صفحه قبل

هفته نامه مثلث شماره ۱۴۰

صفحه بعد

هفته نامه مثلث شماره 140

هفته نامه مثلث شماره 140

‫ساختندنيايجديد‬ ‫پيام اجالس تهران‬ ‫براي غرب چه بود؟‬ ‫هفته‌نامه‌خبري‪،‬تحليلي‪/‬سالچهارم‪/‬شمارهصدوچهلم ‪12/‬شهريورماه‪ 92/1391‬صفحه‪1500/‬تومان‬ ‫بيانات صريح و شفاف رهبر معظم انقالب‬ ‫در اجالس سران عدم تعهد‬ ‫انقالب‬ ‫ديپلماتيك‬ ‫گزارش‌ها و تحليل‌هاي ويژه‬ ‫از اجالس جنبش عدم تعهد در ايران‬ ‫دو مرسي‬ ‫نگاهي ديگر به سفر چند ساعته‬ ‫و سخنان محمد مرسي در تهران‬ ‫‪ISSN: 2008-5281‬‬ ‫‪MOSALAS.IR‬‬ ‫رقابت مخفيانه‬ ‫براي رياست‬ ‫ميان علي‌آبادي و عباسي چه مي‌گذرد؟‬ ‫چهارسال و سه‌سال با شمقدري‬ ‫آيا جواد شمقدري تغيير كرده است؟‬ ‫چرا اوباما بايد‬ ‫كاخ سفيد را‌‬ ‫ترك كند‬
‫راهامام‬ ‫و كذلك جعلنكم امه وسطا لتكونوا شهدا علي الناس‬ ‫و يكون الرسول عليكم شهيدا‬ ‫تالش براي حفظ‬ ‫فقه‌سنتي در حوزه‬ ‫من چنانچه س��ابقا ني��ز گفته‌ام‪ ،‬راجع به ح��وزه علميه‪،‬‬ ‫عقيده‌ام بر اين اس��ت كه بايد به آن بيشتر از همه چيز توجه‬ ‫كرد؛ چرا كه حوزه علميه اگر درس��ت بش��ود‪ ،‬ايران درست‬ ‫مي‌شود‪ .‬و اگر ‪-‬خداي نخواسته‪ -‬در حوزه علميه فسادي به‬ ‫خبرنامه‬ ‫‪12 - 25‬‬ ‫نامي از رئيس‌جمهور نبرديم‬ ‫پس‌لرزه‌هاي يك نامه‬ ‫نگاه دمشق به تهران‬ ‫پورمحمدي‪ :‬تكليف شود كانديدا مي‌شوم‬ ‫سياست‬ ‫‪30-47‬‬ ‫ساختن دنياي جديد‬ ‫روزهاي مهم تهران‬ ‫نم و حل بحران هاي بين المللي‬ ‫ميهمانانتهران‬ ‫بين‌الملل‬ ‫‪48 - 60‬‬ ‫دو مرسي‬ ‫موجنارضايتي‬ ‫پيشگويي‌ها و گاف‌هاي آقاي رامني‬ ‫دوئلانتخاباتي‬ ‫مثلث؛ هفته نامه‌اي خبري‪ ،‬تحليلي است كه سعي دارد روايتي منصفانه و عادالنه‬ ‫از واقعيت‌ها ارائه دهد‪ .‬نامش تمثيل و اشاره‌اي است به سه ضلع استقالل‪ ،‬آزادي و‬ ‫جمهوري اسالمي‪ .‬مرامش تقويت گفتمان انقالب اسالمي‪ ،‬چارچوبش اسالم‪ ،‬انقالب‪،‬‬ ‫امام و رهبري‪ ،‬آرمانش گس�ترش و سيادت اسالم‌‌خواهي در سراسر جهان و عزت‬ ‫مسلمانان‪ ،‬توسعه و پيشرفت ايران‌اسالمي و رفاه مردم شريف ايران و رونق گرفتن‬ ‫عدال�ت‪ .‬مرزش رواداري و تأليف قلوب اهالي انقالب و ايس�تادگي در برابر مقابالن‬ ‫گفتماني و عملي نظام و س�ياق و مشرب‌مان نجابت قلم و روزنامه‌نگاري مومنانه و‬ ‫تالشدرجهترونقگرفتنسنتگفت‌وگوميانفرهيختگانونخبگانكشوراست‪.‬‬ ‫اميدواريم كه در روايت‌مان صادق‪ ،‬بر مرام‌مان مستمر و دائم‪ ،‬بر چارچوب‌مان مستقر‪،‬‬ ‫بر آرمان‌مان مومن‪ ،‬بر مرزهايمان مراقب و هوشيار و بر سياق‌مان استوار بمانيم‪.‬‬ ‫مثلث‬ ‫هفته‌نامه سياسي‪ ،‬فرهنگي با رويكرد خبري‪ ،‬تحليلي‬ ‫صاحب امتياز و مدير مسئول‪ :‬مصطفي آجورلو‬ ‫سردبیر‪ :‬سعيد آجورلو‬
‫وجود آيد ‪-‬ولو در دراز مدت‪ -‬درسرتاسر ايران آن فساد پيدا‬ ‫مي‌شود و آنها كه هميشه در فكر بوده‌اند كه در حوزه علميه‬ ‫نفوذ كنند‪ ،‬به همين خاطر اس��ت‪ .‬نف��وذ آنها‪ ،‬نفوذ ظاهري‬ ‫نيست كه معلوم باشد فالن آقاي نفوذي است‪ .‬چه بسا بيشتر‬ ‫از شما اظهار ديانت بكند‪ ،‬مع‌ذلك‪ ،‬در موقع مناسب كارش را‬ ‫انجام دهد‪ .‬اينها از مشكالت حوزه است‪ .‬و قضيه تحصيل هم‬ ‫بايد به نحوي باشد كه فقه سنتي فراموش نشود‪ .‬و آن چيزي‬ ‫كه تا به حال اسالم را نگه داشته است‪ ،‬همان فقه سنتي بوده‬ ‫است‪ .‬و همه همت‌ها بايد مصروف اين بشود كه فقه به همان‬ ‫وضعي كه بوده اس��ت‪ ،‬محفوظ باشد‪ .‬ممكن است اشخاصي‬ ‫بگويند كه بايد فقه تازه‌اي درس��ت كرد كه اين آغاز هالكت‬ ‫حوزه است و روي آن بايد دقت بشود‪.‬‬ ‫البته من همه شما آقايان را مي‌شناسم و از شما به خاطر‬ ‫زحمتتان در اين امر‪ ،‬تشكر مي‌كنم‪ .‬ولي بايد خيلي متوجه‬ ‫باشيد‪ .‬در هر صورت‪ ،‬آن چيزي كه براي حوزه‌ها خطر است‪،‬‬ ‫اين اس��ت كه ما اين فقه را به نحوي كه به دس��ت ما رسيده‬ ‫است‪ ،‬به نسل آينده تحويل ندهيم‪ .‬بايد همان طور كه مباني‬ ‫اس�لامي‪ ،‬مباني فقهي را تحويل داده‌ان��د‪ ،‬ما هم به آينده‌ها‬ ‫تحويل بدهي��م كه اگر اين اف��راد در آينده نتوانس��تند كار‬ ‫خودشان را انجام بدهند‪ ،‬تقصير ما نباشد‪.‬‬ ‫توجه به دروس اخالق در حوزه‬ ‫و ديگر اينك��ه اخالق بايد در همه ج��ا و در همه دروس‪،‬‬ ‫م��ورد توجه ق��رار گي��رد‪ .‬و اعتقادم ب��ر اين اس��ت كه بايد‬ ‫هر كس حوزه درس��ي بزرگ يا كوچكي دارد‪ ،‬يكي دو دقيقه‬ ‫مقدمتا ي��ا موخرتا‪ -‬درس اخالق بگويد كه طالب با اخالق‬‫اس�لامي بار بيايند‪ .‬و اجماال من از ش��ما مطمئنم كه ش��ما‬ ‫خوب كار مي‌كنيد و نظرات درستي داريد‪ ،‬لكن در هر كاري‬ ‫اشتباهاتي هم هس��ت‪ .‬گروه‌هاي مختلف به اين حوزه نظر‬ ‫دارند؛ چون در دراز مدت مي‌توانند كارهايي كه ما مي‌كنيم‬ ‫به هم بزنند‪.‬‬ ‫نقدونظر‬ ‫‪26 -29‬‬ ‫انقالبديپلماتيكعليهآمريكا‬ ‫شرحي بر يك شعر‬ ‫خنده به حكم‬ ‫«سيد» و جمعه‌هايش‬ ‫فرهنگ‬ ‫‪62-73‬‬ ‫چهار سال و سه سال با شمقدري‬ ‫همه مردان مشاور رئيس جمهور‬ ‫منافع خيلي‌ها قطع شده است‬ ‫همه چيز قرباني مسائل سياسي مي‌شود‬ ‫ورزش‬ ‫‪74 -79‬‬ ‫رقابت مخفيانه براي رياست‬ ‫هشدار‌هاي جدي ‪ IOC‬به وزارت ورزش‬ ‫همسايه‌ها عليه هم‬ ‫مسئوليت‌هاي متقابل دولت و نهادهاي غيردولتي در ورزش‬ ‫تحريريه‪:‬‬ ‫ي‬ ‫دبیر تحريريه و سياست‪ :‬مصطفي صادق ‬ ‫دبیر فرهنگ و اقتصاد‪ :‬عليرضا بهرامي‬ ‫دبیر جهان‌اسالم و دين‌وتاريخ‪ :‬مصطفي شوقي‬ ‫دبیر بين‌الملل‪‌:‬سعيده سادات فهري‬ ‫دبير ديدار‪ :‬افشين خماند‬ ‫دبير بازار‪ :‬مصطفي ميري ‬ ‫دبیر ورزش‪ :‬مهدي ربوشه‬ ‫دبیر خبرنامه‪ :‬علي حاجي‌ناصري‬ ‫اعضاي تحريريه و همکاران‪ :‬زهير توكلي‪ -‬شاهده‌يوسفي ‪ -‬ياسين سيف‌االسالم‬ ‫ اميد كرماني‌ها‪ -‬زهره دياني ‪ -‬فاطمه‌ميرزايي‪ -‬شيما غفاري ‪ -‬زهرا‌راد‬‫عاطفه كربالئي‪ -‬محمد تاجيك‪ -‬حسين غالمي‪ -‬شادي خوشكار خيري‬ ‫حميدرضا نصيري‌نژاد‪ -‬مسعود نجفي‪ -‬شاهين فتحيان ‪ -‬محمد جواد پاينده‬ ‫دبيراجرايي‪ :‬سمانه مومني‬ ‫مدير هنري‪:‬نيما ملك‌نيازي‬ ‫گرافيك و صفحه‌آرايي‪ :‬فاطمه قنائي ‪ -‬علي آجورلو‬ ‫پردازش تصاوير و عكس‪ :‬هومن سليميان‪ -‬امير طاليي‪ -‬مهدي ابراهيمي‬ ‫و نيوشا ملك‌نيازي‬ ‫تصحيح‪ :‬ژيال شاكري ‪ -‬داوود جوكار‬ ‫حروفچيني‪ :‬داود حشمتي‬ ‫امور اداري‪ :‬محمد شكرالهي‬ ‫مدير مالي‪ :‬محمد پاليزدار‬ ‫سازمان آگهي‌ها‪ :‬مصطفي ميري‬ ‫بازرگاني و بازاريابي‪ :‬محمدعلي آجورلو ‬ ‫انفورماتيك‪ :‬شهرام رحمتي‬ ‫با تشکر از‪ :‬دكتر اسماعيل تبار‪ -‬مهندس واعظي‪ -‬دكتر آيت‌اله ابراهيمي‬ ‫دكتر غالم‌حسن تقي نتاج ‪ -‬حسين زندي ‪ -‬احمد طاليي ‪ -‬مهندس بختياري‬ ‫مهندس صدوقي ‪ -‬مهندس مهرداد نصرت‌پور ‪ -‬حسين مجاهدي‬ ‫مهندس نظري توکلي ‪ -‬هادي انباردار ‪ -‬سيد عارف علوي ‪ -‬دکتر بهرامپور‬ ‫رضا راس��تي ‪ -‬ابراهیم صفرلکی‪ -‬دکتر زارعیان‪ -‬عليرضا حس��ن زاده‬ ‫سازمان آگهي‌ها‪ :‬تلفن‪0912 - 5169927 :‬‬ ‫چاپ‪ :‬رواق‬ ‫توزيع‪ :‬نامه‌امروز‬ ‫نشاني ‪ :‬تهران‪ ،‬خيابان شهيد بهشتي‪ ،‬خيابان پاكستان‪ ،‬كوچه دوازدهم‪،‬‬ ‫پالك ‪ ،24‬واحد ‪1‬‬ ‫تلفن ‪88171506-8 :‬‬
‫خبرنامه‬ ‫در خبرنامه اين هفته متن كامل سخنان رهبر معظم انقالب در افتتاحيه اجالس عدم تعهد درج شده است‪.‬‬ ‫گزارش‌هايي درباره حاش�يه‌هاي نامه وزراي س�ابق‪‌،‬احتمال كانديداتوري هاشمي رفس�نجاني‪ ،‬آخرين‬ ‫تحوالت انتخاباتي و مذاكرات هسته‌اي به همراه مرور رسانه ها از بخش هاي گوناگون خبرنامه اين هفته‬ ‫است‪.‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫نامي از رئيس‌جمهور نبرديم‬ ‫پس‌لرزه‌هاي يك نامه‬ ‫تكليف شود كانديدا مي‌شوم‬ ‫چهار‌راه ديپلماتيك وين‬ ‫‪12‬‬
‫جهان در حال گذار از‬ ‫يك پيچ تاريخي بسيا رمهم است‬ ‫متن كامل سخنان رهبر معظم انقالب در اجالس عدم تعهد‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫‪13‬‬
‫شانزدهمين اجالس س��ران كشورهاي عضو جنبش‬ ‫عدم‌تعهد صبح پنجشنبه گذشته با حضور حضرت آيت‌اهلل‬ ‫خامنه‌اي‪ ،‬رهبر معظم انقالب اسالمي در تهران آغاز به كار‬ ‫كرد‪ .‬رهبر معظم انقالب اسالمي در سخنان بسيار مهمي‌در‬ ‫جمع ‪ 120‬تن از سران و مقامات كشورهاي پنج قاره جهان‪،‬‬ ‫با اشاره به شرايط حس��اس گيتي و عبور جهان از يك پيچ‬ ‫تاريخي بسيار مهم و نشانه‌هاي بروز نظام نوين چندوجهي‬ ‫در مقابل نظام يك‌جانبه‌گرايي سلطه‪ ،‬به تبيين فرصت‌هاي‬ ‫نويدبخ��ش پيش‌روي كش��ورهاي مس��تقل و آرمان‌هاي‬ ‫اصلي كشورهاي غير‌متعهد و همچنين نش��انه‌هاي لبريز‬ ‫شدن پيمانه صبر مردم جهان ‪ -‬به‌ويژه ملت‌هاي غرب‪ -‬از‬ ‫ساختارهاي معيوب‪ ،‬منس��وخ‪ ،‬ناعادالنه و غير‌دموكراتيك‬ ‫هندس��ه غلط بين‌المللي موجود پرداختن��د و تاكيد كردند‪:‬‬ ‫«جنبش عدم‌تعهد بايد نقش جديدي در ش��كل‌گيري نظم‬ ‫نوين بين‌المللي ايفا كند و اعض��اي اين جنبش مي‌توانند با‬ ‫هم‌افزايي امكانات و ظرفيت‌هاي گسترده خود‪ ،‬براي نجات‬ ‫جهان از ناامني و جنگ و سلطه‌گري نقشي تاريخي و ماندگار‬ ‫بيافرينند‪».‬‬ ‫حضرت آيت‌اهلل خامنه‌اي با اش��اره به سخنان يكي از‬ ‫بنيانگذاران جنبش عدم‌تعهد كه مبناي تشكيل اين جنبش‬ ‫را نه وحدت جغرافيايي يا نژادي و ديني‪ ،‬كه «وحدت نياز»‬ ‫خوانده بود‪ ،‬گفتند‪« :‬امروز نيز با وجود پيش��رفت و گسترش‬ ‫ابزارهاي سلطه‌گري‪ ،‬اين نياز همچنان پابرجا ست‪».‬‬ ‫متن كامل بيانات ايشان به اين شرح است‪:‬‬ ‫بسم‌اهلل‌ال ّرحمن‌ال ّرحيم‌‬ ‫خبرنامه‬ ‫الرسول‬ ‫الحمد هلل ّ‬ ‫رب العالمين و ّ‬ ‫السالم على ّ‬ ‫الصالة و ّ‬ ‫األعظم األمين و على ءاله ّ‬ ‫الطاهرين‌ و صحبه المنتجبين و‬ ‫على جميع األنبياء و المرسلين‪‌.‬‬ ‫به شما ميهمانان گرامى‪ ،‬سران و هيات‌هاى نمايندگى‬ ‫كشورهاى جنبش عدم‌تعهد و نيز ديگر شركت‌كنندگان در‬ ‫اين اجالس بزرگ بين‌المللى خوشامد مي‌گويم‪.‬‬ ‫ما در اينجا گرد آمده‌ايم تا به هدايت و كمك پروردگار‪،‬‬ ‫حركت و جريانى را كه در ش��ش ده ‌ه قبل با هوش��مندى و‬ ‫موقعيت‌شناسى و شجاعت چند تن از رهبران سياسى دلسوز‬ ‫و مسئوليت‌پذير پايه‌گذارى ش��د‪ ،‬به اقتضاى موقعيت‌ها و‬ ‫نيازهاى امروز جهان ادامه دهيم و به آن جانى تازه و تحركى‬ ‫دوباره ببخش��يم‪ .‬ميهمانان ما از مناط��ق جغرافيایى دور و‬ ‫نزديك در اينجا گرد آمده و متعلق ب��ه مليت‌ها و نژادهاى‬ ‫گوناگون و داراى تعلقات اعتق��ادى و فرهنگى و تاريخى و‬ ‫وراثتى متنوعند؛ ولى همان طور كه «احمد سوكارنو» يكى‬ ‫از بنيانگ��ذاران اين جنبش در كنفران��س معروف باندونگ‬ ‫در سال ‪ 1955‬گفت‪ ،‬مبناى تش��كيل عدم تعهد‪ ،‬نه وحدت‬ ‫جغرافيايى يا نژادى و دينى‪ ،‬بلكه وحدت نياز اس��ت‪ .‬آن روز‬ ‫كشورهاى عضو جنبش عدم تعهد‪ ،‬به پيوندى كه بتواند آنها‬ ‫را از سيطر ‌ه ش��بكه‌هاى اقتدارگرا و مستكبر و سيرى‌ناپذير‬ ‫مصون بدارد‪ ،‬نيازمند بوده‌اند؛ امروز با پيش��رفت و گسترش‬ ‫ابزارهاى سلطه‌گرى‪ ،‬اين نياز همچنان پابرجاست‪.‬‬ ‫من مي‌خواهم حقيقت ديگرى را مطرح كنم‪:‬‬ ‫اس�لام ب��ه م��ا آموخت��ه ك��ه انس��ان‌ها ب��ا وجود‬ ‫ناهمگوني‌هاى نژادى و زبانى و فرهنگى‪ ،‬فطرت همسانى‬ ‫دارند كه آنها را به پاكى و عدالت و نيكوكارى و همدردى و‬ ‫همكارى فرا مي‌خواند و همين سرشت همگانى است كه اگر‬ ‫از انگيزه‌هاى گمراه‌كننده به سالمت عبور كند‪ ،‬انسان‌ها را‬ ‫به توحيد و معرفت ذات متعالى خداوند رهنمون مي‌گردد‪.‬‬ ‫اين حقيقت تابناك داراى چنان ظرفيتى است كه قادر‬ ‫است پايه و پشتوان ‌ه تشكيل جوامع آزاد و سرافراز و برخوردار‬ ‫از پيشرفت و عدالت ‪ -‬توأما ‪ -‬شود و شعاع معنويت را بر همه‌‬ ‫فعاليت‌هاى مادى و دنيايى انس��ان‌ها نفوذ دهد و بهش��تى‬ ‫دنيایى ‪ -‬پيش از بهشت اخروى موعود اديان الهى ‪ -‬براى‬ ‫آنان فراهم آورد و نيز همين حقيقت مشترك و همگانى است‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫‪14‬‬ ‫كه مي‌تواند شالوده‌ريز همكاري‌هاى برادران ‌ه ملت هايى باشد‬ ‫كه از نظر شكل ظاهرى و سابق ‌ه تاريخى و منطق ‌ه جغرافيايى‪،‬‬ ‫شباهتى به يكديگر ندارند‪ .‬همكاري‌هاى بين‌المللى هرگاه‬ ‫بر چنين شالوده‌اى استوار باشد‪ ،‬دولت‌ها ارتباطات ميان خود‬ ‫را نه بر اساس‌ترس و تهديد يا افزون‌طلبى و منافع يكجانبه‬ ‫يا واس��طه‌گرى افراد خائن و خودفروش‪ ،‬بلكه بر پاي ‌ه منافع‬ ‫سالم و مشترك و برتر از آن‪ ،‬منافع انس��انيت بنا مي‌كنند و‬ ‫وجدان بيدار خود و خاطر ملت‌هاى خود را از دغدغه‌ها آسوده‬ ‫مي‌س��ازند‪ .‬اين نظم آرمانى در نقط ‌ه مقابل نظام سلطه قرار‬ ‫دارد كه در قرن هاى اخير قدرت‌هاى سلطه‌گر غربى و امروز‬ ‫دولت زورگو و متجاوز آمريكا‪ ،‬مدعى و مبلغ و پيشقراول آن‬ ‫بود ‌ه و هستند‪.‬‬ ‫ميهمانان عزيز!‬ ‫امروز آرمان‌هاى اصلى جنبش عدم‌تعهد با گذش��ت‬ ‫ش��ش دهه همچنان زنده و پابرجاس��ت؛ آرمان‌هایى مانند‬ ‫اس��تعمارزدایى‪ ،‬استقالل سياس��ى و اقتصادى و فرهنگى‪،‬‬ ‫عدم تعهد ب��ه قطب‌هاى ق��درت و ارتقای همبس��تگى و‬ ‫همكارى ميان كشورهاى عضو‪ .‬واقعيت‌هاى امروز جهان‬ ‫با آن آرمان‌ها داراى فاصله است؛ ولى اراده‌ جمعى و تالش‬ ‫همه‌جانبه براى عبور از واقعيت‌ها و دست يافتن به آرمان‌ها‪،‬‬ ‫هرچند ُپر‌چالش‪ ،‬ليك اميدآفرين و ثمربخش است‪.‬‬ ‫ما در گذش��ته‌ نزديك‪ ،‬شاهد شكس��ت سياست‌هاى‬ ‫دوران جنگ س��رد و نيز يكجانبه‌گرايى پس از آن بوده‌ايم‪.‬‬ ‫جهان با عبرت‌آموزى از اين تجرب ‌ه تاريخى‪ ،‬در حال گذار به‬ ‫نظام بين‌المللى جديدى اس��ت و جنبش عدم‌تعهد مي‌تواند‬ ‫و بايد نقش نوينى ايفا نمايد‪ .‬اين نظام بايد بر پايه‌ مشاركت‬ ‫همگانى و برابرى حقوق ملت‌ها اس��توار باشد و همبستگى‬ ‫ما كش��ورهاى عضو اين جنبش براى شكل‌گيرى اين نظم‬ ‫نوين‪ ،‬از ضرورت‌هاى بارز عصر كنونى است‪.‬‬ ‫خوشبختانه چش��م‌انداز تحوالت جهانى‪ ،‬نويدبخش‬ ‫يك نظ��ام چند‌وجهى اس��ت كه در آن‪ ،‬قطب‌هاى س��نتى‬ ‫قدرت جاى خود را به مجموعه‌اى از كش��ورها و فرهنگ‌ها‬ ‫و تمدن‌هاى متنوع و با خاستگاه‌هاى گوناگون اقتصادى و‬ ‫اجتماعى و سياسى مي‌دهند‪ .‬اتفاقات شگرفى كه در سه دهه‌‬ ‫اخير ش��اهد آن بوده‌ايم‪ ،‬آشكارا نش��ان مي‌دهد كه برآمدن‬ ‫قدرت‌هاى جديد با بروز ضعف در قدرت‌هاى قديمى همراه‬ ‫بوده است‪ .‬اين جابه‌جابى تدريجى قدرت‪ ،‬به كشورهاى عدم‬ ‫تعهد فرصت مي‌دهد تا نقش موثر و شايسته‌اى را در عرصه‌‬ ‫جهانى بر‌عهده بگيرند و زمينه‌ يك مديريت عادالنه و واقعا‬ ‫مشاركتى را در پهنه‌ گيتى فراهم آورند‪ .‬ما كشورهاى عضو‬ ‫اين جنبش توانسته‌ايم در يك دوران طوالنى‪ ،‬با وجود تنوع‬ ‫ديدگاه‌ها و گرايش‌ها‪ ،‬همبستگى و پيوند خود را در چارچوب‬ ‫آرمان‌هاى مش��ترك حفظ كنيم و اين دس��تاورد س��اده و‬ ‫كوچكى نيست‪ .‬اين پيوند مي‌تواند دستمايه‌ گذار به نظمى‬ ‫عادالنه و انسانى قرار گيرد‪.‬‬ ‫شرایط كنونى جهان فرصتى شايد تكرارنشدنى براى‬ ‫جنبش عدم‌تعهد است‪ .‬سخن ما آن اس��ت كه اتاق فرمان‬ ‫جهان نبايد با ديكتاتورى چند كش��ور غربى اداره شود‪ .