .‬م ی‌خواهم بگویم که‬ ‫بخش زیادی از همین گروه‌ها ‪ -‬البته با سلایق‬ ‫متف�اوت ‪ -‬در انتخاب�ات ‪ 84‬و انتخاب�ات ‪ 88‬به‬ ‫آقای احمدی‌ن�ژاد رای دادند؛ فض�ای ذهنی آنها‬ ‫فضای عدالتخواهی بود‪ .‬ش�عار بردن نفت س�ر‬ ‫س�فره‌های مردم در این آراء ب ی‌تاثیر نبود‪ .‬حتی‬ ‫در انتخابات اخیر آمری�کا هم رامنی در مناظرات‬ ‫اعالم کرد ک�ه اوبام�ا م ی‌خواه�د از ثروتمندان‬ ‫بگیرد و به فقرا بدهد‪ .‬همین مساله در انتخابات‬ ‫فرانسه هم وجود داش�ت؛ به این دلیل که ما در‬ ‫اروپا هم ش�اهد شکاف طبقاتی هس�تیم‪ .‬آقای‬ ‫احمدی‌ن�ژاد و دوستانش�ان ه�م م ی‌گوین�د که‬ ‫ما مدل اقتص�ادی خودمان را پی�اده کردیم؛ مثل‬ ‫هدفمن�دی یارانه‌ها‪ ،‬س�هام عدالت و مس�کن‬ ‫مهر‪ .‬م ی‌گویند ما م ی‌خواس�تیم م�دل مدیریتی‬ ‫س�ی س�ال قب�ل و بوروکراس�ی اداری موجود را‬ ‫بش�کنیم و به نمایندگی از م�ردم مدیران جدید‬ ‫را وارد چرخه مدیریتی کنیم؛ یعنی روایت ش�ما‬ ‫و دیگر مدیران باسابقه روایتی توسع ه‌ای است‬ ‫اما روایت آقای احمدی‌نژاد و همفکرانشان با این‬ ‫روایت متفاوت ‪ -‬و حتی مخالف ‪ -‬اس�ت‪ .‬س�بد‬ ‫رای مردم توس�ع ه‌خواه با مردم ی‌ که م ی‌خواهند‬ ‫ش�رایط موجود را برهم بزنند متفاوت است و به‬ ‫محافظه‌کاری تن نم ی‌دهند‪ .‬البته این اتفاق باز‬ ‫هم تکرار خواهد شد‪.‬‬ ‫‪ l‬مردم هرگ��ز به دولت��ی رای نم ی‌دهند که بیاید‪،‬‬ ‫افرادی را ب��ه کار بگمارد و سیاس��ت‌هایی را اج��را کند که‬ ‫کش��ور را از مسیر توس��عه و رش��د باز دارد‪ .‬مردم به رشد و‬ ‫بهبود وضعیت اهمیت م ی‌دهند‪ .‬امروز حتی کم‌سوادترین‬
‫سياست‬ ‫وقت�ی ی�ک ف�رد وارد انتخاب�ات م ی‌ش�ود باید‬ ‫گروه‌هایی از مردم را نمایندگی کند‪ .‬خود ش�ما‬ ‫م ی‌گویید من به شرطی وارد انتخابات م ی‌شوم‬ ‫که اصالح‌طلبان از من حمایت کنند و بتوانم بدنه‬ ‫اجتماعی آنه�ا را با خود همراه کن�م‪ .‬م ی‌خواهم‬ ‫بگویم م�ا گروه‌ه�ای اجتماعی ضعیف�ی داریم‬ ‫که باید گروه‌های سیاس�ی آنها را با خود همراه‬ ‫کنند و رای آنها را جلب نماین�د‪ .‬این هم به دلیل‬ ‫فقدان احزاب س�ازمان یافته است و هم به دلیل‬ ‫اینکه گاهی رس�انه‌ها کارکرد حزبی م ی‌یابند؛ به‬ ‫همین دلیل است که دو ماه منتهی به انتخابات‬ ‫تعیی ن‌کننده است و س�خنران ی‌های تلویزیونی‬ ‫و مناظره‌ها سرنوش�ت انتخابات را رقم م ی‌زند‪.‬‬ ‫هرک�س بتوان�د هیجان‌انگیزتر و ش�ورانگیزتر‬ ‫‪ l‬ما جمهوری اس�لامی را داریم که اسالمی بودن‬ ‫آن وجه تمایز آن با سایر جمهوری‌هاست‪ .‬اسالمی بودن آن‬ ‫چارچوب‌های اخالقی خاصی را تعیین م ی‌کند‪ .‬حرفی را که‬ ‫کاندیدا م ی‌زند در عین حال که باید رای مردم را جلب کند‬ ‫ولی در اصل باید صحیح‪ ،‬مفید و راست باشد‪ .‬همین شعار‬ ‫‪ 50‬هزار تومان ب رای هر ای رانی ک��ه در انتخابات ‪ 84‬مطرح‬ ‫شد‪ ،‬از اساس اشتباه بود‪ .‬آن موقع این شعار مطرح شد و در‬ ‫سال‌های اخیر اجرا شد و در عمل هم زیان آن را م ی‌بینیم‪.‬‬ ‫مردم م ی‌بینند که چهارصد هزار تومان از جی ب‌شان م ی‌رود‬ ‫و در ازای آن چهل‌هزار تومان وارد زندگ ی‌شان م ی‌شود! شاید‬ ‫تا دو سال پیش یک زندگی عادی و بخور و نمیر با سیصد‪،‬‬ ‫چهارصد هزار تومان ممکن بود اما ام��روز همان زندگی با‬ ‫هشتصد هزار تومان هم مقدور نیست‪.‬‬ ‫ما نگفتی��م ای��ن کار را نکنید؛ چون تبیین مس��ائل‬ ‫این‌چنینی ب رای کس��انی که اعتقادی به کار کارشناس��ی‬ ‫ندارند اصال ممکن نیس��ت‪ .‬بناب راین مجبور ش��دیم از راه‬ ‫دیگری وارد شویم‪ .‬ما این س��وال را مطرح کردیم که چرا از‬ ‫سده‌های قبل جهان به این نتیجه رس��ید که بانک ایجاد‬ ‫ش��ود؟ کارشناس��ان و عالمان اقتصادی و اجتماعی دیدند‬ ‫که هر ش��هروند س��رمایه اندکی دارد ک��ه نم ی‌تواند با آن‬ ‫سرمایه‌گذاری کند؛ مثال اینکه‪ ،‬فرض کنید یک میلیون نفر‬ ‫هر کدام یکصد هزار تومان پول دارند‪ ،‬هیچ کدام نم ی‌توانند‬ ‫با این پول اندک س��رمایه‌گذاری و فعالیتی انجام دهند‪ .‬اما‬ ‫وقتی یک میلیون نفر صد هزار تومان‌های خود را در یک‬ ‫بانک روی هم بریزند‪ ،‬منبعی عظیم ب رای س��رمایه‌گذاری‪،‬‬ ‫توسعه‪ ،‬صنعت‪ ،‬کشاورزی و اشتغال ایجاد م ی‌شود‪.‬‬ ‫بناب راین به این نتیجه رس��یده‌اند که درآمدهای اندک‬ ‫مردم را جمع کنند و آن را تبدیل به منبعی عظیم نمایند‪ .‬اما‬ ‫متاسفانه با توزیع یارانه نقدی بالعکس عمل شد؛ پول نفت‬ ‫كه خودش درآمد کالن متمرکز غنی اس��ت‪ ،‬شکسته شد‪،‬‬ ‫خرد ش��د و بین میلیون‌ها نفر توزیع ش��د و انرژی این پول‬ ‫به صفر رسید‪.‬‬ ‫در حال��ی که در تم��ام جهان عکس ای��ن کار انجام‬ ‫م ی‌شود‪ .‬اما این حرف‌ها را هم باور نکردند‪ .‬حاال شاید مردم‬ ‫البته این واقعیت هم وجود دارد که در دولت‌های‬ ‫سازندگی و اصالحات این بخش از جامعه چندان‬ ‫مورد توجه قرار نم ی‌گرفتند؛ یعنی در واقع خالئی‬ ‫میان دولت و آنها وجود داشته است‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫فرد جامعه هم حاضر اس��ت ب رای تحصی��ل فرزند خود و‬ ‫س��هیم ش��دن در افزایش آگاهی جامعه هزینه بدهد‪ .‬اگر‬ ‫فرد یا گروهی حفظ وضعیت موج��ود یا نزول آن را به مردم‬ ‫وعده بدهد اعتماد مردم را جلب نخواهد کرد‪ .‬مردم کسی را‬ ‫انتخاب م ی‌کنند که وضع اقتصادی‪ ،‬معیشتی و فرهنگی را‬ ‫ارتقا بدهد‪ .‬مردم در هر زمینه‌ای نیاز و تمایل به رشد را اب راز‬ ‫م ی‌کنند‪ .‬از میان ‪ 75‬میلیون نفر جمعیت کشور‪ ،‬تنها حدود‬ ‫‪ 25‬نفر دور میز هیات دولت م ی‌نش��ینند و کشور را هدایت‬ ‫م ی‌کنند‪ .‬یعنی در واقع این افراد باي��د از جمله نخب ه‌ترین‬ ‫افراد جامعه باشند و دانش کافی‪ ،‬درک باال‪ ،‬آگاهی و قدرت‬ ‫ریسک باالیی داشته باشند و از موقعیت سکانداری اجرایی‬ ‫با مهارت الزم کش��ور را به وضعیت مطلوب هدایت کنند‪.‬‬ ‫اگر دولت و جمع این ‪ 25‬نفر سیاستی را در پیش بگیرند که‬ ‫در جهت بهبود وضعیت مردم تاثیری نگذارد و سطح زندگی‬ ‫مردم را در س��طح فعلی نگه دارد‪ ،‬خدمتی به مردم نکرده و‬ ‫در واقع نقش خود را نتوانسته ایفا کند‪ .‬بله‪ ،‬صد البته دولت‬ ‫باید در جه��ت جلب رضایت مردم حرکت کن��د؛ منتها باید‬ ‫بدانیم این رضایت باید توام با افزایش آگاهی مردم و حرکت‬ ‫در مسیر رشد و توسعه کشور صورت بگیرد‪ .‬در کشورهای‬ ‫غربی هم احزاب شعارهای پوپولیس��تی م ی‌دهند اما آنجا‬ ‫هم این امر از نظر مردم محکوم است‪ .‬آنجا هم انسان‌های‬ ‫ساده و زود‌باوری هستند که به حرف سیاستمداران اعتماد‬ ‫م ی‌کنند و بعدها دچار مشکل م ی‌شوند‪ .‬اصال راز خلقت بشر‬ ‫رشد و تعالی اوست؛ هر کسی در این مسیر حرکت کند‪ ،‬هم‬ ‫مقبول خداست و هم مقبول مردم‪.‬‬ ‫صحبت کند طبیعتا رای بیشتری را به خود جلب‬ ‫خواهد کرد‪ .‬البته این مساله در کشورهای دیگر‬ ‫هم وجود دارد‪ ،‬اما در کشور ما شدیدتر است‪ .‬به‬ ‫هر حال ما با گروه‌های اجتماعی و ب ه‌تبع آنها با‬ ‫گروه‌های سیاسی مواجهیم‪.‬‬ ‫از این پول خوشش��ان بیاید‪ ،‬اما آیا واقعا انصاف اس��ت که‬ ‫شما به هر ش��هروند چهل هزار تومان بدهید اما در عمل‬ ‫چهارصد ه��زار تومان از جی��ب او کم کنید؟ ای��ن نوع رای‬ ‫گرفتن در واقع استفاده نابجا از عدم اطالع مردم است‪ .‬ما در‬ ‫جمهوری‌اسالمی باید ببینیم اسالم چه م ی‌گوید؟ آیا چنین‬ ‫کاری به نفع مردم هست یا نه؟‬ ‫‪ l‬اصال این حرف را نزنید! ما هنوز هم در مس��ائل‬ ‫اقتصادی و اجتماعی با جامعه آمریکا تفاوت‌های بسیاری‬ ‫داریم‪ .‬اما حتی در آمریکا هم که تبادل آزاد اطالعات وجود‬ ‫دارد‪ ،‬وقتی م ی‌گویند در جایی سوءاستفاده اقتصادی صورت‬ ‫گرفته‪ ،‬مردم به خیابان‌ها م ی‌ریزند و اعتراض م ی‌کنند‪ .‬این‬ ‫س��ادگی در همه جای دنیا وجود دارد؛ اما مهم این است که‬ ‫شما بخواهید از این سادگی مردم استفاده انتخاباتي کنید یا‬ ‫در جهت رشد و آگاه ی‌شان از آن بهره ببرید‪.‬‬ ‫م�ن ای�ن صحب�ت ش�ما را در خص�وص برهه‬ ‫انتخابات تایید م ی‌کنم‪ ،‬اما در ‪ 16‬س�ال فعالیت‬ ‫دولت‌های سازندگی و اصالحات‪ ،‬این ب ی‌توجهی‬ ‫مش�هود بود‪ ،‬اما پ�س از آن رویک�رد دولت ‪ -‬به‬ ‫درس�ت یا غلط ‪ -‬تغییراتی کرد‪ .‬به ه�ر حال ما‬ ‫پذیرفته‌ایم که جامعه ما یک جامعه دو‌بخش�ی‬ ‫است و بخشی از این جامعه چه از لحاظ عقاید‬ ‫و چه از لحاظ سبک زندگی با مدرن شدن تضاد‬ ‫دارند‪ .‬سفر استانی رفتن و رودررو شدن مردم با‬ ‫رئی س‌جمه�ور تاثیر خودش را م ی‌گ�ذارد‪ .‬البته‬ ‫در دوره اصالح�ات هم آق�ای خاتم�ی یکبار در‬ ‫صف ش�یر ایس�تاد و بار دیگر با اتوبوس به سر‬ ‫کار رفت‪ .‬بخش اعظم�ی‌از رای آقای خاتمی در‬ ‫س�ال ‪ 76‬رای عامه مردم بود؛ س�یادت‪ ،‬روحانی‬ ‫بودن‪ ،‬نارضایتی از آقای هاشمی و همراهی طبقه‬ ‫متوس�ط از علل مهم پیروزی آق�ای خاتمی بود‪.‬‬ ‫گروهی هم م ی‌گویند که آقای‌خاتمی توانس�ت‬ ‫این دو بخش را با یکدیگ�ر همراه کند و در واقع‬ ‫نباید اصالح‌طلبان او را مصادره م ی‌کردند‪ .‬حتی‬ ‫بس�یاری از افرادی که به جناح راس�ت منسوب‬ ‫بودند به آقای خاتمی رای دادند‪ .‬اما این مس�اله‬ ‫‪35‬‬
‫تداوم پیدا نکرد و رابطه ب�ا مردم قطع بود‪ .‬البته‬ ‫در دوره آقای خاتمی سعی شد در حوزه سیاسی‬ ‫این رابطه در حوزه جامع�ه مدنی‪« ،‬ان‌ج ی‌او»ها‪،‬‬ ‫رس�انه‌ها و اح�زاب وجود داش�ته باش�د؛ اما در‬ ‫حوزه اقتص�اد خالءهایی وجود داش�ت که اتفاقا‬ ‫آقای‌کروبی در سال ‪ 84‬از همان خالءها استفاده‬ ‫کرد و شعار انتخاباتی ساخت‪ .‬ما نم ی‌توانیم این‬ ‫مساله را نادیده بگیریم‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫‪ l‬ببینید! نفس ارتباط با م��ردم ایجاد کردن خیلی‬ ‫خوب اس��ت‪ ،‬ولی این ایجاد ارتب��اط با چه هدف��ی انجام‬ ‫م ی‌گیرد و آیا منافع آن به مردم م ی‌رس��د یا نه؟ جای سوال‬ ‫است‪ ،‬این همه س��ف ر‌های استانی انجام ش��ده و این همه‬ ‫مصوبات س��فر داش��ته‌ایم اما فاصله طبقات��ی در جامعه‬ ‫بسیار بیشتر از گذشته شده است‪ .‬این چه تاثیری دارد؟ شما‬ ‫مشاهده م ی‌کنید اتومبی ل‌های گرانقیمتی وارد کشور شده‬ ‫که با نیازهای اساس��ی مردم فاصله بس��یاری دارد‪ .‬حداقل‬ ‫حقوق کارگران نس��بت به دوره اصالحات دو‌ب رابر شده‪ ،‬اما‬ ‫قیمت اجناس نسبت به آن س��ال‌ها چندین ب رابر افزایش‬ ‫یافته است‪.‬‬ ‫حاال م��ا بگویی��م در عوض با م��ردم ارتب��اط برقرار‬ ‫کرده‌ایم؟! اگر ای��ن ارتباط به خاطر این باش��د که مردم مرا‬ ‫دوست داشته باشند‪ ،‬فایده‌ای ندارد؛ بلکه در صورتی مثبت‬ ‫است که به رفاه‪ ،‬آرامش‪ ،‬آس��ایش و رضایت خاطر مردم از‬ ‫زندگ ی‌ش��ان‪ ،‬عزت و اقتدار جمهوری اسالمی و مسئوالن‬ ‫تبدیل ش��ود‪ .‬بله؛ من این را به عنوان یک واقعیت تاریخی‬ ‫م ی‌پذیرم که چنین شیوه‌هایی به کار گرفته شده‪ ،‬اما آن را‬ ‫به عنوان امری که منفعت مردم را در ب ر‌داشته است‪ ،‬قبول‬ ‫ندارم‪ .‬ش��ما که م ی‌گویید در زمان آقای هاش��می و آقای‬ ‫خاتمی این نوع ارتباط با مردم وجود نداشت‪ ،‬به این موضوع‬ ‫هم توجه داشته باش��ید که این کافی نیست‪ .‬شما نسبت‬ ‫به دیگران اب راز ارادت کنید و حرف‌های مردم‌پس��ند بزنید‬ ‫بلکه باید به فکر نیازهای اساس��ی مردم همچون اشتغال‪،‬‬ ‫تورم و‪ ...‬باشید‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫این بح�ث دنبال�ه‌دار اس�ت و ما هم زی�اد وقت‬ ‫نداریم‪ .‬اگر موافقید به بحث انتخابات برگردیم‪.‬‬ ‫آیا ش�ما ای�ن موض�وع را ک�ه اصالح‌طلب�ان به‬ ‫کاندیدای واحد نرس�ند در احتم�االت خود جای‬ ‫داده‌اید؟‬ ‫‪ l‬من فک��ر م ی‌کن��م تنه��ا راه اصالح‌طلبان این‬ ‫است که با نامزد واحد وارد انتخابات شوند و اگر این شرایط‬ ‫پیش نیاید بعید م ی‌دانم ک��ه در انتخابات آتی به توفیقات‬ ‫شایسته‌ای دست یابند‪.‬‬ ‫اما انگار آنها بیشتر تمایل به نیامدن دارند؟‬ ‫‪ l‬نیامدن در انتخابات شایس��ته یک جریان مدنی‬ ‫و حق‌گرا ک��ه در چارچوب قانون عمل م ی‌کند‪ ،‬نیس��ت و‬ ‫امیدوارم شرایط به‌گونه‌ای باش��د که در فضایی از اعتماد و‬ ‫وحدت کاندیدای اصالح‌طلبان معرفی شود‪.‬‬ ‫ارزیابی خودتان از شرایط اصالح‌طلبان چیست؟‬ ‫‪ l‬اصالح‌طلبان به این جمع‌بندی خواهند رسید که‬ ‫حضوری فعال در انتخابات داشته باشند‪ .‬با چنین جمع‌بندی‬ ‫آنها حتما کاندیدای واحد معرفی خواهند کرد‪.‬‬ ‫آخرین اطالعات�ی که در این ب�اره دارید حاکی از‬ ‫این موضوع است یا م ی‌گوید که اصالح‌طلبان به‬ ‫جم ع‌بندی نرسیده‌اند؟‬ ‫‪ l‬ت��ا جایی که م��ن م ی‌دانم درب��اره حضور فعال‬ ‫در انتخابات مطالعات خوب و ط راحی شایس��ته‌ای دارند‪.‬‬ ‫امیدوارم که آنها خوب عمل کنند؛ چراک��ه در این صورت‬ ‫قطعا به کاندیدای واحد خواهند رسید‪.‬‬ ‫در خصوص نام�زدی آقای خاتم�ی چگونه فکر‬ ‫م ی‌کنید؟ آیا این مساله را برای بار سوم درست‬ ‫م ی‌دانید؟‬ ‫‪36‬‬ ‫تنها راه اصالح‌طلبان این است که با نامزد واحد وارد‬ ‫انتخابات شوند و اگر این شرایط پیش نیاید بعید می‌دانم‬ ‫که در انتخابات آتی به توفیقات شایسته‌ای دست یابند‬ ‫‪ l‬اگ��ر از ای��ن بع��د ب��ه مس��اله ن��گاه کنیم که‬ ‫اصالح‌طلبان کاندیدایی را معرفی کنند که از نظر رای‌آوری‌‬ ‫تردیدی روی او نباش��د و بتواند آرای بخش قابل توجهی از‬ ‫مردم را به خود جلب کند‪ ،‬کاندیداتوری آقای خاتمی مثبت‬ ‫است‪ .‬مهم این اس��ت که کاندیدایی از اصالح‌طلبان بیاید‬ ‫که از هم‌اکنون مشخص باش��د مردم اقبال جدی نسبت‬ ‫به او دارند‪ .‬ام��ا از منظر خود آقای خاتم��ی و واکنش‌هایی‬ ‫که جناح مقابل به این مساله نشان خواهد داد مساله قابل‬ ‫بررسی است‪.‬‬ ‫ارزیابی ش�ما از رابطه آقای خاتم�ی با حاکمیت‬ ‫ خصوص�ا بع�د از س�ال ‪ - 88‬چگونه اس�ت؟‬‫طی�ف تن�دروی اصالح‌طلبان که ب�ه نوعی خود‬ ‫را خ�ارج از حاکمی�ت تعریف م ی‌کنن�د تا حدود‬ ‫بس�یار زیادی نس�بت به رای دادن آقای خاتمی‬ ‫در انتخابات مجلس نهم انتقاد دارند؛ اما طیفی‬ ‫از اصولگرایان معتقدند ک�ه رای آقای خاتمی در‬ ‫انتخاب�ات مجلس نه�م را نباید «حس�ن‌نیت»‬ ‫ایشان دانست و نم ی‌توان اینگونه استنباط کرد‬ ‫که این کار مرزبندی با جریانات تندروس�ت‪ .‬در‬ ‫حقیقت آقای خاتمی در حال حرکت میان این دو‬ ‫طیف است‪ .‬شما چه تحلیلی دارید؟‬ ‫‪ l‬ببینید! آقای خاتم��ی روحیه متعادل��ی دارند و‬ ‫شخصیت ایشان به‌گونه‌ای است که به نظام‪ ،‬قانون اساسی‪،‬‬ ‫امام و والیت‌فقیه پایبندی دارند و این پایبندی ایشان عملی‬ ‫و با تمام وجود اس��ت‪ .‬آقای خاتمی این پایبندی را در دوره‬ ‫هشت ساله ریاست‌جمهوری نشان داده‌اند و هنوز هم همان‬ ‫مشی را دارند‪ .‬آقای خاتمی همان‌طور که امام فرمودند فرزند‬ ‫فرزانه انقالب و دلسوز هستند‪.‬‬ ‫به همین دلیل مردم به ایش��ان اعتماد دارند و ایشان‬ ‫را قبول م ی‌کنند‪ .‬اگر آقای خاتمی کاندیدای اصالح‌طلبان‬ ‫باشند قطعا رای بسیار باالیی کسب خواهند کرد اما اینکه‬ ‫ش��خص ایش��ان تا چه حد آمادگی این کار را داشته باشند‬ ‫بایستی خودشان پاسخ دهند‪.‬‬ ‫در مورد ای�ن موضوع ک�ه بخ�ش قاب ل‌توجهی‬ ‫از نظ�ام منتق�د رفتارهای آق�ای خاتم�ی بعد از‬ ‫انتخاب�ات س�ال ‪ 88‬هس�تند‪ ،‬فک�ر نم ی‌کنید‬ ‫ایش�ان با مش�کالتی مواجه ش�ود؟ آیا ایش�ان‬ ‫نم ی‌توانست شفاف‌تر عمل کند؟‬ ‫‪ l‬من فکر م ی‌کنم که چنین مساله‌ای وجود ندارد؛‬ ‫یعنی همه ماهیت‪ ،‬هویت و ش��خصیت آق��ای خاتمی را‬ ‫به خوبی م ی‌شناس��ند و از وابستگی ایش��ان به مجموعه‬ ‫نظام آگاهی دارند‪ .‬این مس��اله را طیفی تن��درو در جامعه‬ ‫القا م ی‌کند‪.‬‬ ‫یعنی شما از رفتار آقای خاتمی در سال ‪ 88‬دفاع‬ ‫م ی‌کنید؟‬ ‫‪ l‬شاید اگر غیر از این بود مشکالتی ایجاد م ی‌شد؛‬ ‫یعنی اگر ایش��ان مواضع متفاوتی درباره اتفاقات سال ‪88‬‬ ‫اتخاذ م ی‌کرد مشکالت بیشتری پیش م ی‌آمد‪.‬‬ ‫اما م ی‌توانس�ت در رف�ع بحران بیش�تر کمک‬ ‫کند؛ هم ب�ه دلی�ل س�ابقه‌ای ک�ه در حاکمیت‬ ‫داشت و س�اختارهای قدرت را م ی‌شناخت و هم‬ ‫حرف‌ش�نوی گروه‌های اصالح‌طلبان از ایش�ان‪.‬‬ ‫ش�اید آقای خاتمی منتظر بود ببیند چه اتفاقی‬ ‫م ی‌افتد و هم�واره تالش م ی‌کرد در خط وس�ط‬ ‫حرکت کن�د‪ .‬ای�ن انتقاد ه�م از س�وی جنبش‬ ‫موس�وم به س�بز مطرح م ی‌ش�ود و هم از درون‬ ‫نظام و حاکمیت‪.‬‬ ‫‪ l‬مشی اعتدال آقای خاتمی اینگونه است؛ ایشان‬ ‫موضع‌گیری‌ه��اي معتدلی دارند و س��عی دارند به‌گونه‌ای‬ ‫موضع‌گیری کنند که هم به باوره��ا و اعتقاداتش و هم به‬ ‫نظام لطمه وارد نشود‪.‬‬ ‫اما غلظت دفاع از نظام از س�وی ایش�ان بعد از‬ ‫سال ‪ 88‬کمتر شد‪.‬‬ ‫‪ l‬نه اینطور نیس��ت‪ ،‬آقای خاتمی همواره از نظام‬ ‫دفاع جانانه داشته و این مطلب شما بستگی دارد به شناخت‬ ‫و تعریفی که از آقای خاتمی دارید و عملکرد ایش��ان را در‬ ‫خصوص وقایع سال ‪ 88‬با چه نگاهی تحلیل کنید‪.‬‬ ‫باتوجه به ش�ناختی که از آقای خاتمی دارید آیا‬ ‫ایشان به آمدن تمایلی دارد؟‬ ‫‪ l‬هنوز که خیلی زود است‪ ،‬اما تا جایی که م ی‌دانم‬ ‫اگر امروز از ایشان سوال کنید اصال آمادگی این کار را ندارند‪.‬‬ ‫اگر شما بخواهید مشورت بدهید آقای خاتمی را‬ ‫به‌‌آمدن تشویق م ی‌کنید یا نیامدن؟‬ ‫‪ l‬من هم منتظر شرایط جدید م ی‌مانم‪ .‬تندروی‌ها‬ ‫همیشه آفت جامعه ما بوده‌اند و هنوز هم وجود دارند‪.‬‬ ‫تا جای�ی ک�ه م ی‌دان�م ش�ما از منتق�دان طرح‬ ‫مناسک هستید‪ .‬مدل موردنظر شما برای وحدت‬ ‫اصالح‌طلبان چیست؟‬ ‫‪ l‬من اعتقاد دارم که این شیوه پاسخگو نیست‪ .‬ما‬ ‫در کشورمان احزاب فعالی نداریم و در خصوص مسائل مهم‬ ‫معموال افراد تاثیرگذار اظهارنظ��ر م ی‌کنند؛ در حالی که ما‬ ‫باید شیوه‌هایی را به کار بگیریم که از درون آنها نظر واقعی‬ ‫مردم خارج شود و اجماع ب ر‌اساس نظ رات واقعی مردم باشد‪.‬‬ ‫ما نباید احس��اس کنیم که نمایندگان یک جامعه چند ‪10‬‬ ‫میلیونی هستیم‪ .‬ما چه در میان اصولگرایان و چه در میان‬ ‫اصالح‌طلبان افرادی را داریم که شاخص هستند و هنوز هم‬ ‫افرادی را داریم که تا حدود زیادی تعیی ن‌کننده هستند‪ .‬البته‬ ‫با تعیین کاندیدا پشت درهای بسته و تحمیل آن به جامعه‬ ‫مخالف هس��تم و معتقدم ب ر‌اساس ش��ناختی که آن افراد‬ ‫تاثی ر‌گذار از جامعه دارند و اینکه جامعه چه روحی ه‌ای و چه‬ ‫اقبالی به چه نوع افرادی خواهد داشت در معرفی کاندیدا یا‬ ‫کاندیداهای احتمالی اقدام کنند‪.‬‬ ‫نظرتان در خصوص دولت وحدت‌ملی چیست؟‬ ‫‪ l‬ام��روز دو تلقى از وحدت ملی وج��ود دارد؛ یکی‬
‫جامعه ای��ران را جامع ه‌اى مى‌دان��د که تش��کیل یافته از‬ ‫مردمى یکپارچه است؛ مردمى که صرف‌نظر از گرایش‌هاى‬ ‫سیاس��ى و عقاید گوناگون هیچ احس��اس تنفر و تقابلى‬ ‫بینش��ان وجود ندارد‪ .‬چنانچ��ه اگر به گذش��ته نزدیک نیز‬ ‫نگاهى بیندازی��م چنین بوده و جناح‌های سیاس��ی به‌رغم‬ ‫تمام اختالف‌‌س��لیقه‌ها فقط به رقابت س��الم سیاسى فکر‬ ‫مى‌کردن��د؛ کاری ک��ه در واقع ه��ر جریان سیاس��ی و هر‬ ‫شخصى که به‌دنبال تعالى کشور است‪ ،‬باید انجام دهد‪.‬‬ ‫در مقابل این تفکر کس��انى هم وجود دارند که نگاه‬ ‫حذف��ى دارند‪ .‬به‌گونه‌اى ک��ه زمانی این جری��ان را مطرود‬ ‫مى‌دانند و زمانی دیگر به آن جری��ان تهمت ناروا مى‌زنند؛‬ ‫جریانى که هر چند در اقلیت است اما چندان هم بى‌قدرت‬ ‫نیست‪.‬‬ ‫به نظر ش�ما ورود آقای خاتمی در تقابل با دولت‬ ‫وحدت ملی است؟‬ ‫‪ l‬با شناختی که بنده از آقای خاتمی دارم م ی‌توانم‬ ‫بگویم اگر ایشان بخواهند تصمیمى برای ورود به صحنه‬ ‫انتخاب��ات بگیرند در وهله نخس��ت آن را با خ��ود مردم در‬ ‫می��ان خواهند گذاش��ت و باید گفت که مواضع ش��خص‬ ‫آقاى خاتمی و به‌طورى کلى سران اصالحات در خصوص‬ ‫وحدت‌ملی بسیار روشن است و آن همراهى با مردم و توجه‬ ‫به خواس��ته‌هاى بحق و قانونى آنان است‪ .‬بناب راین به نظر‬ ‫مى‌رسد وحدت باید با در نظر گرفتن حقوق همه جریان‌ها‬ ‫و گروه‌هاى سیاسى باش��د و محوریت طرح‌ریزى آن را نیز‬ ‫جریان‌هاى معتدل و معقول سیاسى به عهده بگیرند‪.‬‬ ‫پس شما م ی‌گویید که طرح آقای هاشمی بدنه‬ ‫اجتماعی را هم�راه خود نخواهد داش�ت و بهتر‬ ‫است ایشان از طرح آقای خاتمی حمایت کند؟‬ ‫‪ l‬من فکر م ی‌کنم که اگر آقای هاشمی انرژی خود‬ ‫‪ l‬اوال تحری��م انتخابات اس��تراتژی ی��ا تاکتیک‬ ‫اصالح‌طلبان نیست و نباید باشد‪ .‬زی را انتخابات از آن نظام‬ ‫اسالمی ماست‪ ،‬نظامی که حاصل مجاهدت و ایثارگری‌های‬ ‫مردم و یادگار ش��هدا و امام شهداس��ت‪ .‬اگر اصالح‌طلبان‬ ‫به این نتیجه برس��ند که حضور فعال در انتخابات داش��ته‬ ‫باشند و ش��رایط هم به‌گونه‌ای باشد که زمینه حضور فعال‬ ‫اصالح‌طلبان را فراه��م کند‪ ،‬یا به آقای خاتمی م ی‌رس��ند‬ ‫یا به ف��رد منتخب آقای خاتمی‪ .‬یعنی م��ردم به می زانی به‬ ‫آقای خاتمی اعتماد دارند که اگر ایش��ان نخواهد یا نتواند‬ ‫بیاید‪ ،‬انتخاب ایش��ان را انتخاب اصلح م ی‌دانند و به او رای‬ ‫م ی‌دهند‪ .‬اگر چنین وضعیتی باشد‪ ،‬تشتتی در کار نخواهد‬ ‫بود‪ .‬اصالح‌طلبان حتما باید به این نتیجه برسند که حضور‬ ‫فعال داشته باش��ند؛ چراکه نظام و حکومت متعلق به همه‬ ‫ماست و ب رای رفاه‪ ،‬آسایش و سعادت مردم حرکت م ی‌کنیم‪.‬‬ ‫اما این فرض بسیار خوش‌بینانه است‪ .‬به دلیل‬ ‫فقدان حزب‪ ،‬انتقال رای از آقای خاتمی به فردي‬ ‫دیگر بس�یار مشکل اس�ت‪ .‬در س�ال ‪ 84‬آقای‬ ‫خاتمی تمایل زیادی داش�ت که آقای هاش�می‬ ‫رئی س‌جمهور شود و آقای معین هم قرابت‌هایی‬ ‫با ایش�ان داش�ت؛ اما باز هم انتقال رای ش�کل‬ ‫نگرفت‪ .‬همین مساله باعث تشتت نخواهد شد؟‬ ‫‪ l‬من این مس��اله را باتوجه به تجربه انتخابات ‪84‬‬ ‫عرض کردم‪ .‬ما نم ی‌توانیم بگوییم آقای خاتمی در انتخابات‬ ‫ریاست‌جمهوری نهم به کدام کاندیدا تمایل بیشتری داشت‬ ‫و گفتن اینکه آقای خاتمی مایل به فالن نامزد بود اجحاف‬ ‫در حق ایشان است‪ .‬اما در عین حال همان تعدد کاندیداها‬ ‫ما را دچار مشکل کرد‪.‬‬ ‫يا باعث شکست اصالح‌طلبان شد‪...‬‬ ‫‪ l‬بهتر اس��ت این بار از آن تجربه استفاده کنیم و‬ ‫باتوجه به اقبال مردم به شخص آقای خاتمی در وهله اول‬ ‫از ایشان بخواهیم پا به عرصه بگذارند‪ .‬اما اگر ایشان به هر‬ ‫دلیلی نخواست یا نتوانس��ت بیاید‪ ،‬در این صورت انتخاب‬ ‫آقای خاتمی م ی‌تواند م��ورد اتفاق نظر باش��د و در چنین‬ ‫حالتی دیگ��ران در میدان رقابت‌ها باق��ی نخواهند ماند تا‬ ‫تش��تت و تفرقه‌ای در آرای اصالح‌طلبان ایجاد ش��ود‪ .‬من‬ ‫معتقدم آقای خاتمی این توان را دارد که از میان گزینه‌های‬ ‫موجود یک نفر را معین کند و روی او سرمایه‌گذاری نماید‬ ‫تا آن شخص بتواند رای مردم را جلب کند‪ .‬البته این مساله‬ ‫را م ی‌پذیرم که آرایی ک��ه متعلق به تفک��ر آقای‌خاتمی و‬ ‫ش��خصیت آقای خاتمی اس��ت نم ی‌تواند به‌طور کامل به‬ ‫کاندیدای مورد حمایت ایشان برسد‪.‬‬ ‫اگر مجموع�ه اصالح‌طلبان به ای�ن جم ع‌بندی‬ ‫برس�ند که آق�ای ع�ارف ی�ا آق�ای مهرعلیزاده‬ ‫کاندیدای مورد نهایی باش�د‪ ،‬آیا تضمینی وجود‬ ‫دارد که تمام اصالح‌طلبان او را بپذیرند؟‬ ‫‪ l‬تنها رمز موفقیت و باق��ی ماندن در میدان ب رای‬ ‫خدمت به مردم در این اس��ت که همه بپذیریم یا خاتمی یا‬ ‫انتخاب خاتمی‪.‬‬ ‫در سال ‪ 84‬آقای خاتمی نسبت به کاندیداتوری‬ ‫شما نظر منفی نداشت؟‬ ‫‪ l‬به هیچ وجه‪.‬‬ ‫در م�ورد اصولگرای�ان چگون�ه فک�ر م ی‌کنید؟‬ ‫چ�ه کاندیداهای�ی م ی‌آین�د؟ ب�ه ف�رض اینکه‬ ‫اصالح‌طلبان روی یک گزینه به توافق برس�ند‪،‬‬ ‫ک�دام طی�ف از اصولگرای�ان رقیب اصل�ی آنها‬ ‫خواهد بود؛ راس�ت س�نتی‪ ،‬رهپویان‪ ،‬پایداری یا‬ ‫جریان آقای احمدی‌نژاد؟‬ ‫‪ l‬نظر من این است که اصولگرایان این بار بسیار‬ ‫متش��تت در انتخابات حضور خواهند یاف��ت‪ .‬اظهارنظرها‬ ‫نش��ان از افتراق نظر وس��یع در میان آنها دارد‪ .‬شاید همان‬ ‫اتفاقی که در سال ‪ 84‬ب رای اصالح‌طلبان رخ داد این بار ب رای‬ ‫اصولگرایان بیفتد‪ .‬البته اصولگرای��ان هنوز آرایش نهایی‬ ‫خود را پیدا نکرده‌اند و بیش از ‪ 10‬نفر به‌طور جدی در معرض‬ ‫کاندیداتوری هستند‪.‬‬ ‫ب ه‌طور جریانی چطور؟‬ ‫‪ l‬عل ی‌القاعده راس��ت س��نتی به تنهایی شانسی‬ ‫ندارد‪ ،‬پای��داری هم ف ی‌نفس��ه قدرت جمع ک��ردن مردم را‬ ‫ندارد‪ .‬سایر گروه‌ها هم همین طور به تنهای قابلیت جدی‬ ‫و اثر‌گذاری ندارند‪ .‬اما به‌طور کلی مجموعه جریاناتی که در‬ ‫دو دوره ‪ 84‬و ‪ 88‬نقش‌آفرینی کردند م ی‌توانند در این دوره‬ ‫هم موثر باشند‪.‬‬ ‫پ�س در واق�ع رقابت اصل�ی میان ش�بک ه‌های‬ ‫اجتماعی اس�ت ک�ه پی�ش از این حام�ی‌آقای‬ ‫احمدی‌ن�ژاد بودن�د و نام�زد م�ورد اجم�اع‬ ‫اصالح‌طلب�ان‪ .‬فک�ر م ی‌کنی�د ت�ا چ�ه ح�دی‬ ‫این ش�رایط ایجاد ش�ود؟ آی�ا ش�اهد دو‌قطبی‬ ‫اصالح‌طلب�ان‪ -‬اصولگرای�ان خواهی�م ب�ود ی�ا‬ ‫اصولگرایان به رقابت درونی خواهند رسید؟‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫‪ l‬آقای هاشمی انسان دانایی هستند و حواسشان‬ ‫در مسائل سیاسی بسیار جمع اس��ت و تجربه نشان داده‬ ‫مدلی که ایش��ان دنبال م ی‌کنند ب ر‌اس��اس ضرورت‌های‬ ‫جامعه است‪ .‬آقای هاش��می به این نتیجه رس��یده‌اند که‬ ‫این بار شرایط کشور استثنایی اس��ت و اینطور نیست که‬ ‫اصولگرایان و اصالح‌طلبان در شرایط ب رابر با یکدیگر رقابت‬ ‫کنند‪ .‬آقای هاشمی م ی‌گوید ب رای اینکه شرایط چند سال‬ ‫اخیر جب ران و کاست ی‌های آن برطرف شود‪ ،‬کاندیدایی که‬ ‫انتخاب م ی‌شود باید مورد حمایت همگان باشد‪.‬‬ ‫آقای هاشمی بر همین منوال م ی‌گویند که از همین‬ ‫ابت��دا کاندیدایی وارد عرصه انتخابات ش��ود که در س��طح‬ ‫مل��ی روی او اجماع ص��ورت گیرد‪ .‬ایده‪ ،‬ایده خوبی اس��ت‬ ‫اما من فکر م ی‌کنم که قابل عمل نیس��ت؛ چرا که در این‬ ‫مدل انتخاب کاندیدا‪ ،‬ما قطعا به کاندیدایی که عامه مردم‬ ‫به او اقبال داشته باش��ند‪ ،‬نخواهیم رسید‪ .‬شاید نخبگان و‬ ‫بزرگان به کاندیدای مناس��بی برس��ند اما احتمالش هست‬ ‫که این کاندیدا م��ورد اقبال عامه مردم ق��رار نگیرد‪ ،‬اینجا‬ ‫باید طرحی ن��و درانداخت و باتوجه ب��ه حقیقت روح جامعه‬ ‫و مردم تصمیم گرفت‪ .‬اگر بپذیریم که در این هش��ت سال‬ ‫کاست ی‌ها بسیار زیاد بود و به سمت افراد و گروه‌هایی برویم‬ ‫که س��ابقه خوبی از خود در ذهن مردم ایج��اد کرده‌اند‪ ،‬او‬ ‫را انتخاب ک��رده و روی او اجماع خواهیم ک��رد‪ .‬به عبارتی‬ ‫انتخاب ما از میان کاندیدای مورد اعتماد و مورد وثوق مردم‬ ‫باشد و او کاندیدای مورد اجماع ملی باشد‪ .‬البته به نظر من‬ ‫با این روند اگر اصالح‌طلبان حضور فعال‌تری در انتخابات‬ ‫داشته باشند قطعا کاندیدای اجماعی آنها مورد اقبال مردم‬ ‫قرار خواهد گرفت‪.‬‬ ‫البته در مدلی ک�ه مورد‌نظر شماس�ت‪ ،‬نیامدن‬ ‫آقای خاتمی موجب تکثر در میان اصالح‌طلبان‬ ‫خواهد شد‪ .‬افراد مختلفی همچون آقایان عارف‪،‬‬ ‫نجفی‪ ،‬جهانگیری‪ ،‬ش�ریعتمداری‪ ،‬خود ش�ما و‬ ‫چند نفر دیگر ب�ه عنوان کاندیداه�ای احتمالی‬ ‫اصالح‌طلبان مطرح م ی‌ش�وند‪ .‬آیا ممکن است‬ ‫باز هم طیفی از اصالح‌طلبان به س�مت تحریم‬ ‫انتخابات حرکت کنند؟‬ ‫سياست‬ ‫با اين تفاس�ير و باتوج�ه به نظر ش�ما مبنی بر‬ ‫محوری�ت آقای خاتم�ی در جبه�ه اصالحات آیا‬ ‫م ی‌توانی�م نتیج ه‌گی�ری کنیم که ط�رح دولت‬ ‫وحدت‌ملی را که از س�وی آقای هاش�می دنبال‬ ‫م ی‌شود قبول ندارید؟‬ ‫را در جهت حمایت از طرح آقای خاتمی متمرکز کنند نتیجه‬ ‫بهتری خواهند گرفت‪.‬‬ ‫استقبال کردند؟‬ ‫‪ l‬اصال روحیه آقای خاتمی طوری است که با هیچ‬ ‫مساله‌ای برخورد منفی و س��لبی ندارند؛ بلکه انسان بسیار‬ ‫مثبتی هستند‪ .‬در همان سال هم با همه کاندیداها برخورد‬ ‫مثبت داشتند‪.‬‬ ‫‪ l‬همین طور است‪ .‬همان‌طور که عرض کردم اگر‬ ‫اصالح‌طلبان در میدان باشند‪ ،‬احتماال رقابت میان کاندیدای‬ ‫مورد اجماع اصالح‌طلب��ان و چندین کاندیدای مورد معرفی‬ ‫گروه‌های اصولگرا خواهد بود‪.‬‬ ‫اگر بخواهیم ش�فاف‌تر صحب�ت کنیم گروهی‬ ‫از اصالح‌طلبان ش�روطی مانن�د آزادی زندانیان‬ ‫سیاس�ی را مطرح م ی‌کنن�د و م ی‌گویند اگر این‬ ‫ش�رایط محقق ش�ود م�ا در انتخابات ش�رکت‬ ‫خواهیم ک�رد‪ .‬در مقاب�ل هم اگر محقق نش�ود‬ ‫س�خنان آقای خاتمی مصداق خواهد یافت که‬ ‫گفته اس�ت‪« :‬اگر م�ا کاندیدا معرف�ی نکنیم به‬ ‫معنی قهر از نظام نیس�ت‪ ».‬جریان دیگری هم‬ ‫وجود دارد که آقای مجید انص�اری به نمایندگی‬ ‫از آن گفته است‪« :‬شرکت در انتخابات از حقوق‬ ‫اولی�ه ماس�ت؛ ش�رطی ه�م نداری�م و حتما در‬ ‫انتخابات حاض�ر خواهیم ش�د‪ ».‬به نظر ش�ما‬ ‫کدام یک از ای�ن نظرات در می�ان اصالح‌طلبان‬ ‫پررنگ‌تر است؟‬ ‫‪ l‬من معتقدم که امکان حضور بیش��تر است‪ .‬من‬ ‫ب ر‌اساس مشی آقای خاتمی عرض م ی‌کنم‪ .‬اصالح‌طلبان‬ ‫معتقدند که فرزن��دان واقع��ی انقالب و امام هس��تند‪ ،‬در‬ ‫بنا کردن خان��ه‌ای به نام جمهوری اس�لامی نقش پایه‌ای‬ ‫داش��ته‌اند‪ ،‬در دفاع مقدس و عرصه‌های مختلف مدیریتی‬ ‫مش��ارکت کرده‌ان��د و همانطور ک��ه گفته ش��ده اهل قهر‬ ‫نیس��تند‪ .‬هیچ کس با خودش قهر نم ی‌کند‪ .‬اصالح‌طلبان‬ ‫خود را متعلق به نظام م ی‌دانند‪ .‬حتی جالب است که گاهی‬ ‫تلقی ن‌هایی از بیرون صورت م ی‌گیرد تا میان کس��انی که‬ ‫در نظام مسئولیت داشتند و فعالیت م ی‌کردند با جمهوری‬ ‫اسالمی فاصله بیندازند‪ .‬این تفکر که در انتخابات شرکت‬ ‫‪37‬‬
‫م ی‌کنیم هم در جب ران کاست ی‌ها و هم در کمرنگ و ب ی‌اثر‬ ‫کردن این تلقی ن‌ها نقش خواهد داشت‪.‬‬ ‫به مبحث وحدت‌ملی و انتخابات برگردیم‪...‬‬ ‫‪ l‬ببینی��د‪ ،‬اگر نیم‌نگاهی به وضعی��ت رخ داده در‬ ‫این سال‌ها در فضای سیاسی بیندازید‪ ،‬م ی‌بینید رفتارهای‬ ‫غی راخالقی‪ ،‬تهمت و افت��را و تخریب عمال غباری را ایجاد‬ ‫کرده ک��ه اصل قول‌ه��ا و گفته‌های جریانات و اش��خاص‬ ‫سیاس��ی در حاش��یه م ی‌ماند و غبار تخری��ب و تهمت و‬ ‫بداخالقی‪ ،‬غالب صحنه سیاست کشور شده و من معتقدم‬ ‫تا زمانی که این غبار فرو ننش��یند‪ ،‬از بعد ایجاد وحدت بین‬ ‫گروه‌ها و جناح‌ها به ویژه وحدت در سطح کالن ملی دچار‬ ‫مشکل هس��تیم و البته این مش��کل دودش به چشم کل‬ ‫جامعه م ی‌رود‪.‬‬ ‫به نظر شما چرا اینگونه شده است؟‬ ‫‪ l‬در واقع فضای تخریب را آنهایی ایجاد م ی‌کنند‬ ‫که م ی‌خواهن��د به هر قیمتی غالب ش��وند و این در حالی‬ ‫اس��ت که همه گروه‌ها باید بکوشند از مس��یر قانونی و از‬ ‫طریق فضای س��الم با معرفی افکار و توانمندی‌های خود‬ ‫راه پیروزی را بپیمایند‪ .‬این مس��اله هم بسیار اهمیت دارد‬ ‫که اگر وارد فضای تخریب و فضای ناسالم شدند‪ ،‬در صورت‬ ‫پیروزی‪ ،‬نتیجه هر چه باشد نامشروع و خانمانسوز خواهد‬ ‫بود‪ ،‬چرا که در این روش؛ آنچه قربانی م ی‌شود مصالح ملی‬ ‫و تداوم صحیح جریان امور کش��ور اس��ت و آنچه حاصل‬ ‫م ی‌شود قدرت و حاکمیت موقت ب رای یک جناح که اتفاقا‬ ‫به دلیل ماهیتش‪ ،‬این قبیل قدرت گرفتن‌ها پایدار نیست‪.‬‬ ‫چگونه م ی‌توان از این وضعیت خارج ش�د؛ شما‬ ‫چه پیشنهادی دارید؟‬ ‫سياست‬ ‫‪ l‬اینکه احزاب‪ ،‬گروه‌ها‪ ،‬دوستان‪ ،‬کل جامعه و مردم‬ ‫را ب رای حضور اخالقی در انتخابات تش��ویق کنیم‪ ،‬وظیفه‬ ‫شرعی و قانونی همه ماست‪ .‬من هم به سهم خودم این کار‬ ‫را خواهم کرد‪ ،‬همان‌طور که در انتخابات گذشته هم چنین‬ ‫کاری کرده‌ام‪ .‬ایجاد وحدت ضمنی بین سیاسیون متعادل و‬ ‫میانه‌رو که هدف اصلی آنان خدمت و اعتالی کشور است‬ ‫از طریق پذی��رش اصل تفاوت و احترام گذاش��تن به اینکه‬ ‫دیگران متفاوت از م��ا‪ ،‬فکر و رفتار و احس��اس م ی‌کنند و‬ ‫این حق آنان و ضرورت جامعه اس��ت‪ .‬همچنین ب رای آنکه‬ ‫این تفاوت‌ها به گس��یختگی و تعارض‌های غی ر‌قابل حل‬ ‫تبدیل نشود‪ ،‬باید قانون را مبنای مشترک قرار داد؛ قانونی‬ ‫که به وسیله نمایندگان مردم و فارغ از هرگونه محدودیتی‬ ‫تدوین و تصویب ش��ود و طبعا نماین��دگان هم باید معرف‬ ‫کلیت گرایش‌های عمومی مردم باش��ند‪ .‬در ضمن اجرای‬ ‫چنین قانونی نیز باید از طرف دس��تگاه قضایی و نهادهای‌‬ ‫مدنی تضمین ش��ود‪ ،‬البت��ه نباید از یاد برد ک��ه در عرصه‬ ‫خارجی نیز دفاع از منافع ملی مبنای وحدت است‪ .‬منافعی‬ ‫که از یک س��و به وس��یله قانون تعیین م ی‌شود و از سوی‬ ‫دیگر افکار‌عموم��ی جامعه مح��دوده و مصداق‌های آن را‬ ‫تعیین م ی‌کند‪ .‬این را هم بای��د پذیرفت که تحقق وحدت‬ ‫با شیوه‌های کدخدامنشی و پش��ت درهای بسته و با هدف‬ ‫سهم‌خواهی شاید در مقطعی تسکی ن‌بخش باشد اما ثبات‬ ‫آن دیری نخواهد پایید‪.‬‬ ‫خوشبختانه این روزها مش��اهده م ی‌کنیم که هر دو‬ ‫جناح موس��وم به اصولگرا و اصالح‌طلب به‌س��مت اعتدال‬ ‫حرکت م ی‌کنند و در جلسات داخلی خودشان تاکید کرده‌اند‬ ‫که از افراطیون پرهیز خواهند کرد و امیدوارم چنین باشد‪.‬‬ ‫به طور كلي هرگاه شعار حاکم شود و منطق به حاشیه‬ ‫رانده شود و فضایی احساس��ی به وجود آید‪ ،‬نیروهایی بروز‬ ‫پیدا م ی‌کنند که هدفش��ان صرفا کس��ب قدرت آن‌هم با‬ ‫استفاده از هر روشی اس��ت‪ .‬این افراد هرچند تعدادشان کم‬ ‫است‪ ،‬ولی همیش��ه س��ر و صدای زیادی دارند و متاسفانه‬ ‫معموال تاثیرگذار هم م ی‌ش��وند؛ بناب راین اگر بتوانیم با باال‬ ‫بردن آگاهی مردم از فضای احساس��ی بکاهیم و در مقابل‪،‬‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫‪38‬‬ ‫فضای منطقی و خردگرایانه را به وجود آوریم آنگاه م ی‌توانیم‬ ‫شاهد ممانعت از بروز افراط ی‌گری چنین افرادی باشیم‪.‬‬ ‫اجم�اع جناح‌ه�ای سیاس�ی را در این خصوص‬ ‫چقدر موثر م ی‌دانید؟‬ ‫‪ l‬در ح��ال حاضر مس��اله‌ای که بیش��تر مدنظر‬ ‫جناح‌های سیاسی اس��ت‪ ،‬ائتالف اس��ت تا اجماع‪ .‬هرچند‬ ‫سخن از اجماع گفته م ی‌ش��ود‪ ،‬البته اجماع م ی‌تواند ب رای‬ ‫هر دو جناح مطلوب باش��د‪ ،‬اما کمی دور از دسترس است‪.‬‬ ‫اصولگراها در تالش��ند یک ائت�لاف به وج��ود بیاورند‪ ،‬اما‬ ‫فضای فعلی نش��ان نم ی‌دهد که چنین ائتالفی بتواند به‬ ‫وجود بیای��د‪ .‬اصالح‌طلبان نیز به‌دنبال ی��ک اجماع کامل‬ ‫هستند که قطعا در صورت رخ دادن آن تاثیر بس زایی در روند‬ ‫سیاسی کشور خواهد داشت‪.‬‬ ‫البت��ه ذکر ای��ن نکته هم ضروری اس��ت ک��ه نباید‬ ‫اجازه داد جریانی از آبروی اش��خاص و س��رمایه‌های نظام‬ ‫ب رای پیروزی در انتخابات نردبان درس��ت کند‪ .‬قوه‌مقننه و‬ ‫قوه‌قضائیه باید مدافع حقوق شهروندی همه مردم باشند و‬ ‫این وظیفه آنهاست‪ .‬متاسفانه بعضا مسائلی اتفاق م ی‌افتد‬ ‫که واقعا غی راخالقی است و در شأن جامعه اسالمی ای ران و‬ ‫اخالق‌اسالمی نیست‪.‬‬ ‫شما س�ابقه حضور در فعالی ت‌های هسته‌ای را‬ ‫هم دارید‪ .‬تحلیل ش�ما از ش�رایط فعلی پرونده‬ ‫هسته‌ای ایران و مذاکرات ایران و ‪ 5+1‬چیست؛‬ ‫آیا ایران و غرب ب�ه توافق م ی‌رس�ند؟ مدل این‬ ‫توافق چیست؟‬ ‫‪ l‬مسائل هس��ته‌ای ما بیش��تر بهانه دعوا میان‬ ‫غرب با ای ران است‪ .‬بارها مقام معظم رهبری اشاره کرده‌اند‬ ‫که «غرب ی‌ها دروغ م ی‌گویند و اگر ما در مس��ائل هسته‌ای‬ ‫کوتاه بیاییم آنها کوتاه نخواهند آمد‪ ».‬مس��اله اصلی آنها‬ ‫درگیری با نظام جمهوری اسالمی است‪ .‬کوتاه آمدن در این‬ ‫مساله مشکلی را حل نخواهد کرد؛ کما اینکه ایستادن هم‬ ‫نخواهد توانست چیزی را به ما تحمیل کند‪ .‬اگر بنا باشد با‬ ‫غرب مذاکره کنیم باید مسائل اساسی ما با آنها مطرح و حل‬ ‫ش��ود‪ .‬آنها از همان ابتدا با جمهوری اسالمی ای ران مشکل‬ ‫داشتند‪ .‬ما باید مذاکره با غرب را به‌گونه‌ای اداره کنیم که هم‬ ‫به اس��تقالل و حاکمیت نظام جمهوری اسالمی خدشه‌ای‬ ‫وارد نشود و هم بهانه‌ای به دست آنها ندهیم که هر زمانی‬ ‫که اراده کردند جهان را علیه ما بسیج کنند و با اعمال برخی‬ ‫فشارها ما را تضعیف کنند‪.‬‬ ‫خط قرمز ما چه خواهد بود؟‬ ‫‪ l‬حفظ کیان و استقالل جمهوری اسالمی‪.‬‬ ‫اگ�ر بخواهی�م جزئ ی‌ت�ر بگویی�م چط�ور؟ آیا‬ ‫م ی‌توانیم بر س�ر غن ی‌س�ازی و درصد آن بحث‬ ‫کنیم؟‬ ‫‪ l‬نه آنها با این مسائل کار دارند و نه ما‪ .‬اینها بهانه‬ ‫اس��ت‪ .‬اگر ما روی مسائل اساس��ی و چارچوب‌هایی که با‬ ‫غرب بر سر آنها مشکل داریم مذاکره کنیم و استقالل نظام‬ ‫را خط قرمز خود ق��رار دهیم‪ ،‬به نتیجه بهتری م ی‌رس��یم‪.‬‬ ‫یعنی هم آنها اطمینان پیدا کنند که ما درصدد ایجاد مشکل‬ ‫ب رای آنها نیستیم و هم ما به این اطمینان برسیم که غرب‬ ‫تهدیدی ب رای ما ایجاد نخواهد کرد‪.‬‬ ‫آیا سیاست دولت آمریکا هنوز تغییر رژیم حاکم‬ ‫بر ایران اس�ت یا سیاس�ت دیگ�ری را در پیش‬ ‫گرفته‌اند؟‬ ‫‪ l‬واقعیت این اس��ت ک��ه غرب خاط��ره خوبی از‬ ‫انقالب اسالمی ندارد و با درکی غلط همواره به‌دنبال تغییر‬ ‫رژیم بوده‪ ،‬ولی با گذشت ‪ 33‬س��ال از عمر انقالب اسالمی‬ ‫و این همه اتفاقات باید به تجدید‌نظ��ر در نگاه و تحلیلش‬ ‫تن دهد‪.‬‬ ‫در‌خصوص مذاکره ای�ران و آمری�کا چطور فکر‬ ‫م ی‌کنید؟ آیا باتوجه به تحری م‌ها و شرایط منطقه‬ ‫شرایط مساعد است؟‬ ‫‪ l‬ممکن اس��ت‪ .‬باید ش��رایط فعلی را با ش��رایط‬ ‫گذشته مقایسه کنیم‪ ،‬شرایط را ارزیابی کنیم و در موقعیتی‬ ‫که ش��رایط مذاکره منصفانه باش��د و هیچ یک از طرفین‬ ‫نخواهند که از دید باالت��ر به طرف مقابل ن��گاه کنند‪ ،‬به‬ ‫مذاکره بنشینیم‪.‬‬ ‫یعنی در مقطع مناسبی برای مذاکره هستیم؟‬ ‫‪ l‬باید عمی ق‌تر بررسی کنیم‪.‬‬ ‫آیا در دولت آقای خاتمی و در جلسات کابینه در‬ ‫این خصوص صحبتی م ی‌شد؟‬ ‫‪ l‬در آن زمان مساله مذاکره با آمریکا به این صورت‬ ‫مطرح نبود‪ .‬در انتخابات ‪ 84‬این مساله از خط‌قرمزها بود و‬ ‫کس��ی به خودش اجازه اظهارنظر در این باره را نم ی‌داد‪ .‬با‬ ‫گذشت زمان شرایط خیلی عوض شده است‪.‬‬ ‫اگر ش�ما کاندیدای مورد حمایت آقای خاتمی و‬ ‫اجماع اصالح‌طلبان باش�ید چ�ه برنام ه‌ای برای‬ ‫اداره کشور دارید؟‬ ‫‪ l‬کارهای زیادی در کشور هس��ت که باید انجام‬ ‫شود‪ .‬اولین گام این است که برنامه دقیقی ب رای اداره کشور‬ ‫تعریف کنیم‪ .‬از عوام‌فریب��ی‪ ،‬هیجان‌زدگی و ب ی‌برنامگی‬ ‫بپرهیزیم‪ .‬من در سال ‪ 84‬اعالم کردم که برنامه من «دولت‬ ‫رفاه» اس��ت‪ .‬دولت رفاه یک دولت تعریف ش��ده است و در‬ ‫کشورهای اروپایی اجرا م ی‌ش��ود؛ اما با می زان جامع ه‌گرایی‬ ‫کمتر یا بیش��تر در کش��ورهای مختلف‪ .‬دقت بفرمائید ما‬ ‫نفت‪ ،‬جن��گل‪ ،‬معدن و منابع دیگری داریم اما متاس��فانه از‬ ‫منظر استفاده در حداقل هستیم‪ .‬ما در حال حاضر بیش از‬ ‫هفتاد درصد به درآمدهای نفتی اتکا داریم و این وابستگی‬ ‫از سال ‪ 84‬تاکنون بیش��تر هم شده اس��ت‪ .‬در کشورهای‬ ‫اروپایی می زان درآمد ساالنه افراد شاید تا پانزده ب رابر بیشتر‬ ‫از درآمد سرانه در کشور ما باشد‪ .‬علت این مساله تمرکز آنها‬ ‫روی توانایی انس��ان‌ها و منابع انسانی اس��ت‪ .‬پارامترهای‬ ‫متفاوت��ی را ه��م در نظر م ی‌گیرن��د؛ فرد هرچ��ه عاقل‌تر‪،‬‬ ‫زیرک‌تر‪ ،‬باهوش‌تر‪ ،‬فعال‌تر‪ ،‬جسورتر و ریس ک‌پذیرتر باشد‪،‬‬ ‫بهره‌مندی بیشتری در جامعه دارد‪ .‬همه افراد در شرایط ب رابر‬ ‫و بدون بهره‌مندی از رانت‌های مختل��ف با یکدیگر رقابت‬ ‫م ی‌کنند؛ اما کسی که ویژگ ی‌های ذکر شده در او پررنگ‌تر‬ ‫اس��ت‪ ،‬پیروز م ی‌شود و ش��رایط بهتری را در زندگی کسب‬ ‫م ی‌کند‪ .‬اما لجام‌گس��یختگی دولت‌های امپریالیستی در‬ ‫این کشورها وجود ندارد‪ .‬فعالیت آحاد جامعه به نحوی کنترل‬ ‫م ی‌شود که انگیزه فعالیت و رش��د را از مردم نگیرد‪ ،‬اما اگر‬ ‫بیشتر از می زان تعیین شده درآمد داشته باشند باید به دولت‬ ‫مالیات بدهند‪ .‬ما در آموزه‌های اس�لام هم همین مساله را‬ ‫داریم‪ .‬اسالم هیچ محدودیتی ب رای فعالی ت‌های بشری در‬ ‫نظر نم ی‌گی��رد و حتی در قرآن کریم م ی‌فرماید‪« :‬کس��ی‬ ‫که ب رای تامین روزی خان��واده‌اش تالش م ی‌کند گویی در‬ ‫حال جهاد در راه خداس��ت‪ ».‬اما در عین حال م ی‌گوید که‬ ‫«اگر به ثروت دس��ت پیدا کرد سهم مشخصی ب رای سائل‬ ‫و محروم تعیی��ن کند‪ ».‬این جامع ه‌گرایی اس�لام اس��ت‪.‬‬ ‫غرب ی‌ها همین مساله را با دیدگاه‌های مادی خود در قالب‬ ‫دولت رفاه تدوین کرده‌اند و ب��ا حداقل امکانات به باالترین‬ ‫بهره‌وری رسیده‌اند‪ .‬ما باید از ب ی‌برنامگی‪ ،‬ضدیت با برنامه‪،‬‬ ‫مخالفت با کار کارشناس��ی و اعمال مدیریت‪ ،‬عوام‌گرایی‬ ‫و عوام‌زدگی بپرهیزیم و با تعقل و تدبر به س��متی حرکت‬ ‫کنیم که مردم رفاه‪ ،‬آسایش و امنیتی توام با سعادت دنیوی‪،‬‬ ‫اخروی و معنوی داشته باشند‪ .‬لبخند روی لبان مردم نقش‬ ‫ببندد‪ ،‬از زندگی خود راضی باشند و به آینده امیدوار باشند‪.‬‬ ‫شاید این مسائل در قالب یک مصاحبه‪ ،‬شعار به نظر بیاید‪،‬‬ ‫اما اگر ما بتوانیم امکانات را در جهت رفاه و آس��ایش مردم‬ ‫به کار بگیریم مشکلی در تامین معیشت نخواهند داشت‪.‬‬ ‫البت��ه جامعه در کنار مس��ائل مادی باید رف��اه معنوی هم‬ ‫داشته باشد‪g .‬‬
‫‪2‬‬ ‫محمدصادق زیب�اکالم از بی‌برنامگی اصالح‌طلب�ان در انتخابات ریاس�ت‌جمهوری یازدهم انتقاد‬ ‫می‌کند و می‌گوید هر روز که پیش م�ی‌رود احتمال حضور جریان اصالحات در رقابت سیاس�ی پیش رو‬ ‫ضعیف‌تر می‌شود‪.‬‬ ‫ه م‌اکن�ون فضای سیاس�ی کش�ور ک م‌ک�م دارد‬ ‫رنگ و ب�وی انتخابات ریاس�ت‌جمهوری به خود‬ ‫م ی‌گیرد‪ .‬در جریان اصولگرا طی ف‌های مختلف آن‬ ‫وارد صحنه ش�دند و هر کدام ب ه‌دنبال آن هستند‬ ‫که نامزد مطلوب خود را به تایی�د اکثریت نیروها‬ ‫و گروه‌ه�ای حاضر در ای�ن اردوگاه برس�انند‪ ،‬اما‬ ‫وضعیت اصالح‌طلبان هنوز مش�خص نیست و‬ ‫حتی م ی‌توان گف�ت رویکردهای آنه�ا متناقض‬ ‫است‪ ،‬به نحوی که خالف اصرار برخی به معرفی‬ ‫نامزد‪ ،‬بزرگان این جریان مثل آقای خاتمی صحبت‬ ‫از احتمال عدم معرفی نامزد م ی‌کنند‪ .‬ارزیابی شما‬ ‫از این تحوالت ک�ه در جریان اصالحات م ی‌گذرد‪،‬‬ ‫چیست؟‬ ‫‪ l‬موقعیت اصولگرایان با اصالح‌طلبان فرق م ی‌کند‪.‬‬ ‫درس��ت اس��ت كه حضور اصالح‌طلبان در رقابت سیاس��ی‬ ‫پی ش‌رو خیلی مش��خص نیس��ت‪ ،‬اما آنها دچار‌ تردیدهای‬ ‫اساسی هستند‪ .‬البته ش��ماری از اصالح‌طلبان معتقدند که‬ ‫به هر حال باید در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ‪ 92‬شرکت‬ ‫کرد و دکتر محمدرضا ع��ارف‪ ،‬آقایان منتجب‌نیا و قدرت‌اهلل‬ ‫ی این نظریه هس��تند و‬ ‫علیخانی به‌عنوان مثال از افراد حام ‌‬ ‫م ی‌گویند اصالح‌طلبان باید پا به می��دان رقابت بگذارند‪ .‬در‬ ‫مقابل این طیف‪ ،‬یک‌سری از اصالح‌طلبان خیلی مطمئن‬ ‫نیس��تند که ش��رکت در انتخابات عمل درس��ت و به سود‬ ‫جنبش دموکراس ی‌خواهی ای ران باش��د‪ .‬به همین دلیل این‬ ‫بخش از اصالح‌طلبان خیلی جدی اع�لام نکردند که حتما‬ ‫در انتخاب��ات نامزد معرفی م ی‌کنند و همچنان شرکتش��ان‬ ‫در‌تردید و ابهام اس��ت‪ .‬آقایان هاشم ی‌رفسنجانی و خاتمی‬ ‫هم هنوز خیلی صریح و روشن نگفتند که در انتخابات آتی‬ ‫چه موضعی دارند‪ .‬از طرفی مش��ارکت بیانی��ه داده و اعالم‬ ‫کرده در انتخابات ش��رکت نم ی‌کند‪ .‬حدس من این اس��ت‬ ‫که اگر این روند عدم شرکت اصالح‌طلبان تداوم یابد‪ ،‬خیلی‬ ‫طول نم ی‌کش��د که س��ازمان مجاهدین انقالب اسالمی و‬ ‫اتحادیه‌های انجمن‌های اسالمی وابسته به دفتر تحکیم و‬ ‫برخي ديگر از تشكل هاي اصالح طلب هم اعالم کنند که‬ ‫نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم ندارند‪ .‬برهمین‬ ‫اساس هرقدر جلو م ی‌آییم احتمال موضعگیری عدم شرکت‬ ‫اصالح‌طلبان در انتخابات تقویت م ی‌ش��ود‪ .‬از سویی دیگر‬ ‫س��خنان آیت‌اهلل جنتی در قبال اصالح‌طلب��ان این بود که‬ ‫سياست‬ ‫گفت‌وگو با صادق‌زيباكالم درباره وضعيت اصالح‌طلبان در انتخابات ‪92‬‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫‌خوئيني‌ها با هاشمي و خاتمي‬ ‫ميانه خوبي ندارد‬ ‫«آنها باید توبه کنند‪ ،‬حال آنکه همچنان طلبکار هستند»‪،‬‬ ‫فکر کنم منظور ایشان به آقای‌خاتمی بود‪ .‬به هرحال هنوز‬ ‫مساله حل نشده است و هرقدر جلوتر هم م ی‌رویم احتمال‬ ‫اینکه اصالح‌طلبان در رقابت سیاس��ی س��ال ‪ 92‬ش��رکت‬ ‫نکنند‪ ،‬بیشتر و بیشتر م ی‌شود‪ .‬ضمن آنکه باید یادآور شوم‬ ‫وقتی مشارکت اعالم عدم ش��رکت کرد‪ ،‬بدنه اصالح‌طلبان‬ ‫به هی چ‌وجه مخالفت نکردند‪ ،‬حتی م ی‌ت��وان گفت که این‬ ‫موضعگیری ب��ا یک س��کوت تایی د‌آمیز مواجه ش��د‪ .‬البته‬ ‫جریاناتی مثل دكتر کواکبیان و حزب مردمساالری یا شورای‬ ‫هماهنگی جبهه اصالحات هم خود را به اصالح‌طلبان پیوند‬ ‫زدند و گفتند م��ا در انتخابات نامزد معرف��ی م ی‌کنیم‪ .‬واقعا‬ ‫مطلب این است که مردم و طرفداران اصالحات یعنی آن ‪13‬‬ ‫میلیونی که به میرحسین موسوی در خرداد سال ‪ 88‬رای دادند‬ ‫چقدر آقای‌مصطفی کواکبیان‪ ،‬حزب مردمساالری و شورای‬ ‫هماهنگی جبهه اصالحات را اصالح‌طلب م ی‌شناسند و در‬ ‫ی از اصالح‌طلبی را ب رای دفتر تحکیم وحدت‬ ‫مقابل چه سهم ‌‬ ‫و خاتمی و‪ ...‬قائل هستند؟ پاسخ روشن است؛ شکست آقای‬ ‫کواکبیان در سمنان و اینکه مردم این شهر دوباره در انتخابات‬ ‫نهمین دوره مجلس ش��ورای اس�لامی به وی رای ندادند‪،‬‬ ‫به وضوح نش��ان م ی‌دهد که مردم چقدر وی را اصالح‌طلب‬ ‫م ی‌دانند و حاضرند به ایش��ان یا نامزد م��ورد حمایت حزب‬ ‫مردمساالری رای دهند‪ .‬بناب راین من گمان م ی‌کنم کفه عدم‬ ‫ش��رکت اصالح‌طلبان در انتخابات پی ش‌رو هر روز سنگین‬ ‫و سنگی ن‌تر م ی‌ش��ود‪ ،‬ضمن اینکه بنا بر ملاحظات بسیار‬ ‫ش��خص آقای هاشم ی‌رفس��نجانی و آقای محمد خاتمی‬ ‫نم ی‌توانند بگویند در انتخابات ش��رکت نم ی‌کنند‪ ،‬اما عدم‬ ‫ش��رکت خود را به‌طور دیگر بیان م ی‌کنند و م ی‌گویند نامزد‬ ‫معرفی نم ی‌کنیم‪.‬نامزد معرفي نمي كنيم يعني در انتخابات‬ ‫ش��ركت نمي كنيم‪ .‬از این رو احتمالش خیلی کم است که‬ ‫آنها از می��ان نامزدهای موجود هم از کس��ی حمایت کنند؛‬ ‫حال م ی‌خواهد آن نامزد اصولگرا یا ش��ب ه‌اصالح‌طلب باشد‪.‬‬ ‫چون یک جریان سیاس��ی وقتی م ی‌خواه��د در انتخابات‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری وارد ش��ود‪ ،‬نامزد معرفی م ی‌کند و وقتی‬ ‫این کار را نم ی‌کند به معنای این اس��ت که س��ودای رقابت‬ ‫در س��ر ندارد‪ ،‬اما بنا به ملاحظاتی نم ی‌خواهد این را به‌طور‬ ‫صریح بگوید‪.‬‬ ‫ش�ما در مصاحب ه‌ه�ا و موضع‌گیری‌ه�ای خ�ود‬ ‫م ی‌گفتید اصالح‌طلبان به نفع‌ش�ان اس�ت روی‬ ‫نام�زدی غیر‌‌اصالح‌طلب به تفاهم برس�ند چون‬ ‫ش�انس وی بیش�تر اس�ت؛ با صحب ت‌هایی که‬ ‫کردید این‌طور برداشت م ی‌شود که این تئوری در‬ ‫حال کمرنگ شدن است‪.‬‬ ‫‪ l‬من این تئوری‪ ،‬نظریه‪ ،‬دیدگاه یا فرمول انتخاباتی‬ ‫را مطرح ک��ردم و معتقدم که این گزینه ب��رای اصالح‌طلبان‬ ‫مناسب تر است تا اینکه خودش��ان یک نامزد معرفی کنند‪.‬‬ ‫اما ش��ما درس��ت می فرمایید و این حرف یا تئوری خیلی از‬ ‫سوی اصالح طلبان با استقبال مواجه نشد‪ .‬دوم اینکه چهره و‬ ‫شخصیت ایده‌آل از نظر من که اصالح‌طلبان م ی‌توانند پشت‬ ‫او قرار بگی رند آقای ناطق نوری و در مرتبه بعدی آقای قالیباف‬ ‫است‪ .‬آقای ناطق نوری تا به االن که آخر آذرهستیم نگفته که‬ ‫م ی‌خ واهد نامزد ریاست‌جمهوری شود‪ ،‬برعکس گفته که نامزد‬ ‫نخواهد شد؛ آقای ناطق‌‌نوری چهره‌ای اصولگرا اما تا حدودی‬ ‫مس��تقل اس��ت و م ی‌تواند یک دولت میانه‌رو‪ ،‬معتدل و در‬ ‫جهت آشتی ملی کشور تشکیل دهد و نظام را از بحران‌های‬ ‫داخلی و خارجی نجات دهد ولی وقتی چنین نامزدی از ناحیه‬ ‫اصولگرایان به صحنه نم ی‌آید‪ ،‬عمال آن نظریه بال‌موضوع‬ ‫م ی‌شود‪ ،‬چون س��ایر نامزدهای اصولگرا مثل سعید جلیلی‪،‬‬ ‫دکتر والیتی‪ ،‬دکتر حدادعادل و دیگران که صحبت از حضور‬ ‫آنها در انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم مطرح است‪ ،‬کسانی‬ ‫نیستند که به نظر من گزینه‌های مناسبی ب رای طرح دولت‬ ‫آش��تی ملی باش��ند‪ .‬بناب راین این نظریه که اصالح‌طلبان از‬ ‫‪39‬‬
‫آقای حدادعادل ی��ا آقای جلیلی حمای��ت کنند بال‌موضوع‬ ‫م ی‌شود؛ همان‌طور که گفتم نظریه من منوط به این است که‬ ‫نامزد اصولگرا فردی مانند ناطق‌نوری باشد‪ ،‬اما وقتی ايشان‬ ‫م ی‌گوید من نامزد نم ی‌شوم؛ بناب راین آن فرمول و نظریه من‬ ‫دیگر بال موضوع م ی‌شود‪.‬‬ ‫م ی‌گوید نامزد اجاره‌ای نم ی‌خواهیم باید از ایش��ان س��وال‬ ‫شود که آقای‌موسوی‌خوئین ی‌ها شما مقصودتان چیست و‬ ‫چرا م ی‌گویید اگر ناطق‌نوری نامزد شود با وی نباید همکاری‬ ‫کنیم؟ خطاب به آقای موس��وی‌خوئین ی‌ها م ی‌گویم با تمام‬ ‫احترامی که ب رای ش��ما قائلم اصال صحبت ش��ما را درست‬ ‫نم ی‌دانم‪ .‬به ايشان مي گويم آقاي خوئيني ها فرض بگيريم‬ ‫االن مرداد سال ‪ 1392‬است و نامزد اختصاصی اصالح‌طلبان‬ ‫خاتمی‪ ،‬عبداهلل‌نوری یا هر ش��خص دیگری که م ی‌خواهد‬ ‫باش��د در انتخابات پيروز ش��ده و دولتش نیز از مجلس رای‬ ‫اعتماد گرفته‪ .‬سوال از حجت‌االسالم موسوی‌خوئین ی‌ها این‬ ‫اس��ت که دولت اصالحات پس از مرداد ‪ 92‬چه کار م ی‌تواند‬ ‫کند؟ پاس��خ؛ هیچ کاری نم ی‌تواند بکند چون مجلس‪،‬قوه‬ ‫قضائيه‪ ،‬صدا‌وسیما‪ ،‬احزاب و ش��خصی ت‌های اصولگرا و‪...‬‬ ‫مخالفش هس��تند‪ .‬بناب راین این دولت هیچ شانس��ی ب رای‬ ‫موفقیت ن��دارد‪ .‬آقای‌موس��وی‌خوئین ی‌ها چرا اص��رار دارید‬ ‫که تجربه دوم خرداد ‪ 76‬دوباره تکرار ش��ود؟ چرا اصرار دارید‬ ‫دولت اصالحات بیاید بدون اینکه پیش��رفتی کند‪ .‬اگر آقای‬ ‫ناطق‌نوری رئی س‌جمهور ش��ود خیلی بیش��تر م ی‌تواند به‬ ‫اصالح‌طلبان کمک کند‪ .‬من حاضرم این نظر را در دانشگاه‬ ‫فنی‪ ،‬صنعت ی‌شریف‪ ،‬پل ی‌تکنیک با آقای موسوی‌خوئین ی‌ها‬ ‫به مناظره بگذارم‪ ،‬ایش��ان بیاید و از معرفی نامزد اختصاصی‬ ‫اصالح‌طلبان دفاع کند و من از لزوم حمایت آقای ناطق‌نوری‬ ‫صحبت م ی‌کنم‪ .‬اینکه آقای ناطق بشود رئی س‌جمهور اتفاقا‬ ‫اهداف اصالح‌طلبان را بیشتر م ی‌تواند جلو ببردتا آقاي خاتمي؛‬ ‫نم ی‌دانم آقای موسوی‌خوئین ی‌ها از رئی س‌جمهور آینده چه‬ ‫م ی‌خواهد؟ اما خواس��ته های من مشخص اس��ت ‪ :‬آزادی‬ ‫زندانی های سیاسی‪ ،‬آزادی مطبوعات‪ ،‬انتخابات آزاد‪ ،‬آزادی‬ ‫اجتماعات‪ ،‬لغو ممنوعیت از تحصیل صدها دانشجو‪ ،‬حاکمیت‬ ‫قانون و تنش زدایی در سیاست خارجی‪ .‬معتقدم آقای ناطق‬ ‫نوری اگر بشود رئیس جمهور امکان تحقق اینها خیلی بیشتر‬ ‫است تا اینکه فردی مثل عب داهلل نوری‪ ،‬سعید حجاریان‪،‬عارف‪،‬‬ ‫خاتمی یا حتی اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس جمهور بشود‪.‬‬ ‫ببینید من اینقدر واقع بین هس��تم که انتظار نداشته باشم‬ ‫ناطق‌نوری بتواند همه زندانیان سیاسی را آزاد کند‪ .‬اما او دست‬ ‫کم می تواند شرایط آنان را اندکی بهبود ببخشد در حالیکه‬ ‫هیچ یک از نامزدهای اصالح‌طلب اگر هم انتخاب شوند سر‬ ‫سوزنی نخواهند توانس��ت در وضعیت زندانیان سیاسی یا‬ ‫آزادی مطبوعات تغییری ایجاد کنند‪ .‬آیا این چیزی هست که‬ ‫آقای‌موسوی خوئین ی‌ها می خواهند؟‬ ‫از اصولگرای�ان که بگذری�م ‪ ،‬اصلاح طلبان هم‬ ‫خیل�ی از ت�ز ش�ما اس�تقبال نکردن�د‪ .‬آق�ای‬ ‫موس�وی‌خوئین ی‌ها گفته اصالح‌طلب�ان با نامزد‬ ‫اجاره‌ای پا ب�ه می�دان رقابت سیاس�ی پی ش‌رو‬ ‫نم ی‌گذارند و اگر روزی تصمیم به حضور بگیرند‬ ‫با حف�ظ اص�ول خودش�ان در انتخابات ش�رکت‬ ‫م ی‌کنند‪ .‬این نش�ان م ی‌دهد که رهب�ران جریان‬ ‫اصالح�ات نیز مواف�ق نظریه دول�ت وحدت‌ملی‬ ‫نیستند؛ بیشتر از اصولگرایان انگار اصالح‌طلبان‬ ‫با آن مشکل دارند‪.‬‬ ‫‪ l‬ارتب��اط تعریف ش��ده‌ای بین آنها نیس��ت‪ .‬آقا ‌‬ ‫ی‬ ‫موسوی‌خوئین ی‌ها کال چشم دیدن آقای هاشم ی‌رفسنجانی‬ ‫را ندارد و هر وقت پای هاشم ی‌رفس��نجانی وس��ط م ی‌آید‬ ‫ایشان مسائل قدیمی‌را پیش م ی‌کش��د‪ ،‬در حال ی‌که عالم‬ ‫سیاست‪ ،‬عالم بغض و کینه و نفرت و دشمنی نیست‪ .‬آقای‬ ‫موسوی‌خوئین ی‌ها باید به فکر دموکراسی باشد‪ ،‬نباید به‌دنبال‬ ‫تسویه حساب‌های دهه شصت‪ ،‬پنجاه یا حتی چهل باشد‪ .‬اگر‬ ‫ریاست جمهوری آقای ناطق نوری منجر به پیشرفت ولو اندک‬ ‫دموکراسی در جامعه مان شود‪ ،‬ما اصالح طلبان باید با همه‬ ‫وجود از وی حمایت کنیم‪ .‬اگر ریاست جمهوری آقای هاشمی‬ ‫در شرایط فعلی کشور به تحقق دموکراسی کمک می کند‬ ‫باید به دنبال هاشمی رفسنجانی برویم‪ .‬هدف اصالح طلبان‬ ‫توسعه دموکراسی در جامعه ای ران است‪ .‬اساسا اصالح طلبی‬ ‫یعنی دموکراسی خواهی؛ تمام شد و رفت‪ ، .‬من شک و تردید‬ ‫جدی دارم که اساس�� ًا آقای موس��وی خوئیینی ها به دنبال‬ ‫دموکراسی باش��د‪ .‬من تردید دارم که اساسا دموکراسی ب رای‬ ‫آقای موسوی خوئینی ها اهمیتی داشته باشد یا این مسئله‬ ‫ب رای وی مهم باشد‪ ،‬به همین خاطر ایشان به دنبال راه حل‬ ‫ها و فرمول هایی که دموکراس��ی را در ای ران تحقق ببخشد‬ ‫با این تفاسیر دولت وحدت ملی که بعض ی‌ها ب رای‬ ‫تحقق آن تالش م ی‌کنند نیز ب ال‌موضوع م ی‌شود؟‬ ‫‪ l‬پذیرش تئوری یا فرمول دولت آشتی ملی یا دولت‬ ‫ائتالف ملی مس��تلزم این است که ش��ما در وهله نخست‬ ‫بپذی رند که کش��ور در عرصه داخلی و بین المللی با مشکل‬ ‫و بحران مواجه شده است ولی اگر شما این اعتقاد را نداشته‬ ‫باشید و معتقد باش��ید که به هیچ وجه بحرانی وجود ندارد و‬ ‫همه چیز در داخل مطلوب است و ما در معادالت بین المللی‬ ‫دست باال را داریم دیگر طرح ایده دولت وحدت ملی ضرورتی‬ ‫پی دا نمی کند‪.‬‬ ‫یعنی چون گزینه جام ع‌االطرافی برای جم ع‌کردن‬ ‫همه سالیق سیاسی نیست‪ ،‬این را م ی‌گویید؟‬ ‫‪ l‬دولت آشتی ملی دولتی است که بتواند مشکالتی‬ ‫را که کشور گرفتارش شده‪ ،‬رفع کند‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫اما ش�ما م ی‌گویید گزین�ه‌ای که بتوان�د در رأس‬ ‫ای�ن دولت ق�رار گیرد‪ ،‬وج�ود ندارد‪ ،‬چ�ون ناطق‬ ‫نوری که اعالم کرده نامزد نم ی‌ش�ود سایر نامزد‬ ‫ه�ای اصولگرا را هم که ش�ما م�ی فرمایید توان‬ ‫آشتی ملی را ندارند‪ .‬ب ه‌عالوه اصولگرایان ب ه‌هیچ‬ ‫روی نظر ش�ما را قب�ول ندارند که کش�ور با یک‬ ‫بحران روب ه‌روس�ت‪ .‬یعنی ج�دای از نبودن نامزد‬ ‫مناس�ب برای تشکیل ب ه‌قول ش�ما دولت آشتی‬ ‫ملی ‪ ،‬اساسا نفس تشکیل چنین دولتی هم محل‬ ‫تردید است‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫‪ l‬قبل از مش��خص ک��ردن گزینه باید فلس��فه يا‬ ‫درست‌تر گفته باشم ضرورت تش��كيل دولت آشتي ملي را‬ ‫پذيرفت‪ .‬مثال من م ی‌گویم ب رای حراست از این ساختمان نیاز‬ ‫به نگهبان است‪ ،‬بعد باید سراغ گزینه‌ای ب رای نگهبانی برویم‪،‬‬ ‫اما اگر دیگران معتقد باشند که اینجا امنیت زیاد است و نیاز‬ ‫به چنین کاری نیست آن وقت قضیه بالموضوع م ی‌شود‪ .‬اگر‬ ‫اصولگرایان مشکالت کنونی کشور را بپذیرند‪ ،‬اگر آن وجود‬ ‫بحران را قبول كنند ‪ ،‬آن وقت مدیریتشان در این هشت سال‬ ‫زیر سوال م ی‌رود‪ ،‬بناب راین طبیعی است که م ی‌گویند همه‬ ‫چیز در داخل و عرصه بی ن‌الملل خوب است و ما موفقیم‪ .‬البته‬ ‫اصولگرایان معتدل و واقع‌بین در نهان و مجالس غیررسمی‬ ‫مشکالت سیاسی‪ ،‬اقتصادی‪ ،‬اجتماعی و بی ن‌المللی کشور‬ ‫را قبول دارند‪.‬‬ ‫‪ l‬بل��ه‪ .‬وی مواف��ق چنی��ن دولت��ی نیس��ت‪ ،‬اما‬ ‫آقای‌موسوی‌خوئین ی‌ها نماینده همه اصالح‌طلبان نیست‪.‬‬ ‫این نظر که برویم به س��مت تشکیل آشتی ملی هیچ وقت‬ ‫از س��وی اصالح‌طلبان م��ورد کنکاش جدی ق��رار نگرفته‪.‬‬ ‫اصالح‌طلبان تا اواخر آذر ‪ 91‬اصال دور هم جمع نش��دند که‬ ‫استراتژی خود در انتخابات را ب راساس شرایط کشور تعریف‬ ‫و تبیین کنند‪ ،‬بناب راین معلوم نیس��ت اه��داف کوتاه‌مدت‬ ‫و بلند‌م��دت آنها چیس��ت؟ هر صحبتی كه م ی‌ش��ود نظر‬ ‫ش��خصی وفردي اس��ت؛ وقتی آقای موس��وی‌خوئین ی‌ها‬ ‫‪40‬‬ ‫واقعا ارتب�اط بین موس�وی‌خوئین ی‌ها ب�ا اقایان‬ ‫خاتمی و هاشمی چیس�ت‪ .‬آیا ارتباط تعریف شده‌ای‬ ‫بین آنها وجود دارد؟‬ ‫نمی رود‪.‬‬ ‫رابطه آق�ای موس�وی‌خوئین ی‌ها با آق�ای محمد‬ ‫خاتمی چگونه است؟‬ ‫‪ l‬با آقای خاتمی رابطه‌ش��ان کمی بهت��ر از آقای‬ ‫هاشمی است‪ .‬به‌عبارت دیگر بغض و کینه ایشان از خاتمی‬ ‫کمتر از هاشم ی‌رفس��نجانی اس��ت‪ ،‬ولی در کل وی ب رای‬ ‫خاتمی هم خیلی‌تره خرد نم ی‌کند‪ .‬اصال مس��اله شخصی‬ ‫مطرح نیس��ت اینکه آق��ای موس��وی‌خوئین ی‌ها از خاتمی‬ ‫کمتر کینه به دل دارد مهم نیست‪ ،‬مهم این است که آقایان‬ ‫هاشم ی‌رفسنجانی‪ ،‬سی د‌محمد خاتمی‪ ،‬موسوی‌خوئین ی‌ها‪،‬‬ ‫موسوی‌الری و عب داهلل نوری چقدر به دموکراسی پایبند هستند‬ ‫و آزادی چقدر ب رای آنها اهمیت دارد؟ چون به نظر من نگاه به‬ ‫مقوله آزادی و پیشرفت دموکراسی است که اصالح طلب را از‬ ‫اصولگرا جدا می کند‪.‬‬ ‫اینکه برخی م ی‌گویند انتخابات ریاست‌جمهوری‬ ‫یازدهم شانس آخر اصالح‌طلبان است و حافظه تاریخی‬ ‫مردم ابدی نیست و اگر اصالح‌طلبان به عرصه نیایند‬ ‫از صحنه سیاسی کشور حذف م ی‌شوند‪ ،‬چقدر درست‬ ‫است؟‬ ‫‪ l‬به هیچ وجه با ای��ن نظر موافق نیس��تم‪ .‬اینکه‬ ‫اصالح‌طلبان در انتخابات شرکت نکنند پایان راه آنها نیست‪،‬‬ ‫این تصور ک��ه اگر اصالح‌طلب��ان ی��ک دوره وارد انتخابات‬ ‫ریاست‌جمهوری نشوند نزد افکار عمومی فراموش م ی‌شوند‬ ‫درس��ت نیس��ت‪ .‬چون بح��ث اصالح��ات نیس��ت‪ ،‬بحث‬ ‫دموکراس��ی‌خواهی اس��ت‪ .‬مردم اگر ارزش و اهمیتی ب رای‬ ‫اصالح‌طلبان و اصالحات قائلند ب رای این است که آنها ارادت‬ ‫و تعهد بیشتری به دموکراسی دارند‪ ،‬به همین دلیل مردم از‬ ‫آنها طرفداری م ی‌کنند‪.‬‬ ‫آقایان ع�ارف‪ ،‬جهانگی�ری‪ ،‬نجفی یا اف�رادی در‬ ‫این س�طح نامش�ان برای نام�زدی در انتخابات‬ ‫ریاس�ت‌جمهوری مط�رح اس�ت‪ ،‬ام�ا آق�ای‬ ‫موس�وی‌خوئین ی‌ها م ی‌گوی�د اینه�ا کاندی�دای‬ ‫دست‌چندم هس�تند‪ .‬اصال حضور این افراد را به‬ ‫نام اصالح‌طلبی چطور ارزیابی م ی‌کنید؟ درست‬ ‫اس�ت به رقابت ریاس�ت‌جمهوری وارد شوند یا‬ ‫خیر؟‬ ‫‪ l‬اصالح طلبان باید س��ازمان یافته‪ ،‬متش��کل و‬ ‫منسجم عمل کنند‪ .‬مقدم بر هر امر دیگری اصالح طلبان‬ ‫باید بس��مت رهبری منسجم‪ ،‬دس��ته جمعی و تشکیالت‬ ‫پیش بروند‪ .‬لنین جمله معروفی دارد‪ ،‬می گوید با حزب همه‬ ‫چیز هستیم و بدون حزب هیچ چیز نیستیم‪ .‬منظور از حزب‪،‬‬ ‫تشکل و سازماندهی اس��ت‪ .‬اگر اصالح طلبان با تشکل و‬ ‫سازماندهی و رهبری دسته جمعی در انتخابات شرکت کنند‬ ‫شانس ش��ان خیلی زیاد اس��ت ولی اگر به صورت پ راکنده‬ ‫هر کدام از رهب ران آنها همچون آقایان موس��وی خوئینی‬ ‫ها‪ ،‬هاشمی رفس��نجانی‪ ،‬خاتمی و دیگران چیزی بگویند‪،‬‬ ‫اصالح طلبان هیچ شانسی ندارند‪ .‬اگر رهبری دسته جمعی‬ ‫اصالح طلبان پش��ت محمدرضا عارف یا هر کس دیگری‬ ‫قرار بگیرد آن نامزد شانس زیادی ب رای پیروزی پیدا می کند‪.‬‬ ‫البته شانس خاتمی صد در صد است؛ او اگر نامزد شود کار‬ ‫تمام است و سیل و بهمنی راه می افتاد بمراتب از ‪ 2‬خرداد‬ ‫‪ 76‬نیرومند تر‪ .‬اما اگر اصالح طلبان منسجم عمل نکنند و‬ ‫به صورت دسته جمعی از یک نامزد حمایت نکنند آن نامزد‬ ‫هر که باشد دکتر عارف یا نجفی‪ ،‬اسحاق جهانگیری یا حتی‬ ‫عبداهلل نوری هیچ شانسی نخواهد داشت‪ .‬چون مردم اینها‬ ‫را به صورت فردی نمی پذیرند‪ .‬مردم کسی را می پذیرند که‬ ‫مجموعه رهبری اصالح طلبان بر نام��زدی وی مهر تأیید‬ ‫زده باشد‪ .‬این تنها شانس اصالح‌طلبان است‪ .‬البته این در‬ ‫صورتی است که آنها خواسته باش��ند در انتخابات شرکت‬ ‫کنند که فعال به‌نظر نم ی‌رسد آنها قصد شرکت در انتخابات‬ ‫را داشته باشند‪g .‬‬
‫نسل دومي‌ها اميدوارتر شدند‬ ‫‪3‬‬ ‫سخنان آيت اهلل جنتي بازتاب‌هاي فراواني داشته است‬ ‫آنها که م ی‌آیند‬ ‫اما سخنان موسوی‌خوئین ی‌ها تنها صدایی نیست که‬ ‫از اردوگاه اصالح‌طلبان م ی‌آید‪ .‬آنها یک بخش مهم دیگر هم‬ ‫دارند؛ بخشی که از آن به‌عنوان بدنه اصالح‌طلبان یاد م ی‌شود‬ ‫و البته طرز تفکری مجزا دارد از بخش رهبری اصالحات‪ .‬آنها‬ ‫همانگونه که به صورتی واضح از اظهاراتشان مشخص است‬ ‫دنبال معرفی کاندیدای حداکثری نیستند و البته میانه‌ای هم‬ ‫با گزینه تحریم و عدم مشارکت در انتخابات ندارند‪ .‬غالب آنها‬ ‫م ی‌گویند بای��د از این فرصت ب رای تداوم سیاس��ت‌ورزی در‬ ‫قالب رسمی بهره جست و مواضع رادیکال طی ف‌های تندرو‬ ‫را به حاشیه راند‪ .‬چنین اس��ت که امروز از میان آنان افرادی‬ ‫مانند محسن مهرعلی زاده‪ ،‬محمد شریعتمداری و محمد‌رضا‬ ‫عارف س��ودای حضور در انتخابات را دارند‪ .‬از س��خنان همه‬ ‫آنان مخالفت با تفکرات افرادی همسو با موسوی‌خوئین ی‌ها‬ ‫ب ر‌م ی‌آید‪ .‬حاال اما گویا با سخنان دبير شوراي نگهبان كه از آن‬ ‫برخي تحليلگران به احتمال رد صالحيت خاتمي تعبير كردند‪،‬‬ ‫فضا ب رای کاندیداتوری افرادی از این طیف آماده‌تر شده و آنها‬ ‫نیز ب ر‌اساس اخبار موجود در محافل سیاسی با شدت بیشتری‬ ‫فعالی ت‌های انتخاباتی خود را ادام��ه م ی‌دهند‪ .‬اما این همه‬ ‫ماجرا نیس��ت‪ .‬آنچنان که در ابتدای این گزارش آمد سخنان‬ ‫دبیر شورای نگهبان یک بخش مهم دیگر هم داشت‪ .‬آنجا‬ ‫که او در پاسخ به این سوال که آیا کسانی که حاضر نشدند از‬ ‫فتنه ب رائت بجویند و عملکرد فتنه‌گران را تایید کردند امکان‬ ‫حضور در انتخابات را دارند؟ گفت‪« :‬خی ر! آنها هم امکان حضور‬ ‫در صحنه انتخابات را نخواهند داشت‪ .‬چرا‌که من رضی بفعل‬ ‫قوم فهو منهمما؛ قاتلین امام حسین(علیه السالم) را در زیارت‬ ‫عاشورا لعن م ی‌کنیم‪ .‬به کس��انی هم که به این جنایت در‬ ‫عاشورا رضایت دادند لعن م ی‌فرستیم‪ ».‬برخی م ی‌گویند روی‬ ‫سخن آیت‌اهلل با برخی چهره‌های نسل دوم اصالح‌طلب هم‬ ‫بوده که در ماجرای وقایع سال ‪ ‌88‬ترجیح دادند سکوت پیشه‬ ‫سياست‬ ‫منظور آیت‌اهلل جنتی چه کسانی بودند؟‬ ‫بالفاصله پس از انتش��ار متن مصاحبه دبیر ش��ورای‬ ‫نگهبان‪ ،‬رصدگران مس��ائل سیاسی س��عی در تطبیق این‬ ‫مواضع با مصادیق انتخاباتی داشتند‪ .‬تحلیل غالب اما این‬ ‫بود که بدون شک مخاطب اصلی و اول سی د‌محمد خاتمی‬ ‫است؛ گزینه‌ای که در گمانه‌های انتخاباتی از او به‌عنوان نامزد‬ ‫حداکثری اصالح‌طلبان نام برده م ی‌شد‪ ،‬هر چند سی د‌محمد‬ ‫خاتمی در چندین اظهارنظرش احتمال حضورش را رد کرده‬ ‫بود‪ .‬اما این تکذیب‌ها پایانی ب��رای مباحث پی رامون ورود او‬ ‫به انتخابات نبود‪ .‬چرا‌که چهره‌های مهمی‌از اصالح‌طلبان‬ ‫در مصاحب ه‌ها و اظهارات خود کاندیدای اول و مطلوبش��ان‬ ‫را سی د‌محمد خاتمی عنوان م ی‌کردند‪ .‬اگر تحلیل کسانی‬ ‫که م ی‌گویند منظور دبیر شورای نگهبان سی د‌محمد خاتمی‬ ‫بوده‪ ،‬درست باشد‪ ،‬حاال با این حرف‌های آیت‌اهلل جنتی دیگر‬ ‫نباید روی گزینه کاندیداتوری سی د‌محمد خاتمی فکر کرد‪.‬‬ ‫در جدیدتری��ن موضع در این م��ورد محمد‌رضا تابش‪،‬‬ ‫خواه ر‌زاده محمد خاتمی گفته اس��ت‪« :‬آقای خاتمی هیچ‬ ‫تمایلی ب رای ورود ب��ه انتخابات ریاس��ت‌جمهوری ندارند و‬ ‫اگر قرار باشد تصمیم ش��خص ی‌اش را عملی کند‪ ،‬مطمئنا‬ ‫کاندیدای اصالحات کسی غیر از سی د‌محمد خاتمی خواهد‬ ‫بود‪ .‬ایشان صالح را در این م ی‌بینند که در مقام کاندیدا وارد‬ ‫انتخابات نشوند‪ .‬این در حالی است که او بیشترین شانس را‬ ‫ب رای رئیس جمهور شدن دارد و در صورت حضور قطعا ب رای‬ ‫س��ومین بار به‌عنوان رئی س‌جمهوری ای ران انتخاب خواهد‬ ‫ماجرای کاندیدای حداکثری‬ ‫از همان ابتدای��ی که اصالح‌طلبان بح��ث روی نحوه‬ ‫حضور در انتخابات را در دس��تورکار خود قرار دادند‪ ،‬به جهت‬ ‫اختالف دیدگاه‌ها و عقاید موجود در میان طی ف‌های مختلف‬ ‫بحث‌های متعددی درباره مصادی��ق اصالح‌طلبان به‌وجود‬ ‫آمد؛ بحث‌هایی ک��ه در ادامه منجر به ش��کاف میان بدنه و‬ ‫سران اصالحات شد؛ فاصله‌ای که هر چه زمان م ی‌گذشت بر‬ ‫می زانش افزوده م ی‌شد‪ .‬آنچنان که پیش از این در تحلی ل‌های‬ ‫انتخاباتی آمده بود‪ ،‬اصالح‌طلبان به سه دسته تقسیم شدند؛‬ ‫دس��ته نخس��ت افرادی بودند که از آنها به‌عنوان نسل اول‬ ‫اصالحات نام برده م ی‌شد و در جایگاه لیدری این جریان قرار‬ ‫گرفته بودند‪ .‬این طیف بر این ب��اور بودند که یا نباید در این‬ ‫انتخابات شرکت کرد یا اگر بنا بر حضور در چنین رقابتی وجود‬ ‫دارد باید با یک نامزد «رای‌آور» و به اصالح «حداکثری» در این‬ ‫انتخابات حاضر شد‪ .‬روش��ن‌ترین و صریح‌ترین موضع را در‬ ‫این خصوص موسوی‌خوئین ی‌ها اعالم کرد‪ .‬آنجا که گفت‪:‬‬ ‫«در میان اصالح‌طلبان‪ ،‬کاندیدا باید دارای یک جاذبه ملی و‬ ‫عمومی باشد تا بقیه او را حمایت کنند‪ .‬نباید خیال شود که هر‬ ‫چوب خشکی که به مردم معرفی کنیم‪ ،‬چون اصالح‌طلبان‬ ‫از او حمایت م ی‌کنند م��ردم هم حمایت خواهند کرد‪ .‬پایگاه‬ ‫مردمی‌اصالحات از این جنس نیست که چشم و گوش بسته‬ ‫حرف ما را قبول کنند‪ .‬باید کسی کاندیدای اصالح‌طلبان شود‬ ‫که تفکر و اندیشه اصالح‌طلبی را با خود حمل کند‪ ،‬در صورتی‬ ‫که چنین فردی بیاید‪ ،‬مردم از او حمایت م ی‌کنند و طبیعی‬ ‫است که گروه‌های اصالح‌طلب نیز کمک و یاری‌اش خواهند‬ ‫کرد‪ .‬او باید خودش دارای تفکر و اندیشه اصالح‌طلبی باشد و‬ ‫آن اندیشه‌ها را بروز داده باشد و بتواند جریان اصالح‌طلبی و‬ ‫گفتمان اصالح‌طلبان را در جامعه نمایندگی کند‪ .‬باید دارای‬ ‫جاذبه سیاسی‪ -‬اجتماعی باشد و مردم باور کنند او م ی‌تواند‬ ‫رئی س‌جمهور خوبی باش��د‪ .‬اگر این ویژگ ی‌ها را داشته باشد‪،‬‬ ‫آن وقت م��ا هم ب رایش دع��ا م ی‌کنیم و تبلی��غ م ی‌کنیم و‬ ‫مردم هم حمایت م ی‌کنند‪ ».‬در همان سخنرانی بود که وی‬ ‫با طرح دولت وحدت‌ملی هم که مورد حمایت اکبر هاشمی‬ ‫رفسنجانی است مخالفت کرد و با انتقاد از مواضع برخی افراد‬ ‫مبنی بر حمایت اصالح‌طلبان از کاندی��دای اصولگرا گفت‪:‬‬ ‫«یکی از دوستان جمله قش��نگی گفته بود که ما کاندیدای‬ ‫اجاره‌ای نم ی‌خواهیم‪ .‬درست است که آنها مدعی اصولگرایی‬ ‫هس��تند‪ ،‬اما ما اصولگرا‌تر از آنها هس��تیم‪ ».‬آن حرف‌های‬ ‫موسوی‌خوئین ی‌ها که در واقع در واکنش به اختالف موجود‬ ‫میان اصالح‌طلبان بیان شد‪ ،‬حرف آخر اصالح‌طلبانی رادیکال‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫«امکان��ی ب رای حض��ور مجدد فتنه‌گ��ران در صحنه‬ ‫انتخابات وجود ندارد و آنها حتی نباید توهم این حضور مجدد‬ ‫را داشته باشند‪ .‬فتنه‌گران بزرگترین خیانت را به نظام اسالمی‬ ‫و مردم انجام دادند و لطمه سنگینی به کشور زدند‪ .‬اینها نشان‬ ‫دادند نه به قانون اساس��ی‪ ،‬نه به فقه اسالمی و نه به اخالق‬ ‫اسالمی اعتقاد و التزامی‌ندارند‪ .‬امروز ارتباط فتنه‌گران با خارج‬ ‫و دشمنان انقالب کاملا محرز شده و این مساله در پرونده‌های‬ ‫این افراد که در دادگاه‌ها تش��کیل ش��ده و در اعترافات آنها‬ ‫کاملا روشن اس��ت‪ .‬آیا این افراد حائز شرایط سنگین اصل‬ ‫‪ 115‬هس��تند که مجددا بخواهند در عرصه انتخابات حاضر‬ ‫شوند‪ .‬اینها به نظام و مردم خیانت کردند و دشمنان انقالب را‬ ‫شاد کردند‪ .‬مساجد و پایگاه‌های بسیج را آتش زدند‪ ،‬به دستگاه‬ ‫عزاداری اباعبداهلل(علی ه‌السالم) در عاش��ورا جسارت کردند‪،‬‬ ‫به‌س��احت مقدس امام خمینی(ره) اهانت کردند و‪ ...‬مطمئنا‬ ‫امکان حضور مجدد اینها در صحنه انتخاب��ات وجود ندارد‪.‬‬ ‫مردم این اف��راد را به‌عنوان مجرم م ی‌شناس��ند و هیچ وقت‬ ‫حاضر نم ی‌شوند حضور دوباره آنها را بپذی رند‪».‬‬ ‫راوی این سخنان مهم آیت‌اهلل جنتی بود‪ .‬مواضع دبیر‬ ‫شورای نگهبان تحلی ل‌های انتخاباتی را با تغیی رات فراوانی‬ ‫مواجه کرد‪ .‬حاال گویا دامنه‌های گمان ‌هزنی درباره کاندیداهای‬ ‫اصالح‌طلبان را باید محدود‌تر بدانیم‪ .‬آیت‌اهلل جنتی که این‬ ‫س��خنان را در گفت‌وگو با ارگان مطبوعاتی ستاد نماز جمعه‬ ‫اعالم کرده‪ ،‬البته حرف‌های دیگری هم زده است؛ سخنانی که‬ ‫گستره بیشتری از احتماالت انتخاباتی را در ب ر‌م ی‌گیرد‪ .‬دبیر‬ ‫شورای نگهبان در پاسخ به این سوال که آیا کسانی که حاضر‬ ‫نشدند از فتنه ب رائت بجویند و عملکرد فتنه‌گران را تایید کردند‬ ‫امکان حضور در انتخابات را دارند؟ گفته است‪« :‬خی ر! آنها هم‬ ‫امکان حضور در صحنه انتخابات را نخواهند داشت‪ .‬چراکه‬ ‫من رضی بفعل قوم فهو منهمما؛ قاتلین امام حسین(علیه‬ ‫السالم) را در زیارت عاشورا لعن م ی‌کنیم‪ .‬به کسانی هم که‬ ‫به این جنایت در عاشورا رضایت دادند لعن م ی‌فرستیم‪».‬‬ ‫ش��د‪ .‬این ادعایی از جانب من نیست و نظر‌‌سنج ی‌هایی که‬ ‫اتفاقا از جانب دستگاه‌های مربوط به اصولگرایان انجام شده ‪،‬‬ ‫نشان م ی‌دهد که خاتمی با فاصله زیادی بیشترین رای مردم‬ ‫را م ی‌تواند به خود اختصاص دهد‪».‬‬ ‫چون او به شمار آمد و اگرچه او اتخاذ تصمیم نهایی را با جمله‬ ‫«رئیس ما آقای خاتمی است» به سی د‌محمد خاتمی واگذار‬ ‫کرد‪ ،‬اما دیگر کمتر تحلیلگری وجود دارد که انتظار تغییر این‬ ‫مواضع از سوی رئی س‌جمهور سابق را داشته باشد‪ .‬هر چند‬ ‫برخی سایت‌ها در اخبار ضد و نقیضی از مخالفت سی د‌محمد‬ ‫خاتمی با مواضع موس��وی‌خوئین ی‌ها و عب��داهلل نوری خبر‬ ‫دادند‪ .‬اخباری که س��ی د‌محمد خاتمی هر گ��ز آنها را تایید و‬ ‫تکذیب نکرد‪ ،‬اما در مقابل مواضع‌موس��وی‌خوئین ی‌ها نی ز‌‬ ‫ترجیح داد سکوت کند؛ سکوتی که گویا شواهدی از رضایت‬ ‫و همراهی را در ب ر‌داشت‪ .‬هر چه هست حاال سخنان آیت‌اهلل‬ ‫جنتی موجب شده که دیگر فردی مانند موسوی‌خوئین ی‌ها و‬ ‫تی پ‌های فکری همسو با او به فکر معرفی کاندیدای حداکثری‬ ‫یا همان سی د‌محمد خاتمی نباش��ند‪ .‬اکنون اینکه تصمیم‬ ‫جدید این طیف چیست و اینکه آیا آنها حاضر خواهند شد به‬ ‫حمایت از فردی از نسل دوم اصالح‌طلبان قناعت کنند یا خیر‬ ‫پرسش‌هایی است که رسیدن به پاسخ آنها مستلزم گذشت‬ ‫زمان بیشتری است‪ .‬شاید همانگونه که موسوی‌خوئین ی‌ها‬ ‫گفته است تیپ فکری همس��و با او تصمیم به عدم‌حضور‬ ‫بگی رند‪.‬‬ ‫بالفاصله پس از انتشار متن‬ ‫مصاحبه دبیر شورای نگهبان‪،‬‬ ‫رصدگران مسائل سیاسی سعی‬ ‫در تطبیق این مواضع با مصادیق‬ ‫انتخاباتی داشتند‪ .‬تحلیل غالب‬ ‫اما این بود که مخاطب اصلی و اول‬ ‫سید‌محمد خاتمی است‬ ‫‪41‬‬
‫سياست‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫کنند‪ .‬در همین زمینه اس��ماعیل کوثری گفته است‪« :‬آقای‬ ‫عارف هم گرچه از جریان فتنه جدا بوده است‪ ،‬اما موضع‌گیری‬ ‫در این زمینه نکرده اس��ت» حمی د‌رض‌ا ترق��ی نیز گفت که‬ ‫«آقای عارف خارج از حاکمیت هستند»‪.‬‬ ‫خاتمي دنبال ورود به ساختار قدرت نيست‬ ‫عارف‪ :‬برای برد م ی‌آیم‬ ‫اما محمد‌رض��ا عارف در هفته‌ای که گذش��ت مواضع‬ ‫مهم ی‌ را اتخاذ کرد‪ .‬او گفت‪« :‬من به ارزش‌ها و تمام اصول‬ ‫قانون اساسی اعتقاد دارم‪ .‬اگر ب رای انتخابات ریاست‌جمهوری‬ ‫بیایم ب رای برد خواهم آمد‪ .‬اگر مطمئن باش��م که ‪ 60‬درصد‬ ‫نظرسنج ی‌ها به سودم خواهد بود حتما م ی‌آیم‪ .‬اما نگاهم این‬ ‫نیست که به هر قیمتی پیروز شوم‪ .‬برخی م ی‌گویند اولین‬ ‫شرط ما آزادی زندانیان سیاسی است و این یعنی به بن‌بست‬ ‫رسیدن‪ .‬راهی که من در پیش گرفته‌ام‪ ،‬سخت است‪ .‬من هیچ‬ ‫شرطی ب رای ورود به انتخابات ندارم و چون مواضع این چنینی‬ ‫نم ی‌گیرم طرفدار دوآتشه هم ندارم‪ ».‬وی که در دیدار برخی‬ ‫اعضای انجمن اسالمی دانشگاه علوم پزشکی شی راز سخن‬ ‫م ی‌گفت‪ ،‬درباره شروطی که برخی ب رای حضور اصالح‌طلبان‬ ‫در عرصه انتخابات مطرح کرده‌اند نیز گفت‪« :‬من که م ی‌گویم‬ ‫قانونمدارم نم ی‌توانم شرط بگذارم که اگر مثال زندانیان آزاد‬ ‫شوند وارد انتخابات م ی‌شوم‪ .‬من راه‌حل مشکالت کشور را‬ ‫حضور پرش��ور مردم م ی‌دانم و با اینکه کسی بخواهد شرط‬ ‫بگذارد مشکالت حل نخواهد شد‪ ».‬وی ادامه داد‪« :‬انتخابات‬ ‫پرشور م ی‌تواند بخشی از مشکالت ما را در عرصه بی ن‌الملل‬ ‫حل کند و پ��س از آن حرکت‌هایی نی��ز در داخل ب رای حل‬ ‫مشکالت م ی‌توان انجام داد‪ ».‬وی افزود‪« :‬احساس م ی‌کنم‬ ‫که طرح اسم من هم در داخل و هم خارج از کشور تاثیرگذار‬ ‫است و اینکه ضد‌انقالب‌ها ادعا م ی‌کنند که انتخابات تحریم‬ ‫شده‪ ،‬تحت‌الشعاع قرار م ی‌گیرد‪ .‬من اگر کاری انجام م ی‌دهم‬ ‫سعی م ی‌کنم به صالح مردم و نظام باشد و حتی اگر احساس‬ ‫کنم حضورم در انتخابات تنها ‪ 10‬درصد در حضور پرشور مردم‬ ‫تاثیرگذار خواهد بود‪ ،‬ش��رکت خواهم کرد‪ .‬آنچه مهم است‬ ‫حضور حداکثری م��ردم در این انتخابات اس��ت‪ .‬معاون اول‬ ‫دولت خاتمی در واکنش به اظهارات اخیر موسوی‌خوئین ی‌ها‬ ‫که مورد پرسش یکی از دانش��جویان حاضر در نشست بود‪،‬‬ ‫گفت‪« :‬ما اگر اعتقاد به آزادی داریم‪ ،‬باید بین خودمان نیز به‬ ‫آن قائل باشیم‪ .‬هرکسی م ی‌تواند نظر خود را مطرح کند‪ .‬من‬ ‫صالح نظام را در اجماع م ی‌دانم‪ ،‬چرا که در این صورت مردم‬ ‫نیز انگیزه بیشتری ب رای انتخابات پیدا خواهند کرد‪».‬عارف‬ ‫درباره احتمال اجماع اصالح‌طلبان و نامزد احتمالی در انتخابات‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری یازدهم گفت‪« :‬اجماع ایده‌آل ماست‪ ،‬اما‬ ‫اصالح‌طلبان در س��ال ‪ 84‬در اوج قدرت نتوانستند به اجماع‬ ‫برسند‪ .‬ما یاد نگرفته‌ایم که با تفاهم با یکدیگر کار کنیم و فکر‬ ‫م ی‌کنم اصالح‌طلبان به اجماع نرسند‪».‬‬ ‫و قضایای پس از انتخابات حضور مش��خصی داش��ت و در‬ ‫بعضی از مواردی مثل حوادث غی ر‌قانونی ‪ 25‬خرداد و ‪ 30‬تیر‬ ‫به‌عنوان شخصیت حقوقی در مجمع روحانیون ایفای نقش‬ ‫کرد و هیچ‌‌وقت در محکومی��ت آن اتفاقات موضع نگرفت‪،‬‬ ‫اما اینکه گفته ش��ود نقش��ش مثل کروبی و موسوی بوده‪،‬‬ ‫خیر‪ ،‬این‌طور نیس��ت‪ ،‬خاتمی هیچ‌وقت از اصطالح جنبش‬ ‫سبز استفاده نکرد و همیشه واژه اصالحات را به کار م ی‌برد‪،‬‬ ‫حتی در برخی محافل خصوصی از مقطعی به بعد‪ ،‬انتقادی‬ ‫از موسوی و کروبی بیان م ی‌کرد و اب راز م ی‌داشت‪ ،‬مخصوصا‬ ‫اینکه با حرکت خیابانی مخالف بود و گفت آش��وب‌گری‌ها‬ ‫سرمایه‌های اصالحات را بر باد داد؛ بناب راین باید بین خاتمی‬ ‫با موسوی و کروبی تفاوت قائل ش��د‪ ،‬اما اینکه وی را بری از‬ ‫فتنه دانست این‌طور نیس��ت‪ .‬در برخی موارد مثل ‪ 25‬و ‪30‬‬ ‫خرداد نقش‌آفرینی مجمع روحانیون مبارز که ایشان رئیس‬ ‫شورای سیاست‌گذاری‌اش اس��ت غی ر‌قابل کتمان نیست‪.‬‬ ‫آقای خاتمی اگر بخواهد در چارچوب نظام و درون روندهای‬ ‫سیاسی حرکت کند‪ ،‬عل ی‌القاعده باید موضع خود را با فتنه ‪88‬‬ ‫شفاف بیان کند‪.‬‬ ‫کاندیدای اصالح‌طلبان راستگرا‬ ‫اما طیف س��ومی‌هم در میان اصالح‌طلبان وجود دارد‬ ‫که با مواضع جدید آیت‌اهلل جنتی گویا شرایط ب رای آنها نسبت‬ ‫به دو طیف دیگر مهیا‌تر ش��ده اس��ت‪ .‬آنها اصالح‌طلبانی‬ ‫هستند که در طیف راست این جناح حضور دارند و البته زیر‬ ‫چتر اکبر‌هاشم ی‌رفس��نجانی به سیاس��ت‌ورزی مشغولند‪.‬‬ ‫تکنوکرات‌هایی که روزگاری از دولتمردان هاشمی رفسنجانی‬ ‫بودند؛ اگر چه آنها قطعا ذیل دستور کار دولت وحدت ملی که‬ ‫ایده هاشمی ب رای انتخابات ‪ 92‬است‪ ،‬فعالیت خواهند کرد‪ .‬با‬ ‫همه این تفاسیر‪ ،‬عدم تصویب شرط سن ب رای کاندیداها در‬ ‫اصالح قانون انتخابات‪ ،‬مواضع جدید آیت‌اهلل جنتی که احتماال‬ ‫به عدم‌حضور گزینه حداکثری اصالح‌طلبان منجر خواهد شد‪،‬‬ ‫ابهام در کاندیداتوری افرادی همچون عارف و چند دلیل دیگر‬ ‫ش��اید موجب ش��ود یک اتفاق غی ر‌منتظره هم در این جناح‬ ‫رخ دهد‪ .‬آن رویداد محتمل سیاس��ی این است‪« :‬شاید اکبر‬ ‫هاشم ی‌رفسنجانی کاندیدا شود‪g ».‬‬ ‫‪42‬‬ ‫تو‌گو با سيد نظام الدين موسوي‬ ‫گف ‌‬ ‫‪4‬‬ ‫امید کرمانی‌ها‬ ‫س�یدنظا م‌الدین موس�ـوی‪ ،‬مدیرعام�ل‬ ‫خبرگزاری فارس درباره استراتژی اصالح‌طلبان‬ ‫در انتخابات ریاست‌جمهوری می‌گوید‪.‬‬ ‫آیت‌اهلل جنتی چندی پیش در مصاحب ه‌ای گفتند‬ ‫که فتنه‌گ�ران نباید توه�م حض�ور در انتخابات‬ ‫ریاس�ت‌جمهوری را داشته باش�ند‪ ،‬مخاطب این‬ ‫صحبت کیس�ت؟ ایشان چه کس�انی را خطاب‬ ‫قرار داد؟ آیا سوی صحب ت‌ها با اصالح‌طلبان بود؟‬ ‫‪ l‬س��ال ‪ 88‬بع��د از انتخاب��ات دهمی��ن دوره‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری رون��دی در فض��ای سیاس��ی کش��ور‬ ‫به نام فتنه به وج��ود آمد که حوادث��ی را در آن ای��ام رقم زد‬ ‫ک��ه ح��وادث کم��ی نبودن��د‪ .‬فتن��ه بزرگ��ی حادث ش��د‪،‬‬ ‫بخش��ی از نیروهای سیاس��ی کش��ور در آن دخیل بودند و‬ ‫هزینه‌های زیادی روی دس��ت نظام گذاش��ت و س��رفصل‬ ‫ج��دی در مس��ائل سیاس��ی کش��ور ش��کل گرف��ت‪.‬‬ ‫بر همین اس��اس روی صحب��ت حضرت آی��ت‌اهلل جنتی‪،‬‬ ‫دبیر ش��ورای نگهبان متوجه کسانی اس��ت که در آن فتنه‬ ‫نقش و حض��وري فعال داش��تند و به نوع��ی چارچوب‌های‬ ‫حقوقی نظام را زیر پاگذاش��تند‪ ،‬از قانون تخطی کردند و به‬ ‫جای آنک��ه فصل‌الخطاب‌های قانونی را بپذیرند متوس��ل‬ ‫به حرکت‌های غی ر‌قانونی ش��دند‪ .‬طبیعی اس��ت باتوجه به‬ ‫اینکه شورای‌نگهبان مسئولیت تایید صالحیت کاندیداهای‬ ‫انتخابات ریاس��ت‌جمهوری را برعهده دارد‪ ،‬دبیر این ش��ورا‬ ‫نکاتی را ب رای شفاف‌سازی بیان کرد‪ ،‬چون مالحظه م ی‌شود‬ ‫بعضی از عناصری که در س��ال ‪ 88‬در فتن��ه دخیل بودند و‬ ‫حضور فعال داشتند‪ ،‬امروز درباره انتخابات ریاست‌جمهوری‬ ‫و شرایط آن همان حرف‌ها را به نوعی دیگر بیان م ی‌کنند و‬ ‫دنبال ابهام‌سازی و شبهه‌افکنی در مساله انتخابات هستند‪،‬‬ ‫بناب راین صحبت آیت‌اهلل جنتی ب رای‌اين فض��ا بود‪ .‬در کل‬ ‫نم ی‌خواهم بگویم که روی صحبت ایشان با جریان سیاسی‬ ‫مشخصی اس��ت چون واقعا نم ی‌توان جریان فتنه را معادل‬ ‫جریان اصالح‌طل��ب در نظر گرفت‪ ،‬برخ��ی عناصر از لحاظ‬ ‫تاریخی در مجموعه اصالح‌طلبان با فتنه مرزبندی دارند یا در‬ ‫فتنه دخیل نبودند‪ ،‬بناب راین مصداق تام و کمال فتنه و افراد‬ ‫موثر در آن واقعه‪ ،‬جریان اصالح‌طلب نیست‪ ،‬منظور همان‬ ‫عناصری است که در جریان فتنه فعال بودند و نقش داشتند‪.‬‬ ‫روش�ن‌تر بگوییم آی�ا منظور آی�ت‌اهلل جنتی به‬ ‫آقای‌خاتمی ب ر‌م ی‌گشت؟‬ ‫‪ l‬واقعا نم ی‌توان نی ت‌خوانی کرد‪ ،‬متن مصاحبه را‬ ‫من خواندم‪ ،‬منظور آیت‌اهلل جنتی عام بود و ناظر به شخص‬ ‫خاصی نبود‪ ،‬اشخاص متعددی ممکن است در زمره فتنه‌گران‬ ‫قرار بگی رند یا بری از آن باشند‪ ،‬پس نم ی‌توان این را مشخصا‬ ‫گفت که منظور آیت‌اهلل جنتی فالن شخص سیاسی خاص‬ ‫بود‪ .‬کس��ی که در فتنه بوده‪ ،‬نقش ایفا کرده و از جریان فتنه‬ ‫هی چ‌وقت اع�لام ب رائت نک��رده‪ ،‬هر فردی با ای��ن ویژگ ی‌ها‬ ‫به‌دنبال حضور فعال در انتخابات باش��د م ی‌تواند مخاطب‬ ‫این سخن قرار گیرد‪ ،‬ولی نم ی‌توان از قول آقای جنتی از فرد‬ ‫مشخصی نام برد‪.‬‬ ‫به نظر ش�ما آقای خاتم�ی جزو این طی�ف افراد‬ ‫است؟‬ ‫‪ l‬آقای خاتمی یک ش��رایط کاملا ویژه و استثنایی‬ ‫دارد‪ ،‬شک نم ی‌شود کرد که ایش��ان در فضای فتنه سال ‪88‬‬ ‫آقای موسوی‌خوئین ی‌ها چه وجه تمایزی با آقاي‬ ‫خاتمی دارد؟‬ ‫‪ l‬کاملا روشن است كه ایشان هم در مسائل سال‬ ‫‪ 88‬به واسطه دبیرکلی مجمع روحانیون مبارز نقش فعال و‬ ‫اساسی داشت و در اتاق فکرها و جلسات و محفل‌های اصلی‬ ‫مربوط به فتنه ایفای نقش کرد و هم در آخرین سخنرانی که‬ ‫داشت و خبر آن در رس��انه‌های وابسته به جریان فتنه انتشار‬ ‫یافت‪ ،‬خیلی صریح تاکید کرد که اعالم پش��یمانی از وقایع‬ ‫پس از انتخابات ‪ 88‬نم ی‌کند و گفت در آن فضا خودمان عامل‬ ‫و باعث بودیم و خودمان از موس��وی دعوت کردیم؛ بناب راین‬ ‫دلیل ندارد اعالم ب رائت و مرزبندی کنیم‪ .‬وقتی وی نقش فعال‬ ‫در فتنه داش��ت و االن هم از آن مواضع دفاع و حتی در جایی‬ ‫از س��خنرانی خود از آتش‌زدن چادرهای مرب��وط به عزاداری‬ ‫ابا‌عب داهلل در روز عاشورا حمایت م ی‌کند‪ ،‬م ی‌توان گفت ایشان‬ ‫هی چ‌وقت نه‌تنها مرزبندی با فتنه نداشته که حتی صراحتا از‬ ‫آن حمایت کرده است‪.‬‬ ‫زاویه آقایان عارف و جهانگی�ری با طیف فتنه‌گر‪،‬‬ ‫حامی‌فتنه یا ساکت فتنه چیست؟‬ ‫‪ l‬من از نگاه شخصی م ی‌گویم آقای جهانگیری را‬ ‫خیلی آدم سیاسی ندیدم‪ ،‬عارف نیز تا االن موضع حمایتی با‬ ‫فتنه و همسو با آن نداشته و جایی هم ندیدیم که موضعگیری‬ ‫صریح و آشکار درباره حمایت و تایید فتنه گران کند‪ ،‬ضمن‬ ‫آنکه در مصاحبه اخیرش هم گفت قانون را رعایت م ی‌کنم و‬ ‫حکم شورای نگهبان را نهایی م ی‌دانم‪ .‬برهمین اساس کسی‬ ‫که نخواهد درون چارچوب فتنه باشد و تاکید بر قانون کند‪ ،‬در‬ ‫چارچوب فتنه‌گران نم ی‌گنجد‪.‬‬ ‫آیت‌اهلل جنتی ورود ساکتین فتنه را نیز در عرصه‬ ‫انتخابات ریاست‌جمهوری ممنوع اعالم کرد‪ ،‬آقای‬ ‫خاتمی را مي توان ساکت فتنه محسوب كرد؟‬ ‫‪ l‬همان‌طور ک��ه گفتم ایش��ان در جاهایی نه تنها‬ ‫ساکت فتنه بلکه دخیل در جریانات فتنه بود چون آن روزها‬ ‫مجمع روحانیون مبارز نقش فعالی در قضایا داشت‪ ،‬اما آقای‬ ‫خاتمی بعدها تا حدودی مشی خود را متمایز کرد و از عنوان‬ ‫جنبش سبز اس��م نبرد و در محافل خصوصی انتقاداتی به‬ ‫موسوی و کروبی کرد‪ ،‬ولی مواضع خود را علنی اب راز نکرد‪.‬‬ ‫آق�ای خاتمی گفت�ه که ش�اید اصالح‌طلب�ان در‬ ‫انتخابات کاندیدا ندهند‪ ،‬از این صحبت برداشت‬ ‫تحریم م ی‌شود یا آنکه آنها دنبال سنجش فضا‬
‫اسم دیگری پا به میدان رقابت بگذارد؟‬ ‫برای معرفی نامزد هستند؟‬ ‫این چیزی نیست که قابل قبول باشد‪ .‬موضوع به‬ ‫لحاظ قانونی مساله دارد‪.‬‬ ‫‪ l‬آقای خاتمی خیلی دنبال ورود به س��اختار قدرت‬ ‫نیست‪ ،‬بلکه م ی‌کوش��د به روند سیاس��ی نظام برگردد‪ .‬در‬ ‫انتخابات مجلس نهم هم جریان اصالحات رسما وارد نشد‪،‬‬ ‫اما آقای خاتمی در انتخابات ش��رکت کرد‪ ،‬پیام رای ایش��ان‬ ‫این بود که م ی‌خواهیم در روند سیاسی حضور داشته باشیم‬ ‫و درون نظام فعالیت کنیم؛ بناب راین بین آقای خاتمی با آقاي‬ ‫موسوی‌خوئین ی‌ها تمایز است‪ .‬در کل جریانی که خاتمی آن‬ ‫را نمایندگی م ی‌کند در انتخابات مهم ریاس��ت‌جمهوری اگر‬ ‫کاندیدای رس��می هم نداشته باش��د‪ ،‬حتما نامزد غیررسمی‬ ‫خواهد داشت و به انتخابات ورود پی دا خواهد کرد‪.‬‬ ‫مانوراصالح‌طلباندرانتخاباتریاست‌جمهوری‬ ‫یازدهم چگونه خواهد بود؟‬ ‫حضور ی�ک نام�زد اصالح‌طل�ب م ی‌توان�د روی‬ ‫مشارکت عمومی مردم تاثیرگذار باشد؟‬ ‫‪ l‬اعتقادی به این ندارم ک��ه لزوما تکثر جریان‌های‬ ‫سیاسی در انتخابات حتما تاثیر مس��تقیم بر مشارکت دارد‪،‬‬ ‫خیلی وقت‌ها گروه‌های متکثری در عرصه رقابت داش��تیم‪،‬‬ ‫اما مش��ارکت پایین بود؛ خیلی وقت‌ها کاندیداهای کمتری‬ ‫داش��تیم‪ ،‬اما مش��ارکت باال بود‪ .‬فضای منجر به مش��ارکت‬ ‫گس��ترده به نظرم متأث��ر از مولفه‌های دیگری اس��ت‪ ،‬البته‬ ‫نم ی‌توان حضور ی��ا عدم حض��ور یک جریان سیاس��ی را‬ ‫‌ب ی‌تأثیر دانس��ت‪ ،‬باالخره یک تاثیرهایی دارد‪ ،‬اما اساس��ی‬ ‫نخواهد بود‪ .‬در انتخابات مجلس نهم ن��ه جریان فتنه و نه‬ ‫جریان اصالح‌طلب و نه جریان انحراف حضور فعال نداشتند‪،‬‬ ‫اما مش��ارکت مردم ‪ 65‬درصدی بود که از میانگین کل دوره‬ ‫انتخابات مجلس باالتر بود‪.‬‬ ‫چرا با طرح تش�کیل دولت وحدت ملی مخالفت‬ ‫م ی‌کند؟ بعضی سیاس�یون اصولگ�را م ی‌گفتند‬ ‫این ط�رح بهان�ه‌ای ب�رای بازگش�ت تندورهای‬ ‫اصالح‌طلب به ساختار قدرت است‪.‬‬ ‫‪ l‬طرح تشکیل دولت وحدت ملی که آقای هاشمی‬ ‫آن را دنبال م ی‌کند‪ ،‬محتوی اصل ی‌اش آن است که فردی با‬ ‫سابقه اصولگرایی بیاید محور کار شود‪ ،‬ولی پوششی به جریان‬ ‫اصالح‌طلب هم بدهد‪.‬‬ ‫پس چرا آقای موس�وی‌خوئین ی‌ها ب�ا آن مخالف‬ ‫است؟‬ ‫‪ l‬چون م ی‌داند در چنین فضایی ه��م جایی ب رای‬ ‫طی ف‌های حامی‌فتنه وجود ندارد‪ .‬ط��رح دولت وحدت‌ملی‬ ‫اساسش پذیرفتن اعتراف به اشتباهی است که در جریان فتنه‬ ‫انجام شد‪ ،‬بناب راین وقتی موسوی‌خوئین ی‌ها بپذیرد که دولت‬ ‫وحدت ملی تشکیل شود به معنای آن است که دولت قبلی‬ ‫هم دولت مشروع و در دست یک طیف خاص بوده‪ ،‬حاال دولت‬ ‫وحدت ملی نبوده اس��ت‪ ،‬ضمن آنکه در دولت وحدت ملی‬ ‫باز محور جریان اصولگراس��ت‪ ،‬منتها اصولگرایی که برخی‬ ‫طی ف‌های اصالح‌طلب را وارد کند‪ .‬وقتی که این میانه‌روهای‬ ‫‪ l‬چون اگ��ر آنها ب راس��اس اعتقاد به نظ��ام بیایند‬ ‫آدم‌هایی هس��تند که باید به قانون پایبند باش��ند و به‌طور‬ ‫طبیعی ورود اینها به انتخابات معنایش این اس��ت که نظام‬ ‫و حاکمیت فضای��ی را ایجاد کرده که جریان��ات قانونمند در‬ ‫انتخابات حضور داش��ته باش��ند‪ ،‬درحالی که جریان تندرو و‬ ‫تی پ‌هایی مثل موس��وی‌خوئین ی‌ها ح��رف از انتخابات آزاد‬ ‫م ی‌زنند‪ ،‬اگر ی��ک عنصر اصالح‌طلب در انتخابات ش��رکت‬ ‫کند به این معنی اس��ت که انتخابات آزاد بوده و آنها مخالف‬ ‫این مساله هس��تند که افراد دیگری بیایند چون کلید‌‌واژه و‬ ‫مفهوم‌سازی‌شان زیر س��وال م ی‌رود‪ ،‬وگرنه چه دلیلی دارد با‬ ‫حضور آقای ع��ارف مخالفت کنند‪ .‬باالخ��ره وی معاون اول‬ ‫دولت اصالحات بوده‪ ،‬یعنی معاون دولت اصالحات نم ی‌تواند‬ ‫نماد جریان اصالحات باشد؟ بناب راین معلوم م ی‌شود که اینها‬ ‫مشکل‌شان چیز دیگری است‪.‬‬ ‫آقای سی د‌صولت مرتضوی گفته که احزاب منحله‬ ‫م ی‌توانند درخواس�ت مجوز کنند و با نام دیگری‬ ‫وارد عرصه سیاسی کش�ور شوند‪ ،‬منظور ایشان‬ ‫کدام احزاب هستند؟‬ ‫‪ l‬احزاب منحل��ه از اول انقالب تا کنون در کش��ور‬ ‫ما زیاد داری��م‪ ،‬احزابی مثل دموکرات‪ ،‬ت��وده‪ ،‬کوموله و بعد از‬ ‫انتخابات سال ‪ 88‬سازمان مجاهدین انقالب اسالمی و حزب‬ ‫مشارکت منحل شدند‪ ،‬بناب راین این نقض غرض است‪ .‬من‬ ‫صحب ت‌های ایش��ان را دقیق نخواندم‪ ،‬ول��ی م ی‌گویم ما با‬ ‫اسامی‌مساله نداریم بلکه حرف روی عملکرد افراد است‪ .‬آن‬ ‫افرادی که مشکل داشتند و روند سیاسی که در پیش گرفتند‬ ‫منجر به انحالل حزب‌شان در دادگاه شد‪ ،‬به‌طور طبیعی اگر با‬ ‫عنوان دیگری بیایند و حرکت دیگری شروع کنند نقض‌غرض‬ ‫و دور زدن قانون است‪ ،‬مثل پیشنهادی که آقای عب داهلل‌نوری‬ ‫زمانی به نهضت آزادی داد که اسمتان را عوض کنید و با اسم‬ ‫دیگری به صحنه سیاسی بیایید و فعالیت کنید‪.‬‬ ‫پس نباید چنین کاری صورت گیرد؟‬ ‫‪ l‬نقض‌غرض است‪ ،‬کس��ی که قانون‌شکنی کرده‬ ‫و به همین خاطر از فعالیت محروم شده نم ی‌تواند با روپوش‬ ‫دیگری فعالیت کند‪.‬‬ ‫مشارکت که خودش اعالمیه داده که در انتخابات‬ ‫ریاست‌جمهوری شرکت نم ی‌کند‪ ،‬مگر م ی‌تواند با‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫‪ l‬آقای موس��وی‌خوئین ی‌ها اصوال از چارچوب‌های‬ ‫حاکمیتی خارج شده و نحوه پیوستگی وی با فتنه طوری است‬ ‫که عمال خیلی امکان بازگش��ت مجدد به حاکمیت را ب رای‬ ‫خود متصور نم ی‌بیند‪ ،‬بناب راین اين راه را انتخاب كرده چون‬ ‫م ی‌داند برگشتن به نظام و دوباره دم‌زدن از شرکت در انتخابات‬ ‫به معنی پ س‌گرفتن همه آن ادعاهای تقلب و غیره در سال‬ ‫‪ 88‬است‪ ،‬چون اگر بیایند به‌طور طبیعی مردم م ی‌پرسند شما‬ ‫که وارد م ی‌شوید چرا سال ‪ 88‬آن حرکت‌ها را انجام دادید و آن‬ ‫مواضع را گرفتید؟ بناب راین فضا را تند م ی‌کنند‪ ،‬به تعبیری به‬ ‫مرگ م ی‌گی رند تا نظام به تب راضی شود‪ ،‬موضع تند م ی‌گی رند‬ ‫و م ی‌گویند ورود نم ی‌کنیم‪ ،‬مگر اینکه کاندیدای حداکثری‬ ‫ما اجازه حضور در میدان را پیدا کند تا سیس��تم به کاندیدای‬ ‫حداقلی آنها رضایت دهد‪.‬‬ ‫چرا آق�ای موس�وی‌خوئین ی‌ها کاندیدای دس�ته‬ ‫دوم و س�وم جریان اصالح‌طلب را برنم ی‌تابند و‬ ‫م ی‌گویند که اگر بیاییم ب�ا حفظ همه اصول خود‬ ‫م ی‌آییم؟‬ ‫سياست‬ ‫آقای موس�وی‌خوئین ی‌ها گفت�ه اصالح‌طلبان با‬ ‫نامزد اجاره‌ای نم ی‌آین�د و این ب ه‌نوعی طعنه‌زدن‬ ‫به نظریه تشکیل دولت وحدت ملی است‪ ،‬چرا؟‬ ‫اصالح‌طلب هم وارد دولت وحدت ملی شوند‪ ،‬آنی که خارج از‬ ‫گردونه قرار م ی‌گیرد جریان تندرو اصالحات است که لیدری‬ ‫آن را موسوی‌خوئین ی‌ها برعهده دارد‪ ،‬بناب راین طبیعی است‬ ‫که وی با چنین نظریه‌ای مخالفت کند‪.‬‬ ‫‪ l‬اصالح‌طلبان یک اس��تراتژی سه‌س��طحی را‬ ‫تعریف کردند؛ نخست آنکه با یک کاندیدای حداکثری در‬ ‫عرصه انتخابات حضور پی دا کنند‪ ،‬دوم کاندیدای بینابینی‬ ‫بدهند‪ ،‬س��وم از یک کاندیدای اصولگرا‪ ،‬متمایل به جناح‬ ‫اصالحات حمایت کنن��د‪ .‬این طور به نظر م ی‌رس��د که‬ ‫آنها از الیه اول ش��روع کردند یعنی فعال به مرگ گرفتند‬ ‫که به تب راضی ش��وند‪ ،‬یعنی شروع‌ش��ان از سطح اول‬ ‫است‪ .‬اینکه آقای خاتمی یا یک کاندیدای حداکثری بیاید‬ ‫به نوعی موید همین مساله اس��ت‪ .‬م ی‌خواهند با شدت‬ ‫و حدت وارد صحنه ش��وند‪ ،‬اما خودشان م ی‌دانند که این‬ ‫امکان‌پذیر نیس��ت چون آن خبط بزرگ��ی که اصالحات‬ ‫در موضوع فتنه ‪ 88‬انجام داد زمینه مردم ی‌آنها را به‌شدت‬ ‫کاهش داد‪ ،‬ضمن آنکه پذیرش این مقوله از سوی نظام‬ ‫خیلی بعید اس��ت به دلیل اینکه اصالح‌طلبان در بحث‬ ‫فتنه از تمام قواعد و س��اختارهای قانون��ی عبور کردند و‬ ‫هیچ ضمانت اجرایی وجود ندارد كه اف��راد موثر در فتنه‪،‬‬ ‫در انتخابات یازدهم هم ورود کنند و دوباره همان حرف‌ها‬ ‫را نزنند‪ .‬کلی��د‌واژه‌ای که برخ��ی اصالح‌طلبان همچون‬ ‫موس��وی‌خوئین ی‌ها هم‌اکنون به کار گرفته‌اند انتخابات‬ ‫آزاد اس��ت‪ ،‬یعنی از همین االن م ی‌خواهند نظام را متهم‬ ‫کنند که انتخابات آزاد نیست و این فضا را القا کنند تا به‬ ‫هدف‌شان برسند؛ هدفی که سازنده و تعاملی ب رای ورود به‬ ‫قدرت در چارچوب قانون نیست بلکه در این قالب تخریب‬ ‫نظام را دنبال م ی‌کنند‪ .‬آنها دوره قبل بحث انتخابات سالم‬ ‫را مطرح کردند که به فتنه ‪ 88‬منجر شد‪ ،‬االن انتخابات آزاد‬ ‫را مطرح م ی‌کنند که معنایش این است كه اینها قصد ورود‬ ‫س��ازنده به انتخابات را ندارند و به‌دنبال تخریب هستند‪.‬‬ ‫یدانند نظام و مردم دیگر‬ ‫دلیل عمده‌اش هم این است که م ‌‬ ‫حاضر به این نیستند که ریسک کنند و بدون ضمانت‌های‬ ‫الزم و اب راز ندامت و پش��یمانی بگذارند جریان اصالحات‬ ‫دوباره وارد عرصه انتخابات ش��ود‪ ،‬بناب راین س��طح اول‬ ‫استراتژی خود را پیش م ی‌برند که بعدا ممکن است این‬ ‫سطوح متفاوت باشد‪ .‬یعنی سطح حضور با یک کاندیدای‬ ‫بینابینی مثل آقایان عارف‪ ،‬جهانگیری و دیگران است و‬ ‫سطح سوم نیز حمایت از کاندیدای اصولگرایی که توانایی‬ ‫کارکردن با اصالح‌طلبان را هم داشته باشد‪ ،‬برهمین اساس‬ ‫این استراتژی سه الیه حرکت م ی‌کند تا در آستانه انتخابات‬ ‫باتوجه به شرایط و فضا یکی از این الیه‌ها را عملیاتی کند‪.‬‬ ‫اصالح‌طلبان چق�در م ی‌توانن�د در انتخابات‬ ‫تاثیرگذار باشند؟‬ ‫‪ l‬جریان اصالح‌طل��ب باتوجه ب��ه فاجعه فتنه‬ ‫‪ 88‬خیلی باید تالش کن��د تا جایگاه خ��ود را نزد نظام و‬ ‫مردم بازسازی کند‪ .‬به ذهنم م ی‌رس��د جریان اصالحات‬ ‫اگر بخواهد خود را از فتنه ‪ 88‬دور کند و از آن فضا فاصله‬ ‫بگیرد نیاز به بازسازی عمیق هم در سطح مبانی و هم در‬ ‫اس��تراتژی‌ها و هم در الیه‌های اجتماعی خود دارد‪ .‬باید‬ ‫اینها را بازسازی کند تا بتواند قدرت سیاسی مثل گذشته‬ ‫کس��ب کند‪ .‬بعید م ی‌دانم جریان اصالحات در انتخابات‬ ‫آینده توانایی این کار را داشته باشد‪ ،‬بناب راین یک حضور‬ ‫حداقلی را خواه��د پذیرفت اما حتی اگر در س��طح نظام‬ ‫پذیرفته شود در سطح مردم این امکان رجوع وجود ندارد‪.‬‬ ‫بخش قابل‌توجهی از مردم از اصالح‌طلبان و عملکردشان‬ ‫در جریان فتنه ناراحت هس��تند‪ ،‬بناب راین تا بازسازی این‬ ‫مسائل انجام نشود بعید م ی‌دانم که مردم اقبالی به آنها‬ ‫داشته باشند‪g .‬‬ ‫‪43‬‬
‫سياست‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫‪44‬‬