‬بايد‬ ‫بتوان يك مشاركت دموكراتيك جهانى را در عرص ‌ه مديريت‬ ‫بين‌الملل��ى ش��كل داد و تضمين كرد‪ .‬اين اس��ت نياز همه‌‬ ‫كشورهایى كه مستقيم يا غيرمستقيم از دست‌اندازى چند‬ ‫كشور زورگو و سلطه‌طلب زيان ديده‌اند و مى‌بينند‪.‬‬ ‫شوراى امنيت سازمان ملل داراى ساختار و سازوكارى‬ ‫غيرمنطقى‪ ،‬ناعادالنه و كامال غير‌دموكراتيك اس��ت؛ اين‬ ‫يك ديكتاتورى آش��كار و يك وضعيت كهنه و منس��وخ و‬ ‫تاريخ‌مصرف گذشته است‪ .‬با سوءاستفاده از همين سازوكار‬ ‫غلط است كه آمريكا و همدستانش توانسته‌اند زورگویي‌هاى‬ ‫خود را در لباس مفاهيم ش��ريف بر دنيا تحمي��ل كنند‪ .‬آنها‬ ‫مي‌گويند «حقوق بش��ر» و منافع غ��رب را اراده مي‌كنند؛‬ ‫مي‌گويند «دموكراس��ى» و دخالت نظامى در كشورها را به‬ ‫جاى آن مى‌نشانند؛ مي‌گويند «مبارزه ب‌ا تروريسم» و مردم‬ ‫بى‌دفاع روستاها و ش��هرها را آماج بمبها و سالح‌هاى خود‬ ‫مي‌سازند‪ .‬در نگاه آنها‪ ،‬بشريت به شهروندان درج ‌ه يك و دو‬ ‫و سه تقسيم مي‌شوند‪ .‬جان انسان در آسيا و آفريقا و آمريكاى‬ ‫التين ارزان و در آمريكا و غرب اروپ��ا گران قيمت‌گذارى‬ ‫مي‌ش��ود‪ .‬امنيت آمريكا و اروپا مهم و امنيت بقي ‌ه بش��ريت‬ ‫بى‌اهميت دانسته مي‌ش��ود‪ .‬ش��كنجه و‌ترور اگر به دست‬ ‫آمريكایى و صهيونيست و دست‌نشاندگان آنها صورت گيرد‪،‬‬ ‫مجاز و كامال قابل چشم‌پوشى است‪ .‬زندان‌هاى مخفى آنها‬ ‫كه در نقاط متعددى در قاره‌هاى گوناگون شاهد زشت‌ترين‬ ‫و نفرت‌انگيزتري��ن رفتارها با زنداني��ان بى‌دفاع و بى‌وكيل‬ ‫و بى‌محاكمه اس��ت‪ ،‬وجدان آنان را نم��ى‌آزارد‪ .‬بد و خوب‪،‬‬ ‫كامال گزينش��ى و يكطرفه تعريف مي‌شود‪ .‬منافع خود را به‬ ‫نام «قوانين بين‌المللى» و سخنان تحكم‌آميز و غيرقانونى‬ ‫خود را به نام «جامعه‌ جهانى» بر ملت‌ها تحميل مي‌كنند و‬ ‫با شبك ‌ه رسانه‌اى انحصارى سازمان‌يافته‪ ،‬دروغ‌هاى خود را‬ ‫راست و باطل خود را حق و ظلم خود را عدالت‌طلبى وانمود‬ ‫مي‌كنند و در مقابل‪ ،‬هر س��خن حقى را كه افش��اگر فريب‬ ‫آنهاست‪ ،‬دروغ و هر مطالب ‌ه برحقى را ياغيگرى مي‌نامند‪.‬‬ ‫دوستان! اين وضعيت معيوب و پر‌زيان‪ ،‬غيرقابل ادامه‬ ‫اس��ت‪ .‬همه از اين هندس�� ‌ه غلط بين‌المللى خسته شده‌اند‪.‬‬ ‫جنبش ‪ 99‬درصدى مردم در آمريكا بر‌ضد كانون‌هاى ثروت‬ ‫و قدرت در آن كشور و اعتراض عمومى در كشورهاى اروپاى‬ ‫غربى به سياست‌هاى اقتصادى دولت‌هاشان نيز نشان لبريز‬ ‫شدن پيمان ‌ه صبر و تحمل ملت‌ها از اين وضعيت است‪ .‬بايد‬ ‫اين وضعيت نامعقول را عالج كرد‪ .‬پيوند مستحكم و منطقى‬ ‫و همه‌جانبه‌ كشورهاى عضو جنبش عدم‌تعهد مي‌تواند در‬ ‫يافتن و پيمودن راه عالج‪ ،‬تاثيرات عميقى بر جاى بگذارد‪.‬‬ ‫حضار محترم!‬ ‫صلح و امنيت بين‌المللى از جمله‌ مس��ائل حاد جهان‬ ‫امروز ماست و خلع سالح هاى كش��تار جمعى و فاجعه‌بار‪،‬‬ ‫يك ضرورت فورى و يك مطالبه‌ همگانى است‪ .‬در دنياى‬ ‫امروز‪ ،‬امنيت‪ ،‬پديده‌اى مش��ترك و غيرقابل تبعيض است‪.‬‬ ‫آنها كه س�لاح هاى ضد بش��ريت را در زرادخانه‌هاى خود‬ ‫انبار مي‌كنند‪ ،‬حق ندارن��د خود را پرچم��دار امنيت جهانى‬ ‫قلمداد كنند‪ .‬اين نيز ‪ -‬بى‌ش��ك ‪ -‬نخواهد توانست امنيت‬ ‫را براى خود آنها به ارمغان آورد‪ .‬امروز با تاسف فراوان ديده‬ ‫مي‌شود كه كشورهاى دارند ‌ه بيشترين تسليحات هسته‌اى‪،‬‬ ‫اراده‌اى جدى و واقعى براى حذف اي��ن ابزارهاى مرگبار از‬ ‫دكترين نظامى خود ندارند و آن را همچنان عامل رفع تهديد‬ ‫و شاخصى مهم در تعريف جايگاه سياسى و بين‌المللى خود‬ ‫مي‌دانند‪ .‬اين تصور به كلى مردود و مطرود است‪.‬‬ ‫س�لاح هس��ته‌اى نه تامين‌كننده‌ امنيت و ن��ه مايه‌‬ ‫تحكيم قدرت سياسى است‪ ،‬بلكه تهديدى براى اين هر دو‬ ‫است‪ .‬حوادث دهه‌ ‪ 90‬قرن بيستم نشان داد كه داشتن اين‬ ‫تسليحات نمي‌تواند رژيمى همانند شوروى سابق را هم حفظ‬ ‫كند‪ .‬امروز نيز كشورهایى را ميشناسيم كه با داشتن بمب‬ ‫اتم‪ ،‬در معرض امواج ناامنى‌هاى مهلكند‪.‬‬ ‫جمهورى اسالمى ايران استفاده از سالح هسته‌اى و‬ ‫شيميایى و نظایر آن را گناهى بزرگ و نابخشودنى مي‌داند‪.‬‬ ‫ما ش��عار «خاورميانه‌ عارى از سالح هس��ته‌اى» را مطرح‬ ‫كرده‌ايم و به آن پايبنديم‪ .‬اين به معنى چشم‌پوش��ى از حق‬ ‫بهره‌بردارى صلح‌آميز از انرژى هس��ته‌اى و توليد س��وخت‬ ‫هسته‌اى نيست‪ .‬اس��تفاد ‌ه صلح‌آميز از اين انرژى‪ ،‬بر‌اساس‬ ‫قوانين بين‌المللى‪ ،‬حق هم ‌ه كشورهاست‪ .‬همه بايد بتوانند از‬ ‫اين انرژى سالم در مصارف گوناگون حياتى كشور و ملتشان‬ ‫استفاده كنند و در اعمال اين حق‪ ،‬وابسته به ديگران نباشند‪.‬‬ ‫چند كشور غربى كه خود دارند‌ه سالح هسته‌اى و مرتكب اين‬ ‫كار غيرقانونى‌اند‪ ،‬مايلند توان توليد سوخت هسته‌اى را نيز‬ ‫در انحصار خود نگه دارند‪ .‬حركتى مرموز در حال شكل‌گيرى‬
‫يكى از مهمترين مسائل جامع ‌ه بشريت است‪ .‬سران سياسى‬ ‫و نظامى رژيم غاصب صهيونيس��ت‪ ،‬در اي��ن مدت از هيچ‬ ‫جنايتى پرهيز نكرده‌اند؛ از كشتار مردم و ويران كردن خانه‌ها‬ ‫و مزارع آنان و دستگيرى و ش��كنجه‌ مردان و زنان و حتى‬ ‫كودكان آنان‪ ،‬تا تحقير و توهين به كرامت اين ملت و سعى‬ ‫در نابودى و هضم آن در معد ‌ه حرامخوار رژيم صهيونيستى و‬ ‫تا حمله به اردوگاه‌هاى آنان در خود فلسطين و در كشورهاى‬ ‫همس��ايه كه ميليون‌ها آواره را در خود جاى مي‌داده است‪.‬‬ ‫نام‌هاى «صبرا» و «ش��تيال» و «قانا» و «دير ياس��ين» و‬ ‫امثال اينها با خون مردم مظلوم فلسطين در تاريخ منطق ‌ه ما‬ ‫ثبت شده اس��ت‪ .‬اكنون نيز پس از شصت و پنج سال‪ ،‬هنوز‬ ‫همچنان همين جنايت‌ها در رفتار گرگان درند ‌ه صهيونيست‬ ‫با باقى‌ماندگان در س��رزمين‌هاى اش��غالى ادامه دارد‪ .‬آنها‬ ‫پى‌درپى جنايت‌هاى جديدى مى‌آفرينند و منطقه را با بحران‬ ‫تازه‌اى روبه‌رو مي‌كنند‪ .‬كمتر روزى است كه خبرى از قتل و‬ ‫جرح و زندانى كردن جوان‌هایى مخابره نشود كه به دفاع از‬ ‫وطن و كرامت خود برخاسته و به ويرانگرى مزارع و خانه‌هاى‬ ‫خود اعتراض كرده‌اند‪ .‬رژيم صهيونيستى كه با به راه انداختن‬ ‫جنگ هاى فاجعه‌بار و كش��تار مردم و اشغال سرزمين‌هاى‬ ‫عربى و سازماندهى‌تروريسم دولتى در منطقه و جهان‪ ،‬ده‌ها‬ ‫سا ‌ل ترور و جنگ و شرارت به راه انداخته‪ ،‬ملت فلسطين را كه‬ ‫براى احقاق حق خود به پا خاسته و مبارزه مي‌كنند‌‪ ،‬تروريست‬ ‫مي‌نامد و شبك ‌ه رسانه‌هاى متعلق به صهيونيسم و بسيارى از‬ ‫رسانه‌هاى غربى و مزدور نيز با زير پا گذاشتن تعهد اخالقى‬ ‫و رس��انه‌اى‪ ،‬اين دروغ بزرگ را تكرار مي‌كنند‪ .‬سردمداران‬ ‫سياسى مدعى حقوق بشر نيز چشم بر اين همه جنايت بسته‬ ‫و بدون شرم و پروا‪ ،‬از آن رژيم فاجعه‌آفرين حمايت كرده و‬ ‫در نقش وكيل‌مدافع آن ظاهر مي‌شوند‪.‬‬ ‫سخن ما آن است كه فلسطين متعلق به فلسطينى‌ها‬ ‫است و ادام ‌ه اشغال آن‪ ،‬ظلمى بزرگ‪ ،‬تحمل‌ناپذير و خطرى‬ ‫عمده براى صلح و امنيت جهانى اس��ت‪ .‬همه‌ راه هایى كه‬ ‫غربي ها و وابس��تگان آنها براى «حل مس��اله‌ فلسطين»‬ ‫پيشنهاد كرده و پيموده‌اند‪ ،‬غلط و ناموفق بوده و در آينده نيز‬ ‫چنين خواهد بود‪.‬‬ ‫ما راه‌حل��ى عادالنه و كامال دموكراتيك را پيش��نهاد‬ ‫كرده‌ايم؛ همه‌ فلس��طينى‌ها‪ ،‬چه س��اكنان كنونى آن و چه‬ ‫كسانى كه به كشورهاى ديگر رانده شده و هويت فلسطينى‬ ‫خود را حفظ كرده‌اند‪ ،‬اعم از مس��لمان و مسيحى و يهودى‪،‬‬ ‫در يك همه‌پرسى عمومى با نظارتى دقيق و اطمينان‌بخش‬ ‫شركت كنند و ساختار نظام سياس��ى اين كشور را انتخاب‬ ‫نمايند و همه‌ فلسطينيانى كه سال‌ها رنج آوارگى را تحمل‬ ‫كرده‌اند‪ ،‬به كشور خود باز‌گردند و در اين همه‌پرسى و سپس‬ ‫تدوين قانون اساس��ى و انتخابات‪ ،‬شركت کنند‪ .‬آنگاه صلح‬ ‫برقرار خواهد شد‪.‬‬ ‫در اينجا مايل��م پندى خيرخواهانه به سياس��تمداران‬ ‫آمريكايى كه تاكن��ون همواره به عنوان مدافع و پش��تيبان‬ ‫رژيم صهيونيستى در صحنه حاضر شده‌اند‪ ،‬بدهم‪ :‬اين رژيم‬ ‫تاكنون براى شما دردسرهاى بيشماری داشته است؛ چهره‌‬ ‫ش��ما را در ميان ملت‌هاى منطقه‪ ،‬منفور و شما را در چشم‬ ‫آنان شريك جنايات صهيونيست‌هاى غاصب معرفى كرده‬ ‫اس��ت؛ هزينه‌هاى مادى و معنوى كه در طول س��ال‌هاى‬ ‫متمادى از اين رهگذر به دولت و ملت آمريكا تحميل شده‪،‬‬ ‫سرسام‌آور اس��ت؛ و احتماال در آينده اگر همين روش ادامه‬ ‫يابد‪ ،‬هزينه‌هاى ش��ما سنگين‌تر هم خواهد ش��د‪ .‬بيایيد به‬ ‫پيشنهاد جمهورى اسالمى درباره‌ همه‌پرسى بينديشيد و با‬ ‫تصميمى شجاعانه‪ ،‬خود را از گره ناگشودنى كنونى نجات‬ ‫دهيد‪ .‬بى‌شك مردم منطقه و همه‌ آزادانديشان گيتى از اين‬ ‫اقدام استقبال خواهند كرد‪.‬‬ ‫ميهمانان محترم!‬ ‫اكنون به س��خن آغازين باز‌مي‌گردم‪ .‬ش��رایط گيتى‬ ‫حساس و جهان در حال گذار از يك پيچ تاريخى بسيار مهم‬ ‫اس��ت‪ .‬انتظار مي‌رود نظمى نوين در حال تولد يافتن باشد‪.‬‬ ‫مجموعه‌ غيرمتعهدها حدود دو سوم‌اعضای جامعه‌ جهانى‬ ‫را در خود جاى داده و مي‌تواند در ش��كل‌دهى آينده نقشى‬ ‫بزرگ ايیاء كند‪ .‬تش��كيل اين اجالس بزرگ در تهران نيز‬ ‫خود حادثه‌اى پرمعناس��ت كه بايد در محاسبات به كار آيد‪.‬‬ ‫ما اعضاي اين جنبش با هم‌افزايى امكانات و ظرفيت‌هاى‬ ‫گسترد ‌ه خود مي‌توانيم براى نجات جهان از ناامنى و جنگ و‬ ‫سلطه‌گرى‪ ،‬نقشى تاريخى و ماندگار بيافرينيم‪.‬‬ ‫اين مقص��ود فقط ب��ا همكاري‌ه��اى همه‌جانب ‌ه ما با‬ ‫يكديگر امكان‌پذير اس��ت‪ .‬در ميان ما‪ ،‬كش��ورهاى بسيار‬ ‫ثروتمند و نيز كشورهاى داراى نفوذ بين‌المللى كم نيستند‪.‬‬ ‫عالج مش��كالت با همكاري‌هاى اقتصادى و رس��انه‌اى و‬ ‫انتقال تجربه‌هاى پيشبرنده و تعالى‌بخش‪ ،‬كامال امكان‌پذير‬ ‫است‪.‬‬ ‫بايد عزم‌مان را راسخ كنيم؛ به هدف‌ها وفادار بمانيم؛‬ ‫از اخم قدرت‌هاى زورگو نترسيم و به لبخند آنان دل خوش‬ ‫نكنيم؛ اراده‌ الهى و قوانين آفرينش را پشتيبان خود بدانيم؛‬ ‫به شكس��ت تجربه‌ اردوگاه كمونيس��تى در دو دهه پيش و‬ ‫شكست سياست‌هاى به اصطالح ليبرال دموكراسى غربى در‬ ‫حال حاضر ‪ -‬كه نشانه‌هاى آن را در خيابان‌هاى كشورهاى‬ ‫اروپایى و آمريكايي و گره‌هاى ناگشودنى اقتصاد اين كشورها‬ ‫همه مى‌بينند ‪ -‬با چش��م عبرت بنگريم‪ .‬و باالخره س��قوط‬ ‫ديكتاتورهاى وابسته به آمريكا و همدست رژيم صهيونيستى‬ ‫در شمال آفريقا و بيدارى اس�لامى در كشورهاى منطقه را‬ ‫فرصتى بزرگ بشماريم‪.‬‬ ‫ما مي‌توانيم ب��ه ارتقای «بهره‌ورى سياس��ى جنبش‬ ‫عدم‌تعهد» در مديريت جهانى بينديش��يم؛ مي‌توانيم براى‬ ‫تحول در اين مديريت‪ ،‬سندى تاريخى تهيه كنيم و ابزارهاى‬ ‫اجرایى آن را فراه��م نمایيم؛ مي‌توانيم حركت به س��مت‬ ‫همكاري‌هاى موثر اقتص��ادى را طراحى و الگوهاى ارتباط‬ ‫فرهنگى ميان خود را تعريف كنيم‪ .‬بى‌شك تشكيل دبيرخانه‌‬ ‫فعال و پرانگيزه‌اى براى اين تشكيالت‪ ،‬خواهد توانست به‬ ‫حصول اين مقاصد كمكى بزرگ و پرتاثير تقديم كند‪g .‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫ميهمانان گرامى!‬ ‫الزم ميدانم در اينجا از يك مساله‌ بسيار مهم سخن‬ ‫بگويم؛ كه اگرچه مربوط به منطق ‌ه ماست‪ ،‬ولى ابعاد گسترده‌‬ ‫آن از اين منطقه فراتر رفته و سياست‌هاى جهانى را در طول‬ ‫چندين دهه تحت تاثير قرار داده اس��ت و آن‪ ،‬مسال ‌ه دردآور‬ ‫فلسطين اس��ت‪ .‬خالصه‌ اين ماجرا آن است كه يك كشور‬ ‫مستقل و داراى شناسنام ‌ه روشن تاريخى به نام «فلسطين»‪،‬‬ ‫بر اساس يك توطئ ‌ه وحشتناك غربى با سردمدارى انگليس‬ ‫در دهه‌ ‪ 40‬قرن بيستم‪ ،‬از ملت آن‪ ،‬غصب و به زور سالح و‬ ‫كشتار و فريب‪ ،‬به جماعتى كه عمدتا از كشورهاى اروپایى‬ ‫مهاجرت داده شده‌اند‪ ،‬واگذار شده است‪ .‬اين غصب بزرگ‬ ‫كه در آغاز با كش��تارهاى جمعى مردم بى‌دفاع در شهرها و‬ ‫روس��تاها و راندن مردم از خانه و كاشانه‌ خود به كشورهاى‬ ‫هم‌مرز همراه بود‪ ،‬در طول بيش از ش��ش دهه همچنان با‬ ‫همين جنايت ها ادامه يافت��ه و امروز هم ادام��ه دارد‪ .‬اين‪،‬‬ ‫من تاكيد مي‌كنم كه جمهورى اسالمى هرگز در پى تسليحات‬ ‫هسته‌اى نيست و نيز هرگز از حق ملت خود در استفاد ‌ه صلح‌آميز‬ ‫از انرژى هسته‌اى چشم‌پوشى نخواهد كرد‪ .‬شعار ما «انرژى‬ ‫هسته‌اى براى همه و سالح هسته‌اى براى هيچ‌كس» است‪ .‬ما‬ ‫بر اين هر دو سخن پاى خواهيم فشرد‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫است تا انحصار توليد و فروش سوخت هسته‌اى را در مراكزى‬ ‫با نام بين‌المللى ولى در واقع در پنج ‌ه چند كشور معدود غربى‪،‬‬ ‫تثبيت و دائمى كنند‪.‬‬ ‫طنز تل��خ روزگار ما آن اس��ت كه دول��ت آمريكا كه‬ ‫دارنده‌ بيشترين و مرگبارترين سالح‌هاى هسته‌اى و ديگر‬ ‫س�لاح‌هاى كش��تار جمعى و تنها مرتكب به‌كارگيرى آن‬ ‫اس��ت‪ ،‬امروز مي‌خواهد پرچم مخالفت با اشاع ‌ه هسته‌اى را‬ ‫به دوش بگيرد! آنها و شركاى غربى‌شان رژيم صهيونيستى‬ ‫غاصب را به سالح‌هاى هس��ته‌اى مجهز كرده و براى اين‬ ‫منطق ‌ه حس��اس‪ ،‬تهديدى بزرگ فراهم كرده‌اند؛ اما همين‬ ‫مجموعه‌ فريبگر‪ ،‬اس��تفاده‌ صلح‌آميز از انرژى هسته‌اى را‬ ‫براى كشورهاى مستقل برنمي‌تابند و حتى با توليد سوخت‬ ‫هسته‌اى براى راديوداروها و ديگر مصارف صلح‌آميز انسانى‪،‬‬ ‫با هرچه در توان دارند‪ ،‬ستيزه‌گرى مي‌كنند‪ .‬بهانه‌ دروغين‬ ‫آنان‪ ،‬بيم از توليد سالح هس��ته‌اى است‪ .‬در مورد جمهورى‬ ‫اس�لامى ايران‪ ،‬آنان خ��ود مي‌دانند ك��ه دروغ مي‌گويند؛‬ ‫اما سياس��ت‌ورزى‪ ،‬آنگاه كه كمترين اث��رى از معنويت در‬ ‫آن نباش��د‪ ،‬دروغ را هم مجاز مي‌ش��مرد‪ .‬آي��ا آنكه در قرن‬ ‫بيست‌ويكم زبان به تهديد اتمى مي‌گشايد و شرم نمي‌كند‪،‬‬ ‫از دروغگويى پرهيز و شرم خواهد كرد؟!‬ ‫من تاكيد مي‌كنم كه جمهورى اسالمى هرگز در پى‬ ‫تسليحات هسته‌اى نيس��ت و نيز هرگز از حق ملت خود در‬ ‫استفاده‌ صلح‌آميز از انرژى هس��ته‌اى چشم‌پوشى نخواهد‬ ‫كرد‪ .‬شعار ما «انرژى هسته‌اى براى همه و سالح هسته‌اى‬ ‫براى هيچ‌كس» است‪ .‬ما بر اين هر دو سخن پاى خواهيم‬ ‫فشرد و مي‌دانيم كه شكس��تن انحصار چند كشور غربى در‬ ‫توليد انرژى هس��ته‌اى در چارچوب معاهده‌ عدم اشاعه‪ ،‬به‬ ‫سود هم ‌ه كش��ورهاى مس��تقل و از جمله كشورهاى عضو‬ ‫جنبش عدم‌تعهد است‪.‬‬ ‫تجرب ‌ه س��ه ده��ه ايس��تادگى موفقيت‌آمي��ز در برابر‬ ‫زورگویى‌ها و فش��ارهاى همه‌جانبه‌ آمري��كا و متحدانش‪،‬‬ ‫جمهورى اسالمى را به اين باور قطعى رسانده كه مقاومت‬ ‫يك ملت متح��د و داراى عزم راس��خ‪ ،‬قادر اس��ت بر همه‌‬ ‫خصومت ها و عناده��ا فائق آيد و راه افتخارآميز به س��وى‬ ‫هدف‌هاى بلند خود را بگش��ايد‪ .‬پيش��رفت‌هاى همه‌جانبه‌‬ ‫كش��ور ما در دو دهه‌ اخير واقعيتى اس��ت كه در برابر چشم‬ ‫همگان قرار دارد و رصدكنندگان رس��مى بين‌المللى مكررا‬ ‫بدان اذع��ان كرده‌اند؛ و اي��ن همه در ش��رايط تحريم‌ها و‬ ‫فش��ارهاى اقتصادى و تهاجم تبليغاتى شبكه‌هاى وابسته‬ ‫به آمريكا و صهيونيسم اتفاق افتاده است‪ .‬تحريم‌هایى كه‬ ‫ياوه‌گويان آن را فلج‌كننده ناميدن��د‪ ،‬نه تنها ما را فلج نكرده‬ ‫است و نخواهد كرد‪ ،‬بلكه گام‌هاى ما را محكمتر و همت ما‬ ‫را بلندتر و اطمينان ما را به درستى تحليل‌هاى خود و نيز به‬ ‫توانایى درون‌زاى ملت‌مان راس��ختر كرده اس��ت‪ .‬ما يارى‬ ‫خداوند را در اين چالش‌ها بارها و بارها به چشم ديده‌ايم‪.‬‬ ‫متشكرم‌‬ ‫‪15‬‬
‫گزارش اول‬ ‫منوچهر متكي از جزئيات نامه جنجالي گفت‬ ‫نامي از رئيس‌جمهور نبرديم‬ ‫پس از گذشت چند هفته از انتشار خبر نگارش نامه‬ ‫توسط چند وزير سابق كابينه محمود احمدي‌نژاد‬ ‫به رهبر معظم انقالب اسالمي جزئيات جديدي از‬ ‫محتويات اين نامه د راختيار رسانه‌ها قرار گرفته است‬ ‫علي حاجي ناصري‬ ‫خبرنامه‬ ‫زماني كه واكنش‌ها به‌خبر انتشار نامه جمعي از وزيران‬ ‫س��ابق دولت به رهبر معظم انقالب اس�لامی باال گرفت‪،‬‬ ‫منوچهر متكي كه روزگاري وزير خارجه محمود احمدي‌نژاد‬ ‫بود جزئيات جديدي از اين نامه را افش��ا كرد‪ .‬او در سخناني‬ ‫صراحتا اعالم كرد كه در هيچ جايي از نامه ارس��ال ش��ده‬ ‫خدمت رهبر‌معظم انق�لاب از رئيس‌جمهور يا خلع يد وي‬ ‫سخني به‌ميان نيامده و تفسيرهاي گوناگون مانند ستاد فرا‬ ‫‌قوه‌اي كه عمدتا از س��ر بي‌اطالعي بيان‌شده‪ ،‬در اين نامه‬ ‫ذكر نشده است‪.‬‬ ‫متكي كه در جمع ائمه جماعت و روحانيون شهرري‬ ‫سخن مي‌گفت‪ ،‬آنگاه كه با س��والي پيرامون نامه جمعي از‬ ‫وزرا و اعضاي س��ابق هيات دولت به رهب��ر معظم انقالب‬ ‫اس�لامی مواجه ش��د‪ ،‬چنين گفت‪« :‬طي يك‌س��ال و نيم‬ ‫گذش��ته جمعي از اعضاي س��ابق دولت‌هاي نهم و دهم با‬ ‫برپايي جلساتي به بررسي مس��ائل مختلف و كالن كشور‬ ‫مي‌پردازند‪ .‬اين جلس��ات هيچ‌گونه نماد سياسي نداشته و‬ ‫حتي در كوران انتخابات دوره نهم مجلس شوراي اسالمي‬ ‫پيرامون نامزدهاي جريان‌هاي مختلف سياسي موضع‌گيري‬ ‫نداش��ته اس��ت‪ .‬در اين جلس��ات مباحث كالن اقتصادي‪،‬‬ ‫تو‌گو قرار مي‌گيرد‪ ،‬همچنين‬ ‫اجتماعي و فرهنگي مورد گف ‌‬ ‫مسائل حوزه اقتصادي‪ ،‬تحليل و ريشه‌يابي برخي جريانات‬ ‫از جمله تورم‪ ،‬نوسانات نرخ ارز‪ ،‬انرژي‪ ،‬نظام پولي و بانكي‬ ‫و فضاي كس��ب‌ و كار و تعامالت بين‌الملل��ي در چارچوب‬ ‫بيان��ات و رهكردهاي مق��ام معظم رهبري مورد بررس��ي‬ ‫كارشناسانه قرار‌مي‌گيرد‪ .‬حاصل جلسات فوق براساس يك‬ ‫تصميم‌جمعي تحت عنوان يك نامه توسط تيمي‌ پنج نفره‬ ‫از وزراي سابق به همراه راهكارهاي پيشنهادي نگارش و‬ ‫تدوين ش��د و با امضاي حدود ‪ 15‬نفر از اعضاي اين جلسه‬ ‫براي مقام معظم رهبري ارسال شد‪».‬‬ ‫وزير س��ابق امور‌خارجه كه در انتخابات مجلس نهم‬ ‫يكي از اعضاي ش��وراي مركزي جبهه متحد اصولگرايان‬ ‫بود‪ ،‬تاكيد كرد‪« :‬مطابق منويات مقام معظم رهبري‪ ،‬حمايت‬ ‫از اركان نظام و دولت تكليفي شرعي است و همگان از جمله‬ ‫نمايندگان محترم مجلس و قوه‌قضائيه به همراه دلسوزان‬ ‫نظام بايد در كنار و همراه دولت براي عبور از شرايط فعلي‬ ‫تمام ظرفيت‌هاي خويش را به‌كار گيرند و اين اعتقاد جدي‬ ‫جمع است‪».‬‬ ‫او همچنين از ارگان رس��مي دولت ني��ز انتقاد كرد؛‬ ‫آنجا كه گفت‪« :‬گاهي وجود مدعيان دوس��تي مانند افراد‬ ‫انگشت‌شماري در روزنامه ايران انسان را از داشتن دشمن‬ ‫بي‌نياز مي‌كند‪».‬‬ ‫اشاره او به‌خبر روزنامه ايران بود كه از ارسال نامه‌اي‬ ‫از سوي وزراي سابق دولت به رهبر معظم انقالب اسالمی‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫‪16‬‬ ‫خبر م��ي‌داد‪ .‬روزنامه ايران ‪ 23‬م��رداد در مطلب��ي با تيتر‬ ‫«نامه‌پراكني از جام زهر تا تقالي وزراي معزول» نوشت‪:‬‬ ‫«منوچهر متك��ي و مصطفي پورمحمدي‪ ،‬دو وزير س��ابق‬ ‫محمود احمدي‌نژاد با ارس��ال نامه‌اي به يك��ي از مقامات‌‬ ‫عالي رتبه نظام پيشنهاد داده‌اند با توجه به وضعيت حساس‬ ‫و بحراني كشور ستادي متشكل از روساي قواي سه‌گانه و‬ ‫برخي از عقالي ديگر تشكيل و مديريت مسائل اجرايي را‬ ‫طي يك سال آينده بر‌‌عهده گيرد‪».‬‬ ‫محسن رضايي‪ ،‬دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام‪،‬‬ ‫اما در تائيد ارسال اين نامه آن را چنين روايت كرد‪« :‬آقايان‬ ‫در نامه‌اي تاكيد كرده بودند كه س��تاد فراقوه‌اي تش��كيل‬ ‫شود و اين ستاد اختيارات زيادي داشته باشد‪ .‬البته رسانه‌ها‬ ‫و طرفداران دولت در اين زمين��ه بزرگنمايي كردند و گفتند‬ ‫كه رئيس‌جمهور ديگر جايگاهي ن��دارد‪ .‬اصال در اين نامه‬ ‫به اين موضوع اش��اره‌اي نش��ده بود و حتي رئيس‌جمهور‬ ‫مي‌تواند همچنان مسئوليت اين ستاد پيشنهادي را بر‌عهده‬ ‫بگيرد‪ .‬نامه فقط در اين حد بود و به چيز ديگري در آن اشاره‬ ‫نشده بود‪».‬‬ ‫پس از تائيد اين نامه بود ك��ه روزنامه كيهان به انتقاد‬ ‫از نگارش نامه وزيران سابق پرداخت‪ .‬حسين شريعتمداري‬ ‫در بخش��ي از يادداش��ت روز كيهان كه عنوان «ش��يرازه‬ ‫اين كت��اب» ب��ر ب��االي آن خودنمايي مي‌كرد نوش��ت‪:‬‬ ‫«ساز‌و‌كارهاي پيش��نهادي دلس��وزان نظام و مردم الزاما‬ ‫بايستي در بس��تر دولت دنبال ش��ود؛‌نكته‌اي كه متاسفانه‬ ‫چند هفته قبل از س��وي برخي مس��ئوالن قبل��ي دولت به‬ ‫غفلت ناديده گرفته شده و با ارسال نامه‌اي خواستار تشكيل‬ ‫گروهي از نخبگان و صاحب‌نظ��ران براي پيگيري اموري‬ ‫شده بودند كه مطابق قانون در حوزه ماموريت و مسئوليت‬ ‫دولت است‪ ».‬او همچنين از رسانه‌اي كردن اين نامه گاليه‬ ‫كرده بود‪.‬‬ ‫ش��ريعتمداري اما چندي بعد در يادداش��تي ديگر از‬ ‫منوچهر متكي عذرخواهي كرد‪« :‬اخبار و گزارش‌هاي موثق‬ ‫ديگري كه به كيهان رسيده اس��ت توضيحات آقاي‌متكي‬ ‫درباره نامه ياد ش��ده را تائيد مي‌كند و نش��ان مي‌دهد كه‬ ‫برخالف دروغ‌بافي روزنامه ايران كه متاسفانه برخي ديگر‬ ‫از ش��خصيت‌هاي سياس��ي نيز با اس��تناد به همان ادعاي‬ ‫ك��ذب و مغرضانه ب��ه آن پرداخته بودند‪ ،‬در نامه ياد ش��ده‬ ‫هيچ پيش��نهادي بيرون از حوزه ماموريت دولت يا موازي‬ ‫با آن مطرح نشده و نويس��ندگان نامه صرفا از سر دلسوزي‬ ‫در پي كمك به دول��ت براي غلبه بر پاره‌اي از مش��كالت‬ ‫اقتصادي بوده‌ان��د‪ .‬البته اين گاليه از آقاي متكي و س��اير‬ ‫امضاكنندگان نامه در ميان بود كه چ��را نزديك به ‪ 10‬روز‬ ‫پس از توهم‌پراكني روزنامه اي��ران و حلقه انحرافي درباره‬ ‫نامه ياد شده به فكر توضيح افتاده‌اند؟! اگرچه به نظر مي‌رسد‬ ‫س��كوت آقايان به اين علت بوده اس��ت كه نخواسته‌اند در‬ ‫پروژه تفرقه‌افكني حلقه انحرافي كه مانند بسياري از موارد‬ ‫ديگر با بهره‌گيري غيرقانوني از روزنامه ايران كليد خورده‬ ‫بود‪ ،‬وارد شوند‪.‬‬ ‫و اما كيهان اگرچه همزمان با يادداشت مورد اشاره و‬ ‫در همان نسخه از روزنامه‪ ،‬اظهارات جناب متكي در جمع‬ ‫ائمه جماعت و روحانيون شهرري را نيز درج كرده و پوشش‬ ‫داده بود ولي نگارنده به عنوان نويس��نده يادداشت مزبور و‬ ‫مديرمسئول كيهان انكار نمي‌كند كه در نوشته خود بي‌آنكه‬ ‫بخواهد در حق نويسندگان نامه ياد ش��ده‪ -‬به‌رغم ارادت‬ ‫قلبي و قبلي كه به آنان دارد‪ -‬جفا كرده است كه اميد است‬ ‫وجيزه پيش‌روي‌ترجماني از پ��وزش به‌خاطر آن بي‌دقتي‬ ‫باشد و روز ش��ماران نيز در محضر قاضي آن روز كه شاهد‬ ‫امروز است‪ ،‬به‌ش��مار آيد‪ ».‬پس از اين اظهارنظرها بود كه‬ ‫سايت خبري رجانيوز اس��امي‌وزيران سابق احمدي‌نژاد كه‬ ‫نامه جنجالي را امضا كرده بودند منتشر كرد‪.‬‬ ‫رجانيوز ب��ه نقل از «ي��ك منبع مطل��ع» اعالم كرد‬ ‫كه اف��رادي همچ��ون «منوچه��ر متك��ي»‪« ،‬مصطفي‬ ‫پورمحم��دي»‪« ،‬عليرض��ا طهماس��بي»‪« ،‬س��يد‌كاظم‬ ‫وزيري‌هامان��ه»‪« ،‬غالمحس��ين ن��وذري»‪« ،‬داود دانش‬ ‫جعفري»‪« ،‬سيدمحمد جهرمي»‪« ،‬محمدمهدي زاهدي»‪،‬‬ ‫«پرويز كاظم��ي» و «محمود فرش��يدي» نام��ه را امضا‬ ‫كرده‌اند‪ .‬براس��اس اين خبر در اين نامه همچنين امضاي‬ ‫حسين دهقان‪ ،‬معاون س��ابق رئيس‌جمهور و رئيس سابق‬ ‫بنياد شهيد و امور ايثارگران و مشاور كنوني شهردار تهران‬ ‫نيز به چشم مي‌خورد‪.‬‬ ‫رجانيوز همچنين خبر داده است كه افرادي همچون‬ ‫مسعود ميركاظمي‪‌،‬وزير سابق بازرگاني و نفت و همچنين‬ ‫عليرضا علي‌احمدي‪ ،‬وزير آموزش و پرورش دولت نهم از‬ ‫جمله دولتمردان��ي بودند كه نويس��ندگان اين نامه تالش‬ ‫زيادي براي گرفتن امضاي از آنها كردند كه با پاسخ منفي و‬ ‫اعتراض‌گونه آن دو روبه‌رو شدند‪g .‬‬
‫پس‌لرزه‌هاي يك نامه‬ ‫ماجراي نامزدي هاشمي در انتخابات سال ‪ 92‬چيست؟‬ ‫در انتخابات مجلس ششم و ‪ ۸۴‬و ‪ ۸۸‬بوديم‪ ».‬رفتار ايشان در‬ ‫سه سال اخير‪ ،‬هر ناظر بي‌طرف بيروني را اميدوار مي‌كند كه‬ ‫آقاي‌هاشمي برخالف سال‌هاي ‪ ۷۶‬تا ‪ ،۸۸‬به جايگاه واقعي و‬ ‫ظرفيت خود آشنايي الزم را پيدا كرده است‪ .‬البته ايشان هم‬ ‫مثل سايرين از وجود برخي افراد يا دوستاني كه در واقع رفتار‬ ‫دشمنانه دارند در امان نيستند و بايد مراقب بود كه اين افراد‬ ‫به هر دليلي جامعه و خودش��ان را نس��بت به ظرفيت ايشان‬ ‫دچار توهم نكنند‪ .‬كساني هستند كه در كنار گود نشسته‌اند‬ ‫تا شرايطي پيش آيد كه به واسطه آقاي‌هاشمي وارد ميدان‬ ‫نگاه دمشق به تهران‬ ‫رايزني‌هاي گسترده درباره سوريه در ايران‬ ‫تهران در هفته گذش��ته و همزمان با برگزاري اجالس‬ ‫عدم‌تعهد محلي براي رايزني درباره سوريه شده بود‪ .‬به‌گونه‌اي‬ ‫كه يكي از مباحث اصلي مقامات حاضر و مسئوالن ايراني در‬ ‫ديدارها و نشس��ت‌هاي دو‌جانبه بررس��ي اوضاع و تحوالت‬ ‫دمشق بود‪ .‬در همین راستا روساي جمهور ايران و سوريه با‬ ‫اشاره به شرايط حاكم بر سوريه بر لزوم حل و فصل مشكالت‬ ‫اين كشور از طريق راه‌حل‌هاي سياسي تاكيد كردند‪ .‬محمود‬ ‫احمدي‌نژاد در ديدار با ميشل سليمان‪ ،‬رئيس‌جمهور لبنان در‬ ‫حاشيه ش��انزدهمين اجالس سران جنبش عدم‌تعهد ضمن‬ ‫تاكيد بر لزوم كمك كشورهاي منطقه براي حل و فصل مساله‬ ‫سوريه و با اشاره به شرايط حاكم بر اين كشور اظهار داشت‪:‬‬ ‫«بايد يك راه‌حل سياسي براي حل بحران اين كشور ارائه شود‬ ‫و ايران در اين راستا با كشورهاي مختلف در حال گفت‌وگو و‬ ‫مذاكره است‪ ».‬رئيس‌جمهور تصريح كرد‪« :‬بايد راهكارهاي‬ ‫مختلفي بر مبناي حل و فصل مساله با رويه‌هاي سياسي ارائه‬ ‫شود تا هر چه سريع‌تر طرف‌هاي درگير در سوريه يكي از اين‬ ‫راهكارها را پذيرفته و بر سر آن تفاهم كنند‪».‬‬ ‫در اين ديدار ميشل س��ليمان‪ ،‬رئيس‌جمهور لبنان نيز‬ ‫گفت‪« :‬موثرترين اقدام براي حل بحران س��وريه اين است‬ ‫كه اراده‌اي بين دو طرف درگير ايجاد كنيم تا حاضر ش��وند‬ ‫براي حفظ ميهن و كشور خود از آسيب‌هاي بيشتر كنار هم به‬ ‫مذاكره نشسته و بر سر راه‌حلي تفاهم كنند‪ ».‬سعيد جليلي و‬ ‫فالح فياض‪ ،‬مشاور امنيت ملي عراق نيز در ديداري با اشاره به‬ ‫رياست ايران بر جنبش عدم‌تعهد و رياست عراق بر اتحاديه‬ ‫خبرنامه‬ ‫روزنامه آرمان در يك پرونده خبري از احتمال‬ ‫كانديداتوري هاشمي رفسنجاني نوشته است‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫«آغ��از رايزني‌ه��ا؛ آي��ت‌اهلل هاش��مي كاندي��داي‬ ‫رياست‌جمهوري مي‌ش��ود؟» اين تيتر روزنامه اصالح‌طلب‬ ‫آرمان آغازي بود بر‌يك گمانه‌زني بزرگ سياس��ي؛ اينكه آيا‬ ‫رئيس مجمع تش��خيص مصلحت نظام باز سوداي پاستور‬ ‫كرده است؟اين تيتر به‌همراه عكسي بزرگ از رئيس‌جمهور‬ ‫اسبق رصدگران و تحليلگران مسائل سياسي را به اين گمانه‬ ‫مشغول كرد كه شايد اين يك تست رسانه‌اي براي سنجديدن‬ ‫امكان كانديداتوري هاشمي رفسنجاني است‪.‬‬ ‫برخي سياسيون البته باورشان اين بود كه رئيس مجمع‬ ‫تش��خيص مصلحت نظام براي نامزدي در انتخابات ‪ 92‬با‬ ‫مشكل سني مواجه اس��ت؛ امري كه البته در همين مباحث‬ ‫پيرامون هاشمي نادرست بودنش مش��خص گرديد‪.‬هر‌چه‬ ‫بود اين پرونده خبري رسانه اصالح‌طلب آغازگر مباحثي شد‬ ‫كه از سوي چهره‌هاي سياس��ي و محافل رسانه‌اي با شدت‬ ‫دنبال شد‪ .‬حاال همه نگاه‌ها به سوي دفتر هاشمي رفسنجاني‬ ‫بود‪ ،‬تا ببيند اين خب��ر با مهر تائيد يا تكذيب چه جنس��ي به‬ ‫خود خواهد گرفت‪.‬دفتر هاشمي‌رفس��نجاني اما‌ترجيح داد‬ ‫هيچ‌واكنش��ي به اين ماجراها نش��ان نده��د‪.‬دو روز بعد‪ ،‬اما‬ ‫روزنامه جمهوري‌اسالمي كه رس��انه نزديك به هاشمي ر‬ ‫فسنجاني است در خبري نوشت‪« :‬در پي چاپ خبري مبني بر‬ ‫آمادگي آيت‌اهلل هاشمي رفسنجاني براي ورود به رقابت‌هاي‬ ‫رياس��ت‌جمهوري دوره يازدهم در بعضي روزنامه‌ها‪ ،‬منابع‬ ‫نزديك به ايشان گفتند اين خبر كذب محض است‪ .‬همين‬ ‫منابع مي‌گويند آيت‌اهلل هاش��مي رفسنجاني هيچ برنامه‌اي‬ ‫براي ورود يا دخال��ت در انتخابات رياس��ت‌جمهوري آينده‬ ‫ندارد‪».‬در همين رابطه‪ ،‬اما سخنگوي كميسيون امنيت ملي‬ ‫حضور هاشمي رفسنجاني در انتخابات رياست‌جمهوري را‬ ‫غير‌ممكن خواند و تصريح كرد‪« :‬من بعيد مي‌دانم هاشمي‬ ‫كانديداي رياس��ت‌جمهوري ش��وند‪ ،‬اما اگر اي��ن اتفاق رخ‬ ‫دهد تكليف بر ديگر نامزدها ساقط نمي‌شود و آنها مي‌توانند‬ ‫حضور فعالي در انتخابات داشته باشند‪ .‬در واقع در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري نهم نيز ش��اهد بوديم در حالي كه هاشمي‬ ‫نامزد بود‪ ،‬اما ‪ 9‬كانديداي ديگر نيز در انتخابات حضور داشتند‬ ‫هر چند بنده بعيد مي‌دانم هاشمي كانديداي رياست‌جمهوري‬ ‫شوند‪».‬‬ ‫از ديگر س��و عب��اس عب��دي از تحليلگران سياس��ي‬ ‫اصالح‌طلب هم مي‌گوي��د‪« :‬آقاي هاش��مي ظرفيت‌هاي‬ ‫فراواني داشته و دارد‪ ،‬هر چند در گذشته‪ ،‬نصايح خيرخواهان‬ ‫خود را نش��نيد و از اين ظرفيت‌ها در جاي ديگر و به‌صورت‬ ‫نادرستي استفاده كرد‪ .‬داشتن ظرفيت يك چيز است و استفاده‬ ‫درست و كارآمد از آن چيز ديگري است‪ .‬حضور در انتخابات‬ ‫مجلس ششم و رياس��ت‌جمهوري س��ال ‪ ۸۴‬از جمله موارد‬ ‫استفاده نادرست از ظرفيت‌هاس��ت‪ .‬ظرفيت اصلي و واقعي‬ ‫آقاي هاشمي در پاليتي است و نه در جامعه و ايشان در صورت‬ ‫آگاهي به اين ظرفيت در موقع مناس��ب مي‌تواند به عنوان‬ ‫يك كاتاليزور ميان جامعه و پاليتي وارد عمل شود و آنها را به‬ ‫يكديگر وصل كند‪ .‬هرگونه كوششي براي ايفاي نقشي بيش‬ ‫از اين موجب اختالل در اصل اين ظرفيت هم خواهد شد‪ .‬مثال‬ ‫اگر بكوشند كه به‌عنوان سخنگو يا نماينده جامعه وارد ميدان‬ ‫يا تعامل با قدرت شوند ش��اهد همان وضعي خواهيم بود كه‬ ‫شوند و از اين طريق براي خود جايي باز كنند‪ .‬به نظرم دوره‬ ‫اين كار گذشته است‪».‬‬ ‫برخي چهره‌ها نيز واكنش‌هاي تندي به اين ماجرا نشان‬ ‫دادند‪ .‬يك عضو جمعيت ايثارگران با بيان اينكه فتنه‌گران به‬ ‫بن‌بست رسيده و مي‌خواهند كل كشور را بحراني جلوه دهند‪،‬‬ ‫گفت‪« :‬آنها در ش��رايط فعلي تحريم‪ ،‬با ماهي گرفتن از آب‬ ‫گل‌آلود دست به دامن هاشمي رفس��نجاني شده‌اند‪ ».‬احمد‬ ‫نجابت‪ ،‬عضو جمعيت ايثارگران انقالب اسالمي در گفت‌وگو‬ ‫با فارس درباره بحراني جلوه‌دادن فضاي كشور از سوي برخي‬ ‫افراد و فتنه‌گران اظهار داشت‪« :‬از ابتداي انقالب تاكنون در‬ ‫ي و غوغا‌ساالري‌هايي وجود‬ ‫مقاطع مختلف چنين فضا‌ساز ‌‬ ‫داشته است‪ ».