‫ائتالف اصولگرايان‬ ‫غالمعلي حدادعادل اعالم كرد كه از ميان او‪ ‌،‬واليتي و قاليباف يك‌نفر نامزد انتخابات مي‌‌شود‬ ‫‪5‬‬ ‫مانعي ب�راي پيوس�تن س�اير اصولگرايان به‬ ‫ائتالف نيست‬ ‫اگر اصولگرايان تا پيش از اين با چند‌دستگي و حتي نوعي‬ ‫آشفتگي در تصميم‌هاي انتخاباتي خود مواجه بودند‪ ،‬حاال اما با‬ ‫اعالم اين ائتالف سه ضلعي با آرايشي منسجم‌تر وارد فصل‬ ‫آخر سال ‪ 91‬مي‌ش��وند‪.‬چرا كه اين ائتالف از طيف راست تا‬ ‫چپ اصولگرايان را در بر‌مي‌گيرد‪ .‬اس��تقبال چهره‌هاي مهم‬ ‫و اصلي اصولگرايان از تشكيل چنين ائتالف انتخاباتي به باور‬ ‫تحليلگران مسائل سياسي‪ ،‬در آينده نزديك موجب خواهد شد‬ ‫تا طيف‌هاي همسو با اين شخصيت‌ها با همراهي طيف‌هاي‬ ‫ديگري از اصولگرايان نيز مواجه شوند‪ .‬عليرضا زاكاني‪ ،‬دبير‌كل‬ ‫جمعيت رهپويان انقالب اس�لامي در اين م��ورد با خبرنگار‬ ‫پارلماني هفته‌نامه مثلث گفت‌وگوي كوتاهي داشته است‪.‬‬ ‫آق�اي دكتر! به عنوان اولين س�وال نظ�ر خودتان‬ ‫را درباره ائتلاف حداد‌ع�ادل‪ ،‬واليت�ي و قاليباف‬ ‫بفرماييد؟‬ ‫‪ l‬به عنوان يك جنبه همگرايي‪ ،‬كسي نمي‌تواند محل‬ ‫اشكال بگيرد كه جمعي عالقه‌مند شده‌اند دور يكديگر جمع‬ ‫‪ l‬نگاه ما نگاه جرياني است‪ ،‬همانطور كه اشاره كردم‬ ‫در صورت حضور رقباي ما كه جريان فتنه و جريان انحرافي‬ ‫هستند در انتخابات وحدت و انسجام اصولگرايان الزامي‌است‪.‬‬ ‫آيا امكان پيوستن تشكل‌ها يا چهره‌هاي ديگر به‬ ‫اين ائتالف وجود دارد؟‬ ‫‪ l‬بستگي به آرمان‌ها و اهدافي دارد كه تشكل‌ها پيگير‬ ‫آن هستند‪ .‬ممكن است برخي س��قف اين اهداف را در چنين‬ ‫مجموعه‌اي ببينند‪ ،‬در اين صورت قطعا به اين مجموعه تمايل‬ ‫پيدا خواهند كرد‪ ،‬اما از سوي ديگر ممكن است اين ائتالف را‬ ‫در جهت پيگيري اهدافشان كافي ندانند که بالطبع مي‌توانند‬ ‫تصميم ديگري اتخاذ كنند‪.‬‬ ‫يعني موانعي براي پيوستن ديگر اصولگرايان به‬ ‫اين ائتالف وجود ندارد؟‬ ‫سياست‬ ‫سه ضلع يك ائتالف‬ ‫اما اضالع ائتالف ‪ 2+1‬چه كساني هس��تند و در كدام‬ ‫جايگاه سياسي در ميان اصولگرايان جاي دارند؟‬ ‫دكتر غالمعلي حدادعادل چه��ار دوره متوالي نماينده‬ ‫مردم تهران در مجلس بوده و البته سه بار نيز راي نخست مردم‬ ‫اين شهر را به خود اختصاص داده است‪.‬‬ ‫با پايان انتخابات مجلس نهم ه��ر روز بر موج اخباري‬ ‫كه از احتمال كانديداتوري وی در انتخابات رياست‌جمهوري‬ ‫حكايت داشت افزوده مي‌شد و البته او هر بار مي‌گفت كه هنوز‬ ‫به تصميم مشخصي در اين مورد نرسيده است‪ .‬او البته يك‌بار‬ ‫نيز در شهريور ماه امسال در پاسخ به سوالي در اين مورد گفته‬ ‫بود‪« :‬اگر روزي احساس تكليف كنم‪ ،‬همچنا ‌ن كه در انتخابات‬ ‫رياست مجلس در همين دوره اتفاق افتاد‪ ،‬به ميدان مي‌‏آيم‪،‬‬ ‫حتي اگر بدانم كه يك رأي بيشتر نخواهم آورد‪».‬‬ ‫وي در عين حال گفت��ه بود‪« :‬بنده ب��دون اينكه روي‬ ‫شخص خاصي نظر داشته باشم‪ ،‬فكر مي‏‌كنم رئيس‌جمهور‬ ‫آينده بايد با رهبري انقالب كامال هماهنگ باش��د‪ ».‬اكنون‬ ‫غالمعلي حدادعادل كه رياست فراكسيون اصولگرايان مجلس‬ ‫نهم را نيز برعهده دارد‪ ،‬يكي از شانس‌هاي اصلي اصولگرايان‬ ‫براي بر تن كردن ردايي اس��ت كه محم��ود احمدي‌نژاد در‬ ‫س��ال ‪ 92‬از خود برجاي خواهد گذاش��ت‪ .‬اما ضلع ديگر اين‬ ‫ائتالف دكتر محمد‌باقر قاليباف‪ ،‬شهردار پايتخت است‪ .‬او كه‬ ‫روزگاري فرماندهي ناجا را بر‌عهده داشت در آستانه انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري نهم بر آن ش��د تا پس از سيد‌محمد خاتمي‬ ‫‌هدايت قوه‌مجريه را بر‌عهده بگيرد اما در آن انتخابات با بيش از‬ ‫از نظر شما مهمترين رقيب جدي اصولگرايان در‬ ‫انتخابات آينده چه طيف يا طيف‌هايي خواهند بود؟‬ ‫‪ l‬مانعي وجود ندارد‪ ،‬البته بن��ده اين ائتالف را ايجاد‬ ‫نكرده‌ام كه بخواه��م بگويم مانع��ي براي پيوس��تن ديگر‬ ‫اصولگرايان وج��ود دارد يا خیر‪ ،‬اما به نظر بن��ده نبايد مانعي‬ ‫وجود داشته باشد‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫‍‬ ‫غالمعلي حدادعادل در روزهاي نخستين هفته گذشته‬ ‫يك خبر مهم را رسانه‌اي كرد؛ «از ميان من‪ ،‬محمد‌باقر قاليباف‬ ‫و علي اكبر واليتي يك نفر كانديدا مي‌شود‪».‬‬ ‫اين يعني تش��كيل يك ائتالف انتخابات��ي آن هم در‬ ‫واپس��ين روزهاي پاييز ‪91‬؛ ائتالفي كه به ‪ 2+1‬شهره شده و‬ ‫س��ه ضلع مهم انتخاباتي را در بر‌مي‌گيرد‪ .‬رئيس فراكسيون‬ ‫اصولگرايان مجلس در حالي اين خبر را به صورت رسمي اعالم‬ ‫كرده كه در نخستين روزهای هفته گذشته يكي از سايت‌هاي‬ ‫خبري از ديدار اين سه شخصيت سياسي خبر داده بود‪.‬‬ ‫غالمعلي حدادعادل روز بعد در تائيد این خبر گفته بود‪:‬‬ ‫«اصالح‌طلبان تجديد‌نفس كرده‌اند و ب��ا آرايش تازه‌اي وارد‬ ‫ميدان مي‌شوند و با مشكالت اقتصادي اخير مايلند توده مردم‬ ‫را مخاطب قرار داده و از اين اوضاع بهره‌برداري كنند و برخي‬ ‫نيز توقع دارند براي كس��اني كه به امام و رهبري جفا كرده و‬ ‫در فتنه ‪ ۸۸‬آنچنان كردند‪ ،‬فرش قرمز پهن كنيم و عذر‌خواهي‬ ‫كنيم و مملكت را به آنها بس��پاريم‪ .‬آنها از تع��دد كانديداي‬ ‫اصولگرايان خرسند مي‌شوند و مواضع ما در‌خصوص وحدت‪،‬‬ ‫آنها را عصباني مي‌كند‪ .‬آقايان واليتي و قاليباف و من با هم‬ ‫رقابت نخواهيم كرد و هر سه وارد عرصه نخواهيم شد‪ ،‬بلكه‬ ‫س��از و كاري را طراحي مي‌كنيم كه بر‌اس��اس مش��روعيت‬ ‫و مقبوليت و كارآمدي‪ ،‬هر‌كس مناس��ب اس��ت بيايد و تعدد‬ ‫كانديدا اتفاق نيفتد‪ ».‬در جديدترين تحوالت در اين مورد اين‬ ‫سه شخصيت سياسي پس از ديدار با آيت‌اهلل مهدوي‌كني با‬ ‫حبيب‌اهلل عسگر‌اوالدي هم دیدار كرده‌اند‪.‬‬ ‫چهار ميليون راي از ورود به دور دوم انتخابات باز ماند‪.‬‬ ‫انتخاباتي كه منجر به رفتن محمود احمدي‌نژاد از بهشت‬ ‫به پاستور شد و محمد‌باقر قاليباف را نيز چند ماه بعد روانه بهشت‬ ‫كرد تا بر صندلي بر جاي مانده از شهردار كه حاال رئيس‌جمهور‬ ‫بود‪ ،‬تكيه بزند‪ .‬از همان دوران تاكنون محمد‌باقر قاليباف به‬ ‫عنوان يك گزينه محتمل براي كانديدات��وري در انتخابات‬ ‫مطرح اس��ت‪ .‬هر‌چند او در س��ال ‪ 88‬از ورود ب��ه اين عرصه‬ ‫خودداري كرد و حاال اما گويا در آستانه انتخابات سال ‪92‬خود‬ ‫را براي ورود به اين رقابت مهم آماده مي‌كند‪.‬‬ ‫ضلع س��وم اين ائتالف اما اگر‌چه اصولگراست‪ ،‬اما در‬ ‫نحوه جايگيري در آرايش سياس��ي اصولگرايان بايد او را در‬ ‫زمره اصولگرايان سنتي به شمار آورد‪.‬‬ ‫دكتر علي‌اكبر واليتي س��ال‌ها وزير امورخارجه بوده و‬ ‫البته اكنون مشاور رهبر معظم انقالب در امور بين‌الملل است‪.‬‬ ‫واليتي ديپلماتي با‌سابقه است كه از مدت‌ها پيش به عنوان‬ ‫يكي از كانديداهاي اصولگرايان براي انتخابات ‪ 92‬مطرح بوده‬ ‫است‪ .‬او البته در ادوار پيش��ين نيز همواره در آستانه انتخابات‬ ‫نامش در تم��ام تحليل‌هاي انتخاباتي ب��ه عنوان يك گزينه‬ ‫محتمل مطرح بوده است‪ .‬حال آنكه دكتر واليتي فقط يك‌بار‬ ‫رسما وارد فعاليت‌هاي انتخاباتي ش��د‪ .‬دوره‌اي كه علي‌اكبر‬ ‫ناطق‌نوري در صدر شوراي هماهنگي نيروهاي انقالب حضور‬ ‫داشت و بنا براين بود كه از ميان پنج كانديداي اصولگرايان يك‬ ‫نفر به عنوان نامزد منتخب راهي رقابت رياست‌جمهوري شود‪.‬‬ ‫دكتر واليتي اما حضورش در آن ائتالف زياد طول نكشيد‬ ‫و درحالي كه پنج ماه به انتخابات زمان باقي مانده بود آن جمع‬ ‫را‌ترك كرد و پس از آن با مسجل ش��دن كانديداتوري اكبر‬ ‫هاشمي‌رفسنجاني ديگر عزمي‌براي نامزدي در آن انتخابات‬ ‫نداش��ت‪ .‬حاال او كه در انتخابات مجلس نهم به عنوان يكي‬ ‫از بزرگان اصولگرا وظيف��ه داوري در جبهه متحد را بر‌عهده‬ ‫داشت‪ ،‬خود در ائتالفي مهم به عنوان يكي از گزينه‌هاي اصلي‬ ‫اصولگرايان براي انتخابات به شمار مي‌آيد‪.‬‬ ‫شوند‪ .‬بنده معتقدم اگر جريان اصولگرايي رقيب جدي داشته‬ ‫باشد‪ ،‬دوستان اصولگرا بايد به سمت همگرايي و وحدت بروند‪،‬‬ ‫اما اگر رقيب جدي نداشته باشيم توصيه به رقابت مي‌كنيم‪.‬‬ ‫نظر شما درباره سخنان آقاي حداد‌عادل در استان‬ ‫كرمان چيست؟‬ ‫‪ l‬خود آقاي حداد‌عادل بايد در خصوص سخنانشان‬ ‫توضيح دهند‪.‬‬ ‫شما به‌‌عنوان يكي از چهره‌هاي شاخص اصولگرا‬ ‫چ�ه س�ازوكاري را ب�راي ايج�اد وح�دت مي�ان‬ ‫اصولگرايان ارائه مي‌دهيد؟‬ ‫‪ l‬ما داريم در اين خصوص كار مي‌كنيم‪.‬‬ ‫يعني جمعيت رهپويان به صورت مس�تقل در اين‬ ‫رابطه كار مي‌كند؟‬ ‫‪ l‬خير‪ ،‬ما با همراهي جمعيت ايثارگران بر س��ر اين‬ ‫موضوع كار مي‌كنيم‪.‬‬ ‫پيش‌بيني شما از وضعيت اصولگرايان در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري يازدهم چگونه است؟‬ ‫‪ l‬همانط��ور كه عرض ك��ردم بس��تگي به صحنه‬ ‫انتخاب��ات دارد‪ .‬در مواقعي وحدت ضروري اس��ت اما گاهي‬ ‫اوقات رقابت مفيد است‪ ،‬بنابراين مدلي كه ما طراحي مي‌كنيم‬ ‫به اقتضاي صحنه انتخابات است‪.‬‬ ‫جريان دولت هم يكي از شاخه‌هاي اصولگراست‪.‬‬ ‫فكر مي‌كنيد اين طيف هم در اين چارچوب يا مدل‬ ‫قرار بگيرد؟‬ ‫‪ l‬بنده معتقدم چارچوبي كه ما طراحي مي‌كنيم و هنوز‬ ‫هم در وسط كار هستيم و به نتيجه نهايي نرسيده ايم مي‌شود‬ ‫آن مدل مطلوبي كه براي جريان اصولگرايي مطلوب است‪ ،‬نه‬ ‫براي جريان‌ها و گر ‌وه‌ها بلكه براي كليت جريان مفيد است‪.‬‬ ‫جبهه پايداري چه خواهد كرد؟‬ ‫بدون شك در كنار جمعيت رهپويان و جمعيت ايثارگران‬ ‫‪45‬‬
‫سياست‬ ‫اين جبهه پايداري است كه در طيف چپ اصولگرايان از جايگاه‬ ‫موثري برخوردار است‪.‬‬ ‫آنها كه گفتماني نزديك به رهپويان و ايثارگران دارند و‬ ‫نمودش در ماجراي انتخابات هيات‌رئيسه مجلس نهم و البته‬ ‫تشكيل فراكسيون اصولگرايان نمايان شد اكنون بايد در مورد‬ ‫پيوستن به ائتالف‪ 2+1‬تصميم‌گيري كنند‪.‬‬ ‫غالمعلي حدادع��ادل در اين مورد گفته اس��ت‪« :‬قرار‬ ‫است با جبهه پايداري هم صحبت كنيم و با‌توجه به اينكه اين‬ ‫روند به سود انقالب اس��ت‪ ،‬تالش كنيم اين اتفاق بيفتد‪ ،‬چرا‬ ‫كه جبهه پايداري واقعيتي است كه نمي‌توان انكارش كرد و‬ ‫اين واقعيت در انتخابات مجلس در تهران خود را نش��ان داد‪،‬‬ ‫بنابراين بايد تالش كنيم حداكثر وحدت حاصل شود‪ .‬انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري فرد‌مدار است و حزب‌مدار نيست‪ .‬احزاب در‬ ‫انتخابات رياست‌جمهوري خيلي تعيين‌كننده نيستند‪».‬‬ ‫***‬ ‫اما همي��ن چند هفته پي��ش بود كه اعض��اي جمعيت‬ ‫رهپويان دي��داري با آيت‌اهلل مصباح‌يزدي داش��تند؛ ديداري‬ ‫كه در فضاي سياسي و رسانه‌اي از آن به مهمترين اقدام براي‬ ‫قرابت سياسي بيش��تر ميان پايداري‌ها و رهپويان تعبير شد‪.‬‬ ‫جبهه پايداري در هفته جاري يك همايش مهم انتخاباتي دارد؛‬ ‫همايشي كه س��خنران اصلي آن هم آيت‌اهلل مصباح‌يزدي‬ ‫است‪ .‬گويا قرار است در اين همنشيني سياسي در مورد پيوستن‬ ‫به ائتالف ‪ 2+1‬تصميم‌گيري شود‪ .‬آيا جبهه پايداري حاضر به‬ ‫حمايت از ‪2+1‬خواهد شد؟‬ ‫آيا براي پيوستن به اين ائتالف شرطي مانند اضافه شدن‬ ‫نامزد مورد نظرشان خواهند داش��ت يا اينكه آنها نيز ممكن‬ ‫است كانديداي اختصاصي خود را داشته باشند؟ براي رسيدن‬ ‫به پاسخ اين سواالت گويا بايد منتظر اتمام همايش انتخاباتي‬ ‫آنها در ‪ 4‬دي ماه باشيم‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫اصولگرايان سنتي چه خواهند كرد؟‬ ‫اگر چه يك نامزد مهم اصولگرايان سنتي اكنون يكي از‬ ‫اضالع مهم ائتالف ‪ 2+1‬است اما هنوز هستند چهره‌هايي در‬ ‫اين طيف كه سوداي كانديداتوري در سر دارند؛ كانديداهايي‬ ‫كه نه تنها احتمال نامزدي‌شان را رد نكرده‌اند‪ ،‬بلكه بر سرعت‬ ‫تحركات انتخاباتي‌ش��ان نيز افزوده‌اند‪ .‬در اين ميان اما اخبار‬ ‫مهمي‌نيز در م��ورد فعاليت‌هاي طي��ف اصولگرايان مطرح‬ ‫شده است‪ .‬علي‌اكبر ناطق‌نوري رس��ما اعالم كرده كه ديگر‬ ‫بنايي براي حضور در انتخاب��ات ندارد تا ديگ��ر نامش نه در‬ ‫تحليل‌هاي انتخاباتي باش��د و ن��ه در دس��تور‌كار گروه‌ها و‬ ‫طيف‌هاي حامي‌اش‪.‬‬ ‫در اين ميان مصطف��ي پورمحمدي هم چند مصاحبه‬ ‫مهم انتخاباتي داش��ته كه اعالم مواضعش درباره مسائل‬ ‫مختلف نشان از آن داشت كه او همچنان و شايد پر‌انگيزه‌تر‬ ‫از قبل به انتخاب��ات ‪ 92‬فكر مي‌كند‪ .‬منوچه��ر متكي نيز‬ ‫همچنان‌ ترجيح مي‌دهد احتمال حضورش را در انتخابات‬ ‫آينده تكذيب نكند‪.‬‬ ‫در ميان چهره‌هاي اين طيف اما هنوز يك گزينه مهم‬ ‫ديگر هم حضور دارد كه نوع تصميم��ش درباره انتخابات‬ ‫آينده مي‌تواند در نحوه آرايش سياس��ي اصولگرايان موثر‬ ‫باش��د‪ .‬علي الريجاني ك��ه اكنون رياس��ت مجلس نهم را‬ ‫بر عهده دارد‪ ،‬اگر چه همواره حض��ورش در انتخابات را يا‬ ‫بي‌پاس��خ مي‌گذاش��ت يا با كنايه از كنار آن رد مي‌شد‪ ،‬اما‬ ‫در جديدتري��ن اظهار‌نظ��رش گفته اس��ت‪« :‬برخي از من‬ ‫خواس��ته‌اند كانديداي انتخاب��ات ش��وم‪ ».‬او در حالي اين‬ ‫س��خنان را مطرح کرد كه س��خنگوي فراكسيون رهروان‬ ‫واليت نيز به هفته‌نامه مثلث گفته است‪« :‬اميدواريم علي‬ ‫الريجاني كانديدا شود‪ ».‬به نظر مي‌رسد اگر علي الريجاني‬ ‫اعالم كانديداتوري نكند ساير كانديداهاي اصولگرا شانس‬ ‫زي��ادي براي رقاب��ت با خروج��ي ائت�لاف ‪ 2+1‬نخواهند‬ ‫داشت‪g .‬‬ ‫‪46‬‬ ‫گفت و گو با عضو شوراي مركزي ايثارگران درباره ائتالف ‪2+1‬‬ ‫مدلي مناسب براي پيروزي‬ ‫‪6‬‬ ‫یک عضو شورای مرکزی جمعیت ایثارگران می‌گوید‪« :‬نباید بگذاریم تجربه انتخابات سال ‪ 84‬بار دیگر تکرار‬ ‫شود‪ ».‬مجتبی شاکری درباره ائتالف ‪ 2+1‬می‌گوید‪« :‬به نظر می‌رسد اولین قدم را این سه شخصیت برداشته‌اند و‬ ‫ممکن است چهره‌هایی به آنها اضافه شود‪ ».‬با این عضو جمعیت ایثارگران گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در ادامه‬ ‫می‌آید‪.‬‬ ‫زهره دياني‬ ‫آقای ش�اکری! لطفا تحلیل خودت�ان را از ائتالف‬ ‫‪ 2+1‬بفرمایید‪.‬‬ ‫‪ l‬هن��وز در جمعی��ت ایثارگ��ران در‌خصوص این‬ ‫ائتالف بحثی انجام نشده است‪.‬‬ ‫م ی‌خواهم تحلیل شخص ش�ما را درخصوص‬ ‫این ائتالف بدانم‪.‬‬ ‫‪ l‬بنده اگر در این‌خصوص صحبت کنم به‌عنوان‬ ‫نظر جمعیت ایثارگران مطرح م ی‌شود بناب راین اجازه بدهید‬ ‫پس از بررس��ی این ائتالف در جمعیت‪ ،‬نظر خودم را بیان‬ ‫کنم‪ .‬اما اصل بر این است که اصولگرایان با یکدیگر وحدت‬ ‫داشته باشند و بتوانند با یک مدل مناسب به انتخابات ورود‬ ‫پیدا کنند‪ ،‬در‌واقع اصل این کار درست است‪.‬‬ ‫چه وج�وه مش�ترکی می�ان آقای�ان حدادعادل‪،‬‬ ‫قالیباف و والیتی وجود دارد که موجب ش�ده این‬ ‫س�ه ش�خصیت تصمیم بگیرند با ه�م ائتالف‬ ‫کنند؟‬ ‫‪ l‬توافق خودشان بوده تا بتوانند اصولگرایان را در‬ ‫قالب یک مدل وارد انتخابات کنند‪.‬‬ ‫یعنی ائتلاف توافق خود این س�ه ش�خصیت‬ ‫بوده است؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬همانط��ور که اش��اره کردم ای��ن توافق در‬ ‫راستای ارائه یک مدل ب رای اصولگرایان صورت گرفته است‪.‬‬ ‫آیا م ی‌ت�وان گفت ای�ن ائتالف ب�ه نوعی همان‬ ‫س�ازوکار ش�ورای هماهنگ�ی اصولگرای�ان در‬ ‫انتخابات گذشته است؟‬ ‫‪ l‬باید از خودش��ان پرس��ید که آیا این‌گونه هست‬ ‫یا خیر‪ .‬درحال حاضر به نظر م ی‌رس��د در ادامه افرادی وارد‬ ‫مدل‪ 2+1‬شوند‪.‬‬ ‫پس ش�ما واقعا اعتقاد دارید چهره‌های دیگری‬ ‫از اصولگرای�ان نی�ز به ای�ن ائتالف س�ه‌جانبه‬ ‫م ی‌پیوندند؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬ب��ه نظر م ی‌رس��د اولی��ن قدم را این س��ه‬ ‫شخصیت برداش��ته‌اند‪ .‬در ادامه باید منتظر عکس‌العمل‬ ‫دیگر جریانات اصولگرا باشیم که آیا موافقند وارد این ائتالف‬ ‫شوند یا خیر؟ در واقع باید نظ راتشان را ببینیم‪.‬‬ ‫ش�ما فکر م ی‌کنی�د چه کس�انی به ای�ن جمع‬ ‫بپیوندن�د؟ در طی�ف اصولگرای�ان گزینه‌ه�ای‬ ‫دیگری چون آقایان متکی‪ ،‬پورمحمدی‪ ،‬محسن‬ ‫رضایی و علی الریجانی برای کاندیداتوری مطرح‬ ‫هستند‪.‬‬ ‫‪ l‬اج��ازه بدهید م��ا ای��ن موض��وع را در جمعیت‬ ‫ایثارگران بررسی کنیم‪ ،‬سپس در این خصوص نظر بدهیم‪،‬‬ ‫زی را این موضوع تبعاتی به همراه خواهد داشت‪.‬‬ ‫س�ازوکار رس�یدن به ی�ک گزینه در ای�ن جمع‬ ‫سه‌نفره از نظر شما چیست؟‬ ‫‪ l‬آرایش گروه‌ه��ا و ائتالف‌ها در زم��ان انتخابات‬ ‫متناسب با وضعی ت‌هایی اس��ت که پیش م ی‌آید‪ ،‬از این‌رو‬ ‫انعطاف الزم ب رای مشخ ص‌کردن فرد برتر جهت موفقیت‬ ‫را خواهد داش��ت‪ .‬این ائتالف درحال حاض��ر در ابتدای کار‬ ‫قراردارد‪ ،‬بناب راین باید دید رقب��ای دیگر به چه صورتی وارد‬ ‫عرصه م ی‌ش��وند‪ .‬آیا باید با یک کاندی��دا ورود پیدا کرد یا‬ ‫باید کاندیدای پشتیبان هم داشت‪ ،‬زی را شرایط اضط رار هم‬ ‫پیش م ی‌آید‪ .‬ممکن است مس��ائلی روی دهد که باید یک‬ ‫کاندیدای پش��تیبان هم لحاظ کرد تا بتوانند هم از فرصت‬ ‫انتخابات استفاده کنند و هم از کاندیدای اصلی پشتیبانی‬ ‫کنند‪.‬‬ ‫برخی منتقدی�ن معتقدند این ائتالف‪ ،‬تش�کیل‬ ‫ائتالف‌های دیگر در طیف اصولگرایان را کلید‌زده‬ ‫است‪ ،‬شما این تحلیل را قبول دارید؟‬ ‫‪ l‬من فکر م ی‌کنم اگر مدل ائتالف قوی باشد دیگر‬ ‫ائتالف‌ها قادر به رقابت ب��ا آن ائتالف نخواهند بود‪ ،‬ضمن‬ ‫اینکه االن راه ب رای تکمیل این مدل وجود دارد‪.‬‬ ‫یعنی ب�ا حضور دیگ�ر اصولگرایان ای�ن مدل از‬ ‫ائتالف تکمیل م ی‌شود؟‬ ‫‪ l‬این ائتالف بای��د بتواند پی��روزی اصولگرایان را‬ ‫تضمین کند تا در ب رابر رقیب آرای بیشتری را به دست آورند‪.‬‬ ‫این ائتلاف چن�د درص�د م ی‌توان�د در پیروزی‬ ‫اصولگرایان نقش داشته باشد؟‬ ‫‪ l‬از آنجایی که اکنون آغاز ش��کل‌گیری این مدل‬ ‫است باید صبوری به خرج داد تا آرایش‌ها و مدل‌های دیگر‬ ‫خود را نشان دهند سپس مزیت‌ها یا کاست ی‌های این ائتالف‬ ‫مشخص م ی‌شود‪.‬‬ ‫ما نباید به مدلی که ارائه م ی‌شود‪ ،‬بدبینانه نگاه کنیم‪.‬‬ ‫در‌واقع باید بی��ن اصولگرایان حس اعتماد ب��اال برود و در‬ ‫مقابل دیگر رقب��ا که معیارها و مالک ه��ای دیگری دارند‬ ‫را مورد نظر و توجه قرار داد وتالش ک��رد این مدل تکمیل‬ ‫شود‪ ،‬بناب راین نگاه بدبینانه داشتن نسبت به مدل‌ها خودش‬ ‫محل اختالف است‪.‬‬ ‫ش�ما پی ش‌بینی م ی‌کنی�د چه تش�کل‌هایی از‬ ‫ائتالف ‪ 2+1‬حمایت کنند؟‬ ‫‪ l‬االن زود است در‌خصوص این موضوع صحبت‬ ‫کنیم‪ ،‬چون هنوز اعالم‌نظر نشده است‪.‬‬ ‫یعنی هنوز مشخص نیست جمعیت ایثارگران‬ ‫هم از این ائتالف حمایت کند؟‬ ‫‪ l‬هنوز در این خصوص جمع‌بندی نشده است‪ .‬باید‬ ‫اجازه بدهیم مقداری زمان بگذرد و اظهارنظرها مطرح شود‬ ‫سپس مسائل مشخص م ی‌شود‪.‬‬ ‫قرار است جمعیت ایثارگران این ائتالف را در چه‬ ‫زمانی بررسی کند؟‬ ‫‪ l‬هنوز اظهارنظری نشده که رسانه‌ای شده باشد‪.‬‬ ‫وضعی�ت این ائتلاف تا چ�ه زمانی مش�خص‬ ‫م ی‌شود‪ ،‬آیا تا قبل از زمان ثب ت‌نام‌ها کاندیداها‬ ‫چارچوب این تش�کل و ائتالف جدید مش�خص‬ ‫م ی‌شود یا اينكه احتمال بروز برخی تغییرات تا‬ ‫دقیقه ‪ 90‬وجود دارد؟‬ ‫‪ l‬تا قبل از ثب ت‌نام‪ ،‬جریاناتی که در صحنه هستند‬ ‫م ی‌خواهند مخاطبان خودش��ان را نس��بت ب��ه مدلی که‬ ‫انتخاب م ی‌کنند مطمئ��ن کنند‪ ،‬از این‌رو وضعیتش��ان را‬
‫مشخص م ی‌کنند تا آرای طرفدارانشان را جذب کنند؛ البته‬ ‫بعد از ثب ت‌نام موض��وع جدی‌تر م ی‌ش��ود‪ ،‬یعنی انعطاف‬ ‫مراحل نهایی خود را م ی‌گذراند و م��دل نم ی‌تواند انعطاف‬ ‫زیادی داش��ته باش��د‪ ،‬اما االن تا فاصله انتخاب��ات مدل‌ها‬ ‫م ی‌توانند ارزیابی ش��وند و مورد سنجش قرار بگیرند‪ ،‬حتی‬ ‫ممکن است برخی مدل‌ها با یکدیگر قابل تلفیق باشند تا‬ ‫موقعیت بهتری پیدا کنند بناب راین باید فرصت بدهیم تا به‬ ‫آن مرحله برسند‪.‬‬ ‫چرا آقای حدادعادل ب ه‌عنوان محور ائتالف ‪2+1‬‬ ‫مطرح است؟‬ ‫‪ l‬آق��اي حدادع��ادل در انتخاب��ات دوره‌ه��ای‬ ‫گذش��ته یعنی چه در انتخابات مجلس و چه در انتخابات‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری به‌عن��وان نامزد ی��ا داور مط��رح بوده و‬ ‫سمت‌هایی چون ریاس��ت مجلس و ریاس��ت فراکسیون‬ ‫اصولگرایان مجلس را نیز داشته است‪ .‬بناب راین موضوعی‬ ‫دور از ذهن نیست که ایشان محور این ائتالف شود‪ .‬از سوی‬ ‫دیگر حداد عادل فرد منزهی اس��ت ک��ه حقیقتا به تکلیف‬ ‫عمل م ی‌کنند‪ ،‬بناب راین اظهارنظرهایی که بنده از ایش��ان‬ ‫دیده‌ام به هیچ‌وجه ب رای حذف رقیب نب��وده و ب رای ایجاد‬ ‫رقابت میان اصولگرای��ان به موضوع انتخاب��ات ورود پیدا‬ ‫نکرده‌اند که این موضوع نشان‌دهنده جوهره اخالقی است‬ ‫که در حدادعادل وج��ود دارد‪ ،‬در‌واقع هرکدام از اصولگرایان‬ ‫ک��ه بتوانند موقعیتی ب رای جذب آرا داش��ته باش��ند ادب و‬ ‫اخ�لاق هماهنگ عمل کردن ب��ا اصولگرایان در ایش��ان‬ ‫وجود دارد‪.‬‬ ‫آیا ای�ن احتمال وج�ود دارد ک�ه جبه�ه پیروان‬ ‫خط‌امام و رهب�ری یا کاندیداهای�ی چون آقایان‬ ‫علی الریجانی و باهن�ر مقابل ای�ن ائتالف قرار‬ ‫بگیرند؟‬ ‫‪ l‬بنده فکر م ی‌کنم در ای��ن دوره توجه به گفتمان‬ ‫مقام معظم رهبری بس��یار مهم اس��ت‪ ،‬بناب راین مدلی که‬ ‫بتواند گفتمان ایشان را در ش��رایط داخلی و خارجی تحقق‬ ‫ببخش��د باید در معرض انتخاب مردم قرار بگیرد‪ ،‬بناب راین‬ ‫باید دید جمع‌های مختلف چگونه ای��ن گفتمان را عرضه‬ ‫م ی‌کنند تا بتواند آرای مردم را جذب کند‪ .‬تجربه نشان داده‬ ‫متفرق‌شدن‌هایی که سبد آرا را از یک نوع‌تراکم دور م ی‌کند‬ ‫به نفع اصولگرایان م ی‌شود‪.‬‬ ‫شما چه س�ازوکاری برای رس�یدن اصولگرایان‬ ‫‪ l‬باید از تجربیات گذش��ته یک جمع‌بندی خوب‬ ‫و منطقی صورت بگی��رد و نیازها و مطالبات��ی که مردم از‬ ‫دولت آینده دارند شناسایی شود و از ارائه مدل‌های تبلیغی‬ ‫که با روحیات مردم س��ازوکاری ندارد پرهیز شود‪ .‬مدل‌های‬ ‫اشرافی و پرهزینه موجب دور شدن مردم م ی‌شود‪ ،‬بناب راین‬ ‫هر تشکلی که این اصول را رعایت نکند از سوی مردم طرد‬ ‫م ی‌ش��ود‪ ،‬مجموعه اصولگرایان هم باید حدومرز خودشان‬ ‫را با کس��انی که درون انقالب نبودند‪ ،‬حف��ظ کنند‪ .‬به‌طور‬ ‫مشخص باید نس��بت خودش��ان را با جریان فتنه و فساد‬ ‫اقتصادی اعالم و مشخص کنند‪ ،‬تا این شبهه ایجاد نشود‬ ‫که با مجموعه کسانی که در صحنه حضور دارند سازشکاری‬ ‫و محافظه‌کاری صورت م ی‌گیرد ت��ا بتوانند آرای آنها را هم‬ ‫به‌دست آورند‪ .‬بنده معتقدم ش��فافیت در این دوره به جلب‬ ‫اعتماد م��ردم کمک م ی‌کند‪ ،‬یعنی هم ش��عارهای انقالب‬ ‫و هم موضع‌گیری‌ه��ای بیرونی و مس��ائل داخلی نظام و‬ ‫گفتمانی که از سوی مقام معظم رهبری اعالم شده باید در‬ ‫مواضع و برنامه کاندیداها مشخص شود‪g .‬‬ ‫مثلث شماره‪156‬‬ ‫‪ l‬بنده فک��ر م ی‌کنم این اظهارنظره��ا زود‌هنگام‬ ‫اس��ت زی را ما هنوز در این رابط��ه مدل‌های اف��راد دیگر را‬ ‫مالحظه نکرده‌ایم و مکانیزم‌های نظرسنجی را دراین رابطه‬ ‫ندیده‌ایم بناب راین اینکه بخواهیم جایگاه افراد را در آن موضع‬ ‫مش��خص کنیم غیرعلمی‌اس��ت‪ ،‬اما اینکه اصولگرایان‬ ‫بتوانند ب رای جمع خودشان تیم اطمینان‌آوری را داشته باشند‬ ‫بخشی از مدل و جلب اطمینان مخاطبان است زی را بخشی‬ ‫از جلب مخاطبان منوط به حضور افراد در کنار یکدیگر است‬ ‫و بخش دیگر آن احترام‪ ،‬اخالق و ادب انتخاباتی افراد نسبت‬ ‫به یکدیگر اس��ت و بخش دیگر برنامه‌ها و گفتمانی است‬ ‫که ارائه م ی‌شود؛ نظرسنج ی‌ها نیز سطوح اقبال مخاطبین‬ ‫را نشان م ی‌دهد‪.‬‬ ‫اخالق انتخاباتی و اصولگرایی این اس��ت که وقتی‬ ‫با هم آمدند الزامات گرد هم آم��دن را رعایت کنند‪ ،‬یعنی‬ ‫مجموعه نظرس��نج ی‌ها و اعتمادهایی که از س��وی مردم‬ ‫وجود دارد ویک کاندیدایی در سطح باالتری قراردارد همه‬ ‫باید تالش کنند به فردی که جای��گاه باالتری دارد کمک‬ ‫کنند؛ البته به نظر بنده این مدل جای‌ ترمیم دارد و ممکن‬ ‫است چهره‌هایی به آن اضافه شوند‪ ،‬پس باید اجازه داد به‬ ‫نقطه اظهارنظر برس��د و اگر ب رای کسی بحث نامزد شدن‬ ‫ب رای انتخابات جدی نیست‪ ،‬دراین مدل قرار نگیرد؛ در واقع‬ ‫اول باید تکلیف خودش را مشخص کند زی را کار جدی است‬ ‫و آن فرد م ی‌خواهد خودش را در معرض انتخاب قرار دهد‪.‬‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری یکی از مهمترین مسئولی ت‌هایی است‬ ‫که وجود دارد‪ ،‬بنابراین فرد باید به این مهم رس��یده باشد‬ ‫بناب راین به اظهارنظرهایی که نیازمند گذر زمان است باید‬ ‫فرصت داد تا در ش��رایطی بهتر درباره آن مسائل تحلیل‬ ‫اارئ��هک��رد‪.‬‬ ‫مطرح م ی‌کنید‪ ،‬ما نباید بگذاریم تجربه انتخابات سال ‪84‬‬ ‫بار دیگر تکرار ش��ود‪ ،‬بناب راین باید به‌دنبال مدل محکم ‌‬ ‫ی‬ ‫باشیم که بتواند تا آخر انتخابات پیش برود‪ ،‬زی را در سال‪84‬‬ ‫با‌‌وجود آنکه میثاق بین نامزدها بس��ته شد اما آن میثاق به‬ ‫مرحله نهایی نرسید و افراد به جای عمل به میثاق‪ ،‬به اختیار‬ ‫خودشان عمل کردند‪.‬‬ ‫به وحدت ارائه م ی‌دهید تا این طیف با شکسته‬ ‫شدن آرا مواجه نشوند؟‬ ‫سياست‬ ‫ممکن اس�ت این ائتالف در راستای همان طرح‬ ‫ریاس�ت‌جمهوری دكتر حدادعادل و معاون اولی‬ ‫قالیباف شکل گرفته باشد؟‬ ‫نباید بگذاریم تجربه انتخابات سال ‪ 84‬بار دیگر‬ ‫یباشیمکه‬ ‫تکرارشود‪،‬بنابراینبایدبه‌دنبالمدلمحکم ‌‬ ‫بتواند تا آخر انتخابات پیش برود‬ ‫شما از احتمال حضور افراد دیگری در این ائتالف‬ ‫صحبت کردید‪ ،‬آیا ممکن اس�ت ای�ن ائتالف در‬ ‫راس�تای مش�خص کردن ترکیب کابینه دولت‬ ‫آینده باشد؟‬ ‫‪ l‬این همان سوال قبلی است که به شکل دیگری‬ ‫‪47‬‬
‫بين‌الملل‌‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫‪48‬‬ ‫يك گام به جلو‬
‫دومين پيروزي‬ ‫‪1‬‬ ‫اپوزيسيون‪‌،‬اخوان المسلمين را به تخلف متهم كرد‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫دور نخست همه‌پرسی جنجالی در مصر برگزار شد؛‬ ‫همه‪‎‬پرسی قانون اساسی که ب راس��اس اعالم نتایج اولیه‪،‬‬ ‫نزدیک به‪57‎‬درصد ش��رکت‪‎‬کنندگان ب��ه آن رای مثبت و‬ ‫تقریبا‪ 43‎‬درصد رای منفی دادند‪ .‬در ای��ن رابطه یک مقام‬ ‫رس��می حزب آزادی و عدالت متعلق به اخوان‌المس��لمین‬ ‫اعالم کرد که در این همه‌پرسی ‪ ۵۶/۵‬درصد شرکت‌کنندگان‬ ‫رای مثبت به صندوق‌های رای ریخته‌اند‪ .‬این همه‪‎‬پرس��ی‬ ‫ش��امگاه ش��نبه ‪ ۲۵‬آذر در اس��تان‌های قاهره‪ ،‬اسکندریه‪،‬‬ ‫الشرقیه‪ ،‬الغربیه‪ ،‬الدقهلیه‪ ،‬اسیوط‪ ،‬سوهاج‪ ،‬اسوان‪ ،‬سینای‬ ‫شمالی و س��ینای جنوبی به پایان رسید‪ .‬نتایج همه‌پرسی‬ ‫پس از دور دوم ک��ه روز ‪ ۲۲‬دس��امبر در ‪ ۱۸‬اس��تان دیگر‬ ‫برگزار م ی‌شود‪ ،‬اعالم خواهد ش��د‪ .‬پی ش‌تر انتظار م ی‌رفت‬ ‫که موافقان و مخالف��ان همه‌پرس��ی در مقابل حوزه‌های‬ ‫رای‌گیری درگیر ش��وند‪ ،‬اما در اکثر حوزه‌ها‪ ،‬همه‌پرسی در‬ ‫آرامش برگزار شد‪ .‬برخی مخالفان هشدار داده بودند که این‬ ‫همه‌پرسی‪ ،‬کش��ور را به‌ورطه‌ «تقابل‌های خشونت‌آمیز»‬ ‫م ی‌کشاند‪ .‬گزارش ش��ده که بیش‌از ‪ ۵۱‬میلیون نفر ب رای‬ ‫شرکت در همه‌پرسی ثب ت‌نام کرده‌اند‪ .‬طی این همه‪‎‬پرسی‬ ‫موافقان پی ش‌نویس قانون‌اساس��ی مصر باید در برگه‌های‬ ‫رای‌گیری روی حلقه آبی و مخالفان روی حلقه قرمز عالمت‬ ‫م ی‌زدند‪ .‬ام��ا مخالفان «محمد المرس��ی»‪ ،‬رئی س‪‎‬جمهور‬ ‫مصر که این همه‌پرس��ی هنوز آرامشان نکرده است‪ ،‬اعالم‬ ‫کردند که در همه‌پرس��ی قانون اساسی که مرحله نخست‬ ‫آن برگزار ش��د‪ ،‬تقلب ش��ده اس��ت‪ .‬به گزارش دویچه وله‪،‬‬ ‫مخالفان المرسی سازمان اخوان‪‎‬المسلمین را متهم کرده‪‎‬اند‬ ‫که در مراکز رای‪‎‬گیری با پخش روغن‪ ،‬چای و شکر از مردم‬ ‫م ی‪‎‬خواهند به قانون اساس��ی رای مثب��ت بدهند‪ .‬با وجود‬ ‫این‪ ،‬به گفته‌ ناظ ران بی ن‌المللی‪ ،‬نم ی‌توان از «تخلف‌های‬ ‫سازمان‌یافته» سخن گفت‪.‬‬ ‫در همین حال جبهه نجات ملی متشکل از احزاب و‬ ‫گروه‌های مخالف دولت اعالم کرده‌اند که برخی تخلف‌ها‬ ‫در مراحل رای‌گیری مشاهده شده که از جمله آنها استفاده‬ ‫از برگه‌های تقلبی رای و جوهرهای نامرئی هستند‪ .‬پیش‬ ‫از برگزاری این همه‌پرسی رهب ران مخالف در مصر از جمله‬ ‫محمد الب رادعی و عمرو موس��ی از طرفداران‌شان خواسته‬ ‫بودند که در این همه‌پرسی شرکت و به آن رای منفی دهند‪.‬‬ ‫اما چند روز پس از برگزاری همه‌پرسی و اعالم نتایج مرحله‬ ‫نخست آن‪ ،‬هنوز مصر آرام نشده اس��ت و در همین راستا‬ ‫«جبهه نجات مل��ی» از مردم مصر خواس��ت در اعتراض‬ ‫به تقلب آش��کار و هدفمن��د در همه‌پرس��ی پی ش‌نویس‬ ‫قانون‌اساسی جدید تظاه رات کنند‪.‬‬ ‫رهب��ران جبهه نجات ملی پس از برگزاری نشس��تی‬ ‫در س��اختمان حزب «الوفد» در منطقه «الدقی» در ش��هر‬ ‫«الجیزه» واقع در غرب «قاهره» با شرکت در یک کنف رانس‬ ‫مطبوعاتی از مردم این کشور خواستند در اعتراض به تقلب‬ ‫گسترده و هدفمند در مرحله نخست همه‌پرسی در میدان‬ ‫«التحریر» و میدان‌های شهرهای مختلف تظاه رات کنند‪.‬‬ ‫در این کنف رانس مطبوعات��ی رهب ران جبهه ملی‪ ،‬تقلب در‬ ‫همه‌پرسی پی ش‌نویس قانون اساسی جدید مصر را فراتر از‬ ‫تقلب در دوران رژیم «حسنی مبارک» قلمداد کردند‪ .‬رهب ران‬ ‫جبهه نجات ملی همچنین از کمیت��ه عالی انتخابات این‬ ‫کشور که بر همه‌پرس��ی نظارت دارد خواس��تند بر جریان‬ ‫همه‌پرس��ی به‌طور کامل نظارت کرده و از تقلب رخ‌داده در‬ ‫مرحله نخست جلوگیری کند‪ .‬این در حالی است که کمیته‬ ‫عالی انتخاب��ات مصر با رد ه ر‌گونه تقلبی در همه‌پرس��ی‬ ‫پی ش‌نویس قانون‌اساس��ی جدید‪ ،‬اعالم کرد همه‌پرس��ی‬ ‫شفاف برگزار شده است‪« .‬زغلول البلشی» دبیرکل کمیته‬ ‫عالی انتخابات مصر تصریح کرد که هیچ‌گونه اختاللی در‬ ‫فرآیند همه‌پرسی که بر ش��فافیت آن یا بر نتایج آن تاثیر‬ ‫بگذارد‪ ،‬رخ نداده است‪ .‬همچنین حین برگزاری دور نخست‬ ‫همه‪‎‬پرس��ی قانون‌اساس��ی‪ ،‬گزارش‌هایی از بروز درگیری‬ ‫بین موافقان و مخالفان پی ش‌نویس قانون‌اساس��ی مصر‬ ‫منتش��ر ش��د‪ .‬اعضای حزب الوفد‪ ،‬از احزاب مخالف دولت‬ ‫مصر‪ ،‬گفته‌اند که طرفداران المرسي به دفاتر آنها در قاهره‬ ‫حمله کرده‌اند‪.‬‬ ‫ب راس��اس گزارش‌ها‪ ،‬همچنين در درگیری‌هایی که‬ ‫در مقابل یک حوزه رای‌گیری در شهر دقهلیه رخ داد‪ ،‬یک‬ ‫مرد هدف گلوله قرار گرفت و زخمی شد‪ .‬با این حال‪ ،‬ناظ ران‬ ‫گفته‌اند که روند رای‌گیری در مجموع به آرامی‌پیش رفته‬ ‫است‪ .‬اس��تقبال از همه‌پرسی در برخی ش��هرها باعث شد‬ ‫زمان رای‌گیری ب رای ساعاتی تمدید شود‪ .‬اسکای‌نیوز نیز‬ ‫گزارش کرده که با وجود برگزاری مرحله نخست همه‌پرسی‬ ‫قانون‌اساسی مصر‪ ،‬بحران سیاسی در این کشور همچنان‬ ‫فروکش نکرده و حتی رو به افزایش نهاده اس��ت‪ .‬در همین‬ ‫رابطه «طلعت اب راهیم» که به تازگی به‌عنوان دادستان کل‬ ‫مصر انتخاب شده بود‪ ،‬استعفای خود را تقدیم کرد‪ .‬قضات‬ ‫مصری نی��ز پس از اس��تعفای طلعت اب راهی��م به تحصن‬ ‫خود در ب رابر دفتر دادس��تان کل پایان دادن��د‪ .‬با وجود ارائه‬ ‫استعفا از سوی دادس��تان کل مصر‪ ،‬شورایعالی قضایی روز‬ ‫یکشنبه آینده این موضوع را بررسی خواهد کرد‪ .‬پی ش‌نویس‬ ‫قانون اساس��ی جدید مصر مورد حمایت محمد المرس��ی‪،‬‬ ‫رئی س‌جمهور و گروه‌های اسالمگراس��ت‪ .‬ول��ی منتقدان‪،‬‬ ‫این پی ش‌نویس را به‌شدت اس�لامگرایانه ارزیابی م ی‌کنند‬ ‫و م ی‌گویند که در صورت تصویب آن‪ ،‬قانون اساسی جدید‬ ‫برخی آزادی‌هایی را که به‌دنبال «انقالب» در مصر به دست‬ ‫آمده‌اند‪ ،‬از بین خواهد ب��رد‪ .‬لیب را‌ل‌ها‌‪ ،‬چپ‌ها و قبط ی‌های‬ ‫مجلس مصر از مخالفان پی ش‌نویس قانون اساسی جدید‬ ‫هستند‪.‬‬ ‫به باور آنها‪ ،‬مواد جدید قانون اساسی ابهاماتی در خود‬ ‫دارد و حقوق مدنی افراد جامع��ه را نم ی‌تواند تضمین کند‪.‬‬ ‫آنها بیم‌آن دارند که قانون اساس��ی جدید دری دیگر ب رای‬ ‫شکل‌گیری مجدد اس��تبداد باز کند‪ .‬مدافعان حقوق مدنی‬ ‫نیز از منتقدان پی ش‌نویس قانون اساس��ی جدید محسوب‬ ‫م ی‌ش��وند‪ .‬با این حال آنها معتقدند که ای��ن پی ش‌نویس‬ ‫نسبت به قانون‌اساس��ی دوران اس��تبدادی مبارک گام ی‌‬ ‫به جلو محس��وب‌ م ی‌ش��ود‪ .‬ب ر‌اس��اس این پی ش‌نویس‪،‬‬ ‫رئی س‌جمهور منتخب م ی‌تواند تنها در دو دوره چهار‌‌ساله بر‬ ‫مسند ریاست‌جمهوری بنشیند‪ .‬در پی ش‌نویس جدید قانون‬ ‫اساسی‪ ،‬تنها در این مورد که اصول اسالم باید منبع اصلی‬ ‫قانون‌گذاری مصر باش��د اتفاق نظر وس��یع وجود دارد؛ این‬ ‫اصل در قانون‌اساسی پیشین نیز وجود داشت‪ .‬اپوزیسیون‬ ‫و مدافعان حقوق ش��هروندی خواس��تار آن هستند که این‬ ‫فرمول‌بندی‌های مبهم حذف شود‪ ،‬چراکه ابهامات موجود‬ ‫راه را ب رای سوء‌استفاده توسط ارتش باز م ی‌گذارد‪g .‬‬ ‫‪49‬‬
‫دموكراسي اسالمي‬ ‫جزئياتي از قانون اساسي جديد مصر‬ ‫‪2‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫هفته گذش��ته پس از تنش‪‎‬های بس��یار بر سر مفاد‬ ‫پی ش‌نویس قانون اساس��ی جدید مصر‪ ،‬نخس��تین مرحله‬ ‫همه‌پرسی در رابطه با این پی ش‌نویس برگزار شد؛ همه‌پرسی‬ ‫که طی آن بیش از نیمی‌از شرکت‌کنندگان‪ ،‬این پی ش‌نویس‬ ‫را پذیرفته و به آن رای مثبت دادند‪.‬‬ ‫«ما مردم مصر به نام خدا و با کمکش اعالم م ی‌کنیم‬ ‫که ای��ن پی ش‌نوی��س قانون اساس��ی جدید مصر و س��ند‬ ‫مسالمت‌آمیز بودن انقالب آن است که جوانان این کشور‬ ‫شعله آن را ب رافروختند و نیروهای مسلح و ملت صبور مصر‬ ‫در میدان التحریر در روز ‪ 25‬ژانوی��ه از آن حمایت و هرگونه‬ ‫ظلم و ستم و استبداد و غارت و چپاول را رد کرده و بر احقاق‬ ‫حقوق خود و زندگ��ی در آزادی و عدالت اجتماعی و کرامت‬ ‫انس��انی که پایه‌گذار آن خدای متعال پیش از تمام قوانین‬ ‫اساس��ی و بیانی ه‌های حقوق بش��ر بوده‪ ،‬تاکی��د م ی‌کند‪.‬‬ ‫همچنین ملت مصر ب��ه این ترتیب بش��ارت م ی‌دهد که‬ ‫سپیده‌دم جدیدی در مصر در حال دمیدن است که سزاوار و‬ ‫شایسته تمدن‪ ،‬فرهنگ و تاریخ مصر باشد که آن به بشریت‬ ‫ارائه داد و منادی اصل توحید و ش��ناخت خدای یکتاست و‬ ‫قوانینش زینت‌بخش صفحات تاریخ بشری است و دلیل آن‬ ‫تاسیس قدیم ی‌ترین دولت در سواحل رود جاودان نیل است‪.‬‬ ‫ملت بزرگ مصر آزادی و کرامت خود را بار دیگر پس گرفت‬ ‫و این ملت است که هم‌اکنون پای در راه بنای فردایی جدید‬ ‫گذاش��ته و بیش از همه به توانمندی‌ها و قدرت خود آگاه و‬ ‫بر تحقق اهداف انقالب مس��المت‌آمیزش تاکید م ی‌کند و‬ ‫بشارت آینده‌ای امن در سایه وطنی آزاد را م ی‌دهد که در آن‪،‬‬ ‫همه مردم عزم خود را ب رای مش��ارکت فع��ال در آن و بنای‬ ‫مجدد آن جزم کرده‌اند‪».‬‬ ‫این مطل��ب بخش��ی از مقدمه پی ش‌نوی��س قانون‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫مردم مصر به‬ ‫قانون اساسي راي‬ ‫دادند كه در آن‬ ‫اسالم تنها منبع‬ ‫قانونگذاري و‬ ‫يگانه منبع قدرت‬ ‫محسوب م ي‌شود‬ ‫‪50‬‬ ‫اساسی جدید مصر اس��ت که در آن به انقالب مردم مصر و‬ ‫نوید یک آینده روشن در این کشور اشاره شده است‪.‬‬ ‫پی ش‌نویس قانون اساسی جدید مصر حاوی ‪ 13‬باب‪،‬‬ ‫‪ 24‬فصل و ‪ 234‬ماده به اضافه ‪ 8‬بند مربوط به احکام انتقالی‬ ‫اس��ت و اکثر بندهای قانون اساسی پس از مطرح شدن آن‬ ‫ب رای اعضا با موافقت اکثریت اعضا مواجه شد و اعتراض‌ها‬ ‫تنها به یک کلمه یا یک جمله داخل این بندها بود‪.‬‬ ‫مهمتری��ن بندهای مص��وب در ای��ن پی ش‌نویس را‬ ‫م ی‌توان در موارد زیر مالحظه کرد‪:‬‬ ‫بخش اول به این اختصاص داش��ت که اس�لام تنها‬ ‫منبع قانونگذاری مصر و مردم تنها منبع قدرت است‪ .‬بخش‬ ‫دوم توهین به پیامب ران را ممنوع و آزادی‌های ارائه‌ش��ده در‬ ‫قانون را ب رای ش��هروندان مصری تضمین م ی‌کرد‪ .‬بخش‬ ‫سوم بر استقالل دس��تگاه قضايی و طرح استیضاح دولت‬ ‫با درخواس��ت ‪ 30‬عضو مجلس تاکید داشت‪ .‬پی ش‌نویس‬ ‫قانون اساس��ی جدید مص��ر در بخش چهارم م��دت دوره‬ ‫ریاس��ت‌جمهور در این کش��ور را دو دوره چهارساله اعالم‬ ‫کرد و تاکید کرد ک��ه رئی س‌جمه��وری نم ی‌تواند مجلس‬ ‫نمایندگان را جز به دلیل خاص و گذاشتن آن به همه‌پرسی‬ ‫عمومی منحل کند‪ .‬در بخش پنجم نیز اش��اره شد که هر‬ ‫عضو دولت باید از آغاز برعهده گرفتن س��مت وزارتی و در‬ ‫زمان ترک این منصب و در پایان هر س��ال لیس��ت اموال‬ ‫و دارای ی‌های خ��ود را به مجلس نماین��دگان ارائه دهد و در‬ ‫قسمت ششم نیز اشاره ش��د که نهاد قضایی دولت و نهاد‬ ‫قضایی نظامی مس��تقل هستند و ریاس��ت شورای امنیت‬ ‫و دفاع ملی مصر بر عهده رئی س‌جمهور اس��ت‪ .‬در بخش‬ ‫هفتم بر ممنوعیت فعالیت سیاس��ی اعض��ای حزب ملی‬ ‫منحله این کشور تا مدت ‪ 10‬سال تاکید داشت‪ .‬اما در رابطه‬ ‫با مسائل حکومتی و دینی نیز در این پی ش‌نویس به نکات‬ ‫مهمی‌اشاره شده اس��ت که در ادامه به برخی از آنها اشاره‬ ‫شده اس��ت‪ :‬رئی س‌جمهوری ب رای دوره‌ای چهارساله قابل‬ ‫تمدید ب رای یک بار (ماده ‪ )133‬انتخاب م ی‌شود؛ مسئولیت‬ ‫معاون رئی س‌جمهوری حذف م ی‌شود‪ .‬در صورت معذوریت‬ ‫موقت رئی س‌جمهوری‪ ،‬نخس��ت‌وزیر کفالت او را برعهده‬ ‫م ی‌گیرد‪ .‬در صورت خلع ریاست‌جمهوری‪ ،‬رئیس مجلس‬ ‫نمایندگان‪ ،‬کفالت را برعهده م ی‌گیرد‪ .‬رهب ران سابق حزب‬ ‫دموکراتیک ملی که از بیس ت‌وپنجم ژانویه ‪ 2011‬آغاز به كار‬ ‫كرد (شروع قیام علیه رژیم) نم ی‌توانند خود را در انتخابات‬ ‫ریاست‌جمهوری‪ ،‬پارلمانی و شهرداری‌ها به مدت ‪ 10‬سال‬ ‫نامزد کنند (ماده دویست و س��ی و دو)‪ .‬این تدبیر در پاسخ‬ ‫به درخواست جنب ش‌های برآمده از قیام سال گذشته اتخاذ‬ ‫شده اس��ت‪ .‬وزیر دفاع از درون ارتش انتخاب م ی‌شود (ماده‬ ‫‪ .)195‬شورایی به ریاست فرمانده ارتش که در آن نظامیان‬ ‫از اکثریت برخودارند‪ ،‬درباره بودج��ه ارتش و قوانین مربوط‬ ‫به نظامی��ان گفت‌وگو م ی‌کنن��د‪ .‬به گفته منتق��دان‪ ،‬این‬ ‫ماده به ارتش ام��کان خواهد داد از امتیازات��ی که این نهاد‬ ‫در زمان مب��ارک از آن برخ��وردار بود‪ ،‬همچن��ان برخوردار‬ ‫باشد‪ .‬پی ش‌نویس قانون‌‌اساس��ی (ماده ‪ )2‬عبارت بندی از‬ ‫متن قبلی قانون اساس��ی را که در مصر به صورت اجماع‬ ‫درآمده اس��ت‪ ،‬تکرار م ی‌کند‪ .‬این ماده پی ش‌بینی م ی‌کند‬ ‫اصول ش��ریعت منبع اصلی قانونگذاری هس��تند (به‌طور‬ ‫تلویحی قوانین اس�لامی تنها منبع قانونگذاری نیست)‪.‬‬ ‫اسالم دین رس��می باقی م ی‌ماند (ماده ‪ .)229‬اين ماده در‬ ‫عین حال پی ش‌بینی م ی‌کند اصول ش��ریعت همه منابع‬ ‫تفس��یری نظریه‌های س��نی را شامل م ی‌ش��ود‪ .‬این ماده‬ ‫بسیار مورد انتقاد کلیساهای سنی قرار دارد که آن را نوعی‬ ‫به رسمیت شناختن دیدگاه‌های افراطي از اسالم م ی‌دانند‪.‬‬ ‫آزادی اعتقادی تضمین م ی‌شود (ماده ‪ ،)43‬در عين حال این‬ ‫پی ش‌نویس فقط از اسالم‪ ،‬مسیحیت و یهودیت به صراحت‬ ‫نام م ی‌برد‪ .‬غیرنظامیان را نم ی‌توان در دادگاه‌های نظامی‬ ‫محاکمه کرد‪ ،‬مگر اینکه جرائم��ی‌با ماهیت ضربه‌زدن به‬ ‫نیروهای مسلح صورت گرفته باشد (ماده ‪ .)198‬مخالفان و‬ ‫سازمان‌های مدافع حقوق بشر خواستار ممنوعیت این نوع‬
‫بين‌الملل‬ ‫اكثريت شكننده‬ ‫نزاع‌ها و تضادها در مصر ادامه خواهد داشت‬ ‫احمد بخشي ‪ /‬كارشناس مسائل بين‌الملل‬ ‫‪3‬‬ ‫از دو هفت��ه پیش تاکن��ون جامعه مصر ش��اهد یک‬ ‫تنش فزاینده اس��ت؛ در حقیقت صدور بیانیه قانون‌اساسی‬ ‫جدید و افزایش اختی��ارات فراقانونی «محمد المرس��ی»‪،‬‬ ‫رئی س‌جمه��وری مصر‪ ،‬موج��ب دوقطبی ش��دن جامعه و‬ ‫ب��روز ه��رج و م��رج در خیابان‌های قاه��ره و اس��کندریه‬ ‫و دیگر ش��هرهای مصر شده اس��ت‪ .‬در این ش��رایط هفته‬ ‫پیش دور نخس��ت همه‪‎‬پرسی ریاس��ت‌جمهوری در مصر‬ ‫در حالی برگزار ش��د ک��ه آرای مثبت و منفی کس ب‌ش��ده‬ ‫در این همه‪‎‬پرس��ی خیلی نزدیک به‌هم ب��ود؛ آرای مثبت‬ ‫کس ب‌ش��ده در همه‌پرسی قانون‌اساس��ی مصر مانند آرای‬ ‫انتخابات ریاس��ت‌جمهوری مصر که طی آن المرس��ی به‬ ‫ریاست‌جمهوری رسید‪ ،‬یک اکثریت شکننده را شامل م ی‌شد؛‬ ‫این مساله تا حدود زیادی حکایت از یک واقعیت م ی‌کند و‬ ‫آن‪ ،‬این است که جریان اخوان‪‎‬المسلمین و سلف ی‪‎‬ها در مصر‬ ‫تقریبا معادل یا نزدیک به س��ایر جریان‌ها مانند مل ی‌گراها‪،‬‬ ‫ناصریس ت‌ها‪ ،‬سوسیالیس��ت‏‪‎‬ها‪ ،‬الئی ک‌ها و وابستگان به‬ ‫حس��نی مبارک هس��تند‪ .‬درواقع مجموع این جریان‪‎‬ها در‬ ‫همان ح�� ‌د و‌‪‎‬حدود‪ ،‬جری��ان اخوان و س��لف ی‪‎‬ها در مصر به‬ ‫حساب م ی‌آیند و اسالمگرایان اکثریت شکننده‪‎‬ای را تشکیل‬ ‫م ی‪‎‬دهند‪ .‬به هر حال قانون‌اساسی با این نوع اکثریت در عرف‬ ‫دموکراس ی‪‎‬های رایج قابل قبول است‪ ،‬اما ب رای قانون‌اساسی‬ ‫به نظ��ر م ی‏آید این اکثریت ش��کننده کافی نباش��د و یک‬ ‫رای محکم و قوی ب رای تصویب قانون‌اساس��ی به حساب‬ ‫نیاید‪ .‬افراط در خوش‪‎‬بینی خواهد ب��ود اگر تصور کنیم این‬ ‫قانون‌اساسی با این ترکیب بتواند مصر را به سمت تمايالت‬ ‫ايدئولوژيك اخوان ي‌ها س��وق دهد‪ ،‬چراک��ه در مصر حضور‬ ‫اندیشه‪‎‬های مخالف همچنان قوی است‪ ،‬حضور اقلیت بزرگ‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫محاکمه‌ها بودند‪ .‬متن (ماده ‪ )33‬ب رابری ش��هروندان را در‬ ‫ب رابر قوانین بدون تبعیض اع�لام م ی‌کند‪ ،‬اما با هیچ ذکر‬ ‫صریحی به ب رابری بین دو جنس اش��اره نم ی‌کند‪ .‬ماده‌ای‬ ‫که در آن پی ش‌بینی م ی‌ش��د ب رابری زن و مرد باید با اصول‬ ‫شریعت منطبق باشد رد شد‪.‬آزادی بیان مورد محافظت قرار‬ ‫م ی‌گیرد اما توهین به انس��ان‌ها ممنوع است (ماده ‪ )31‬و‬ ‫همچنین توهین به پیامب ران (م��اده ‪ .)44‬برخی از آن بیم‬ ‫دارند که این ماده توجیهی ب رای سانس��ور باشد‪ .‬حکومت‬ ‫و جامعه از اخالقیات و نظم عموم��ی و همچنین رجوع به‬ ‫ارزش‌های مذهبی و آموزشی محافظت م ی‌کند (ماده ‪.)11‬‬ ‫تصویب کنوانسیون‌های بی ن‌المللی مغایر با قانون‌اساسی‬ ‫ممنوع اس��ت (ماده ‪ .)145‬پی ش‌نویس قانون‌اساسی اعالم‬ ‫م ی‌کند مصر به تعهدات بی ن‌المللی خود احترام م ی‌گذارد‪،‬‬ ‫اما سازمان‌های مدافع حقوق بشر از فقدان ارجاع صریح به‬ ‫کنوانسیون‌های بی ن‌المللی در زمینه حقوق بشر اب راز تاسف‬ ‫م ی‌کنند‪ .‬جمهوری مص��ر عربی‪ ،‬دولت مس��تقل و دارای‬ ‫حاکمیتی مستقل و یکپارچه است که هی چ‌گونه تقسیم و‬ ‫تجزیه را نم ی‌پذیرد و دارای نظامی دموکراتیک است‪ .‬ملت‬ ‫مصر بخش��ی جدای ی‌ناپذیر از امت عربی و اسالمی است‬ ‫که بر حفظ عضویت خود در کشورهای حوزه دریای نیل و‬ ‫قاره آفریقا و آس��یا تاکید دارد و در تمدن بشری مشارکت و‬ ‫حضور مثبت دارد‪.‬‬ ‫ماده (‪ )2‬اس�لام دی��ن و آیین حاکم بر کش��ور و ع ربی‬ ‫زبان رسمی و اصول و مبادی ش��ریعت اسالمی منبع اصلی‬ ‫قانونگ��ذاری در آن اس��ت‪ .‬م��اده (‪ )3‬اصول و مب��ادی دیگر‬ ‫ش��ریعت‌های آس��مانی موجود در مصر مانند مسیحیت و‬ ‫یهودیت منبع اصلی قانونگذاری در خصوص اح وال شخصی و‬ ‫امور دینی و انتخاب رهب ران روحی و معنوی آنهاست‪.‬‬ ‫ماده (‪ )4‬االزهر ش��ریف هیات و نهادی اس�لامی و‬ ‫مستقل دانشگاهی اس��ت که در تمام امور و شئون دخالت‬ ‫داشته و مسئولیت نش��ر دعوت اس�لامی و علوم دینی و‬ ‫زبان عربی در مصر و سراس��ر جه��ان را برعهده دارد و نظر‬ ‫هیات علمای بزرگ االزهر شریف در امور مرتبط با شریعت‬ ‫اسالمی خواسته خواهد ش��د‪ .‬شیخ‌االزهر مستقل انتخاب‬ ‫شده و غیرقابل عزل اس��ت و قانون‪ ،‬شیوه انتخاب وی را از‬ ‫میان اعضای هیات علمای بزرگ االزهر مشخص م ی‌کند‪.‬‬ ‫اما تاکید بر اصول و مبان��ی دموکراتیک نیز از جمله‬ ‫مفاد مهم پی ش‌نویس قانون اساس��ی مصر اس��ت و بارها‬ ‫در این پی ش‌نویس به حقوق ش��هروندان و احزاب و اصول‬ ‫دموکراتیک اشاره شده است؛ از جمله اینکه نظام سیاسی‬ ‫حاکم بر مصر بر اصول و مبادی دموکراتیک و شورا و حق‬ ‫شهروندی اس��توار است که ب راس��اس آن‪ ،‬همه شهروندان‬ ‫در حق و حق��وق و وظایف عمومی ب رابر بوده و در کش��ور‬ ‫کثرت‌گرایی سیاسی و حزبی و انتقال مسالمت‌آمیز قدرت‬ ‫و تفکیک بی��ن قوا و حفظ موازنه قدرت بی��ن آنها حاکم و‬ ‫قانون حاکم بوده و حقوق بش��ر و آزادی‌های آن آنگونه که‬ ‫در قانون اساسی ذکر آن رفته است‪ ،‬مورد احترام خواهد بود‪.‬‬ ‫هیچ حزب سیاس��ی نم ی‌تواند ب راس��اس ایجاد تفرقه بین‬ ‫شهروندان یا ب راس��اس توجه به اصول و مبادی جنسی یا‬ ‫دینی و نژادی در کشور تاسیس شود‪.‬‬ ‫در انته��ای ای��ن پی ش‌نویس نی��ز ذکر ش��ده همه‬ ‫بیانی ه‌های قانون اساس��ی ک��ه از ‪ 11‬فوری��ه ‪ 2011‬تا زمان‬ ‫عمل به این قانون اساس��ی از سوی ش��ورایعالی نیروهای‬ ‫مس��لح و رئی س‌جمهور صادر ش��ده اس��ت‪ ،‬ملغ��ی اعالم‬ ‫م ی‌گردد زی را اجرای آنها در دوره گذش��ته درس��ت بوده و به‬ ‫هیچ‌عن��وان اعتراض به آن وارد نیس��ت‪ .‬تاکن��ون مرحله‬ ‫نخست همه‌پرسی این پی ش‌نویس با آرای مثبت شهروندان‬ ‫مصری مواجه بوده است؛ اما باتوجه به نزدیکی آرای مخالفان‬ ‫و موافقان قانون اساسی احتماال این پی ش‌نویس نیز مانند‬ ‫نتیجه انتخابات ریاس��ت‌جمهوری در مصر با آرای نزدیک‬ ‫موافقان و مخالفان به تصویب برسد‪g .‬‬ ‫قبط ی‌ها و مسیحیان خیلی پررنگ است و ب رنامه مشخصی‬ ‫نیز از سوی اخوان‪‎‬المسلمین و سلف ی‪‎‬ها تاکنون ارائه نشده‬ ‫است‪ .‬وقتی این گروه‪‎‬ها وارد مرحله اجرا شوند‪ ،‬از نظر ط راحی‬ ‫و داشتن یک چشم‌انداز روشن در ابعاد ب رنامه‪‎‬های اقتصادی‪،‬‬ ‫سیاسی‪ ،‬فرهنگی و اجتماعی مشکالت عدیده‌ای بروز خواهد‬ ‫کرد‪ .‬باتوج��ه به اینکه همچنان در میان قضات و دس��تگاه‬ ‫قضایی مصر مخالفت‪‎‬های حقوقی قوی با استفاده از همین‬ ‫ابزار موجود قانون‌اساسی و سایر قوانین و همچنین اعتبار‬ ‫تاریخی که تاکنون قضات مصر کسب کرده‪‎‬اند‪ ،‬وجود دارد‪،‬‬ ‫این قوانین تا امروز بارها توانسته‌اند اخوان‌المسلمین و دیگر‬ ‫جریان‪‎‬های اسالمگرا و حتی تندروهای مسلمان را از احکام‬ ‫سفت و سخت مبارک نجات دهند‪ .‬در حال حاضر این اعتبار‬ ‫همچنان در مخالفت با افزون‌خواه��ی جریان حاکم پابرجا‬ ‫خواهد بود و ب رای حاکمیت تمامی ت‌خواه مشکالت روزمره‌ای‬ ‫ایجاد خواهد کرد‪.‬‬ ‫برخی معتقدند اخوان‌المسلمین مایل است سیاستی‬ ‫همچون عدالت و توس��عه ترکی��ه را در پیش بگی��رد‪ .‬باید‬ ‫توجه داش��ت‪ ،‬چنانچ��ه خصل��ت واقع‌بینی که ب��ر جریان‬ ‫اخوان‪‎‬المسلمین حاکم بوده‪ ،‬همچنان بتواند در زمانی که به‬ ‫حکومت م ی‏رسند به اجرا در بیاید و حاکم باشد‪ ،‬ممکن است‬ ‫چنین اتفاقی پیش بیاید و اخوان ب رای جلب همکاری بقیه‬ ‫جریان‪‎‬ها به اصول دموکراسی توجه و عمل کند‪ .‬اما فراموش‬ ‫نکنیم که بخشی در حد ‪20‬درصد از حامیان اخوان‪ ،‬سلف ی‪‎‬ها‬ ‫هستند و این گروه به کمتر از اجرای ظاهری شریعت و احکام‬ ‫و اعمال فش��ار عملی و میدانی بر س��ایر مخالفان رضایت‬ ‫نخواهند داد و آن را نخواهند پذیرفت‪ .‬اگر اخوان این مجموعه‬ ‫را در نظر نگیرد‪ ،‬در واقع به آسانی اکثریت را از دست خواهد داد‬ ‫و اگر هم بخواهد توجه این افراد را به حفظ ائتالف نانوشته‪‎‬ای‬ ‫که وجود دارد‪ ،‬جلب کند‪ ،‬در گیرودار چالش‪‎‬های جامعه مدنی‬ ‫‪51‬‬