‬نجابت بر همين اساس به فتنه ‪ ۸۸‬اشاره كرد و‬ ‫گفت‪« :‬اگر لطف خدا و تدبير مقام معظم رهبري نبود معلوم‬ ‫نبود سرنوشت كش��ور و انقالب به كجا كش��يده مي‌شود و‬ ‫فتنه‌گران و سران آن با كمك آمريكا و ايادي داخلي‌شان چه‬ ‫لطماتي را به نظام وارد خواهند كرد‪ ».‬عضو جمعيت ايثارگران‬ ‫با تاكيد بر اينكه فتنه‌گران به هيچ عنوان حاضر نيس��تند از‬ ‫صحنه كنار بروند‪ ،‬خاطرنش��ان كرد‪« :‬آنها براي بازگشت به‬ ‫عرصه سياسي ناچار هستند به تطهير گذشته خود بپردازند‪،‬‬ ‫بنابراين مدعي خط امام مي‌شوند و مي‌گويند كه ما صاحبان‬ ‫اصلي انقالب هستيم و س��عي دارند شرايط كشور را بحراني‬ ‫جلوه دهند و بگويند كه اداره آن عقالني نيس��ت‪ ».‬نجابت‬ ‫تاكيد كرد‪« :‬دلسوزان نظام از جمله آقاي هاشمي بايد بدانند‬ ‫انقالب و كشور يك شاقول به نام ولي فقيه دارد و هركس كه‬ ‫از ايشان جا بماند يا بخواهد ولي‌فقيه زمان را دور بزند مردم‬ ‫به‌شدت با وي مقابله خواهند كرد‪ ».‬وي با اشاره به سخنان‬ ‫اخير مقام‌معظم‌رهبري مبني‌بر اينكه ما هرگز به بن‌بس��ت‬ ‫نرسيده‌ايم به ذكر خاطره‌اي از نهضت آزادي پرداخت و يادآور‬ ‫ش��د‪« :‬در زمان حضرت‌امام(ره) روزنامه ميزان كه متعلق به‬ ‫نهضت‌آزادي بود تيتري با عنوان «به بن‌بس��ت رسيده‌ايم»‬ ‫زد كه امام به آنها فرمود شما خودتان به بن‌بست رسيده‌ايد‪».‬‬ ‫اين فعال سياسي با تاكيد بر‌اينكه اگر اصولگرايان وحدت‬ ‫را مدنظر قرار داده و تدبير به خرج دهند ديگر جاي هيچ نگراني‬ ‫از س��وي فتنه‌گران وجود ندارد‪ ،‬افزود‪« :‬هاشمي‌رفسنجاني‬ ‫قبل و بعد از انقالب خدمات زيادي را به نظام داش��ته است‪،‬‬ ‫اما افكار عمومي فراموش نكرده است كساني كه امروز دور‬ ‫هاشمي جمع ش��ده‌اند در مجلس ششم جسارت بسياري به‬ ‫وي كردند‪ ».‬صادق زيباكالم هم در اين مورد نوشت‪« :‬قطعا‬ ‫ايش��ان به‌‌عنوان نامزد در انتخابات حضور نخواهد يافت‪ ،‬اما‬ ‫اگر شرايط مطلوب وي باشد كه فرصت براي حضور نامزدي‬ ‫معتدل‪ ،‬ميانه‌‌رو و طرفدار اصالحات و همچنين طرفدار توسعه‬ ‫و پيشرفت كش��ور فراهم ش��ود‪ ،‬از اين نامزد دفاع و حمايت‬ ‫خواهد كرد‪g ».‬‬ ‫عرب‪ ،‬با تاكيد بر عدم مداخله خارجي در بحران س��وريه‪ ،‬بر‬ ‫اس��تفاده از ظرفيت‌هاي جنبش عدم‌‌تعه��د و اتحاديه عرب‬ ‫براي ارائه ابتكارهاي مفيد براي حل و فصل مس��اله سوريه‬ ‫از طريق ساز و كارهاي سياسي و بر مبناي گفت‌وگوي ملي‬ ‫سوريه تاكيد كردند‪.‬‬ ‫علي الريجان��ي‪ ،‬رئيس مجلس ش��وراي اس�لامي‬ ‫نيز در ديدار با دس��تيار وزير امور خارجه چي��ن با بيان اينكه‬ ‫ارسال گسترده سالح به داخل س��وريه عامل تشديد ناامني‬ ‫و درگيري‌هاست گفت‪« :‬مداخله نظامي و بنغازي سازي در‬ ‫اين كشور تنها به پيچيده‌تر شدن و گسترش ناامني در منطقه‬ ‫منجر خواهد ش��د‪ ».‬جائوشو‪ ،‬دس��تيار وزير خارجه چين نيز‬ ‫با اشاره به بحران سوريه با تاكيد بر ضرورت رعايت مقررات‬ ‫و معاهدات بين‌المللي و منش��ور ملل متحد افزود‪« :‬چين با‬ ‫هرگونه مداخله نظامي در سوريه مخالف است و معتقد است‬ ‫گفت‌وگو و مذاكره تنها راه دستيابي به آرامش و ثبات در اين‬ ‫كشور است‪g ».‬‬ ‫‪17‬‬
‫اعالم نظر مي‌كنم‪ ».‬مصطفي پورمحمدي افزوده اس��ت‪:‬‬ ‫«براي حضور در انتخابات به وقتش اعالم‌نظر مي‌كنم‪ .‬در‬ ‫حال حاضر نياز داريم وظيفه‌اي ك��ه بر دوش ما قرار دارد به‬ ‫درستي انجام ش��ود‪ ».‬پورمحمدي تاكيده كرده است‪« :‬به‬ ‫وقتش اگر تكليف ايجاد كرد‪ ،‬وظيفه بود و شرايط مهيا باشد‪،‬‬ ‫مسئوليت‌هاي ديگري هم باشد بايد انجام وظيفه كنيم‪».‬‬ ‫احتمال حمايت رهروان از قاليباف‬ ‫پورمحمدي‪ :‬تكليف شود كانديدا مي‌شوم‬ ‫برخي چهره‌هاي سياسي از احتمال كانديداتوري د رانتخابات سال ‪ 92‬سخن گفته‌اند‬ ‫خبرنامه‬ ‫«احساس تكليف كنم‪ ،‬به ميدان مي‌آيم‪ ».‬اين جمله‬ ‫غالمعل��ي حدادعادل مهمتري��ن اظهارنظ��ر انتخاباتي در‬ ‫هفته گذش��ته اس��ت‪ .‬رئيس مجلس هفتم ك��ه اين روزها‬ ‫اخبار متفاوتي از او درباره حض��ور احتمالي‌اش در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري سال آينده منتشر مي‌شود از معدود افرادي‬ ‫است كه احتمال وقوع چنين رويدادي يعني كانديداتوري‌اش‬ ‫را رد نكرده است‪ .‬او در سخناني كه هفته گذشته در رسانه‌ها‬ ‫منتشر شد‪ ،‬گفته اس��ت‪« :‬اگر روزي احساس تكليف كنم‪،‬‬ ‫همچنان‌ كه در انتخابات رياس��ت مجل��س در همين دوره‬ ‫اتفاق افتاد‪ ،‬به ميدان مي‌آيم‪ ».‬حدادعادل با بيان اينكه بايد‬ ‫طوري برخ��ورد كنيم كه تحريم اقتص��ادي روي انتخابات‬ ‫رياس��ت‌جمهوري اثر نگ��ذارد‪ ،‬افزوده اس��ت‪« :‬بنده بدون‬ ‫اينكه روي شخص خاصي نظر داش��ته باشم‪ ،‬فكر مي‏‌كنم‬ ‫رئيس‌جمهور آينده بايد ب��ا رهبري انقالب كامال هماهنگ‬ ‫باشد‪ ».‬رئيس سابق مجلس تجربيات گرانقدر رهبري انقالب‬ ‫اسالمي كه از حضور و اس��تقامت در خط امام(ره) به دست‬ ‫آمده است را براي مردم و مس��ئوالن مغتنم شمرده و تاكيد‬ ‫كرده است‪« :‬حال كه از نعمت چنين رهبري عالم و مجاهد‬ ‫در راه خدا و روشن‏‌بين برخورداريم‪ ،‬قدر بدانيم و كاري نكنيم‬ ‫كه دغدغه‌‏اي براي ايشان به وجود آوريم‪ .‬به هيچ‌وجه نبايد‬ ‫رئيس‌جمهوري انتخ��اب كنيم كه با رهبري زاويه داش��ته‬ ‫باشد‪ ».‬وي با اش��اره به اينكه بايد از گذشته عبرت بگيريم‪،‬‬ ‫گفته است‪« :‬اگر كس��ي از رهبري جلو بيفتد يا عقب بماند‬ ‫مملكت فلج مي‏‌شود‪».‬‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫از كانديداتوري حدادعادل استقبال مي‌كنيم‬ ‫در همي��ن ح��ال س��يد‌رمضان شجاعي‌كياس��ري‪،‬‬ ‫س��خنگوي فراكس��يون رهروان والي��ت از كانديداتوري‬ ‫غالمعلي حدادعادل اس��تقبال كرده و انتخاب حدادعادل در‬ ‫انتخابات رياست‌جمهوري يازدهم را منوط به برنامه‌هاي او‬ ‫اعالم كرده است‪.‬‬ ‫كياس��ري كه از نزدي��كان علي‌الريجاني در مجلس‬ ‫محس��وب مي‌ش��ود با تاكيد بر اين مطلب كه فراكس��يون‬ ‫رهروان والي��ت هنوز به بحث انتخابات رياس��ت‌جمهوري‬ ‫يازدهم ورود پيدا نكرده است‪ ،‬گفت‪« :‬پس از آنكه گزينه‌هاي‬ ‫رياست‌جمهوري رسما براي كانديداتوري اعالم موجوديت‬ ‫‪18‬‬ ‫كردند‪ ،‬قطعا فراكسيون رهروان واليت درباره حمايت از يك‬ ‫كانديدا تصميمات الزم را اتخاذ خواهد كرد‪».‬‬ ‫حمايت جبهه پايداري از حدادعادل؟‬ ‫در تحولي ديگر ستار هدايت‌خواه‪ ،‬عضو جبهه پايداري‬ ‫درباره كانديدات��وري حدادعادل گفته اس��ت‪« :‬حدادعادل‬ ‫عنوان كرده‌ان��د در صورتي كه احس��اس تكليف كنم مثل‬ ‫انتخابات مجلس در انتخابات رياست‌جمهوري هم حضور‬ ‫پيدا مي‌كنم حتي اگر يك نفر به من راي بدهد‪ ،‬اما از آنجايي‬ ‫كه جبهه پايداري هنوز به بح��ث انتخابات ورود پيدا نكرده‬ ‫بنابراين هنوز مش��خص نيس��ت كه از حداد عادل يا آقايان‬ ‫ديگري كه بح��ث كانديداتوري آنها مطرح اس��ت حمايت‬ ‫كنيم‪ ».‬وي تاكيد كرده اس��ت‪« :‬براي جبهه پايداري انجام‬ ‫وظيفه مهم اس��ت نه نتيجه‪ ،‬البته بايد يادآور شوم انتخابات‬ ‫مجلس با رياس��ت‌جمهوري تفاوت دارد‪ .‬به عنوان مثال ما‬ ‫ديديم در مجلس پنجم در حالي كه نمايندگان از ناطق‌نوري‬ ‫براي رياس��ت حمايت كردند‪ ،‬اما ايش��ان منتخب مردم در‬ ‫انتخابات رياس��ت‌جمهوري هفت��م نبودند ي��ا در مجلس‬ ‫هش��تم برخي از آقايان معتق��د بودند از آق��اي احمدي‌نژاد‬ ‫براي رياس��ت‌جمهوري حمايت نكنند‪ ،‬ام��ا ديديم مردم به‬ ‫احمدي‌نژاد راي دادند‪».‬‬ ‫حدادعادل‪‌:‬احساس تكليف كنم؛‌مي‌آيم‬ ‫از ديگر سو رئيس سازمان صدا و سيما در پاسخ به خبر‬ ‫احتمال نامزدي‌اش در انتخابات رياست‌جمهوري گفته است‪:‬‬ ‫«بنده به اين سوال بارها جواب داده‌ام‪ ».‬عزت‌اهلل ضرغامي‪،‬‬ ‫‌رئيس سازمان صدا و سيما در پاسخ به اين سوال كه آيا شما‬ ‫قصد نامزدي ب��راي انتخابات يازدهم رياس��ت‌جمهوري را‬ ‫داريد؟ گفت‪« :‬بنده به اين سوال بارها جواب داده‌ام؛ ما همين‬ ‫كاري كه داريم انجام مي‌دهيم و اين كار برايمان از هر چيز‬ ‫ديگري مهمتر است‪».‬‬ ‫پورمحمدي‪ :‬به وقتش اعالم‌نظر مي‌كنم‬ ‫رئيس سازمان بازرسي كل كشور نيز درباره حضورش‬ ‫به عنوان كانديداي انتخابات رياست‌جمهوري گفته است‪:‬‬ ‫«تكليف ش��ود براي اعالم حضور در انتخاب��ات به وقتش‬ ‫در تحولي مهم يك عضو ارش��د فراكسيون رهروان‬ ‫واليت كه از حاميان علي الريجاني در مجلس هستند گفته‬ ‫است كه احتمال حمايت اين فراكسيون از محمدباقر قاليباف‬ ‫وجود دارد‪ .‬مهرداد بائوج‌الهوتي گفته است‪« :‬در مذاكراتي‬ ‫كه بنده با آقاي قاليباف داشتم ايشان اعالم آمادگي كردند‬ ‫كه در انتخابات رياست‌جمهوري كانديدا خواهند شد‪».‬‬ ‫عضو فراكس��يون ره��روان والي��ت افزوده اس��ت‪:‬‬ ‫«در ص��ورت كانديداتوري عل��ي الريجان��ي در انتخابات‬ ‫رياس��ت‌جمهوري يازدهم‪ ،‬فراكس��يون رهروان واليت از‬ ‫ايشان حمايت خواهد كرد‪ ،‬زيرا ايشان با وجود آنكه رياست‬ ‫فراكس��يون را نپذيرفتند‪ ،‬اما باني تشكيل اين فراكسيون در‬ ‫مجلس است تا در موارد ضروري مسائل مهم مورد بحث و‬ ‫بررسي قرارگيرد‪ .‬بنده معتقدم با توجه به تعصبي كه فراكسيون‬ ‫رهروان واليت نس��بت به آقاي الريجاني دارد اگر ايش��ان‬ ‫كانديداي رياست‌جمهوري ش��ود قطعا فراكسيون به سمت‬ ‫حمايت از ايشان خواهد رفت‪ ،‬البته هنوز هيچ برنامه‌ريزي كه‬ ‫از كانديداتوري ايشان حكايت داشته باشد‪ ،‬ديده نمي‌شود‪».‬‬ ‫الهوت��ي با تاكيد ب��ر اين مطلب ك��ه فراكس��يون رهروان‬ ‫واليت هنوز بر س��ر گزينه‌هاي مطرح ب��راي كانديداتوري‬ ‫در انتخابات رياس��ت‌جمهوري بحث نكرده اس��ت‪ ،‬تصريح‬ ‫كرد‪« :‬اما قطعا اين فراكس��يون در انتخابات از يك كانديدا‬ ‫حمايت خواهدكرد‪ ».‬اين نماينده مجلس خاطرنش��ان كرد‪:‬‬ ‫«كانديداهايي كه تاكن��ون نام آنها ب��راي انتخابات مطرح‬ ‫ش��ده هنوز رس��ما اعالم كانديداتوري نكرده‌اند‪ ،‬البته آقاي‬ ‫قاليباف مشخص است كه در انتخابات كانديدا خواهند شد‬ ‫و حتي مذاكراتي كه بنده با ايش��ان داش��تم اعالم آمادگي‬ ‫كردند كه در انتخابات كانديدا خواهند ش��د يا آقاي محسن‬ ‫رضايي نيز مشخص اس��ت براي كانديداتوري در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري فعاليت مي‌كنند‪ ».‬عضو فراكسيون رهروان‬ ‫واليت معتقد اس��ت‪« :‬بع��د از الريجاني‪ ،‬قاليب��اف در جمع‬ ‫فراكسيون رهروان واليت اقبال بيشتري دارد تا در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري يازدهم مورد حمايت قرار گيرد‪».‬‬ ‫الريجاني كانديدا مي‌شود؟‬ ‫در همين راس��تا يك منبع نزديك به علي الريجاني‬ ‫در پاس��خ به اين س��وال كه آيا رئيس مجلس قصد ورود به‬ ‫انتخاب��ات را دارد‪ ،‬گفت‪« :‬آق��اي الريجاني ت��ا اين لحظه‬ ‫كانديداتوري‌اش در انتخابات را رد نكرده است‪ ».‬اين منبع‬ ‫مطلع تاكيد كرد‪« :‬بحث كانديداتوري رئيس مجلس مدتي‬ ‫است كه مطرح شده‪ ،‬اما ايش��ان هنوز به‌طور رسمي در اين‬ ‫رابطه اظهار نظ��ر نكرده‌اند‪ ».‬وي تصريح ك��رد‪« :‬احتمال‬ ‫حضور علي الريجاني در انتخابات رياست‌جمهوري يازدهم‬ ‫به عنوان يكي از كانديداها وجود دارد‪».‬‬ ‫رهروان واليت قطعا نامزد اختصاصي معرفي مي‌كند‬ ‫«فراكس��يون رهروان واليت حتما ب��راي انتخابات‬ ‫رياس��ت‌جمهوري نامزد خواهد داش��ت‪ ،‬البته هر چند هنوز‬ ‫بحث رسمي در اين رابطه نداشته‌ايم‪ ،‬اما بر سر اين موضوع‬ ‫كه روي يك نامزد كار كنيم اجماع‌نظر داريم‪ ».‬اين اظهارنظر‬ ‫سيد‌حسين نقوي‌حسيني‪ ،‬سخنگوي كميسيون امنيت ملي‬ ‫و سياست خارجي مجلس است‪ .‬او تاكيد كرده است‪« :‬قطعا‬ ‫فراكسيون رهروان واليت براي انتخابات رياست‌جمهوري‬
‫عزت‌اهلل ضرغامي در واكنش به احتمال كانديداتوري‌اش گفته است‪«:‬ما همين كاري كه داريم انجام مي‌دهيم‬ ‫و اين كار برايمان از هر چيز ديگري مهمتر است‪».‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫يازدهم نامزد معرفي مي‌كند‪ .‬در واقع هم مجمع عمومي و‬ ‫هم شوراي مركزي اين فراكس��يون خواهان فعاليت جدي‬ ‫فراكس��يون رهروان واليت در انتخابات رياست‌جمهوري‬ ‫هستند‪ ،‬زيرا اين فراكس��يون ‪ 180‬عضو دارد و بزرگترين و‬ ‫وسيع‌ترين فراكسيون مجلس محس��وب مي‌شود‪».‬عضو‬ ‫فراكسيون رهروان واليت درباره گزينه اين فراكسيون براي‬ ‫كانديداتوري در انتخابات تصريح كرد‪« :‬االن زود اس��ت از‬ ‫توافق بر س��ر يك گزينه صحبت كنيم‪ ،‬خصوصا وقتي آن‬ ‫نشست انتخاباتي بين الريجاني‪،‬قاليباف و محسن رضايي‬ ‫از سوي آقايان تكذيب شد‪ .‬بنابراين نمي‌توانيم بگوييم بين‬ ‫آنها توافقي صورت مي‌گيرد ي��ا خير؟»اين نماينده مجلس‬ ‫اذعان داش��ت‪« :‬از آنجايي كه وضعيت حضور كانديداها در‬ ‫انتخابات هنوز مشخص نيست از اين رو نمي‌توان روي افراد‬ ‫نظر داد البته همانطور كه اشاره كردم رهروان واليت حتما‬ ‫براي انتخابات نامزد خواهد داش��ت و ه��ر چند هنوز بحث‬ ‫رسمي در اين رابطه نداش��ته‌ايم‪ ،‬اما بر سر اين موضوع كه‬ ‫روي يك نام��زد كار كنيم اجماع‌نظر داري��م‪».‬وي با تاكيد‬ ‫بر اين مطلب ك��ه در انتخابات رياس��ت‌جمهوري يازدهم‬ ‫فضاي انتخاباتي فعال و پرجنب‌وجوش��ي خواهيم داشت‪،‬‬ ‫افزود‪« :‬بنده پيش‌بيني مي‌كنم با حضور چهره‌هاي مطرح و‬ ‫شناخته شده در انتخابات رياست‌جمهوري‪ ،‬انتخابات پرشور‬ ‫برگزار شود‪ ».‬نقوي‌حسيني اظهار داشت‪« :‬براي فعاليت‌هاي‬ ‫انتخاباتي در همه انتخابات دو نوع زم��ان داريم؛ زمان اول‬ ‫براي فعاليت‌هاي غيررسمي و زمان دوم براي فعاليت‌هاي‬ ‫رس��مي كه فعاليت‌هاي غير‌رس��مي معموال از ماه‌ها قبل‬ ‫از انتخابات آغاز مي‌ش��ود و كانديداها با جلس��ات شبانه يا‬ ‫سفرهاي غير‌انتخاباتي فعاليت‌هاي خود را آغاز مي‌كنند تا‬ ‫به مردم معرفي شوند‪.‬‬ ‫از سوي ديگر يك دوره فعاليت‌هاي انتخاباتي قانوني‬ ‫اس��ت كه هش��ت روز تا زمان برگزاري انتخابات يعني از‬ ‫زمان ثبت‌نام تا تايي��د صالحيت‌نهائي ‪24‬س��اعت قبل از‬ ‫برگزاري انتخابات تبليغات انجام مي‌شود‪ ».‬عضو فراكسيون‬ ‫رهروان واليت خاطرنش��ان كرد‪« :‬قطعا كانديداها از حاال‬ ‫فعاليت‌هاي غيررس��مي براي انتخابات رياست‌جمهوري‬ ‫يازدهم دارند و با تشكيل ستادهاي انتخاباتي فعاليت‌هاي‬ ‫تشكيالتي و س��ازماندهي نيروهايش��ان را انجام مي‌دهند‬ ‫و جلس��ات ش��بانه خود را انجام مي‌دهند تا ب��راي فعاليت‬ ‫رسمي انتخابات آمادگي پيدا كنند‪ ».‬سخنگوي كميسيون‬ ‫امنيت‌ملي در ادامه حضور هاشمي‌رفسنجاني در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري را غير‌ممكن خواند و گفت‪« :‬شرط سني‬ ‫براي حضور در انتخابات ‪75‬س��ال اس��ت‪ ،‬از اين‌‌رو ايشان‬ ‫نمي‌توانن��د در انتخابات كانديدا ش��وند مگ��ر آنكه قانون‬ ‫انتخابات تغيير كن��د‪ ».‬وي تصريح كرد‪« :‬من بعيد مي‌دانم‬ ‫هاشمي كانديدايي رياس��ت‌جمهوري ش��وند‪ ،‬اما اگر اين‬ ‫اتفاق رخ دهد تكليف بر ديگر نامزدها ساقط نمي‌شود و آنها‬ ‫مي‌توانند حضور فعالي در انتخابات داشته باشند‪ .‬در واقع در‬ ‫انتخابات رياست‌جمهوري نهم نيز ش��اهد بوديم در حالي‬ ‫كه هاشمي نامزد بود‪ ،‬اما ‪ 9‬كانديداي ديگر نيز در انتخابات‬ ‫حضور داشتند‪ ،‬هر چند بنده بعيد مي‌دانم هاشمي كانديداي‬ ‫رياست‌جمهوري شود‪».‬‬ ‫يك عضو فراكسيون رهروان واليت كه از حاميان علي الريجاني در مجلس است از احتمال حمايت اين فراكسيون‬ ‫از محمدباقر قاليباف خبرداده است‬ ‫مخالفان و موافقان ناطق‌نوري‬ ‫س��تار هدايتخواه‪ ،‬عضو جبه��ه پايداري ني��ز درباره‬ ‫كانديداتوري ناطق‌ن��وري در انتخابات رياس��ت‌جمهوري‬ ‫گفته است‪« :‬كانديداتوري در انتخابات آزاد است و هركس‬ ‫مي‌تواند خودش را محك بزند‪ ،‬اما آقاي ناطق‌نوري پايگاه‬ ‫مردمي‌ندارد و بس��ياري از طرفداران و حاميان ايش��ان در‬ ‫انتخابات رياست‌جمهوري هفتم‪ ،‬امروز از مخالفان سرسخت‬ ‫ناطق‌نوري هستند و اين هم به دليل مواضع غيراصولگرايانه‬ ‫ايشان در جريان فتنه بوده است‪g ».‬‬ ‫يك منبع نزديك به علي الريجاني از احتمال كانديداتوري او در انتخابات سال ‪ 92‬خبر داده است‬ ‫‪19‬‬