‫بين‌الملل‬ ‫مصر گرفتار خواهد آمد‪ ،‬مگر اینکه مولفه‪‎‬های بی ن‪‎‬المللی و به‬ ‫ویژه حضور و نفوذ آمریکا در جامعه مصر در نظر گرفته شود‬ ‫و گرایش آمریکا ب رای ایجاد تع��ادل بين گروه هاي قدرتمند‬ ‫مصر پیگیری ش��ود‪ .‬اکنون اگ��ر این قانون‌اساس��ی با این‬ ‫اکثریت شکننده تصویب شود‪ ،‬معلوم نیست که حتما مصر‬ ‫به سمت ثبات و آرامش پیش رود‪ .‬باید توجه داشت عاملی که‬ ‫ی در مصر شد‪ ،‬همین‬ ‫باعث به نتیجه رسیدن تظاه رات مردم ‌‬ ‫حضور در خیابان‏ها و پیگیری مطالبات از این طریق بود‪ .‬این‬ ‫ابزار طی انقالب مصر و پس از آن به وسیله مخالفان نیز مورد‬ ‫استفاده قرار گرفت‪ .‬از این پس نیز انتظار م ی‪‎‬رود که مخالفان‬ ‫هرگونه مطالب ه‏ای دارند‪ ،‬آن را با همین ابزار حضور در خیابان‏ها‬ ‫و تظاه رات بیان کنند‪ .‬در این راستا اخوان‪‎‬المسلمین نیز قادر‬ ‫نخواهد بود این ابزاری که آنها را به حکومت رس��انده است‪،‬‬ ‫سرکوب و آن را غیرقانونی قلمداد کند؛ بناب راین تا مدتی شاهد‬ ‫اس��تفاده مخالفان از این ابزار خواهیم بود‪ .‬اخوان‌المسلمین‬ ‫تنها کاری که م ی‌تواند انجام دهد این اس��ت که به صورت‬ ‫مس��المت‪‎‬آمیز با مخالفان کنار بیاید زی را سرکوب مخالفان‬ ‫و همچنین غی ر‪‎‬قانونی اعالم‌کردن تظاه رات در جامعه مصر‬ ‫در شرایط فعلی اوضاع را خیلی پیچیده‌تر خواهد کرد‪ .‬از دیگر‬ ‫سو تا زمانیکه شاخص و معیاری ب رای ارزیابی اقدامات محمد‬ ‫المرسی تعیین نشود‪ ،‬همواره شاهد اختالفات و تشنج‌ها میان‬ ‫احزاب و دولت مصر خواهیم بود‪ .‬با تصویب قانون‌اساس��ی‬ ‫جدید مص��ر و همچنین مشخ ص‌ش��دن خط‌مش��ی‏های‬ ‫دولت المرسی اکنون این سوال پیش م ی‌آید که این کشور‬ ‫در رابطه با برخی دولت‪‎‬ها و کشورهای تاثیرگذار در منطقه و‬ ‫تحوالت مصر چه سیاس��تی را در پیش خواهد گرفت‪ .‬پس‬ ‫از تحوالت اخیر در مصر و همچنین مس��اله میان حماس‬ ‫و رژیم‌صهیونیس��تی‪ ،‬مصر روابطش را با اسرائیل با احتیاط‬ ‫بیشتری در پیش خواهد گرفت‪ ،‬یعنی بدون ایجاد حساسیت‬ ‫در جامعه مصر و با حفظ تعهدات بی ن‪‎‬المللی این روابط دنبال‬ ‫خواهد ش��د‪ .‬روابط مصر با عربستان و کش��ورهای شورای‬ ‫همکاری خلیج فارس‪ ،‬در حالتی از شک و‌تردید باقی خواهد‬ ‫ماند‪ ،‬زی را این کشورها نگران انتقال و سرایت تحوالت مصر به‬ ‫کشورهای خودشان هستند؛ بناب راین همچنان بر دولت مصر‬ ‫فشار وارد خواهند آورد‪ .‬در رابطه با سوریه‪ ،‬اولویت اخوان مصر‬ ‫حمایت از اخوان س��وریه خواهد بود و در جهت به حاکمیت‬ ‫رساندن آنها پیش خواهند رفت‪ .‬پی رامون ای ران نیز همچنان‬ ‫سیاست یکی به نعل و یک به میخ زدن‪ ،‬سیاست اصل ی‪‎‬شان‬ ‫خواهد بود‪ .‬در نهایت نیز این موضوع حائزاهمیت اس��ت که‬ ‫پی ش‌نویس قانون‌اساسی مصر چه مواردی را شامل م ی‌شد‬ ‫که با مخالفت برخی از گروه‌ها مواجه ش��د؛ باید توجه داشت‬ ‫که حدود ‪ 10‬ت��ا ‪ 15‬مورد از مفاد پی ش‌نویس قانون‌اساس��ی‬ ‫مصر باعث افزایش اختالفات میان احزاب و دولت مصر شده‬ ‫است‪ .‬این اختالف‌ها از رجوع به شریعت اسالمی به‌عنوان یک‬ ‫اصل در قانون‌اساسی گرفته تا بحث صالحی ت‌ها‪ ،‬اختیارات‬ ‫و امکانات ریاست‌جمهوری همگی از س��وی احزاب لیب رال‪،‬‬ ‫ناسیونالیس ت‌ها‪ ،‬ناصری‌ها و طبعا از طرف حامیان حکومت‬ ‫مبارک با مخالفت روبه‌رو شده است‪ .‬تع دادی از اعضای کمیته‬ ‫تدوین پی ش‌نویس قانون‌اساسی مصر هم مخالفت خود را با‬ ‫این پی ش‌نویس اعالم کردند‪ ،‬بناب راین المرسی ب رای تدوین‬ ‫این قانون با مجموعه‌ای از مخالفت‌ها مواجه است‪ .‬در نتیجه‬ ‫رئی س‌جمهوری مصر ب رای پایان دادن به این حرف و حدیث‌ها‬ ‫و کشمکش‌ها خواهان برگزاری همه‌پرسی شد تا به واسطه‬ ‫آرای مردمی‌به این اختالفات پایان دهد‪ .‬اختالف‌نظرهایی که‬ ‫درباره پی ش‌نویس قانون‌اساسی جدید مصر به‌وجود آمده به‬ ‫این مس��اله بازم ی‌گردد که حدود ‪40‬درصد از جامعه سیاسی‬ ‫مصر با این نوع از تدوین قانون‌اساس��ی مخالفت دارند و اگر‬ ‫وضعیت به همین صورت ادامه یابد‪ ،‬هر از گاهی باید منتظر‬ ‫باش��یم که میان احزاب اختالف به‌وجود آمده و هر روز شاهد‬ ‫تنش‌های ش��دیدی در جامعه مصر باشیم که در نهایت این‬ ‫امر نتیجه‌ای هم به‌دنبال نخواهد داشت‪g .‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫‪52‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫سياست آشوب‬ ‫بن‌بست استراتژیک‬ ‫بررسي سناريوهاي احتمالي در سوريه‬ ‫داود احمدزاده‪ /‬کارشناس مسائل خاورمیانه‬ ‫‪1‬‬ ‫بعد از گذش��ت بیس��ت ماه از بحران پیچیده سوریه‬ ‫به دلی��ل تضاد مناف��ع قدرت‪‎‬ه��ای منطق��ه‪‎‬ای و دخالت‬ ‫بازیگران بی ن‌المللی‪ ،‬امیدها ب رای توافق سیاسی و مصالحه‬ ‫میان طرفین منازعه کم‌سوتر ش��ده و گسترش تنش‪‎‬ها و‬ ‫درگیری‏های داخلی به مرزهای همسایگان سوریه (لبنان‪،‬‬ ‫ترکیه‪ ،‬اردن) احتمال یک جنگ تمام‌عیار میان موافقین و‬ ‫مخالفین «بشار اس��د» را محتمل‪‎‬تر ساخته است‪ .‬یکی از‬ ‫سناریوهایی که اخی را در غرب روی آن تاکید م ی‌شود و ب رای‬ ‫دس��تیابی به آن تاکتی ک‌های مختلفی هم طراحی شده‪،‬‬ ‫برجسته‌سازی وجود سالح‌های شیمیایی در دست نیروهای‬ ‫دولتی و امکان به‌کارگیری آن علیه مخالفین است‪ .‬مطرح‬ ‫شدن بیش از اندازه مساله سالح ش��یمیایی در رسانه‌های‬ ‫غربی‪ ،‬روزهای قب��ل از مداخله آمریکا در ع��راق (‪ )1991‬را‬ ‫یادآوري م ی‌کند‪ .‬تفاوت این اس��ت که آمری��کا در آن برهه‬ ‫تاریخی از نبود سالح‌های ش��یمیایی مطلع بود‪ ،‬اما اکنون‬
‫سناریوهای محتمل برای آینده سوریه‬ ‫بين‌الملل‬ ‫بن‌بس��ت اس��تراتژیک در عرصه داخل��ی و خارجی‬ ‫منازعه س��وریه میان مخالفین و موافقین دولت سوریه بر‬ ‫تنگناهای امنیتی غرب در منطقه به‌دلیل تسری بحران به‬ ‫کشورهای دیگر افزوده است‪ .‬نگرانی از قدرتیابی القاعده در‬ ‫سوریه و تبدیل طیف خشونت‌طلب به عنصر تعیی ن‌کننده‬ ‫در ساختار قدرت سیاس��ی آن که عمال از هیچ‌گونه راه‌حل‬ ‫مس��المت‌آمیز و گفت‌وگ��و حمای��ت نم ی‌کنن��د و حام ی‌‬ ‫گسترش جنگ در منطقه نیز هستند‪ ،‬باعث شده غرب ب رای‬ ‫مدیریت بحران و جلوگیری از فرسایش��ی شدن جنگ‪ ،‬به‬ ‫راه‌حل نظامی و دخالت برق‌آسا روی آورد‪ .‬پیچیدگی بحران‬ ‫سوریه و سیال‌بودن تحوالت آن‪ ،‬تشخیص سناریوی اصلی‬ ‫غرب را کمی دشوارتر م ی‌نماید؛ با این وجود واقعیت موجود‬ ‫نشان م ی‌دهد که غرب ب رای دس��تیابی به اهداف خود در‬ ‫بحران سوریه سناریوهای ذیل را طرح‌ریزی کرده است‪:‬‬ ‫‪ -1‬اس��قاط نظام س��وریه از طریق مکانیزم ش��ورای‬ ‫امنیت سازمان ملل متحد و تحت لوای جنگ پیشگی رانه‬ ‫وتوی مکرر قطعنامه‌های ضد‌س��وری از سوی روسیه‬ ‫و چین در شورای امنیت س��ازمان ملل متحد مجالی ب رای‬ ‫اعمال قدرت بیش��تر به غرب در بحران سوریه نم ی‌دهد و‬ ‫بن‌بست میان قدرت‌های جهانی به‌دلیل تضاد منافع‪ ،‬امکان‬ ‫اجماع و رسیدن به دیدگاه مشترک را سد کرده؛ بناب راین بعید‬ ‫است که باتوجه به سناریوي لیبی و خروج این کشور از حوزه‬ ‫نفوذ کرملین‪ ،‬م��رد قدرتمند کرملین(پوتی��ن) تن به بازی‬ ‫غرب در شطرنج سوریه دهد؛ چراکه واگذاری امتیاز دیگر به‬ ‫آمریکا‪ ،‬منجربه از دست دادن تنها پایگاه مهم استراتژیکی‬ ‫روسیه در منطقه خاورمیانه خواهد شد‪ .‬از منظر غرب اقدام‬ ‫روسیه و چین در حمایت از س��وریه در خصوص منافع این‬ ‫دوکشور نزد افکار عمومی شرایط را ب رای نارضایتی بیشتر‬ ‫در داخل کشور ب رای پیوستن مردم به ارتش آزاد سوریه فراهم‬ ‫م ی‌سازد‪ .‬از آنجا که آمریکا به‌دلیل عدم اقناع افکار عمومی‬ ‫و مخالفت برخی اعضای دائمی‌شورای امنیت نتوانست در‬ ‫سال ‪ 2003‬مجوز شورای امنیت سازمان ملل متحد را ب رای‬ ‫حمله نظامی به ع راق تحت فصل هفتم و بند ‪39‬و‪41‬و‪42‬‬ ‫فراهم سازد‪ ،‬این بار تالش دارد با افزایش فشار به روسیه و‬ ‫چین تحت عنوان عملیات بشر‌دوستانه و کنترل تسلیحات‬ ‫شیمیایی سوریه مسیر مجوز اقدام نظامی هموارتر گردد‪.‬‬ ‫تحریک افکار عمومی علیه دمشق باعث م ی‌شود حامیان‬ ‫منطقه‌ای و جهانی آن تن به مصالحه و س��ازش ناخواسته‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫«جهاد المقدسی»‪ ،‬س��خنگوی وزارت‌خارجه سوریه که به‬ ‫تازگی از نظام سوریه جدا ش��ده‪ ،‬وجود این سالح‌ها را تایید‬ ‫کرده است‪ .‬در حالی که دولت سوریه منکر قصد به‌کارگیری‬ ‫این س�لاح‌ها علیه مخالفین ش��ده‪ ،‬ولی آمریکا و شرکای‬ ‫منطقه‌ای‌اش با دامن‌‌زدن به این شایعه درصدد بستر‌سازی‬ ‫ب رای دخالت نظامی و اقناع افکار عمومی هستند‪ .‬طرح این‬ ‫ادعاها از سوی غرب در حالی مطرح م ی‌شود که معارضین‬ ‫س��وری به‌ویژه حلقه تن��درو آن‪ ،‬القاعده‪ ،‬ضم��ن اذعان به‬ ‫دسترسی به این جنگ‌افزارهای نظامی اعالم داشتند از این‬ ‫تسلیحات در نبرد با نیروهای دولتی استفاده خواهند کرد‪.‬‬ ‫در مورد دالیل تشدید جنگ روانی علیه سوریه از سوی غرب‬ ‫م ی‪‎‬توان به موارد ذیل اشاره کرد‪:‬‬ ‫‪ -1‬تضعیف موقعیت منطقه‌ای دوستان سوریه‬ ‫پس از ناکامی‌کوفی عنان در اج��رای ماموریت خود‬ ‫ب رای ایجاد صلح در س��وریه؛ غ��رب با وارون��ه جلوه دادن‬ ‫واقعی ت‌ها تالش کرد عدم همکاری دولت را دلیل بن‌بست‬ ‫و به ثمر نرسیدن این طرح عنوان کند‪ .‬این درحالی است که‬ ‫تشدید فضای داخلی سوریه به دلیل تضاد منافع قدرت‪‎‬های‬ ‫منطقه‌ای و بی ن‌المللی بوده است؛ به‌طوری‌که از آغاز بحران‬ ‫در سوریه دو ائتالف جهانی شامل مخالفین دولت سوریه در‬ ‫قالب آمریکا و اتحادیه اروپا و نیز ترکیه‪ ،‬قطر و عربستان در‬ ‫مقابل موافقین بشار اس��د یعنی روسیه‪ ،‬چین‪ ،‬ای ران‪ ،‬ع راق‬ ‫و حتی برخی کش��ورهای آمریکای التین(ونزوئال‪ ،‬اکوادور‬ ‫و‪ )...‬صف‌آرایی کردند‪ .‬مخالفان بر اس��قاط نظام س��وری و‬ ‫موافقین ب��ر تثبیت موقعیت و حفظ وی در مس��ند قدرت‬ ‫تالش م ی‌کنند‪ .‬آمری��کا نیز در برخورد با موضوع س��وریه‬ ‫از الگوی محدودسازی راهبردی اس��تفاده م ی‌کند‪ .‬در این‬ ‫راهبرد‪ ،‬ب راندازی سیاس��ی دولت س��وریه ب��ه عنوان هدف‬ ‫معین ب رای حفظ هژمونی منطقه‌ای اس��رائیل و ش��ریک‬ ‫استراتژیک آمریکا در خاورمیانه استفاده م ی‌شود‪ .‬به همین‬ ‫دلیل آمریکا تالش کرده ب رای تضعیف موقعیت منطقه‌ای‬ ‫حامیان دولت سوریه (ای ران ‪ ،‬روس��یه‪ ،‬ع راق و‪ )...‬از الگوی‬ ‫آشوب‌سازی رادیکال استفاده کند‪ .‬از نظر استراتژیس ت‌های‬ ‫آمریکا موفقی��ت در کنترل بحران س��وریه و تحمیل اراده‬ ‫به رقیب م ی‌تواند نم��ادی از توفیق در عرص��ه جهانی در‬ ‫ب رابر کش��ورهای مداخله‌گر نظیر روسیه و چین و نیز ای ران‬ ‫محسوب گردد‪.‬‬ ‫‪ -2‬مشروعی ت‌بخشی بی ن‌المللی به مخالفین سوری‬ ‫ناامید ش��دن از سقوط بش��ار اس��د در کوتاه‌مدت و‬ ‫عملیاتی نشدن س��ناریوی لیبی در این کشور باعث شده‬ ‫غرب مکانیزم جدیدی را ب رای مهندس��ی در ساخت قدرت‬ ‫سیاسی آینده سوریه پ ی‌ریزی کند‪ .‬انتخاب اخضر اب راهیمی‬ ‫‌به عن��وان فردی باتجربه در محی ط‌های سیاس��ی نش��ان‬ ‫م ی‌دهد که وی نیز ماموریت یافته در عرصه سیاس��ی به‬ ‫مخالفین بشار اسد مشروعیت دهد و با اعطای سهم بیشتر‬ ‫از قدرت‪ ،‬به تحکیم وضعیت و امتیازات سیاسی آنها در آینده‬ ‫بپردازد‪ .‬این در حالی است که توان نظامی ارتش سوریه ب رای‬ ‫مقابله با مخالفین به‌دلیل حمایت ای ران و روسیه همچنان‬ ‫حفظ شده است؛ بناب راین در این برهه تاریخی تالش غرب‬ ‫ب رای ارائه مشوق‌های اقتصادی و برخی امتیازات سیاسی‬ ‫به روسیه ب رای شناسایی مخالفین و عدم حمایت از دولت‬ ‫مرکزی سوریه در راستای رسمیت بخشیدن به دولت انتقالی‬ ‫متمرکز گشته است‪ .‬البته در صورت تداوم وضعیت شکننده‬ ‫موجود و عدم توافق طرفین درگیر در منازعه‪ ،‬حامیان دولت‬ ‫س��وریه دلیل اصلی تطویل بحران س��وریه در رس��انه‌ها و‬ ‫محافل بی ن‌المللی معرفی م ی‌شوند‪.‬‬ ‫‪ -3‬پس از س��رگیجه اولی��ه تیم امنیتی کاخ‌س��فید‬ ‫در ارزیاب ی‌های دقیق در منش��ا تح��والت قیام‌های فراگیر‬ ‫شمال آفریقا و خاورمیانه و فروپاشی برخی متحدان نزدیک‬ ‫کاخ‌سفید نظیر (مبارک‪ ،‬بن‌علی‪ )...‬غرب ب رای ایجاد توازن‬ ‫قوا در منطقه به‌دنبال عملیاتی کردن پروژه خاورمیانه جدید‬ ‫( پس از جنگ ‪33‬روزه ‪ 2006‬ب��ا حزب‌اهلل لبنان) که باعنوان‬ ‫زایش جدید نامبرده شده‪ ،‬برآمد ‪ .‬در این مسیر تالش غرب‬ ‫منعطف به این نکته اساس��ی ش��ده که باور ای ران‌ه راسی‬ ‫را در کنار حمای��ت کرملین از تک‌متحد خ��ود در منطقه‪،‬‬ ‫دلیل تداوم درگیری‪‎‬های داخلی س��وریه عن��وان کنند و با‬ ‫القا در افکار عمومی‪ ،‬خود را مدافع تمام‌عیار دموکراس��ی و‬ ‫گسترش آزادی‌های مدنی معرفی و ای ران و روسیه را طرفدار‬ ‫رژیمي اقتدارگرا نشان دهند‪.‬‬ ‫‪ -4‬تجربه تلخ و مصيب ت‌بار به‌کارگیری س�لاح‌های‬ ‫ش��یمیایی در جنگ هش��ت س��اله و ب��ه کارگی��ری این‬ ‫جنگ افزارها از س��وی رژیم بعثی علی��ه نیروهای ای رانی و‬ ‫ش��هرهای کرد‌نش��ین ع راق (حلبچه) در آن برهه تاریخی‬ ‫با ب ی‌تفاوتی غرب و حامیان صدام روبه‌رو ش��د؛ اين حادثه‬ ‫بحث��ی تکان‌دهنده و فراموش‌نش��دنی اس��ت‪ .‬با‌توجه به‬ ‫عمق جنای��ت و آثار فاجع��ه پس از گذش��ت دو دهه غرب‬ ‫با موج س��واری به‌دنب��ال القای تک��رار فاجع��ه حلبچه در‬ ‫س��وریه و زمینه‌س��ازی ب رای ورود به فاز نظام��ی گردیده‬ ‫اس��ت‪ .‬هدف‪ ،‬گسس��ت بیش��تر در میان حامیان داخلی‬ ‫و خارج��ی نظام س��وریه و کس��ب مج��وز اقدام از س��وی‬ ‫نهادهای بی ن‌المللی اس��ت‪ ،‬به‌طوری‌که «بان کی مون»‪،‬‬ ‫دبیرکل س��ازمان ملل متحد‪ ،‬ضمن هم‌داس��تانی با غرب‬ ‫خواهان اقدامات پیشگی رانه علیه دولت بشار اسد به دلیل‬ ‫احتمال به کارگیری سالح‌های ش��یمیایی علیه مخالفین‬ ‫شده است‪.‬‬ ‫‪ -5‬غرب در گسترش بحران و ساماندهی آشوب‌های‬ ‫سیاسی علیه دولت س��وریه در منطقه به توفیقات نسبی‬ ‫دست یافته و بناب راین استق رار س��پر ضدموشکی پاتریوت‬ ‫در مرزهای ترکیه و آمادگی بازوی نظامی غرب (ناتو) ب رای‬ ‫مداخله در جنگ احتمالی میان دمشق‪ -‬آنکارا نشانگر این‬ ‫موضوع اس��ت‪ .‬دراین مس��یر آمریکا با پرداخت هزینه کم‬ ‫به‌دنبال اهداف مطلوب ب رای ب راندازی نظام سیاسی سوریه‬ ‫است‪ .‬همچنین غرب در راهبرد اصلی خویش در منطقه از‬ ‫دیپلماسی چند جانبه و فشارهای سیاسی و اقتصادی ب رای‬ ‫انزوای سوریه استفاده م ی‌کند‪ .‬مطرح‌شدن بحث تسلیحات‬ ‫ش��یمیایی دولت س��وریه هم م ی‌تواند به کاهش انسجام‬ ‫سیاسی‪ ،‬ساختاری وایدئولوژیک آن بینجامد‪.‬‬ ‫‪53‬‬
‫بدهند‪ .‬ای��ن س��ناریو در صورتی محتمل اس��ت که منافع‬ ‫تعریف‌شده کرملین و ته ران در معادالت آینده از طرف غرب‬ ‫پذیرفته شود‪ ،‬در صورتی که نشانه‌هایی از مصالحه‌گرایی‬ ‫میان بازیگران منتفذ در بحران سوریه مشاهده نم ی‌شود‪.‬‬ ‫‪ -2‬کودتای نظامی از داخل نظام سوریه‬ ‫افزایش فش��ارهای نظامی به دولت سوریه و تجهیز‬ ‫معارضین به سالح‌های پیشرفته و پشتیبانی مالی گسترده‬ ‫در قالب ایجاد تزلزل در ساختار‌قدرت‪ ،‬مسیر را ب رای جدایی‬ ‫بیشتر فرماندهان عال ی‌رتبه و نیز نهادهای امنیتی آن فراهم‬ ‫م ي‌س��ازد‪ .‬بروز آنارش��ی فزاینده در جامعه‪ ،‬تکنوکرات‌های‬ ‫جوان وابس��ته به حزب بعث را‌ ترغیب ب��ه کودتا و کنترل‬ ‫اوضاع امنیتی کشور ب رای حفظ بقایای رژیم نفوذی سنتی‬ ‫اقلیت علوی م ی‌نماید‪ .‬این س��ناریو کم‌هزینه‌تر بوده و از‬ ‫نظر استراتژیس ت‌های غرب‪ ،‬مس��کو نیز حاضر به مذاکره‬ ‫و مصالحه با غرب بر سر جانشینی بش��ار اسد خواهد شد؛‬ ‫گرچه مقامات روسیه از رسانه‌ای‌کردن این موضوع ابا دارند‪.‬‬ ‫ولی طیف خشونت‌طلب در قالب گروه‌های سلفی ه ر‌گونه‬ ‫مذاکره و توافق با علویان ب رای تقسیم قدرت را رد م ی‌کنند‬ ‫و حامیان وهابی این گروه به توافق‌های چون طائف درمورد‬ ‫لبنان و تقس��یم قدرت میان اقوام مختلف سوری رضایت‬ ‫نم ی‌دهند‪ .‬از س��وی دیگر گزارش‌های چندانی از تش��دید‬ ‫مش��کالت درون‌دولتی و درون‌خاندانی در نظام بشار اسد‬ ‫مشاهده نم ی‌شود‪.‬‬ ‫‪ -3‬سناریوی سپر موشکی‬ ‫اوباما پ��س از پیروزی مجدد بر رقی��ب جمهوریخواه‬ ‫خود در انتخابات ریاست‌جمهوری به عنوان فردی عملگرا‬ ‫از تکرار تجربه جنگ ع راق درس��وریه واهمه دارد و در‌صدد‬ ‫است که غرب و حامیان منطقه‌ای خود را تحت یک ائتالف‬ ‫گسترده جهانی ب رای تقس��یم هزینه‌ها و ماموریت‌ها آماده‬ ‫نماید‪ .‬پس از شناس��ایی معارضین سوری از سوی اتحادیه‬ ‫اروپا و باال‌رفتن وزن سیاسی مخالفین بشار اسد نزد دولت‌ها‬ ‫و سازمان بی ن‌المللی ب رای تش��کیل دولت انتقالی در خارج‬ ‫از س��وریه‪ ،‬اوباما نیز ضم��ن تایید اقدام��ات متحدان خود‬ ‫در مش��روعیت بخش��یدن به‌مخالفین در عرصه جهانی‪،‬‬ ‫ماموریت ویژه‌ای را به ترکیه ب رای فروپاش��ی ساختار نظام‬ ‫سیاس��ی دولت س��وریه محول کرده و در این راستا ضمن‬ ‫موافقت با اس��تق رار یگان‌های موش��ک پاتری��وت نقش‬ ‫مخالفی��ن آموزش‌دیده ضد‌س��وری تحت ارت��ش آنتالیا را‬ ‫ب رای وارد کردن ضربه نهایی به دولت مرکزی مهم ارزیابی‬ ‫م ی‌کند‪.‬‬ ‫از س��وی دیگ��ر تعیی��ن منطق��ه ممنوع پ��رواز در‬ ‫در داخ��ل مرزه��ای مش��ترک ب��ا س��وریه م ی‌توان��د در‬ ‫روس‌ها نگاه‬ ‫خود را نسبت به‬ ‫تحوالت سوريه‬ ‫تغيير نداده‌اند و‬ ‫همچنان از اسد‬ ‫حمايت مي‌كنند‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫روس‌ها اسد را تنها نمي‌گذارند‬ ‫گفت‌وگو با محمود شوري‪ ،‬كارشناس مسائل روسيه‬ ‫‪2‬‬ ‫تو‌گویی به بررس�ی موضع‪‎‬گیری‪‎‬های اخیر روس�یه و‬ ‫محمود ش�وری‪ ،‬کارش�ناس مس�ائل روس�یه در گف ‪‎‬‬ ‫صحب ت‪‎‬های معاون وزیر خارجه این کشور مبنی بر احتمال پیروزی مخالفان در سوریه پرداخت‪ .‬به گفته شوری‬ ‫روس‪‎‬ها گزینه‪‎‬های مختلفی را پی ش‌رو ندارند تا بتوانند در مورد مسائل سوریه عک س‪‎‬العمل نشان دهند‪ .‬به همین‬ ‫دلیل مجبور هستند سیاستی را که تاکنون در پیش گرفت ‏ه‪‎‬اند‪ ،‬ادامه دهند‪ .‬این کارشناس بر این باور است كه در‬ ‫آینده و در صورت برکناری اسد‪ ،‬روسیه احتماال منافع خود را باید از طریق راه‪‎‬های دیپلماتیک و نه با خود سوری‪‎‬ها‬ ‫بلکه از طریق چانه‪‎‬زنی با کشورهای حامی‌دولت جدید سوریه به دست بیاورد‪.‬‬ ‫‪54‬‬ ‫ارزیابی ش�ما از صحب ت‌های اخیر مع�اون وزیر‬ ‫خارجه روسیه در مورد سوریه چیست؟‬ ‫‪ l‬صحب ت‪‎‬های اخیر «میخائیل بوگدانف»‪ ،‬معاون‬ ‫وزیر خارجه روس��یه‪ ،‬باعث ش��د که برخ��ی مقامات روس‬ ‫تالش‪‎‬شان را به کار گی رند که این صحب ت‌ها را به‌گونه دیگری‬ ‫تفسیر کنند‪ .‬در این راستا «س��رگئی الوروف»‪ ،‬وزیر خارجه‬ ‫روسیه نیز وارد میدان شد و س��عی کرد تفسیری که از این‬ ‫صحب ت‪‎‬ها شده بود را اصالح کند‪ .‬بوگدانف سعی کرد تصویر‬ ‫موجود در س��وریه را ارائه دهد و بر این مبنا نظر روسیه را نیز‬ ‫بیان کند‪ .‬وی اظهار داشت که روس��یه نسبت به تحوالت‬ ‫سوریه نگران است و تصورش این است که شرایط به‌شدت‬ ‫به ضرر دولت بش��ار اس��د در حال تغییر اس��ت‪ .‬برخی این‬ ‫صحب ت‪‎‬ها را این گونه تفسیر کردند که روسیه به‌دنبال تغییر‬ ‫مواضعش در سوریه است‪ ،‬ضمن اینکه در داخل روسیه و از‬
‫تقوی��ت هرچ��ه بیش��تر معارضی��ن س��وری اثر‌بخ��ش‬ ‫باش��د‪ .‬وضعیت داخلی س��وریه نش��ان م ی‌دهد که آنکارا‬ ‫به عنوان یکی از بازوان نظامی پیمان ناتو و متحد راهبردی‬ ‫غرب در منطقه پس از مقاومت ای ران در قبال سیاست‌ها‌ی‬ ‫جنگ‌طلبانه برخی کشورهای غربی‪ ،‬نگران از دست دادن‬ ‫موقعیت خوی��ش در خاورمیانه اس��ت‪ .‬ب ی‌تردید ترک‌ها با‬ ‫دوالیسم ی‌ آشکار در سیاس��ت خارجی خود روبه‌رو هستند؛‬ ‫منافع اقتصادی و تجارت پ ر‌س��ود با ای��ران اقتضا م ی‌کند‬ ‫آنکارا همچنان چشم به تعامالت دوسویه و سرمایه‌گذاری‬ ‫مشترک با ای ران دوخته باشد‪ .‬از سوی دیگر ای ران حاضر به‬ ‫چشم‌پوش��ی از روابط نزدیک خویش با دمشق نیست و بر‬ ‫لزوم حفظ بشار در مسند قدرت و تداوم اصالحات و گفت‌وگو‬ ‫با مخالفین آن اصرار دارد‪ .‬این در حالی اس��ت که مشارکت‬ ‫ترکیه در طرح‌ها‌ی نظامی ناتو در حمله به س��وریه‪ ،‬ضمن‬ ‫افزایش دامنه اختالفات با ای ران‪ ،‬این فرصت تاریخی را ب رای‬ ‫کردهای ترکیه به‌وجود خواهد آورد که ب رای تشکیل کشور‬ ‫مستقل کرد بیش از گذشته تالش کنند‪.‬‬ ‫‪ -4‬بالکانیزه کردن سوریه‬ ‫تمام جنجال رس��انه‌ای و تالش‌های محور غربی و‬ ‫عربی ضد‌سوری در قالب جنگ روانی و بزرگنمایی احتمال‬ ‫به‌کارگیری س�لاح‌های شیمیایی س��وریه علیه مخالفین‬ ‫نیل به هدف خاص در حال انجام است‪ .‬تنوع قومی ت‌های‬ ‫مختلف و افزایش تضاد سیاسی و عقیدتی میان مخالفان‬ ‫و موافقین بر سر ماندن ورفتن بشار اس��د این امکان را به‬ ‫قدرت‌های خارجی مداخله‌گر در بحران س��وریه داده که به‬ ‫فکر تقسیم این کشور و تجزیه به بخش‌های مختلف باشند‬ ‫که بهترین الگو ب رای آن؛ تجربه حمایت از خود‌مختاری کوزوو‬ ‫و تضمین استقاللش از سوی غرب در زور‌آزمایی با روسیه‬ ‫در جنگ بالکان بود‪ .‬بع د‌ها این قضیه با اعالن خود‌مختاری‬ ‫اقلیم کردستان ع راق در منطقه خاورمیانه نیز عملیاتی شد‪.‬‬ ‫گرچه دولت مرکزی سوریه با اعطای خود‌مختاری به‬ ‫کردهای سوری به‌دنبال ایجاد موازنه قواي داخلی در قبال‬ ‫نیروهای مخالف عمدتا س��نی بر آمده و نی��ز ب رای کنترل‬ ‫جاه‌طلب ی‌های مقامات ت��رک از کردها به‌عنوان برگ برنده‬ ‫اس��تفاده م ی‌کند‪ ،‬ولی احتمال گرایش کردها به معارضین‬ ‫و پیوس��تن به ائتالف بزرگ مخالفین در آینده دور از انتظار‬ ‫نیست‪.‬‬ ‫عملیاتی شدن این سناریو در منطقه به دلیل ترکیب‬ ‫مختلف جمعیتی و حضور اقلیت ک��رد در منطقه‪ ،‬چالش‬ ‫جدی‌تری را متوجه کش��ورها خواهد کرد ‪.‬به نظر م ی‌رسد‬ ‫ترکیه خود نیز کاندیدای بالقوه اي ب رای بالکانیزه‌ش��دن در‬ ‫خاورمیانه باشد‪g .‬‬ ‫جانب شخص الوروف این مواضع تکذیب شد‪ ،‬باید گفت که‬ ‫بعید است روسیه نیز واقعا قصد داشته باشد نگاهش را نسبت‬ ‫به تحوالت سوریه تغییر دهد‪ .‬روس‪‎‬ها گزینه‪‎‬های مختلفی را‬ ‫پیش رو ندارند تا بتوانند در مورد مسائل سوریه عکس‪‎‬العمل‬ ‫نش��ان دهند‪ .‬به همین دلیل مجبور هستند سیاستی را که‬ ‫تاکنون در پیش گرفته‌اند‪ ،‬ادامه دهند؛ صحب ت‪‎‬های الوروف‬ ‫نیز روی همین مساله تاکید داشت‪.‬‬ ‫هنجاری و هم به لحاظ سیاسی‪ ،‬هم به دولت بشار اسد و هم‬ ‫به حامیان اس��د وارد م ی‪‎‬کند‪ .‬این مساله که مجموعه قابل‬ ‫توجهی از دولت‪‎‬ها‪ ،‬با دولت موجود در س��وریه قطع ارتباط‬ ‫م ی‪‎‬کنند و مخالفان آن را به رس��میت م ی‪‎‬شناس��ند‪ ،‬عالوه‬ ‫بر پیامدهای اقتصادی که م ی‌تواند داش��ته باشد و بر روابط‬ ‫اقتصادی این کشورها بر س��وریه نیز تاثیرگذار است‪ ،‬فشار‬ ‫هنجاری و سیاسی شدیدی بر حامیان اسد و دولت سوریه وارد‬ ‫آورد‪ .‬شاید مواضع ض ‪‎‬دو‪‎‬نقیضی که از جانب دولت روسیه اب راز‬ ‫شده نیز تحت همین فشارهای بی ن‪‎‬المللی باشد‪.‬‬ ‫است راتژي كاخ كرملين‬ ‫ب ا‌توجه به تحوالت اخیر سوریه و مواضعی که از‬ ‫جانب روس‪‎‬ها مطرح شده‪ ،‬اکنون اوضاع امنیتی‬ ‫سوریه به چه صورت است؟‬ ‫‪ l‬ت��ا زمانی که اس��د بتواند مقاوم��ت را ادامه دهد‬ ‫روس‌ها چ��اره‌ای جز حمای��ت از دولت وی ندارند‪ .‬روس��یه‬ ‫به‌دنبال این اس��ت که به نحوی مخالفان و دولت اسد را بر‬ ‫سر میز گفت‪‎‬و‌گو بنشاند‪ .‬بر مبنای توافقاتی که در ژنو بین‬ ‫مجموعه‌ای از کشورهای تاثیرگذار در بحران سوریه صورت‬ ‫گرفت‪ ،‬نیز قرار ش��د این مس��اله به صورت مسالمت‌آمیز‬ ‫حل شود‪ .‬در حال حاضر بیش��ترین امید و تقاضای سیاسی‬ ‫روس‌ها همین است که این مساله به‌صورت مسالمت‌آمیز‬ ‫حل شود چرا‪‎‬که تنها در این صورت روس‪‎‬ها م ی‪‎‬توانند حدی‬ ‫از منافع را در آینده س��وریه ب رای خودشان متصور باشند؛ در‬ ‫غیر این صورت اگر قرار باشد شرایط با فشار نظامی مخالفان‬ ‫در سوریه تعیین شود و از طریق این نبرد نظامی‪ ،‬نیروهای‬ ‫مخالف قدرت را در دس��ت بگیرند‪ ،‬در این موقعیت شانس‬ ‫زیادی ب رای روسیه در آینده سوریه وجود نخواهد داشت‪.‬‬ ‫ب ه‌نظر شما به رسمیت ش�ناختن مخالفان اسد‬ ‫توسط بسیاری از کش�ورها‪ ،‬چه تبعات سیاسی‬ ‫و امنیتی برای دولت سوریه دارد؟‬ ‫‪ l‬این مساله یک فش��ار بی ن‌المللی را هم به لحاظ‬ ‫با این اوصاف چه آینده‏ای را برای سوریه متصور‬ ‫هستید و همچنین روابط برخی کشورهای حامی‬ ‫‌دولت اس�د همچون روس�یه در صورت برکناری‬ ‫اسد با حکومت جدید به چه صورت خواهد بود؟‬ ‫‪ l‬در کوتاه‌مدت ش��رایط س��وریه به هی چ‌وجه قابل‬ ‫پی ش‌بینی نیس��ت‪ .‬نیروهایی که فرضا پس از بشار اسد در‬ ‫سوریه به قدرت برسند‪ ،‬قطعا در حوزه سیاست خارجی یکی‬ ‫از مهمترین محورهایش��ان قطع ارتباط با کشورهایی است‬ ‫که از دولت اس��د حمایت کرده‪‎‬اند‪ .‬ام��ا احتماال این موضوع‬ ‫یک موضوع کوتاه‌مدت باش��د و در میان‌م��دت و بلندمدت‬ ‫عمال ش��رایط قابل پی ش‪‎‬بینی نخواهد بود و معلوم نیست‬ ‫چه نیروهایی با چه گرایش‪‎‬هایی در آینده س��وریه به قدرت‬ ‫برس��ند‪ .‬این موضوع باتوجه به تنوع نیروهای��ی که اکنون‬ ‫وجود دارد‪ ،‬موضوع بس��یار پیچیده‪‎‬ای اس��ت‪ ،‬اما حداقل در‬ ‫مورد روسیه م ی‪‎‬توان گفت روس‪‎‬ها بیشترین توانمندی‪‎‬شان‬ ‫پی رامون معادالت دیپلماتیکی است که با قدرت‏های حام ی‌‬ ‫نیروهای معارض م ی‪‎‬توانند داشته باش��ند‪ .‬به عبارت دیگر‬ ‫روس��یه احتماال منافع خود را در آینده باید از طریق راه‪‎‬های‬ ‫دیپلماتیک و نه با خود س��وری‪‎‬ها بلک��ه از طریق چانه‪‎‬زنی‬ ‫با کشورهای حام ی‌ دولت جدید سوریه به دست بیاورد؛ این‬ ‫بشار و حراست از ميراث‬ ‫بين‌الملل‬ ‫ب ه‌نظر شما روس‌ها تا چه زمانی این روند را ادامه‬ ‫خواهند داد؟‬ ‫‪ l‬زی را آنها از ی��ک طرف م ی‪‎‬خواهند خودش��ان را‬ ‫به‌عنوان کشوری که خالف جهت افکار عمومی بی ن‏المللی‬ ‫ش��نا م ی‪‎‬کند‪ ،‬تعریف کنند و از طرف دیگر نیز نم ی‪‎‬خواهند‬ ‫منافع‪‎‬شان را در داخل سوریه از دست بدهند‪ .‬به همین دلیل‬ ‫الوروف در صحب ت‪‎‬هایش شدیدا روی این مساله تاکید کرد‬ ‫که قدرت‪‎‬های غ ربی با به رسمیت شناختن مخالفین‪ ،‬خالف‬ ‫تعهد خودشان و خالف توافقنامه‪‎‬ای که در ژنو صورت گرفت‪،‬‬ ‫وارد عمل شده‌اند‪ .‬بر مبنای آن توافقنامه قرار بود هی چ‌کدام از‬ ‫طرفین از حل و فصل نظامی مساله سوریه حمایت نکنند‪.‬‬ ‫این در حالی است که اکنون به رسمیت شناختن مخالفین‬ ‫از یک طرف باعث تثبيت این نیروها به‌عنوان تنها نیروی‬ ‫معارض و از طرف دیگر تداوم درگیری‌های نظامی در سوریه‬ ‫است‪.‬‬ ‫همچنان دفاع از حكومت‬ ‫اسد در منطقه شامات است‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫‪ l‬در حقیق��ت در رابطه با مس��ائل داخلی س��وریه‬ ‫نم ی‪‎‬توان اظهارنظر مش��خصی کرد زی را ش��رایط در سوریه‬ ‫به‌شدت مبهم و پیچیده است و اطالعات کمی از وضعیت‬ ‫توازن نیروه��ا در داخل س��وریه به بیرون درز م ی‪‎‬ش��ود‪ ،‬اما‬ ‫آنچه مشخص است این که در س��طح بی ن‪‎‬المللی‪ ،‬فشارها‬ ‫روی دولت بشار خیلی وسیع شده و این فشارها دارای ابعاد‬ ‫حقوقی و سیاسی گسترده‪‎‬ای است‪ .‬اکنون مجموعه زیادی‬ ‫از کشورها‪ ،‬مخالفین بشار اسد را به رسمیت شناخته‪‎‬اند و از‬ ‫لحاظ اقتصادی نیز دولت اس��د در شرایط سخت و دشواری‬ ‫قرار دارد‪ .‬این مس��ائل‪ ،‬واقعی ت‪‎‬هایی اس��ت که نم ی‪‎‬توان‬ ‫نادیده گرفت‪ .‬روسیه هم نسبت به این واقعی ت‪‎‬ها آگاه است‪،‬‬ ‫اما آنچه ب رای روسیه مهم اس��ت‪ ،‬این که تا چه اندازه در این‬ ‫شرایط دولت اسد توان مقاومت دارد و م ی‪‎‬تواند کنترل اوضاع‬ ‫را به‌عنوان دولت مرکزی در دست داشته باشد‪.‬‬ ‫اکنون چ�را روس�یه در رابطه با س�وریه به نوعی‬ ‫سرگردان شده است؟‬ ‫رويكرد استراتژيك مسكو‬ ‫گزینه محتمل‪‎‬ترین گزینه‪‎‬ای است که پیش روی‬ ‫روس‏ها قرار دارد‪.‬‬ ‫در شرایط کنونی و باتوجه به اینکه ترکیه‬ ‫به تحرکات نظام ی‌اش در مرز با سوریه‬ ‫افزوده‪ ،‬ب ه‌کارگیری گزینه نظامی از جانب‬ ‫غرب و نات�و در رابط�ه با س�وریه چقدر‬ ‫احتمال دارد؟‬ ‫‪ l‬احتمال عملیات نظامی علیه س��وریه‬ ‫آن هم از جانب ناتو خیلی ضعیف است‪ .‬ورود ناتو‬ ‫در این برهه به بحران س��وریه‪ ،‬شرایط بی ن‪‎‬المللی‬ ‫را خیلی تغییر خواهد داد؛ مش��روعیت دیدگاه‪‎‬های‬ ‫دولت‪‎‬های حامی‌بشار اسد را در سطح بی ن‌المللی‬ ‫برجس��ته‪‎‬تر م ی‌کند و باعث م ی‪‎‬ش��ود ب��ه نوعی‬ ‫مشروعیت مخالفان نیز زیر سوال برود‪ .‬همچنین‬ ‫این مساله که گفته ش��ده درگیری‏های نظامی در‬ ‫سوریه بیشتر متاثر از نقش‏آفرینی نیروهای خارجی‬ ‫است‪ ،‬کاملا آشکار و برمال م ی‌شود‪ .‬درنهایت بعید‬ ‫به نظر م ی‪‎‬رسد در این شرایط ناتو به‌طور مستقیم‬ ‫در مورد سوریه وارد عمل شود‪ ،‬زی را هم مسائل خود‬ ‫را با روسیه وارد یک فاز و مرحله جدید خواهد کرد و‬ ‫هم بعید است که شرایط بی ن‪‎‬المللی خیلی به نفع‬ ‫نیروهای معارض سوریه در نتیجه این اتفاق تغییر‬ ‫بکند‪ .‬به هر حال در س��وریه هی چ‌چیز غیرممکن‬ ‫نیس��ت و معادالت ه رلحظه ممکن اس��ت تغییر‬ ‫کند‪g .‬‬ ‫‪55‬‬
‫معاون خاورميانه وزارت امور خارجه‬ ‫روسيه هفته گذشته از احتمال‬ ‫پيروزي مخالفان اسد در سوريه‬ ‫سخن گفت ولي بالفاصله با تكذيب‬ ‫مقامات روسي مواجه شد‬ ‫نگاهي ديگر‬ ‫در جست‌وجوي منافع‬ ‫روسيه موضع خود را تغيير مي‌دهد‬ ‫بين‌الملل‬ ‫بهرام امیراحمدیان ‪ /‬کارشناس مسائل روسیه‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫‪3‬‬ ‫«میخائیل بوگدانف»‪ ،‬معاون وزیر امور خارجه روسیه‪،‬‬ ‫اخی را در اظهاراتی ب ی‌س��ابقه از احتمال پی��روزی مخالفان‬ ‫مسلح س��وری در درگیری‌های این کش��ور سخن گفت و‬ ‫عنوان داشت كه متاسفانه دولت س��وریه روز به روز مناطق‬ ‫بیشتری را از دس��ت م ی‌دهد و احتمال پیروزی مخالفان در‬ ‫درگیری‌ها وجود دارد؛ اظهاراتی که س��ریعا توسط مقامات‬ ‫روس به‌گونه‌ای دیگر تعبیر ش��د تا گمانه‌زن ی‌ها مبنی بر‬ ‫تغییر موضع روسیه در قبال سوریه پایان یابد‪.‬‬ ‫به نظر م ی‪‎‬رس��د مساله‪‎‬ای که در س��وریه دارد اتفاق‬ ‫م ی‪‎‬افتد از دو جنبه قابل بررس��ی اس��ت؛ نخس��ت اینکه‬ ‫در داخل خود س��وریه در رابطه با برخورد ب��ا این تظاه رات‬ ‫و جنبش��ی که اکنون در این کش��ور ش��کل گرفته‪ ،‬میان‬ ‫دولتمردان ممکن اس��ت اختالف پیش بیاید‪ .‬مس��اله دوم‬ ‫مربوط به کشورهایی م ی‌شود که با سوریه در ارتباط هستند‪.‬‬ ‫یعنی هم کش��ورهایی که حام ی‌ س��وریه هستند و‬ ‫هم کش��ورهایی که با مخالفان داخل هم‌داس��تان هستند‬ ‫و از آنها حمایت م ی‌کنند؛ حال چه کش��ورهای همس��ایه‬ ‫و چه کشورهای خارج از منطقه‪ .‬همیش��ه در این معادالت‬ ‫بی ن‌المللی دیده شده که روس��یه به‌دنبال منافع حداکثری‬ ‫اس��ت و ب رای تامین منافع ملی خودش س��عی م ی‌کند از‬ ‫حداکثر فرصت‌ها استفاده کند‪ .‬در رابطه با سوریه نیز به نظر‬ ‫م ی‌رسد به محض اینکه روسیه احساس کند وزنه به طرف‬ ‫دیگری متمایل شده‪ ،‬تغیی راتی در موضع خودش ایجاد کند‪.‬‬ ‫در مورد لیبی نیز شاهد بودیم با وجودی که شخصی‬ ‫به‌عنوان نماینده روسیه در سازمان ملل حاضر بود‪ ،‬اما پوتین‬ ‫وانمود کرد که از مواضع آنها در قبال لیبی مطلع نبوده است‪.‬‬ ‫این در حالی است که این مساله کوچکی نیست که کسی‬ ‫از آن مطلع نشود‪ .‬حتما در ش��ورای امنیت ملی روسیه نیز‬ ‫پی رامون این مساله بحث شده و در این شورا‪ ،‬نخس ت‌وزیر‬ ‫‪56‬‬ ‫که در آن زمان پوتین بود نی��ز عضویت دارد‪ .‬با این اوصاف‬ ‫به نظر م ی‌رسد در مورد سوریه نیز اگر روسیه احساس کند‬ ‫معادله به سمت مخالفان گرایش پیدا کرده و وزنه آن طرف‬ ‫س��نگی ن‌تر ش��ده از موضع خودش کوتاه خواهد آمد‪ .‬این‬ ‫موضع‌گیری‌های اخیر بوگدانف و الوروف نیز ش��اید ب رای‬ ‫س��نجش افکار عمومی بوده تا ببینند اگر چنین موضعی‬ ‫گرفته ش��ود‪ ،‬عکس‌العمل و بازتاب این خبر به چه صورت‬ ‫اس��ت؛ از این منظر این مساله قابل بررس��ی است‪ .‬اکنون‬ ‫مس��اله‌ای که وجود دارد ای��ن که اگر مخالفان در س��وریه‬ ‫قدرت را در دست بگیرند آیا با کشورهایی که از دولت سوریه‬ ‫حمایت کرده‌اند رابطه خواهند داش��ت یا خیر‪ .‬این مس��اله‬ ‫نیز به منافع ملی هر کش��وری بازم ی‌گردد‪ .‬به‌عنوان نمونه‬ ‫جمهوری اس�لامی ای ران با ع راق در جنگ ب��ود‪ ،‬اما وقتی‬ ‫جنگ پایان یافت و آمریکای ی‌ها از ع راق خارج شدند‪ ،‬ای ران با‬ ‫دولت ع راق نزدیک‌ترین مناسبات را برقرار کرد‪.‬‬ ‫در واقع منافع ملی حکم م ی‌ک��رد که ای ران با ع راق با‬ ‫وجودی که این کشور به ای ران حمله کرده بود‪ ،‬رابطه داشته‬ ‫باشد‪ .‬در سوریه نیز کسانی که قدرت را در دست م ی‌گیرند‬ ‫اگر احساس کنند منافع شان ایجاب م ی‌کند با کسانی که‬ ‫ی دولت اسد بوده‌اند‪ ،‬ارتباط داشته باشند شاید این ارتباط‬ ‫حام ‌‬ ‫را برقرار کنند‪ .‬اکنون نم ی‌توان به صراحت از اوضاع سوریه‬ ‫سخن گفت‪ ،‬زی را اوضاع سوریه به وضعیت دولت و حمایت‬ ‫ارتش از ش��خص اسد بس��تگی دارد‪ .‬این مسائل م ی‌تواند‬ ‫معادله را تغییر دهد و تصمیمات را عوض کند‪.‬‬ ‫همچنین بحث حمل��ه نظامی به س��وریه نیز اخیرا‬ ‫بعضا مطرح م ی‌ش��ود‪ ،‬اما باید گفت در این رابطه نیز هنوز‬ ‫هیچ اجماع جهانی حاصل نشده است‪ .‬در واقع تازمانی که‬ ‫برخی کشورها مانند روس��یه و ای ران از این موضع حمایت‬ ‫م ی‌کنند که مساله سوریه باید از طریق مذاکره و از راه‌های‬ ‫دیپلماتیک حل ش��ود‪ ،‬ای��ن امر ص��ورت نخواهد گرفت‪.‬‬ ‫ولی حمله نظامی به س��وریه به آن صورتی که علیه لیبی‬ ‫صورت گرفت‪ ،‬انتظار نم ی‌رود‪ ،‬زی را هنوز هیچ اجماع جهانی‬ ‫پی رامون این مس��اله وجود ندارد‪ .‬اکنون وقتی هنوز قدرت‬ ‫در دست دولت مرکزی اس��ت و ارتش نیز گوش به فرمان‬ ‫رئی س‌جمهوری است‪ ،‬م ی‌توان گفت زمام امور همچنان در‬ ‫دست اسد است و توانایی کنترل نظام را دارد‪g .‬‬
‫آمريكا‬ ‫گالدياتور سياه ديپلمات نشد‬ ‫چرا سوزان رايس از نامزدي براي وزارت امور خارجه آمريكا انصراف داد؟‬ ‫ترجمه ‪‌:‬آزاده كشوردوست‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫هفته گذشته‪ ،‬سوزان الی زابت رایس ‪ 48‬ساله‪ ،‬نماینده‬ ‫فعلی آمریکا در س��ازمان مل��ل متحد‪ ،‬انصراف خ��ود را از‬ ‫نامزدی ب رای جایگزینی هیالری کلینتون در مقام وزیر امور‬ ‫خارجه اعالم کرد‪ .‬او در نامه‌ای به باراک اوباما‪ ،‬رئی س‌جمهور‬ ‫آمریکا نوشته است که روند بررسی انتصاب او به این سمت‬ ‫م ی‌تواند به مبارزه‌ای «طوالن��ی‪ ،‬پرهزینه و تنش‌زا» با‬ ‫سنا بینجامد‪ .‬سوزان رایس پس از حمله تروریستی‬ ‫به کنس��ولگری آمریکا در ش��هر بنغازی لیبی‪،‬‬ ‫به‌شدت از سوی جمهوریخواهان مورد حمله‬ ‫و انتقاد قرار گرفته بود‪.‬‬ ‫به‌رغم تاکید وی بر این موضوع که‬ ‫این تصمیم ش��خصی بوده و از سوی‬ ‫دولت اوباما تحت فش��ار قرار نگرفته‬ ‫اس��ت‪ ،‬این انصراف در م��دت زمانی‬ ‫کمتر از یک ماه پس از انتخابات‬ ‫ریاس��ت‌جمهوری‪ ،‬یک پیروزی‬ ‫زودهنگام برای جمهوریخواهان‬ ‫محس��وب م ی‌ش��ود‪ .‬از س��وی‬ ‫دیگ��ر برخی کارشناس��ان این‬ ‫انص��راف را نقط��ه ضعف��ی‬ ‫ب��رای دولت و نش��انه‌تردید‬ ‫و عدم تمای��ل اوبام��ا برای‬ ‫روبه‌رو ش��دن با دردس��رهای‬ ‫ی��ک انتص��اب م ی‌دانن��د‪.‬‬ ‫انصراف س��وزان رایس به معنی‬ ‫آن اس��ت که نامزدی جان کری‪،‬‬ ‫س��ناتور ماساچوس��ت و نام��زد‬ ‫س��ابق انتخابات ریاست‌جمهوری‪،‬‬ ‫به‌عن��وان عال ی‌ترین مقام دس��تگاه‬ ‫سیاس��ت خارجه ایاالت‌متحده تقریبا‬ ‫قطع��ی اس��ت‪ .‬اوبام��ا‪ ،‬در بیانیه‬ ‫رسمی منتشرشده از سوی‬ ‫کاخ س��فید‪ ،‬حم�لات علیه خان��م رای��س را «ناعادالنه و‬ ‫گمراه‌کننده» توصیف کرد‪.‬‬ ‫با وجود آنکه دلیل اصلی این انصراف را حمالت شدید‬ ‫جمهوریخواهان اعالم کرده‌اند‪ ،‬ولی واقعیت این است که با‬ ‫باالگرفتن تعریف و تمجیدها از رایس و احتمال انتصاب او‪،‬‬ ‫شک و‌تردیدها نیز بیشتر شد‪ .‬دموکرات‌هایی که احساس‬ ‫م ی‌کردند رایس قربانی اش��تباهات دولت اوباما در داستان‬ ‫حمله به کنسولگری آمریکا در بنغازی شده است‪ ،‬به‌شدت‬ ‫از وی دفاع م ی‌کردند‪ .‬آنه��ا معتقد بودند هدف این حمالت‬ ‫از سوی سناتور مک‌کین و دیگر جمهوریخواهان در اصل‬ ‫رئی س‌جمهور اس��ت‪ .‬با این حال برخی فش��ارهای وارده از‬ ‫سوی سناتور مک‌کین و کینه او از رایس را به رفتار نادرست‬ ‫وی در زم��ان بازدید مک‌کی��ن از ع راق نس��بت م ی‌دهند‪.‬‬ ‫مک‌کین که در این بازدید با وجود چندین محافظ و سرباز‪،‬‬ ‫جلیقه ضدگلوله به تن داش��ت‪ ،‬توسط رایس مورد تمسخر‬ ‫قرار گرفت‪ .‬رایس‪ ،‬گذشته از مس��اله لیبی‪ ،‬به دلیل روحیه‬ ‫نظام ی‌اش از جمله دفاع وی از حمله به ع راق‪ ،‬حمایتش از‬ ‫رهب ران خودکامه آفریقایی و توصیفش از مقام خود به‌عنوان‬ ‫س��فیر آمریکا در س��ازمان ملل به‌عن��وان پایگاهی ب رای‬ ‫«حمایت تزلزل‌ناپذیر از اسرائیل» به‌شدت مورد انتقاد بود‪.‬‬ ‫سوزان رایس در دولت کلینتون ابتدا به‌عنوان مشاور‬ ‫امنیت ملی و سپس معاون وزارت امورخارجه در امور آفریقا‬ ‫فعالیت م ی‌کرد‪ .‬او در زمان وقایع ‪ 11‬سپتامبر و در حمله به‬ ‫ع راق و افغانستان مس��ئولیتی در دولت بوش نداشت ولی‬ ‫از ادعای دولت بوش مبن ی‌بر دسترس��ی صدام حسین به‬ ‫س�لاح‌های کش��تار جمعی حمایت کرد؛ ادعایی که صرفا‬ ‫بهان��ه‌ای دروغین ب��رای حمله به ع��راق ب��ود‪ .‬او در یک‬ ‫مصاحبه رادیویی در دس��امبر ‪ 2002‬گفت‪« :‬شکی نیست‬ ‫که ع راق یک تهدید عمده محس��وب م ی‌شود و با موضوع‬ ‫سالح‌های کشتار جمعی این کش��ور بايد به‌شدت برخورد‬ ‫کرد‪ ».‬وی همچنی��ن مجددا تصریح کرد که «دسترس��ی‬ ‫ع راق به سالح‌های کشتار جمعی و پنهان‌کردن آنها» یک‬ ‫موضوع اثبات شده است‪.‬‬ ‫سوزان رایس پس از انتصابش به‌عنوان نماینده آمریکا‬ ‫در س��ازمان ملل نیز به‌ش��دت از مداخله نظام��ی در لیبی‬ ‫حمایت کرد‪ ،‬همچنی��ن مصرانه خواس��تار مداخله آمریکا‬ ‫در مساله سوریه بوده اس��ت‪ .‬رایس در اظهارات خود اعالم‬ ‫کرده آمریکا و اس��رائیل درخصوص مساله هسته‌ای ای ران‬ ‫«هیچ اختالف‌نظری» ندارند‪ .‬هرچند طرفداران او معتقدند‬ ‫این اظهارات صرفا انعکاس مواضع کاخ‌س��فید بوده است‪،‬‬ ‫ولی حمایت سرسختانه رایس از اسرائیل‪ ،‬نه‌تنها در شورای‬ ‫امنیت ک��ه در س��ایر محفل‌ها موجب تعجب و ش��گفتی‬ ‫بسیاری ش��ده اس��ت‪ .‬رایس در تالش ب رای جلب توجه و‬ ‫حمایت از بزرگترین الب ی‌های طرفدار اسرائیل‪ ،‬کمیته امور‬ ‫روابط آمریکا و اسرائیل (آیپاک) و گروه‌های یهودی از هیچ‬ ‫اقدامی‌فروگذار نکرده است‪ .‬آب راهام فاکسمن‪ ،‬مدیر اتحادیه‬ ‫ضدافترا (‪ ،)1‬در گفت‌وگو با روزنامه یهودی فوروارد‪ ،‬رایس را‬ ‫«گالدیاتوری» خطاب کرده که در فضای خصمانه سازمان‬ ‫ملل در دفاع از اس��رائیل مب��ارزه م ی‌کند‪ .‬رابرت وکس��لر‪،‬‬ ‫نماینده ش��ش دوره کنگره که حاال ریاس��ت یک سازمان‬ ‫پژوهشی طرفدار اس��رائیل را در واش��نگتن به عهده دارد‪،‬‬ ‫چندس��اعت قبل از انصراف رایس گفت‪« :‬در دولت فعلی‪،‬‬ ‫اسرائیل هیچ مدافع و مبارزی بزرگتر از سوزان رایس ندارد‪».‬‬ ‫این نظر اکثر منتقدان در مورد رایس اس��ت‪ .‬منتقدانی که‬ ‫معتقدند فعالی ت‌ها و صحب ت‌های رایس از احساس وظیفه‬ ‫ب رای اجرای سیاست‌های آمریکا در مورد اسرائیل فراتر رفته‬ ‫و تبدیل به یک دفاع پرشور از دولت یهود شده است تا جایی‬ ‫که به‌رغم سیاست‌های نتانیاهو‪ ،‬انتقادات وارده به اسرائیل‬ ‫در سازمان ملل را «چرندیات ضداسرائیلی» نامیده بود‪.‬‬ ‫یکی دیگر از انتقادات جدی مطرح‌ش��ده علیه رایس‪،‬‬ ‫مواضع وی در زمینه مسائل آفریقا بوده است‪ .‬به‌ویژه اخی را‬ ‫و در پی تالش ب رای س��رپوش گذاش��تن بر ی��ک گزارش‬ ‫س��ازمان ملل که حمایت دولت رواندا از شورشیان در شرق‬ ‫جمهوری دموکراتیک کنگو را به‌شدت مورد انتقاد قرار داده‬ ‫بود‪ .‬رای��س‪ ،‬در مقام مش��اور امنیت ملی نیز در شکس��ت‬ ‫آمریکا در اقدام علیه نس ل‌کشی سال ‪ 1994‬اقلیت توتسی‬ ‫در رواندا نقش داش��ته اس��ت‪ .‬رایس پس از ای��ن واقعه آن‬ ‫را تجربه‌ای دهش��ت‌بار دانس��ته و وعده داد در آینده ب رای‬ ‫جلوگیری از وقوع جنایات مشابه فش��ار بیشتری وارد شود‪.‬‬ ‫ولی این وعده درعمل تبدیل به حمایت تام و تمام از رهب ران‬ ‫خودکامه آفریقا به‌عنوان س��نگری در ب رابر نس ل‌کشی بود؛‬ ‫رهب رانی که خودش��ان نیز دستش��ان به خون آغشته بود‪.‬‬ ‫ی سرسخت پل کاگامه‪ ،‬رئی س‌جمهور روندا بوده‬ ‫رایس‪ ،‬حام ‌‬ ‫است‪ .‬کسی که در مقام رهبر شورشیان توتسی توانست به‬ ‫نس ل‌کشی این قوم در رواندا پایان ببخشد‪ ،‬ولی این حمایت‬ ‫حتی پس از افشای روزافزون شواهد و مدارک در خصوص‬ ‫دست داشتن نیروهای کاگامه در سال‌ها جنایات جنگی در‬ ‫کنگو که منجر به مرگ میلیون‌ها نفر شده است‪ ،‬همچنان‬ ‫ادامه دارد‪ .‬گزارش مجله فارین پالسی حاکی از‌ب ی‌اعتنایی‬ ‫رایس نس��بت به گزارش سازمان ملل اس��ت‪ .‬گزارشی که‬ ‫در آن تصریح ش��ده بود نظامیان کاگامه‪ ،‬از شورشیان ‪23‬‬ ‫مارس در کنگو پش��تیبانی م ی‌کنند‪ .‬گروهی که رهبر آن‬ ‫به دلیل جنایات جنگی از س��وی دیوان بی ن‌المللی کیفری‬ ‫تحت تعقیب ق��رار دارد‪ .‬رایس در واکنش ب��ه این گزارش‬ ‫گفت‪« :‬در مورد ش��رق کنگو حرف م ی‌زنیم‪ .‬جایی که اگر‬ ‫شورشیان ‪ 23‬مارس مردم را نکشند‪ ،‬باالخره گروه‌های مسلح‬ ‫دیگری هستند که این کار را بکنند‪ ».‬او حتی در مورد ملس‬ ‫زناوی‪ ،‬نخس��ت‌وزیر متوفی اتیوپی‪ ،‬با حالتی س��تایش‌وار‬ ‫وی را «باهوش‪ ،‬کم‌نظیر‪ ،‬قادر به دیدن افق‌های دور و یک‬ ‫دوست واقعی» خطاب کرده بود‪ .‬با توجه به این مسائل و‬ ‫همچنین شایعات مطرح‌شده در خصوص مواردی همچون‬ ‫سرمایه‌گذاری‌های وی‪ ،‬به نظر م ی‌رسد مربوط دانستن این‬ ‫انصراف صرفا به اظهارنظره��ای رایس در خصوص واقعه‬ ‫بنغازی‪ ،‬دور از واقعیت باشد‪ .‬با‌وجود آنکه رایس این انصراف‬ ‫را داوطلبانه و به دلیل مسائل ش��خصی اعالم کرده‪ ،‬ولی‬ ‫نم ی‌توان تاثیر فشارهای وارده از سوی شخص مک‌کین را‬ ‫نادیده گرفت‪.‬به‌رغم این فشارها‪ ،‬اوباما در بیانیه خود رایس‬ ‫را «فوق‌العاده توانا‪ ،‬میهن‌پرست و خدمتگزار پرشور مردم»‬ ‫نامید و به‌صورت تلویحی وعده داد که وی همچنان نماینده‬ ‫آمریکا در س��ازمان ملل و یک «عضو کلیدی کابینه و تیم‬ ‫امنیت ملی» باقی بماند‪.‬‬ ‫(‪ )1‬اتحادی��ه ضد‌افت��را ی��ک س��ازمان غیردولت��ی‬ ‫بی ن‌المللی است که مرکز آن در شه رنیویورک قرار داد و خود‬ ‫را مهمترین سازمان حمایت از حقوق بشر در آمریکا قلمداد‬ ‫کرده و مهم‌ترین وظیفه خود را «مقابله با یهودس��تیزی و‬ ‫حمایت از حقوق مدنی ش��هروندان و هر نوع نژادپرستی و‬ ‫مقابله با هر نوع نفرت‌پ راکنی» معرفی م ی‌کند‪g .‬‬ ‫منبع‪ :‬گاردین‬ ‫‪57‬‬
‫اروپا‬ ‫اتحاد شيطاني‬ ‫آیا آزادی مطبوعات انگلیس‪ ،‬قربانی بعدی رسوایی شنود است؟‬ ‫نویسنده‪:‬کاترینمایر‪/‬مترجم‪:‬میالدقاری‌حیدری‬ ‫بين‌الملل‬ ‫ماجرایی که باعث بسته‌شدن یک روزنامه‪ ،‬برکناری یکی‬ ‫از مقام‌های ارشد دولتی انگلیس‪ ،‬انجام تحقیقات چندجانبه و‬ ‫در‌نهایت مقصر شناختن چندین مظنون به اتهام‌های مختلف‬ ‫از جمله خیانت و پیگیری غیرقانونی ارتباطات ش��د‪ ،‬ریشه در‬ ‫روزنامه‌نگاری و سیاست سخیف دارد‪ .‬گزارش «ب رایان لوسون»‬ ‫قاضی ارشد دادگاه انگلیس که‪ 29‬ماه نوامبر درباره رسوایی رصد‬ ‫غیرقانونی اطالعات در این کشور منتشر شد‪ ،‬فرصت مناسبی‬ ‫در اختیار این روزنامه‌‌های زرد قرار داد‪.‬گزارش ‪ 1987‬صفحه‌ای‬ ‫لوسون که تحت عنوان «بررس��ی فرهنگ‪ ،‬روش‌ها و اصول‬ ‫اخالقی مطبوعات» منتشر شده است‪ ،‬پرونده‌های شنود طی‬ ‫‪ 11‬ماه گذشته که شامل ‪ 650‬نمونه موردی بوده را بررسی کرده‬ ‫است‪ .‬این گزارش که هزینه‌ای معادل‪ 9‬میلیون دالر در بر داشته‬ ‫است‪ ،‬شامل مجموعه‌ای به هم پیوسته از شواهد و همچنین‬ ‫توصی ه‌هایی ب رای س��اختاربندی موثرتر رس��انه‌های مکتوب‬ ‫انگلیساست‪.‬درگذشته‪،‬نمایندگانرسانه‌هااحتماال‌ناگزیربودند‬ ‫نسخه‌هاییازمطالبراپیشازانتشارآنهادزدیدهیابهنوعیآنرا‬ ‫از مقام‌های باالتر دریافت کنند ولی در دوره لوسون‪ ،‬سردبیرهای‬ ‫رسانه‌ها مشتاق هستند خود را شهروندانی مطیع قانون نشان‬ ‫داده و از این رهگذر اعتبار بیشتری ب رای خود کسب کنند‪ .‬همین‬ ‫مساله باعث شد طیف گسترده‌ای از متخصصان از‌جمله مغز‬ ‫متفکرهای رسانه‌ها پیش از آغاز مطالعه و بررسی این گزارش‪ ،‬آن‬ ‫را محکوم کنند‪.‬این گزارش‪ 24‬ساعت پیش از انتشار رسمی آن‬ ‫در اختیار «دیوید کامرون» نخس ت‌وزیر انگلیس قرار گرفت‪ .‬به‬ ‫اینترتیبمشاورانویب رایبررسیاطالعاتگزارشزمانکافی‬ ‫در اختیار داشتند و با دسترسی به حجم قابل قب ولی از اطالعات‪،‬‬ ‫کامرون موفق شد بیانی ه‌ای را آماده کرده و کمتر از دو ساعت پس‬ ‫از انتشار رسمی گزارش‪ ،‬آن را در ب رابر اعضای پارلمان قرائت کند‪.‬‬ ‫با این وجود این زمان ‪ 24‬ساعته ب رای رایزنی کامرون با «نیک‬ ‫کلگ» معاون نخس ت‌وزیر انگلیس درباره توافق بر سر نحوه‬ ‫موضع‌گیری دولت در ب رابر این گزارش‪ ،‬کافی نبود‪ .‬همین مس اله‬ ‫باعثشددولتائتالفیشاملحزبمحافظه‌کارکامرونوحزب‬ ‫لیب رال دموکرات کلگ مواضع متناقضی در این‌باره اتخاذ کنند‪.‬‬ ‫منبع اصلی این اختالف‌نظر به پیشنهاد کلیدی لوسون‬ ‫بازمی‌‌گردد‪ .‬این قاضی ارش��د پیش��نهاد کرده بود کمیسیون‬ ‫شکایات مطبوعاتی انگلیس که عملکرد مناسبی ندارد باید با‬ ‫نهادی که تحت نظارت یک هیات مستقل قرار دارد‪ ،‬جایگزین‬ ‫ش��ود‪ .‬اعضای این هیات باید بدون دخالت سیاس��تمداران یا‬ ‫رسانه‌هاانتخابشوند‪.‬‬ ‫لوسون در این‌باره نوشته اس��ت‪« :‬آنچه به آن نیاز داریم‪،‬‬ ‫وجود نهادی مس��تقل اس��ت که ناظر بر عملکرد خود باشد‪.‬‬ ‫بهترین راه‌حل ممکن ب رای تعیین ش��اخ ص‌های اس��تاندارد‬ ‫مطبوعاتی‪ ،‬نهادی است که تاسیس و س��ازماندهی آن طی‬ ‫روند کاملا مس��تقلي صورت بگیرد و ثبات و دوام داشته باشد‪.‬‬ ‫اگر چنین نهادی تاسیس م ی‌شد و حمایت مسئوالن کلیدی‬ ‫حوزه مطبوعات و رسانه را جلب م ی‌کرد‪ ،‬نیازی به دخالت بیشتر‬ ‫نبود‪ .‬با این وجود معتقدم همچنان ب رای تضمین استقالل و ارائه‬ ‫مشوق‌هایی ب رای عضویت‪ ،‬نیاز به نظارت وجود دارد‪.‬مساله‌ای‬ ‫که بسیاری از مخالفان به‌عنوان دلیل اصلی عدم پذیرش این‬ ‫طرح به آن اس��تناد م ی‌کنند‪ ،‬نوع نتیجه‌گیری لوسون است‪ .‬او‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫‪58‬‬ ‫ی سازمان‌های رسانه‌ای ب رای مشارکت‬ ‫تاکید م ی‌کند اگر تمام ‌‬ ‫در این سیس��تم اتفاق نظر نداشته باش��ند‪ ،‬پارلمان باید ب رای‬ ‫«طرفداری قانونی» وارد عمل ش��ود‪ .‬این نگرانی و وسواس تا‬ ‫حدی قابل قبول به نظر م ی‌رسد‪.‬کامرون در سخنرانی خود در‬ ‫پارلمان گفت‪« :‬باید در ب رابر هر قانونی که به‌طور بالقوه م ی‌تواند‬ ‫آزادی رسانه‌ها یا آزادی بیان را محدود کند‪ ،‬محتاط باشیم‪ .‬درباره‬ ‫پیشنهاد جدیدی که ارائه شده است‪ ،‬نگران ی‌ها و سوء‌ظن‌های‬ ‫زیادی دارم‪ ».‬این موضع‌گی��ری بازتاب‌دهنده نوعی توافق نادر‬ ‫کامرون با «بوریس جانسون» همکار محافظه‌کار وی بود که‬ ‫سمتشهرداریلندنرابرعهدهدارد‪.‬جانسونطی یادداشتیکه‬ ‫در روزنامه «سان» چاپ شد‪ ،‬نوشت‪« :‬این یکی از نقاط درخشان‬ ‫کارنامه انگلیس است که مطبوعاتی آزاد‪ ،‬شاد و در برخی موارد‬ ‫وحشی و کنترل‌ناپذیر در اختیار دارد‪ .‬این مطبوعات باعث شده‬ ‫زندگی عمومی در انگلیس در مقایسه با بسیاری از کشورهای‬ ‫دیگر‪ ،‬به مراتب شفاف‌تر باشد‪».‬‬ ‫این موضع‌گیری هم م ی‌تواند درست باشد هم اشتباه‪ .‬در‬ ‫میانخشموسروصداهایموجود‪،‬شایدفراموشکردندردهای‬ ‫بشری که منجر به انتخاب لوسون شد‪ ،‬کار ساده‌ای باشد‪ .‬بر مال‬ ‫شدن رسوایی شنود در هفته نامه «نیوز آو د ورلد» به ویژه شنود‬ ‫مکالماتتلفنهمراه«میلیداولر»باعثبستهشدنهفته‌نامه‬ ‫مذکور شده و بعد از آن تحقیقات لوسون کلید زده شد‪ .‬تا زمانی‬ ‫که مخاطب اصلی این مطبوعات قشر خاصی از جامعه بودند‪،‬‬ ‫کسی به جزئیات پرونده ش��نود اهمیت چندانی نم ی‌داد‪ ،‬ولی‬ ‫کشته شدن میلی همه‌چیز را تغییر داد‪ .‬وکیل خانواده «داولر»‬ ‫به شبکه خبری‌ب ی‌ب ی‌سی گفت که پدر و مادر میلی امیدوار‬ ‫بودند این حادثه باعث شکل‌گیری قوانین مناسب و مستقل‬ ‫انتخاباتی شود؛ قوانینی که توسط خود رسانه‌ها و مردم تدوین‬ ‫شده باش��د و نه توس��ط دولت‪ .‬آنها امیدوار بودند که این روند‪،‬‬ ‫تکرار نشدن حادثه‌ای که ب رای آنها اتفاق افتاده بود را تضمین‬ ‫کند‪ .‬گاهی در میان سطور روزنامه‌ها مطالبی دیده م ی‌شد که‬ ‫نش��ان م ی‌داد مطبوعات انگلیس دیگر حافظ عفت عمومی‬ ‫نبوده و در‌عوض به بخشی از مشکل تبدیل شده‌اند‪ .‬پلیس نیز‬ ‫به جای تالش ب رای متوقف کردن این روند بیش از حد در ب رابر‬ ‫یداد‪.‬پرسشیکهلوسوندروهله‬ ‫موسساتخبرینرمشنشانم ‌‬ ‫نخست به‌دنبال پاسخش بود این بود که چگونه م ی‌توان بدون‬ ‫ضربه زدن به روند تحقیق از مطبوعات‪ ،‬از بروز چنین رفتارهایی‬ ‫جلوگیری کرده و ب رای پاک‌س��ازی فرهنگ تالش کرد‪ .‬برخی‬ ‫منتقدان بر این باورند که چنانچه ق وانین فعلی به‌طور موثرتر و‬ ‫بهتری اجرا م ی‌شد‪ ،‬مواردی مانند رسوایی شنود اتفاق نم ی‌افتاد یا‬ ‫حداقل به‌شدت محدود م ی‌شد‪ .‬بخش دوم پرونده لوسون که تا‬ ‫پیش از به نتیجه رسیدن برخی روندهای قانونی آغاز نم ی‌شود‬ ‫بهاینمس الهم ی‌پردازدکهچراپلیسنتوانستبادرپیشگرفتن‬ ‫قاطعیت بیشتر‪ ،‬با تخلفاتی که در سازمان‌های خبری صورت‬ ‫م ی‌گرفت‪،‬مقابلهکند‪.‬‬ ‫«بندیکتبروگان»معاونسردبیرروزنامه«دیلیتلگراف»‬ ‫دراین‌بارهنوشتهاست‪«:‬نقطهاوجتحقیقاتلوسونرابایدآخ رین‬ ‫نبرد از درگیری دراز‌مدت فرهنگی و سیاسی دانست که از زمان‬ ‫روی کار آمدن تاچر و متحد شدن او با مرداک ب رای نابود کردن‬ ‫سوسی الیسمدرانگلیسآغازشد‪«».‬رونالدکوون»نمایندهکمیته‬ ‫جهانی آزادی مطبوعات طی نامه‌ای به «ویلیام هیگ» وزیر‬ ‫خارجهانگلیسهشداردادکهق وانینغی رنظارتیباعثنابسامانی‬ ‫و هرج و مرج در مطبوعات جهانی شود که این مساله باتوجه به‬ ‫نوع حکومت برخی کشورها ابعاد گسترده‌تری پی دا خ واهد کرد‪.‬‬ ‫گزارش طوالنی لوینس��ون و پیش��نهاداتی که ارائه کرده باید‬ ‫به‌طور دقی ق‌تر و موشکافانه‌تری بررسی شود تا در قضاوت‌هایی‬ ‫که درمورد آن انجام م ی‌شود‪ ،‬هیچ نکته‌ای مغفول نماند‪ .‬با این‬ ‫وجود مساله‌ای که درباره پیشنهادات ارائه شده توسط لوسون‬ ‫نگران‌‌کننده به نظر م ی‌رسد این است که چگونه عده‌ای از مردم‬ ‫عادیکههیچسررشته‌ایازفع الیتخبریندارد‪،‬م ی‌خ واهندب رای‬ ‫روزنامه‌نگارانتعیینتکلیفکنند‪.‬همچنینبرخیگمان ‌هزن ی‌ها‬ ‫حاکی از آن اس��ت که لوس��ون تصمیم دارد دستوری مبن ی‌بر‬ ‫ممنوعیتگفت‌وگویخصوصیخب رنگارانبامقام‌هایرسمی‬ ‫بلندپایه صادر کند‪ ،‬ولی مساله مهمتر این است که لوسون با‬ ‫صراحت و شفافیت تاکید کرده قوانین جدید مطبوعاتی باید‬ ‫در زمینه جلوگیری از مداخله‌های سیاسی الزام‌آور باشد‪ .‬یکی از‬ ‫جنب ه‌های بسیار روشن این طرح این است که سیاستمداران باید‬ ‫تصمیم‌گیریکنندکه«چهکسیبایدمحافظمحافظانباشد‪».‬‬ ‫فارغ از هم��ه اینه��ا‪ ،‬پرون��ده رس��وایی ش��نود‪ ،‬اتحاد‬ ‫گسس ت‌ناپذیر سیاست و مطبوعات را به نمایش گذاشت‪g.‬‬ ‫منبع‪:‬تایم‬