‫رويداد‬ ‫چهار‌راه ديپلماتيك وين‬ ‫گزارش فصلي آژانس درباره ايران منتشر شد‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫علي‌اصغر سلطانيه‪ ،‬نماينده ايران در آژانس بين‌المللي‬ ‫انرژي اتم��ي‌از طرف اي��ران و هرمان ناكارت��س و رافائل‬ ‫گروسي‪ ،‬معاون امور پادمان و دس��تيار مدير‌كل آژانس روز‬ ‫جمعه سوم ش��هريور ‪ 1391‬در يك جلسه سه‌ساعته درباره‬ ‫نحوه رس��يدگي به مس��ائل باقيمانده ميان ايران و آژانس‬ ‫مذاكره كردند‪ .‬بسياري منتظر بودند تا پايان نشست ايران و‬ ‫ي در هفته گذشته همراه باشد با‬ ‫آژانس بين‌المللي انرژي اتم ‌‬ ‫نتيجه‌اي مشخص براي ادامه يا توقف مذاكرات‪ .‬گويا اما اين‬ ‫نشست با اختالف‌نظر طرفين به نتايج خاصي نرسيده است‪.‬‬ ‫در عين حال نماينده دائم ايران در آژانس بين‌المللي انرژي‬ ‫اتمي‌ پس از پايان نشس��ت روز جمعه در وي��ن تأكيد كرده‬ ‫است كه ايران گام‌هاي رو به جلو با آژانس را تا دست يافتن‬ ‫به چارچوبي مورد توافق طرفين ادام��ه مي‌دهد‪ .‬علي‌اصغر‬ ‫سلطانيه‪ ،‬نماينده دائم ايران در آژانس بين‌المللي انرژي اتمي‬ ‫‌البته گفته است‪« :‬بدون شك پيش��رفت‌هايي حاصل شد‪،‬‬ ‫اما بعضي از اختالف‌ها همچنان پابرجا هستند‪».‬س��لطانيه‬ ‫از نشس��تي س��خن مي‌گفت كه رس��انه‌ها نام «چه��ار راه‬ ‫ديپلماتيك وين» را ب��راي آن برگزيده‌اند‪ .‬معاون مدير‌كل‬ ‫آژانس بين‌المللي انرژي اتمي‌نيز پ��س از مذاكره با هيات‬ ‫ايراني در وين گفت‪« :‬مذاكرات فشرده بود‪ ،‬اما اختالف‌هاي‬ ‫مهمي‌بين ايران و آژانس وجود دارد كه باعث شد به توافق‬ ‫دست پيدا نكنيم‪ ».‬اشاره ناكارتس در خصوص نرسيدن دو‬ ‫طرف به توافق به درخواست‌هايي مربوط مي‌شود كه آژانس‬ ‫درباره بازديد از پارچين دارد‪.‬‬ ‫در همين حال گزارش‌ها از نشست اخير ايران و آژانس‬ ‫حاكي اس��ت كه آژانس همچنان عالقه‌مند است به مساله‬ ‫دسترسي به پارچين به مثابه يك «دسترسي بدون ما به‌ازا»‬ ‫نگاه كند‪ ،‬در حالي كه از ديد ايران اين موضوع قطعا غير‌قابل‬ ‫پذيرش است‪.‬‬ ‫اين نخستين بار بود كه تيم‌هاي ايران و آژانس پس از‬ ‫ماه ژوئن مذاكره كردند‪.‬‬ ‫يوكيا آمانو‪ ،‬مدير‌كل آژان��س بين‌المللي انرژي اتمي‬ ‫‌قبل از برگزاري نشس��ت درباره آن ابراز نااميدي كرده بود‪.‬‬ ‫‪20‬‬ ‫وي گفته بود‪« :‬در ح��ال حال حاضر نمي‌توان��م بگويم در‬ ‫مورد نتيجه مذاكرات اين هفته با مقام‌هاي ايراني خوشبين‬ ‫هستم‪ .‬من شواهدي در مورد تغيير بسيار زود اين اوضاع در‬ ‫اختيار ندارم»‪.‬اين اظهارنظر نشان مي‌داد آژانس تصميم به‬ ‫در پيش گرفتن هيچ رويه خالقانه‌اي در اين نشست ندارد و‬ ‫صرفا اميدوار است ايران آماده تعديل مواضع خود شده باشد‪.‬‬ ‫با اين ح��ال‪ ،‬تنها نتيجه نشس��ت اين بود كه بنا ش��د‬ ‫اين مذاكرات ادامه پيدا كند‪ .‬در همين راس��تا نماينده ايران‬ ‫در آژان��س بين‌المللي ان��رژي اتمي‌گف��ت‪« :‬در مذاكرات‬ ‫صورت گرفته چند پاراگراف توافق داشتيم و به همين دليل‬ ‫نيز اعالم كردم كه در گفت‌وگوها پيش��رفت داشته‌ايم‪ ،‬اما‬ ‫اختالف‌نظر وجود دارد‪ ».‬علي‌اصغر سلطانيه‪ ،‬نماينده ايران‬ ‫در آژانس بين‌المللي انرژي اتمي‌در حاشيه اجالس وزراي‬ ‫عدم‌تعهد در نشست خبري خود در جمع خبرنگاران درباره‬ ‫مذاكرات وين و تفاوت بيان اعالم نتيجه گفت‌وگوها گفت‪:‬‬ ‫«ناكارتس اعالم كرد اختالفاتي وجود دارد و من هم گفتم‬ ‫اين اختالفات وجود دارد‪ ،‬اما پيش��رفت داش��ته‌ايم‪ ».‬وي با‬ ‫اشاره به اينكه آمانو پيش از آغاز نشست اعالم كرده بود كه‬ ‫نسبت به اين نشست خوش��بين نيست تصريح كرد‪« :‬براي‬ ‫آنها زماني خوشبين‌كننده است كه ما موضوعات مورد نظر‬ ‫آنها را امضا كنيم و ما هم تا زماني كه همه خواسته‌هايمان‬ ‫رعايت نشود چنين كاري نخواهيم كرد‪ ».‬سلطانيه در پاسخ‬ ‫به اين سوال كه در پنج نشس��ت اخير همواره آژانس اعالم‬ ‫نارضايتي كرده و ايران از پيشرفت خبر داده است گفت‪« :‬اين‬ ‫امر صحت ندارد‪ .‬در مذاكرات ‪‌15‬مه نه تنها آنها آمدند‪ ،‬بلكه‬ ‫گفتند پيشرفت داشته‌ايم و آمانو در گزارش خود اعالم كرد‬ ‫كه خشنودم و به ايران مي‌روم‪».‬‬ ‫وي تصريح ك��رد‪« :‬هش��تم ژوئن اصول��ي كه مورد‬ ‫نظر ما بود را قب��ول نمي‌كردند و به همي��ن دليل ناكارتس‬ ‫گفت پيشرفتي نداشتيم و من گفتم بحث‌هايي داشته‌ايم و‬ ‫گفت‌وگو خواهيم كرد‪».‬‬ ‫نماينده ايران در آژانس بين‌المللي انرژي اتمي‌تاكيد‬ ‫كرد‪« :‬در جلسه جمعه نيز نسبت به هشت ژوئن چند پاراگراف‬ ‫ديگر توافق كرديم پس پيشرفت‌هايي داشته‌ايم‪ .‬ناكارتس‬ ‫هم اع�لام نكرد كه پيش��رفتي نبوده بلك��ه گفت اختالف‬ ‫داشتيم كه درست است‪ ».‬وي در اين باره كه ناكارتس اعالم‬ ‫كرده برنامه‌اي براي مالقات بعدي ندارند‪ ،‬اظهار داش��ت‪:‬‬ ‫«در اين ب��اره خيلي تعجب نكردم چون گ��زارش مدير‌كل‬ ‫مي‌رود و مدير‌كل نيز بايد گزارش شوراي حكام را بنويسد و‬ ‫سپس جلسه ش��وراي حكام برگزار شود و بعد جلسه ساالنه‬ ‫كه به همين دليل اكنون نمي‌توان زماني را براي جلسه آينده‬ ‫تعيين كرد‪».‬‬ ‫س��لطانيه در ادامه در پاسخ به س��والي در اين باره كه‬ ‫آيا در گفت‌وگوها بحث پارچين مطرح ش��ده‪ ،‬تصريح كرد‪:‬‬ ‫«با گذشت بيش از پنج هزار نفر روز بازرسي و بيش از ‪100‬‬ ‫بازرسي سرزده هيچ گونه انحرافي از بازرسي هسته‌اي ديده‬ ‫نشده است‪».‬‬ ‫وي افزود‪« :‬در جلسه بعدي ش��وراي حكام يك مهر‬ ‫محرمانه از ايران با خود بردم و اعالم كردم كه اين مهر را به‬ ‫سفير آمريكا هديه بدهيد كه از اين پس هر‌گاه خواستند براي‬ ‫ايران سندسازي كنند مهر محرمانه نيز بزنند‪».‬‬ ‫نماينده ايران در آژان��س بين‌المللي انرژي اتمي‌ادامه‬ ‫داد‪« :‬بنابراين بعد از اين مساله اتهامات مطرح شده را تمام‬ ‫كرديم و قرار بود پرونده عادي شود‪ ،‬اما آنها متاسفانه اسناد‬ ‫ديگري را به‌عن��وان اتهامات مطرح كرده‌ان��د كه ما اعالم‬ ‫كرديم يك بار اين موضوع را انجام داده‌ايم‪ ،‬اما در سال اخير‬ ‫نيز باز هم براي همكاري اعالم آمادگي كرديم‪ ،‬اما گفتيم اين‬ ‫همكاري‌ها بايد چارچوبي داشته باشد‪».‬‬ ‫عباسي‪ :‬مشكلي با بازرسي‌هاي آژانس نداريم‬ ‫در تحولي ديگر رئيس س��ازمان انرژي اتمي‌در پاسخ‬ ‫به س��والي در مورد گزارش اخير رويترز در ارتب��اط با تعداد‬ ‫سانتريفيوژهاي ايران گفت‪« :‬اين مساله جديدي نيست؛ چرا‬ ‫كه اين اطالعات قبال در گزارش آژانس با اعالم آمار دقيق‬ ‫سانتريفيوژها بيان شده است‪.‬برنامه هسته‌اي ايران شفاف‬ ‫است و بازرسان آژانس دو ساعت قبل از بازرسي مي‌توانند به‬ ‫ما اطالع بدهند و از فعاليت‌هاي ما بازديد كنند‪ .‬هر موقع هم‬ ‫خواسته‌اند آمده‌اند و آمار توليد و تعداد سانتريفيوژها و مسائل‬ ‫مرتبط با آن در گزارش آژانس بيان شده و مشخص است‪».‬‬ ‫وي در مورد اينكه آيا قرار است ايران سانتريفيوژهاي‬ ‫جديدي در سايت فردو نصب كند‪ ،‬گفت‪« :‬روال اين است كه‬ ‫در مورد آمار جديد در اين ارتب��اط بايد به آژانس اطالع داده‬ ‫شود‪ ،‬آژانس در مورد آن راس��تي‌آزمايي كند و در واقع آن را‬ ‫تائيد كند و ما‌ترجيح مي‌دهيم كه مطال��ب در اين ارتباط از‬ ‫طريق كانال بازرس��ان آژانس اطالع داده شود‪ ».‬وي تاكيد‬ ‫كرد‪« :‬تمام فعاليت‌هاي ما ش��فاف بوده‪ ،‬مشكلي با بازرسي‬ ‫آژانس نداريم‪ ،‬همكاري‌هاي الزم را داشته و خواهيم داشت‬ ‫و مناس��ب اس��ت كه آنها مدارك الزم در ارتباط با گزارش‬ ‫ساالنه‌ش��ان را ارائه دهند تا ما بررس��ي كني��م و به نتيجه‬ ‫برسيم‪».‬‬ ‫انتشار بيانيه آژانس‬ ‫اما انتش��ار گزارش آژان��س درباره ايران ني��ز از جمله‬ ‫اخبار مهم هفته گذشته بود‪ .‬آژانس بين‌المللي انرژي اتمي‬ ‫در گزارش فصلي خود تاكيد كرد كه اي��ن نهاد بين‌المللي‬ ‫به بررسي عدم انحراف در مواد هسته‌اي ايران ادامه مي‌دهد‪.‬‬ ‫در بخش��ي از گ��زارش آژانس آمده اس��ت‪« :‬با وجود‬ ‫گفت‌وگوهاي فش��رده بين ايران و آژانس از ژانويه ‪،2012‬‬ ‫تالش‌ها براي حل تمام موضوعات باقيمانده مهم هيچ نتيجه‬ ‫ملموسي نداشته‌اند؛ ايران طي يك اعالم اوليه‪ ،‬نگراني‌هاي‬ ‫آژانس را در رابطه با موضوعات مش��خص ش��ده در بخش‬ ‫‪ C‬پيوست ‪ 65/2011/GOV‬به س��ادگي رد كرد‪ .‬ايران به‬ ‫س��واالت اوليه آژانس درباره پارچين و كارش��ناس خارجي‬
‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫پاسخ نداده است‪ .‬ايران براي آژانس دسترسي به محلي در‬ ‫سايت پارچين كه آژانس درخواست دسترسي به آن را ارائه‬ ‫كرده‪ ،‬مهيا نكرده است و ايران در حال انجام فعاليت‌هايي در‬ ‫آن مكان بوده است كه به‌طور قابل توجهي توان آژانس براي‬ ‫انجام راستي‌آزمايي موثر را مختل مي‌كند‪ .‬با وجود اظهارات‬ ‫آقاي جليلي درباره موارد فوق‌الذك��ر‪ ،‬توافق درباره رويكرد‬ ‫ساختارمند هنوز محقق نشده است‪».‬‬ ‫آژانس در بن��د ديگري اع�لام كرده اس��ت‪« :‬تحت‬ ‫توافقنامه‌هاي پادمان‌ها‪ ،‬ايران ‪ 16‬مركز تاسيسات هسته‌اي‬ ‫و ‪ 9‬مكان خارج از تاسيسات كه قبال در آنها از مواد هسته‌اي‬ ‫استفاده شده را معرفي كرده است‪ .‬با وجود آنكه فعاليت‌هاي‬ ‫صورت گرفته در برخي از تاسيسات همانطور كه در ذيل آمد‪،‬‬ ‫برخالف قطعنامه‌هاي شوراي حكام و شوراي امنيت است‪،‬‬ ‫آژانس به بررسي عدم انحراف مواد ارائه شده اين تاسيسات‬ ‫و محل‌هاي خارج از تاسيسات ادامه مي‌دهد‪».‬‬ ‫آژان��س اف��زوده اس��ت‪« :‬همان‌گون��ه ك��ه اجراي‬ ‫قطعنامه‌هاي ش��وراي حكام آژانس بين‌المللي انرژي اتمي‌‬ ‫و قطعنامه‌هاي الزام‌آور ش��وراي امنيت سازمان ملل متحد‬ ‫ايجاب مي‌كنند‪ ،‬مدير‌كل آژانس به توصيه ايران به برداشتن‬ ‫گام‌هايي در راس��تاي اج��راي كامل وظايفش بر اس��اس‬ ‫توافقنامه حفاظتي و همكاري با آژانس تا رس��يدن به نتايج‬ ‫روشن در خصوص تمام مسائل باقيمانده ادامه‌دهد‪».‬‬ ‫در ادامه اين گزارش آمده اس��ت‪ « :‬اگر چه ايران ملزم‬ ‫شده تا تمامي‌فعاليت‌هاي مرتبط با غني‌سازي و پروژه‌هاي‬ ‫آب سنگين را متوقف كند‪ ،‬اما در حال انجام فعاليت‌هايي در‬ ‫سايت‌هاي ‪ UCF‬و سايت ساخت سوخت و سايت ساخت‬ ‫صحفه س��وخت در اصفهان اس��ت؛ اگر چه اين س��ايت‌ها‬ ‫تحت نظارت آژان��س قرار دارن��د‪ .‬ايران اع�لام كرده اين‬ ‫فعاليت‌ها را در راس��تاي ساخت س��وخت براي رآكتورهاي‬ ‫تحقيقاتي خود انجام مي‌دهد‪».‬‬ ‫اين گزارش درباره پارچين نيز چنين نوش��ته اس��ت‪:‬‬ ‫«همانطور ك��ه در ضميمه گزارش نوامب��ر ‪ 2011‬مدير‌كل‬ ‫ارائه شده‪ ،‬اطالعاتي كه توسط كشورهاي عضو براي آژانس‬ ‫فراهم ش��ده‪ ،‬نش��ان مي‌دهد كه ايران مخزن بزرگ مهار‬ ‫انفجار س��اخته تا از آن براي آزمايش‌های هيدروديناميكي‬ ‫اس��تفاده كند‪ .‬اطالعات نش��ان مي‌دهد كه اين مخزن در‬ ‫س��ال ‪ 2000‬در س��ايت پارچين نصب شده اس��ت‪ .‬مكان‬ ‫اين مخ��زن در مارس ‪ 2011‬شناس��ايي ش��ده و آژانس به‬ ‫ايران درباره مكان اين مخ��زن در ژانويه ‪ 2012‬اطالع داده‬ ‫اس��ت‪ .‬تصاوير ماهواره‌‌اي در اختيار آژانس مربوط به دوره‬ ‫فوريه ‪ 2005‬تا ژانويه ‪ 2012‬هيچ‌گونه فعاليت معناداري در‬ ‫ساختمان دربرگيرنده مخزن را نشان نمي‌دهد‪ .‬به‌هر‌حال‪ ،‬از‬ ‫زمان درخواس��ت اوليه آژانس براي دسترسي به اين مكان‪،‬‬ ‫تصاوير ماهواره‌اي نشان مي‌دهند كه فعاليت‌هاي گسترده‬ ‫و تغييرات ناش��ي از اين فعاليت‌ها‪ ،‬در مكان مزبور رخ داده‬ ‫است‪ .‬تعدادي از تصاوير ماهواره‌اي از محل مزبور‪ ،‬از تاريخ‬ ‫فوريه ‪ 2012‬اين موارد را به نمايش مي‌گذارند؛ خروج مقادير‬ ‫زيادي مايعات از س��اختمان محل نگهداري مخزن‪ ،‬خروج‬ ‫لوازم خارجي از ساختمان مزبور و وجود وسائط نقليه سبك‬ ‫و سنگين در محل‪ .‬تصاوير ماهواره‌اي‪ ،‬همچون تصوير ماه‬ ‫مه ‪ 2012‬نشان مي‌دهند كه پنج ساختمان يا سازه ديگر در‬ ‫اين محل تخريب شده‌اند و خطوط انتقال انرژي‪ ،‬حصارها و‬ ‫راه‌هاي ارتباطي همگي از بين رفته‌اند‪ .‬در يك فضاي بزرگ‬ ‫و در اطراف محل مزبور‪ ،‬خاكبرداري انجام شده و مسيرهاي‬ ‫خاكي جديدي ايجاد شده‌اند‪ .‬تصاوير ماهواره‌اي اوت ‪2012‬‬ ‫نشان مي‌دهند كه ساختمان محل نگهداري مخزن‪ ،‬استتار‬ ‫شده است‪ .‬در سايه اين فعاليت‌هاي گسترده‪ ،‬توانايي آژانس‬ ‫براي تاييد اطالعات مربوط به نگراني‌هاي آن كاهش يافته و‬ ‫هرگاه آژانس بتواند به محل مزبور دسترسي يابد‪ ،‬ديگر توان‬ ‫گذشته را براي تطبيق موثر اطالعات نخواهد داشت‪g ».‬‬ ‫دربي مساوي شد‪ ،‬تركيب استقالل لو رفت‬ ‫جاسوس بازي‬ ‫دربي نبازه��ا؛ اين تيتر ي��ك روزنامه ورزش��ي پيش‬ ‫از مس��ابقه روز جمعه بود؛ جاي��ي كه هم اس��تقالل و هم‬ ‫پرسپوليس نياز مبرم داشتند كه به پيروزي برسند‪ .‬پرسپوليس‬ ‫كه تكليفش روش��ن است و اس��تقالل كه با مربيگري امير‬ ‫قلعه‌نوعي نياز مبرمي‌دارد كه خود را باالي جدول نگاه دارد‬ ‫چه آنكه بايد قهرمان شود‪ .‬اين ش��عار قلعه‌نوعي در ابتداي‬ ‫فصل بود‪.‬‬ ‫اما حساس��يت‌هاي اين دربي در مواجهه با دربي‌هاي‬ ‫گذش��ته به‌خاطر وضعيت خاص پرس��پوليس آن را جالب‬ ‫توجه كرده بود‪ .‬جايي ك��ه پايين جدول ب��ودن تيم محمد‬ ‫رويانيان با آن خريدهاي ميلياردي‌اش انتقاد‌هاي بس��ياري‬ ‫را متوجه اي��ن تيم و س��تارگانش كرده بود‪ .‬آن ه��م بعد از‬ ‫موفقيت تيم‌هاي المپيكي و انتقاد رس��انه‌ها ب��ه دليل‌ تراز‬ ‫نبودن ميزان حمايت‌هاي مالي ميان فوتبال و ورزش‌هاي‬ ‫ديگر‪ ،‬كار را به جايي رساند كه ستارگان تيم‌ملي اين دو‌تيم در‬ ‫اقدامي‌ هماهنگ تصميم گرفتند كه با رسانه‌هاي گفت‌وگو‬ ‫نكنند‪ .‬هم مساله بر بحران اين د ‌و تيم را تشديد كرد تا جايي‬ ‫كه رس��انه‌ها در روزهاي بعد به‌ش��دت از عملكرد ستارگان‬ ‫اين تيم‌ها انتق��اد كردند‪ .‬البته در ميان س��نگ پراكني‌هاي‬ ‫تماش��اگران دو‌تيم نيز تنها ماجراي اكشن دربي بود كه آن‬ ‫هم روي سكوها رخ داد تا در مستطيل سبز‪.‬‬ ‫اما اين هم��ه ماجرا نبود‪ ،‬چه آنكه برخ��ي از اطرافيان‬ ‫استقالل گفتند كه‌تركيب اس��تقالل در بازي دربي دزديده‬ ‫شده است‪ .‬مساله‌اي كه بيشتر از ناحيه استقاللي‌ها دامن‌زده‬ ‫مي‌ش��د‪ .‬موضوع اما هنوز ادامه دارد‪ .‬خيلي‌ه��ا در اين مورد‬ ‫صحبت كردند‪ ،‬اما شايد اين سخن امير قلعه‌نوعي كه با اين‬ ‫تيمش (يعني تيمي‌كه‌ تركيبش لو رفته باشد) بايد قهرمان‬ ‫شود و بازي بد پرس��پوليس (بعد از در اختيار داشتن‌ تركيب‬ ‫فني استقالل) كه منجر به تساوي اين بازي شده بود شايد‬ ‫تنها خنده دارترين قس��مت دربي نبود‪ ،‬چه آنكه مديرعامل‬ ‫استقالل لباس كارگاهي به تن كرد و خود به دنبال جاسوس‬ ‫رفت‪ .‬او در ميانه هفته از گزينه‌ه��اي خيانت گفت و در آخر‬ ‫هفته تحقيقات خ��ود را به خبرگزاري‌ها در ميان گذاش��ت‪:‬‬ ‫«من با قلعه‌نويي صحبت كردم و مش��خص شده چه‌كسي‬ ‫‌تركيب اس��تقالل را فاش كرده اس��ت‪ ،‬البت��ه همه‌تركيب‬ ‫اس��تقالل و پرس��پوليس را مي‌دانند و نيازي به افشاي آن‬ ‫نيست‪ .‬در اين بين دو نفر‌تركيب را به يكديگر گفته‌اند كه به‬ ‫دست رسانه‌ها رسيده است‪ .‬اينكه معاون من گفته در باشگاه‬ ‫بوده نبايد اين وصله‌ها را بدون مدرك به كس��ي چس��باند‪.‬‬ ‫يكي از بازيكنان تركيب را به‌صورت دوستانه به يكي ديگر‬ ‫از عوامل بيروني تيم گفته‪ ،‬چون آنها خيلي خودماني بودند‬ ‫آن بازيكن تصور نمي‌كرده كه‌تركيب به رس��انه‌ها برسد‪».‬‬ ‫به نظر مي‌رسد مهمترين جذابيت بازي دربي جمعه همين‬ ‫مساله بود و ديگر هيچ‪g .‬‬ ‫‪21‬‬