‫چرخش به راست‬ ‫شانس محافظه‌كاران براي‬ ‫به‌دست‌گرفتن قدرت در ژاپن‬ ‫افزايش يافته است‬ ‫جاستین مک‌کوری ‌‪ /‬ترجمه‪ :‬حسین موسوی‬ ‫بين‌الملل‬ ‫آبه جنگ‌طلب‬ ‫آبه ک��ه در روز ‪ 26‬دس��امبر ب��ه مقام نخس��ت‌وزیری‬ ‫منصوب خواهد ش��د‪ ،‬دارای جوهره ناسیونالیس��تی است‪.‬‬ ‫چنان‌که آبه پس از پیروزی در انتخابات پارلمانی سریعا بحث‬ ‫جزایر س��نکاکو را مطرح کرده‪ ،‬که از عمده‌ترین چالش‌های‬ ‫دیپلماتیک توکیو با پکن اس��ت‪ .‬جزایری که در چین به نام‬ ‫«دیابو» شناخته م ی‌شود‪ .‬او گفته‪« :‬این جزایر «بخشی ذاتی از‬ ‫سرزمین» ژاپن هستند و یکی از اهداف حزب وی متوقف‌کردن‬ ‫چالش چین است‪ ».‬ه ر‌چند او بالفاصله م ی‌گوید‪« :‬ما قصد‬ ‫نداریم روابط ژاپن و چین را بدتر کنیم‪ .‬دو طرف باید تشخیص‬ ‫دهند که داشتن روابط خوب تامی ن‌کننده منافع ملی هر دو‬ ‫کشور است‪ ».‬از سوی دیگر شینزو آبه با رد ادعای کره‌جنوبی‬ ‫که مدعی است ژاپن در طول جنگ از زنان آسیایی به‌عنوان‬ ‫برده جنسی استفاده کرده‪ ،‬خشم خود را نسبت به سئول اب راز‬ ‫کرده است‪« .‬رابرت دیوراس��ی» با این حال معتقد است که‬ ‫شینزو آبه تمایالت ناسیونالیس��تی خود را مهار خواهد کرد‪.‬‬ ‫چنانچه او از زمان ‪ 2006‬تا ‪ 2007‬که مقام نخس��ت‌وزیری این‬ ‫کشور را بر عهده داش��ت مجبور به این کار شد‪ .‬او م ی‌گوید‪:‬‬ ‫«شما سیاس��ت خارجی متفاوتی را از آبه مشاهده نخواهید‬ ‫کرد چرا‌که حتی حزب ال‌دی‌پی صد‌در‌صد در‌خصوص ذات‬ ‫پیش‌بینی امنیت جهانی از حاال تا سال ‪2013‬‬ ‫چین پس از پیروزی حزب آب��ه در انتخابات پارلمانی‬ ‫این کشور همان‌گونه که انتظار م ی‌رفت پاسخ تندی داده و‬ ‫پیروزی حزب او با سردی مقامات پکن مواجه شده است‪ .‬در‬ ‫این بیانیه که باتوجه به کشمکش‌های اخیر دو طرف صادر‬ ‫شده اس��ت‪ ،‬از زبان «هائو چون یینگ» س��خنگوی وزارت‬ ‫امور خارجه پکن چنین بیان م ی‌شود‪« :‬ما فکر م ی‌کنیم که‬ ‫مهمترین بحث حال حاضر این اس��ت که قدم‌های عملی‬ ‫ب رای حل مسائل فیمابین برداشته ش��ود و روابط دو کشور‬ ‫ه ر‌چه زودتر اصالح شود‪ ».‬در زمان دولت نودا نیز توکیو کاملا‬ ‫مصمم بوده که این جزایر را رسما به خاک ژاپن الحاق کند‪.‬‬ ‫به گفته تحلیلگران‪ ،‬این کشور ب رای تامین نیاز سوخت‌های‬ ‫فسیلی خود به این جزایر کاملا نیازمند است‪ .‬ژاپن م ی‌خواهد‬ ‫تا سال ‪ 2030‬تمامی‌نیروگاه‌های هسته‌ای خود را تعطیل کند‬ ‫و در‌مقابل سوخت‌های فسیلی را جایگزین آن کند‪ .‬بخشی از‬ ‫جدال‌های دو طرف نیز سوای اهمیت استراتژیک این جزایر‬ ‫به اهمیت ذخایر فسیلی موجود در این جزایر باز‌م ی‌گردد‪ .‬با‬ ‫این حال ‪ 48‬س��اعت پس از پیروزی آبه در انتخابات‪ ،‬او روی‬ ‫مسائل اقتصادی متمرکز م ی‌شود‪ .‬اقتصادی که به مدت بیش‬ ‫از دو دهه است که دچار رکود شده و هم‌اینک وارد چهارمین‬ ‫دوره خود شده است‪ .‬مهمترین وظیفه‌ای که آبه پیش رو دارد‬ ‫این اس��ت که هزینه‌های خدمات عمومی را در این کش��ور‬ ‫کاهش دهد‪ .‬قیمت‌ها که روند صعودی‌ب ی‌سابقه‌ای گرفته‌اند‬ ‫را کاهش ده��د و ارزش «ین» را که به‌ش��دت کاهش یافته‬ ‫افزایش دهد‪ .‬او به گفته کارشناسان با مسائلی که دوست ندارد‬ ‫رو‌به‌رو شود زودتر از موعد مواجه خواهد شد‪ .‬چند ماه ابتدایی‬ ‫دوران نخس ت‌وزیری او بسیار جنجال‌ب رانگیز خواهد بود‪ .‬این‬ ‫در حالی است که در تابستان سال آینده نیز انتخابات مجلس‬ ‫سنا برگزار خواهد شد‪.‬‬ ‫اگر او به وعده‌هایی که داده عم��ل نکند یا در تحقق‬ ‫اهداف اقتصادی خود شکست بخورد و تسلیم غ رایز ملی خود‬ ‫شود‪ ،‬انتقادها از او افزایش خواهد یافت و با جواب سختی نیز‬ ‫از سوی سئول و پکن رو‌به‌رو خواهد شد‪g .‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫شینزو آبه قرار است روز ‪ 26‬دسامبر به‌عنوان هفتمین‬ ‫نخس��ت‌وزیر ژاپن انتخاب ش��ود‪ .‬در حالی که او ش��هره به‬ ‫سختگیری در ب رابر سیاست‌های چین اس��ت‪ .‬با این وجود‬ ‫او م ی‌گوید که تمرکز اصل ی‌اش بر اقتصاد این کشور خواهد‬ ‫بود‪ .‬ژاپن سومین کشور قدرتمند اقتصادی دنیاست‪ .‬او پس‬ ‫از پیروزی حزبش در انتخابات پارلمان��ی ژاپن گفت‪« :‬مردم‬ ‫خواهان بازس��ازی وضعیت اقتصادی و بهبود اوضاع کنونی‬ ‫هستند‪ .‬همچنین جوانان بس��یاری نگران وضعیت اشتغال‬ ‫خود در آینده هستند‪ .‬به نظر من مهم‌ترین کار این است که در‬ ‫ابتدا روی مشکالت اقتصادی متمرکز شویم و اوضاع اقتصادی‬ ‫را بهبود بخشیم‪».‬‬ ‫یکشنبه گذشته حزب لیب رال دموکرات ژاپن توانست در‬ ‫انتخابات مجلس عوام پیروزی را از آن خود کند‪ ،‬اما به‌سختی‬ ‫م ی‌تواند مدعی ش��ود که فرمان کش��ور در اختیار آنهاست‪.‬‬ ‫در انتخابات روز یکش��نبه‪ ،‬این حزب توانس��ت با پشتیبانی‬ ‫نزدیک به ‪ 30‬درص��د مردم ژاپن قدرت را به دس��ت آورد‪ .‬این‬ ‫در حالی است که می زان مش��ارکت مردم ژاپن در این دوره از‬ ‫انتخابات در پایی ن‌ترین حد خود پس از جنگ جهانی دوم بود‬ ‫که حدود ‪ 59/3‬درصد بود‪ .‬با این حال حزب «ال‌ دی پی» با‬ ‫حزب کوچک «نو کومیتو» که حدود ‪ ۳۰‬کرسی از ‪ 480‬کرسی‬ ‫پارلمان ژاپن را به دست آورده متحد شده است و در مجلس‬ ‫ی را نصیب این حزب خواهد‬ ‫عوام این کشور اکثریتی دو سوم ‌‬ ‫کرد‪ .‬در این صورت آبه قدرت به چالش‌کشیدن مجلس اعیان‬ ‫ژاپن را خواهد داشت؛ مشکلی که به نظر برخی از سال ‪۲۰۰۷‬‬ ‫مانع حرکت روان س��ومین اقتصاد بزرگ جهان بوده است‪ .‬با‬ ‫این وجود ورود شینزو آبه به دفتر نخس ت‌وزیری در این کشور‬ ‫با دوزی از خشم گس��ترده مردم ژاپن همراه بوده و این حزب‬ ‫پیروزی خود را مرهون خشم مردم ژاپن از نحوه مدیریت حزب‬ ‫«دی پی جی» به رهبری نودا بوده است‪ .‬شینزو آبه در این‌‌باره‬ ‫م ی‌گوید‪« :‬پیروزی ما در ای��ن دوره به این معنی نبوده که ما‬ ‫توانسته‌ایم اعتماد مردم را نس��بت به حزب «ال دی پی» به‬ ‫نقطه اول بازگردانیم‪ ».‬به گفته کارشناس��ان رکود اقتصادی‬ ‫ژاپن در سه دهه گذشته باعث شده حزب «دی‌پ ی‌جی» افسار‬ ‫سیاست را در این کشور از دست بدهد‪ .‬به‌رغم این کارشناسان‬ ‫م ی‌گویند که حتی به‌دست آوردن دو سوم حزب «ال دی پی»‬ ‫در مجلس عوام با یاری حزب نو کومیتو ب رای شینزو آبه چک‬ ‫سفی د‌امضا نیست و نم ی‌تواند اختیار تام را به دست راست‌های‬ ‫این کشور بدهد‪ .‬او در این کشور با چالش‌هایی رو‌به‌رو خواهد‬ ‫شد که نیازمند حمایت همگانی است‪ ،‬از جمله اصالح قانون‬ ‫اساسی که نقش بیشتری به ارتش این کشور ب رای رویارویی‬ ‫در مناقشه با چین بدهد‪ .‬این کار مستلزم باال‌بردن هزینه‌های‬ ‫دفاعی توکیو است‪ .‬ژاپن با چین در حال حاضر بر سر جزایر‬ ‫غی ر‌مسکونی که به لحاظ استراتژیک اهمیت فراوانی دارد‪،‬‬ ‫وارد جدل‌های دیپلماتیک شده اس��ت‪« .‬رابرت دیوراسی»‪،‬‬ ‫مدیر مطالعات ش��رق دور م ی‌گوید که این انتخابات بر سر‬ ‫مسائل دیپلماسی خارجی ژاپن نبوده است‪ .‬او معتقد است که‬ ‫پیروزی در این انتخابات مستقیما به اقتصاد ژاپن ب ر‌م ی‌گردد‪.‬‬ ‫او م ی‌گوید‪« :‬آبه محافظه‌کار است و او به وضوح دارای غریزه‬ ‫جنگ‌طلبی اس��ت‪ .‬اما پول زیادی ب رای استفاده‌کردن زور در‬ ‫ارتش ندارد‪».‬‬ ‫جنگ‌طلبانه آبه همراه او نخواهد شد‪ ».‬او م ی‌افزاید‪« :‬ژاپن‬ ‫همچون کلیسایی وسیع است که همه‌گونه آدمی‌را م ی‌توان‬ ‫در آن یافت‪».‬‬ ‫‪59‬‬
‫جهانجديد‌‬ ‫انقالب بحرين‬ ‫از اصالح‌طلبي‬ ‫تا انقالبي‌گري‬ ‫مروري بر گروه‌هاي مبارز بحريني‬ ‫سید مرتضی علوی‪ /‬از انقالبیون بحرینی‪/‬ترجمه‪ :‬یادگاری‬ ‫‪1‬‬ ‫جهان جديد‬ ‫در ابتدا باید به این مساله بپردازیم که آیا مشکل بحرین‬ ‫مشکلی سیاسی است یا مساله بودن یا نبودن نظام است؟‬ ‫زی را پاسخ به این س��وال‪ ،‬چارچوب بحث را مشخص خواهد‬ ‫کرد‪ .‬ب راساس نظر گروه‌های سیاسی بحرین این یک مشکل‬ ‫سیاسی اس��ت‪ ،‬نه وجودی‪ .‬جز جنبش «خالص» که معتقد‬ ‫است که مشکل بحرین مشکلی اساس��ی است‪ ،‬به همین‬ ‫دلیل بحث سقوط نظام را مطرح م ی‌کند‪ ،‬اما دیگر جمعی ت‌ها‬ ‫و جنب ش‌ها و ائتالفات معتقدندکه مشکل بحرین در درجه اول‬ ‫یک مشکل سیاسی است‪.‬‬ ‫درخصوص گرایش‌های سیاسی و چگونگی رسیدگی‬ ‫هریک از این احزاب به امور پرونده‌های پیشین به موارد ذیل‬ ‫م ی‌پردازیم‪:‬‬ ‫در اين مطلب به مخالفان اصلی‪ ،‬تاثیرگذار و پیش��رو‬ ‫م ی‌پردازیم‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫جمعیت ملی اسالمی الوفاق‬ ‫این جمعیت بزرگترین جمعیت سیاسی بحرین است‬ ‫و بیش��ترین نفوذ را بین ملت دارد – هر چند در انقالب اخیر‬ ‫پایگاه س��ابق خود را به‌خص��وص در بین جوانان از دس��ت‬ ‫داده ‪ -‬و نظریه به گردش در آوردن و دس��ت به دست کردن‬ ‫قدرت را در پیش گرفته و ای��ن مطلب را در محافل مردمی‌و‬ ‫سخنران ی‌های عمومی مطرح م ی‌کند و نظریه قانون اساسی‬ ‫‪ 2002‬را که بر س��ر آن با دولت اختالف داش��ت را رد م ی‌کند‪.‬‬ ‫این جمعیت انتخابات پارلمانی در سال ‪ 2002‬را تحریم کرد‪،‬‬ ‫چرا‌که به قانون اساسیکه دولت آن را وضع کرده بود اعتراض‬ ‫داش��ت‪ .‬اما دیدگاه آن در انتخابات دوم در سال‪ 2006‬متاثر از‬ ‫نصیحت‌های گروهی از افراد خارج کشور تغییرکرد؛ از جمله‬ ‫حرف‌های آیت‌اهلل شیخ عیسی احمد قاسم که ب ر‌اساس «دفع‬ ‫افسد به فاسد» آنها را به ش��رکت در انتخابات تشویق کرد‪.‬‬ ‫جمعیت الوفاق شعار « پرهیز و اجتناب از ضرر» را که آیت‌اهلل‬ ‫شیخ عیسی در یکی از سخنران ی‌هایش ب رای تشویق مردم‬ ‫جهت مشارکت در انتخابات ای راد کرده بود؛ سر دادند‪ .‬همچنین‬ ‫دست‌نوشته‌ای را برخی افراد الوفاق از آیت‌اهلل سیستانی مبنی‬ ‫‪60‬‬ ‫بر مشارکت ش��یعیان در انتخابات که در این مورد نظر داده‪،‬‬ ‫آورده‌اند‪ .‬این همان رویکردی اس��ت ک��ه جمعیت الوفاق در‬ ‫انتخابات ‪ 2‌ 010‬گذشته نیز در پیش گرفت‪ .‬آنها مساله اعطای‬ ‫تابعیت را نپذیرفتند و خواستار توقف فوری آن بودند و جمعیت‬ ‫به فعالی ت‌های مختلفی در زمینه توقف پرونده تبع ه‌پذیری‬ ‫پرداخت‪.‬‬ ‫اما در خصوص پارلمان‪ ،‬جمعیت اعتراف کرد که پارلمان‬ ‫در بسیاری موارد عاجز اس��ت و نم ی‌تواند کاری کند و جلوی‬ ‫کاری را بگیرد‪ .‬درحالی که پارلمان را تنها ابزار سیاسی م ی‌داند‬ ‫که نم ی‌توان در آن تفریط کرد و امکان استفاده از آن به‌عنوان‬ ‫ابزاری در ارائه سایر ادوات سیاسی وجود دارد‪ .‬جمعیت الوفاق‬ ‫در ش��عارهای انتخابی خود خواس��تار تعدیل دوایر انتخابی‬ ‫است که به صورت قبیله‌ای توزیع شده و همچنین خواستار‬ ‫مسدود کردن مراکز عمومی بود که تمام خواسته‌های آنها‬ ‫با شکست مواجه شد و دولت به هی چ‌کدام از آنها پاسخ نداد‪.‬‬ ‫در خصوص در تنگنا قرار دادن ش��یعه در بررسی آیی ن‌های‬ ‫مذهب ی‌شان‪ ،‬جمعیت تالش م ی‌کند این پرونده‌ها را از طریق‬ ‫ارتباط با مراجع و دولت حل کند که آنها به نوبه خود با دولت‬ ‫هماهنگ م ی‌شوند‪ ،‬به‌گونه‌ای که اين امور را خارج از پارلمان‬ ‫که نمایندگان طرفدار دولت و گروهی از اهل تسنن بر آن نفوذ‬ ‫دارند‪ ،‬حل کنند‪ .‬اینگونه در حل برخی از مسائل مربوطه در‬ ‫این خصوص موفق شدند‪ .‬در خصوص سرقت اموال دولت‪،‬‬ ‫جمعیت الوفاق پرونده‌ای در پارلمان تش��کیل داد و به اسناد‬ ‫موثقی دست یافت که این اس��ناد را حدود ‪ 120‬میلیارد دینار‬ ‫بحرینی تخمی��ن زده‌اند‪ ،‬ام��ا این پرونده بدون رس��یدن به‬ ‫نتایجی عملی بسته شد‪.‬‬ ‫در‌خصوص پرونده‌های مس��کن و بیکاری‪ ،‬جمعیت‬ ‫الوفاق از خالل پارلمان به اموری پرداخت که طی آن تالش‬ ‫کرد ساختارهای مشخصی را ب رای اشتغال گروهی از بیکاران‬ ‫و همچنین فراهم کردن مسکن آنها بپردازد‪.‬‬ ‫اما اختالف‌الوفاق با س��ایر مخالفان شیعی در مسأله‬ ‫به کارگماردن شارع دین در مطالبه حقوق و فعالیت زیر نظر‬ ‫دستگاه‌های دولتی و قوانین دولت‪ ،‬حتی قوانینی که به آنها‬ ‫ظلم کرده‪ ،‬نمایان است که این گروه‌هایی که در ادامه به آنان‬ ‫اش��ار‌ه خواهیم کرد معتقدند فعالیت در بسیاری از این موارد‬ ‫نتیجه‌ای پوچ و‌ب ی‌فایده در پی داشته و اینکه حرکت تنها در‬
‫جهان جديد‬ ‫جنبش حق‬ ‫جنبش حق در واقع گروهی است که از الوفاق منشعب‬ ‫ش��ده اس��ت‪ .‬پس از اختالف در جمعیت الوف��اق مبنی بر‬ ‫مشارکت یا عدم‌مشارکت الوفاق در انتخابات ‪ 2006‬و رای آوردن‬ ‫طرفداران مشارکت برخی رهب ران اصلی از الوفاق جدا شدند‪.‬‬ ‫نکته‌ای دیگر که در این اختالف‌ها و فرقه‌گرای ی‌ها بود نتیجه‬ ‫اختالفی بود که پ��س از اینکه دول��ت‪ ،‬قانون جمعی ت‌های‬ ‫سیاسی را صادر کرد به وجود آمد و آن‪ ،‬این بود که این قانون‬ ‫جمعی ت‌های سیاسی را در مسیر حرکتشان محدود و عرصه را‬ ‫بر آنها تنگ م ی‌کرد‪ .‬دو رویکرد در محافل جمعی ت‌ها به‌وجود‬ ‫آمد؛ یکی سرپیچی از قانون و دیگری عمل ب ر‌اساس قانون‬ ‫اعالم ش��ده و تالش در جهت تغییر قانون از داخل پارلمان‬ ‫و از فضای��ی که دولت ب رای جمعی ت‌ها مش��خص کرده که‬ ‫گروه تیار الوفاء االسالمی‬ ‫این جریان تقریبا در سال ‪ 2008‬تشکیل شد و تاسیس‬ ‫آن تحت شرایط امنیتی دشواری صورت گرفت‪ ،‬در حالی که‬ ‫حکومت‪ ،‬استاد حسن المشیمع و شیخ محمد حبیب المقداد‬ ‫و بسیاری از جوانان جنبش حق را دس��تگیر کرد و آنها را به‬ ‫اتهام تشکیل گروهک‌های تروریس��تی و اقدام ضد‌امنیت‬ ‫عمومی بحرین محکوم کرد‪ .‬اتهام آنها این بود که به جوانان‬ ‫آموزش‌های نظامی م ی‌دهند و مشغول سازماندهی آنان ب رای‬ ‫ب راندازی حکومت هستند‪ .‬حکومت یک جنگ تبلیغاتی وسیع‬ ‫را علیه آنان آغاز کرد و آنان را در تلویزیون و روزنامه‌ها نشان‬ ‫دادند و همه اب��زار تبلیغاتی را از آنها گرفتن��د‪ .‬در این هنگام‬ ‫برخی آگاهان و فعاالن در منزل استاد عبدالوهاب حسین از‬ ‫رهب ران انقالب دهه نود و از متفکران سیاسی بحرین دست به‬ ‫اعتصاب غذا دست زدند و گروه‌هایی دیگر با آنان ب رای حمایت‬ ‫از بازداشت‌شدگان پیوستند و در پایان اعتصاب‪ ،‬همایش ملی‬ ‫بزرگی برگزار شد و نهایتا بیانیه پایانی صادر شد‪ .‬آنها در این‬ ‫بیانیه دالیل خود را ب رای تش��کیل ای��ن جریان و همچنین‬ ‫اهداف و نظ رات خود را بیان کردند و این بیانیه (بیانیه رهایی)‬ ‫نامیده شد‪ .‬جریان اسالمی وفا تشکیل شد و عالمه آیت‌اهلل‬ ‫عبدالجلیل مقداد و شیخ س��عید النوری‪ ،‬استاد عبدالوهاب‬ ‫حسین‪ ،‬ش��یخ عبدالهادی المخوضر‪ ،‬شیخ فاضل‌الستری و‬ ‫ش��یخ علی مکی و برخی آگاهان و فعاالن سیاسی به آنها‬ ‫پیوستند‪ .‬خواسته‌ها و شیوه درخواست آنها همانند جنبش‬ ‫حق بود‪ ،‬اما اختالفات میان جریان وفا و جنبش حق در این‬ ‫بود که جنبش حق تشکلی بود که شیعه و سنی و لیب رال‌ها‬ ‫در آن حضور داشتند و فعالیت آنان تنها منحصر به مطالبه‬ ‫حقوق م ی‌ش��د‪ ،‬اما همه نیروهای اصل��ی و رهب ران جنبش‬ ‫اسالمی وفا‪ ،‬شیعه بودند و فعالیت آنها تنها منحصر به مطالبه‬ ‫حقوق نم ی‌شد‪ ،‬بلکه چیزی بیش از آن بود‪ ،‬زی را آنها کمیته‬ ‫فرهنگی و کمیته تبلیغاتی و کمیته‌های دیگری داشتند و از‬ ‫جمله اهداف این جریان‪ ،‬انتش��ار بیداری اسالمی و فرهنگ‬ ‫اسالم ناب محمدی بود که در صدد گس��ترش و نشر افکار‬ ‫امام خمینی(ره)‪ ،‬شهی د‌صدر و شهید مطهری بودند و بر این‬ ‫جریان فکری استوار بود‪ .‬هجوم امنیتی اخیر علیه شیعیان‪،‬‬ ‫متوجه نیروهای اصلی و فرماندهان جریان وفا و جنبش حق‬ ‫بود و میان افراد و نیروهای جنبش حق و جریان وفا تش��ابه‬ ‫بسیاری وجود دارد‪.‬‬ ‫اینها مهمترین جمعی ت‌ه��ای تاثی ر‌گذار داخل بحرین‬ ‫هستند‪ .‬اگرچه برخی جمعی ت‌های دیگر مثل جمعیت عمل‬ ‫هستند که بین مردم نفوذ چندانی ندارند‪ .‬جمعیت خالص که‬ ‫در ابتدا به آن اشاره شد‪ ،‬به ریاست عبدال رئوف شائب است که‬ ‫وی هم‌اکنون مقیم لندن است و تحت تعقیب و از همان ابتدا‬ ‫معتقد به اسقاط نظام و جمعیت تاثی ر‌گذار دیگر جنبش احرار‬ ‫است که در لندن مستقر بود و ریاس��ت آن بر عهده سعید‬ ‫الشهابی است‪.‬‬ ‫چون این دو جمعیت در بحرین مس��تقر نیس��تند و‬ ‫فعالی ت‌های دیگری همچون ارتباط با س��ازمان‌های حقوق‬ ‫بشری و فعالی ت‌هایی دیگری را دنبال م ی‌کنند‪ ،‬از پرداختن‬ ‫به آنان صرف‌نظر کردیم که خود مقاله‌ای جدا را م ی‌طلبد‪.‬‬ ‫نکته الزم به ذکر دیگر این اس��ت که بع��د از انقالب‬ ‫‪14‬فوریه‪ ،‬چهار گروه تیار الوفاء‪ ،‬حرکت حق‪ ،‬حرکت االحرار و‬ ‫خالص ائتالفی را تش��کیل دادند به نام ائتالف ‪ 14‬فوریه که‬ ‫معتقد به سقوط نظام هستند‪ ،‬ب ر‌خالف جریان وفاق که هنوز‬ ‫معتقد به اصالح م ی‌باشند‪g .‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫ضمن محدوده‌ای بود که دولت‌ترسیم کرده بود یا به عبارتی‬ ‫بازی کردن در پازل رژیم است که از فرصت‌های فشار بر دولت‬ ‫و متحد کردن مردم م ی‌کاهد و در نتیجه در محقق ساختن‬ ‫خواسته‌ها نتیجه عکس م ی‌دهد‪.‬‬ ‫عرصه بسیار کوچکی است‪ .‬هنگامی‌که قرار بر این شد که‬ ‫جمعی ت‌های سیاسی زیر نظر قانون عمل کنند‪ ،‬بسیاری از‬ ‫رهب ران جمعی ت‌های سیاس��ی که معتقد به عمل به قانون‬ ‫بودند استعفا دادند‪ ،‬و جمعی ت‌های دیگری را تاسیس کردند که‬ ‫از جمعیت ملی اسالمی الوفاق این افراد – که شاخ ص‌ترین‬ ‫چهره های الوفاق و از موسسان بودند ‪ -‬استعفا دادند‪:‬‬ ‫‪ .1‬استاد عب دالوهاب حسین‬ ‫‪ .2‬استاد شیخ حسن المشیمع‬ ‫‪ .3‬دکتر عب د‌الجلیل سینگس‬ ‫‪ -4‬دکتر سعید الشهابی‬ ‫و بسیاری از ش��خصی ت‌های دیگر که این امر در تمام‬ ‫جمعی ت‌های دیگر اعم از ش��یعی‪ ،‬لیب رالی یا اهل تس��نن‬ ‫منعکس شد و تاثیر گذاشت‪.‬‬ ‫در این هنگام سازمانی متشکل از اکثر استعفا‌دهندگان‬ ‫از جمعی ت‌های سیاس��ی در اعتراض به قانون تشکیل شد‬ ‫و در پی آن جنبش حق با ش��عار جنبشی ب رای آزادیخواهان‬ ‫و دموکراس��ی تاسیس شد‪ .‬این جنبش ش��عار شرعی بودن‬ ‫جنبش حق و غیر شرعی بودن قانون را سر داد که حکومت را‬ ‫به‌شدت خشمگین کرد‪ .‬این شعار اعالم سرپیچی از هر قانون‬ ‫س��تمگرانه‌ای بود که ملت آن را نم ی‌پذیرفتند و در تاسیس‬ ‫این جنبش اعالم داش��تند هرگز زیر بار قوانین ظالمانه رژیم‬ ‫نخواهند رفت و جنبش حق به مبارزه با رژیم پرداخت تا جایی‬ ‫که بسیاری از رهب ران آنها را به زندان انداختند و گروهی در این‬ ‫راه کشته شدند‪.‬‬ ‫اینگونه بود که استاد حسن مشیمع به‌عنوان دبیرکل‬ ‫جنبش حق انتخاب و ش��یخ عیس��ی جودر از علمای دینی‬ ‫اهل‌تس��نن به‌عنوان نماین��ده او تعیین ش��د‪ .‬این مجلس‬ ‫متشکل از دکتر عب دالجلیل سینگس و وکیل آن جلیله‌السید‬ ‫و لیلی دشتی و علی ربیعه نماینده سابق پارلمان ‪ 1973‬که از‬ ‫لیب رال‌ها بود و گروهی دیگر از افراد م ی‌باشند‪ .‬در واقع جنبش‬ ‫حق را بای��د گروهی فرا‌جناح��ی و فرا‌طائفه‌ای دانس��ت که‬ ‫متشکل از شیعه و سنی‪ ،‬چپ‌ها و‪ ...‬است‪.‬‬ ‫دولت به خاطر اینکه این جنبش ش��عار (شرع ی‌بودن‬ ‫حق و غی ر‌شرعی بودن قانون) را سر داده بود‪ ،‬اقدام به حمالت‬ ‫شدید مطبوعاتی کرد و بعد از مدتی به سرکوب و ضربه وارد‬ ‫کردن به کادرهای آنها در روس��تاها پرداخ��ت‪ ،‬به‌طوری که‬ ‫هرکس نس��بت به جنبش تمایل نش��ان م ی‌داد دستگیر و‬ ‫آنها را به اشد مجازات محکوم م ی‌کردند که این شکنجه‌ها‬ ‫هم جس��می‌بود و هم روحی‪ .‬ضرباتی که به آنها وارد شده‬ ‫تاکنون نیز متوقف نش��ده اس��ت‪ .‬در‌خصوص پرونده‌های‬ ‫پیشین رویکرد جنبش از خالل شعاری که سر داده‌اند آشکار‬ ‫م ی‌ش��ود‪ ،‬به‌طوری که آنها قانون ‪ 2002‬را رد و اقدام به یک‬ ‫س��ری فعالی ت‌های اعتراض‌آمیز کردند که با عکس العمل‬ ‫شدید دولت مواجه شد‪ .‬همچنین دادخواست بسیار بزرگی‬ ‫نوشتند که حدود ‪ 82000‬ش��هروند در آن خواهان استعفای‬ ‫نخس ت‌وزیر بودند و این دادخواست را به سازمان ملل متحد‬ ‫در نیویورک ارائه دادند‪ .‬این دادخواس��ت یک��ی از بزرگترین‬ ‫دادخواس��ت‌ها در تاریخ کش��ور بحرین به ش��مار م ی‌رود‪.‬‬ ‫در‌خصوص رویکردش نس��بت به پارلمان باید گفت که با‬ ‫پارلمان قطع رابطه کرد و از زمان تاسیس آن تاکنون خواست‬ ‫که از او جدا شوند‪ .‬اهدافی که پی ش‌تر به آن اشاره شد را دنبال‬ ‫م ی‌کرد و همچنین خواستار واگذاری مسالمت‌آمیز حکومت‬ ‫و نگارش قانون جدید که نمایندگانی از ملت و بدون دخالت‬ ‫حکومت به نگارش آن بپردازند‪ ،‬بودند‪.‬‬ ‫اما دیدگاه آنها در مورد اعطای تابعیت؛ این جنبش هر‬ ‫گزینه مسالمت آمیزی ب رای توقف تابعیت و طرد تبع ه‌ها را‬ ‫فرا م ی‌خواند‪ .‬همچنین آنها م ی‌خواس��تند هرآنچه را که به‬ ‫تبع ه‌ها داده شده بود پس بگی رند و به جای آنها به هموطنان‬ ‫خودشان بدهند‪.‬‬ ‫در اینجا نقط��ه اختالف این جنبش ب��ا جمعیت ملی‬ ‫اسالمی الوفاق آش��کار م ی‌گردد چرا‌که الوفاق تنها خواهان‬ ‫توقف تبع ه‌پذیری بودند‪ .‬این جنب��ش از طریق به کارگیری‬ ‫برگه شارع و فش��ار به او از طریق نافرمانی مدنی و ارتباط با‬ ‫س��ازمان‌های بی ن‌المللی به منظور فشار وارد‌کردن به دولت‬ ‫خواهان پاسخگویی به خواسته‌های مردمی‌بود‪ .‬جنبش حق‬ ‫یکی از جنب ش‌هایی بود که بیش از سایر جنب ش‌ها در بحرین‬ ‫با سازمان‌های بی ن‌المللی در این خصوص ارتباط داشت‪.‬‬ ‫‪61‬‬
‫الوفاق اصالح‌طلب است ما خط امامي‬ ‫گفت‌وگو با دکتر عبدالرئوف شائب؛ سخنگوی ائتالف ‪ 14‬فوریه بحرین‬ ‫‪2‬‬ ‫دکترعبدالرئوف شائب از مبارزان و رهبران نامدار بحرینی است که تجربه چندین بار زندان رفتن در رژیم آل‌خلیفه‬ ‫در کارنامه مبارزاتی وی دیده م ی‌شود‪ 48 .‬ساله و دارای شش فرزند است‪ .‬سابقه زندان وی به دوران نوجوانی آن هم در‬ ‫سن ‪ 14‬سالگی ب ر‌م ی‌گردد‪ .‬وی ه م‌اکنون مقیم لندن و تحت تعقیب رژیم آل‌خلیفه است که تا کنون توسط دادگاه به‬ ‫صورت غیابی برای وی حکم ‪ 100‬سال زندان صادر شده است‪ .‬وی ه م‌اکنون دبیرکل حرکت خالص است و سخنگوی‬ ‫ائتالف ‪ 14‬فوریه که متشکل از چهار جمعیت و جنبش بحرینی به نام‌های تیار الوفاء‪ ،‬حرکت االحرار‪ ،‬حرکت‌الخالص‬ ‫و جنبش حق است‪ .‬این ائتالف – که همه رهبران وی در زندان یا فراری و تحت تعقیب هستند‪ -‬خط سقوط آل‌خلیفه‬ ‫را دنبال م ی‌کنند و مقابل جریان الوفاق هس�تند که معتقد به سقوط نظام نیس�تند و خط اصالحات را دنبال م ی‌کنند‪.‬‬ ‫گفت‌وگوی اختصاصی مثلث با او در پی م ی‌آید‪.‬‬ ‫ایمان نوروزی‬ ‫اگر موافق باش�ید از اینجا وارد بحث ش�ویم که‬ ‫جریان‌ه�ای مع�ارض و مخالفی ک�ه در بحرین‬ ‫وجود دارند‪ ،‬دارای چه اصول فکری و نگاه مبارزاتی‬ ‫هستند؟‬ ‫جهان جديد‬ ‫‪ l‬در بحرین دو جریان یا دو گروه اصلی در خط مبارزه‬ ‫هس��تند؛ یک گروه که م ی‌گویند م��ا م ی‌خواهیم آل‌خلیفه‬ ‫و پادشاه باش��ند‪ ،‬با مقداری اصالحات سیاسی و بقیه‪ ،‬کار را‬ ‫از طریق پارلمان پیگیری م ی‌کنیم که س��ر خط این جریان‬ ‫جمعیت الوفاق است‪ .‬در واقع جمعیت الوفاق به‌خصوص بعد‬ ‫از جدایی رهب ران اصل ی‌اش مثل اس��تاد عبدالوهاب حسین‪،‬‬ ‫شیخ حسن مشیمع و‪ ...‬و غالب ش��دن جریان محافظه‌کار‬ ‫معتقد ب��ه روی کار آمدن دول��ت اس�لامی و جریان اصیل‬ ‫اسالمی نیس��تند و فقط دنبال ایجاد یک دولت دموکراسی‬ ‫و آل‌خلیفه و پادشاه هستند‪ ،‬منتها با مدل سلطنت مشروطه‬ ‫که مثال نخس ت‌وزیر و دوایر حکومتی انتخابی باشد و مقداری‬ ‫آزادی به مردم داده ش��ود‪ .‬گروه دوم اما کس��انی هستند که‬ ‫معتقد به سرنگونی نظام هستند‪ .‬البته این طرز فکر در این‬ ‫روز‌ها باب شده به صورتی که از‪ 2001‬تا ‪ 2011‬و قبل از ‪ 14‬فوریه‬ ‫کمتر کسی بود که بگويد ما آل‌خلیفه را نم ی‌خواهیم‪ .‬امروز در‬ ‫بحرین هیچ تظاه راتی شروع نم ی‌شود‪ ،‬مگر اینکه اول بگویند‬ ‫«یسقط حمد و الشعب یرید اسقاط النظام»‪ .‬البته این بی داری‬ ‫طول کشید تا مردم و خیلی از گروه‌ها به این مرحله از بی داری‬ ‫رسیدند‪ .‬حتی در انتفاضه دهه نود ش��عار مردم سقوط نظام‬ ‫نبود؛ عده معدودی هدفشان س��رنگونی آل‌خلیفه بود‪ .‬ولی‬ ‫مردم بعد از انتفاضه دهه نود و از سال ‪ 2000‬دیدند که این خود‬ ‫رژیم است که دنبال سرنگونی مردم است؛ یعنی بر عکس بود‬ ‫«الحکومه یرید اسقاط الشعب!» جمعیت بحرینی که قبل‬ ‫از سال ‪ 2001‬زیر ‪ 700‬هزار نفر بود یک دفعه اعالم شد در سال‬ ‫‪ 2008‬رسیده به بیش از یک میلیون نف ر‪ .‬چطور ممکن است؟!‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫یعنی الوفاق ی‌ها م ی‌خواهند به م�روز زمان به آن‬ ‫هدف نهایی برسند؟‬ ‫‪ l‬خیر‪ ،‬حتی همین را هم نم ی‌گویند که آل‌خلیفه‬ ‫را ساقط کنیم بلکه فقط دنبال عوض شدن نخس ت‌وزیر یا‬ ‫برگزاری انتخابات و اصالحات س��طحی و محدود هستند‪.‬‬ ‫نکته‌ای که باید توجه شود این اس��ت که اگر گفتیم و کوتاه‬ ‫آمدیم که اینها بمانند دیگر تا ابد خواهند ماند‪ .‬اگر بر اسقاط‬ ‫نظام پافشاری کردیم حتی اگر به این هدف نرسیم به سلطنت‬ ‫مشروطه که الوفاق ی‌ها دنبالش هستند خواهیم رسید‪ ،‬ولی‬ ‫اگر االن گفتیم سلطنت مشروطه به این هم نخواهیم رسید‪.‬‬ ‫تجربیات انقالب‌ها و جنب ش‌های گذش��ته همین را نشان‬ ‫م ی‌دهد‪.‬البته از س��ال ‪ 1349(1971‬شمسی) تا االن که ملت‬ ‫بحرین از ای ران جدا ش��د‪ ،‬همان زمان از س��ازمان ملل آمدند‬ ‫و از مردم و گروه‌ه��ای محدود نظ ر‌خواهی کردند که ش��ما‬ ‫استقالل از ای ران را م ی‌خواهید یا همچنان تحت قیمومیت‬ ‫‪62‬‬ ‫ای ران باشید‪ .‬ملت بحرین نگفتند ما آل‌خلیفه را م ی‌خواهیم و‬ ‫ای ران را نم ی‌خواهیم بلکه گفتند ما م ی‌خواهیم آزاد باشیم و‬ ‫یک ملت ع ربی باشیم‪ .‬هر چند با خیانت پهلوی‌ها و دسیسه‬ ‫انگلیس��ی‌ها بحرین را از ای ران جدا کردند‪ .‬اینگونه ش��د که‬ ‫آل‌خلیفه با پشتیبانی انگلیس ی‌ها بر سر کار باقی ماند‪ .‬امروز‬ ‫در بحرین کسی دوست ندارد پادشاه باالی سر ملت باشد‪.‬ولی‬ ‫این مساله در جمعیت وفاق هست‪ .‬این را با سایر گروه‌های‬ ‫دیگر مثل تیار‌الوفاء االس�لامی یا جنب ش‌االحرار یا جنبش‬ ‫حق یا حرکت خالص مقایسه کنید ببینید اینها به خط‌امام‬ ‫نزدیک‌ترند یا وفاق کنونی! چرا از سایر گروه‌های اسالمی و‬ ‫رهب ران اصلی انقالب که همگی در زندان و اکثرا محکوم به‬ ‫حبس ابد هستند حمایت نم ی‌شود و این در حالی است که‬ ‫از الوفاق یک نفر هم در زندان نیس��ت! که این هم خودش‬ ‫مشکلی است که ما با آن مواجهیم‪.‬‬ ‫دقیقا تغییر جمعیتی که گفتید در چه مدت اتفاق‬ ‫افتاد و اگر ممکن اس�ت اش�اره‌ای هم به گزارش‬ ‫معروف البندر کنید؟‬ ‫‪ l‬دوره زمانی که از آن صحبت م ی‌کنیم از ‪ 2001‬تا‬ ‫‪ 2011‬است‪ .‬البته این کار را در عرض ‪ 4 - 5‬سال انجام دادند‬ ‫که حاال ما نتیجه‌اش را داریم می بینیم‪ .‬آن گزارش معروفی‬ ‫هم که شما اشاره کردید در همین سال‌ها توسط دکتر صالح‬ ‫البندر(که اصالتا سودانی و االن مقیم لندن است) که مشاور‬ ‫نخس ت‌وزیر بحرین بود منتشر شد و از پروژه سری حکومت‬ ‫مبنی بر س��رنگونی مذهبی و نژادی و اعطای شناس��نامه‬ ‫بحرینی به اهل سنت متعصب وهابی ضد‌شیعه از کشور‌های‬ ‫سوریه‪ ،‬یمن‪ ،‬اردن‪ ،‬پاکس��تان بنگالدش و‪ ...‬که عمدتا فقیر‬ ‫هستند‪ ،‬پرده‌برداری کرد‪ .‬ب ر‌اساس این طرح این گروه‌ها با اجازه‬ ‫اقامت با تضمین کار‪ ،‬مسکن و مزایای دیگر با خانواده‌هایشان‬ ‫به بحرین آمدند و در پلیس‪ ،‬ارتش‪ ،‬در وزارت اطالعات و دیگر‬ ‫ارگان‌ها جایش��ان دادند و این در حالی که خود بحرین ی‌ها با‬ ‫مشکل معیش��ت و بیکاری مواجهند‪ .‬حتی این مساله بین‬ ‫اهل سنت نیز به یک معضل تبدیل شده و اقلیت اهل سنت‬ ‫بحرین نیز با اینها مشکل دارند و این خودش تبدیل به یک‬ ‫مشکل امنیتی شده است و االن از ‪ 85‬درصد شیعه تبدیل شده‬ ‫به ‪ 65‬تا ‪ 70‬درصد در طول این سال‌ها و حتی بعد از ‪ 14‬فوریه‬ ‫در همین بیست ماه و اندی که گذشته اخباری که منتشر شد‬ ‫حدود ‪ 15‬هزار بعثی ع راقی طرفدار یا مسئوالن حزب سابق‬ ‫ع راق و صدام از اردن به بحرین آمده‌اند‪ .‬بعد از انتشار گزارش‬ ‫البندر خود پادش��اه بحرین با وقاحت آمد و اعالم کرد که من‬ ‫در بحرین اصال اطمینان ندارم و به مردم اطمینانی نیست‪.‬‬ ‫یعنی غیر از ‪ 70‬درصد به بقیه هم اطمینان ندارد؟‬ ‫‪ l‬اهل س��نت اصیل بحرینی به دلیل ع��دم ورود به‬ ‫سیاست مشکلی ندارند‪ .‬هر چند االن بعد از تابعیت دادن به‬ ‫غی ر‌بحرین ی‌های وهابی آنها هم مشکل پیدا کرده اند؛ ولی‬ ‫اصل حرف پادش��اه‪ ،‬شیعیان بحرین هس��تند‪ .‬اول به دلیل‬ ‫اکثریت و دوم به خاطر فکر و روحیه انقالب��ی و متاثر بودن‬ ‫از انقالب اسالمی ای ران مدام به مردم فش��ار م ی‌آورند و کار‬ ‫به آنان نم ی‌دهند یا با محدودیت مواجهند یا مردم را به مرور‬ ‫از منامه یا مناطق استراتژیک از خانه‌هایشان بیرون کرده‌اند‬ ‫و به جایی دیگر منتقل کرده‌اند یا با زندان و شکنجه روبه‌رو‬ ‫هستند‪ .‬البته همانطورکه گفتم دو گروه و دو جریان اصلی در‬ ‫بحرین هس��تند؛ یک گروه مردمی‌هستند که م ی‌گویند ما‬ ‫م ی‌خواهیم انقالب شده و نظام س��اقط شود‪ .‬متاسفانه االن‬ ‫در اکثر کشور‌های عموما ش��یعه که اخبار بحرین منعکس‬ ‫م ی‌شود اگر بروید بپرسید رهب ران و پرچمدار انقالب بحرین‬ ‫چه کسانی هس��تند؟ م ی‌گویند الوفاق! غیر از الوفاق گویی‬ ‫کسی نیست‪ .‬اگر بپرسيد اینهایی که مردم را در کف خیابان‬ ‫رهبری کرده و مدیریت کردند چه کسانی هستند؛ تیار الوفاء‪،‬‬ ‫جنبش حق یا‪...‬؟ آيا آنها را م ی‌شناس��ید؟ م ی‌بینید خیر! چرا‬ ‫چون در تلویزیون و اخب��ار و تبلیغات فقط الوفاق را نش��ان‬ ‫داده‌اند‪ .‬در حالی که الوفاق موضعش این است که م ی‌گوید‬ ‫ما دولت اسالمی نم ی‌خواهیم و الوفاق نمایندگانش ‪ 13‬روز‬ ‫بعد از شروع انقالب از پارلمان استعفا دادند؛ یعنی در ‪ 27‬فوریه!‬ ‫انقالب را کسانی دیگر ش��روع کرده و مدیریت کردند؛ استاد‬ ‫عب دالوهاب (آغازگر انقالب)‪ ،‬آیت‌اهلل عب دالجلیل مقداد‪ ،‬شیخ‬ ‫حسن مشیمع و‪ ...‬که همگی از رهب ران هس��تند و زندان و‬ ‫محکوم به حبس ابد‪.‬‬ ‫ب�ه صراح�ت م ی‌گوین�د ک�ه دول�ت اسلامی‬ ‫نم ی‌خواهیم؟‬ ‫‪ l‬بله‪ .‬اما ما علنا م ی‌گوییم که با رژیم آل‌خلیفه آبمان‬ ‫در یک جوی نم ی‌رود‪ .‬حاال هر چقدر م ی‌خ واهند ب رایمان حکم‬ ‫زندان ببرند‪ .‬من که بیش از ‪ 10‬س��ال زندان بودم و شکنجه‬ ‫دیدم و االن تقریبا بیشتر از‪100‬سال حکم ب رای من بریده‌اند!‬ ‫هر سه‪ ،‬چهارماه م ی‌گویند ‪ 25‬س��ال اضافه شد‪ .‬فقط مانده‬ ‫است دادگاه حکم اعدامم را صادر کند‪.‬‬ ‫اگر مثل آقای ش��هید باهنر باشند‪ ،‬ش��ما م ی‌دانید در‬ ‫صحنه مبارزه بوده و اگر وزیر یا نخس��ت‌وزیر ش��ود اشکال‬ ‫ندارد‪ .‬ما م ی‌دانیم که این مثل ماست‪ .‬این آدم فردا نعلینش‬ ‫را در م ی‌آورد و‌ب ی‌عمام��ه م ی‌آید داخل صحنه‪ .‬در همه چیز‬ ‫سهیم هست در زندان در ش��کنجه و‪ ...‬اما آنچه در بحرین‬ ‫است اینجور نیست‪ .‬االن ‪ 6‬سال اس��ت که وفاق ی‌ها رفتند‬ ‫در پارلمان که مبارزاتشان را از مسیری دیگر شروع کنند‪ .‬به‬ ‫قول خودشان تاکتیک عوض کردند‪ .‬چه سودی ب رای مردم‬ ‫داشت؟ آیا تغییری در وضع مردم و کشور ایجاد شد؟ وضع بهتر‬ ‫که نشد بدتر هم ش��د‪ .‬خود الوفاق ی‌ها م ی‌گویند‪ .‬این دیگر‬ ‫حرف من نیست‪ .‬خودشان اعتراف کرده‌اند که اصال در این‬ ‫مدت در پارلمان قانونی را نتوانس��تند عوض کنند! یا پادشاه‬ ‫و نخس��ت‌وزیر را محدود کنند‪ .‬دزدی‌ها و ظلم‌ها کمتر نشد‬ ‫که بیشتر هم شد‪ .‬اما هنوز هم درس نگرفته‌اند و م ی‌گویند‬ ‫بیایید با همین نظام جنایتکار کنار بیاییم و امتیازاتی بگیریم‬ ‫و کم‌کم به اهدافمان برسیم‪ .‬تجربه انقالب دهه نود و حتی‬ ‫گذشته و حتی اصالحات قالبی پادشاه در سال ‪ 2001‬وعده داده‬ ‫ی مطرح شده در سال‪1973‬را‬ ‫بود که من درخواست‌های مردم ‌‬ ‫م ی‌پذیرم‪ .‬در حالی که در‪14‬فوریه ‪2002‬تمامی‌آن حرف‌ها را‬ ‫زیر پا گذاشت‪ .‬ما به یقین رس��یدیم آل‌خلیفه عوض شدنی‬ ‫نیست و اگر ما را تکه‌تکه هم کنند کوتاه نم ی‌آییم‪ .‬هر چند‬ ‫بین الوفاق ی‌ها هم اختالف‌نظر هس��ت که برخ ی‌ به حرف‬ ‫ما رسیده‌اند و امیدواریم بیدار ش��وند‪ .‬از روز ‪ 14‬فوریه تا االن‬ ‫همین جنایت‌هایی که رژیم انجام داده کافی است‪ .‬جنایاتی‬ ‫که سپاه یزید در مدینه انجام دادند‪ ،‬ارتش بحرین و سعودی‌ها‬ ‫همان کارها را انجام دادند‪ .‬ریختن��د در خانه‌های مردم و هر‬ ‫چه خواس��تند کردند با نوامیس! در خبرها هم منتش��ر شد‬ ‫که خود فرزندان و وابس��تگان آل‌خلیفه به زندان‌ها م ی‌روند‬ ‫و روحانیون که عالم دین هس��تند را شکنجه م ی‌کنند‪ .‬حاال‬ ‫بگوییم‌ب ی‌خیال!‬ ‫خب ش�اید االن توان ملت س�اقط ک�ردن نظام‬ ‫نباشد؟‬
‫‪ l‬سوال خوبی است‪ .‬اگر بدون دخالت رژیم بحرین‬ ‫باشد ‪ 70‬درصد با جریان اسقاط نظام یا همان ائتالف ‪ 14‬فوریه‬ ‫است‪ .‬ب رای اینکه مطلب روشن شود بگذارید ب رای شما مثالی‬ ‫بزنم‪ .‬اگر گروه وف��اق ب رای راهپیمایی از م��ردم دعوت کند‪،‬‬ ‫جمعیتی نزدیک به ‪200‬تا‪300‬هزار نفر حضور پیدا م ی‌کنند‪،‬‬ ‫اما زمانی که ائتالف ‪14‬فوریه از مردم دعوت م ی‌کند ش��اید‬ ‫جمعیتی حدود ‪10‬هزار نفر استقبال کنند‪ .‬تفاوت در چیست؟‬ ‫پاس��خ این اس��ت‪ :‬ائتالف ‪14‬فوریه بدون اجازه حکومت در‬ ‫خیابان‌ها حضور پی دا م ی‌کند و تقریبا همه آنها این احتمال را‬ ‫م ی‌دهند که مورد اصابت گلوله‌های نظامیان آل‌خلیفه قرار‬ ‫گی رند‪ ،‬در حالی که وقتی گروه وفاق راهپیمایی خود را شروع‬ ‫م ی‌کند تا انته��ای ب رنامه حتی یک گلوله اش��ک‌آور هم به‬ ‫سمت مردم شلیک نم ی‌شود‪ .‬به یاد دارم حدود دو سال قبل‬ ‫از ‪14‬فوریه از لندن به کربال رفته بودم‪ .‬زمانی که مردم من را‬ ‫م ی‌دیدند از‌ترس من فرار م ی‌کردند تا نکند زمانی که از کنار‬ ‫من عبور م ی‌کنند عکسشان گرفته شود و به جرم همراهی‬ ‫با من به حب س‌های ‪ 25‬س��اله آل‌خلیفه محکوم ش��وند‪ .‬در‬ ‫حالی که بعد از ‪ 14‬فوریه مردم خودشان م ی‌آمدند اب راز تمایل‬ ‫م ی‌کردند که من با آنها عکس بگیرم‪ ،‬یعنی تا این اندازه جرأت‬ ‫مردم متفاوت شده است!‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬بیشتر جوانان بحرین این اعتقاد را دارند‪ .‬مثال‬ ‫م ی‌بینید جوانان بحرینی با ککت��ول ملوتوف جلوی تانک‬ ‫م ی‌ایستند‪ .‬تصور کنید وقتی به آنها آر‌پ ی‌جی داده شود چه‬ ‫کارهایی م ی‌توانند انجام دهند؟‬ ‫آیا فکر م ی‌کنید نبود اتحاد میان گروه‌های انقالبی‬ ‫و ب ه‌وجود آمدن بحث‌های داخلی میان آنها‪ ،‬بتواند‬ ‫در مقابله با حکومت خللی ایجاد کند؟‬ ‫‪ l‬من هم این مس��اله را قبول دارم‪ .‬یکی از دالیلش‬ ‫این اس��ت که ما هنوز یکدست و متحد نش��ده‌ایم‪ .‬کارها را‬ ‫تقسیم‌بندی نکرده‌ایم‪ .‬با هم م ی‌نشینیم اما دل‌های ما خیلی‬ ‫صاف نیست‪ .‬مساله دیگری که وجود دارد این است که ملت‬ ‫بحرین امکانات ندارند‪ .‬اگر داشتند وضع این‌گونه نبود و آنها‬ ‫قدرتمند بودند‪ .‬ه ر‌کس در روی زمین قدرت پیدا کند توانایی‬ ‫حکومت خواهد داشت‪.‬‬ ‫آیا نم ی‌شد ائتالف ‪ 14‬فوریه با اتخاذ سیاست‌های‬ ‫جدید از توانمندی‌های گروه وفاق استفاده کنند‪ ،‬در‬ ‫بعضی مواقع با آنها همراهی نمایند و بعد به مرور‬ ‫زمان آنها را متقاعد کنند؟‬ ‫‪ l‬ام��کان دارد‪ ،‬اما چیزی که مهم اس��ت ط راحی و‬ ‫سازماندهی چنین طرح و نقشه‌ای است‪ .‬تحرکات در بحرین‬ ‫به‌شدت به صورت امنیتی انجام م ی‌شود‪ .‬نم ی‌توانیم ب ‌هراحت ی‌‬ ‫تردد کنیم‪ .‬زندگی افراد مورد تجسس قرار م ی‌گیرد‪ .‬به راحتی‬ ‫نم ی‌توان به مردم اطمینان کرد‪ .‬افرادی که اصال فکرش را هم‬ ‫نم ی‌کنید ممکن است اطالعاتی از شما در اختیار نیروهای‬ ‫آل‌خلیفه قرار دهند‪ .‬مثال حدود ‪ 17‬سال پیش شوهر خواهرم‪،‬‬ ‫من را به‌عنوان فردی که ضد نظام مبارزات مسلحانه انجام‬ ‫م ی‌دهد ب��ه اطالعات بحری��ن معرفی کرد‪ .‬او ف��ردی بود با‬ ‫محاسن سفید در حالی که روی پیش��انیش جای مهر بود‪.‬‬ ‫اصال نم ی‌توانی شک کنی! حتی خود من هم حدود ‪5‬سال‬ ‫همین تهمت‌ها را تحمل کردم‪ ،‬حتی آنها این تهمت‌ها را در‬ ‫نشریات بحرین هم چاپ کردند‪ .‬س��عی داشتند شخصیت‬ ‫من را خرد کنند‪ ،‬اما من کوتاه نیام��دم‪ .‬ه ر‌چه تالش کردند‬ ‫از حربه‌های مختلف اس��تفاده کنند تا من را شکست دهند‪،‬‬ ‫موفق نشدند‪ .‬به نظرم این چنین باید مقاومت کرد‪.‬‬ ‫آی�ا آیت‌اهلل عیس�ی قاس�م عه�ده‌دار‬ ‫رهبری تمام گروه‌های انقالبی هس�تند‬ ‫یا اینکه ایشان از گروه خاصی حمایت م ی‌کنند؟‬ ‫‪ l‬حمایت ایشان بیش��تر از گروه وفاق است‪ ،‬اما ما‬ ‫‪ l‬مشکالت و موانعی که در بحرین وجود دارد همان‬ ‫مشکالتی است که در مصر‪ ،‬لیبی‪ ،‬تونس و دیگر کشورهای‬ ‫انقالبی هم وجود داش��ت‪ .‬ملتی که به‌منظ��ور انقالب به پا‬ ‫م ی‌خیزد‪ ،‬اگر در میانش��ان وحدت وجود داشته باشد با دست‬ ‫خالی هم م ی‌توانند به اهدافشان برس��ند‪ .‬مساله اول اینکه‬ ‫در بحرین عده‌ای هس��تند که باور دارند حکومت آل‌خلیفه‬ ‫اصالح‌پذیر اس��ت و نیازی به اسقاط آن نیس��ت‪ .‬من به آنها‬ ‫م ی‌گویم که اگر همین حاال به آل‌خلیفه اعالم کنیم که ما از‬ ‫تمام مبارزات خود دست م ی‌کشیم و با نظام همراه خواهیم‬ ‫شد‪ ،‬حکومت نم ی‌پذیرد و ما را قبول نم ی‌کند‪ .‬شیعیانی که‬ ‫امروز با اطالعات بحرین همکاری م ی‌کنند مورد شدیدترین‬ ‫توهی ن‌ها و تحقیرها قرار م ی‌گی رن��د و همانند برده‌ها با آنان‬ ‫برخورد م ی‌شود‪ .‬زمانی که در سازمان اطالعات بحرین زندانی‬ ‫بودم این افراد به بدترین شکل ما را شکنجه م ی‌کردند تا شاید‬ ‫مورد توجه حکومت قرار گیرند‪ ،‬اما هنوز هم نظام آل‌خلیفه‬ ‫آنها را نپذیرفته اس��ت‪ .‬درجه نظامی افس��ران شیعه بحرین‬ ‫هی چ‌گاه از درجه س��روانی بیشتر نم ی‌ش��ود‪ .‬آل‌خلیفه فقط‬ ‫م ی‌خواهد آنها مثل برده زیردستش��ان کار کنند و اینجاست‬ ‫که تو تنها یک انتخاب داری‪ ،‬زندگی با ذلت یا مرگ با عزت!‬ ‫مساله بعدی اینکه ما باید در صحنه باشیم‪ .‬شاید امروز توانایی‬ ‫مقابله با نظام را نداشته باشیم‪ ،‬اما یک یا دو سال بعد م ی‌توانیم‬ ‫ضد‌نظام بجنگیم‪ .‬درست است که امروز چنین توانایی نداریم‪،‬‬ ‫اما در صورتی ک��ه این وضع تا آخر هم ادام��ه یابد ما تالش‬ ‫م ی‌کنیم و ش��رایط را ب رای ش��کل‌گیری یک نظام اسالمی‬ ‫فراهم م ی‌کنیم‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫چند درصد ش�یعیان بحری�ن با جمعی�ت وفاق‬ ‫هس�تند و چند درصد مردم با خط دیگر یا همان‬ ‫جریان اسقاط نظام؟‬ ‫پس در بین مردم اعتقاد به برخورد نظامی با دولت‬ ‫وجود دارد؟‬ ‫گروه‌ه�ای اصالح‌طلب همچون وف�اق به دالیلی‬ ‫مختلفی مانند حضور آمریکا در منطقه‪ ،‬نبود پایگاه‬ ‫نظامی‪ ،‬حضور آل‌سعود‪ ،‬کوچک بودن بحرین و‪...‬‬ ‫دس�ت به مخالفت با نظام نم ی‌زنند و خواس�تار‬ ‫اصالح هس�تند‪ ،‬اما گروه‌های دیگر مایلند نظام‬ ‫سقوط کند‪ .‬ش�ما دلیل مخالفت این گروه‌ها را با‬ ‫گروه‌های اس�قاطی چه م ی‌دانید؟ پیشنهاد شما‬ ‫برای برطرف کردن این موانع به منظور به نتیجه‬ ‫رسیدن انقالب بحرین چیست؟‬ ‫جهان جديد‬ ‫‪ l‬خیر‪ .‬اینگونه نیس��ت‪.‬حاال ما بیایی��م بعد از این‬ ‫همه جنایات بگوییم بمانند یا فعال چون االن توان و زورش‬ ‫را نداریم باید اینها را بپذیریم‪.‬اگر این را پذیرفتیم باید صد‌ها‬ ‫سال بگذرد و فرزندان فرزندانمان در همین آتش ظلم بسوزند‪.‬‬ ‫االن بیست ماه گذشته ما در بحرین در انتفاضه دهه نود که‬ ‫انقالب از سال ‪ 95‬شروع شد ‪ 6‬سال مردم هر روز در خیابان‌ها‬ ‫بودند و مبارزات طول کشید‪.‬مثال فلسطین ی‌ها تا االن صلح‬ ‫با اسرائیل را قبول ندارند‪ ،‬نتوانستند چیزی را عوض کنند ولی‬ ‫کوتاه نیامدند و مقاومت کردند و گفتند شاید روزی توانش را‬ ‫داشته باشیم و االن نتیجه مقاومت‌شان را داریم م ی‌بینیم‪ .‬در‬ ‫بحرین هم راهی جز مقاومت و خط مقاومت نیس��ت‪ .‬االن‬ ‫عاش��ورایی باید نگاه کرد‪ .‬نکته‌ای دیگر که وجود دارد مردم‬ ‫در دهه‌های قبل نم ی‌گفتند س��قوط نظام و دنبال س��قوط‬ ‫نبودند‪ .‬ولی االن همه مردم در بحرین ب رای اولین بار به این‬ ‫نتیجه رسیده‌اند و بی دار شده‌اند و م ی‌گویند اسقاط النظام‪ .‬من‬ ‫از ‪ 14‬س��الگی به دفعات به زندان افتادم‪ .‬آنجا روحان ی‌ای بود‬ ‫که حکم مربی را ب رای ما داش��ت و ما در زندان تربیت شدیم‬ ‫و م ی‌گفت‪« :‬استقامت‪ ،‬استقامت»‪ .‬خدا به کسی‌ب ی‌تالش‬ ‫مزدی نم ی‌دهد‪ .‬مگر نه اینکه خط‌امام خمینی(ره) همین بود‪.‬‬ ‫ما از اولی که چش��مانمان را باز کردیم امام را دیدیم و انقالب‬ ‫و استقامت امام را و پیروزی اس�لام را‪.‬یک عده از ب رادران‌مان‬ ‫در جمعیت وفاق که با ما در زندان بودند م ی‌آیند م ی‌گویند ما‬ ‫زندان رفتیم یک عده م ی‌گویند ما جبهه رفتیم‪ .‬خب رفتید که‬ ‫رفتید‪ .‬ولی االن کجا ایستاده‌اید؟ جبهه رفتی‪ ،‬شکنجه دیدی‪،‬‬ ‫هرچه باشید االن مهم است که شما کجایید؟ مگر نه برخي‬ ‫با امام علی(علی ه‌السالم) بودند؟ مگر نه برخی با امام و رهبری‬ ‫بودند؟ اول انقالب هم بودند ولی حاال کجا رفتند‪ .‬آمده‌اند در‬ ‫لندن و شده‌اند ضد انقالب و اسالم‪.‬همین بازی متاسفانه در‬ ‫دوستان نزدیک ما هم هست‪ .‬اجازه باید داد همه حرف‌هایشان‬ ‫را بزنند و همه حرف‌ها و استدالالت شنیده شود نه یک جریان‬ ‫را فقط نماینده مردم بحرین نشان دهیم‪.‬‬ ‫کنند که با اعمال فشار آتش ایجاد کند‪ .‬آنها کارهایی از این‬ ‫دس��ت انجام م ی‌دهند‪ ،‬اما اینها کافی نیست‪ .‬اگر اسلحه در‬ ‫اختیار آنان قرار م ی‌گرفت حتی م ی‌توانستند وضعیتی بهتر از‬ ‫جنوب لبنان داشته باشند‪.‬‬ ‫رهبری ایشان را قبول داریم چون م ی‌خواهیم با این‌کار نشان‬ ‫دهیم که در بحرین یک رهبری وجود دارد‪ .‬من هر زمان که‬ ‫در تلویزیون حاضر م ی‌شوم اعالم م ی‌کنم که شیخ عیسی‬ ‫قاسم‪ ،‬رهبر ما هم هس��ت و ه ر‌چه بگوید ما م ی‌پذیرم‪ .‬ولی‬ ‫ایشان تا حاال چیزی نگفته‌اند‪.‬‬ ‫آیا مردم خسته شده‌اند؟‬ ‫‪ l‬خی ر‪ ،‬مردم خسته نشده‌اند‪ .‬شکر خدا هرچه م ی‌گذرد‬ ‫قوی‌تر م ی‌شوند و پای کارند و این برخی گروه‌های سیاسی‬ ‫هستند که خسته شده‌اند! در این بیست و یک ماه هر روز در‬ ‫بحرین شاهد تظاه رات بوده‌ایم‪g .‬‬ ‫آیا در حال حاضر طرز فکر مبارزه مس�لحانه بین‬ ‫مردم بحرین وجود دارد؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬اما مشکل اینجاس��ت که آنها اسلحه ندارند‪.‬‬ ‫اگر همین حاال ‪100‬عدد اسلحه کالشینکف در اختیار مردم‬ ‫قرار گیرد خواهید دید که نزدیک به‪10‬عملیات مس��لحانه‬ ‫ضدنظام انج��ام م ی‌دهند‪ .‬م��ردم حتی س��عی م ی‌کنند با‬ ‫جابه‌جایی قطعات کپسول آتش‌نشانی آن را طوری ط راحی‬ ‫‪63‬‬