‫كمال خرازي؛‬ ‫سردار جزايري؛‬ ‫شايعه بود‬ ‫اموال ايران را از آمريكا پس‌خواهيم گرفت‬ ‫معاون امور بسيج و فرهنگ دفاعي ستاد كل نيروهاي مسلح‬ ‫بلوكه‌كردن دارایي‌هاي ايران توسط آمريكا را تروريسم اقتصادي خواند‬ ‫و گفت‪« :‬اگر ‪ 50‬سال طول بكشد دارايي‌هاي بلوكه شده در آمريكا را ولو با‬ ‫زور باز خواهيم ستاند‪ ».‬سردار جزايري در واكنش به تصميم كنگره آمريكا‬ ‫مبني‌بر توقيف دارايي‌هاي جمهوري اسالمي ايران گفت‪« :‬اگر‪50‬سال‬ ‫طول بكشد دارايي‌هاي بلوكه شده در آمريكا را ولو با زور باز خواهيم‬ ‫ستاند‪ ».‬وي افزود‪« :‬بلوكه كردن دارايي‌هاي جمهوري‌اسالمي ايران‬ ‫‌تروريسم اقتصادي و سرقت مالي است كه متاسفانه آمريكا همچون ساير‬ ‫عرصه‌ها ‌‬ ‫ي تروريسم و حذف فيزيكي انسان‌ها در آن تبحر دارد‪g ».‬‬ ‫عباس عبدي؛‬ ‫بايد به سال‪ 87‬برگرديم‬ ‫خبرنامه‬ ‫عباس عب��دي انتخاب��ات را فرصتي براي تح��ول اجتماعي و ب��روز كنش‬ ‫سياسي و بسيج و س��ازماندهي نيروهاي اصالح‌طلب خوانده و با بيان اينكه نامزد‬ ‫اصالحات بايد بتواند كف انتظ��ارات اصالح‌طلبان را نمايندگ��ي كند‪ ،‬تاكيد كرده‬ ‫اس��ت‪« :‬اصالح‌طلبان بايد به س��ال ‪ 87‬برگردند‪».‬عباس عبدي درباره اظهارات‬ ‫س��عيد حجاريان از تئوريس��ين‌هاي جريان اصالح��ات مبني بر اينك��ه مي‌توان‬ ‫به انتخابات به‌عنوان فرصتي براي ساماندهي نيروها نگريست‪ ،‬گفته است‪« :‬براي‬ ‫آنكه انتخابات طريقت داشته باش��د زمينه‌هاي زيادي الزم است‪ ،‬هرچند در واقع‬ ‫مي‌بايد بتوان اهداف اجتماعي و سياس��ي را از راه‌هاي ديگر تامين كرد و انتخابات‬ ‫فقط براي وزن‌كش��ي اس��ت‪ ،‬اما وقتي كه چنين نيس��ت به ناچار بايد به انتخابات‬ ‫به عنوان يك امكان براي تحول اجتماعي و بروز كنش سياسي و بسيج و سازماندهي‬ ‫نيروها نگاه كرد‪».‬وي ادامه داده است‪« :‬البته اگر از انتخابات هم نتيجه‌اي حاصل‬ ‫ش��د چه بهتر‪ ،‬در غير اين صورت در همين حد هم گامي‌به پيش است‪».‬عبدي در‬ ‫ادامه اين گفت‌وگو ابراز عقيده كرده است‪ « :‬اصالح‌طلبان لزوما نبايد تا اطالع ثانوي‬ ‫به انتخابات از ديد طريقت نگاه كنند‪ ،‬بلكه بايد در پي بازس��ازي خود باشند‪».‬اين‬ ‫تحليلگر سياسي اصالح‌طلب گفته است‪ « :‬مساله اصلي اين نيست كه اصالح‌طلبان‬ ‫در انتخابات شركت كنند يا نكنند‪ ،‬مساله من اين است كه مملكت به سمتي برود كه‬ ‫جنگ و درگيري نشود و آنچه مهم اس��ت اينكه اتحادي در جامعه به‌وجود بيايد كه‬ ‫بيگانه نتواند اين‌طور به كشور نگاه كند كه مي‌تواند به كشور حمله كند‪».‬وي ادامه‬ ‫داده است‪ « :‬اگر مي‌گويم كاري در انتخابات صورت گيرد به‌خاطر اين است كه اين‬ ‫اتفاق نيفتد‪ ،‬اما اين اتفاق دوطرفه است؛ بخشي از آن گامي‌است كه اصالح‌طلبان‬ ‫بايد بردارند و به سال ‪ 87‬برگردند و بخش ديگر هم حكومت هم بايد گامي‌ بردارد‬ ‫و سپس هر دو اين گام‌ها را تداوم بخشند‪».‬عبدي در پاسخ به اين سوال كه ويژگي‬ ‫كانديداي اصالح‌طلبان براي انتخابات رياست‌جمهوري از نظر شما چيست؟ گفته‬ ‫است‪« :‬پاسخ به اين پرسش مستلزم ارزيابي وضعيت و توان نيروهاي اصالح‌طلب‬ ‫هنگام ورود به انتخابات اس��ت‪ ،‬چون فعال ارزيابي از اين موضوع ندارم‪ ،‬نمي‌توانم‬ ‫پاسخ روشني بدهم‪g ».‬‬ ‫وزير امور خارجه دولت اصالحات مي‌گويد‪« :‬نامزدي‌ام در انتخابات يازدهم‬ ‫رياست‌جمهوري شايعه بود‪ ».‬كمال خرازي‪ ،‬وزير امور خارجه دولت اصالحات در پاسخ‬ ‫به اين سوال كه آيا شما قصد نامزدي در انتخابات يازدهم رياست‌جمهوري را داريد‪،‬‬ ‫گفت‪« :‬خير‪ ،‬مسائلي كه در اين زمينه منتشر شده شايعه است‪».‬گفتني است‪ ،‬پيش از‬ ‫اين اخباري مبني‌‌بر احتمال نامزدي خرازي در انتخابات آينده رياست‌جمهوري‬ ‫منتشر شده بود‪g .‬‬ ‫هاشميرفسنجاني؛‬ ‫توصيهبهناطق‌نوري‬ ‫گويا همه اخبار و شنيده‌ها از كانديداتوري حتمي‌علي‌اكبر ناطق‌نوري در انتخابات سال آينده روايت‬ ‫مي‌كنند‪ .‬در جديدترين خبر در اين مورد سايت مشرق نوشته است‪« :‬كانديداي اجماع ملي اخيرا ديداري‬ ‫با هاشمي رفسنجاني داشته است‪ .‬در اين ديدار هاشمي با اشاره به تجربه بيش از نيم‌قرني خود در عالم‬ ‫سياست به وي توصيه كرده خود را براي انتخابات رياست‌جمهوري آماده كند‪ ،‬چرا كه االن بهترين زمان‬ ‫براي پيروزي كانديداي اجماع ملي است‪ .‬پيش‌بيني و نظر هاشمي اين است كه اصالح‌طلبان اقدام به‬ ‫تخريب كانديداي اجماع ملي نخواهند كرد‪».‬‬ ‫به نظر مي‌رس��د علي‌اكبر ناطق‌نوري كه البته هنوز خبرهايي از اين دست را تكذيب نكرده است‬ ‫در حال رايزني با چهره‌هاي مختلف سياسي است‬ ‫تا هزينه و فايده‌ه��اي كانديداتوري‌اش‬ ‫را بررس��ي كند‪ .‬او اين روزه��ا البته با‬ ‫واكنش‌هاي مختلفي هم روبه‌رو شده‬ ‫است؛ از اس��تقبال برخي چهره‌هاي‬ ‫اصالح‌طلب تا انتق��اد برخي رفقاي‬ ‫اصولگرای سابقش‪.‬‬ ‫باي��د منتظر ماند و دي��د آيا او‬ ‫به واقع كانديداي انتخابات خواهد‬ ‫شد؟ ‪g‬‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫عليرضازاكاني؛‬ ‫اكبر نيكزاد؛‬ ‫پست جديد‬ ‫‪22‬‬ ‫كيهان‌هاشم‌نيا‪ ،‬سيد‌حسين‬ ‫صابري و اكبر نيكزاد ثمرين‬ ‫به‌ترتيب به سمت استانداران‬ ‫گيالن‪ ،‬كهگيلويه و بويراحمد و‬ ‫اردبيل منصوب شدند‪.‬‬ ‫در ميان اين تغييرات و‬ ‫اما پست جديد نيكزاد در ميان‬ ‫سايرين بيشتر جلب توجه‬ ‫مي‌كند‪ .‬او برادر وزير مسكن و‬ ‫شهرسازي است كه اين روزها‬ ‫شايعات زيادي درباره احتمال‬ ‫كانديداتوري او در انتخابات آينده‬ ‫مطرح است‪ .‬او حاال به استاني‬ ‫مي‌رود كه روزگاري محمود‬ ‫احمدي‌نژاد استاندارش بوده‬ ‫است‪g .‬‬ ‫اهانت به آيت‌اهلل مصباح را‬ ‫نمي‌پذيريم‬ ‫عليرضا زاكاني‪ ،‬نماينده مردم تهران با اشاره به يادداشت‬ ‫ي عسگري‪ ،‬مش��اور پارلماني مركز تحقيقات‬ ‫اخير تيمور عل ‌‬ ‫استراتژيك مجمع تشخيص مصلحت‌نظام به شدت از او انتقاد‬ ‫كرده و گفته است‪« :‬بنده مطلب جناب آقاي علي عسگري را‬ ‫مطالعه و بسيار تعجب كردم چون علي‌الظاهر اعتراض ايشان‬ ‫به مساله «حرمت شكني» بوده اس��ت‪ ،‬اما در دل مطلب خود‬ ‫حرمت‌شكني‌هاي مختلفي را انجام داده بودند كه جاي تامل و‬ ‫تاسف دارد‪ ».‬وي با بيان اينكه بخش اول حرمت‌شكني‌هايي‬ ‫كهدر يادداشتعلي‌عسگريمطرحشدهراجعبهجوامع مذهبي‬ ‫بوده‪ ،‬تصريح كرد‪« :‬آقاي علي‌عس��گري مش��كل ملت‌هاي‬ ‫مذهبي را استبداد عوامي‌مطرح كرده و با اهانت به ملت‌هاي‬ ‫مذهبي‌‪ ،‬اهانت دوم را به عموم مردم تعميم داده بودند‪ .‬در واقع‬
‫آيت‌اهلل مصباح يزدي؛‬ ‫مواظب باشيد دچار انحراف و سقوط نشويد‬ ‫رئيس موسسه امام خميني‌(ره) خطاب به دانش��جويان گفت‪« :‬در تاريخ ببينيد كه در كجا‬ ‫اشخاص سقوط كردند و مراقب باشيد كه شما نيز در آن بزنگاه‌ها دچار انحراف و سقوط نشويد‪».‬‬ ‫آيت‌اهلل مصباح يزدي افزوده است‪« :‬از وقتي انسان به خود‌آگاهي مي‌رسد‪ ،‬بايد به اين سه‬ ‫سوال جواب دهد كه اوال كجا هست و چه جايگاهي دارد‪ ،‬ثانيا در اين راستا چه وظايف در كارهايي‬ ‫را بايد انجام دهد و در آخر اينكه بداند چه چيزهايي مانع طي طريق او هستند‪ .‬اما برخي انسان‌ها‬ ‫هستند كه بعد از سن خود‌آگاهي‪ ،‬همان احوال كودكانه و حيوان صفتانه را در ارضاي گرسنگي و‬ ‫غرائزشان ادامه مي‌دهند و از انجام مسئوليت‌هاي خود غافلند‪ ».‬رئيس موسسه امام‌خميني‌(ره)‬ ‫با بيان اينكه عقل ما براي درك حقايق كافي نيس��ت و به همين خاطر است كه خداوند انبياء را‬ ‫براي انسان‌ها فرستاد‪ ،‬تصريح كرد‪« :‬جنگ‌ها و صلح‌هايي كه در عالم مي‌شوند به خاطر اين است‬ ‫كه قصد دارند در همين دنياي محدود همه چيز را به دس��ت آورند‪ ».‬وي افزود‪« :‬وقتي اتفاقاتي‬ ‫را كه در صدر اسالم افتاده بود‪ ،‬مطالعه مي‌كردم برايم بسيار عجيب بود‪ ،‬اما با حوادثي كه پس از‬ ‫انقالب اسالمي رخ داد‪ ،‬عميقا آنها را باور كردم‪ .‬در تاريخ ببينيد كه در كجا اشخاص سقوط كردند‬ ‫و مراقب باشيد كه ش��ما نيز در آن بزنگاه‌ها دچار انحراف و س��قوط نشويد‪ ».‬رئيس موسسه امام‬ ‫خميني(ره) ادامه داده اس��ت‪« :‬خدا به ما رهبري داده كه در ميان رهبران دنيا بي‌نظير است‪ .‬خدا‬ ‫بساط عالم را طوري خلق كرده است كه خير و شر با هم در تعادلند‪ ،‬چرا كه دنيا مكان آزمايش است‬ ‫و براي آزمايش بايد عوامل طرفين تقريبا مساوي باشد تا انسان در سر دو راهي نوبت به انتخابش‬ ‫فرابرسد‪ ».‬آيت‌اهلل مصباح يزدي افزود‌‪« :‬البته عوامل فسادي كه امروز موجود است در هيچ زماني‬ ‫در دسترس نبوده و همانطور كه نعمت‌ها زياد شده خطرها و لغزشگاه‌ها هم زياد شده است‪g ».‬‬ ‫حبيب اهلل عسگراوالدي؛‬ ‫خصوصيات نامزد منتخب رياست‌جمهوري‬ ‫معاون امور صنعتي و تحقيقات وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح با اشاره‬ ‫به تحويل سامانه‌هاي جديد پدافندي در سال آينده‪ ،‬گفت‪« :‬با اين سامانه‌ها‪ ،‬بخش‬ ‫زيادي از ماموريت ‪ S300‬انجام مي‌ش�ود‪ ،‬به‌گونه‌اي كه پوشش پدافند برد بلند ما‬ ‫قبل از ورود س�امانه جايگزين ‪ S300‬تامين خواهد ش�د‪ ».‬محمد اسالمي‪ ،‬با اشاره‬ ‫به موضوع عدم تحويل سامانه‌هاي پدافند هوايي ‪ S300‬روسيه گفت‪« :‬اينكه آنها‬ ‫اين سامانه‌ها را به ما تحويل ندادند‪ ،‬يك اقدام غيرقانوني است كه با وجود پرداخت‬ ‫هزينه آن توسط ايران‪ ،‬به دستور آمريكايي‌ها صورت گرفت‪ ».‬اسالمي درخصوص‬ ‫توانمندي كشور براي طراحي و ساخت اين س�امانه پدافندي اظهار داشت‪« :‬ما از‬ ‫همان ابتدا آمادگي خود را براي ساخت آن اعالم كرده بوديم‪g ».‬‬ ‫سرلشكرفيروزآبادي؛‬ ‫شكايت از وزارت خزانه‌داري آمريكا‬ ‫رئيس ستاد كل نيروهاي مسلح گفته اس��ت‪« :‬مي‌خواهم از وزارت خزانه‌داري آمريكا‬ ‫ش��كايت كنم كه چرا با خدمت انسان دوس��تانه و تالش براي امنيت ملي و استقالل ايران‬ ‫مخالفند و آن را جرم مي‌دانند‪ ».‬سرلش��كر حس��ن فيروزآبادي‪ ،‬رئيس س��تاد كل نيروهاي‬ ‫مسلح ايران با اشاره به تحريم شدنش از س��وي خزانه‌داري آمريكا گفت‪« :‬من يك پزشك‬ ‫و عضو هيات علمي‌دانشگاه هستم و تمام سال‌هاي عمرم را در تحقيقات علمي‌ و اقدامات‬ ‫بشردوستانه و صلح‌جهاني سركرده‌ام‪ ».‬وي افزود‪« :‬شروع كارم در‬ ‫جهاد سازندگي و خدمت به محرومان بود؛ سپس در جمعيت‬ ‫هالل‌احمر ب��ه فعاليت‌هاي پزش��كي و ام��داد مجروحان‬ ‫جنگ مشغول شدم؛ در جهاد س��ازندگي كشور نيز خدمت‬ ‫به محرومان را ادامه دادم و در مقطع بعدي با دعوت دولت‬ ‫و همكاري در معاونت نخست‌وزير در امور دفاعي در جهت‬ ‫كاهش آس��يب به رزمندگان خدمت ك��ردم‪ ».‬فيروزآبادي‬ ‫ادامه داد‪« :‬بعد از آن هم كارهاي مهندس��ي و صنعتي كه به‬ ‫امنيت رزمندگان كمك مي‌كرد و نيز مس��ئوليت بهداشت و‬ ‫درمان س��تاد جبهه‌هاي جنگ را به‌عهده داشتم و در امور‬ ‫جنگ شهري مسئول ستاد پناهگاه‌ها و كاهش آسيب به‬ ‫خانواده‌ها بودم و در دوران دفاع مقدس كارهاي زيادي‬ ‫در زمينه‌هاي علمي‌و آموزش��ي ب��راي جلوگيري و‬ ‫كاهش درد و رنج‌هاي مصدومان ش��يميايي ناشي‬ ‫از گازهاي اهداي��ي غرب به عراق انج��ام دادم و‬ ‫پس از آن به س��اماندهي نيروهاي نظامي ايران‬ ‫پرداختم‪».‬‬ ‫وي‌تصريح كرد‪« :‬اكن��ون مي‌خواهم از‬ ‫وزارت‌خزانه‌داري آمريكا شكايت كنم كه چرا‬ ‫با خدمت انسان دوستانه و تالش براي امنيت‬ ‫ملي و اس��تقالل ايران مخالفند و آن را جرم‬ ‫مي‌دانند‪g ».‬‬ ‫طريقي به انجمن حجتيه ربط بدهند كه اين مسائل يك جفاي‬ ‫بزرگ است‪ ».‬دبير‌كل جمعيت رهپويان انقالب اسالمي با بيان‬ ‫اينكه اگر كساني مي‌خواهند دست به اصالح بزنند بايد در وهله‬ ‫اول‪ ،‬خود و پيرامون خود را اصالح كنند و بعد سراغ ديگران بروند‪،‬‬ ‫تصريح كرد‪« :‬نمي‌شود هم‌اكنون كه جامعه ما نياز به آرامش‪،‬‬ ‫وحدت و عقالنيت دارد‪ ،‬ما در ظاهر همين شعارها را بدهيم‪ ،‬اما‬ ‫عمالخودرابهسمتيبكشيمكهماهيتآنتنشوالتهاباست‬ ‫و اصال قابل بخشودگي نيست‪ ».‬وي خاطرنشان كرد‪« :‬اين نوع‬ ‫اهانت‌ها را به علما و بزرگان نبايد بپذيريم همچنان كه قبل از‬ ‫انتخاباتنيزمااصرارمي‌ورزيديمكهبههيچوجهنبايدبهبزرگاني‬ ‫همچون حضرات آيات يزدي‪ ،‬مهدوي‌كني و مصباح‌يزدي جفا‬ ‫و اهانت روا داشته شود و مي‌بايست قدر و منزلت آنها پاس داشته‬ ‫شود؛ اينك هم اين جنس گفته‌ها كه اهانت‌هايي به آيت‌اهلل‬ ‫مصباح‌يزدي در آن برجسته است را نمي‌پذيريم‪ ».‬زاكاني در‬ ‫بخش ديگري از صحبت‌هاي خود و در پاسخ به اين سوال كه آيا‬ ‫اينقبيلتحركاترايكپروژهبرنامه‌ريزيشدهارزيابيمي‌كنيد‬ ‫يا خير‪ ،‬گفت‌‪« :‬بنده عالقه‌اي ندارم به اينكه اين دست‌نوشته‬ ‫خبرنامه‬ ‫با سياقي كه به كار گرفته شده بود‪ ،‬مردم شريف ايران را مورد‬ ‫هجمه قرار داده بودند كه اين مساله جاي غصه خوردن دارد‪».‬‬ ‫نماينده مردم تهران در مجلس نهم ش��وراي اسالمي افزود‪:‬‬ ‫«حمله سوم ايشان در جايي كه بيان داشته بودند در سال‌هاي‬ ‫اخير پايگاه اصلي حوزه عوام��ي‌در دل حوزه‌هاي علميه بوده‬ ‫است؛ به علما و حوزه‌هاي علميه بود‪ .‬مطلبي كه ارائه شده بود‪،‬‬ ‫هم خالف واقع بود و هم ظلمي‌در حق جامعه اسالمي ما‪ ،‬مردم‬ ‫شريف ما و علماي با‌بصيرت و فداكار جامعه ما‪».‬‬ ‫زاكاني با بيان اينكه اميدوارم ايشان در جهت اصالح بيان‬ ‫و نوشته خودش اقدام جدي به‌عمل بياورد به پيام اصلي نوشته‬ ‫علي‌عسگري اشاره كرد و گفت‪« :‬بايد اذعان كرد كه پيام اصلي‬ ‫اين نوشته‪ ،‬تطهير اصحاب فتنه‌اي بود كه پس از گذشت بيش‬ ‫از دو سال از وقوع آن‪ ،‬معلوم شده كه چه دست‌هايي در كار بود تا‬ ‫تالش‌هايمردموسرمايه‌هايمليرابهآتشبكشاندوبر‌اساس‬ ‫نفسانياتبربادبدهد‪».‬ويافزود‪«:‬اينقبيلتحركاتقصددارند‬ ‫حقايق فتنه را به حوزه‌اي تعميم بدهند كه نسبتي با فتنه‌گران‬ ‫ندارد يا جريان پررنگ حضور مردم متدين و جوانان انقالبي را به‬ ‫تكميل پدافند هوايي قبل از ورود جايگزين ‪S300‬‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫عس��گر اوالدي گفت‪« :‬الزم��ه رياس��ت‌جمهوري‪ ،‬مقلد‬ ‫مرجعيت بودن اس��ت و در اين دو‪ ،‬سه رئيس‌جمهور اخير‬ ‫دچار اين مشكل شديم كه اينها هر‌كدام مجتهد بودند‪».‬‬ ‫حبيب‌اهلل عسگراوالدي افزوده اس��ت‪« :‬در طليعه‬ ‫جشن ملي انتخابات هس��تيم و ما نبايد اين انتخابات را به‬ ‫يك ميدان جنگ تبديل كنيم‪ ».‬وي افزود‪« ‌:‬ما بايد سعي‬ ‫كنيم هر فردي كه نامزد بود و شوراي نگهبان صالحيتش‬ ‫را پذيرفت با او منازعه نكنيم‪ .‬ما دنبال نامزدي هستيم‬ ‫كه در طول عمرش امتحان واليتمداري را داده باشد؛‬ ‫فردي مثل شهيد رجايي و شهيد باهنر‪».‬‬ ‫وي توجه به گفتمان ام��ام(ره) و رهبري‪ ،‬برنامه‬ ‫محوري نامزدها و تيم همراه آنها را سه مساله در انتخاب‬ ‫و معرفي نامزد انتخابات دانس��ت‪ .‬عسگراوالدي تاكيد‬ ‫كرد‪‌« :‬ما در اين دو‪ ،‬س��ه رئيس‌جمهور اخي��ر دچار اين‬ ‫مشكل شديم كه اينها هر‌كدامشان مجتهد بودند در حالي‬ ‫كه الزمه رياست‌جمهوري‪ ،‬مقلد مرجعيت بودن است و ما‬ ‫بايد به دنبال چنين فردي باشيم و گرنه چيزهايي كه در اين‬ ‫دوسه دوره اتفاق افتاده تكرار مي‌شود‪g ».‬‬ ‫معاون وزير دفاع؛‬ ‫آقاي علي‌عسگري را مرتبط با عناصر پشت پرده‌اي بدانم كه‬ ‫نيت‌هاي ناسالم دارند‪ ،‬اما نوش��ته ايشان به‌هر‌حال اشكاالت‬ ‫مبنايي زيادي دارد كه از نويسنده انتظار جبران مي‌رود‪g».‬‬ ‫‪23‬‬