‫پسر حسن مشیمع از روحانیون برجسته و رهبران اصلی انقالب بحرین‪:‬‬ ‫‪3‬‬ ‫بحرینی‌ها جز سقوط نظام آل‌خلیفه‬ ‫چیزی نمی‌خواهند‬ ‫محمد مشیمع‪ ،‬پسر استاد شی خ‌حسن مشیمع از رهبران برجسته مجاهدین بحرینی است که سوابق طوالنی‬ ‫در مبارزه با حکومت آل‌خلیفه دارد‪ .‬استاد مشیمع از رهبران اصلی انقالب دهه نود بحرین به شمار م ی‌رود‪ .‬سابقه شش‬ ‫سال زندانی در دهه نود و س�ال ‪ 2008‬و انقالب اخیر در کارنامه مبارزاتی وی دیده م ی‌شود‪ .‬موسس جمعی ت‌الوفاق و‬ ‫دبیرکل جنبش حق بحرین‪ -‬بعد از جدایی الوفاق ‪ -‬و یکی از رهبران اصلی انقالب اخیر و البته ناشناخته در ایران است‪.‬‬ ‫آنچه در زیر م ی‌آید بخشی از گفت‌وگوی سه ساعته ما با وی‪-‬که خود نیز سابقه یک‌سال زندان‌های آل‌خلیفه را دارد‪ -‬در‬ ‫مورد آخرین وضعیت استاد مشیمع که با سرطان در زندان دست و پنجه نرم م ی‌کند‪ ،‬است‪.‬‬ ‫ایمان نوروزی – محمد فرج‌نژاد‬ ‫متوقف نشدن جریان مبارزه‬ ‫جهان جديد‬ ‫قبل از اینک��ه از پدرم و وضعیت فعل ی‌ش��ان بخواهم‬ ‫حرفی بزنم‪ ،‬اجازه بدهید چند نکت��ه‌ای را از آخرین وضعیت‬ ‫مردم بحرین عرض کن��م‪ .‬در بحرین به‌رغم نا‌امیدی برخی‬ ‫جریانات سیاسی مثل جمعیت الوفاق‪ ،‬جریان مبارزه متوقف‬ ‫نشده و اگر کسی را دس��تگیر کنند؛ باز از فردا به خیابان‌ها‬ ‫م ی‌ریزند‪.‬‬ ‫حکومت دائما به مردم اهانت م ی‌کند‪ .‬آنها به مقدسات‬ ‫و زن و مرد و کوچک و بزرگ اهان��ت م ی‌کنند و نم ی‌گذارند‬ ‫بچه‌ها از طریق مدرسه‌ها و مراکز رس��می با امامان شیعه‬ ‫آشنا شوند‪.‬‬ ‫تمام مردم بحرین فکر نم ی‌کنند که پیروزند‪ ،‬بلکه آنها‬ ‫یقین دارند که به پیروزی م ی‌رس��ند چرا که خداوند فرمود‪:‬‬ ‫«کم من فئه قلیله‪ ،‬غلبت فئه کثی��ره‪ ».‬مردم بحرین همه‬ ‫معتقد به مطالبه حقوق‌شان هستند و مطمئن هستند که‬ ‫پیروزی با آنهاست و آنها همه نغمه پیروزی م ی‌خوانند‪».‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫خواس�ت برخی گروه‌های سیاس�ی بر‌خلاف نظر‬ ‫مردم است!‬ ‫خانمی حدود یک سالی اس��ت زندانی شده و آن هم‬ ‫فقط به دلیل زمزمه کردن شعر «یسقط حمد» در پشت چراغ‬ ‫قرمز‪ .‬از این دست نمونه‌ها زیاد است‪ .‬عده زیادی را از کار اخ راج‬ ‫کرده‌اند‪ .‬االن همبستگی مردم زیاد شده است‪ .‬مردمی‌که از‬ ‫کار اخ راج ش��ده‌اند و پولی ب رای امرار معاش خانواده ندارند‪،‬‬ ‫مردم ب رای تامین احتیاجات ضروری‌ش��ان کمک م ی‌کنند‪.‬‬ ‫اگر در دهه‌های گذشته مردم خواستار اصالح نظام بودند و به‬ ‫حداقل ی‌ها راضی بودند ولی االن بیدار شده‌اند و ب رای اولین‬ ‫بار م ی‌گویند‪« :‬اسقاط النظام»‪ .‬از بچه‌های کوچک ‪ 5-6‬ساله‬ ‫که م ی‌گویند‪« :‬یسقط حمد‪ ،‬یسقط حمد» تا پیرمردها‪ .‬این‬ ‫شعار ورد زبان‌ها شده است‪.‬‬ ‫ولی چرا برخی از گروه‌های سیاس��ی بعد از گذش��ت‬ ‫یک‌س��ال ناامید ش��ده‌اند و گزینه مذاکره با آل‌خلیفه را در‬ ‫دس��تورکار قرار دادند؟ آنها باید این رش��د و باال رفتن سطح‬ ‫آگاهی و مطالبات مردم را نسبت به دهه‌های گذشته ببینند و‬ ‫باید تجربه شده باشد که این حکومت مکار است و روش‌های‬ ‫اصالح‌گرانه جواب نم ی‌دهد‪.‬‬ ‫مگر تجربیات گذش��ته چه در دهه نود و چه در اوایل‬ ‫س��ال ‪ 2000‬و اصالحات و فریبکاری‌هایی ک��ه انجام دادند‬ ‫و نیز در همین انقالب اخی��ر که دوره‌ای را ب��ه فریب دوره‬ ‫صلح ملی نامیدند و بعد ارتش عربستان وارد شد و آن همه‬ ‫جنایات اتفاق افتاد ‪ ،‬کافی نیست ب رای اینکه پی ببریم این‬ ‫حکومت اصالح‌پذیر نیست و مذاکره‪ ،‬خیانت به مردم و خون‬ ‫شهداست‪.‬‬ ‫‪64‬‬ ‫مشکل زمین در بحرین و مساله تجنیس‬ ‫در بحرین ‪ 97‬درصد اراضی متعلق به حکام آل‌خلیفه‬ ‫است و فقط سه درصد آن متعلق به مردم است‪ .‬مشکل بزرگ‬ ‫دیگر در بحرین مساله تجنیس یعنی تابعیت دادن به غیر‬ ‫بحرین ی‌ها در بحرین است‪ ،‬ب رای بر هم زدن ترکیب جمعیتی‪.‬‬ ‫در بحرین سابقا ‪ 85‬درصد جمعیت شیعه بود ولی با سیاست‬ ‫مهاجرت جمعیتی را از کشور‌های پاکستان‪ ،‬سوریه‪ ،‬لبنان و‬ ‫اردن که عمدتا تحت تاثیر تبلیغات وهاب ی‌ها هستند با وعده‬ ‫تضمین کار و دادن مسکن و تسهیالت به بحرین آورده‌اند‬ ‫که جمعیت بحری��ن از حدود ‪ 700‬هزار نف��ر در طول کمتر‬ ‫از ‪ 12‬س��ال طبق اعالم رس��می به یک میلیون و دویست‪،‬‬ ‫سیصد‌هزار نفر رس��یده‌ و باتوجه به وسعت کم بحرین این‬ ‫خود یک فاجعه اس��ت و این یعنی انفجار جمعیت‪ .‬عالوه‬ ‫بر این شیعه را در محدودیت‌های مضاعف قرار م ی‌دهند؛ از‬ ‫محرومیت در مشاغل دولتی گرفته تا حقوق اولیه یک انسان‬ ‫ب رای زندگی‪ .‬ش��یعیان بحرین حتی با اهل سنت که اصالتا‬ ‫بحرینی هستند نیز مشکلی ندارند‪ .‬حتی در این انقالب هم‬ ‫از اهل سنت شرکت داش��تند و اولین شهید بحرینی محمد‬ ‫مفله جوان اهل سنت بود و از رهب رانی که االن در بند هستند‬ ‫آقای اب راهیم شریف از اهل سنت بحرین است‪.‬‬ ‫ت تردد و رفت و آمد مردم‬ ‫محاصره عکر و ممنوعی ‌‬ ‫همان کاری که اس��رائیل با مردم غزه انجام م ی‌دهد‪،‬‬ ‫االن دارند با مردم عکر انجام م ی‌ش��ود‪ .‬یکی از شرطه‌های‬ ‫پاکستانی در آنجا مرد و پس از آن کال روستا را به محاصره‬ ‫درآورده‌‪ .‬در تلویزیون نمایش داده‌اند که انفجاری کوچک رخ‬ ‫م ی‌دهد و م ی‌گویند که مجاهدین او را کش��ته‌اند‪ .‬اما همه‬ ‫مردم م ی‌دانند که مجاهدی��ن او را نکش��ته‌اند و آن انفجار‬ ‫ربطی به مردن او ندارد‪ .‬س��ه نفر از پیرمردان روس��تا تا االن‬ ‫به دلیل نیازشان به بیمارس��تان‪ ،‬به خاطر محاصره روستا و‬ ‫عدم‌تردد ف��وت کرده‌اند‪ .‬مردم دیگر مناطق بحرین س��عی‬ ‫کرده‌اند وارد عکر ش��وند و انحصار را بش��کنند و عده کمی‬ ‫از آنها توانسته‌اند وارد آنجا ش��وند و نیروهای حکومت وارد‬ ‫روستا شده‌اند و خانه به خانه آنجا را م ی‌گردند ب رای پی دا کردن‬ ‫کسانی که وارد ش��ده‌اند و در این راه حتی از کتک زدن زنان‬ ‫هم دریغ نم ی‌کنند‪.‬‬ ‫وضع استاد مشیمع روز به روز وخیم‌تر می‌شود!‬ ‫اما در مورد پدرم؛ پدرم قبال مبتال به سرطان بوده‌اند و‬ ‫االن در زندان به دلیل منع از رسیدن دارو و رسیدگی درست‬ ‫به ایشان حالشان وخیم است و االن مطالبات و راهپیمایی‬ ‫ب رای آزادی ایشان زیاد شده است‪.‬پدرم از سال ‪ 1980‬تا االن در‬ ‫مبارزات سیاسی هستند‪ .‬ایشان هم رجل مذهبی (روحانی)‬ ‫هس��تند و هم سیاس��ی؛ ايش��ان در واقع یک سیاستمدار‬ ‫اسالمی است‪ .‬ایشان متولد ‪ 1947‬هس��تند و االن ‪ 65‬سال‬ ‫دارند‪ ،‬ادبیان انگلیسی را در مصر خوانده‌اند‪ .‬اما تا مدت زیادی‬ ‫به دلیل فعالی ت‌های سیاسی تدریس نم ی‌کردند‪ .‬پشتوانه‬ ‫فکری ایشان همان مبانی حضرت‌امام و رهبری است‪.‬‬ ‫وضعیت سیاه بحرین از دهه ‪70‬‬ ‫در س��ال ‪ 1973‬نظ ر‌خواهی کردند که بحرین به ای ران‬ ‫پیوند بخ��ورد یا نه! اتفاق بی��ن مردم و آل‌خلیف��ه‪ ،‬این بود‬ ‫که پارلمان تش��کیل ش��ود و قانونی تصویب شد و پارلمان‬ ‫تشکیل شد ولی این قانون دو سال بیشتر دوام نیاورد و سال‬ ‫‪ 75‬آل‌خلیفه پارلمان را تعطیل کرد‪.‬بین سال‌های ‪ 1990‬تا‬ ‫‪ 2000‬مجددا دو انقالب رخ داد؛ یکی در سال ‪ 1992‬و دیگری‬ ‫‪ .1994‬که دوم ی‌شش سال به طول انجامید‪ .‬مردم تا سال ‪99‬‬ ‫مبارزاتش��ان را ادامه دادند و روزی نبود که در بحرین در این‬ ‫‪ 5-6‬سال تظاه رات نباشد و شهیدان زیادی تقدیم انقالب‬ ‫شد؛ چیزی بیش از ‪ 40‬شهید که نسبت به جمعیت ‪ 700‬هزار‬ ‫نفری آن زمان بحرین خیلی زیاد بود و عالوه بر این ش��هدا‬ ‫هزاران تن از مردم دستگیر شدند‪.‬‬ ‫پدرم جزو سه رهبر اصلی انقالب دهه ‪ 90‬بود‬ ‫علمایی چ��ون مرح��وم عبداالمیر الجمری و اس��تاد‬ ‫عب دالوهاب حسین و پدرم‪ ،‬رهب ران انقالب دهه نود محسوب‬ ‫م ی‌شوند‪ .‬رهبر اصلی‪ ،‬مرحوم شیخ عبداالمیر جمری بودند‪.‬‬ ‫پدرم و استاد عبدالوهاب حسین مش��اوران و بازوان ایشان‬ ‫بودند که همگی دس��تگیر و به زندان افتادند‪ .‬بعد از شش‪،‬‬ ‫هفت سال از زندان آزاد شدند (‪ 94‬تا ‪ )2001‬و در زندان تالش‬ ‫کردند عقایدشان را عوض کنند‪.‬‬ ‫ف�وت عیس�ی آل‌خلیف�ه و جایگزین�ی پس�رش و‬ ‫اصالحات سیاسی قالبی‬ ‫امی ر‌سابق بحرین عیسی اواخر س��ال ‪ 99‬فوت کرد‪.‬‬ ‫فش��ارهای زیادی از طرف حکومت بر مردم آورده ش��د که‬ ‫از مب��ارزات مردم دس��ت ب ر‌دارند‪ ،‬چون س��ال ‪ 2000‬بحرین‬ ‫پرونده‌اش به لحاظ نقض حقوق بشر سیاه بود‪ ،‬توانایی ورود‬ ‫به بازار اقتصاد جهانی را نداشت و از طرفی هم دیدند اوضاع‬ ‫نابسامان اس��ت‪ .‬آمریکای ی‌ها حمد را جایگزین پدر کردند و‬ ‫مقداری هم آزادی سیاس��ی دادند و با دس��تور حمد بیش از‬ ‫‪ 1500‬نفر از زندان آزاد ش��دند و گفت که همه چیز را اصالح‬ ‫م ی‌کنم و م ی‌خواهم کش��ور را از امی ر‌نشینی به جمهوری‬ ‫تغییر دهم‪ .‬بیرون از بحرین هم بحرین ی‌هایی بودند که مثال‬ ‫در لندن و‪ ...‬زندگی م ی‌کردند‪ .‬ولی رهب ران اصلی همان‌طور‬ ‫که گفتم پنج نفر یعنی شیخ الجمری‪،‬اس��تاد عبدالوهاب‪،‬‬ ‫پدرم‪ ،‬شیخ حسن س��لطان و شیخ حس��ی ن‌دهی در داخل‬ ‫بحرین بودند‪ .‬بعد از مدتی همه اینها که از کشورهای دیگر‬ ‫بازگشتند‪ ،‬پیشنهاد همکاری دادند که در اصالح کشور به ما‬ ‫کمک کنید‪ .‬آن زمان شیخ عیس��ی قاسم در ای ران مشغول‬ ‫تحصیل بود و در واقع ایش��ان بعد از فوت ش��یخ الجمری‬ ‫نماینده رهبری در بحرین شدند و شیخ علی سلمان به همراه‬ ‫شیخ حمزه الدیری و شیخ حیدر الستری از بحرین اخ راج شده‬ ‫و در لندن بودند‪.‬‬ ‫از تاسیس جمعیت الوفاق ملی تا اختالفات جدایی‬ ‫دو نظر وجود داشت‪ ،‬يكي اينكه کشور باید به حالت‬ ‫جمه��وری در بیاید‪ ،‬اما ع��ده‌ای راه‌ح��ل را در بیرون کردن‬ ‫آل‌خلیفه م ی‌دانس��تند‪ .‬اگر بخواهند آل‌خلیفه حکومت را‬ ‫از پادش��اهی به جمهوری تغییر دهد باید به صورت رسمی‬ ‫و از طریق س��ازمان ملل اقدام م ی‌کردند‪ .‬پدر من و اس��تاد‬ ‫عبدالوهاب حس��ین و برخی دیگر اعتقاد داش��تند که باید‬ ‫آل‌خلیفه برود‪ .‬ولی بقیه بدون هیچ ش��رطی‪ ،‬همان تغییر‬ ‫حکومت از پادشاهی به جمهوری را خواهان بودند‪ .‬دعواهایی‬ ‫س��ر تغییر قانون آل‌خلیفه ش��کل گرفت‪ .‬در بیت یکی از‬ ‫رهب ران (س��ی د‌جواد الودایع) میثاقی امضا ش��د که هیچ‌گاه‬ ‫قانون را تغییر نم ی‌دهیم‪ .‬اما بعد از یک‌سال قانون را تغییر‬
‫دادند و به کسی اعتنا نکردند و به همین دلیل رهب ران قبلی‬ ‫پیمان را رد کردند و وارد مجلس نشدند‪ .‬سال ‪ 2003‬جمعیت‬ ‫وفاق ملی تشکیل ش��د‪ .‬پدرم‪ ،‬اس��تاد عبدالوهاب‌حسین‪،‬‬ ‫عبدالهادی الخواجه‪ ،‬شی خ‌علی س��لمان‪ ،‬دکتر عبدالجلیل‬ ‫سینگس و دکتر سعی د‌الشهابی هیات موسس الوفاق بودند‬ ‫که م ی‌خواستند از بین ش��یعه و س��نی در ب رابر حکومت‪،‬‬ ‫جمعیتی را تش��کیل دهند‪ ،‬اما به دلیل اعتراض اهل سنت‬ ‫از ورود به سیاس��ت موفقیت چندانی حاصل نش��د‪.‬از ‪2003‬‬ ‫حرکت‌هایی ب رای برگرداندن قانون پیش��ین انجام ش��د و‬ ‫درگیری‌ها باال گرفت‪ .‬مثال درآمد قبل از سال ‪ 2000‬کفایت‬ ‫زندگی را م ی‌داد‪ .‬ولی بعدا هیچ تغییری نکرد و از طرفی هم‬ ‫تورم باال رفت و مشکالت سرباز کرد‪ .‬مشکل از طرف عمال‬ ‫خارجی نیز بود که به صورت کارگر و پیمانکار وارد م ی‌کردند‬ ‫و به شیع ه‌ها اجازه ورود به وزارت کشور و کار را نم ی‌دادند و‬ ‫این مشکل جدیدی بود‪ .‬مشکل مسکن هم مشکل جدیدی‬ ‫بود‪ .‬بحرین دولت نفتی و ثروتمندی اس��ت و م ی‌تواند ب رای‬ ‫همه مردم امکان مس��کن را فراهم کند‪ ،‬اما این زمی ن‌ها را‬ ‫بیشتر به اهل سنت و خارج ی‌ها واگذار م ی‌کنند‪ .‬روز به روز‬ ‫این مشکالت زیادتر ش��د‪ .‬همه این موضوعات و مشکالت‬ ‫را جمعیت وفاق م ی‌خواس��ت حل کند‪ .‬از ‪ 2000‬تا ‪ 2002‬آزار‬ ‫و دس��تگیری و تهدید نبود‪ .‬اما با شروع مطالبه حقوق ملت‬ ‫دستگیری‌ها و تهدید‌ها شروع ش��د‪ .‬به همین دلیل از اول‬ ‫‪ 2002‬تا اوایل ‪ 2006‬که دوره اول پارلمان بود جمعیت الوفاق‬ ‫انتخابات را تحری��م کردند‪ .‬در س��ال ‪ 2005‬حکومت قانون‬ ‫جدیدی را آورد‪ ،‬این قانون گروه‌ه��ای مختلف را در مضیقه‬ ‫قرار م ی‌داد‪.‬‬ ‫پزشکان زندان اعالم کردند پدرم مبتال به سرطان‬ ‫است!‬ ‫در سال ‪ 2010‬مشخص ش��د پدرم سرطان دارند‪ .‬شاید‬ ‫او را آلوده به سم کرده باشند و ب رای عالج به لندن رفتند‪ .‬در‬ ‫ماه جوالی و ماه آگوست(رمضان)‪ ،‬آیت‌‌اهلل شیخ عبدالجلیل‬ ‫مقداد و ش��یخ محمد‌حبیب مقداد‪،‬دکتر سینگس و جمعی‬ ‫دیگر از رهب ران به اتهام عملیات تروریستی دستگیر شدند و‬ ‫این دفعه دوم بود که آنها را بازداشت م ی‌کردند‪.‬‬ ‫اس�تاد عبدالوه�اب حس�ین آغازگ�ر انقلاب و‬ ‫سخنرانی‌های آتشین در میدان شهدا‬ ‫بع��د از آن مواجهات روزانه مردم ادام��ه یافت تا اینکه‬ ‫مسائل تونس و مصر و کش��ورهای دیگر رخ داد‪ 14 .‬فوریه‪،‬‬ ‫مرا دستگیر کردند که پدرم را تحت فشار بگذارند‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫جدایی از الوفاق و تاسیس حرکت حق‬ ‫در س��ال ‪ 2006‬پدرم حرکت جدیدی به نام حرکت حق‬ ‫را ب رای استیفای حقوق مردم تاسیس کردند‪ .‬از آنجایی که‬ ‫در بحرین شیعه و کمونیس��ت‌ها و جریانات دیگری حضور‬ ‫دارند‪ ،‬پدرم ب رای دوری از اته��ام طایفه‌گرایی جمعیت حق‬ ‫را متشکل از تمام افراد تش��کیل داد‪ .‬پدرم را با تشکیل این‬ ‫حرکت‪ ،‬به کمونیست بودن متهم کردند‪ .‬اما او این حرف‌ها را‬ ‫رد کرد و به تالشش ب رای حقوق مردم ادامه داد‪.‬حرکت حق با‬ ‫جمع‌آوری ‪ 82000‬هزار امضا از مردم نامه‌ای را به سازمان ملل‬ ‫فرستادند که مردم باید قانون‌اساسی را تعیین کنند و این در‬ ‫نوع خودش بزرگترین حرکت در تاریخ بحرین بود؛ نامه‌هایی‬ ‫هم ب رای تغییر نخس ت‌وزیر نوش��تند‪ .‬روز به روز مشکالت‬ ‫زیادتر شد و شهدایی اضافه شدند‪.‬‬ ‫دستگیری پس از بازگشت از لندن‬ ‫پدرم در آن زمان‪ -‬س��ال ‪ - 2008‬در لن��دن بود و طی‬ ‫بیانی ه‌ای همه اتهامات را رد و تکذیب کردند و بعد از مدتی به‬ ‫بحرین برگشت و استقبال گرمی‌هم از ایشان شد‪.‬در آن زمان‬ ‫حکومت به دلی ل‌ ترس از متشنج ش��دن اوضاع بازداشتش‬ ‫نکردند و او هر هفته در یکی از مس��اجد سخنرانی م ی‌کرد‪.‬‬ ‫ابتدا حکومت آنجا را تعطیل کرد‪ .‬اولین بار بود که این اتفاق‬ ‫در بحرین م ی‌افتاد و یک س��ری درگیری‌هایی میان مردم و‬ ‫حکومت اتفاق افتاد و مجبور شدند اجازه دهند فقط در آنجا‬ ‫نماز بخواند‪ .‬بعد از چند روز به اتهام فعالیت علیه حکومت او‬ ‫و چند تن دیگر را دستگیر کردند‪ .‬بعد از سه ماه منازعات مردم‬ ‫و حکومت زیاد ش��د و حکومت تحت فشارهای بی ن‌المللی‬ ‫بود‪.‬م ی‌خواس��تند پدرم را از زندان آزاد کنند‪ ،‬ولی پدرم قبول‬ ‫نکردند و گفتند باید همه زندانیان آزاد شوند!‬ ‫مردم دنبال اسقاط نظامند نه اصالح نظام!‬ ‫پدرم بعد از اتمام معالجاتش��ان در لن��دن تصمیم به‬ ‫بازگشت م ی‌گیرند‪ .‬جمعیت زیادی ب رای استقبال از پدرم در‬ ‫فرودگاه آمده بودند‪ .‬پدرم در همان فرودگاه از مردم پرسیدند‪،‬‬ ‫شما چه م ی‌خواهید؟‬ ‫آنها پاسخ م ی‌دادند‪«:‬الشعب یرید اسقاط النظام»‪.‬ایشان‬ ‫گفتند که آنچه ش��ما م ی‌خواهید‪ ،‬ما هم م ی‌خواهیم و باید‬ ‫همه‌پرسی جهت درخواس��ت جمهوری دموکراسی یا آنچه‬ ‫مردم م ی‌خواهند تشکیل شود‪.‬‬ ‫هنوز ‪ 20‬روز از برگشتشان از لندن نم ی‌گذشت که ‪ -‬در‬ ‫ماه مارس (فروردین) ‪ -‬دوباره ایشان را دستگیر کردند و االن‬ ‫هم هنوز در زندان هستند و نم ی‌گذارند پزشکان به درمانش‬ ‫برسند و گفته شده که دوباره سرطانش��ان عود کرده است‪.‬‬ ‫اینها ما را اذیت م ی‌کنند و م ی‌گویند اصال مریض نیس��ت‪.‬‬ ‫در تماسی که با پدرم داشتیم گفتند سرطان دوباره بازگشته‬ ‫است و بعد از یک هفته درخواست و فشار مردم دکتری ب رای‬ ‫معالجه‌اش فرستادند و اعالم کردند که باید ایشان عمل شود‬ ‫تا ببینیم س��رطان خوش‌خیم اس��ت یا بدخیم‪ .‬اما پدرم به‬ ‫پزشکان زندان‪ ،‬اعتماد ندارد و هنوز نپذیرفته است‪ .‬حکومت‬ ‫هم زیر بار آزاد کردن ایشان نرفته است‪.‬‬ ‫جهان جديد‬ ‫انشعاب و جدایی در جمعیت الوفاق‬ ‫در جمعیت وفاق هم دو نظر بود؛ در واقع از همین زمان‬ ‫انشعابات در الوفاق شروع شد؛ نظر اول م ی‌گفت که با شرکت‬ ‫در انتخابات وارد مجلس م ی‌ش��ویم و این قانون اساسی را‬ ‫تغییر م ی‌دهیم و از این طریق مبارزه م ی‌کنیم و نظر دومی‬ ‫‌هم بود که معتقد بودند نباید با این قانون موافقت کرد و اگر‬ ‫تصویب شد با کل حکومت مخالفت م ی‌کنیم و نظر پدرم‬ ‫این بود‪ .‬گروه الوفاق کنونی مثل شیخ علی سلمان و‪ ...‬نظر‬ ‫اول را قبول کردند‪ .‬اختالف پدرم به همراه استاد عب دالوهاب و‬ ‫دکتر سینگس و برخی دیگر با بقیه که سابقا اختالف‌نظ راتی‬ ‫هم داش��تند در اینجا اوج گرفت و از جمعیت خارج شدند‪ .‬در‬ ‫‪ 2006‬و ‪ 2010‬جمعیت وفاق در انتخابات ش��رکت کردند که‬ ‫اکثریت ش��ورای عمومی مخالف بودند‪ ،‬ولی در آن زمان به‬ ‫نوش��ته‌ای از آیت‌اهلل سیستانی تمسک جس��تند و بقیه را‬ ‫راضی کردند و این با وجود تصمیم پیشین آنها در سال ‪2002‬‬ ‫مبنی بر عدم ورود به انتخابات و تحریم آن بود‪.‬‬ ‫بحرین فوت کرد‪ .‬سال ‪ 2008‬یک شهید دادیم و ‪ 13‬نفر از ما را‬ ‫با اتهام دزدی دستگیر کردند و در روزنامه‌ها دائم چهره استاد‬ ‫مش��یمع را به ضد‌س��ن ی‌گرایی و ضد‌حکومتی بودن متهم‬ ‫کردند‪ .‬س��ناریوی دیگری که ب رای متهم کردن پدرم انجام‬ ‫دادند این بود که جوان‌هایی را دستگیر کردند و گفتند اینها‬ ‫در سوریه زیر نظر علی مش��یمع (پسر استاد) ب رای عملیات‬ ‫تروریستی آموزش دید‌ه و به بحرین آمده‌اند‪.‬‬ ‫بعد از شکنجه‌های سخت از آنها اعترافاتی در تلویزیون‬ ‫پخش شد‪ ،‬مبن ی‌بر اینکه علی مش��یمع ما را آموزش داده و‬ ‫ایشان زیر نظر پدرش استاد مشیمع کار م ی‌کند‪.‬‬ ‫مردم به رهبری اس��تاد عبدالوهاب حس��ین جهت مطالبه‬ ‫حقوق‌شان و آزادی زندانیان سیاسی راهپیمایی و به سمت‬ ‫میدان شهدا (لوءلوء) حرکت کردند و آن سخنرانی معروف و‬ ‫زیرکانه استاد عبدالوهاب در میدان ش��هدا ای راد شد‪« :‬ما در‬ ‫اینجا جمع ش��ده‌ایم ب رای اصالح نظام و قوانین و‪ ...‬اما اگر‬ ‫خونی از کس��ی ریخته ش��ود آنگاه مطالبه ما دیگر اصالح‬ ‫نظام نخواهد بود مطالبه ما اس��قاط نظ��ام خواهد بود‪ ».‬تا‬ ‫اینکه در همان ش��ب به میدان حمله شد و سه‪ ،‬چهار نفری‬ ‫شهید شدند‪.‬‬ ‫مرا قبل از انقالب ‪ 14‬فوریه دس��تگیر کردند تا از این‬ ‫طریق پدرم را تحت فش��ار قرار دهند و از نظ رات سیاسی و‬ ‫فعالی ت‌هایشان کوتاه بیایند‪ .‬جرم من این بود که از من یک‬ ‫داس زراعی گرفته‌اند‪ .‬با این اتهام خنده‌دار ش��ش ماه ب رایم‬ ‫زندان بریدند‪ .‬با اینکه یک زندانی سیاس��ی بودم مرا در بند‬ ‫زندانیان جنایتکار انداختند‪ .‬البته من چ��ون آقا‌زاده بودم (با‬ ‫خنده) مرا کم‌اذیت و شکنجه کردند! ‪g‬‬ ‫هنوز ‪ 20‬روز از برگشت‌شان از‬ ‫لندن نم ی‌گذشت که ‪ -‬در ماه‬ ‫مارس (فروردین) ‪ -‬دوباره ایشان‬ ‫را دستگیر کردند و االن هم هنوز‬ ‫در زندان هستند و نم ی‌گذارند‬ ‫پزشکان به درمانش برسند و‬ ‫گفته شده که دوباره سرطانشان‬ ‫عود کرده است‪ .‬اینها ما را اذیت‬ ‫م ی‌کنند و م ی‌گویند اصال مریض‬ ‫نیست‪.‬‬ ‫فوت شیخ عبداالمیر جمری و مشکالتی که مضاعف‬ ‫شد‬ ‫در سال ‪ 2008‬ش��ی خ‌عبداالمیر جمری‪ ،‬رهبر شیعیان‬ ‫‪65‬‬
‫فرهنگ‌‬ ‫يك داستان ساده‬ ‫بازگشت ابراهيم؛‬ ‫يك حاتميكيا ديگر‬ ‫آقاي كارگردان در نقش يك بازيگر‬ ‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫‪66‬‬
‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫‪67‬‬
‫محمد تاجیک‬ ‫‪1‬‬ ‫این روزها فیلم «زندگی خصوصی آقا و خانم میم» به‬ ‫کارگردانی روح‌اهلل حجازی و بازی اب راهیم حاتم ی‌کیا بر پرده‬ ‫ی که حاتم ی‌کیا با بازی خود در آن‪،‬‬ ‫س��ینماها قرار دارد؛ فیلم ‌‬ ‫تحسین منتقدان را ب رانگیخته است‪ .‬از سویی دیگر به تازگی‬ ‫فیلمبرداری فیلم «چ» (چمران) جدیدترین ساخته حاتم ی‌کیا‬ ‫به پایان رسیده‪ ،‬اما حاشی ه‌هایش به پایان نرسیده است؛ فیلمی‬ ‫‌که درواقع حضور فریبرز عرب‌نیا در آن باعث ایجاد حاشی ه‌های‬ ‫فراوانی ب رای آن شد‪ .‬اما به‌رغم همه این حاشی ه‌ها بسیاری از‬ ‫عالقه‌مندان سینمای حاتم ی‌کیا به موفقیت این فیلم امید‬ ‫بسته‌اند؛ حاتم ی‌کیایی که در دو‌‪ ،‬سه س��ال اخیر روزهای نه‬ ‫چندان خوبی را به‌خاط��ر توقیف آخرین س��اخته‌اش يعني‬ ‫«گزارش یک جشن» سپری کرد‪.‬‬ ‫نظرات جالب فرخ‌نژاد درباره بازی حاتمی‌کیا‬ ‫فرهنگ‬ ‫اما جالب اس��ت بدانید که حمید فرخ‌ن��ژاد در تازه‌ترین‬ ‫مصاحب��ه‌اش حرف‌های جالبی درباره ب��ازی حاتم ی‌کیا زده‬ ‫است‪.‬فرخ‌نژاد در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه وقتی شنیدید‬ ‫حاتم ی‌کیا قرار است مقابلتان بازی کند چه حسی داشتید؟‬ ‫گفته‪« :‬ب رای��م جالب بود؛ چون با هم دوس��تیم و همیش��ه‬ ‫بحث‌های مختلفی از لحاظ فنی و عقیدتی داش��ته‌ایم‪ .‬من‬ ‫خیلی چیزها را از او یاد گرفته‌ام‪ ،‬اما به‌عنوان بازیگر این اتفاق‬ ‫ب رایم عادی بود‪ ،‬چون کار خودم را م ی‌کنم‪».‬‬ ‫به اعتقاد فرخ‌ن��ژاد؛ «حاتم ی‌کیا آدمی‌نیس��ت که از خیابان‬ ‫آمده باش��د‪ .‬به هر حال به این حرفه آش��نا بود‪ ،‬ام��ا در مقام‬ ‫بازیگر مشکالتی داشت و خودش هم م ی‌دانست‪ .‬آنچه االن‬ ‫م ی‌بینیم چیزی نیست که حاتم ی‌کیا سر صحنه تنهایی اجرا‬ ‫کرده باشد‪ .‬البته بازی با حاتم ی‌کیا هم از زوایه خودش ب رایم‬ ‫تجربه‌ای بود‪».‬‬ ‫فرخ‌ن��ژاد در ادامه صحب ت‌های خود گفت��ه بود‪« :‬من‬ ‫ب رای حاتم ی‌کیا و بازیگرهایی که بعد از این با او کار م ی‌کنند‪،‬‬ ‫خیلی خوشحالم؛ چون االن او م ی‌داند که آمدن اشک از چشم‬ ‫چقدر سخت است‪ ،‬یا چقدر سخت اس��ت وقتی بازیگر تایم‬ ‫م ی‌خواهد تا به لحظه بازی‌اش برس��د‪ .‬اینها چیزهایی است‬ ‫که یک کارگردان باید درک کند‪ .‬او از این به بعد حاتم ی‌کیای‬ ‫دیگری خواهد بود‪».‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫چرا اینقدر به بازی حاتمی‌کیا توجه شده؟‬ ‫فرخ‌نژاد به این سوال پاس��خ جالبی داده است‪« :‬توجه‬ ‫به بازی حاتم ی‌کیا در این کار فقط به‌خاطر بازی‌اش نیست‪.‬‬ ‫ی اس��ت که خودش دارد‪ .‬بک‌گراندش‬ ‫بیش��تر به‌خاطر هرم ‌‬ ‫خیل ی‌ها را قلقلک م ی‌دهد که او را در مقام بازیگر ببینند‪ ،‬چون‬ ‫در مقام کارگردان آدم محبوبی است‪ .‬ضمن اینکه حاتم ی‌کیا‬ ‫تنها به‌عنوان خودش مطرح نیست‪ ،‬بلکه به‌عنوان آدمی‌مطرح‬ ‫است که سال‌ها جریانی را نمایندگی کرده است‪».‬‬ ‫چرا حاتمی‌کیا کراوات نمی‌زند؟‬ ‫فرخ‌نژاد در ادام��ه حرف‌های جالب خود این س��وال را‬ ‫مطرح کرده که مثال چرا حاتم ی‌کیا در نقش گوهریان نباید‬ ‫کراوات داشته باشد؟ و سپس به این س��وال این‌گونه جواب‬ ‫داده‪« :‬به‌خاطر اینکه خودش کراواتی نیست‪ ،‬ولی من نه‪ .‬من‬ ‫بازیگرم؛ یک روز مامور وزارت اطالعات م ی‌شوم‪ ،‬یک روز شوهر‬ ‫خیانتکار و روز دیگر هواپیماربا‪».‬‬ ‫چقدر خودش است؟‬ ‫فرخ‌نژاد در پاسخ به سوال دیگری که چقدر از شخصیتی‬ ‫که در این فیلم م ی‌بینیم‪ ،‬خود حاتم ی‌کیاست و چقدرش بازی‬ ‫است؟ گفته‪« :‬باید کار بعدی‌اش را دید‪ .‬البته اگر بخواهد بازی‬ ‫کند‪ ،‬مثال آیا م ی‌تواند نقش یک روستایی یا یک خلبان جنگی‬ ‫را بازی کند یا نه؟ در کار بعدی م ی‌بینید که چقدر خودش بوده‬ ‫‪68‬‬ ‫و چقدر خودش نیست‪».‬‬ ‫سال ‪ ۹۰‬سخت‌ترین سال برای حاتمی‌کیا‬ ‫همانط��ور که گفته ش��د ح��ال و روز او در س��ال‌های‬ ‫اخیر اصال خوش نبود‪،‬؛ به‌خصوص در س��ال ‪ .۹۰‬خود او در‬ ‫مصاحب ه‌ای روایت تلخی از ای��ن روزهایش بازگو کرده؛ «من‬ ‫فیلمسازم‪ .‬عضو هیچ کلوپ و حزبی هم نیستم‪ .‬من با هزار‬ ‫خون دل فیلم م ی‌سازم که دردم را با مخاطب تقسیم کنم‪ .‬این‬ ‫شوق در ذات هر هنرمندی است‪ .‬من دیوانه نیستم که با کلی‬ ‫قرض و وام فیلم بسازم که ديده نشود‪».‬‬ ‫مثل بال‌بال زدن مرغ سربریده‬ ‫حاتم ی‌کیا در ادام��ه همین مصاحبه گفت��ه‪« :‬وقتی‬ ‫م ی‌خواهم فیلم بس��ازم‪ ،‬فکر م ی‌کنم چیزی که م ی‌خواهم‬ ‫بگويم در اندازه تحمل این دم و دس��تگاه هست‪ ،‬ولی وقتی‬ ‫این بس��اط پیش م ی‌آيد‪ ،‬گیج م ی‌زنم‪ .‬مثل مرغ س��ربریده‬ ‫بال‌بال م ی‌زنم‪ .‬نم ی‌دانم این حال ما چه لذتی ب رای تماش��ا‬ ‫دارد‪ .‬م ی‌پرسید چرا به این شرایط تن م ی‌دهم‪ .‬تن ندادن ب رای‬ ‫من یعنی هر فیلمی‌نساختن‪ ،‬یعنی ب ر‌اساس قواره‌هایی که‬ ‫م ی‌فهمم فیلم بسازم‪».‬‬ ‫آنهایی که سال‌ها با حاتم ی‌کیا آشنا بودند چند سال اخیر‬ ‫را تلخ‌ترین سال در س��ال‌های اخیر ب رای اب راهیم حاتم ی‌کیا‬ ‫عنوان کرده‌اند؛ تلخ ی‌هایی که به نظر م ی‌رسد با موفقی ت‌های‬ ‫فیلم روح‌اهلل حجازی و نمایش فیلم چمران درحال پایان یافتن‬ ‫باش��د‪ .‬اما علت اصلی تلخ بودن اب راهیم حاتم ی‌کیا را باید در‬ ‫برخوردهایی دانست که معاونت سینمایی با فیلم گزارش یک‬ ‫جشن انجام داد‪ .‬این ساخته حاتم ی‌کیا که عمال توقیف است‪،‬‬ ‫مدت‌هاست با وعده‌های مدی ران سینمایی قرار است پروانه‬ ‫نمایش بگیرد‪ .‬از نظر آنان فیلم حاتم ی‌کیا هیچ مشکلی ندارد‪،‬‬ ‫ولی کسی نیست از آنها بپرسد اگر فیلم حاتم ی‌کیا مشکلی‬ ‫ندارد‪ ،‬پس چرا به آن پروانه نمایش نم ی‌دهند‪.‬‬ ‫چمران‪ ،‬کشتی نجاتی برای حاتمی‌کیا‬ ‫سال ‪۹۰‬واقعا سال سختی ب رای حاتم ی‌کیا بوده است‪.‬‬ ‫بعد از توقیف فیلم به رنگ ارغ��وان‪ ،‬حاتم ی‌کیا توقیف این‬ ‫فیلم را همانند برزخی ب رای خودش عنوان کرده بود و ساخت‬ ‫فیلم بعدی‌اش یعنی به نام پدر به نوعی کشتی نجاتی ب رای‬ ‫او محسوب م ی‌شد‪ .‬حاال حاتم ی‌کیا مانده و باز هم یک فیلم‬ ‫توقیفی و‪ ....‬آیا چم��ران هم م ی‌تواند کش��تی نجاتی ب رای‬ ‫حاتم ی‌کیا باشد؟‬ ‫انگار سی سال پیر شده‌ام‬ ‫م ی‌گویند که حاتم ی‌کیا بااشاره به سخت ی‌های توقیف‬ ‫گزارش یک جشن گفته‪« :‬در همه سی س��الي که از دوران‬ ‫فیلمسازی‌ام‌گذش��ته اینقدر که به خاطر فیلم گزارش یک‬ ‫جشن به من فشار آمده فشار نيامده بود‪ ».‬جالب است بدانید در‬ ‫زمان ساخت فیلم مهاجر‪ ،‬اب راهیم حاتم ی‌کیا خاطره جالبی از‬ ‫مراحل تحقیق فیلم تعریف کرده که با فضای تلخ حاتم ی‌کیا‬ ‫در سال‌های اخیر‌ب ی‌شباهت نیس��ت‪« :‬با کسانی صحبت‬ ‫م ی‌کردم که این هواپیماها را هدایت کرده بودند‪ .‬یکی از آنها‬ ‫تعریف کرد‪ ،‬زمانی که م ی‌خواس��ته پرنده را به خاک دشمن‬ ‫هدایت کند‪ ،‬آن را گم م ی‌کند‪ .‬دستگاه کنترل را روی شکمش‬ ‫فشار م ی‌دهد‪ ،‬م ی‌نشیند و سرش را هم پایین م ی‌آورد انگار‬ ‫دارد س��جده م ی‌کند‪ .‬م ی‌گفت حاتم ی‌کیا‪ ،‬وقتی سرم را باال‬ ‫آوردم دیدم پ رنده برگشته‪ ،‬اما من انگار سی سال پیر شده‌ام‪».‬‬ ‫برگشتن به پشت دخل بقالی پدر‬ ‫حاتم ی‌کیا فیلمس��ازی بوده که همواره ب��ه اصول و‬ ‫اعتقاداتش پایبند بوده و حاضر به س��اخت هر فیلمی‌نبوده‪.‬‬ ‫خود او در مصاحب ه‌ای درباره مشکالت فیلمسازی‌اش پیش از‬ ‫فیلم آژانس شیشه‌ای گفته‪« :‬وقتی فیلمنامه آژانس شیشه‌ای‬ ‫را م ی‌نوشتم اصال امیدی به ساخته‌شدنش نداشتم چرا‌که تنها‬ ‫سالی بود که فیلم من درجه نازل گرفته بود در همين زمان بود‬ ‫که رسما از فیلمسازی دست كشيدم و به پشت دخل بقالی‬ ‫پدرم برگشتم و در بالکن مغازه شروع کردم به نوشتن فیلمنامه‬ ‫«آژانس شیش��ه‌ای»‪ ،‬با این ذهن ملتهب که هیچ امیدی به‬ ‫ساخته‌شدن آن نداشتم‪ ،‬اما م ی‌خواستم حرف‌هایم را بزنم‪».‬‬ ‫صدرعاملی‪ :‬چرا فیلم حاتمی‌کیا دچار مشکل می‌شود؟‬ ‫اما توقیف فیلم حاتم ی‌کیا با واکنش‌هایی هم روبه‌رو‬ ‫بود‪ .‬یکی از این واکنش‌ها از سوی رسول صدرعاملی‪ ،‬کارگردان‬ ‫مطرح س��ینمای ای ران بود که در یک��ی از گفت‌وگوهایش از‬ ‫توقیف فیلم‌های اب راهیم حاتم ی‌کیا و کیانوش عیاری انتقاد‬ ‫کرد‪ .‬آقای صدرعاملی در مصاحبه خود گفته بود‪« :‬متاسفانه‬ ‫حتی حساسیت مدی ران فرهنگی در مقابل کارهای سنگین‬ ‫اجتماعی خیلی بیش��تر اس��ت؛ ب رای مثال چ��را فیلم‌های‬ ‫حاتم ی‌کیا و عیاری ب رای اکران باید دچار مشکل شوند؟ من‬ ‫ندید م ی‌گویم این فیلم‌ها‌بیخودی دچار مشکل شده‌اند که‬ ‫ناشی از یک نوع‌ترس و واهمه‌ب ی‌مورد است‪».‬‬ ‫رسول صدرعاملی در حالی خود این انتقاد را نسبت به‬ ‫اکران نشدن فیلم‌های حاتم ی‌کیا و کیانوش عیاری کرده که‬ ‫آخرین س��اخته‌اش یعنی« زندگی با چشمان بسته» تا مدتی‬ ‫قبل به سرنوشت فیلم‌های حاتم ی‌کیا و عیاری دچار شده بود‬ ‫و به تازگی امکان اکران عمومی پی دا کرده است‪.‬‬ ‫انتقادات رضا کیانیان از اکران‌نشدن فیلم حاتمی‌کیا‬ ‫پیش از رسول صدرعاملی‪ ،‬رضا کیانیان‪ ،‬بازیگر سینما‪ ،‬با‬ ‫انتقاد از اکران نشدن فیلم «گزارش یک جشن» ساخته اب راهیم‬ ‫حاتم ی‌کیا‪ ،‬گفته بود‪« :‬حقیقتا ب ی‌جهت این فیلم را سیاسی‬ ‫کرده‌اند‪ .‬در حال حاضر فیلم‌هایی که رسما سیاسی هستند و‬ ‫موافق نظر خودشان است را اکران م ی‌کنند‪ .‬اما تا یک فیلمی‬ ‫‌مخالف نظر آنان باشد متهم به سیاسی بازی م ی‌شود و اجازه‬ ‫اکران به آن نم ی‌دهند‪ .‬در صورتی که وقتی آن فیلم نش��ان‬ ‫داده م ی‌شود باید این فیلم هم نمایش داده شود‪ ».‬به اعتقاد‬ ‫کیانیان‪ ،‬حاتم ی‌کیا خط و خطوط خاصی ندارد و یک فیلمساز‬ ‫مستقل است و هیچوقت خودش را وارد این جبهه‌گیری‌های‬ ‫سیاسی نکرده اس��ت‪ ،‬اما فیلمسازانی هس��تند که به‌طور‬ ‫مشخص موضع خودشان را مشخص کردند و فیلم‌هایشان‬ ‫هم اکران م ی‌شود‪.‬‬ ‫حاتمي‌كيا جديد‬ ‫اب راهيم حاتميكيا نه ديگر آن جوان بي نام و نش��اني‬ ‫اس��ت كه با ديده بان و بعد مهاجر چش��م ها را به سوي خود‬ ‫خيره كند و بشود يك كارگردان تازه كار و مستعد و نه آن قدر‬ ‫سن و سال دار كه به محافظه كاري بزند و اثري از آن جسارت‬ ‫در كارهايش ديده نشود‪ .‬حاتمي كيا تا حدود زيادي پايبند به‬ ‫سنت هميشگي اش مانده؛ كارگرداني سياسي و جسور كه‬ ‫هميش��ه حرفي ب راي زمانه اش دارد و اصال بهتر اگر بگوييم‬ ‫فرزند زمانه‌اش اس��ت‪ ،‬نه مثل بعضي از اي��ن كارگردان‌هاي‬ ‫شب ه‌روشنفكر كه در عصر چاقوكشي و ماربازي و رفيق محوري‬ ‫خواب شان برده و نزده مثل برخي ديگر به ب ي‌خيالي وفانتزي‬ ‫بازي‪ .‬حاتمي كيا هميشه يك كارگردان سياسي است چه فيلم‬ ‫جنگي بسازد و چه فيلم اجتماعي و چه حتي فيلمش چندان‬ ‫از نظر فني خوب و ب رازنده نباش��د‪ .‬در هر حالتي حاتم ي‌كيا ‪،‬‬ ‫حاتم ي‌كياست‪ .‬حاتمي كيا در روزهاي پاياني پاييز ‪ ،1391‬از دو‬ ‫سو مورد توجه است؛ يكي به عنوان بازيگر كه شايد با تجربه‬ ‫اي جديد فضاي تلخ پس از «گزارش يك جش��ن» را عوض‬ ‫كرده باش��د و ديگري فيلم چمران كه او را به دنياي سينماي‬ ‫جنگ بازگردانده كه اين خودش نوعي بازگش��ت شايد ب راي‬ ‫آرامش باشد‪ .‬حاتم ي‌كيا جديد نه فقط روي پرده كه در پشت‬ ‫پرده هم نويد تولد اب راهيم شورانگيز آژانس شيشه اي و مهاجر‬ ‫و خاكستر سبز را مي دهد‪g .‬‬
‫فرهنگ‬ ‫‪2‬‬ ‫گفت‌وگوي کارگردان فیلم «زندگی خصوصی آقا و خانم میم»‬ ‫فیلم «زندگی خصوصی آقا و خانم میم» به نس�بت فیلم‌های دیگری که این روزها روی پرده است‪‌،‬حاشیه‌های‬ ‫کم‌تری را شاهد بوده اما همین حجم هم برای کارگردان و تهیه‌کننده‌ای که هر دوشان کم و بیش در سینما تازه‌وارد‬ ‫هستند‌‪ ،‬زیاد است‪ .‬در نگاه اول‪‌،‬پوستر فیلم اس�ت که با تصویری از حاتمی‌کیا‌‪ ،‬کارگردان صاحب‌سبک این روز‌هاي‬ ‫ب توجه می‌کند‌‪ .‬با این حال نقد‌های مفصل و همه‌جانبه هنوز کم‌تر از آن است که بشود گفت فضای سینما‬ ‫مهجور جل ‌‬ ‫در مورد این فیلم چگونه است‪ .‬از اینها گذشته اما کارگردان فیلم‪‌،‬روح‌اهلل حجازی‌‪ ،‬در مصاحبه‌هایش صحبت از یک‬ ‫مفهوم کرده است؛ «سینمای مدرن» که می‌گوید قصد داشته در این فیلم به آن نزدیک شود‌‪ ،‬هر چند در مصاحبه‌هایش‬ ‫تاکید کرده که فیلمش تالش کرده به قواعد کالس�یک هم «تا حدودی» پایبند بماند‪ .‬با این حال کارگردان‌‪ ،‬نگفته که‬ ‫ت و چه چیزی در فیلم «زندگی خصوصی آقا و خانم میم» هست که آن را به یک‬ ‫تعریفش از این سینمای مدرن چیس ‌‬ ‫فیلم مدرن‪‌،‬یا شبه‌مدرن‪ ‌،‬نزدیک می‌کند‪ .‬آیا صرفا اینکه فیلم به گفته کارگردانش در مورد طبقه متوسط و شک یک‬ ‫زوج به یکدیگر‌است برای مدرن بودنش کافی است؟‬ ‫آق�ای حج�ازی!‌ تلفنت�ان را ج�واب نم ی‌دهی�د‪‌،‬‬ ‫نم ی‌خواهید با رسانه‌ها مصاحبه کنید؟‬ ‫‪ l‬من پشت‌فرمان هستم‪.‬‬ ‫دفع�ه قب�ل ه�م ک�ه تم�اس گرفت�م فرمودید‬ ‫پش�ت‌فرمان هس�تید‪ ‌،‬چه وقت پش�ت فرمان‬ ‫نیستید که تماس بگیرم برای مصاحبه؟‬ ‫‪ l‬من این روزها زیاد مصاحبه کردم‪ ‌،‬دیگر بیشتر از‬ ‫این احساس م ی‌کنم حرف‌هایم تکراری م ی‌شوند‪.‬‬ ‫اما فیلم ش�ما روی پ�رده اکران اس�ت‪ ‌،‬االن اگر‬ ‫در موردش صحبت نش�ود‪ ،‬پس کی باید حرف‬ ‫زده شود؟‬ ‫‪ l‬بحث این نیس��ت‪ ،‬من حرف زیاد زده‌ام‪ .‬در مورد‬ ‫فیلم‪‌،‬م ی‌توانيد به مصاحب ه‌هایم ب��ا جا‌های دیگر مراجعه‬ ‫کنید‪ ‌.‬سواالت ش��ما هم تکراری اس��ت‪ ‌،‬ب رای مخاطبتان‬ ‫جذابیت ندارد؛ نم ی‌خواهم حرف‌های تکراری بزنم‪.‬‬ ‫ولی معموال نگاه این اس�ت که در شرایط اکران‪،‬‬ ‫صحبت کردن درباره آن به نفع فیلم است‪ .‬کمک‬ ‫م ی‌کند که بیشتر مطرح شود و مخاطب بیشتری‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫به‌دنبال زدن فیلم ما هستند‬ ‫به دست بیاورد‪...‬‬ ‫‪ l‬عرض کردم ک��ه من حرف زی��اد زده‌ام‪ .‬در مورد‬ ‫این فیلم‪ ‌،‬مباحث دیگر تکراری ش��ده‪ ‌،‬شما هم سوال‌های‬ ‫مشابهي با دیگران م ی‌پرسید‌‪ ،‬من تعجب م ی‌کنم این ب رای‬ ‫خود شما روزنامه‌نگار‌ها هم نباید جذاب باشد‪.‬‬ ‫من س�عی م ی‌کنم به مباحث ک م‌تر توجه شده‬ ‫بپ�ردازم که مصاحب�ه ما ه�م خیلی تک�راری و‬ ‫خسته‌کننده نباشد‪.‬‬ ‫‪ l‬نه دیگر‪‌،‬م ی‌دانم سوال‌ها تکراری است‪.‬‬ ‫راستی من‌ که هنوز سوالی مطرح نکرده‌ام‪ ،‬شما‬ ‫از کجا فهمیدید که سوال‌هایم تکراری است؟!‬ ‫‪ l‬خب سوالتان را بگویید‪...‬‬ ‫محور را بر این مساله بگذاریم که شما در یکی از‬ ‫مصاحب ه‌هایتان به آن اشاره کرده‌اید؛ اینکه در این‬ ‫فیلم تالش کرده‌اید تا حدودی قواعد کالسیک‬ ‫را هم رعایت کنید و بحث‌هایی که در مورد فیلم‬ ‫مدرن کرده‌اید‌‪ ،‬سوال من این است که اصال شما‬ ‫چه تعریفی از فیلم مدرن دارید؟ این فیلم مدرن‬ ‫چه تعریف کلی دارد؟ و اینکه چرا به این س�مت‬ ‫حرک�ت م ی‌کنید؟ آیا احس�اس نیازی اس�ت در‬ ‫سینمای ما یا‪...‬‬ ‫‪ l‬خب ببینید تمام اینها را قب�لا هم گفته‌ام‪ ‌.‬من‬ ‫یک حرفی زده‌ام و حاال همه دنبال این هستند که من ادعا‬ ‫کرده‌ام و م ی‌خواهند از این وس��یله ب رای زدن فیلم استفاده‬ ‫کنند‪.‬‬ ‫کس�ی دنبال زدن فیلم و تخریب و این حرف‌ها‬ ‫‪69‬‬
‫نیس�ت‪ .‬به هر ح�ال بحثی اس�ت ک�ه در حوزه‬ ‫سینما مطرح شده‪...‬‬ ‫نزنم‪.‬‬ ‫‪ l‬نه‪‌،‬من‌ترجیح م ی‌ده��م در این مورد دیگر حرف‬ ‫‌اما سینمای مدرنی که شما‪...‬‬ ‫‪ l‬ببینید‪ ،‬در مورد سینمای مدرن و کار من این طور‬ ‫نم ی‌شود حرف زد‪ .‬باید صبر کنید س��ه‪ ،‬چهار فیلم ساخته‬ ‫شود‪ ‌،‬فیلم امسال من در جشنواره دیده شود‪ ‌،‬بعد منتقدها‬ ‫بیایند در مورد فیلم‌ها و سینمای مدرن نظر بدهند‪...‬‬ ‫خب همین االن هم م ی‌ش�ود در م�ورد ضرورتی‬ ‫که باعث شد شما ب ه‌دنبال این س�ینما بروید و‬ ‫تعری ف‌هایش البته‪‌،‬حرف زد‪...‬‬ ‫‪ l‬نه‪ ‌،‬صبر کنید فیلم امسال جش��نواره هم دیده‬ ‫شود‪ ‌،‬اینطور نم ی‌شود در مورد چیزی حرف زد‪.‬‬ ‫اساس�ا ایده ش�کل‌گیری دومین کار سینمایی‬ ‫شما چگونه شکل گرفت‬ ‫ک�ه معتقدی�د در کار‬ ‫جدیدتان ه�م تداوم پیدا‬ ‫کرده است؟‬ ‫فرهنگ‬ ‫‪ l‬قبل از «در میان ابرها»‬ ‫از همان اول دغدغه س��اخت یک‬ ‫کار اجتماع��ی را داش��تم‪ .‬ایده‌ای‬ ‫شهری با عنوان «ندبه» را با آقای‬ ‫گوهری مطرح کردم که با موضوع‬ ‫خیلی ارتب��اط برقرار نک��رد تا در‬ ‫نهایت به جنوب رفتیم و «در میان‬ ‫ابرها» را ساختم‪ .‬بعد از آن با علی‬ ‫طالب‌آبادی فیلمنامه‌نویس آشنا‬ ‫شدم و تله‌فیلم «اگر باران ببارد»‬ ‫که سال ‪ 87‬از تلویزیون پخش شد‬ ‫و بازخورد خوبی هم داش��ت را با‬ ‫هم کار کردی��م‪ .‬آن بازخورد باعث‬ ‫شد با هم به س��مت دومین فیلم‬ ‫س��ینمایی برویم‪ ،‬همان «ندبه»‬ ‫را ارائ��ه دادیم که پروانه س��اخت‬ ‫نگرفت‪ ،‬بع��د «اتف��اق م ی‌افتد»‬ ‫که ب��از پروانه نگرفت و س��وم ی‌‬ ‫«زندگ��ی خصوصی آق��ا و خانم‬ ‫میم» که باز ابت��دا پروانه نگرفت‬ ‫و در نهایت ب��ا پیگیری‌های آقای‬ ‫ش��فیعی‪ ،‬تهی ه‌کننده و خود من‬ ‫پروانه س��اخت دریافت کرد‪ .‬طرح‬ ‫کاملی را به وزارت ارش��اد دادیم و‬ ‫با همان پروانه ساخت گرفتیم‪ ،‬اما‬ ‫هنوز فیلمنامه کامل نوشته نشده بود‪ ،‬چون م ی‌خواستیم‬ ‫بازیگرها قطعی شوند تا ب راساس آنها فیلمنامه کامل شود‪.‬‬ ‫خوشبختانه حمید فرخ‌نژاد و مهتاب کرامتی اعتماد کردند‬ ‫و ش��اید «زندگی خصوصی آقا و خانم می��م» جزو معدود‬ ‫فیلمنامه‌هایی باشد که بدون خواندن فیلمنامه مشخصی‬ ‫قرارداد بستند و ب راساس آنها فیلمنامه نوشته شد‪ .‬از همان‬ ‫ابتدا ایده‌ای ک��ه مطرح ش��د‪ ،‬دغدغه‌ای بود که داش��تیم‪.‬‬ ‫خود من بدون دغدغ��ه نم ی‌توانم فیلم بس��ازم و موضوع‬ ‫باید ب رایم مهم باش��د‪ .‬آنق��در گفتیم نس��خه نپیچیم که‬ ‫حاصلش فیلم‌های ب ی‌خاصیتی ش��ده که دغدغه‌ای ندارد‪،‬‬ ‫در صورت ی‌ که اگر مانند بس��یاری از فیلمسازان معتبر دنیا‪،‬‬ ‫آدم دغدغه‌مند باش��د فکر نم ی‌کنم اش��کالی داشته باشد‪.‬‬ ‫کارگردانی این فیلم نسبت به «در میان ابرها» متفاوت بود‪.‬‬ ‫این تفاوت به حضور علی طالب‌آبادی به‌عنوان نویس��نده‬ ‫برم ی‌گردد و زبانی که با خودش آورد‪ ،‬بسیار موثر بود‪ .‬او تنها‬ ‫کسی است که خیلی خوب همه آنچه را م ی‌خواهم درک و‬ ‫دغدغه‌هایم را برطرف م ی‌کند‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫‪70‬‬ ‫این موضوع ب��ه لحاظ دکوپاژ و می زانس��ن ریس��ک‬ ‫بزرگی ب رایم ب��ود و عمده صحنه‌های ما در یک س��وئیت‬ ‫گذشت‪ .‬همه محدودیت‌ها ریسکی بود که امیدوارم سربلند‬ ‫بیرون آمده باش��یم‪ .‬همه آدم‌هایی که ب رای جلو و پش��ت‬ ‫دوربین انتخاب شدند کار را دوس��ت داشتند و فیلم مساله‬ ‫همه‌شان بود‪.‬‬ ‫م حاتم ی‌کیا چگونه‬ ‫تجربه بازی گرفتن از ابراهی ‌‬ ‫بود؟‬ ‫‪ l‬ب رای نقش آقای گوهریان قرار بود گزینه‌ای باشد‬ ‫که بازیگر نباش��د و حت ی‌ چهره‌هایی از س��وی تهی ه‌کننده‬ ‫معرفی ش��دند‪ ،‬اما م ی‌خواستیم تماش��اگر پی ش‌زمینه‌ای‬ ‫از بازی او نداش��ته باش��د‪ ،‬بناب راین گزینه‌های مختلفی از‬ ‫سیاس��تمداران تا ورزش��کاران را در ذهنمان م��رور کردیم‬ ‫تا اینکه ابراهیم حاتم ی‌کیا از س��وی نویس��نده فیلمنامه‬ ‫پیشنهاد شد‪ .‬البته طبعا نگرانی داشتم‪ .‬به هر حال قرار بود‬ ‫کارگردانی‪ ،‬جل��وي دوربین بیاید‬ ‫که برخالف من‪ ،‬بسیار تکنیکال‬ ‫اس��ت‪ ،‬بنابراین دو نگاه متفاوت‬ ‫داریم و برایم س��خت بود بگویم‬ ‫خیلی س��اده حرکت کن��د و هیچ‬ ‫چیزی پیچیده نیس��ت‪ .‬ترس و‬ ‫دغدغه بزرگم این بود که این نقش‬ ‫در م ی‌آید یا نه! همانقدر که حضور‬ ‫ابراهیم حاتم ی‌کیا ب��ه نفع فیلم‬ ‫بود اگ��ر ب��ازی‌اش درنم ی‌آمد به‬ ‫ضرر کار تمام م ی‌ش��د‪ .‬اما ش��ب‬ ‫اول گفت‪« :‬ابراهی��م حاتم ی‌کیا‬ ‫را کنار بگذارید و ان��گار با بچه‌ای‬ ‫مواجه هس��تی‪ ».‬آنقدر حرفه‌ای‬ ‫برخورد ک��رد که ب رایم��ان خیلی‬ ‫عجیب بود‪ ،‬حتی ی��ک بار درباره‬ ‫کار کارگردانی نظر ن��داد و کار را‬ ‫برایم س��اده کردند‪ .‬ضمن اینکه‬ ‫حمید فرخ‌نژاد هم در مقابل ایشان‬ ‫خیلی زحمت کشید‪ .‬اساسا در سه‬ ‫فیلم سینمای ی‌ام شانس بزرگی که‬ ‫آوردم گروه کار بود‪ .‬به‌هرحال وقتی‬ ‫انتخاب درست باشد‪ ،‬بخش زیادی‬ ‫از مسیر را رفته‌ای‪ .‬بازیگری مقوله‬ ‫مهمی‌برای من اس��ت و س��عی‬ ‫ک��ردم در دو فیلم اخی��رم انرژی‬ ‫زیادی ب رای آن بگذارم‪.‬‬ ‫حمید فرخ‌نژاد چطور با موضوع‬ ‫برخورد کرد؟‬ ‫‪ l‬شبی که قرار شد اب راهیم حاتم ی‌کیا در کار باشد‪،‬‬ ‫ایش��ان به محل فیلمبرداری آمد و ضمن اینکه لوکیشن را‬ ‫م ی‌دید به من گفت‪« :‬فرخ‌نژاد بازیگر باهوشی است‪ ،‬مواظب‬ ‫باش محدودش نکنی‪ ».‬فرخ‌نژاد تحصیلکرده سینماست‪،‬‬ ‫کارگردان و فیلمنامه‌نویس بوده و جوایزي هم گرفته است‪.‬‬ ‫ب رایم همیشه عجیب بوده و هست کسی که تکنیک را یاد‬ ‫گرفته هنوز در بازی تازگ��ي دارد و هر بار که مقابل دوربین‬ ‫قرار م ی‌گیرد همه را غافلگیر م ی‌کند و این بسیار عجیب‬ ‫است‪ ،‬هربار چیز جدیدی ب رای رو کردن دارد‪.‬‬ ‫فیلم جدیدتان «زندگی مشترک آقای محمودی و‬ ‫بانو» هم در همین حال و هواست؟‬ ‫‪ l‬این فیلم ادامه همان نگاه است‪ ،‬اما داستان دیگری‬ ‫دارد‪ .‬دغدغه‌های مشترکی را که داشتیم‪ ،‬با همان تیم قبلی‬ ‫ادامه دادیم‪ .‬حس کردیم حرف‌های جدی‌تری حتی جدی‌تر‬ ‫از «زندگی خصوصی آقا و خانم میم» است که م ی‌شود زد‪.‬‬ ‫تمام تالشمان را م ی‌کنیم تا اين فيلم در جشنواره فیلم فجر‬ ‫به نمایش درآید‪g .‬‬ ‫نگاه جديد با‬ ‫داستان ناکافی‬ ‫گفت‌وگو با سعید قطبی‌زاده‬ ‫درباره فیلم روح‌اهلل حجازی‬ ‫‪3‬‬ ‫معموال فیلمی‌که به نمای�ش درم ی‌آید‪ ،‬دیدگاه‬ ‫منتقدان درب�اره آن‪ ،‬چه با نظر عموم منطبق باش�د و‬ ‫چه نباشد‪ ،‬از اهمیت برخوردار است‪ .‬سعید قطب ی‌زاده‬ ‫از روزنام ه‌نگاران و منتقدان فعال حوزه سینماست که‬ ‫در حوزه سینمای مستند هم سابقه فعالیت دارد‪ .‬با او‬ ‫درباره «زندگی خصوصی آقا و خان�م میم» که دومین‬ ‫تجربه فیلم بلند روح‌اهلل حجازی اس�ت‪ ،‬به گفت‌وگو‬ ‫نشستیم‪.‬‬ ‫موضوع فیلم را چگونه دیدید؟ به نظر شما چقدر‬ ‫زبان حال جامعه ماست؟‬ ‫‪ l‬مهم‌ترین ویژگ��ی این فیلم این اس��ت که دارد‬ ‫خالف قالب تکرار‌ش��ونده فیلم‌های امروز س��ینما حرکت‬ ‫م ی‌کند و درباره نوعی از زندگی صحبت م ی‌کند که کمتر‬ ‫دیده ش��ده و فیلمی‌است که بخش��ی از زندگی خانوادگی‬ ‫طبقه متوسط را از طریق سرک کش��یدن به حریم‌ها بازگو‬ ‫م ی‌کند و طبقه متوسط شهری‪ ،‬به خوبی با آن ارتباط برقرار‬ ‫کرده است‪.‬‬ ‫به نظر ش�ما این فیلم نمادین است یا برشی از‬ ‫یک زندگی واقعی؟‬ ‫‪ l‬به نظر من این تقسیم‌بندی و حتی طرح سوال‬ ‫به این شیوه درست نیس��ت‪ .‬خیلی از فیلم‌های واقع‌گرا و‬ ‫مستند را س��راغ داریم که جنب ه‌های نمادین‌شان در نقدها‬ ‫مورد تحلیل و تفسیر قرار گرفته‌ ش��ده است‪ .‬این بستگی‬ ‫به برداشت هر ش��خص و تفکر و تخیل او دارد‪ .‬فیلم مورد‬ ‫نظر ما م ی‌تواند نمادین باش��د؛ این بس��تگی به تحلیل ما‬ ‫دارد؛ اینکه نمادها را چگونه تحلیل کنیم‪ .‬حاال بهتر اس��ت‬ ‫پرس��ش را چنین طرح کرد که «آیا این‪ ،‬فیلمی‌هست که‬ ‫توانسته باش��د با نمایش یک خانواده و مشکالت حاکم بر‬ ‫آن‪ ،‬درب��اره خانواده‌های دیگر هم قابل تعمیم و گس��ترش‬ ‫باشد؛ به‌طوری که مثال یک مخاطب‪ ،‬فیلم را تماشا کند و‬ ‫بخشی از گرفتاری‌ها و فشارهای زندگ ی‌اش را در آیینه این‬ ‫فیلم ببیند؟» به نظرم بله! دلیلش هم استقبالی است که در‬ ‫نمایش عموم ی‌اش از آن شده‪.‬‬ ‫نقاط ضعف و قوت فیلم در چه چیزهایی بود؟‬ ‫‪ l‬فیلم ناکافی اس��ت! این نقطه ضعف اصلی این‬ ‫فیلم اس��ت‪ .‬قصه فیلم‪ ،‬قصه‌ای نیست که بتواند در طول‬ ‫زمانی حدودا یک‌س��اعت‌ونیم ب رای تحت تاثیر قراردادن‬ ‫تماش��اگر کفایت کن��د‪ .‬این فیل��م صحنه‌ه��ای جذاب و‬ ‫موقعی ت‌های خاص کم دارد‪ .‬موضوعش به‌طور کامل طرح‬ ‫نم ی‌شود و یک سطحی از روابط را بررسی م ی‌کند‪.‬‬ ‫نقطه قوت هم همان‌طور که گفتم؛ یک رویکرد تازه‬ ‫در ملودرا ‌م اجتماعی است‪ .‬کارگردان و فیلمنامه‌نویس سعی‬ ‫کرده‌اند وارد حریم یک خانواده ش��وند و روابط پنهان زن و‬ ‫شوهر را نش��ان دهند‪ .‬این نیاز دارد که شخصی ت‌پردازی‌ها‬ ‫درس��ت انجام ش��ده باش��د و ما بتوانیم آنها را درک و باور‬ ‫کنیم‪ .‬قصه فیل��م درباره جامع��ه امروز اس��ت و در ته ران‬ ‫م ی‌گذرد و روی حاشی ه‌های پی رامونی تاکید خوبی م ی‌شود‪.‬‬ ‫دگرگون ی‌ه��ای جامعه و ش��هری ک��ه در پ س‌زمینه قصه‬
‫به تمام فیلم‌های ساخته‌شده طی این سال‌ها بپردازد‪ ،‬چیز‬ ‫زیادی باقی نم ی‌ماند‪ ،‬کاش دالیل بهت��ری ب رای برخورد با‬ ‫فیلم‌ها وجود داشت؛ مثال فقدان رعایت قواعد و استانداردها‬ ‫یا ابتذال به مفهوم واقع ی‌اش‪« .‬برف روی کاج‌ها»‪« ،‬بیخود‬ ‫و ب ی‌جهت» و‪ ...‬همه فیلم‌هایی بوده‌اند که از نظر منتقدان‬ ‫و کارشناسان بهترین فیلم‌های جشنواره بودند‪ .‬اگر قرار به‬ ‫جستجوی تم خیانت در فیلم‌های جشنواره باشد‪ ،‬این فیلم‬ ‫مورد بحث ما دقیقا این‌گونه است‪ .‬اما دلیل اصلی خروج این‬ ‫فیلم از لیست سیاه را من هم مثل شما نم ی‪‎‬دانم‪.‬‬ ‫م ی‌بینیم باعث تحول شخصی ت‌ها م ی‌شود‪ .‬منظور از این‬ ‫تحول البته‪ ،‬لزوما تغییر به سمت تعالی نیست‪ .‬کارگردان و‬ ‫فیلمنامه‌نویس این جزئیات را رعایت کرده‌اند‪ ،‬اما آن نکته‬ ‫منفی‪ ،‬در مورد چش��م‌انداز کلی فیلم بود‪ .‬این قصه ناکافی‬ ‫ا‌ست‪ .‬انگار ایده‌ای بوده ب رای ‪ 40‬دقیقه فیلم که کش آمده‬ ‫است! و موقعی ت‌‪‎‬های مهیج کمی دارد‪.‬‬ ‫کارگردانی این فیلم را چطور ارزیابی م ی‌کنید؟‬ ‫‪ l‬عملکرد کارگ��ردان در این فیلم را باید نس��بت‬ ‫با کارهای قبلی او مقایس��ه کرد و س��نجید‪ .‬این فیلم که‬ ‫دومین کار بلند اوس��ت نس��بت به فیلم اول و همی ن‌طور‬ ‫تله‌فیلم‌هایی که از او دیدم‪ ،‬بهتر ش��ده اس��ت‪ .‬منظور این‬ ‫نیس��ت که کارگردانی خیلی ش��اخصی داش��ته‪ ،‬اما رو به‬ ‫جلوست و ایده‌هایی که در اجرا دارد بعضا جالب توجه است‪.‬‬ ‫مثال اولین باری که زن وارد رستوران م ی‪‎‬شود که این پالن‬ ‫اسلوموشن فیلمبرداری شده یا صحنه تعقیب زن توسط مرد‬ ‫که کادربندی و تدوین خیلی خوبی دارد‪.‬‬ ‫اینکه فیلمی‌مثل این‪ ،‬درد را نشان بدهد و درمان‬ ‫را نه‪ ،‬خوب است؟‬ ‫‪ l‬یک فیلم که ما به ازاهای عین��ی دارد و مدعی‬ ‫اجتماع ی‌بودن است‪ ،‬بیش از طرح موضوع نم ی‌تواند کاری‬ ‫بکند‪ .‬تعریف س��ینما با دیگر نهادها و رسانه‌های اجتماعی‬ ‫فرق م ی‌کند‪ .‬اشخاصی که انتظار دارند فیلم دستورالعمل‬ ‫کلی صادر کند یا راه‌حل بدهد با س��ینما آشنا نیستند! این‬ ‫عرصه ب رای س��رگرمی‌و ارتقای فرهنگ اس��ت‪ .‬نم ی‌تواند‬ ‫یک فیلمساز‪ ،‬س��طح اثر را در این حد نزول دهد که به یک‬ ‫بیانیه اجتماعی تبدیل شود که خوب و بد را به ما یاد بدهد‪.‬‬ ‫‪ l‬به نظرم این یک بعد تازه از شخصیت او را نشان‬ ‫م ی‌دهد ک��ه ب رای من خیل��ی بامزه و جذاب اس��ت؛ اینکه‬ ‫کسی با این اعتبار و شهرت در میان اهالی سینما به‌عنوان‬ ‫کارگردانی معروف و ش��اخص‪ ،‬تصمی��م م ی‌گیرد که بازی‬ ‫کند‪ ،‬آن‌هم در فیلم یک کارگردان جوان و آن‌هم در نقشی‬ ‫که مطمئنا باعث سوءتفاهم‌های بسیاری خواهد شد‪ .‬این‬ ‫شیطنت جالبی بود که از او دیدم و امیدوارم فتح بابی شود‬ ‫ب رای این قبیل کارها؛ یعنی شکس��تن نقاب‌های رسمی و‬ ‫ورود به عرصه‌های تازه‌تر‪ .‬با اینکه عالقه ش��خص ی‌ای به‬ ‫ایش��ان و کارهای حاتم ی‌کیا ندارم‪ ،‬اما ای��ن اقدامش ب رایم‬ ‫احترام‌ب رانگیز است‪.‬‬ ‫خود در مقابل جوان‌ترها نشان بدهند‪ ،‬حتی خالف تصوری‬ ‫که همس رانش��ان از آنها دارند! مثل خیل��ی از پرونده‌هایی‬ ‫که م��ا در جراید م ی‌خوانی��م و حرف‌ه��ا و پچ‌پچ‌هایی که‬ ‫راجع به روابط ناسالم م ی‌ش��نویم‪ .‬حداقل بخشی از مردان‬ ‫این‌گونه‌اند‪.‬‬ ‫کار عوامل مختلف فیلم را در چه سطحی دیدید؟‬ ‫‪ l‬مهتاب کرامتی در این فیلم مثل تمام فیلم‌هایش‬ ‫جانب اعت��دال را رعایت ک��رده‪ .‬او هم��واره در نقش‌های‬ ‫مختلف‪ ،‬چ��ه مثبت و چ��ه منفی‪ ،‬چه س��نتی و چه مدرن‬ ‫همیشه نقشش را معتدل نگه داشته که نه خیلی فوق‌العاده‬ ‫م ی‌ش��ود و نه ب ی‌آبرو! این اعتدال باعث م ی‌ش��ود مس��یر‬ ‫حرفه‌ای‌اش تداوم داش��ته باش��د ولی به نظر من‪ ،‬برخالف‬ ‫سخن برخ ی‌ها جزو بازی‌های خوب او بود‪.‬‬ ‫تفسیر شما از قسمت پایانی فیلم چه بود؟‬ ‫‪ l‬تصور م ی‌کنم آن ش��خصیت ش��بیه خیلی از‬ ‫مردهای میانسال جامعه ماست‪ .‬نم ی‌گویم نوکیس ه‌اند‪ ،‬اما‬ ‫در سطحی از رفاه اجتماعی زندگی م ی‌کنند و یاد م ی‌گیرند‬ ‫که به تعهدات زناشوی ی‌شان پایبند نباشند و چهره‌ای تازه از‬ ‫‪ l‬مگر فیلم «بیخود و ب ی‌جهت» که در این لیست‬ ‫هست تم خیانت دارد؟ خدا را شکر که اين سیاست تحریم‬ ‫فقط شامل فیلم‌های امسال ش��ده‪ ،‬وگرنه اگر م ی‌خواست‬ ‫در م�ورد حاتم ی‌کی�ا؛ اول نظ�ر ش�ما راج�ع به‬ ‫بازی‌کردن یک کارگردان چیس�ت و در قسمت‬ ‫بعد‪ ،‬بازی او چطور از آب درآمده است؟‬ ‫فرهنگ‬ ‫چرا فیل�م «زندگی خصوص�ی آق�ا و خانم میم»‬ ‫با اینکه ت�م خیان�ت دارد در لیس�ت فیل م‌های‬ ‫تحریم ی‌ نیست؟‬ ‫‪ l‬این همان پایان باز است‪ .‬کارگردان هشدار م ی‌دهد‬ ‫راجع به معضل��ی که در جامعه نمونه‌های مش��ابهش زیاد‬ ‫دیده م ی‌ش��ود‪ ،‬اما موض��وع را طرح م ی‌کند‪ ،‬ب��ه الیه‌های‬ ‫مختلف اش��اره م ی‌کند و در‌نهایت این را به عهده تماشاگر‬ ‫م ی‌گذارد که آیا این مس��یر به رستگاری منتهی م ی‌شود یا‬ ‫شخصی ت‌ها در سراشیبی سقوط قرار دارند‪g .‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫به نظ�ر ش�ما دکت�ر گرامیان ب�ا ب�ازی ابراهیم‬ ‫حاتم ی‌کیا نماینده چه قشری از جامعه ماست؟‬ ‫برخ�ی م ی‌گوین�د ب�ازی کرامت�ی در نق�ش آوا‬ ‫ضعی�ف بود و خ�وب پرداخت نش�ده ب�ود؛ نظر‬ ‫شما چیست؟‬ ‫‪ l‬ای��ن فیل��م زمین��ه‌ای ش��د ب��رای اینک��ه ب��ا‬ ‫ی��ک فیلمنامه‌نوی��س جدی��د آش��نا ش��ویم‪ .‬امی��دوارم‬ ‫«عل ی‌طالب‌آبادی» مسیرش را به همین خوبی ادامه دهد‬ ‫و با اینکه انتقادهایی به فیلمنام��ه دارم فکر م ی‌کنم نگاه‬ ‫جدیدی را وارد سینما خواهد کرد‪.‬‬ ‫«حجازی» نشان داده جاه‌طلب اس��ت و دارد راهش‬ ‫را پیدا م ی‌کند و امیدوارم مس��یر رو به رش��دش را در فیلم‬ ‫سومش هم ببینیم‪ .‬همی ن‌طور «هومن بهمنش» که حتما‬ ‫بعدها از او بیشتر خواهیم شنید‪.‬‬ ‫‪71‬‬