‫مرور رسانه‌ها‬ ‫عكس‌هاي خبري‬ ‫رايزني حسن روحاني‪،‬‬ ‫‌سعيدجليلي‬ ‫و سرلشكر فيروزآبادي‬ ‫رسانه‌ها در هفته‌اي كه گذشت‬ ‫تپش نبض ديپلماسي‬ ‫جهان درتهران‬ ‫ياسين سيف‌االسالم‬ ‫آيت‌اهلل جنتي در جلسه‬ ‫مجمعتشخيصمصلحتنظام‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫بي‌شك برگزاري اجالس كش��ورهاي عضو جنبش‬ ‫عدم‌تعهد در تهران مهمترين رويداد هفته گذشته به حساب‬ ‫مي‌آيد كه خود آن و حواش��ي كه به‌همراه داشته بيشترين‬ ‫توجه رسانه‌ها را به خود جلب كرد ‌ه است‪ .‬اما شايد تاثير عمده‬ ‫آن در زندگي مردم تعطيالت چندروزه تهراني‌ها باشد كه به‬ ‫موسم سفرهاي شهريورماه رونق ويژه‌اي داده است‪ .‬احتماال‬ ‫فضاي آرام خبري و سياسي هم كه طي روزهاي گذشته بر‬ ‫رسانه‌ها حاكم بوده را مي‌توان متاثر از همين ميهماني بزرگ‬ ‫تهران ارزيابي كرد‪ .‬نكته قابل توجه ديگر در فضاي رسانه‌اي‬ ‫اخبار ضدونقيضي است كه به‌ويژه در روزهاي منتهي به آغاز‬ ‫اجالس از شركت يا عدم ش��ركت برخي سران در نشست‬ ‫تهران حكايت داشت‪ .‬همه اين شرايط به همراه موارد متعدد‬ ‫ديگري كه مجال طرح آنها نيس��ت‪ ،‬معطوف به اجالس��ي‬ ‫است كه در دهه دوم از قرن ‪ 21‬و با آرمان‌هاي ملي‌گرايانه‬ ‫رهبران بزرگ جهان سوم در ابتداي نيمه دوم از قرن بيستم‪،‬‬ ‫در تهران برگزار شده است‪.‬‬ ‫سال آخر دولت‬ ‫محمود احمدي‌نژاد در آغاز‬ ‫هفته‌دولتبهمرقدمطهر‬ ‫امام(ره) رفت و با استقبال‬ ‫سيدحسنخمينيمواجهشد‬ ‫در حاشيه اجالس‬ ‫عدم تعهد در تهران‬ ‫س��رمقاله روزنامه رس��الت به قلم صالح اسكندري بر‬ ‫اهميت توجه دولتمردان به آفت‌هاي آخرين س��ال خدمت‬ ‫خود اختصاص يافته است‪ .‬در اين مطلب آمده است‪« :‬يكي‬ ‫از نگراني‌هايي كه همواره در واپس��ين سال دولت‌ها وجود‬ ‫داش��ته كوتاهي و سس��تي در فعاليت‌هاي تالشگرانه بوده‬ ‫است‪ .‬اينكه دولتمردان در آخرين سال مسئوليتشان پس از‬ ‫يك سري تبليغات در ش��هريورماه به تدريج كار را رها كنند‬ ‫و انگيزه‌هاي س��ابق خود را براي خدمت از دست بدهند‪».‬‬ ‫نويسنده همچنين تصريح كرده‪« :‬يكي از امتيازات گفتماني‬ ‫دولت نهم و دهم برجس��ته ش��دن ارزش‌هاي انقالب بود‪.‬‬ ‫اين مهم عالوه بر اينك��ه در فضاي عموم��ي جامعه قابل‬ ‫لمس اس��ت‪ ،‬بارها امتيازات اين دو دولت نظير ساده‌‌زيستي‬ ‫مسئوالن‪ ،‬استكبارس��تيزي و افتخار به انقالبيگري توسط‬ ‫رهبر معظم انقالب اسالمي مورد اشاره قرار گرفته است‪».‬‬ ‫س��رمقاله نويس رس��الت همچنين آورده است‪« :‬اگر‬ ‫احمدي‌نژاد از همي��ن امروز تصميم بگي��رد مي‌تواند افكار‬ ‫عمومي را يك بار ديگر پشت سر خود بسيج كند‪ ،‬فقط كافي‬ ‫است ارزش زمان باقيمانده را بداند‪».‬‬ ‫طرح المرسي‬ ‫س��فر رئيس‌جمه��ور جديد مصر ب��ه اي��ران يكي از‬ ‫مهمترين رويدادهاي حاشيه نشست نم به حساب مي‌آيد و‬ ‫تحليل‌هاي گوناگوني را باعث شده است‪ .‬روزنامه وطن‌امروز‬ ‫به نقل از راش��ا تودي نوشته اس��ت‪« :‬مصر براي چند دهه‬ ‫به‌كمك آمريكايي‌ها وابسته بود و ساالنه يك ميليارد دالر‬ ‫از اين كشور دريافت مي‌كرد‪ .‬اما اكنون‌‪ ،‬محمد المرسي قصد‬ ‫دارد براي جلب سرمايه‌گذاري به چين سفر كند‪ .‬اين اقدام‪،‬‬ ‫اين پيام شفاف را ارسال مي‌كند كه او در تالش است تا تعادل‬ ‫‪24‬‬
‫برقرار كند و از غ��رب فاصله بگيرد‪ ».‬در اي��ن تحليل كه از‬ ‫سوي يك كارشناس آمريكايي بيان ش��ده همچنين آمده‬ ‫است‪« :‬البته مصر به پول فوري آمريكا‪ ،‬صندوق بين‌المللي‬ ‫پول و كشورهاي حاشيه خليج‌فارس نياز دارد‪ ،‬اما مصري‌ها‬ ‫براي منافع ژئوپلتيك بلندمدت خود مايلن��د با چين رابطه‬ ‫برقرار كنند‪ ،‬چرا كه اين كش��ور مي‌تواند ش��كاف را پركند‪،‬‬ ‫بنابراين آنها ديگر به غربي‌ها وابسته نخواهند بود‪».‬‬ ‫موقعيت ممتاز نم‬ ‫خطاب به منتقدان‬ ‫روزنام��ه اي��ران در گزارش��ي از گفت‌وگو ب��ا برخي‬ ‫نمايندگان مجلس‪ ،‬بيانات رهبر معظم انقالب‌اس�لامي در‬ ‫ديدار هيات دولت را دال بر ابطال ادعاهاي منتقدان كابينه‬ ‫احمدي‌نژاد دانسته و نوشته است‪« :‬هرچه به ماه‌هاي پاياني‬ ‫عمر دولت نزديك مي‌شويم‪ ،‬هجمه‌ها و اتهامات عليه قوه‬ ‫مجريه سنگين‌تر مي‌شود‪ .‬در حالي كه تيغ بي‌رحمانه انتقاد‬ ‫تمامي‌دس��تاوردهاي دولت را در عرصه سياس��ت خارجي‪،‬‬ ‫اقتصاد‪ ،‬علم و فناوري و سياس��ت داخلي ان��كار مي‌كرد و‬ ‫باالتر از همه دولت را منحرف از مسير انقالب مي‌خواند‪».‬‬ ‫اين روزنامه به نقل از رئيس كميسيون قضايي مجلس آورده‬ ‫اس��ت‪« :‬دولت آقاي احمدي‌ن��ژاد در دوره نهم و دهم نقاط‬ ‫برجسته‌اي داشت كه تالش شبانه‌روزي‪ ،‬ارتباط ملموس و‬ ‫نزديك با جامعه‪ ،‬انجام سفرهاي استاني‪ ،‬تالش براي توزيع‬ ‫روزنامه اعتماد‬ ‫با اشاره به‬ ‫برگزاري‬ ‫اجالس‬ ‫عدم تعهد از‬ ‫رايزني‌هاي‬ ‫نفتي در تهران‬ ‫خبر داده است‬ ‫ستاد فراقوه‌اي‬ ‫صادق زيب��اكالم در گفت‌وگو با خبرگ��زاري آريا در‬ ‫خصوص‌ نامه وزيران سابق به رهبر معظم انقالب‌اسالمي‬ ‫تاكيد كرده‪« :‬در واقع پيش��نهادكنندگان تش��كيل س��تاد‬ ‫فراقوه‌اي خواهان كنارگذاش��تن دولت آقاي احمدي‌نژاد به‬ ‫صورت غيررسمي هستند‪ ،‬يعني در اجرا دولت احمدي‌نژاد‬ ‫تصميم‌گيرنده نباش��د و كميته فراقانوني يا فراجناحي يا هر‬ ‫نام ديگري كه همكاران و وزراي احمدي‌نژاد براي آن درنظر‬ ‫گرفته‌اند تصميمات را اتخ��اذ كنند‪ ».‬وي همچنين تصريح‬ ‫كرده است‪« :‬بزرگترين اشكالي كه اين طرح دارد اين است‬ ‫كه ناقض قانون اساسي است‪ .‬در اينجا بايد به سه نكته اشاره‬ ‫كنم؛ اول اينكه در قانون اساسي بر اصل تفكيك قوا تاكيد‬ ‫شده است‪ .‬دوم‪ ،‬حوزه اعمال قدرت و تصميم‌گيري‌هاي قوا‬ ‫كم‌و‌بيش مشخص است‪ .‬س��وم اينكه اگر در شرايط فعلي‬ ‫قصور‪ ،‬خطا و ناكارآمدي‌اي از سوي دولت آقاي احمدي‌نژاد‬ ‫صورت گيرد مجلس ش��وراي اس�لامي مي‌تواند با احضار‬ ‫وزير و نماينده وزارتخانه و حتي رئيس‌جمهور درباره قصور‬ ‫و كوتاهي‌ها‪ ،‬دولت را بازخواس��ت كند‪ ،‬زيرا در حال حاضر‬ ‫مسئوليت‌ها مشخص است با كيست‪».‬‬ ‫اميد آل‌خليفه‬ ‫وزير خارجه بحري��ن در گفت‌وگو با عصر ايران درباره‬ ‫راهكار ايران براي بحران اين كش��ور ابراز اميدواري كرده‬ ‫است‪ .‬وي تصريح كرده‪« :‬ما به آينده روابط ميان دو كشور‬ ‫خوش‌بين هستيم‪ .‬تاريخ روابط تهران و منامه در مدت ده‌ها‬ ‫سال شفاف و معروف است‪ .‬برخي مسائل در روابط دوجانبه‬ ‫به وجود آمد بود‪ ،‬اما موفق ش��ديم از اين مسائل عبور كنيم‪.‬‬ ‫همانگونه كه در گذشته توانستيم از اين مسائل عبور كنيم‬ ‫هم‌اكنون نيز چنين خواهد بود‪».‬‬ ‫وي همچنين درباره نشس��ت ته��ران تصريح كرده‪:‬‬ ‫«اين نشست در راستاي توس��عه و پيشرفت فعاليت جنبش‬ ‫عدم‌تعهد تاكنون موفقيت‌آميز بود و وزيران در همين راستا‬ ‫تالش مي‌كنند‪g ».‬‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫باز هم سخن از استيضاح‬ ‫روزنامه آرمان گزارش��ي منتش��ر كرده ك��ه در آن به‬ ‫بررسي طرح‌هاي اس��تيضاح در مجلس ش��وراي اسالمي‬ ‫پرداخته ش��ده اس��ت‪ .‬گزارش‌نويس اين روزنام��ه اينگونه‬ ‫آغاز كرده اس��ت‪« :‬صف اس��تيضاح وزرا در مجلس كم‌كم‬ ‫شلوغ مي‏شود‪ .‬تش��كيل مجلس نهم هم نتوانست اختالف‬ ‫س��ليقه‌هاي قواي مقنن��ه و مجريه را حل كن��د‪ .‬حاال وزير‬ ‫آموزش و پرورش‪ ،‬وزير كار‪ ،‬وزير كشاورزي و وزير صنعت‪،‬‬ ‫معدن و تجارت‪ ،‬وزرايي هستند كه شايد طي هفته‏هاي آينده‪،‬‬ ‫مجبور به‌ترك صندلي وزارت خود شوند‪ ».‬در اين گزارش با‬ ‫اشاره به طرح استيضاح وزير كشور آمده است‪« :‬پيش‌تر قرار‬ ‫بود كه استيضاح مصطفي محمدنجار در آغازين هفته‏هاي‬ ‫عمر مجلس نهم به جريان بيفتد‪ .‬اما قول مساعد وزير كشور‬ ‫براي رفع اشكاالتي كه نمايندگان منتقد بر عملكرد او وارد‬ ‫كرده بودند‪ ،‬امضاكنندگان طرح استيضاح را از تصميم خود‬ ‫منصرف كرد‪».‬‬ ‫دادخواست دولت كانادا‬ ‫دولت كانادا از خاوري‪ ،‬رئيس فراري بانك ملي كه در‬ ‫اين كشور اقامت دارد شكايت كرده است‪ .‬روزنامه جوان در‬ ‫اين باره نوشته است‪« :‬اس��تفان‌ هارپر‪ ،‬صدر‌اعظم كانادا در‬ ‫دادخواس��تي از مس��ئوالن كانادا تقاضا كرده است‪ ،‬نسبت‬ ‫به اينكه اقامت خاوري در اين كشور با‌توجه به قوانين بوده‬ ‫يا خير‪ ،‬تحقيق��ات الزم را انجام دهند‪ ».‬اي��ن گزارش ادامه‬ ‫مي‌دهد‪‌،‬در دادخواست دولت كانادا آمده است‪« :‬در شرايطي‬ ‫كه قوانين س��خت به راحتي حتي اجازه دي��دن و مالقات‬ ‫لو‌انتقاالت‬ ‫ايرانيان با بستگان‌شان را در كانادا نمي‌دهد و نق ‌‬ ‫پول به سختي انجام مي‌گيرد‪ ،‬جاي سوال است كه چگونه‬ ‫آقاي خاوري توانس��ته به‌راحتي به كانادا مهاجرت و در اين‬ ‫كش��ور اقامت كند و همچنين چگونه وي با رعايت قوانين‬ ‫توانس��ته اقامت در كانادا را به دست آورد؟» تا به اين‌ترتيب‬ ‫ماجراي حضور خاوري در كانادا باز هم خبر‌ساز شود‪ ،‬هر چند‬ ‫كه اخبار رسيده از كانادا نشانگر رفتار ضدونقيض كانادايي‌ها‬ ‫در خصوص حضور خاوري در كاناداست‪».‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫علي يونس��ي‪ ،‬وزير اس��بق اطالعات و از چهره‌هاي‬ ‫اصالح‌طلب درباره اجالس نم به تهران امروز گفته اس��ت‪:‬‬ ‫«برگزاري اجالس عدم‌تعهد در تهران نش��ان مي‌دهد كه‬ ‫كش��ورمان از نظر امنيتي‪ ،‬سياس��ي و اقتصادي از قابليت و‬ ‫ظرفيت بااليي براي برگزاري اجالس‌هاي بزرگ بين‌المللي‬ ‫برخوردار اس��ت‪ ».‬اين مقام امنيتي اسبق كشورمان با بيان‬ ‫اينكه «هر كش��وري قابليت برگزاري اج�لاس عدم تعهد‬ ‫را ندارد»‪ ‌،‬گفت‪« :‬كش��ورهايي مانند عراق‪ ،‬افغانس��تان يا‬ ‫كشورهاي آسياي‌ميانه داراي اين قابليت و ظرفيت نيستند‬ ‫كه اجالس��ي با اين گس��تردگي و عظمت را برگ��زار كنند‪.‬‬ ‫بنابراين برگزاري اين اجالس در ايران يك موفقيت بزرگ‬ ‫براي كشورمان محسوب مي‌ش��ود‪ ».‬وزير اطالعات دولت‬ ‫اصالحات با اش��اره به موج بيداري اسالمي در منطقه ادامه‬ ‫داده‪« :‬به نظر مي‌رسد جمهوري اسالمي ايران كه طرفدار‬ ‫اكثر جنبش‌ه��اي منطقه اس��ت بايد از فرص��ت مديريت‬ ‫ش��انزدهمين دوره س��ران عدم‌تعهد براي رش��د‪ ،‬تعالي و‬ ‫عمق‌بخشي به اين جنبش‌ها استفاده كند‪».‬‬ ‫عادالنه امكانات و تقويت وزن ملت ايران در سياست خارجي‬ ‫ازجمله آنهاست‪ ».‬ملكشاهي همچنين گفته است‪« :‬ممكن‬ ‫است افرادي انحرافي داشته باشند‪ ،‬اما اينطور نيست كه بتوان‬ ‫مجموعه دولت را منحرف از مسير انقالب دانست‪».‬‬ ‫سايت فردا‬ ‫مطلبي را‬ ‫از حسين‬ ‫شيخ‌االسالم‬ ‫در نقد‬ ‫سخنان‬ ‫المرسي در‬ ‫تهران منتشر‬ ‫كرده است‬ ‫هفته‌نامه تايم‬ ‫به چالش‌هاي‬ ‫اوباما در‬ ‫انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري‬ ‫آمريكا‬ ‫پرداخته است‬ ‫هفته‌نامه‬ ‫اشپيگل‬ ‫به بحران‬ ‫اقتصادي‬ ‫اروپا پرداخته‬ ‫است‬ ‫‪25‬‬
‫نقد و نظر‬ ‫نقدونظر‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫انقالب ديپلماتيك عليه آمريكا‬ ‫پيام اجالس تهران چه بود؟‬ ‫خارجي وج��ود دارد‪ .‬جنبش عدم تعه��د را مي‌توان در زمره‬ ‫چنين نهادهايي در نظام بين‌الملل دانست‪.‬‬ ‫‪1‬‬ ‫ابراهيم متقي ـ استاد دانشگاه تهران‬ ‫برگزاري جنبش عدم تعهد در ايران واكنش‌هاي متفاوتي‬ ‫را ايجاد كرده اس��ت‪ .‬برخ��ي از كارگزاران سياس��ت خارجي‬ ‫و نظريه‌پردازان روابط بين‌الملل اين موضوع را مورد توجه و‬ ‫تحليل قرار مي‌دهند كه ايران از طريق نهادگرايي بين‌المللي‬ ‫قادر خواهد ب��ود تا زمينه‌هاي الزم ب��راي اهداف مربوط به‬ ‫سياست خارجي و امنيتي خود را فراهم‌آورد‪ .‬برخي ديگر از‬ ‫نظريه پردازان اعتقاد دارن��د كه جنبش عدم تعهد نمي‌تواند‬ ‫نقش موثري در سياس��ت‌گذاري امنيت ملي در جهان ايفا‬ ‫نمايد‪ .‬دو رويكرد ياد شده مبتني بر رهيافت‌هاي متناقضي‬ ‫مي‌باشد كه در ارتباط با نقش نهادهاي بين‌المللي در سياست‬ ‫‪26‬‬ ‫‪ -1‬ميزبان�ي اجالس�يه ‪ 16‬جنب�ش ع�دم تعه�د و‬ ‫انگيزه‌ه�اي نهادگرايانه در راهبرد سياس�ت خارجي‬ ‫ايران؛‬ ‫نهادهاي بين‌المللي بخشي واقعيت سياست بين‌الملل‬ ‫محسوب مي‌شوند‪ .‬نهادها را مي‌توان بازوهاي اجرايي دولت‬ ‫براي گس��ترش قدرت ملي دانس��ت‪ .‬نهادهاي اجتماعي‪،‬‬ ‫اقتصادي و زيست محيطي مي‌تواند آثار و پيامدهاي امنيتي‬ ‫داشته باش��ند‪ .‬به‌عبارت ديگر‪ ،‬مي‌توان نهادها را بخشي از‬ ‫ضرورت‌هاي مربوط به جامعه پذيري سياس��ي دانس��ت‪.‬‬ ‫كشورهايي كه داراي اهداف طوالني‌مدت هستند‪ ،‬همواره‬ ‫به پويش نهادهاي بين‌المللي توجه دارند‪.‬‬ ‫جمهوري اس�لامي‌ايران ت�لاش دارد ت��ا در فرآيند‬ ‫برگزاري اجالسيه ‪ 16‬جنبش عدم تعهد‪ ،‬بخشي از آرمان‌هاي‬ ‫سياسي خود را در قالب نهادهاي بين‌المللي منعكس سازد‪.‬‬ ‫انعكاس آرمان‌ها در ش��رايطي مي‌تواند مطلوبيت راهبردي‬ ‫را براي كشورهاي مختلف ايجاد نمايد كه بخشي از اهداف‬ ‫آنان تامين گردد‪ .‬برگزاري اجالس��يه جنب��ش عدم تعهد در‬ ‫تهران از اين جهت ب��راي جمهوري اس�لامي‌ايران داراي‬ ‫مطلوبيت راهبردي مي‌باش��د كه مي‌تواند زمينه‌هاي الزم‬ ‫براي چندجانبه گرايي منطقه‌اي و بين‌المللي را به‌وجود آورد‪.‬‬ ‫به‌طور كلي آرمان‌ه��اي اوليه جنبش ع��دم تعهد مربوط به‬ ‫استعمارزدايي و مقاومت در برابر سازوكارهاي قدرت راهبردي‬ ‫بازيگران فرادست در سياست بين‌الملل بوده است‪ .‬در شرايط‬ ‫موجود‪ ،‬نشانه‌هايي از تهديد بين‌المللي فراروي كشورهاي‬ ‫جبهه مقاومت وجود دارد‪ .‬جبهه مقاومت طيف گس��ترده‌اي‬ ‫كش��ورها را در برمي‌گيرد كه در برابر اس��تعمار‪ ،‬اس��تبداد و‬ ‫استثمار صف‌آرايي مي‌كنند‪ .‬از س��وي ديگر‪ ،‬جبهه مقاومت‬ ‫انعكاس اراده بازيگراني است كه مخالف هژمونيك گرايي‬ ‫قدرت‌هاي بزرگ در سياست بين‌الملل هستند‪.‬‬ ‫‪ -2‬فرآين�د ميزباني اي�ران در اجالس�يه ‪ 16‬جنبش‬ ‫عدم تعهد‬ ‫جمهوري اس�لامي‌ايران در س��ال ‪ 2009‬از موقعيت‬