‫‪4‬‬ ‫عوامل حرفه‌اي‬ ‫علی طالب‌آبادی ‪ /‬نویسنده فیلمنامه «زندگی‬ ‫خصوصی آقا و خانم میم»‬ ‫ایده این فیل��م یک حرف‬ ‫طوالن��ی بی��ن م��ا در‬ ‫شکل‌های مختلف بود‪ .‬در‬ ‫الب��ه‌الی حرف‌هایم��ان‬ ‫ناگه��ان ب��ه ای��ده خیلی‬ ‫خوب��ی رس��یدیم و همان‬ ‫نطفه این کار ب��ود؛ آقایی‬ ‫همس��رش را ب��ه ش��کل‬ ‫دیگری درم��ی‌آورد و دچار‬ ‫مثلث‬ ‫بحران م ی‌شود‪.‬‬ ‫در جامعه ما این ماجرا رخ م ی‌دهد‪ .‬جامع ه‌ای که خیلی‬ ‫وقت است در تغییر گرفتار شده‪ .‬شما باید به یک فرهنگ و‬ ‫ثبات برسی‪ ،‬اما در ای ران هنوز این اتفاق نیفتاده و به سرعت‬ ‫در حال تغییر هستیم‪.‬‬ ‫مجموع��ه‌ای از این اتفاق��ات در ذهن م��ا بود‪ ،‬در‬ ‫نهایت به آدمی رس��یدیم که موقعیت��ی پیش م ی‌آید و‬ ‫درآمدش تغییر م ی‌کند‪ .‬من در اس��م گذاشتن استعدادی‬ ‫ندارم‪ ،‬اما اس��م «زندگي خصوصي آق��ا و خانم ميم» را‬ ‫من گذاشتم و همه هم خیلی گارد داش��تند و م ی‌گفتند‬ ‫طوالنی است‪ ،‬بفروش نیست‪ ،‬انگلیس ی‌اش دچار مشکل‬ ‫م ی‌ش��ود و آدم را هم ج��ذب نم ی‌کند‪ ،‬ام��ا همه با یک‬ ‫لبخن��دن��اممی‌بردن��د‪.‬‬ ‫محدود بودن لوکیش��ن و بازیگر هم دغدغه ما نبود‪،‬‬ ‫چون خود من وقتی م ی‌بینم تعداد بازیگر زیاد است همیشه‬ ‫فکر م ی‌کنم چگونه م ی‌شود به همه پرداخت‪.‬‬ ‫هوم�ن بهمن�ش ‪ /‬مدی�ر فیلمب�رداری «زندگ�ی‬ ‫خصوصی آقا و خانم میم»‬ ‫«زندگی خصوص��ی آقا و‬ ‫خانم می��م» اولین فیلمی‬ ‫بود ک��ه در جری��ان کامل‬ ‫فیلمنامه قرار نگرفتم‪ ،‬اما با‬ ‫اعتم��ادی ک��ه داش��تم‪،‬‬ ‫هم��كاري را پذیرفتم و در‬ ‫نهایت دیدم تصمیم درستی‬ ‫گرفت��م‪ .‬البته خیل��ی زود‬ ‫متوجه شدم مسیر فیلم به‬ ‫بی راهه نخواهد رفت و آدم‌ها نسبت به این فیلم جدی هستند‪.‬‬ ‫وقتی دیدم حمید فرخ‌نژاد و مهت��اب کرامتی انگیزه باالیی‬ ‫ب رای این فیلم دارند‪ ،‬مطمئن‌ش��دم ما هم راهمان را درست‬ ‫م ی‌رویم‪ .‬تضادی که در قصه‪ ،‬آدم‌ها دچارش م ی‌شدند سعی‬ ‫م ی‌کردم در نور هم چنین اتفاق��ی بیفتد‪ .‬در ترکی ب‌بندی و‬ ‫قاب‌بندی چون فضا بسته بود قاعدتا هرچقدر هم که تالش‬ ‫م ی‌کردی نم ی‌توانس��تی تنوع به وجود آوری‪ ،‬بناب راین تنوع‬ ‫بصری ب رای م��ن جنبه نورپ��ردازی فیلم ب��ود و از آن بابت‬ ‫م ی‌توانس��تم تعداد کلوزآپ‌ه��ای فیل��م را از لحاظ بصری‬ ‫متنوع‌تر کنم تا تماشاگر راحت‌تر رد کند‪ .‬باید بستری فراهم‬ ‫م ی‌شد تا این آدم‌ها واقعی ت‌پذیر باشند‪ .‬چون قصه داشت در‬ ‫یک هتل اتفاق م ی‌افتاد و هتل ترمینالی از یک شهر و مکان‬ ‫توریستی است‪ ،‬باید اغ راق ش��ده تجمل یک شهر از لحاظ‬ ‫جنب ه‌های جلوه بصری در مقابل واقعیت یک شهر به شکل‬ ‫کاذب باش��د‪ .‬از لح��اظ بص��ری ج��دا از دین��ی ک��ه ب��ه‬ ‫عل ی‌طالب‌آبادی و روح‌اهلل حجازی دارم‪ ،‬خیلی زیاد هم مدیون‬ ‫کمک‌های حمید فرخ‌نژاد و مهت��اب کرامتی در درک حرفه‬ ‫من به عنوان بازیگر هستم‪.‬‬ ‫حمی�د فرخ‌ن�ژاد ‪ /‬بازیگ�ر «زندگی خصوص�ی آقا و‬ ‫خانم میم»‬ ‫بعد از مدتی که در سینما کار‬ ‫کردم به هر حال با گروه‌ها و‬ ‫آدم‌ه��ای مختلف همکاری‬ ‫داش��ته‌ام و ی��ک س��ری‬ ‫تجربیات حاصل م ی‌شود‪.‬‬ ‫درحرفه ما شناخت آدم‌ها با‬ ‫نگاه کردن و بعد از یکی دو‬ ‫دیالوگ پی دا م ی‌ش��ود‪ .‬طرح‬ ‫این کار که پیش��نهاد شد‪،‬‬ ‫کاملا م ی‌دانستم چه اتفاقی م ی‌افتد‪ .‬کارگردان و نویسنده در‬ ‫پرداخت‌ها به این نتیجه رسیده بودند كه با نف رات احتمالی آینده‬ ‫فیلمنامه را مکت��وب کنند‪ .‬به هر حال بعد از این همه س��ال‬ ‫یواش‌یواش یک سری معیارها ب رایت جور دیگری م ی‌شود و‬ ‫آدم‌ها به خیلی چیزها ارج ‌ح م ی‌شوند‪ .‬ب رایت مه ‌م است که با چه‬ ‫کسی کار م ی‌کنی و اتفاقاتی که در پشت صحن ‌ه م ی‌افتد ب رایت‬ ‫جایگاه زیادی خواهد داشت‪ .‬همان موقع فهمیدم این آدم‌ها‬ ‫دنبال کار خوب هستند‪ .‬پس از چند جلسه صحبت به نتیجه‬ ‫رس��یدیم و با اکثر افراد گرو‌ه هم اولین همکاری‌ام بود‪ .‬ب رای‬ ‫اولی ن‌بار دیدم چهره‌پرداز (سعید ملکان) سه بار تست گریم زده و‬ ‫سه نوع مو آورده که ب رایم خیلی جالب بو ‌د یا هومن بهمنش‬ ‫حتی به قیمت ضایع کردن بازیگرها خواس��ت کارش خیلی‬ ‫خوب باشد و این ب رایم بس��یار محترم بود یا حجازی از خیلی‬ ‫چیزهای شخص ی‌اش گذشته بود و با یک حال خیلی بد حتی با‬ ‫سرم سر صحنه م ی‌آمد‪ ،‬علی طالب‌‌آبادی هم میل و اشتیاق‬ ‫زیادی داشت كه باعث شد کار خوب شود‪ .‬در مجموع تعامل و‬ ‫جنگ خیلی خوبی بین آدم‌ها ب رای بهتر شدن کار بود‪ .‬افراد گروه‬ ‫انگیزه زیادی داش��تند و آمده بودند با جاه‌طلب��ی کار خوب و‬ ‫شماره ‪156‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫«زندگی و خصوصی» متناقض‬ ‫چرا شوراي صنفي به فيلم حجازي مجوز اكران نداد؟‬ ‫شاهین فتحیان‬ ‫‪5‬‬ ‫«زندگی خصوصی آقا و خانم می��م» دومین تجربه‬ ‫روح‌اهلل حج��ازی در مقام کارگ��ردان فیلم س��ینمایی بلند‬ ‫است که حاال تجربه او در این زمینه به عدد ‪ 3‬رسیده است‪.‬‬ ‫حجازی سال ‪ 87‬اولین فیلم سینمای ی‌اش «در میان ابرها»‬ ‫را با هم��کاری و نویس��ندگی محمدرضا گوهری داش��ت‪.‬‬ ‫ی که با بازی الناز شاکردوست در نقش یک زن ع راقی‪،‬‬ ‫فیلم ‌‬ ‫در جشنواره هم حضور داش��ت‪ ،‬اما بحث خاصی درباره آن‬ ‫صورت نگرفت‪.‬‬ ‫حجازی متولد آبادان اس��ت و یکی دو س��ال بیشتر‬ ‫نداش��ته که مجبور م ی‌شوند به ش��هر مادری‌‌اش اصفهان‬ ‫مهاجرت کنند‪ .‬در ‪ 15‬س��الگی به‌عنوان داور در جش��نواره‌‬ ‫فیلم کودک اصفهان حضور داش��ته و با س��اخت نماهنگ‬ ‫و فیلم‌های کوتاه وارد عرصه تلویزیون ش��ده است‪ .‬قبل از‬ ‫اولین فیلم س��ینمای ی‌اش هم چند تله‌فیلم از جمله «ماه‬ ‫جبین» و «روزگار سپری‌شده» را ساخته بود‪ .‬البته قبل از «در‬ ‫میان ابرها» طرح فیلم ی‌ شهری با نام ندبه را داشته که مورد‬ ‫‪72‬‬ ‫پذیرش گوهری ب رای همکاری قرار نم ی‌گیرد‪.‬‬ ‫بعد از آن با همکاری و نویس��ندگی علی طالب‌آبادی‬ ‫تله‌فیلم «اگر باران ببارد» را م ی‌سازد که سال ‪ 87‬از تلویزیون‬ ‫پخش م ی‌ش��ود‪ .‬پس از بازخوردهای ای��ن کار باز وقتی به‬ ‫سمت س��اخت دومین فیلم س��ینمای ی‌اش م ی‌رود‪ ،‬همان‬ ‫طرح «ندبه» را ارائه م ی‌کند که پروانه س��اخت نم ی‌گیرد‪،‬‬ ‫بعد «اتفاق م ی‌افتد» را ارائه م ی‌کند ک��ه این‌هم موفق به‬ ‫کسب پروانه ساخت نم ی‌شود و بعد طرح سومش «زندگی‬ ‫خصوصی آقا و خانم میم» که باز ابتدا پروانه نم ی‌گیرد و در‬ ‫نهایت با پیگیری‌های تهی ه‌کننده و کارگردان پروانه ساخت‬ ‫دریافت م ی‌کند‪ .‬او اکنون که «زندگي خصوصي آقا و خانم‬ ‫میم» را در اکران دارد‪ ،‬فیلم س��ومش را ه��م با نام «زندگی‬ ‫مشترک آقای محمودی و بانو» س��اخته و ب رای حضور در‬ ‫جشنواره س ی‌ویکم فجر‪ ،‬آماده دارد‪ .‬حجازی همواره درباره‬ ‫نقدهایی که به سوی فیلمش روانه م ی‌شود مقاومت جدی‬ ‫نداشته و گاهی بسیا‌ر پذی را هم بوده است‪ .‬با این حال تجربه‬ ‫دومش با چند حاش��یه همراه ش��د که برخی از آنها اصال‬ ‫در اختیار دس��ت‌اندرکاران فیلم نبود‪ .‬یکی از این حواش��ی‬ ‫زمانی بود که نام این فیلم با نام فیلم «زندگی خصوصی»‬ ‫محمدحس��ین فرح‌بخش که ابتدا «خصوصی» بود و بعد‬ ‫تغییر یافت‪ ،‬ش��باهت پیدا کرد و حضورش��ان در یک دوره‬ ‫از جشنواره یعنی دوره س ی‌ام گاهی باعث تالقی ذهنی در‬ ‫مورد آنها م ی‌شد‪ .‬نکته دیگر حضور حاتم ی‌کیا در این فیلم‬ ‫به‌عنوان بازیگر ب��ود؛ حاتم ی‌کیایی که به خودی خود یک‬ ‫بار معنایی به همراه خود دارد‪.‬‬ ‫اما مس��اله اساسی زمانی حادث ش��د که پس از یک‬ ‫سال پرتالطم در حوزه اکران‪ ،‬حوزه هنری که جنجال اکران‬ ‫فیلم در سینماهایش را با همان فیلم «زندگی خصوصی»‬ ‫و توقف نمای��ش آن آغاز کرده بود و تع��داد قابل‌توجهی از‬ ‫فیلم‌های اکران امس��ال را هم تحریم ک��رده بود‪ ،‬وقتی به‬ ‫فیلم «زندگی خصوص��ی آقا و خانم میم» رس��ید‪ ،‬هرچند‬ ‫این فیلم هم مضمونی با تم خیانت داشت‪ ،‬اما با اکران آن‬ ‫مخالفتی بروز نداد‪ .‬اینجا اما نوبت شورای صنفی نمایش بود‬ ‫که به‌خاطر رفتار تحریمی‌حوزه در نمایش ندادن فیلم‌هایی‬ ‫چون «‌بیخود و‌ب ی‌جهت» عبدالرضا کاهانی‪ ،‬حواله اکران‬ ‫این فیلم‌ را ارائه نک��رد تا اثر حجازی از ش��انس حضور در‬ ‫سینمایی چون آزادی محروم ش��ود و طبعا بخشی از آمار‬ ‫فروشش را از دست بدهد‪ .‬خود حجازی با بیان اینکه اگر ما‬
‫عليرضا بهرامي‬ ‫‪6‬‬ ‫«اب راهيم حاتم ي‌كيا»ي متولد ‪ 1340‬در ته ران را همه‬ ‫با فيلم‌هاي جنگ ي‌اش ش��ناختند؛ «هويت»‪« ،‬ديده‌بان» و‬ ‫«مهاجر» كه در زمان جنگ تحميلي هشت‌س��اله ساخته‬ ‫شدند‪ .‬جنگ كه تمام شد‪ ،‬حاتم ي‌كيا هم ديگر فيلم جنگي‬ ‫نس��اخت؛ بلكه به فراخور زمان‪ ،‬مضمون فيلم‌هايش ش��د‬ ‫مس��ائل مربوط به جنگ‪ ،‬در س��ال‌هاي پس از آن‪ .‬درواقع‬ ‫حاتم ي‌كيا جزو معدود فيلمس��ازاني ش��د كه به مس��ائل‬ ‫پي راموني و تبعات اجتماعي جنگ پرداختند و البته همچنان‬ ‫يكي از شاخ ص‌ترين چهره‌هاي سينماي دفاع مقدس باقي‬ ‫ماند‪« .‬وصل نيكان» توجه‌ها را به خود جلب كرد‪« ،‬از كرخه‬ ‫تا راي��ن» نويدگر تحولي در س��ينماي دف��اع مقدس لقب‬ ‫گرفت‪ ،‬پس از فيلم خاص «خاكستر سبز»‪« ،‬بوي پي راهن‬ ‫يوس��ف» و «برج مينو» هركدام داش��ته‌اي به داشته‌هاي‬ ‫سينماي دفاع مقدس و البته سينماي حاتم ي‌كيا افزودند‪.‬‬ ‫موسيقي بوي پي راهن يوسف‪ ،‬ساخته مجيد انتظامي‪ ،‬از آثار‬ ‫ماندگار س��ينماي اي ران ش��د كه خارج از فضاي سينما هم‬ ‫گسترش چشمگيري يافت و برج مينو شايد آغازگر تجربه‬ ‫فيلمسازي حاتم ي‌كيا در فضاهاي كوچك بود؛ تجربه‌اي كه‬ ‫در آژانس شيشه‌اي و ارتفاع‌پست هم ادامه يافت‪ .‬به‌ه ر‌حال‪،‬‬ ‫پس از برج مينو بود كه ش��ايد بزرگ‌ترين حادثه سينمايي‬ ‫اب راهيم حاتم ي‌كيا رقم خورد؛ «آژانس شيش��ه‌اي» فيلمي‬ ‫است كه نه‌تنها حس و حال خيل ي‌ها را با خود همراه كرد‪،‬‬ ‫بلكه ب ي‌ش��ك يكي از ماندگارترين آثار توليدشده در حوزه‬ ‫سينماي دفاع مقدس و چه‌بس��ا سينماي اي ران خواهد بود؛‬ ‫همان‌گونه كه برخي نظرسنج ي‌هاي صورت‌گرفته در چند‬ ‫سال گذشته نيز مؤيد همين واقعيت اس��ت و اعتقاد خود‬ ‫حاتم ي‌كيا كه م ي‌گويد امكان ندارد آژانس شيشه‌اي دوباره‬ ‫تكرار شود‪ .‬اين فيلم عالوه بر ديالوگ‌هاي به‌يادماندن ي‌اش‬ ‫و عالوه ب��ر معرفي حبي��ب رضايي به حوزه س��ينما‪ ،‬يك‬ ‫اتفاق ديگر هم در خود داش��ت؛ برجس��ته ش��دن بازيگري‬ ‫به‌نام «پرويز پرستويي»‪ .‬اين فيلم ش��ايد شرايط مشابهي‬ ‫هم ب راي «رضا كيانيان»‪ ،‬ديگر بازيگري داش��ت كه البته‬ ‫در اين فيلم نقش كوتاهي را ايفا ك��رد‪ .‬به هر حال‪ ،‬آژانس‬ ‫شيشه‌اي فيلمي شد كه سطح توقعات را از حاتم ي‌كيا باال‬ ‫برد؛ اما او در فيل��م بعدي‌اش «روبان قرم��ز» با آن فضاي‬ ‫استعاري‌ خاص خيلي محل بحث ايجاد نكرد‪ ،‬ولي «موج‬ ‫مرده» را م ي‌توان ورود حاتم ي‌كيا به فضاي جدي مباحثه‌اي‬ ‫دانست كه شايد به‌دليل برخي سكوت‌هاي مصلحتي‪ ،‬در‬ ‫پي آژانس شيشه‌اي ش��كل نگرفت‪ ،‬اما حاال با موج مرده‪،‬‬ ‫اولين تجربه ج��دي مميزي را ب راي فيلمس��ازي به ارمغان‬ ‫آورد كه هميشه به فضاي پي رامون خود توجه و بعضا نقد و‬ ‫بحث دارد‪ .‬پس از آن‪« ،‬ارتفاع پست» هم بيش از آنكه محل‬ ‫بحث باشد‪ ،‬مورد توجه قرار گرفت و البته «به رنگ ارغوان»‪،‬‬ ‫تجربه جديدتري در فيلم‌سازي حاتم ي‌كيا شد كه به‌نوعي‬ ‫ورود به حريمي س��خت بود‪ .‬به‌ه ر‌ح��ال‪ ،‬فيلم‬ ‫به‌مدت شش سال و با نظر وزير اطالعات‬ ‫وقت‪ ،‬فرصت نمايش نيافت؛ تا دوره‬ ‫معاونت س��ينمايي اخي��ر‪ .‬پس از‬ ‫نامعل��وم مان��دن سرنوش��ت اين‬ ‫فيل��م بود ك��ه حاتم ي‌كيا ش��ايد‬ ‫ضعي ف‌ترين اثر سال‌هاي اخيرش‬ ‫را ساخت؛ «به‌نام پدر» آخرين ساخته‬ ‫حاتم ي‌كيا بود كه درباره مسائل مربوط‬ ‫به جنگ ساخته م ي‌شد و شايد سقف سوال‌هاي حاتم ي‌كيا‬ ‫هم بود؛ فيلم ساختن درباره نس��لي كه دفاع مقدس را زير‬ ‫سوال م ي‌برد و با آن مشكل مفهومي دارد‪ .‬از اين پس‪ ،‬اگر‬ ‫از ساخت سريال‌هاي «خاك سرخ» و «حلقه سبز» بگذريم‪،‬‬ ‫حاتم ي‌كيا تصميم بزرگ خود را گرف��ت كه همان ورود به‬ ‫عرصه فيلمسازي خارج از مباحث مربوط به جنگ و به‌نوعي‬ ‫گسترش عرصه كاري‌اش بود‪ .‬پس چه حوزه‌اي متناسب‌تر از‬ ‫عرصه فيلمسازي اجتماعي ب راي حاتم ي‌كيا و ديدگاه‌هايش؟‬ ‫«دعوت» نخستين فيلم او در اين حوزه بود كه داستانش به‬ ‫موضوع ازدواج‌هاي موقت و مساله سقط جنين م ي‌پرداخت‪.‬‬ ‫در جشنواره بيس��ت‌ونهم فجر‪ ،‬حاتم ي‌كيا با «گزارش يك‬ ‫جشن» حضور يافت كه هرچند برخي آن‌را فيلمي سياسي‬ ‫و برخي هم در زمره آثار ضعي��ف حاتم ي‌كيا قلمداد كردند‪،‬‬ ‫اما اين فيلم ك��ه در روزهاي پاياني جش��نواره درنهايت به‬ ‫نمايش رسيد‪ ،‬به‌اعتقاد بسياري تجربه جديدي در سينماي‬ ‫به‌دور از قصه اس��ت؛ فيلمي كه البته جشنواره روي خوش‬ ‫به آن نش��ان نداد‪ .‬به هر حال اين فيلم آنقدر اكران نشد و‬ ‫نشد تا رابطه حاتم ي‌كيا با تهي ه‌كننده‌اش قطع شود‪ ،‬مدتي‬ ‫در انزوا برود و درنهايت وقتي س��اخت فيلم سينمايي «چ»‬ ‫درباره ش��هيد چمران را برعهده م ي‌گيرد‪ ،‬گروهي اين‌گونه‬ ‫تحليلش كنند كه م ي‌خواهد مشكل اكران فيلمش را حل‬ ‫كند و گروهي هم از آن به‌عنوان حربه‌اي عليه افسردگي ياد‬ ‫كنند‪ .‬در اين ميان ام��ا حاتم ي‌كيايي كه از دهه ‪ 60‬تاكنون‬ ‫همواره از بازيگران در فيلم‌هايش ب��ازي گرفته بود و تنها‬ ‫حضورهايي در حد چند ثانيه را در برخي فيلم‌هايش مقابل‬ ‫دوربين تجربه كرده بود‪ ،‬حاال در فيل��م كارگرداني ديگر و‬ ‫اتفاقا ي��ك كارگردان فيلم اولي‪ ،‬ايف��اي يكي از نقش‌هاي‬ ‫اصلي را برعهده گرفته است‪ .‬البته تنها گذر زمان مشخص‬ ‫خواهد كرد كه حاتم ي‌كيايي كه سال‌ها نمايند‌ه يك جريان‬ ‫فكري محسوب شده‪ ،‬آيا در اين كسوت خواهد ماند؟ آيا در‬ ‫آينده‪ ،‬نقش‌آفريني ديگراني چون مس��عود ده‌نمكي را هم‬ ‫بر پرد ‌ه نقره‌اي شاهد خواهيم بود؟ ‪g‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫سینما «آزادی» را داشتیم حدود ‪ 7‬تا ‪ 10‬میلیون تومان‬ ‫به فروش روزانه‌مان اضافه م ی‌شد که این در پروسه‌ای‬ ‫که از اکران گذشته رقم قابل توجهی م ی‌شود‪ ،‬با اظهار‬ ‫تاس��ف از اینکه کش و قوس‌ها و دعواهای سیاس��ی‬ ‫باعث صدمه‌دیدن اکران سینماها شده است‪ ،‬م ی‌گوید‪:‬‬ ‫«متاسفانه جامعه را دارند به س��متی م ی‌برند که تنها‬ ‫مردم به خاطر جو و حاشیه به س��ینما بیایند‪ .‬در حالی‬ ‫که «زندگی خصوصی آقا و خانم می��م» تنها فیلم از‬ ‫جشنواره گذشته است که توانسته طی ف‌های مختلف‬ ‫را راضی کند و به اندازه خودش حرف ب رای گفتن دارد‪،‬‬ ‫بناب راین انتظار م ی‌رفت اکران بهتری داشته باشد‪ ».‬او‬ ‫در عین حال از مردم خواسته است که خارج از نزاع‌های‬ ‫سیاسی بیایند و سینما را نجات دهند‪g .‬‬ ‫كارگرداني كه بازيگر شد‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫متفاوتی انجام دهند‪ .‬جوان بودن به کارگردان جرات داد که دو‬ ‫نفر آدم را در فضای محدودی بگذارد و ‪ 90‬دقیقه تماش��اگر را‬ ‫سرگرم کند‪ .‬شاید اگر سنش باالتر بود‪ ،‬یک سری احتیاط‌ها را‬ ‫لحاظ م ی‌کرد‪ ،‬اما این مس اله م ي‌توانست خالقیت را از بین ببرد‪.‬‬ ‫گروه پش��ت دوربین در عین حال که دیده نم ی‌شد جاه‌طلبی‬ ‫داشت تا خیلی چیزها دیده شود‪ .‬این از ویژگ ی‌های خیلی مهم‬ ‫ی در مقام کارگردان و سایر عوامل بود که نتیجه کار هم‬ ‫حجاز ‌‬ ‫فیلم ساده‌ای است که تماشاگر را م ی‌کشاند و نگاه‌ها را جذب‬ ‫م ی‌کند و خوشبختانه انتخاب اشتباهی نداشتم‪ .‬درباره بازي‬ ‫خودم م ي‌توان بگويم هر كاري تبعات خودش را دارد‪ .‬این فیلم‬ ‫م ی‌طلبید اینگونه باشم؛ آدم هیجان‌زده دستپاچه که در عین‬ ‫حال که آدم فکر م ی‌کند موجود خیلی قوی و مسلطی است اما‬ ‫هیچ چیز ندارد و روی هیچ‪ ،‬خودش را بنا کرده است‪ .‬آنقدری که‬ ‫حتی نم ی‌تواند موقعیتی که خود ساخته را تحمل کند‪ .‬یک‬ ‫اقتدار توخالی ک��ه با تلنگری م ی‌ش��کند‪ ،‬در حالی که تصور‬ ‫م ی‌شود موجودی خودساخته و مسلط به امور است‪« .‬محسن»‬ ‫یداندچگونهموقعیتخودش‬ ‫شخصیتیاستکهکم‌آوردهونم ‌‬ ‫را در این اجتماع جدیدی که وارد شده تثبیت کند‪ .‬نوع بازی باید‬ ‫یداد‪.‬با انتخاب نقش فقط به دنبال‬ ‫یک اقتدار توخالی را نشان م ‌‬ ‫باورپذیر کردن آن هستم‪ .‬آنچه در طول کار به مدد بازيگر م ی‌آید‬ ‫گریم‪ ،‬نور‌‪ ،‬زاویه دوربین‪‌،‬دیالوگ‪‌،‬نگاه کارگردان و نوع تدوین و‬ ‫مانند اينهاست؛ اينها چیزهایی است که به مدد بازیگر م ی‌آید که‬ ‫در مجموع‪ ،‬بس��یار خوب بود‪ .‬از سوي ديگر کار با حاتم ی‌کیا‬ ‫تجربه خیلی خوبی بود و ایشان هم باید خوشحال باشد در کاری‬ ‫که چفت و بست درست دارد توانسته بازیگری را تجربه کند‪.‬‬ ‫معتقدم بعد از این ارتباطش با بازیگران به گونه دیگري خواهد‬ ‫بود‪ .‬او در موقعیتی قرار گرفت که مدت‌ها آدم‌ها را از آنجا م ی‌دید‪.‬‬ ‫این ب رای یک کارگردان خیلی مهم است که این مسیر را تجربه‬ ‫کند و از این فیلم به بعد حاتم ی‌کیای دیگری در مقام کارگردانی‬ ‫خ واهد بود که بازیگر را هدایت م ی‌کند و بازیگرش را درک خ واهد‬ ‫کرد‪ .‬من کار خودم را کردم و هر کسی غیر از حاتم ی‌کیا بود هم‬ ‫آن تعامل را داشتم‪g.‬‬ ‫‪73‬‬
‫ورزش‌‬ ‫مصائب يك تصميم‬ ‫ورزش‬ ‫تاوان سخت انتخاب‬ ‫آقاي مانوئل‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫درباره تصميم‌هاي محمد رويانيان‬ ‫‪74‬‬
‫‪1‬‬ ‫ورزش‬ ‫هنوز چند روزی تا ش��روع پاییز ‪ 90‬باقی مانده بود که‬ ‫محمد رویانیان جای حبیب کاشانی را در پرسپولیس گرفت‪.‬‬ ‫مدیرعاملی وی در پرطرفدارترین باشگاه ای ران البته خیلی زود‬ ‫واکنش‌های منفی را همراه داشت‪ ،‬اما او با خونسردی کارش را‬ ‫در پرسپولیس آغاز کرد‪ .‬اگرچه در ابتدا حتی شناخته‌شده‌ترین‬ ‫چهره‌ها را در فوتبال نم ی‌ش��ناخت‪ ،‬اما اتخاذ تصمیم ی‌که‬ ‫دلخواه هواداران بود ب��رای مقبول‌افتادن رویانیان کافی بود؛‬ ‫موافقت با استعفای استیلی‪ .‬ه ر‌چند هواداران هفته‌ها پیش‬ ‫از آنکه استیلی خودش استعفا بدهد از رویانیان انتظار داشتند‬ ‫این مربی جوان را برکنار کند‪ ،‬اما وی عجوالنه کار نکرد و به‬ ‫استیلی فرصت داد که خودش و تیمش را جمع کند‪ .‬اتفاقی‬ ‫که هرگز رخ نداد تا حمید استیلی وداع تلخی با سرخ‌ها داشته‬ ‫باشد‪ .‬البته در مرداد ‪ 88‬از محمد رویانیان به‌عنوان جانشین‬ ‫احتمالی محمد عل ی‌آبادی ب رای ریاست سازمان تربی ت‌بدنی‬ ‫نام برده م ی‌شد‪ ،‬اما در‌نهایت علی سعی دلو این پست را گرفت‪.‬‬ ‫او در حالی نتوانست رئیس سازمان تربی ت‌بدنی شود که در‬ ‫چند مصاحبه از عالیق و استعدادهای ورزش ی‌اش نیز سخن‬ ‫گفته بود‪« :‬من عاشق ورزش هستم و در جوانی کونگ‌فو کار‬ ‫م ی‌کردم‪ .‬دو سال بعد وقتی حبیب کاشانی به همراه استیلی‬ ‫نتوانست نظر مثبت هواداران را جلب کند خود مجبور به ترک‬ ‫پرسپولیس شد و جای خود را به رویانیان داد‪».‬‬ ‫س��ردار رویانیان‪ ،‬فرمانده س��ابق پلی��س راهنمایی و‬ ‫رانندگی از سال ‪ 1387‬با حکم محمود احمدی‌نژاد رئیس ستاد‬ ‫مدیریت حمل و نقل و سوخت شد‪ .‬وی پیش از این‪ ،‬از سال‬ ‫‪ 1361‬وارد کمیته شهرستان نور شد و به‌تدریج به فرماندهی‬ ‫کمیته و از آن پس با ادغام کمیته و شه ربانی‪ ،‬به‌عنوان فرمانده‬ ‫نیروی انتظامی‌نور و سپس به‌عنوان فرمانده نیروی انتظامی‬ ‫‌مازندران منصوب شد‪ .‬وی به‌عنوان اولین فرمانده پلیس تازه‬ ‫تاسیس ‪ 110‬منصوب شده و تا ‪ 1380‬رئیس مرکز فوریت‌های‬ ‫پلیسی بوده‌ است‪ .‬پس از آن رویانیان در جایگاه فرماندهی‬ ‫سراه قرار گرفت و تا سال ‪ 1384‬در این سمت بود تا اینکه‬ ‫پلی ‌‬ ‫در این س��ال با جایگزینی اس��ماعیل احمدی‌مقدم به جای‬ ‫قالیباف‪ ،‬وی نیز جایگزین انصاری‪ ،‬رئیس راهنمایی و رانندگی‬ ‫کشور شد‪ .‬او در سال ‪ 1387‬بازنشسته و به‌عنوان رئیس ستاد‬ ‫حمل و نقل و سوخت کشور منصوب شد‪.‬‬ ‫اما محمد رویانیان چه کارهایی در پرس��پولیس انجام‬ ‫داد و چه تصمیماتی گرفت؟ او با استعفای استیلی موافقت‬ ‫کرد؛ تصمیمی‌که ظاه را درست بود‪ ،‬چون استیلی و هواداران‬ ‫چند ماهی فرصت داش��تند تا رابطه خوبی با یکدیگر برقرار‬ ‫کنند‪ .‬جالب اینکه چند ماه گذشته بود و پرسپولیس اما نتایج‬ ‫ضعیفی کسب م ی‌کرد‪ .‬هواداران نسبت به استیلی اعتماد‬ ‫نداشتند‪ ،‬اما مربی جوان سعی م ی‌کرد ب رابر فشارها مقاومت‬ ‫کند‪ .‬پس از رفتن استیلی از پرسپولیس‪ ،‬رویانیان باید مربی‬ ‫را به پرس��پولیس م ی‌آورد که هم بازیکنان و هم هواداران از‬ ‫لحاظ روحی در ش��رایط بهتری قرار بگیرند‪ .‬همه از دنی زلی‬ ‫سخن م ی‌گفتند و رویانیان درست به هدف زد و مربی محبوب‬ ‫ترکی ه‌ای را به پرسپولیس آورد؛ ه ر‌چند دنی زلی نیز نتوانست‬ ‫پرس��پولیس را از بحران نجات دهد‪ .‬مربی ترکی ه‌ای البته با‬ ‫مشکالت خاصی در تیمش روبه‌رو بود؛ مشکالتی که آقای‬ ‫مدیرعامل بعضی از آنها را حل کرد و بعضی از مشکالت را نیز‬ ‫‌ترجیحا نادیده گرفت تا فصل اول مدیرعامل ی‌اش با کمترین‬ ‫تنش سپری شود‪ .‬دنی زلی جامی‌نگرفت و از پرسپ ولیس رفت‪.‬‬ ‫تصمیم بعدی رویانیان چه بود؟ او بای��د یک مربی بزرگتر از‬ ‫دنی زلی را به پرس��پولیس م ی‌آورد و البت��ه تیمی را در فصل‬ ‫نقل و انتق��االت مهیا م ی‌کرد که هر مرب��ی حرفه‌ای بتواند‬ ‫با بازیکنان جذب‌ش��ده کار کند‪ .‬رویانیان اتفاقا در این مورد‬ ‫نیز تصمیم��ات مهمی‌گرفت تا جایی که ج��ذب بازیکنان‬ ‫بزرگ از سوی باشگاه پرس��پولیس حیرت خیل ی‌ها را باعث‬ ‫شده بود‪ .‬جالل حسینی‪ ،‬محس��ن بنگر‪ ،‬کریم انصاری‌فرد‪،‬‬ ‫محمد قاضی و دیگر بازیکنان همگ��ی از گزینه‌هایی بودند‬ ‫که در فصل نقل‌ ‌و انتقاالت هیاه��وی خاصی به راه انداخته‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫‪75‬‬
‫ورزش‬ ‫بودند و البته محمد رویانیان همه این بازیکنان را جذب کرد‪.‬‬ ‫اگرچه برخی منتقدان اعتقاد داش��تند باشگاه پرسپولیس در‬ ‫مورد جذب یک‌هافب��ک دفاعی کوتاهی ک��رده‪ ،‬اما جذب‬ ‫بازیکنی همچون سوس��ا ب رای مدتی منتقدان را راضی کرد‪.‬‬ ‫این بازیکن در همان ابتدای فصل مصدوم شد تا پرسپولیس‬ ‫عمال‌هافبک دفاعی نداشته باش��د‪ .‬رویانیان باید جانشین‬ ‫مناس��بی را ب رای دنی زلی انتخاب م ی‌کرد‪ .‬ش��اید به همین‬ ‫دلیل س��راغ مربیان مطرح خارجی رفت‪ ،‬اما گزینه‌هایی که‬ ‫او مد‌نظر داش��ت‪ ،‬یکی پس از دیگری پاس��خ «نه» به او و‬ ‫باش��گاه پرس��پولیس م ی‌دادند‪ .‬دو گزینه نهایی کالدرون و‬ ‫مانوئل بودند که در‌نهایت نیمکت پرسپولیس به ژوزه مانوئل‬ ‫رسید‪ .‬شاید این بزرگترین اشتباه رویانیان بود؛ چه بسیاری از‬ ‫کارشناسان فوتبال روحیات کالدرون را خیلی بیشتر از مانوئل‬ ‫به پرسپولیس نزدیک م ی‌دیدند‪ .‬پی ش‌بینی بعضی منتقدان‬ ‫درباره سرنوشت پرسپولیس با ژوزه به واقعیت تبدیل شد‪ .‬این‬ ‫مربی پرتغالی که در ابتدای فصل با کنایه از عنوان دوازدهمی‬ ‫‌تیم دنی زلی یاد کرد و گفت‪« :‬قول قهرمانی نم ی‌دهم‪ ،‬اما تیم‬ ‫من دوازدهم هم نم ی‌شود‪ ».‬هر هفته در جدول لیگ شرایط‬ ‫بدتری را تجربه کرد تا اینکه چندی پیش باشگاه پرسپولیس‬ ‫وی را به مرخصی اجباری فرستاد تا گزینه‌ای دیگر را جانشین‬ ‫وی کند‪ .‬البته کس��ی نم ی‌داند این تصمیم مدی ران باشگاه‬ ‫پرسپولیس دقیقا چقدر هزینه به‌دنبال دارد‪ ،‬اما شاید کمترین‬ ‫هزینه آن‪ ،‬این است که مربی جوان دیگری همچون استیلی‬ ‫در بدترین شرایط پرس��پولیس‪ ،‬قربانی حوادث و ناکام ی‌ها‬ ‫شود؛ ش��اید هم برعکس یحیی گل‌محمدی راه استیلی را‬ ‫نرود و اتفاقا بتواند پرسپ ولیس را به خوبی هدایت کند‪ ،‬اما تاریخ‬ ‫درباره چنین تغییر و تحوالتی در پرسپولیس نشان م ی‌دهد‬ ‫که مربیان جوانی همچون گل‌محمدی در چنین شرایطی‬ ‫خیلی سخت م ی‌توانند دوام بیاورند‪.‬محمد رویانیان البته در‬ ‫دوره مدیرعاملی خود در پرسپ ولیس کارهای دیگری نیز انجام‬ ‫داده است‪ .‬اسم پرس��پولیس در دهه ‪ 1360‬به پیروزی تغییر‬ ‫کرده بود و ب رند پرسپولیس در این سال‌ها در اختیار اسماعیل‬ ‫وفایی از نزدیکان حس��ن غفوری‌فرد‪ ،‬رئیس سازمان‌تریبت‬ ‫بدنی در دهه ‪ 60‬بود‪.‬‬ ‫اوایل سال ‪ 91‬بود که خبر پرس��پولیس شدن پیروزی‬ ‫هواداران این تیم را خوشحال کرد‪ .‬به‌طوری که نام پیروزی از‬ ‫داخل پ رانتز حذف شد و تیم سرخپوش پایتخت رسما با نام‬ ‫پرسپ ولیس شناخته شد‪.‬‬ ‫محم��د رویانی��ان در این‌‌باره گف��ت‪« :‬برن��د تجاری‬ ‫پرس��پولیس که بزرگترین س��رمایه اجتماع��ی و اقتصادی‬ ‫بود و س��ال‌های متمادی از مردم و هواداران دریغ شده بود را‬ ‫برگرداندیم تا هواداران خوشحال شوند‪ ».‬او همچنین در این‬ ‫باره از زحمات کاشانی نیز تشکر کرد‪.‬‬ ‫مدیرعامل باش��گاه پرس��پولیس همچنین با حسین‬ ‫رضا‌زاده و بهداد س��لیم ی‌ ب رای تش��کیل تی��م وزنه‌برداری‬ ‫پرسپولیس به منظور حضور در رقابت‌های لیگ برتر مذاکره‬ ‫و پس از مدتی آن را راه‌اندازی کرد‪.‬‬ ‫اما یکی دیگر از کارهای رویانیان امضای تفاهم‌نامه با‬ ‫آکادمی‌فوتبال برزیل بود‪.‬آکادمی‌فوتبال «ترافیک» برزیل‬ ‫قرار اس��ت در پنج رده س��نی فعالیت کند و چهار بازیکن از‬ ‫تیم‌های مختلف ای��ن آکادمی‌عضو تیم‌ه��ای ملی برزیل‬ ‫هستند‪ .‬این آکادمی‌همچنین چهار س��ال است با باشگاه‬ ‫منچستریونایتد انگلیس در زمینه کشف استعدادها و تبادل‬ ‫بازیکن همکاری دارد‪.‬رودولفو کاناواسی‪ ،‬مدیرعامل و رافائل‬ ‫بوتلهو‪ ،‬قائم‌مقام آکادمی‌ترافیک برزیل به ته ران آمدند و در‬ ‫مورد همکاری با باشگاه پرسپولیس قول همکاری دادند‪.‬‬ ‫اما یکی از گاف‌ه��ای رویانیان چن��دی پیش صورت‬ ‫گرفت‪ ،‬آنجا که وی درباره دیدار خود با مسئوالن باشگاه میالن‬ ‫کمی اغ راق کرد و تاکید کرد که آنها چند بازیکن پرسپولیس‬ ‫را م ی‌خواهند‪ ،‬اما مدی ران باشگاه میالن خیلی زود در اینباره‬ ‫واکنش نشان دادند‪.‬جوزپه س��اپینزا‪ ،‬مسئول تجاری باشگاه‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫‪76‬‬ ‫میالن گفت‪« :‬نه‌تنها صحبتی از ج��ذب بازیکن ای رانی در‬ ‫میان نبوده‪ ،‬بلکه اصوال باشگاه میالن به دلیل کامل بودن‬ ‫تع داد بازیکنان غی ر‌اروپای ی‌اش‪ ،‬نم ی‌تواند بازیکن‌های خارج از‬ ‫کش��ورهای اتحادیه اروپایی را خریداری کند‪».‬البته مسئول‬ ‫تجاری باشگاه میالن خبر مربوط به دایر شدن مدرسه فوتبال‪.‬‬ ‫آث‌‪.‬میالن در ای ران را تایید کرد‪ ،‬اما توضیحی درباره چگونگی‬ ‫یا زمان دایر شدن آن نداد‪.‬‬ ‫این در حالی بود که محمد رویانیان پس از پایان سفر‬ ‫خود به ایتالیا مصاحب ه‌های مختلفی انجام داد و درباره آنچه‬ ‫«دستاوردهای متعدد این س��فر» نامیده‪ ،‬ادعاهایی را مطرح‬ ‫کرد‪.‬بازدید از ورزشگاه یوونتوس‪ ،‬سفر به فرانکفورت و امضای‬ ‫تفاهم‌نامه‪ ،‬دعوت از س��ران رئال‌مادرید ب رای سفر به ای ران‪،‬‬ ‫همچنین تماش��ای بازی آ‪.‬ث‪.‬میالن مقابل سن‌پترزبورگ‬ ‫در کنار فابی��و کاپلو از دیگر نکاتی اس��ت ک��ه رویانیان در‬ ‫مصاحب ه‌های خود مط��رح کرده اس��ت‪.‬رویانیان که یحیی‬ ‫گل‌محمدی را به‌عنوان س��رمربی موق��ت تیمش برگزیده‪،‬‬ ‫درباره نام سرمربی پرسپولیس در بازی بعدی به خبرنگاران‬ ‫گفته است‪« :‬شاید خودم روی نیمکت نشستم‪ .‬در حال حاضر‬ ‫ژوزه مانوئل مربی ماس��ت و تا زمانی که قطع همکاری با او‬ ‫نداشته باشیم‪ ،‬سرمربی بعدی را نم ی‌توانم اعالم کنم‪».‬محمد‬ ‫رویانیان در حالی از ژوزه به‌عنوان سرمربی کنونی پرسپولیس‬ ‫نام برده که او به دس��تور خود رویانیان‪ ،‬حق حضور در محل‬ ‫تمرینات این تیم را ندارد‪.‬‬ ‫در کارنامه محمد رویانیان به‌عنوان مدیرعامل باشگاه‬ ‫پرسپولیس استعفا نیز دیده م ی‌ش��ود‪ .‬استعفایی که برخی‬ ‫مدی ران عامل باش��گاه‌ها گاهی به صورت ابزار از آن استفاده‬ ‫م ی‌کنند تا از برخی فش��ارها فرار کنند‪ .‬اواخر بهمن‌ماه سال‬ ‫گذشته محمد رویانیان از استعفا سخن گفت‪.‬‬ ‫او سال گذشته از کناره‌گیری‌اش از سمت مدیرعاملی‬ ‫پرسپولیس خبر داد و اعالم کرد استعفایش را به وزیر ورزش‬ ‫داده است‪ .‬خیل ی‌ها از این استعفا به‌عنوان تاکتیک وی ب رای‬ ‫نزدیک‌تر شدن به سمت ریاست فدراسیون فوتبال نام بردند‬ ‫اما خود او در این‌باره این‌گونه واکنش نشان داد‪« :‬باتوجه به‬ ‫اینکه به فوتبال عالقه‌ای ندارم‪ ،‬قصد ش��رکت در انتخابات‬ ‫فدراسیون فوتبال را ندارم‪ .‬پرس��پولیس را به‌خاطر عشق به‬ ‫هوادارانش قبول کردم و تاکنون نیز فقط به خاطر هواداران‬ ‫ماندم‪ .‬من به دنیای فوتبال تعلق ن��دارم که به‌عنوان گزینه‬ ‫فدراسیون مطرح شوم‪».‬‬ ‫کن��ار گذاش��تن حمی��د اس��تیلی‪ ،‬آوردن دنی زلی به‬ ‫پرس��پولیس‪ ،‬جذب ژوزه مانوئل و بستن تیمی که خیل ی‌ها‬ ‫از آن به‌عنوان کهکشان ی‌های فصل ‪ 91‬نام م ی‌بردند به اضافه‬ ‫دیگر تصمیماتی که محمد رویانی��ان به‌عنوان مدیرعامل‬ ‫باشگاه پرس��پولیس اتخاذ کرده اس��ت‪ ،‬حاال قضاوت‌های‬ ‫متفاوتی را درباره وی باعث ش��ده اس��ت‪ .‬عده‌ای معتقدند او‬ ‫کارنامه خوبی از خود به جای نگذاشته است و سرخ‌ها در دوره‬ ‫مدیریت او نتوانسته‌اند به جام قهرمانی برسند‪ ،‬اما عده‌ای نیز‬ ‫ناکام ی‌های یکی‪ ،‬دو س��ال اخیر پرسپولیس را زنجیره‌ای از‬ ‫اش��تباهات جمعی م ی‌دانند و اعتقاد دارند این مدیرعامل در‬ ‫چند مقطع تصمیمات درستی اتخاذ کرده است‪.‬‬ ‫اگر با معیار نتیجه به عملکرد محم��د رویانیان نگاه‬ ‫کنیم‪ ،‬ب ی‌تردید او نمره قبولی نم ی‌گیرد‪ ،‬اما اگر قرار باشد به‬ ‫دیگر معیارها ب رای ارزیابی کار او توجه کنیم قضاوت درباره وی‬ ‫کمی سخت خواهد شد‪ .‬شاید تصمیمات بعدی او کار را ب رای‬ ‫داوری درخصوص او آسان کند‪ .‬او باالخره ژوزه مانوئل را کنار‬ ‫گذاشت؛ مربی که در این فصل جز ناکامی‌ب رای پرسپولیس‬ ‫فایده‌ای نداشت و هرگز نتوانست با بازیکنان و هواداران رابطه‬ ‫خوبی برقرار کند‪.‬‬ ‫رویانی��ان یحیی گل‌محم��دی را به‌عنوان جانش��ین‬ ‫ژوزه معرفی کرده؛ تصمیم ی‌ که ممکن اس��ت بحران را در‬ ‫پرس��پولیس تش��دید کند و البته ممکن اس��ت با موفقیت‬ ‫همراه باشد‪g .‬‬ ‫شكايت ژوزه از پرسپوليس‬ ‫مانوئل دست بردار‬ ‫نيست‬ ‫‪2‬‬ ‫در حال��ی که یحی��ی گل‌محمدی ت��ازه کارش را در‬ ‫پرسپولیس ش��روع‌ کرده‪ ‌،‬به نظر م ی‌رسد جریانی در درون‬ ‫باش��گاه قصد دارد ای��ن مرب��ی را متقاعد کند ک��ه او باید‬ ‫در ارنج ک��ردن پرس��پولیس از برخی بزرگان پرس��پولیس‬ ‫مشورت بگیرد؛ موضوعی که این مربی جوان را درباره آینده‬ ‫حرفه‌ای‌اش در جمع سرخ‌ها نگران کرده است‪ .‬هرچند او در‬ ‫همان مصاحب ه‌های ابتدایی خود تاکید کرد که اجازه دخالت‬ ‫در کارش را به کسی نخواهد داد‪.‬‬ ‫یحیی گل‌محمدی حاال بیش از هر چیز دیگر قصد‬ ‫دارد تیمش را از لحاظ روحی جمع‌وج��ور کند‪ .‬او م ی‌گوید‪:‬‬ ‫«بعد از اینکه مانوئل کنار گذاشته شد سعی کردیم از لحاظ‬ ‫فنی و روحی و روانی با بچه‌ها بیشتر کار کنیم‪ .‬بچه‌ها کمی‬ ‫از لحاظ بدنی دچار مشکل بودند‪ ،‬اما سعی کردیم با کمک‬ ‫همه این مشکل را برطرف کنیم‪».‬‬ ‫اما در تازه‌ترین واکنش‌های س��رمربی پرس��پولیس‬ ‫برخی نگران ی‌ها نیز به چش��م م ی‌خورد‪ .‬او تاکید م ی‌کند‪:‬‬ ‫«کار مربیگری بسیار سخت و حساس است‪ ،‬در پرسپولیس‬ ‫یکسری شرایط خاص وجود دارد که شاید جای دیگر نباشد‪،‬‬ ‫غیر از مسائل فنی با خیلی دیگر از مسائل غیرفنی هم باید‬ ‫جنگید و باید با آنها درگیر شویم‪ ،‬سپس موفق از آنها بیرون‬ ‫بیاییم‪ .‬همه انتظار دارند تا در پرسپولیس نتیجه بگیریم در‬ ‫هر صورت کار من بسیار سخت است‪ ،‬اما به بازیکنانم ایمان‬ ‫دارم که با توانای ی‌های خود از این مرحله سخت عبور کنند‪.‬‬ ‫فقط احتیاج به تمرین خوب و یک ذهن محکم و قوی دارند‬ ‫تا در مراحل بعدی هم با هرگونه مشکلي دست و پنجه نرم‬ ‫کنند و سربلند باشند‪ .‬امیدوارم که این اتفاق بیفتد‪».‬‬ ‫ حمایت باقری از گل‌محمدی‬ ‫اما کریم باقری نی��ز که نزد هواداران پرس��پولیس از‬ ‫محبوبی��ت باالیی برخوردار اس��ت به کادر فن��ی این تیم‬ ‫پرسپولیس ملوان را ‪ 6‬تایی کرد‬ ‫شروع رویایی‬ ‫یحیی‬ ‫‪3‬‬ ‫سرخ‌ها با یحیی گل‌محمدی شروعی توفانی داشتند‪.‬‬ ‫پرسپولیس در مرحله یک‌‌ش��انزدهم جام‌حذفی در ورزشگاه‬ ‫آزادی به مصاف تی��م ملوان رفت که بازی با نتیجه ش��ش‬ ‫بر صفر به سود پرسپولیس به پایان رسید‪ .‬این نتیجه حاال‬ ‫هواداران این تیم را امیدوار کرده که در بازی‌های آینده سرخ‌ها‬ ‫را در وضعیت بهتری خواهند دید‪.‬‬ ‫این بازی اولین مسابقه‌ای بود که یحیی گل‌محمدی‬ ‫به‌عنوان مسئول فنی هدایت پرسپولیس را برعهده گرفت‪.‬‬ ‫البته مسئوالن باشگاه اعالم کرده‌اند س��رمربی رسمی آنها‬ ‫مانوئل ژوزه اس��ت‪ .‬با این ح��ال در این ب��ازی گل‌محمدی‬ ‫مس��ئولیت فنی تیم را به‌طور کامل در اختیار داش��ت‪ .‬هر‬ ‫چند عادل فردوس ی‌پور‪ ،‬گزارش��گر این بازی با طعنه در این‬
‫باره سخن گفت؛ «در برگه‌ای که به‌دست من داده‌اند مقابل‬ ‫عنوان سرمربی پرسپولیس سه نقطه گذاشته‌اند‪ ».‬اما عادل‬ ‫فردوس��ی پور نیز در پایان گزارش خود چاره‌ای جز تحسین‬ ‫گل‌محمدی نداشت و تاکید کرد که این بازی شروعی رویایی‬ ‫ب رای پرسپولیس و گل‌محمدی خواهد بود‪ .‬پرسپولیس ب رابر‬ ‫تیم احمدزاده‪ ،‬زیب��ا و روان و هجومی‌بازی ک��رد و بازیکنان‬ ‫ط راوت خاصی داشتند‪ .‬البته م ی‌توان درباره داوری این دیدار‬ ‫اشکاالتی را به قضاوت محسن ترکی وارد کرد‪ ،‬اما با این حال‬ ‫نتیجه شش بر صفر سنگی ن‌تر از آن چیزی است که بتوان‬ ‫باخت را به راحتی توجیه کرد‪ .‬یحیی گل محمدی درباره این‬ ‫برد روحی ه‌بخش گفت‪« :‬انتظار نداشتیم شش گل به ملوانی‬ ‫بزنیم که در بین چهار تیم‪ ،‬تیم اول لیگ است‪».‬‬ ‫وی در م��ورد اینکه این ب��رد مقابل ملوان ب ی‌س��ابقه‬ ‫بود‪ ،‬گفت‪« :‬انتظار نداش��تیم ش��ش گل بزنی��م؛ آن هم به‬ ‫تیمی که جزو چهار تی��م اول لیگ برتر اس��ت و فقط باید‬ ‫به بازیکنان انگیزه بدهیم‪ .‬ب رای این بازی م ی‌دانس��تیم چه‬ ‫هدفی داریم و بازیکنان نکات تاکتیکی را خوب رعایت کردند‪.‬‬ ‫م ی‌توانستیم حتی گل‌های بیش��تری بزنیم و این نتیجه را‬ ‫ن هافب ک‌های خوبمان هستیم‪».‬‬ ‫مدیو ‌‬ ‫ورزش‬ ‫گل‌محمدی تاکید ک��رد‪« :‬به بازیکن��ان تیم تبریک‬ ‫م ی‌گویم‪ ،‬آنها خ واستند و اراده کردند‪ .‬با همین همت توانستیم‬ ‫به نتیجه دلخواه برسیم و از هواداران تشکر م ی‌کنم که باعث‬ ‫دلگرمی‌ما شدند و از مدیریت و سرپرست و دیگر عوامل تیم‬ ‫تشکر م ی‌کنم‪ ،‬ضمن اینکه از کریم باقری و دستیارانم تشکر‬ ‫م ی‌کنم که بدون قرارداد پا به این مسابقه گذاشتند‪ .‬باقری در‬ ‫این چند روز با حضورش به ما دلگرمی‌داد‪ ».‬مربی پرسپ ولیس‬ ‫در مورد اینکه از راهنمای ی‌های علی پروین چقدر اس��تفاده‬ ‫کردید‪ ،‬گف��ت‪« :‬راهنمای ی‌های او ب ی‌تاثیر نب��ود اما در مورد‬ ‫ترکیب تیم صحبت نکردیم‪».‬‬ ‫وی در مورد نقش ژوزه در این ب��رد گفت‪« :‬او از مربیان‬ ‫بزرگ است و در نیم‌‌فصلی که هدایت تیم را برعهده داشت‪،‬‬ ‫نتوانس��ت نتایج الزم را بگیرد ولی باید از زحماتش تش��کر‬ ‫کرد‪ .‬نم ی‌توان گفت حضور ژوزه تاثیری نداشت اما ب ی‌تاثیر‬ ‫هم نبود‪».‬‬ ‫گل‌محمدی در مورد پیروزی با شش گل گفت‪« :‬نباید‬ ‫فکر کنیم کارمان تمام شده‪ ،‬کار ما تازه آغاز شده و از همین جا‬ ‫به بازیکنان م ی‌گویم مغرور نشوید و باید امتیازهای از دست‬ ‫رفته را جب ران کنیم و بیشتر باید تمرکز داشته باشيم ‪».‬‬ ‫وی در مورد اینکه در برخی مواقع ش��ایعه م ی‌ش��ود‬ ‫بازیکنانی که با مربی خوب نیستند علیه مربی باند تشکیل‬ ‫م ی‌دهند و تیم ب��ه یکباره دگرگون م ی‌ش��ود نیز گفت‪« :‬از‬ ‫اینکه ما تیم خوبی داریم ش��کی وجود ن��دارد و بازیکنان ما‬ ‫از نظر اخالقی و رفتاری بسیار خوب هس��تند‪ .‬آنها دوست‬ ‫دارند قابلی ت‌های فردی‌شان را در زمین به خوبی ارائه کنند‪.‬‬ ‫متاسفانه این مساله و این بستر ب رای ما فراهم نبود و همین‬ ‫مساله باعث بروز ب ی‌نظمی‌م ی‌شود و باعث م ی‌شود انتظار‬ ‫تماشاگران برآورده نشود‪ .‬در این ‪ 10‬روز بستر را ب رای بازیکنان‬ ‫فراهم کردیم و فکر آنها را آزاد کردیم تا توانای ی‌هایش��ان را‬ ‫ارائه بدهند‪ .‬تصور م ی‌کنم در این زمینه همه چیز فراموش‬ ‫شده بود‪ .‬از این به بعد مس��ئولیت بازیکنان بیشتر م ی‌شود‬ ‫و در آین��ده نزدیک بازی‌های روان‌تری ب��ه نمایش خواهیم‬ ‫گذاشت‪ ».‬مربی پرس��پولیس تاکید کرد‪« :‬ما ب رای بهترین‬ ‫نتیجه م ی‌جنگیم‪ ،‬اما اینکه چه اتفاقی م ی‌افتد معلوم نیست‪.‬‬ ‫هر بازی ب رای ما فینال است و نم ی‌توانم بگویم در جام‌حذفی‬ ‫قهرمان م ی‌ش��ویم چون تضمینی وجود ندارد‪ .‬در لیگ هم‬ ‫نم ی‌توانم قول بدهم اول یا سوم م ی‌شویم اما با تمام توان کار‬ ‫م ی‌کنیم و با قدرت پیش م ی‌رویم‪g ».‬‬ ‫ شکایت ژوزه از پرسپولیس‬ ‫خب��ر ش��کایت ژوزه مانوئ��ل از‬ ‫باشگاه پرس��پولیس در آستانه دیدار با‬ ‫مل��وان‪ ،‬اردوی این تی��م را کمی دچار‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫اضافه شده تا س��رخ‌ها با روحیه باالتری به بازی‌های آینده‬ ‫خود نگاه کنند‪.‬‬ ‫کریم باقری م ی‌گوید‪« :‬مشکالت تیم یکی‪ ،‬دو تا نبود‬ ‫اما هرچه بوده باید در این نیم‌فصل آن مش��کالت را تمام‬ ‫کنند و یک روند جدید را آغاز کنند‪ .‬بازیکنان هم باید تکانی‬ ‫به خودشان بدهند تا در ادامه بازی‌ها هواداران را خوشحال‬ ‫کنند‪ ».‬اما یکی از انتقادها درباره باش��گاه پرسپولیس این‬ ‫است که به‌طور مرتب دست به تغییر در کادر فنی م ی‌زند‪.‬‬ ‫باقری درباره این مشکل م ی‌گوید‪« :‬این اتفاقات چند سال‬ ‫است که در پرسپولیس و استقالل م ی‌افتد و تا یک مربی‬ ‫م ی‌آید جای خود را پیدا کند و تیم را بشناسد عوض م ی‌شود‪.‬‬ ‫متاسفانه بیشتر مشکالت پرسپولیس هم به همین موضوع‬ ‫برم ی‌گردد‪».‬‬ ‫وی همچنین به‌طور غیرمستقیم انتقاداتی را متوجه‬ ‫هواداران پرسپولیس م ی‌کند و خاطرنشان م ی‌کند‪« :‬به هر‬ ‫حال هوادارانمان هم به نس��بت فوتبالم��ان کار م ی‌کنند‪.‬‬ ‫اگر یک فوتب��ال اصولی داش��تیم هوادارانمان هم اصولی‬ ‫کار م ی‌کردند و تیم خود را به درستی تشویق م ی‌کردند‪».‬‬ ‫ام��ا خیل ی‌ها درب��اره مربیگ��ری میثم حس��ینی که‬ ‫گفته م ی‌شود دوس��ت صمیمی‌گل‌محمدی است موضع‬ ‫منفی گرفته‌ان��د‪ .‬باقری س��عی م ی‌کن��د در این مورد‬ ‫محافظه‌کارانه اظهارنظر کند‪ .‬او م ی‌گوید‪« :‬به نظر‬ ‫من آنهایی که انتخاب شده‌اند م ی‌توانند به تیم‬ ‫کمک کنند‪ .‬حاال یک نفر از این کادر دوس��ت‬ ‫گل‌محمدی ب��وده و با او کار ک��رده‪ ،‬ما نباید‬ ‫همین یک نفر را علم کنیم و بگوییم همه‬ ‫افراد کادر پرسپولیسی نیستند‪ .‬در غیر این‬ ‫صورت حسین عبدی بیشترین سابقه را‬ ‫به‌عنوان بازیکن داشته و ادموند بزیک‬ ‫هم چند سال برای پرسپولیس بازی‬ ‫کرده‪ .‬همه این انتخاب‌ها سلیقه‌ای‬ ‫است و باید اجازه دهند این کادر کار‬ ‫خود را انج��ام دهد تا پرس��پولیس‬ ‫موفق شود‪».‬‬ ‫تنش کرد‪ .‬هر چند رویانیان سعی داش��ت بازیکنان و کادر‬ ‫فنی را از لحاظ ذهنی آرام کند‪ .‬رویانیان در خصوص جلسه‬ ‫با ژوزه م ی‌گوید‪« :‬ژوزه شکایتی از ما به فیفا کرده است‪ .‬ما‬ ‫هم وکیلمان را وارد گود کردیم‪ .‬این کار به ضرر ژوزه است‪،‬‬ ‫چون احتماال چهار سال باید ب رای رسیدن به پولش بدود‪».‬‬ ‫وی م ی‌گوید‪« :‬ما اصرار داشتیم تا با توافق همه چیز‬ ‫درست شود‪ .‬او خودش اصرار داشت ما به او مبلغی بدهیم و‬ ‫با وی توافق نهایی کنیم‪ .‬بر سر آن مبلغ با یکدیگر نظرمان‬ ‫یکی نبود‪.‬‬ ‫ایش��ان حتی ‪ 30‬درصد به ما تخفی��ف داد‪ .‬ما هم به‬ ‫او پیش��نهاد دادیم که ‪ 50‬درص��د پولش را بگی��رد که اگر‬ ‫موافقت کند با او فس��خ م ی‌کنیم و رضایت وی را خواهیم‬ ‫گرفت‪ ،‬ام��ا خب او از ما ش��کایت ک��رده و گفت��ه پول مرا‬ ‫نم ی‌دهن��د و در ای ران بالتکلیفم‪ ،‬من ه��م از ادامه این کار‬ ‫هیچ‌ترس��ی ندارم و این طور نیس��ت که بخواهد پولش را‬ ‫کامل بگیرد‪ ،‬چون حداقل چهار س��ال طول م ی‌کشد‪ .‬من‬ ‫از حق پرسپولیس دفاع م ی‌کنم‪ ».‬رویانیان همچنین ب رای‬ ‫بازیکنان پرسپولیس نیز خط و نشان م ی‌کشد و خاطرنشان‬ ‫م ی‌کند‪« :‬من به بازیکنان گفتم تا االن اگر ای رادی داش��تید‬ ‫م ی‌گفتید مربی به ما ب��ازی نم ی‌دهد یا ارتباط خوب برقرار‬ ‫نم ی‌شود االن دیگر بهانه‌ای در کار نیست‪ ،‬شما هستید و‬ ‫هواداران پرسپولیس‪».‬‬ ‫محمود س��االرکیا نیز در خصوص ش��کایت ژوزه از‬ ‫پرسپولیس اینگونه واکنش نش��ان م ی‌دهد‪« :‬طبق قانون‬ ‫ژوزه باید ابتدا شکایت خود را در ای ران از باشگاه پرسپولیس‬ ‫مطرح م ی‌کرد و اگر به نتیجه نم ی‌رسید‪ ،‬آن وقت راهی فیفا‬ ‫یا ‪ AFC‬م ی‌شد‪ .‬این کار به نظر من خالف قانون بود‪ .‬در‬ ‫شرایطی که رویانیان تمام تالشش را ب رای رفع مشکل‬ ‫انج��ام داد‪ ».‬وی ادامه م ی‌دهد‪« :‬در همین راس��تا‬ ‫شش‌جلسه را با ژوزه برگزار کردیم و دنبال تفاهم‬ ‫بودیم‪ ،‬اما کار ژوزه به نظرم از اخالق ورزش��ی‬ ‫و مقررات فوتبال دور ب��ود‪ ،‬چون این قرارداد‬ ‫در ای ران بس��ته ش��ده و اول بای��د کمیته‬ ‫انضباطی و کمیته استیناف ما درباره آن‬ ‫رای م ی‌داد‪ .‬البته اگر این پرونده به فیفا‬ ‫برود قطعا مس��ئوالن فیفا نیز از ژوزه‬ ‫توضیح م ی‌خواهن��د که آیا در ای ران‬ ‫اقدام به دریافت مطالباتش داشته‬ ‫یا خیر که س��رمربی پرسپولیس‬ ‫این کار را نکرده اما کار ایش��ان‬ ‫به نظر من غیراخالقی بود و ما‬ ‫هم با نظ��ر مدیرعامل با جدیت‬ ‫آن را پیگیری م ی‌کنیم‪».‬اوضاع‬ ‫پرس��پولیس کمی به ه��م ریخته‬ ‫است‪ .‬ش��اید این باش��گاه در آینده دچار‬ ‫تغییرات بیش��تری ش��ود‪ .‬آنها پتانسیل خلق‬ ‫اتفاقات عجی ب‌تر از این را هم دارند‪g .‬‬ ‫‪77‬‬
‫سکانس اول جشنواره‬ ‫سی‌ویکم‬ ‫با هنرنمایی مهرجویی‪ ،‬حاتمی‌کیا‪،‬‬ ‫ده‌نمکی و ‪...‬‬ ‫ديـــدار‬ ‫عناوین فیلم‌ه��ای متقاضی بخش س��ینمای ای ران‬ ‫در س��ی‌و‌یکمین جش��نواره بی ن‌المللی فیل��م فجر اعالم‬ ‫ش��د‪ .‬دبیرخانه جش��نواره فجر پس از ارزیابی و جمع‌بندی‬ ‫اولیه درخصوص انطباق آث��ار متقاضی با مقررات و ضوابط‬ ‫دبیرخانه‌ای جش��نواره اقدام خواهد کرد‪ .‬دراين ليس��ت نام‬ ‫كارگردانان بزرگي ديده م ي‌شود كه به‌نظر م ي‌رسد جشنواره‬ ‫امسال نسبت به جش��نواره س��ال قبل از نظر كيفي يك‬ ‫جهش كيفي قابل‌توجه داشته باش��د‪ .‬نگاهي داريم به چند‬ ‫فيلم حاضر در ليست‪...‬‬ ‫ب رای یک فیلم خارجی نوش��ته بود‪ ،‬ولی پس از بازگشت به‬ ‫ای ران آن را به نسخه فارسی تبدیل و بازنویسی کرد‪ .‬همين‬ ‫مساله باعث ش��د تا پس از دوازده سال‪ ،‬فرامرز قریبیان‪ ،‬بعد‬ ‫از«چشم‌هایش» فیلمنامه مناس��بی را ب رای کارگردانی پیدا‬ ‫کند‪ .‬فرامرز قریبیان‪ ،‬رامبد جوان‪ ،‬ش��قایق فراهانی و‪ ...‬را در‬ ‫اين فيلم مي بينيم‪.‬‬ ‫از فیلم «سعادت‌آباد» است که در آن شهاب حسینی و نگار‬ ‫جواهریان نقش‌ه��ای اصلی را بازی م ی‌کنن��د‪ .‬در خالصه‬ ‫داستان فیلم آمده است‪« :‬مریم و رضا با آدم‌های دیگر فرق‬ ‫دارند‪ ،‬آن‌هم نه یک فرق ساده‪ ،‬بلکه بسیار بزرگ و آنها باید‬ ‫تالش کنند تا به دیگران ثابت کنند كه این تفاوت بزرگ را با‬ ‫معجزه عشق حل کرده‌اند‪».‬‬ ‫هي چ‌كس ‪،‬هي چ‌كجا‬ ‫در این فیل��م رضا کیانیان‪ ،‬محمدرض��ا فروتن‪ ،‬مهناز‬ ‫افش��ار‪ ،‬صابر ابر‪ ،‬بابک کریمی و بهاره کیان‌افشار به ایفای‬ ‫نقش م ی‌پردازند و كارگرداني آن را اب راهيم شيباني برعهده‬ ‫دارد‪ .‬این سومین فیلم بلند ش��یبانی بعد از «زهر عسل» و‬ ‫«صحنه جرم‪ ،‬ورود ممنوع» است‪.‬‬ ‫داستان عوضي‬ ‫داستان عوضی درباره یک نویسنده داستان‌های تلخ‬ ‫است که تصمیم م ی‌گیرد داستانی بامزه و خنده‌دار بنویسد و‬ ‫در ادامه خودش درگیر این داستان م ی‌شود و‪ ...‬در اين فيلم‬ ‫فريدون جي راني‪ ،‬اكبر عبدي و عليرضا خمسه بازي م ي‌كنند‪.‬‬ ‫سالم‪ ،‬خداحافظ‬ ‫در كارنامه پرويز ش��هبازي دو فيلم «نفس عميق»‬ ‫و «نجوا» ديده م ي‌ش��ود‌‪ ،‬در فيلم «سالم‪ ،‬خداحافظ» پگاه‬ ‫آهنگرانی‪ ،‬احم��د مه ران‌فر‪ ،‬نازنین بیات��ی‪ ،‬بهرنگ علوی‪،‬‬ ‫فریدالدین‪ ،‬الدن س��لیمانی و‪ ...‬به ایفای نقش م ی‌پردازند‪.‬‬ ‫داستان فیلم درباره دختر دانشجویی اس��ت که ب رای ادامه‬ ‫تحصیل در ته ران با دختر ناشناس��ی همخانه م ی‌ش��ود و‬ ‫ش��رایط خاص این خانه و آدم‌هایش پای او را به ماجراهای‬ ‫پیچیده‌ای م ی‌کشاند‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫ترنج در ترنج‬ ‫يك فيلم در ادامه س��ينماي معناگراي مجتبي راعي‬ ‫اس��ت و فيلم در مورد زندگي يك مينياتوريست آذري است‬ ‫كه رضا ناجي‪ ،‬ايفاگر اين نق��ش خواهد بود‪ .‬در آن عالوه‌بر‬ ‫ناجی که نقش اصلی فیلم را برعهده دارد‪ ،‬حسین محجوب‪،‬‬ ‫محمود پاک‌نیت و محمدرضا داودنژاد نقش‌آفريني م ي‌كنند‪.‬‬ ‫رسوايي‬ ‫آخري��ن س��اخته مس��عود ده‌نمك��ي‪ ،‬مضمون��ی‬ ‫عرفانی‪-‬اجتماعی دارد و موض��وع آن الهام‌گرفته از زندگی‬ ‫یکی از عرفای معاصر است‪ ...‬اين فيلم برخالف فيلم‌هاي‬ ‫اخ راج ي‌ها پرس��ونا‍ژهاي محدودي دارد و در آن اکبر عبدی‪،‬‬ ‫محمدرضا ش��ریف ی‌نیا‪ ،‬الناز شاكردوس��ت و مريم كاوياني‬ ‫نقش‌آفريني م ي‌كنند‪.‬‬ ‫گناهكاران‬ ‫س��ام قریبیان فیلمنامه گناهکاران را در خارج از ای ران‬ ‫‪78‬‬ ‫چ‬ ‫«چ» عنوان یک فیلم سینمایی است که به مقطعی از‬ ‫زندگی شهید چمران م ی‌پردازد‪ .‬اين فيلم با محوريت قصه‬ ‫«پاوه» ساخته خواهد شد و شهيد چمران در ‪ 48‬ساعت نشان‬ ‫داده م ي‌شود كه در واقع بخش��ي از زندگي ايشان است‪ .‬در‬ ‫فيلم اب راهيم حاتم ي‌كيا‪ ،‬فريبرز عرب‌نيا نقش شهيد چمران‬ ‫را برعهده داشت كه در اواخر كار به مشكل برخورد‪.‬‬ ‫استرداد‬ ‫این فیلم به وقایع پس از جن��گ جهانی دوم و زمانی‬ ‫که سران کشورهای متفــق نشس��تی را در ته ران برگزار‬ ‫کردند‪ ،‬اشاره دارد و در آن حمید فرخ‌نژاد‪ ،‬فرهاد قائمیان‪ ،‬علی‬ ‫رام‌نورایی‪ ،‬صالح میرزاآقایی و سیما تی رانداز بازي م ي‌كنند‪.‬‬ ‫كارگرداني اين فيلم را علي غفاري برعهده داشته است‪.‬‬ ‫هيس! دخترها فرياد نم ي‌زنند‬ ‫شهاب حسینی‪ ،‬مریال زارعی‪ ،‬جمشید هاشم‌پور‪ ،‬طناز‬ ‫طباطبایی‪ ،‬فرهاد آییش‪ ،‬مائده طهماسبی و‪ ...‬بازيگران اين‬ ‫فيلم به كارگرداني پوران درخشنده هستند‪« .‬هیس! دخترها‬ ‫فریاد نم ی‌زنند» به بررسی مسائل دختران جوان م ی‌پردازد‬ ‫و ترس از آبرو را در این دوره سنی آسی ب‌شناسی می‌‌کند‪.‬‬ ‫زندگي مشترك آقاي محمودي و بانو‬ ‫در خالصه داس��تان ای��ن فیلم آمده اس��ت‪« :‬حضور‬ ‫مهمانان آق��ای محمودی و بان��و‪ ،‬زندگی مش��ترک آنها را‬ ‫تحت‌تاثی��ر قرار م ی‌ده��د‪ »...‬كارگردان فيلم س��يدروح‌اهلل‬ ‫حجازي است و در ليست بازيگران آن نام‌هايي چون حمید‬ ‫فرخ‌نژاد‪ ،‬هنگامه قاضیانی‪ ،‬پیمان قاسمخانی‪ ،‬ترالن پروانه‬ ‫و ترانه علیدوستی ديده م ي‌شود‪.‬‬ ‫كالس هنرپيشگي‬ ‫رض��ا داودن��ژاد‪ ،‬محمدرضا داودن��ژاد‪ ،‬زه��را داودنژاد‪،‬‬ ‫احترام‌السادات حبیبیان و کبری حس��ن‌زاده بازيگران فيلم‬ ‫س��ينمايي کالس هنرپیش��گی س��اخته عليرضا داودن‍‍‍ژاد‬ ‫هس��تند كه درباره زندگی و روابط چند کارآموز کالس‌های‬ ‫بازیگری است‪.‬‬ ‫خاك و مرجان‬ ‫فيلم س��ینمایی «خاک و مرجان» س��اخته مس��عود‬ ‫اطیابی اس��ت‪ .‬تمامی بازیگ��ران فیلم س��ینمایی خاک و‬ ‫مرجان که در س��ی‌ویکمین جش��نواره فجر حضور خواهد‬ ‫داش��ت‪ ،‬افغانی هس��تند‪ .‬فیلم در مورد زندگی اکنون مردم‬ ‫افغانستان است‪.‬‬ ‫چه خوبه كه برگشتي‬ ‫داریوش مهرجوی��ی پیش از این نی��ز دو فیلم موفق‬ ‫با موضوع کم��دی «اجاره‌نش��ی ن‌ها» و «مهمان‌مامان» را‬ ‫س��اخت که با اقبال مخاطب مواجه ش��د و بازهم به سمت‬ ‫‍ژانر كمدي بازگشته است‪ .‬فیلم «چه خوبه که برگشتی» به‬ ‫شدت پربازیگر است‪ .‬حامد بهداد‪ ،‬مهناز افشار‪ ،‬رضا عطاران‪،‬‬ ‫رويا تيموريان‪ ،‬حسن پورشي رازي‪ ،‬عليرضا جعفري و همايون‬ ‫ارشادي بازيگران اصلي اين فيلم هستند‪.‬‬ ‫حوض نقاشي‬ ‫«حوض نقاشی» جدیدترین ساخته مازیار میری بعد‬ ‫فرزند چهارم‬ ‫«فرزند چهارم» تازه‌ترین س��اخته وحید موس��اییان‬ ‫است‪ .‬بخش‌هايي از فيلم در آفريقا فيلمبرداري شده است‪.‬‬ ‫مهتاب کرامتی‪ ،‬مهدی هاشمی‪ ،‬حسین محب‌اهری‪ ،‬ناصر‬ ‫گیت ی‌جاه‪ ،‬معصومه قاسم ی‌پور‪ ،‬زه را برومند‪ ،‬ساناز زرین‌مهر‬ ‫و حامد بهداد بازیگران اصلی این فیلم هستند‪ .‬داستان فیلم‬ ‫سفری است به آن سوی آفریقا جایی که شرافت انسانی در‬ ‫گیرودار جنگ و قحطی سربلند بیرون م ی‌آید‪.‬‬ ‫آشغال‌های دوست‌داشتنی‬ ‫فیلمنام ‌ه «آشغال‌های دوست‌داشتنی» نوشته محسن‬ ‫امی ر‌یوسفی درباره‌ خانواده‌ای اس��ت که یک شب فرصت‬ ‫دارند‪ ،‬مش��کل مادر خانواده را حل کنند‪ .‬بازيگران اين فيلم‬ ‫به ترتی��ب ایفای نق��ش عبارتند از‪ :‬ش��یرین یزدان‌بخش‪،‬‬ ‫حبیب رضايی‪ ،‬هدیه ته رانی‪ ،‬نگار جواهری��ان‪ ،‬صابر ابر و‬ ‫شهاب حسینی‪.‬‬ ‫پرويز‬ ‫پرويز‪ ،‬داستان مردي پنجاه ساله به همين نام است كه‬ ‫در يك شهرك مدرن در ته ران زندگي م ي‌كند‪ .‬او هيچ شغل‬ ‫و كاري ندارد و زندگي‌‌اش هي چ‌وقت منظم نبوده و در همان‬ ‫ش��هرك به مردم كمك م ي‌كند تا اينكه پدرش تصميم به‬ ‫ازدواج م ي‌گيرد و پرويز را از خانه بيرون م ي‌كند‪ .‬اين موضوع‬ ‫باعث م ي‌شود او زندگي جديدي را خارج از شهرك در ته ران‬ ‫تجربه كند‪ ،‬اما درنهايت به شهرك برم ي‌گردد تا چيزهايي را‬ ‫ثابت كند‪ .‬پرويز ساخته مجيد برزگر است‪g .‬‬
‫مكتوب‬ ‫تلگرافچی پنج‌ستاره ارتش‬ ‫مکتوب‬ ‫سرباز جبهه فکه‬ ‫خاط رات صابر قره‌داغلو‪ ،‬ستوانیار بازنشسته ارتش در قالب کتاب «تلگرافچی پنج‌ستاره‬ ‫ارتش» منتشر شد‪.‬‬ ‫کتاب «تلگرافچی پنج‌ستاره» خاط رات ستوانیار مخاب رات صابر قره‌داغلو است که به‬ ‫کوشش ساسان ناطق و از میان ‪ 52‬س��اعت مصاحبه ناطق با قره‌داغلو از هفدهم فروردین تا‬ ‫بیستم خرداد تدوین و منتشر شده است‪.‬‬ ‫خاط رات قره‌داغلو در بخش نخست خود از دوره آموزش مقدماتی وی در کرمانشاه و طی‬ ‫کردن رسته مخاب رات در دانشکده مخاب رات دانشگاه نظامی ته ران شروع م ی‌شود و در ادامه‬ ‫به مرور خاط رات وی از درگیری‌های مرزی ای ران و ع راق در س��ال‌های قبل از پیروزی انقالب‬ ‫اسالمی که به نوعی زمینه‌س��از آغاز جنگ تحمیلی نیز هست‪ ،‬منجر م ی‌شود‪.‬قره‌داغلو در‬ ‫ادامه این کتاب ش��رحی از حضور خود در جبهه‌های جنگ تحمیلی تا س��ال ‪ 1362‬و پایان‬ ‫خدمت و بازنشستگ ی‌اش را شرح م ی‌دهد‪.‬‬ ‫خاط رات قره‌داغلو در این کتاب به دلیل زبان شیرین و خودمانی وی در روایت خاط راتش‬ ‫که گاه با برخی اصطالحات عامیانه و تصویرس��ازی‌ او درباره حوادث و رویدادهای پی رامونش‬ ‫همراه شده‪ ،‬این کتاب را بیش از پیش خواندنی کرده است‪ .‬از سوی دیگر گزارش جامع راوی‬ ‫از وضعیت نزاع مرزی ای ران و ع راق در س��ال‌های قبل از انقالب نیز در ای��ن اثر در نوع خود‬ ‫ب ی‌نظیر است‪.‬‬ ‫این جانباز که در س��ال‌های پس از جنگ تحمیلی به ش��اعری نیز روی آورده تاکنون‬ ‫یک مجموعه ش��عر نیز با عنوان «از ناکجای یک دل پردرد» منتشر کرده و مجموعه اشعار‬ ‫عاش��ورای ی‌اش را نیز در دست انتش��ار دارد‪ .‬وی همچنین خاط رات خود را در ‪ 564‬صفحه به‬ ‫همراه مجموعه‌ای از تصاویر مربوط به خود منتشر کرده است‪g .‬‬ ‫سرمربي بارسا سرطان دارد‬ ‫حادثه تلخ است و تكان‌دهنده؛مردي كه آمده بود تا يك دوران طاليي را پشت سر بگذارد‪،‬‬ ‫خيلي زود كنار كشيد نه به خاطر ناكامي بلكه به دليل بيماري‪ .‬سرمربی بارسلونا به دلیل عود‬ ‫بیماری سرطان از سمت س��رمربیگری اين تيم کنار کشید و باش��گاه اسپانیایی ظرف مدت‬ ‫کوتاهی نام جانشین وی را اعالم خواهد کرد‪ .‬سرمربی بارسلونا در ماه نوامبر سال گذشته و زمانی‬ ‫که به عنوان دستیار در این تیم کار م ی‌کرد‪ ،‬تحت عمل جراحی قرار گرفت و غده بناگوش ی‌اش‬ ‫خارج شد‪ .‬با اینکه عمل جراحی وی موفقی ت‌آمیز بوده‪ ،‬اما دوباره بیماری وی عود کرده تا آنجا‬ ‫که ایس��تگاه تلویزیونی کوآترو گفته که ویالنووا از کار دست کشیده است‪ .‬ژاوی روی صفحه‬ ‫خود در شبكه اجتماع ي‌اش نوشت‪«:‬واقعا از شنیدن این خبر متاسف شدیم‪ ».‬در بیانی ه‌ای که‬ ‫روی سایت باشگاه بارسلونا قرار گرفته‪ ،‬آمده است‪« :‬بارس��لونا نشست خبری خود را به دلیل‬ ‫بیماری تیتو ویالنووا لغو کرده است و به‌زودی ب رنامه‌های باشگاه اعالم خواهد شد‪ ».‬بارسلونا به‬ ‫دنبال پیدا کردن مربی جایگزین تا پایان رقابت‌های فصل است‪ ،‬ویالنووا که پدر دو فرزند ‪17‬‬ ‫و ‪ 14‬ساله است‪ ،‬یکشنبه گذشته در یک برنامه همدردی در کانال ‪ 3‬تلویزیون ایالت کاتالونیا‬ ‫درباره وضعیت خود پس از جراحی گفت‪« :‬خانواده من ب��ه مدت ‪ 10‬ماه رنج برده‌اند‪ .‬نمی‌‌دانم‬ ‫ی تنها می‌‌توانم بگویم‬ ‫اگر من جای آنها بودم می‌‌توانستم این وضعیت را تحمل کنم یا خیر ول ‌‬ ‫ی چنین چیزی ب رایت اتفاق می‌‌افتد‪ ،‬تو بیش از همیشه نیاز به حمایت همه کسانی داری‬ ‫وقت ‌‬ ‫که اط رافت هستند‪ .‬در این شرایط‪ ،‬احساس می کنی نزدیکانت نباید تو را تنها بگذارند و باید‬ ‫متحد باشیم‪g ».‬‬ ‫مكتوب‬ ‫کاغذ پاره‌های افالطون‬ ‫«کاغذ پاره‌های افالطون» رمانی اس��ت نوشته پیتر اکروید‪ ،‬نویس��نده انگلیسی که با‬ ‫ترجمه کیومرث پارسای منتشر شد‪.‬‬ ‫پارسای در بخش��ی از مقدمه خود بر این کتاب نوشته اس��ت‪« :‬پیتر اکروید در واقع در‬ ‫تو‌ساز‪،‬‬ ‫دورانی ورای عصر حاضر و به عبارت بهتر‪ ،‬در دو دوره پس از عصر ما‪ ،‬یعنی عصر ساخ ‌‬ ‫زندگی م ی‌کند و در تخیالت و رویاهای زیبا‪ ،‬ضمن توصیف اعصار گذشته‪ ،‬به همین دوران‬ ‫ما باز‌م ی‌گردد تا با خیال راحت بتوان��د واقعی ت‌ها و حتی آرزوهای موجود در آن را به رش��ته‬ ‫تحریر درآورد‪».‬‬ ‫اکروید ادبیات ثقیلی دارد و در نثر خود تلفیقی از تاریخ گذشته و آینده را به کار م ی‌برد‪.‬‬ ‫وی همچنین بسیاری از شخصی ت‌های ادبی و تاریخی مثل افالطون (در همین رمان) ارسطو‬ ‫و لرد بایرون را در داستان‌هایش به هجو و نقد م ی‌کشد‪.‬‬ ‫شیوه نگارش اکروید به گونه‌ای است که جز هنگام بازی با واژه‌ها‪ ،‬آنهم در موارد محدود‪،‬‬ ‫نثر رسایی را به کار م ی‌گیرد که سرشار از طنز و کنایه اس��ت و به خوبی ویژگ ی‌های مکتب‬ ‫پسامدرن را بیان م ی‌کند‪« .‬کاغذ‌پاره‌های افالطون» نوش��ته پیتر اکروید با ترجمه کیومرث‬ ‫پارسای‪ ،‬با شمارگان هزار و ‪ 700‬نسخه در ‪ 232‬صفحه و بهای هشت‌هزار و ‪ 500‬تومان از سوی‬ ‫نشر درسا منتشر شد‪g .‬‬ ‫مكتوب‬ ‫ديـــدار‬ ‫رويداد‬ ‫ويالنووا و يك خبر تلخ‬ ‫کتاب «درآمدی بر اندیشه سیاسی صحیفه سجادیه» به قلم اب راهیم برزگر و با موضوع‬ ‫واکاوی ارتباط میان سلوک عرفانی امام سجاد‌(ع) و امکان دستیابی به قدرت سیاسی توسط‬ ‫ایشان منتشر شد‪.‬‬ ‫کتاب «درآمدی بر اندیش��ه سیاس��ی صحیفه س��جادیه» عنوان اثری است به قلم‬ ‫اب راهیم‌برزگر که در قالب متنی پژوهشی و در چهار فصل نوشته شده که بنا بر گفته مولف‬ ‫بر این باور ش��کل گرفته که اندیشه‌ها و تعالیم عرفانی امام س��جاد‌(ع) م ی‌تواند به امکان‬ ‫تاسیس اندیشه‪ ،‬گرایش و رفتار سیاسی بینجامد‪.‬‬ ‫برزگر کتاب خود را در فصل نخست با بررس��ی رابطه عرفان و سیاست آغاز م ی‌کند‬ ‫و در ادامه به معرفی اوضاع سیاس��ی در زمان حیات امام سجاد‌(ع) م ی‌پردازد‪ .‬رفتارشناسی‬ ‫سیاسی امام سجاد‌(ع) نیز از دیگر موضوعات مورد توجه نویسنده در این کتاب است که با‬ ‫نگاهی به موضع‌گیری‌های ایش��ان در ایام حج و نیز قیام‌ها و شورش‌های ضد‌اموی ادامه‬ ‫م ی‌یابد‪ .‬نویسنده در فصل دوم این کتاب به موضوع عقاید و اندیشه سیاسی م ی‌پ‍‌ردازد و در‬ ‫آن به موضوع توحید افعالی و بازتاب آن بر سیاس��ت و ارتباط آن با موضوع تفسیر دینی از‬ ‫رویدادها اشاره م ی‌کند‪.‬‬ ‫ن گرایش‌های عرفانی و سیاسی در قالب توجه به موضوعاتی چون تهذیب‬ ‫ارتباط میا ‌‬ ‫نفس‪ ،‬تولی و تبری و زهد از دیگر موضوعات مطرح شده در این کتاب است که فصل سوم‬ ‫آن را شکل م ی‌دهد‪ .‬بررسی ارتباط میان ادعیه و رفتار سیاسی نیز موضوع فصل چهارم این‬ ‫کتاب است‪« .‬درآمدی بر اندیشه سیاسی صحیفه سجادیه» را موسسه انتشارات علمی‌و‬ ‫فرهنگی در شمارگان دو هزار نسخه و قیمت پنج هزار تومان منتشر کرده است‪g .‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫خاط رات اسارت عباس امیدی‪ ،‬به قلم قاس��م کریمی‌در کتاب «سرباز جبهه فکه»‬ ‫تدوین شد‪ .‬بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان سمنان عهده‌دار چاپ این‬ ‫اثر است‪ .‬موضوع این کتاب شروع خدمت سربازی عباس امیدی است که با سال‌های پایانی‬ ‫جنگ تحمیلی ع راق علیه ای ران مصادف بود‪.‬‬ ‫در این کتاب وظایف یک س��رباز در طول دوران هشت سال دفاع‌مقدس مانند انجام‬ ‫ماموریت‌ها و گش��ت‌های رزمی‌بیان و در ادامه آن به جریان اسارت وی پرداخته م ی‌شود‪.‬‬ ‫این کتاب در قالب خاطره ‪ -‬داس��تان نوشته ش��ده كه در آن به وضعیت اسی ران ای رانی در‬ ‫اردوگاه‌های رژیم بعث ع راق اشاره شده است‪« :‬امیدی در بیس ت‌ویکم تیر ماه سال ‪ 1367‬به‬ ‫اسارت ارتش صدام درآمد و به مدت هجده ماه در زندان استخبارات و اردوگاه تکریت اسیر‬ ‫بود‪ ».‬ماجراهای اصلی «سرباز جبهه فکه» به دوران هشت سال دفاع‌مقدس باز‌م ی‌گردد‪ ،‬اما‬ ‫عباس امیدی قبل از اسارتش با دختری آشنا م ی‌شود و به‌دلیل برخی مشکالت نم ی‌تواند‬ ‫با او ازدواج کند‪ .‬تالش او ب رای یافتن خانواده دختر پس از بازگشتش به ای ران‪ ،‬بخش پایانی‬ ‫کتاب است‪g .‬‬ ‫مکتوب‬ ‫ درآمدی بر اندیشه سیاسی صحیفه سجادیه‬ ‫حقه‌هایشعبده‌باز‬ ‫«حقه‌های شعبده‌باز» نوشته آر‪.‬ال‪.‬استاین ب‌ا ترجمه شهره نورصالحی توسط انتشارات‬ ‫پیدایش به چاپ رسید‪.‬‬ ‫پارک وحش��ت هنوز هم پایگاه مجموعه «ترس و لرز» اس��ت‪ .‬ام��ا دیگر تفریحگاه‬ ‫قهرمان‌هایش نیس��ت‪ .‬در ش��رایط جدید و با وجود جاناتان چیلر‪ ،‬ظاه را‌ ترس��گاه اس��م‬ ‫مناسب‌تری ب رایش است‪ .‬در این جلد از مجموعه‪ ،‬جسیکا و دوست صمیم ی‌اش رایان که‬ ‫عاشق حقه‌های شعبده‌بازی هستند‪ ،‬در مغازه کادویی پارک وحشت یک یادگاری ب ی‌نظیر‬ ‫پیدا م ی‌کنند؛ س��که دو کله‌ای که قدرت جادویی دارد‪ .‬بعد از یک س��که‌پ رانی‪ ،‬جسیکا و‬ ‫رایان از س��رزمین عجیب و غریبی س��ر در م ی‌آورند که نگهبان‌های عصبانی آنجا آنها را‬ ‫تعقیب م ی‌کنند‪ .‬پارک وحشت جای‌ترسناکی بود‪ ،‬اما این یکی بدتر است‪ .‬یعنی این دو نفر‬ ‫م ی‌توانند قبل از اینکه سرشان از تنشان جدا شود‪ ،‬فرار کنند؟ این کتاب پانزدهمین جلد از‬ ‫مجموعه «پارک وحشت» است که ب رای گروه سنی نوجوان منتشر م ی‌شود‪.‬‬ ‫اس��تاین مجموعه «ترس و لرز» را با کتاب «به خانه مرگ خ��وش آمدید» آغاز کرد‪.‬‬ ‫این مجموعه حدودا شامل ‪ 100‬عنوان کتاب است که تاکنون بیش از ‪ 220‬میلیون نسخه‬ ‫از آنها در آمریکا به فروش رس��یده و به ‪ 32‬زبان زنده‌ ترجمه شده‌اند‪.‬از میان کتاب‌های این‬ ‫مجموعه‪ ،‬خود نویس��نده «حبابی که همه را خورد» و «به زیرزمین نزدیک نشو» را بیشتر‬ ‫از بقیه م ی‌پسندد‪.‬این کتاب در ‪ 32‬فصل‪ ،‬ش��مارگان ‪ 3‬هزار نسخه و قیمت ‪ 6‬هزار تومان‬ ‫منتشر شده است‪g .‬‬ ‫‪79‬‬
‫عیسی به روایت‬ ‫موالنا‬ ‫چهره مسیح در آینه مثنوی‬ ‫ديـــدار‬ ‫سه‌ش��نبه پنج��م دی‌م��اه ب راب��ر اس��ت ب��ا والدت‬ ‫حضرت‌عیسی مسیح‌‌(ع)‪ ،‬پیامبر صلح و دوستی‪ ...‬از طرفی‬ ‫دیگر این روزها بزرگداشت موالنا جالل‌الدین بلخی برگزار‬ ‫م ی‌شود‪ .‬از این حسن تقارن نهایت اس��تفاده را م ی‌بریم و‬ ‫نگاهی داریم به جایگاه عیس��ی مسیح در ش��عر مولوی‪.‬‬ ‫و از زبان موالنا چند داس��تان از زندگی عیس��ی بن‌مریم را‬ ‫م ی‌خوانیم‪.‬‬ ‫در شعر فارسي عيسي مس��يح جايگاهي ويژه داردو‬ ‫اصطالحاتي مثل دم عيسي ‪،‬خم عيسي و‪...‬را در شعر تمام‬ ‫بزرگان شعر فارسي حضوري پررنگ دارد‪.‬موالنا هم در شعر‬ ‫خود بسيار به مسيح پرداخته است‪،‬عالوه به داستان هايي‬ ‫كه در زير مي آيد در تك بيت هاي بس��ياري هم مي توان‬ ‫نام عيسي (ع)را ديد‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫توفیق ادب‬ ‫نعمت‌ه��ا و رزق و روزی بدون هی��چ زحمت و رنجی‬ ‫در میان قوم موسی از آس��مان فرو م ی‌بارید‪ .‬در میان قوم‬ ‫موسی(ع) چند نفر آدم‌ب ی‌ادب گفتند‪ :‬پس سیر و عدس کو؟‬ ‫آن نان و سفره آسمانی قطع شد و ب رای آنها زحمت زراعت و‬ ‫شخم زدن و درویدن باقی ماند‪ .‬بار دیگر که حضرت عیسی‬ ‫نبی ش��فاعت کرد‪ ،‬حق تعال��ی طعام و ارزاقی ب��رای آنان‬ ‫فرستاد‪ .‬باز شوخ‌چش��مان ادب را فرو نهادند و مانند گدایان‬ ‫ب رای ذخیره کردن‪ ،‬هر یک سهم ی‌ و قسمتی از سفره رزق‬ ‫الهی برداشتند‪ .‬حضرت عیسی(ع) به آنان التماس کرد که‬ ‫نزول این مائده از آسمان‪ ،‬دائمی‌است و هرگز کاستی نگیرد‪.‬‬ ‫بناب راین از نقصان و انقطاع آن بیمی‌نداشته باشید‪ .‬بد‌گمان‬ ‫شدن و آزمندی نش��ان دادن در ب رابر سفره نعمت شخصی‬ ‫بزرگوار‪ ،‬کفر و ناسپاسی به‌شمار آید‪ .‬بر اثر حرص و سماجت‬ ‫آن نرگداهای ندید بدید‪ ،‬دوباره در رحمت الهی بسته شد‪.‬‬ ‫البه کرده عیسی ایشان را که این‬ ‫دائمست و کم نگردد از زمین‬ ‫بدگمانی کردن و حرص‌آوری‬ ‫کفر باشد پیش خوان مهتری‬ ‫زان گدارویان نادیده ز آز‬ ‫آن در رحمت بریشان شد فراز‬ ‫‪80‬‬ ‫ورد عیسی و دم عیسی‬ ‫روزی ابلهی با عیس��ی(ع) همراه شد و در راه حفره‌ای‬ ‫دید و چند اس��تخوانی در آن‪ ،‬به عیسی(ع) عرض کرد‪« :‬تو‬ ‫وردی م ی‌دانی که مرده‌ها را زن��ده م ی‌کند‪ .‬آن ورد را به من‬ ‫بیاموز تا به این استخوان‌ها جان ببخشم‪».‬‬ ‫گفت خامش کن که آن کار تو نیست‬ ‫الیق انفاس و گفتار تو نیست‬ ‫دانستن اسم اعظم دردی دوا نم ی‌کند‪ ،‬آنچه معجزه‬ ‫م ی‌کند عیس��ی اس��ت نه ورد‪ .‬مثل عصایی ک��ه تنها در‬ ‫دست موسی اس��ت که تبدیل به اژدها م ی‌شود و اعجاز در‬ ‫یدموسایی است نه عصا‪:‬‬ ‫گفت اگر من نیستم اسرار خوان‬ ‫هم تو بر خوان نام را بر استخوان‬ ‫چون غم خود نیست این بیمار را‬ ‫چون غم جان نیست این مردار را‬ ‫ف�رارازابله�ان‬ ‫عیسی پسر مریم به س��وی کوه فرار م ی‌کرد‪ .‬فرار او‬ ‫به‌گونه‌ای بود که گویی ش��یری در پی اوس��ت‪ .‬شخصی‬ ‫گریز عیس��ی را بدید‪ ،‬در پی او دوان ش��د و او را به آرامش‬ ‫خواند و اصرار کرد که کس��ی در پی تو نیس��ت چرا مانند‬ ‫پرندگان م ی‌گریزی؟ اما عیسی شتابان م ی‌گریخت و ب رای‬ ‫پاسخگویی به او مجالی نداشت‪ ،‬اما کنجکاوی آن شخص‬ ‫او را واداشت تا مس��افت زیادی در پی عیسی باشد و سعی‬ ‫م ی‌کرد که او را به پاسخگویی وا دارد‪ .‬از عیسی م ی‌خواست‬ ‫ب رای رضای خداوند لحظه‌ای بایس��تد و به پرسش او پاسخ‬ ‫گوید که چرا این‌گونه م ی‌گریزد! در پی تو نه ش��یری وجود‬ ‫دارد و نه دشمنی! از‌ترس چه کس��ی این‌گونه در گریزی!؟‬ ‫سرانجام عیسی در مقام پاسخ ب ر‌آمد که از احمق م ی‌گریزم‪.‬‬ ‫تو به راه خود ب��رو‪ .‬قصد رهایی از او را دارم و تو مرا اس��یر و‬ ‫درمانده خود مکن‪ .‬آن ش��خص پرس��ید‪« :‬مگر تو همان‬ ‫مسیحایی نیس��تی که کور و کر از دس��تان شفابخش تو‬ ‫بهره م ی‌جستند؟!» عیس��ی گفته او را درس��ت خواند‪ .‬آن‬ ‫شخص دوباره پرس��ید‪« :‬مگر تو همان بزرگواری نیستی‬ ‫که از جهانی افس��ون از دنیای غیب به یاد داری؟! افسونی‬ ‫که هرگاه بر مرده‌ای خواندی‪ ،‬همانند ش��یری که از شکار‬ ‫بازگشته است‪ ،‬از جای برخیزد!»‬ ‫گفت از احمق گریزانم برو‬ ‫م ی‌رهانم خویش را بندم مشو‬ ‫خشم خدا‬ ‫یکی از عیسی پرسید سخت‌ترین چیز در جهان کدام‬ ‫است؟ عیسی گفت‪« :‬خش��م خدا که جهنم از خشم خدا به‬ ‫لرزه در‌م ی‌آید‪ ».‬پرسید چگونه از خشم خدا در امان مانیم؟‬ ‫عیسی گفت‪« :‬از خشم خود چشم‌پوشی کنیم‪».‬‬ ‫گفت عیسی را یکی هشیار سر‬ ‫چیست در هستی ز جمله صعب‌تر‬ ‫گفتش ای جان صعبتر خشم خدا‬ ‫که از آن دوزخ هم ی‌لرزد چو ما‬ ‫گفت از این خشم خدا چه بود امان‬ ‫گفت ترک خشم خویش اندر زمان‬ ‫خمعیس�ی‬ ‫عیس��ی ب ر‌‌خالف روش معمول رنگرزان‪ ،‬ب رای رنگ‬ ‫کردن جامه‌ها تنها از یک خم و یک رنگ استفاده م ی‌کرد؛‬ ‫اگرچه از آن ی��ک رنگ‪ ،‬جامه‌ه��ا به رنگ‌ه��ای متنوعی‬ ‫درم ی‌آمدند‪ .‬پس تنوع و اختالف ظاهری در رنگ‌ جامه‌ها‪،‬‬ ‫صوری و در حقیقت ناشی از اش��تباه بصری بود و در اصل‪،‬‬ ‫همه آنها یکرنگ و متعلق به ی��ک حقیقت بودند‪ .‬اگر خم‬ ‫ت است‪ ،‬از آن روست که آنچه و آن‌که را که‬ ‫عیسی‪ ،‬خم وحد ‌‬ ‫بدان داخل شود‪ ،‬به رنگ‌ حقیقت درم ی‌آرود؛ گرچه ممکن‬ ‫است در ظاهر رنگی متفاوت با دیگری‌ به خود بگرید‪.‬‬ ‫خم صفاست‬ ‫رنگ‌های نیکت از ّ‬ ‫رنگ زشتان از سیاها به جفاست‬ ‫صبغه اللهّ نام آن رنگ لطیف‬ ‫لعنه اللهّ بوی آن رنگ کثیف‬ ‫معج زاتعیس�ی‬ ‫موالنا در آثار خود به معجزات عیس��ی‌(ع) نیز عنایت‬ ‫دارد و از توان احیاگری و ش��فای مریضان ک��ه قرآن نیز به‬ ‫آن تصریح دارد و م ی‌فرماید‪‌...« :‬اذ تخلق من الطین کهیئه‬ ‫االکمه و‬ ‫الطیر باذنی فتنفخُ فیها‬ ‫ُ‬ ‫فتکون طی را باذنی و تُبر ُء َ‬ ‫االبرص باذنی و اذ تُخرج الموتی باذنی‪[ ...( ،» ...‬و یاد کن] به‬ ‫اذن من نابینای مادرزاد و پیس را بهبود م ی‌بخشیدی و یاد‬ ‫کن که مردگان را به اذن من زنده [از گور] بیرون م ی‌آوردی‪..‬‬ ‫)‪( ،‬مائ��ده‪ )110 ،‬یاد م ی‌کند و م ی‌گوی��د‪« :‬اهل معرفت هر‬ ‫صباح بر در صومعه مسیح جمع م ی‌شدند‪ ،‬جهت طلب شفا‬ ‫به دعای آن حضرت»‪:‬‬ ‫صومعه عیسی است خوان اهل دل‬ ‫‌هان ‌و هان ای‪ ،‬مبتال این در بهل‬ ‫جمع گشتندی ز هر اط راف خلق‬ ‫از ضریر و لنگ و شل و اهل دلق‬ ‫بر در آن صومعه عیسی صباح‬ ‫تا به دم او شان رهاند از ُجناح‬ ‫او چو فارغ گشتی از اوراد خویش‬ ‫چاشتگه بیرون شدی آن خوب کیش ‪g‬‬
‫قاب‬ ‫تشییع شهدای دفاع مقدس‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫تشییعشهیدفلسطینیدرغزه‬ ‫تقدیر از برگزیدگان جشنواره جوان خوارزمی‬ ‫‪3‬‬ ‫‪4‬‬ ‫همایشفرهنگیهنریفارسیزبانان‬ ‫ديـــدار‬ ‫مثلث شماره ‪156‬‬ ‫نشست خبری حسام الدین سراج‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫بارش برف‬ ‫بردپرگلپرسپولیسمقابلملوان‬ ‫‪7‬‬ ‫‪8‬‬ ‫اختتامیهنخستینجشنوارههنرورسانه‬ ‫‪81‬‬
‫بازا ر‬ ‫مدیرعامل بانک مهر‌اقتصاد‪:‬‬ ‫الگویی عملی برای اجرای بانکداری‬ ‫بدون ربا تدوین کرده‌ایم‬ ‫كوتاه از اقتصاد مثلث شماره ‪156‬‬ ‫مدیرعام��ل بانک مهر اقتص��اد در همایش تخصصی‬ ‫بانک��داری اس�لامی که ب��ه همت ای��ن بانک و ب��ا حضور‬ ‫مدیران‌عامل بانک‌ها و موسس��ات مالی و صاحبنظران این‬ ‫عرصه در دانشگاه امام حسین(ع) برگزار شد از تدوین الگوی‬ ‫عملی برای اس��تقرار بانکداری بدون ربا خبر داد‪ .‬به گزارش‬ ‫اداره کل رواب��ط عموم��ی بانک مهر اقتصاد‪ ،‬غالمحس��ن‬ ‫تقی‌نتاج – مدیرعامل بانک ‪ -‬با بیان اینکه تاکنون اقدامات‬ ‫خاصی برای بانکداری اسالمی انجام نش��ده‪ ،‬اظهار داشت‪:‬‬ ‫«در واقع هر آنچه در سیس��تم‌های بانکی طراحی ش��ده‪ ،‬در‬ ‫محیط‌های غیراسالمی تصویب شده و ما آن را در کشورمان‬ ‫اجرایی کرده‌ایم‪ ».‬وی افزود‪« :‬در بانک‪ ،‬ذی‌نفعان مختلفی از‬ ‫جمله سهامداران و سپرده‌گذاران وجود دارند که بیشترین حجم‬ ‫سرمایه‌گذاری توسط سپرده‌گذاران انجام می‌شود‪ ،‬در حالی که‬ ‫برخی بانک‌ها اغلب خدمات خود را برای سهامداران در نظر‬ ‫می‌گیرند‪ ».‬نتاج افزود‪« :‬بر‌اساس نظریه بنگاه‪ ،‬هر بنگاه سعی‬ ‫در حداکثر کردن س��ود خود دارد و با تعریفی که در خصوص‬ ‫روابط ذی‌نفع��ان در این تئوری می‌ش��ود‪ ،‬بان��ک به عنوان‬ ‫بخشی از تامین‌کننده س��رمایه‪ ،‬فعالیت دارد و بر‌اساس آن‪،‬‬ ‫مالکیت انفرادی بنگاه‌ها تعریف می‌شود و اغلب کشورها از آن‬ ‫پیروی می‌کنند‪ ».‬وی با بیان اینکه نظریه غالب در بانکداری‬ ‫غیراسالمی‪ ،‬تئوری بنگاه است‪ ،‬گفت‪« :‬این نظریه در بسیاری‬ ‫از کشورها دنبال می‌شود‪ ،‬اما براساس نظریه مشارکت جامع‪،‬‬ ‫دارایی‌ها به سهامداران و سپرده‌گذاران تعلق دارد و عملیات‬ ‫بانکی در چارچوب بانکداری اس�لامی ص��ورت می‌گیرد‪».‬‬ ‫نتاج با بیان اینکه در اسالم بر ممنوعیت ربا تاکید شده است‪،‬‬ ‫گفت‪« :‬س��ود باید منصفانه پرداخت ش��ود و س��هامداران و‬ ‫سپرده‌گذاران در س��ود بانک به صورت مساوی و متناسب با‬ ‫منابع سرمایه‌گذاری‌شده شریک باشند و بانک تنها نباید به‬ ‫منافع سهامداران توجه کند و در کنار همه اینها‪ ،‬مسئولیت‌های‬ ‫اجتماعی یک بانک مانند انفاق و مش��ارکت در فعالیت‌های‬ ‫عام‌المنفعه نی��ز نباید نادیده گرفت��ه ش��ود‪ ».‬وی ادامه داد‪:‬‬ ‫«مدیریت بانک حتی با‌وجود رفتار طبیعی سهامداران‪ ،‬شرعا‬ ‫حق مصادره حقوق سپرده‌گذاران به نفع سهامداران را ندارد که‬ ‫متاسفانه این رفتار در برخی بانک‌ها دیده می‌شود‪ ».‬وی ادامه‬ ‫داد‪« :‬در قالب بانکداری بدون ربا سود به صورت قطعی نباید‬ ‫تعیین شود و سودهای اعالمی‪ ،‬علی‌الحساب در نظر گرفته‬ ‫می‌شود که پس از قطعی شدن س��ود حاصله در پایان سال‪،‬‬ ‫‪82‬‬ ‫سود قطعی به س��پرده‌گذاران پرداخت می‌شود‪ ،‬اما این مهم‬ ‫در برخی بانک‌ها و موسسات صورت نمی‌گیرد‪ ».‬نتاج با بیان‬ ‫اینکه قوانین جاری بانکداری کشور حداقل‌ها را در نظر گرفته‪،‬‬ ‫تاکید کرد‪« :‬باید متناسب با نیازهای کشور‪ ،‬مقررات الزم برای‬ ‫اجرایی شدن قانون عملیات بانکداری بدون ربا تدوین شود‬ ‫که این امر مستلزم ورود صاحب‌نظران و کارشناسان مربوطه‬ ‫به این حوزه است‪ ».‬وی با اش��اره به دو دهه فعالیت موسسه‬ ‫مالی و اعتباری مهر گفت‪« :‬این بانک مبانی نظری بانکداری‬ ‫بدون ربا را به صورت مکتوب تهیه کرده که سایر موسسات‬ ‫و بانک‌ها می‌توانند این مجموعه را بررس��ی ک��رده و آن را‬ ‫مورد نقد و بررسی قرار دهند که به همین منظور این الگو به‬ ‫صورت مکتوب در اختیار همه متخصصان و کارشناسان این‬ ‫حوزه قرار خواهد گرفت‪ ».‬نتاج افزود‪« :‬این الگو در دوره‌های‬ ‫مختلف در بانک مهر اقتصاد اجرایی ش��ده و نقاط ضعف آن‬ ‫اصالح شده و امروز به عنوان یک مجموع ‌ه مستند در بیش از‬ ‫‪ 800‬شعبه بانک اجرایی می‌شود که همین جا از همه بانک‌ها‬ ‫و موسسات مالی دعوت می‌کنیم تا همگی با اجرای درست‬ ‫بانکداری اس�لامی به س��مت حذف رب��ا در جامعه حرکت‬ ‫کنیم‪ ».‬مدیرعامل بانک مهر اقتصاد خاطرنشان کرد‪« :‬بعد‬ ‫از دو دهه فعالیت و ارتباط با ‪ 9/5‬میلیون مش��تری و استفاده‬ ‫از نظر متخصصان و صاحب‌نظران حوزه بانکداری اسالمی‬ ‫تالش شده تا در انجام فعالیت‌های اقتصادی بیشترین انطباق‬ ‫با قانون بانکداری بدون ربا و مبانی فقهی بانکداری اسالمی‬ ‫وجود داشته باشد‪».‬‬ ‫حميدرضا نجف‌پور‪ ،‬معاون اعتب��ارات و تجهيز منابع‬ ‫بانك نيز در همايش بانكداري اس�لامي با بيان اينكه حذف‬ ‫ربا موجب رونق كسب و كار خواهد شد‪ ،‬گفت‪« :‬در بانكداري‬ ‫اسالمي‪‌،‬موضوعات مختلفي وجود دارد كه يكي از آنها بحث‬ ‫تقارن اطالعات است‪ ».‬وي افزود‪« :‬تقارن اطالعات به اين‬ ‫معني است كه افراد سپرده‌گذار و سرمايه‌گذار در بانك بايد از‬ ‫جزئيات عملكرد بانك در ميزان تسهيالت و سود كسب‌شده‪،‬‬ ‫اطالع داشته و نسبت به آن تصميم‌گيري كنند‪ ،‬البته اقتصاد‬ ‫اسالمي مي‌تواند بسترساز اقتصاد مقاومتي باشد و ما مكلف‬ ‫به حركت در اين راستا هس��تيم‪ ».‬نجف‌پور با بيان اينكه در‬ ‫اقتصاد مقاومتي‌‪ ،‬بانك‌ها نق��ش مهمي‌دارند گفت‪« :‬قانون‬ ‫عمليات بانك��داري بدون ربا كه ‪ 30‬س��ال پيش به تصويب‬ ‫رسيد‪ ،‬به لحاظ عملياتي سازوكار مشخصي براي آن تعريف‬ ‫نشد و درواقع مظلوم واقع شد و به نظر مي‌رسد هر اتفاقي كه‬ ‫تاكنون براي پياده‌س��ازي بانكداري بدون ربا اجرايي شده‪،‬‬ ‫توسط خود بانك‌ها انجام گرفته است‪ ».‬وي با بيان اينكه بانك‬ ‫مهراقتصاد در اين راستا مطالعات عملي داشته است‪ ،‬گفت‪:‬‬ ‫«در بررسي‌هاي انجام‌ش��ده براي آنكه به يك مدل عملي‬ ‫برسيم‪ ،‬حدود ‪ 750‬نفر از مشتريان را براي جامعه آماري خود‬ ‫مشخص كرديم و درنهايت به يك الگوي ‪ 7‬بعدي رسيديم‪».‬‬ ‫معاون اعتبارات و تجهيز منابع بان��ك مهراقتصاد ادامه داد‪:‬‬ ‫«حمايت مديران ارشد از اجرايي شدن اين دستورالعمل‌ها‪،‬‬ ‫بسيار ضروري اس��ت كه اگر آموزش نيروي‌انس��اني‪ ،‬ارائه‬ ‫مشاوره بانكداري اس�لامي‪ ،‬طراحي خدمات و محصوالت‬ ‫مورد نياز جامعه‪ ،‬كنترل و نظارت وفرهنگ‌سازي در جامعه‬ ‫صورت گيرد‪ ،‬تحقق بانكداري اسالمي عملي خواهد بود‪».‬‬ ‫وي با بيان اينك��ه دوازده گام براي تحق��ق برنامه عملياتي‬ ‫درنظر گرفته ش��ده‪ ،‬گفت‪« :‬يكي از ابزارهاي موردنياز براي‬ ‫تحقق بانكداري بدون ربا‪ ،‬ايجاد نهاد مناس��ب و راه‌اندازي‬ ‫س��اختار براي تحقق بانكداري بدون ربا است كه تنها نهاد‬ ‫موجود‪ ،‬ش��وراي فقهي بانك مركزي است كه در چند سال‬ ‫اخير فعاليت خ��ود را آغاز كرده اس��ت‪ ».‬وي افزود‪«‌:‬كميته‬ ‫فعلي بانك مهراقتصاد ‪ 12‬س��ال پيش راه‌اندازي شد و همه‬ ‫مس��ائل در اين نهاد مطرح و در صورت نهايي شدن اجرايي‬ ‫مي‌شود‪ ».‬نجف‌پور با بيان اينكه بايد عزم و اراده جدي براي‬ ‫تحقق بانكداري بدون ربا و بانكداري اس�لامي ايجاد شود‪،‬‬ ‫گفت‪« :‬اين عزم و اراده بايد در اليه‌هاي مديريت بانك‌ها و‬ ‫ساير بخش‌ها ايجاد شود كه نظام بانكي ما هم‌اكنون از فقدان‬ ‫اين مساله رنج مي‌برد‪ ».‬وي تصريح كرد‪« :‬هم‌اكنون ما در‬ ‫بانك مهراقتصاد‪‌،‬تمام فرم‌ها و قراردادها را براساس الگوي‬ ‫بانكداري بدون‌ربا تدوين كرده‌ايم و آموزش به نيروي انساني‬ ‫را انجام داديم و براي اين كار هم اكنون ‪ 21‬هزار نفر ساعت‬ ‫آموزش داده شده است‪ ».‬وي با بيان اينكه هم‌اكنون بانكداري‬ ‫اسالمي از نداش��تن نرم‌افزاري كه بتواند آن را راهبري كند‪،‬‬ ‫رنج مي‌برد گفت‪« :‬در صورتي كه تمام اين قوانين و مقررات‬ ‫تدوين ش��ود‪ ،‬يك گروه بايد عملكرد آنها را از نظر شرعي با‬ ‫بانكداري بدون‌ربا درواقع بايد بانك همواره موردنظارت قرار‬ ‫گيرد‪ ».‬نجف‌پور با اشاره به ساير محورهاي اين مدل‪ ،‬مانند‬ ‫نظام انگيزشي و بازدارنده و نهادينه‌سازي فرهنگ بانكداري‬ ‫اسالمي در سطح مشتريان و جامعه‪ ،‬گفت‪« :‬بايد مشتريان‬ ‫و مس��ئوالن از ابعاد قانون بانكداري بدون ربا و محتواي آن‬ ‫اطالع داشته باشند و درصورت بي‌اطالعي مردم‪ ،‬هيچ‌كدام‬ ‫از اين برنامه‌ها قابل اجرا نيس��ت‪ ».‬وي با اشاره به عملكرد‬ ‫بانك مهراقتصاد در اين زمينه گفت‪« :‬به‌عنوان نمونه‪ ،‬يكي‬ ‫از اقدامات ما پرداخت ‪ 240‬ميليارد تومان سود قطعي به بيش‬ ‫از ‪ 8‬ميليون حساب و همچنين برگزاري همايش‌هاي متعدد‬ ‫براي مشتريان‪ ،‬براي تبيين اين موضوع بوده است‪ ».‬معاون‬ ‫اعتبارات و تجهيز منابع بانك مهراقتصاد تصريح كرد‪« :‬اقدام‬ ‫ديگر انجام شده در اين زمينه‪ ،‬تشكيل اتحاديه‌اي تحت‌عنوان‬ ‫بانكداري اسالمي با عضويت بانك‌هاي مهراقتصاد‪ ،‬انصار‪،‬‬ ‫قوامين‪ ،‬موسس��ه ثامن‪ ،‬كوثر و بانك حكمت ايرانيان بوده‬ ‫اس��ت و اين الگوي بانكداري در اين چند بانك و موسس��ه‬ ‫به اج��را درخواهد آمد؛ هدف ما طراحي مدل جامع اس��تقرار‬ ‫بانكداري اسالمي است كه پس از اجرايي شدن الگوي اجرايي‬ ‫بانكداري بدون ربا‪ ،‬نهايي خواهد شد‪».‬‬
‫اعطای تندیس نشان منتخب ملی به بانک انصار‬ ‫مشارکت بانک انصار در سومین دوره مسابقات جام رباتیک‬ ‫سومین دوره مسابقات جام‌رباتیک و اولین کنگره هوش مصنوعی دانشگاه صنعتی امیرکبیر با همکاری و مشارکت بانک‬ ‫انصار برگزار ش��د‪ .‬به گزارش اداره کل بازاریابی و تبلیغات بانک انصار‪ ،‬در این دوره از مسابقات که با تقدیر از برگزیدگان در‬ ‫‪ 12‬رشته به پایان رسید‪ ،‬بانک انصار به‌عنوان حامی‌این مسابقات به شرکت‌کنندگان معرفی شد‪ .‬یادآور می‌شود بانک انصار‬ ‫حمایت از تکمیل چرخه تحقیق‪ ،‬بومی‌سازی و اش��اعه دس��تاوردهای حاصل از ایجاد فناوری را به‌عنوان یکی از مهمترین‬ ‫اولویت‌های خود در سال «تولید ملی‪ ،‬حمایت از کار و سرمایه ایرانی» در دستور کار قرار داده و در این زمینه همکاری خوبی‬ ‫با سازمان‌ها‪ ،‬دانشگاه‌ها و نهادهای دولتی و خصوصی در سراسر کشور داشته است‪g .‬‬ ‫مدیر روابط عمومی تعاونی اعتبار ثامن‪:‬‬ ‫کمک به نیازمندان همواره مدنظر تعاونی اعتبار ثامن بوده است‬ ‫مدیرروابط عموم��ی تعاون اعتب��ار ثام��ن در گفت‌وگو با‬ ‫خبرنگار مثلث گف��ت‪« :‬تعاونی اعتبار ثامن در راس��تای اهداف‬ ‫موسس��ه خیریه امدادگران عاش��ورا و در جهت کمک به چرخه‬ ‫بهداش��ت و ارتقاي کیفیت س�لامت در جامع��ه‪ ،‬به‌خصوص به‬ ‫افراد نیازمند با حمایت مالی از مجمع خیرین سهمی‌ را ایفا کرده‬ ‫است‪».‬علیرضا حس��ن‌زاده افزود‪« :‬تعاونی اعتبار ثامن با همت‬ ‫جمعی از ایثارگران دفاع مقدس در س��ال ‪ 1376‬تاسیس شد که‬ ‫عالوه بر انج��ام فعالیت‌های بانکی منطبق با موازین ش��رعی و‬ ‫رعایت اصول بانکداری در راستای خدمت‌رسانی و رفع نیاز اقشار آس��یب‌پذیر جامعه اقدامات موثری انجام داده و در همین‬ ‫زمینه طرح‌های متنوعی را اجرا کرده که یکی از این طرح‌ها باقیات‌الصالحات اس��ت که از طریق سپرده‌گذاری افراد خیر در‬ ‫جهت تامین هزینه‌های درمانی بیماران نیازمند صورت می‌گیرد‪».‬وی خاطرنشان کرد‪« :‬امید است خیرین محترم از طریق‬ ‫مراجعه به شعب تعاونی اعتبار ثامن در سراسر کشور در این امر خیر و خداپسندانه سهیم شوند‪g ».‬‬ ‫كوتاه از اقتصاد مثلث شماره ‪156‬‬ ‫حجت‌االس�لام والمسلمين مهدوي‪ ،‬مس��ئول حوزه‬ ‫نمايندگي ولي‌فقيه در بانك مهراقتصاد نيز اجراي بانكداري‬ ‫بدون رب��ا را دغدغه هميش��گي علماي اس�لام عنوان كرد‬ ‫و اف��زود‪« :‬بزرگترين چالش مس��لمانان در ح��وزه اقتصاد‪،‬‬ ‫اصالح نهادهاي مال��ي‪ ،‬منطبق‌بر همان نظمي‌اس��ت كه‬ ‫ش��رع مقدس ايجاب كرده اس��ت‪ ».‬وي افزود‪« :‬در فضايي‬ ‫كه نظام مالي بين‌المللي مبتني بر بهره اس��ت‪ ،‬اصالح نظام‬ ‫مالي‪ ،‬مس��ئوليتي دش��وار و خطير بوده كه برعهده نخبگان‬ ‫مسلمان است‪ .‬بنابراين خوش��حاليم كه ايران اسالمي جزو‬ ‫معدود كشورهايي بوده كه اقدام به حذف كامل نظام بانكي‬ ‫متعارف و جايگزيني آن با نظامي منطبق بر آموزه‌هاي ناب‬ ‫اسالمي كرده اس��ت‪ ».‬مس��ئول حوزه نمايندگي ولي‌فقيه‬ ‫در بانك مهراقتصاد درخصوص اقدام��ات صورت‌گرفته در‬ ‫زمينه پياده‌سازي بانكداري اسالمي در اين بانك اظهار كرد‪:‬‬ ‫«منتسب بودن مجموعه مهر به نهادهاي ارزشي و انقالبي‪،‬‬ ‫لزوم استقرار قانون عمليات بانكي بدون ربا و تطابق عملكرد‬ ‫و فعاليت‌ها با موازين مقدس اس�لام را دو چندان مي‌سازد‪.‬‬ ‫بنابراين نخستين بار ‪10‬سال پيش طرح پياده سازي بانكداري‬ ‫اسالمي در قم مطرح شد كه در وهله اول صرفا پرداخت مابه‬ ‫التفاوت سود قطعي و علي‌الحساب مدنظر بود كه در آن زمان‬ ‫تصور نمي‌كرديم كه بانك مهراقتصاد با اين سرعت به‌جايي‬ ‫برس��د كه در اين حوزه حرفي براي گفتن داش��ته باش��د‪».‬‬ ‫حجت‌االسالم مهدوي با بيان اينكه بانكداري اسالمي كاري‬ ‫كامال ظريف‪ ،‬حساس و دقيق است كه عزمي‌ ملي و همتي‬ ‫وافر مي‌طلبد‪ ،‬گفت‪« :‬اگر بخواهيم نظام اقتصاد اس�لامي‬ ‫داشته باشيم ش��اهرگ آن بانكداري اسالمي است از اين رو‬ ‫امروز مجموعه مهر با تدوين و ارائه الگوي عملي بانكداري‬ ‫اسالمي به سيستم بانكي كشور آماده است تا تجربيات خود‬ ‫را در اختيار همه عزيزان قرار دهد‪ ».‬وي با تاكيد بر ضرورت‬ ‫آموزش جامع بانكداري اسالمي‪ ،‬خاطر نشان كرد‪« :‬براساس‬ ‫آسيب‌شناس��ي و تحقيقات ميداني كه در بانك مهراقتصاد‬ ‫انجام شده است‪ ،‬حدود ‪50‬درصد از عواملي كه تاثيرگذار در‬ ‫تحقق نظام بانكداري اسالمي به شمار مي‌روند‪ ،‬كاركنان و‬ ‫عموم خدمات‌گيرندگان هستند‪ .‬بنابراين عدم آشنايي برخي‬ ‫از همكاران با الفباي بانكداري اس�لامي و احكام اوليه آن‪،‬‬ ‫ضرورت بحث آموزش آنها را بيش از پيش نمايان مي‌كند‪ .‬از‬ ‫اينرو سلسله‌برنامه‌هايي مرتبط با اين موضوع در طرح معرفت‬ ‫اين بانك گنجانده شد تا مباحث تخصصي بانكداري اسالمي‬ ‫مطرح شود‪ ».‬حجت‌االس�لام مهدوي درخصوص اقدامات‬ ‫عملي صورت گرفته براي پياده‌سازي بانكداري بدون ربا در‬ ‫مجموعه مهر اظهار كرد‪« :‬از آنجايي كه هيچ يك از فرم‌هاي‬ ‫قرارداد بانك مهراقتص��اد مورد تاييد كميته ش��رعي حوزه‬ ‫نمايندگي قرار نگرفته بود‪ ،‬در ابتداي ام��ر تمامي‌ قراردادها‬ ‫را بازنگري كرديم و با قوانين ش��رع مق��دس تطبيق داديم‪.‬‬ ‫به صورتي كه در حال حاضر به جرات مي‌توان گفت ‪99‬درصد‬ ‫اين فرم‌ها مورد تاييد كميته شرعي قرار گرفته و نزديك به‬ ‫‪ 5‬هزار نفر ساعت نشست تخصصي با كارشناسان اين حوزه‬ ‫برگزار ش��ده اس��ت و بيش از ‪ 300‬هزار نفر ساعت آموزش‬ ‫كاركنان از ديگر اقدامات صورت گرفته در اين خصوص بود‪».‬‬ ‫بر اساس اين گزارش «نقش بانكداري اسالمي در سالمت‬ ‫فضاي كسب و كار‪ ،‬نقش نظارت شرعي در تحقق بانكداري‬ ‫اسالمي و ملاحظات اجراي صحيح ابزارهاي مالي اسالمي»‬ ‫از محورهاي اين همايش بودند‪g.‬‬ ‫بانک انصار صاح��ب تندیس زرین مجمع جهانی نش��ان‬ ‫منتخ��ب (برن��د) ملی ش��د‪ .‬ب��ه گ��زارش اداره کل بازاریابی و‬ ‫تبلیغات بان��ک انصار‪ ،‬این بان��ک با ایج��اد مجموعه‌ای دارای‬ ‫استانداردهای ملی و بین‌المللی و به‌عنوان یکی از شرکت‌های‬ ‫پیشروی صنعت و تجارت کشور توانست تندیس زرین مدیریت‬ ‫برند را کس��ب نماید‪ .‬گفتنی اس��ت؛ در اجالس جهانی نش��ان‬ ‫منتخب که با همکاری انجمن بهر ه‌وری ایران‪ ،‬انجمن کیفیت‬ ‫ایران و انجمن فناوری ایران در مرک��ز همایش‌های بین‌المللی‬ ‫صدا‌و‌سیما برگزار شد‪ ،‬موضوعات مختلفی از جمله برند‪ ،‬بازاریابی و مدیریت توسط اساتیدی از هلند‪ ،‬ایتالیا و استرالیا مورد‬ ‫بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت‪.‬‬ ‫درصورت امضای قرارداد؛‬ ‫تام‪ ،‬برای عراقی‌ها مترو و کارخانه فوالد می‌سازد‬ ‫با احداث مترو و کارخانه فوالدسازی که در عراق در دستورکار‬ ‫ش��رکت تام ایران خودرو قرار گرفته و به‌زودی قراردادآن قطعی‬ ‫خواهد ش��د‪ ،‬راه این ش��رکت به ب��ازار جهانی کس��ب و کارهای‬ ‫غیرخودرویی باز می‌شود‪ .‬علی ش��یخ زاده‪ ،‬مدیرعامل شرکت تام‬ ‫ایران خودرو‪ ،‬با بیان این مطلب‪ ،‬گفت‪« :‬در ترکمنستان نیز در حال‬ ‫بررسی یک پروژه نفت و گاز هستیم‪ ».‬وی از برنامه گروه صنعتی‬ ‫تام ایران خودرو برای بسترسازی حضور در بازارهای صادراتی خبر‬ ‫داد که در نتیجه آن رشد ارزآوری این شرکت از سال آینده مشهودتر‬ ‫خواهد بود‪ ».‬مدیرعامل تام ایران خودرو افزود‪« :‬عمده صادرات شرکت تام در سال‌های گذشته در حوزه خودروسازی و از کانال‬ ‫ایران خودرو مانند احداث س��ایت‌های تولیدی در سوریه‪ ،‬بالروس‪ ،‬آذربایجان‪ ،‬س��نگال و‌ ونزوئال بوده‪ ،‬اما تام به خودروسازی‬ ‫اکتفا نکرده و وارد دیگر حوزه‌های صنعتی نیز شده است‪ ».‬شیخ‌زاده با اشاره به ابالغیه امسال مجمع ساالنه تام‪ ،‬گفت‪« :‬بر این‬ ‫اساس‪ ،‬صادرات مورد توجه بیشتر و خاص قرار گرفته و بازاری که می‌توانیم تا حد زیادی در آن نفوذ داشته باشیم‪ ،‬عراق است‪».‬‬ ‫وی شرایط خاص عراق را فرصتی برای تام توصیف کرد که با بهره‌گیری از این مزیت‪ ،‬در اجرای پروژه‌های صنعتی و فنی عراق‬ ‫حضور قدرتمندی داشته باشد‪ .‬مدیرعامل شرکت تام‪ ،‬کشورهای همجوار‪ ،‬آسیای میانه ‌و عراق را بازارهای هدف تام برای خدمات‬ ‫مهندسی و اجرای پروژه‌ها عنوان کرد و گفت‌‪« :‬در بخش صادراتی و در منطقه نیز به تازگی در چند مناقصه شرکت کرده‌ایم که‬ ‫احتمال برنده شدن باال است و به‌زودی در این زمینه اطالع‌رس��انی خواهد شد‪ ».‬شیخ‌زاده از همکاری جاری میان تام و یکی از‬ ‫معتبرترین شرکت‌های س��ازنده نیروگاه‌ها در مقیاس کوچک خبر داد و گفت‪« :‬این نیروگاه‌ها با فناوری نوین‪ ،‬می‌توانند مقدار‬ ‫زیادی برق تولید‌کنند که برای ساخت نیروگاه برای ایران‌خودرو نیز از همین فناوری استفاده می‌شود‪g ».‬‬ ‫‪83‬‬
‫مدیرعامل تعاونی اعتبارثامن‪:‬‬ ‫اهمیت به فعالیت‌های خیریه موجب گسترش‬ ‫آن در سطح جامعه می‌شود‬ ‫مدیرعامل تعاونی اعتبارثامن ب��ا بیان اینکه تعاونی‬ ‫ثامن از ابتدا در راس��تای عم��ل به آموزه‌ه��ای دینی در‬ ‫اقتصاد اس�لامی س��عی و تالش همه‌جانبه خ��ود را آغاز‬ ‫کرده اس��ت‪ ،‬گفت‪« :‬تعاونی اعتبار ثامن با هدف تاسیس‬ ‫بانکی بر مبنای اصول اس�لامی و نیت‌خیرخواهانه جهت‬ ‫ارائه خدمات به آحاد مردم با همیاری جمعی از ایثارگران‬ ‫در س��ال ‪ 1376‬تش��کیل ش��ده اس��ت‪ ».‬محمدحسین‬ ‫توکلی ادام��ه داد‪« :‬در مدت ‪ 15‬س��ال فعالی��ت خود در‬ ‫زمینه اقتصادی تاکنون با طرح خدمات��ی گوناگون مانند‬ ‫باقیات‌الصالحات (س��پرده‌گذاری افراد خیر و اعطای آن‬ ‫در قالب تس��هیالت به نیازمندان جهت تامین هزینه‌های‬ ‫درمان و زندگی) و ش��رکت در همایش‌های پزش��کی و‬ ‫خیریه سعی در یادآوری این امر به خیران جامعه اسالمی‬ ‫داریم ک��ه حتی کمک‌ه��ای کوچک می‌تواند ب��ه ارتقا و‬ ‫توس��عه در حوزه‌های متف��اوت بینجام��د‪ ».‬وی با عنوان‬ ‫این مطلب که اخالق و رعایت ش��ئونات اسالمی و تأسی‬ ‫از ائمه‌اطه��ار‌(ع) از جمله م��وارد مورد توج��ه مدیران و‬ ‫کارکنان ثامن اس��ت‪ ‌،‬تصری��ح کرد‪« :‬مجموع��ه ثامن با‬ ‫رصد فعالیت‌های خیراندیشانه با مجموعه‌ای از رزمندگان‬ ‫که موسس��ه خیریه امدادگران عاشورا را تاسیس کرده‌اند‬ ‫سهیم ش��ده و با علم به این موضوع که موسسات خیریه‬ ‫مدیرعامل پست‌بانک‪:‬‬ ‫مدیر‌عامل بانک مسکن‪:‬‬ ‫كوتاه از اقتصاد مثلث شماره ‪156‬‬ ‫مدیریت مشارکتی موجب تحقق اهداف سازمانی می‌شود‬ ‫تخلف ارزی نداشته‌ایم‬ ‫مدیریت مش��ارکتی همراه با ارائه آموزش‌های‬ ‫ی حوزه‌های فنی‬ ‫الزم به مجموعه کارکن��ان در تمام ‌‬ ‫و اجرایی موجب پیش��برد و تحقق اهداف س��ازمانی‬ ‫می‌شود‪ .‬دکتر محبیان‪ ،‬رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل‬ ‫این بانک در مراس��م رونمایی از پ��روژه ایجاد بانک‬ ‫اطالعاتی مدیریت امور ش��عب تح��ت عنوان «طرح‬ ‫ش��کوفایی مش��ارکتی» ضم��ن بیان مطل��ب فوق‬ ‫گفت‪« :‬اطالع‌رس��انی داخلی‪ ،‬حرکت دس��ته جمعی‬ ‫و مدیریت مشارکتی‪ -‬تفویضی از مهمترین اموری است که باید در راس برنامه‌های مدیران و‬ ‫کارکنان بانک قرار گیرد‪ ».‬همچنین غالمحسین صباغی‪ ،‬مدیر امور شعب و مناطق پست‌بانک‬ ‫در این مراسم ضمن ارائه گزارش عملکرد اظهار داش��ت‪« :‬بانک اطالعاتی مذکور به منظور‬ ‫استفاده از ایده‌های کارکنان ایجاد و راه اندازی شده و انتظار داریم همه کارکنان و کارگزاران‬ ‫همکاری الزم را داشته باش��ند‪ ».‬وی افزود‪« :‬پروژه‌های استقرار کارگزار در شعب‪ ،‬خودروی‬ ‫استیجاری برای شعب‪ ،‬ایجاد باجه‌های بدون نیرو‪ ،‬س��اماندهی دفاتر خدمات بانکی‪ ،‬همیار‬ ‫بانک‪ ،‬تعیین و بهبود عملکرد ش��عب زیان‌ده تهران بزرگ در س��ال جاری‪ ،‬توسعه بازارهای‬ ‫الکترونیک‪ ،‬طراحی مدل افزایش��ی انگیزش کارکنان امور شعب و مناطق و بانک اطالعاتی‬ ‫مدیریت امور شعب توسط کارشناسان این امور تدوین شده و در حال اجراست‪g».‬‬ ‫مدیرعام��ل بانک مس��کن تاکید ک��رد‪« :‬بانک‬ ‫مس��کن هیچ‌گونه تخلف ارزی انجام نداده است‪ .‬قرار‬ ‫بود تا پایان تیرماه س��ال جاری بح��ث گزارش ارزی‬ ‫بانک‌ها نهایی شود و به گفته رئیس کل بانک مرکزی‬ ‫قرار بود اسامی‌بانک‌های متخلف در این زمینه اعالم‬ ‫شود‪ ،‬ولی با گذشت حدود پنج ماه ظاهرا این موضوع‬ ‫هنوز نهایی نش��ده و خبری از آن نیس��ت‪ ».‬قدرت‌اهلل‬ ‫شریفی در گفت‌وگو با ایسنا درباره بحث تخلفات ارزی‬ ‫بانک‌ها اظهار کرد‪« :‬از همان ابتدا اعالم کردیم که هیچ‌گونه تخلف ارزی مرتکب نشده‌ایم‪».‬‬ ‫وی همچنین در بخشی از سخنان خود بر جذب منابع و ایجاد تعادل در منابع و مصارف تاکید‬ ‫کرد و گفت‪« :‬رشد منابع بانک تا پایان مهر ماه س��ال جاری در مقایسه با پایان اسفند‌ماه سال‬ ‫گذش��ته‪ ۱۴ ،‬درصد بود که در ش��رایط رقابتی حال حاضر‪ ،‬باید بر تالش خ��ود در جذب منابع‬ ‫بیفزاییم‪ ».‬ش��ریفی اظهار کرد‪« :‬باید اعتبارس��نجی الزم برای مش��تریان در زمان پرداخت‬ ‫تسهیالت انجام ش��ده و ظرفیت‌های اعتباری مشتری به درستی بررس��ی شود‪ ».‬وی انتقال‬ ‫حساب‌های سازمان‌های دولتی از بانک‌های خصوصی و موسسات مالی به بانک‌های دولتی‬ ‫را فرصتی برای جذب منابع دانست‪ .‬ش��ریفی با تاکید بر انجام کنترل و نظارت در شعب گفت‪:‬‬ ‫«عدم‌کنترل و سرکشی مدیران به شعب باعث بروز اختالفات و مشکالت زیادی می‌شود‪g».‬‬ ‫معاون تولید تندر ‪ 90‬ایران‌خودرو خبر داد‬ ‫تندیس نقره‌ای جایزه ملی لجستیک به ایران خودرو رسید‬ ‫تندراتوماتیک ایران خودرو در انتظار شماره‌گذاری‬ ‫تندر‪ 90‬دنده اتوماتی��ک ای ران خودرو درمرحله اخذ‬ ‫شماره گذاری اس��ت و طبق برنامه در اواخر آذرماه سال‬ ‫جاری به تولید انبوه م ی‌رسد‪ .‬محمد‌رضا معتمد‪ ،‬معاون‬ ‫تولید تندر ‪ 90‬ای��ران خودرو با بیان ای��ن مطلب گفت‪:‬‬ ‫«این خودرو توانسته از تس ت‌های مختلف فنی و کیفی‬ ‫با موفقی��ت عبورکند‪ ».‬وی درعین حال اظهارداش��ت‪:‬‬ ‫«باتوج��ه به موفقی ت‌آمی��ز بودن تس��ت‌های رانندگی‬ ‫تندر‪ 90‬و اقبال بازار به مدل‌های اتوماتیک‪ ،‬پی ش‌بینی م ی‌شود که تولید سالیانه از این مدل‬ ‫خودرو به بیش از ‪15‬هزار دستگاه برسد‪ ».‬معاون تولید تندر‪ 90‬ای ران خودرو افزود‪« :‬گیربکس‬ ‫اتومات جدید تندر همانی است که در رومانی روی لو‌گان‌های عرضه شده قرار گرفته که به‬ ‫صورت کامل وارداتی و استاندارد است‪ ».‬معتمد مهمترین تفاوت بین تندر‪ 90‬معمولی و دنده‬ ‫اتوماتیک را نمایش وضعیت دنده درقسمت نمایش��گر جلو آمپر‪ ،‬تغییر دسته دنده‪ ،‬پوسته‬ ‫سپر جلوی متفاوت عنوان کرد‪ .‬وی اضافه کرد‪« :‬تندر اتوماتیک از نوع تی پ‌ترونیک است که‬ ‫منطبق بر محصوالت روز دنیا به حساب م ی‌آید‪g ».‬‬ ‫‪84‬‬ ‫با محدودیت منابع مالی گسترده‌ای مواجه هستند‪ ،‬اقدام‬ ‫به همکاری با موسسه خیریه امدادگران عاشورا در جهت‬ ‫کمک به بیماران محروم و نیازمند کرده اس��ت‪ ».‬توکلی‬ ‫خاطرنش��ان کرد‪« :‬تعاونی ثامن ک��ه ارائه‌دهنده خدمات‬ ‫مالی و اعتباری به عموم مردم است‪ ،‬با گسترش و ارتقای‬ ‫فعالیت‌های خود در س��ال‌های اخیر با ه��دف حمایت از‬ ‫اقش��ار آس��یب‌پذیر و نیازمند جامعه با کمک موسس��ات‬ ‫ذی‌صالح سعی در فراهم کردن آس��ایش خاطر مردمان‬ ‫جامع��ه‌ دارد‪ ».‬مدیرعامل ثام��ن در پایان با بي��ان اینکه‬ ‫اهمیت به فعالیت‌های خیریه موجب گسترش آن در سطح‬ ‫جامعه می‌شود‪ ،‬گفت‪« :‬ما بر این باوریم که ارج نهادن به‬ ‫امور خیر و خیران می‌تواند انگیزه‌ای برای تداوم کارهای‬ ‫خداپسندانه در سطح جامعه باشد‪g».‬‬ ‫تندیس نق��ره‌ای اولین جایزه ملی لجس��تیک در‬ ‫حوزه متقاضیان خدمات لجس��تیکی ب��ه گروه صنعتی‬ ‫ایران خودرو رس��ید‪ .‬در مراسم اختتامیه نخستین جایزه‬ ‫ملی لجستیک که بعد از ظهر روز دوشنبه بیست و هفتم‬ ‫آذر ماه س��ال جاری در س��الن همایش‌های برج میالد‬ ‫برگزار شد‪ ،‬دکتر‌حس��ین نجاری‪ ،‬قائم‌مقام مدیرعامل‬ ‫ایران‌خودرو درتولید‪ ،‬تندیس نقره‌ای این همایش را از‬ ‫دس��ت وزیر صنعت و معدن و تجارت دریافت کرد‪ .‬در این مراسم شرکت مهندسی و تامین‬ ‫قطعات ایران خودرو دیزل در بخش متقاضیان خدمات لجستیکی و شرکت خدمات پس از‬ ‫فروش ایران خودرو (ایساکو) در بخش عرضه‌کنندگان خدمات لجستیک در حوزه انبارداری‬ ‫و توزیع نیز گواهی اشتهار نخستین جایزه ملی لجستیک را دریافت کردند‪.‬نخستین همایش‬ ‫جایزه ملی لجستیک همزمان با سومین همایش بین‌المللی لجستیک با حضور فعاالن و دست‬ ‫اندرکاران عرضه لجستیک برگزار شد‪ .‬در این مراسم ‪ 9‬گواهی اشتهار‪ ،‬چهار تندیس برنز‪ ،‬دو‬ ‫نشان برنز‪ ،‬سه تندیس نقره و یک تندیس طال به برگزیدگان حوزه‌های مختلف لجستیک‬ ‫اهدا شد‪ .‬گفتنی اس��ت؛ فتحی‌پور‪ ،‬رئیس کمیس��یون اقتصادی مجلس شورای اسالمی و‬ ‫مسئوالن انجمن ملی لجستیک در این مراسم حضور داشتند‪g.‬‬

آخرین شماره های هفته نامه مثلث

هفته نامه مثلث شماره 418

هفته نامه مثلث شماره 418

شماره : ۴۱۸
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۲۸
هفته نامه مثلث شماره 417

هفته نامه مثلث شماره 417

شماره : ۴۱۷
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۲۱
هفته نامه مثلث شماره 416

هفته نامه مثلث شماره 416

شماره : ۴۱۶
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۱۴
هفته نامه مثلث شماره 415

هفته نامه مثلث شماره 415

شماره : ۴۱۵
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۰۷
هفته نامه مثلث شماره 414

هفته نامه مثلث شماره 414

شماره : ۴۱۴
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۶/۳۱
هفته نامه مثلث شماره 413

هفته نامه مثلث شماره 413

شماره : ۴۱۳
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۶/۲۱
ثبت نشریه در مگ لند

شما صاحب نشریه هستید ؟

با عضویت در مگ لند امکانات متنوعی را در اختیار خواهید داشت
ثبت نام ناشر
لطفا کمی صبر کنید !!