‫ويژه‌اي در سياس��ت بين‌الملل برخوردار بود‪ .‬نقش سياسي‬ ‫و منطق��ه‌اي ايران در آس��ياي جن��وب غربي ت��ا مديترانه‬ ‫شرقي ادامه داشته است‪ .‬بس��ياري از جنبش‌هاي سياسي و‬ ‫نهضت‌هاي آزاديبخش تحت‌تاثير رويكرد سياست خارجي‬ ‫ايران قرار داشتند‪ .‬در اين مقطع زماني ايران مي‌بايست آموزه‬ ‫مطرح شده از سوي مقام معظم رهبري را در ارتباط با انسجام‬ ‫اسالمي پيگيري نمايد‪ .‬گس��ترش همكاري با كشورهاي‬ ‫در‌حال توس��عه يكي از اهداف راهبردي ايران براي ارتقای‬ ‫موقعيت بين‌المللي‌اش محسوب مي‌شود‪.‬‬ ‫منوچهر متكي وزير امور‌خارجه ايران در س��ال ‪2009‬‬ ‫تالش گسترده‌اي براي كس��ب امتياز ميزباني ايران براي‬ ‫اجالسيه ‪ 16‬عدم تعهد را به انجام رساند‪ .‬همكاري با قطر در‬ ‫ارتباط با اجالسيه دوحه (توافق درباره تشكيل دولت لبنان و‬ ‫كسب رضايت گروه هشت مارس توسط جمهوري اسالمي‬ ‫‌ايران) موفقي��ت بزرگي براي ديپلماس��ي قط��ر در منطقه‬ ‫محس��وب مي‌ش��د‪ .‬به همين دليل بود كه مقامات قطري‬ ‫با ميزباني ايران در اجالس��يه ‪ 16‬عدم تعهد موافقت کردند‪.‬‬ ‫برگزاري اين اجالس��يه را مي‌توان به‌عنوان موفقيتي براي‬ ‫ديپلماسي ايران دانس��ت‪ .‬از اين مقطع زماني به بعد‪ ،‬ايران‬ ‫مي‌توانست نقش س��ازنده‌اي در ارتباط با امنيت منطقه‌اي‬ ‫ايفا نمايد‪ .‬مطلوبيت‌هاي راهبردي ايران در چنين فرآيندي را‬ ‫مي‌توان در قالب موضوعاتي از جمله توليد گفتمان مقاومت‬ ‫در برابر فرادستي قدرت‌هاي بزرگ‪ ،‬بازتوليد گفتمان مديريت‬ ‫مشترك جهاني و موازنه گرايي راهبردي و همچنين فرآيندي‬ ‫دانس��ت كه معطوف ب��ه هويت‌يابي راهب��ردي گروه‌هاي‬ ‫مقاومت در جهان اس�لامي‌مي‌گردد‪ .‬طبيعي اس��ت كه در‬ ‫چنين شرايطي‪ ،‬جمهوري اسالمي‌ ايران از نقش موثري در‬ ‫موازنه‌گرايي نهادي برخوردار مي‌گرديد‪.‬‬ ‫نمايد‪ .‬تحليلگراني همانند استفان‌والت بر اين اعتقاد هستند‬ ‫كه به هر ميزان ايران در فضاي نهادهاي بين‌المللي مشاركت‬ ‫موثرتري داشته باشد‪ ،‬در آن شرايط از انگيزه بيشتري براي‬ ‫همكاري با نهادهاي بين‌المللي برخوردار مي‌شود‪ .‬استفان‬ ‫والت از سفر بان كي مون‪ ،‬دبير‌كل س��ازمان ملل به تهران‬ ‫اس��تقبال به‌عمل آورده اس��ت‪ .‬والت بر اين اعتقاد است كه‬ ‫نهادگرايي و مشاركت در سياست بين‌الملل منجر به ايجاد‬ ‫احساس تعهد متقابل بين بازيگران خواهد شد‪.‬‬ ‫برخي از كارگزاران اجرايي اياالت‌متحده از جمله ماتيوز‬ ‫وزير خزانه داري آمري��كا بر اين اعتقاد اس��ت كه برگزاري‬ ‫اجالس��يه عدم تعهد فرصت مناس��بي را براي ايران ايجاد‬ ‫مي‌كند تا جمهوري اسالمي‌بتواند تحريم‌ها را ناديده گرفته‬ ‫و روند جديدي از مشاركت اقتصادي با كشورهاي آفريقايي‬ ‫و آسياي شرقي را سازماندهي كند‪ .‬موضوع مربوط به ثبت‬ ‫‪ 32‬كشتي نفت كش ايران در تانزانيا به معناي آن است كه‬ ‫در اقتصاد جهاني امكان تحرك براي بازيگراني كه در شرايط‬ ‫تحريم اقتصادي قرار مي‌گيرند‪ ،‬وجود دارد‪ .‬چنين رويكردي‬ ‫به‌مفهوم آن اس��ت كه اياالت‌متحده بايد بتواند پيامدهاي‬ ‫مربوط به مش��اركت اقتص��ادي‪ ،‬امنيتي و راهب��ردي ايران‬ ‫با كشورهاي مختلف را كنترل نمايد‪.‬‬ ‫جمه��وري اس�لامي‌اي��ران نه تنه��ا ت�لاش دارد‬ ‫تا فرآيندهاي جدي��دي از تعامل در سياس��ت بين‌الملل را‬ ‫سازماندهي كند‪ ،‬بلكه برگزاري جنبش عدم تعهد در تهران‬ ‫به معناي تالش گس��ترده براي طرح موضوعات جديد در‬ ‫سياست جهاني مي‌باش��د‪ .‬موضوعاتي همانند صلح‪ ،‬امنيت‬ ‫و عدالت از طريق مش��اركت طيف گس��ترده‌اي از كشورها‬ ‫در نظ��ام جهاني به معناي آن اس��ت كه كش��ورهاي عضو‬ ‫جنبش عدم تعهد بايد بتوانند در ساختار نظام جهاني تغييرات‬ ‫و اصالحاتي را ايجاد نمايند‪ .‬ضرورت شكل‌گيري اصالحات‬ ‫در نهادهاي بين‌المللي و شكل بندي‌هاي ساختاري در نظام‬ ‫جهاني به مفهوم نقد نظام بين‌الملل محس��وب مي‌ش��ود‪.‬‬ ‫نظامي‌در آن قدرت‌هاي بزرگ از جايگاه ويژه‌اي برخوردارند‪.‬‬ ‫به هر ميزان كش��ورهاي موثر در سياس��ت بين‌الملل‬ ‫براي محدودس��ازي ايران تالش به انجام رسانند‪ ،‬طبيعي‬ ‫است كه چنين اقداماتي نمي‌تواند مانع از تحرك ديپلماتيك‪،‬‬ ‫اقتصادي و راهب��ردي ايران گردد‪ .‬عل��ت آن را مي‌توان در‬ ‫ارتباط با رويك��رد نهادگ��راي ايران دانس��ت‪ .‬فرآيندهاي‬ ‫نهادگرايي مي‌تواند افكار عمومي‌بين‌الملل��ي را در ارتباط‬ ‫با كش��ورهاي مخاطب ارتقا دهد‪ .‬بنابراين نظريه پردازاني‬ ‫همانند اس��تفان‌والت اعتقاد دارند كه نبايد محدوديت‌هايي‬ ‫عليه ايران براي مش��اركت در نهادهاي جهاني و منطقه‌اي‬ ‫ايجاد شود‪ .‬والت همچنين اين موضوع را مطرح مي‌كند كه‬ ‫اياالت‌متحده در ادبيات ديپلماتيك خود در‌برخورد با ايران‬ ‫هيچ‌گونه صداقتي ندارد‪ ،‬بنابراين طبيعي به نظر مي‌رسد كه‬ ‫ايران نيز اعتمادي نس��بت به رويكرد و مواضع آمريكايي‌ها‬ ‫نداش��ته باش��د‪ .‬به اين ترتيب مي‌توان به اي��ن جمع بندي‬ ‫رسيد كه اياالت‌متحده در گام نخستين‪ ،‬تمايلي به برگزاري‬ ‫اجالس��يه ‪ 16‬جنبش عدم تعهد در ايران نداشت‪ .‬در مرحله‬ ‫‪ -4‬رويكرد آمريكا درباره رياس�ت ايران در اجالسيه‬ ‫‪ 16‬جنبش عدم تعهد‬ ‫اگر كشوري همانند ايران بتواند هنجارهاي مقاومت‬ ‫در سياست بين‌الملل را بازتوليد نمايد‪ ،‬در آن شرايط‬ ‫طبيعي به نظر مي‌رسد كه هژموني آمريكا در وضعيت‬ ‫چالش قرار‌مي‌گيرد‪ .‬الزم به توضيح است كه بسياري از‬ ‫كشورهاي اروپايي به همراه روسيه و چين نيز از راهبرد‬ ‫مبتني بر موازنه‌گرايي در سياست بين‌الملل حمايت به عمل‬ ‫مي‌آورند‬ ‫در اياالت‌متحده رويكردهاي متناقضي درباره برگزاري‬ ‫اجالس��يه عدم تعهد در ايران ارائه شده اس��ت‪ .‬گروه‌هاي‬ ‫محافظه‌كار بر اين اعتقادند كه دولت باراك اوباما نتوانسته‬ ‫است محدوديت‌هايي را در ارتباط با ايران ايجاد نمايد‪ .‬در اين‬ ‫ارتباط روزنامه واشنگتن‌پست در شماره ‪ 28‬آگوست ‪2012‬‬ ‫خود اين موضوع را مطرح کرد كه برگزاري اجالسيه عدم‌تعهد‬ ‫در ايران نشان مي‌دهد كه موضوعي به نام انزواي ايران وجود‬ ‫ندارد‪ .‬به‌عبارت ديگر ايران توانسته است از فرآيند انزوا عبور‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫قدرت‌هاي بزرگ جهاني و بازيگران موثر در سياست‬ ‫بين‌الملل رويكردهاي متفاوتي درباره برگزاري اجالس��يه‬ ‫عدم تعهد در ايران داش��ته‌اند‪ .‬كش��ورهاي اروپايي همانند‬ ‫آلمان‪ ،‬فرانس��ه و انگليس اين موضوع را بيان داشته‌اند كه‬ ‫جنبش عدم تعهد نقش چنداني در سياس��ت جهاني ندارد‪.‬‬ ‫كشورهايي كه داراي سطوح مختلفي از توسعه‌يافتگي بوده‬ ‫و داراي رويكردهاي متفاوتي مي‌باشند‪ ،‬طبيعي است كه قادر‬ ‫نخواهند بود تا در حوزه سياست جهاني و فرآيندهاي امنيت‬ ‫منطقه‌اي نقش آفرين باشند‪.‬‬ ‫كشور روس��يه واكنش مثبت يا منفي موثري را نشان‬ ‫نداد‪ .‬اگر‌چه برخي از اخبار نش��ان مي‌داد كه ممكن اس��ت‬ ‫والديمير پوتين در اين اجالس��يه حضور به هم رس��اند‪ ،‬اما‬ ‫طبيعي بود كه چنين كشوري در فرآيندهاي چند جانبه‌گرايي‬ ‫نامتقارن با اهداف راهبردي روسيه مشاركت چنداني نخواهد‬ ‫داشت‪.‬‬ ‫كشور چين نيز نماينده‌اي را به اجالس به‌عنوان ناظر‬ ‫و نيروي تعامل‌گر اعزام داش��ته اس��ت‪ .‬در چنين شرايطي‪،‬‬ ‫اياالت‌متح��ده داراي رويك��رد بدبينان��ه ب��وده و از طريق‬ ‫ديپلماسي پنهان تالش داشته است تا مانع از حضور طيف‬ ‫گس��ترده‌اي از مقامات كش��ورهاي جهان در اين اجالسيه‬ ‫گردد‪.‬‬ ‫‪ -5‬مواضع ايران در اجالسيه ‪ 16‬جنبش عدم تعهد‬ ‫بس��ياري از رويكرده��اي اجرايي و مواضع سياس��ي‬ ‫ايران م��ورد تصويب وزراي امور‌خارج��ه جنبش عدم تعهد‬ ‫قرار گرفت‪ .‬در اين ارتب��اط ‪ 710‬ماده در اجالس��يه وزراي‬ ‫امور خارجه جنبش ع��دم تعهد مورد تصوي��ب قرار‌گرفت‪.‬‬ ‫موضوعات��ي از جمله فعاليت صلح‌جويانه هس��ته‌اي ايران‪،‬‬ ‫ضرورت حماي��ت از دولت فلس��طيني و همچنين مديريت‬ ‫بحران‌هاي منطقه‌اي از طريق پيشگيري از اقدامات مداخله‬ ‫جويانه قدرت‌هاي بزرگ از اهميت بيش��تري در مقايس��ه‬ ‫با موضوعات ديگري همانند توس��عه اقتص��ادي و فرآيند‬ ‫انتقال دانش به كش��ورهاي عضو مورد توجه هيات ايراني‬ ‫قرار گرفته است‪ .‬الزم به‌توضيح است كه چنين رويكردهايي‬ ‫با جهت‌گيري ديپلماتيك وزارت امور خارجه آمريكا و ساير‬ ‫كارگزاران اجرايي اياالت متحده مغايرت دارد‪.‬‬ ‫س��خنان ارائه ش��ده از س��وي مقام معظم رهبري در‬ ‫مراس��م افتتاحيه اجالس��يه ‪ 16‬جنبش عدم تعهد با تاكيد‬ ‫بر‌شكل‌بندي‌هاي سياس��ي و امنيتي در حال ظهور‪ ،‬انجام‬ ‫گرفت‪ .‬ايش��ان بار ديگر موضوع فعاليت هسته‌اي ايران را‬ ‫در قالب پادم��ان آژانس بين‌المللي ان��رژي اتمي‌كه مبتني‬ ‫بر رويكردي صلح جويانه مي‌باش��د‪ ،‬تبيين کردند‪ .‬موضوع‬ ‫مربوط به خلع سالح هسته‌اي به‌گونه‌اي عام و فراگير يكي از‬ ‫اولويت‌هاي اصلي سياست خارجي جمهوري اسالمي‌ايران‬ ‫در روند برگ��زاري جنبش عدم‌تعهد محس��وب مي‌ش��ود‪.‬‬ ‫كش��ورهايي همانند ايران‪ ،‬هند‪ ،‬اندونزي‪ ،‬مصر و همچنين‬ ‫واحدهاي ش��وراي هم��كاري خليج‌ف��ارس موافق چنين‬ ‫رويكردي مي‌باشند‪.‬‬ ‫اگر كشوري همانند ايران بتواند هنجارهاي مقاومت‬ ‫در سياست بين‌الملل را بازتوليد نمايد‪ ،‬در آن شرايط طبيعي‬ ‫به نظر مي‌رس��د كه هژمون��ي آمري��كا در وضعيت چالش‬ ‫قرار‌مي‌گيرد‪ .‬الزم به توضيح است كه بسياري از كشورهاي‬ ‫اروپايي به همراه روس��يه و چي��ن نيز از راهب��رد مبتني بر‬ ‫موازنه‌گرايي در سياست بين‌الملل حمايت به عمل مي‌آورند‪.‬‬ ‫شايد بتوان اين موضوع را مورد توجه قرار‌داد كه جهت‌گيري‬ ‫هويتي و گفتماني ايران در جنبش عدم تعه��د با رويكرد و‬ ‫تمايالت راهبردي اياالت متحده مغايرت داشته باشد‪ .‬چنين‬ ‫تفاوت‌هايي عامل اصلي مخالفت آمري��كا با نقش آفريني‬ ‫ايران در نهادهاي جهاني همانند جنبش عدم تعهد محسوب‬ ‫مي‌شود‪g .‬‬ ‫نقدونظر‬ ‫‪ -3‬رويكرد قدرت‌هاي بزرگ در ارتباط با ميزباني‬ ‫ايران در اجالسيه ‪ 16‬جنبش عدم تعهد‬ ‫دوم‪ ،‬حوزه ديپلماتيك آمري��كا تالش کرد تا‌حضور رهبران‬ ‫سياسي كشورهاي عضو در تهران را محدود نمايند‪ .‬چنين‬ ‫رويكردي به مفهوم كاربرد اقدامات ديپلماتيك و تبليغاتي‬ ‫براي بي‌اثرسازي اجالسيه عدم تعهد براي اهداف راهبردي‬ ‫جمهوري اسالمي‌ مي‌باشد‪ .‬در مرحله سوم‪ ،‬اسرائيل تالش‬ ‫کرد تا تهديدات نظامي‌عليه ايران را در فضاي افكار عمومي‬ ‫‌و بين‌المللي افزايش دهد‪ .‬چنين اقداماتي به‌معناي آن است‬ ‫كه كارگزاران سياست خارجي آمريكا و البي‌هاي اسرائيل‬ ‫محور در اياالت متحده تمايل چنداني به برگزاري اجالسيه‬ ‫‪ 16‬عدم تعهد در تهران نداشتند‪.‬‬ ‫‪27‬‬
‫شرحي بر يك شعر‬ ‫بررسي شعري از مير شكاك‬ ‫‪2‬‬ ‫زهير توكلي‪ /‬نويسنده و شاعر‬ ‫اگر چشم جهان يك بار ديگر‬ ‫به روي ديدنت در باز مي‌كرد‬ ‫زمين سامان خود را باز مي‌يافت‬ ‫زمان ديگر شدن آغاز مي‌كرد‬ ‫براي خنده‌هايت مي‌نويسم‬ ‫كه چون آيينه افتادند بر خاك‬ ‫و زين خاك سيه‌دل تا به امروز‬ ‫نه مردي زاد هم‌تقدير تيغت‬ ‫نه همرنگ نگاهت آفتابي‬ ‫دل آيينه‌اي را كرد روشن‬ ‫نقدونظر‬ ‫به من يك داغ از آن شب‌ها بياموز‬ ‫كه با خود مي‌نشستي آسمان‌وار‬ ‫زمستان و بهار خويش بودي‬ ‫از آن شب‌هاي چون فرجام فرهاد‬ ‫پر از شيوايي شيرين شيون‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫براي خاك اي پرگار افالك‬ ‫تو تنها يادگار خويش بودي‬ ‫يوسفعلي ميرشكاك‪ /‬از زبان يك ياغي‪ /‬انتشارات برگ‬ ‫س��خن در حول و حوش بن��د دوم بود‪ .‬وقتي ش��اعر‬ ‫تصويرهاي��ش را در پي هم م��ي‌آورد‪ ،‬باي��د ببينيم كه چه‬ ‫س��اختماني را با اين تصاوير باال برده اس��ت‪ .‬در قس��مت‬ ‫پيشين اين نوشتار‪ ،‬برخي از تناسب‌ها را نشان داديم‪ .‬روي‬ ‫عنصر خاك‪ ،‬متمركز شديم كه دو بار در اين بند تكرار شده‬ ‫است‪ .‬نشان داديم كه دست‌گذاشتن شاعر بر خنده‌هاي آن‬ ‫يگانه دورا‌ن‌ها اوال كاري تازه در سنت مناقب‌نويسي است‬ ‫(دس��ت‌كم تا جايي كه صاحب اين قلم اط�لاع دارد) ثانيا‬ ‫در ادام��ه بالفاصله يادي از زور بازوي هولناك و شمش��ير‬ ‫معجزنشان او شده است‪:‬‬ ‫براي خنده‌هايت مي‌نويسم‬ ‫كه چون آيينه افتادند بر خاك‬ ‫وزين خاك سيه‌دل تا به امروز‬ ‫نه مردي زاد هم‌تقدير تيغت‬ ‫و به واس��طه اين ياد ك��رد‪ ،‬آن خنده‌ه��ا خنده‌هاي‬ ‫معمولي‪ ،‬خنده‌هاي يك آدميزاده عادي نيست‪ ،‬خنده‌هاي‬ ‫«خاكسارانه» مردي است كه هم‌تقدير تيغش ديگر مردي‬ ‫زاده نشده است‪ .‬بدين‌ ترتيب عنصر «خاك» در معنا مستتر‬ ‫است و در نتيجه ما با صنعت «ايهام تبادر» سر‌و‌كار داريم‪،‬‬ ‫زيرا در ادامه دو‌بار ديگر خاك تكرار ش��ده است و معنايش‬ ‫با اين خاك در «خنده خاكس��ارانه» تفاوت دارد‪ .‬خاك در‬ ‫خاكس��ارانه نماد فروتني و تواضع اس��ت ولي در آن دو بار‬ ‫ديگر‪ ،‬خاك يك بار مجازا به معناي زمين است‪:‬‬ ‫براي خنده‌هايت مي‌نويسم‬ ‫كه چون آيينه افتادند بر‌خاك‬ ‫‪28‬‬ ‫و بار دوم نماد حيات فرودين‪ ،‬حيات زميني است‪:‬‬ ‫وزين خاك سيه‌دل تا به امروز‬ ‫نه مردي زاد هم‌تقدير تيغت‬ ‫به همين شكل‪ ،‬مي‌توانيم بگوييم‪ :‬خنده‌هاي مردي‪،‬‬ ‫پهلواني كه هم‌تقدير تيغش هيچ كس زاده نش��ده اس��ت‪،‬‬ ‫خنده‌هايي است از سر افتادگي‪(.‬افتادگي يكي از مترادفات‬ ‫تواضع در زبان فارسي است) و در اين صورت هم باز با يك‬ ‫ايهام تبادر مواجهه‌ايم زيرا افتادن به معني پرت ش��دن و از‬ ‫باال به پايين سقوط كردن در اين بند آمده است‪:‬‬ ‫براي خنده‌هايت مي‌نويسم‬ ‫كه چون آيينه افتادند بر خاك‬ ‫همچنين گفتيم كه تكرار لفظي و معنوي «خاك» در‬ ‫اين بند‪ ،‬يادآور لقب معروف آن حضرت‪« ،‬ابوتراب» است؛‬ ‫اكنون با اين لقب كار داريم‪ .‬ابوتراب يعني پدر خاك‪ ،‬اما اين‬ ‫معني تحت اللفظي اين‌تركيب اضافي است‪ .‬در زبان عربي‬ ‫گاهي كه مي‌خواهند ش��ديد بودن نسبت كسي را با چيزي‬ ‫نش��ان دهند‪ ،‬از اين‌تركيب خاص اس��تفاده مي‌كنند مثال‬ ‫ابوجهل ابوجهل نبود او لقب «ابو الحكم» داش��ت (به فتح‬ ‫حاء و كاف) يعني خيلي حكيم ولي مسلمانان به او ابوجهل‬ ‫مي‌گفتند يعني خيلي جاهل‪ .‬درباره اينكه چه شد كه حضرت‬ ‫امام امير‌المومنين علي عليه‌الس�لام ابوتراب لقب گرفت‪،‬‬ ‫مي‌گويند يكبار حضرت رس��ول اكرم صلّي‌اهلل عليه‌و‌آله و‬ ‫سلم ايشان را ديد كه روي زمين دراز كشيده‌اند و به خواب‬ ‫رفته‌اند و صدايشان زدند كه ابوتراب برخيز‪ .‬ابوتراب يعني‬ ‫خيلي خاكي‪ ،‬خيلي خاكس��ار‪ .‬مي‌بينيم كه تمام آن داللت‬ ‫پنهاني كه تاكنون در اين بند س��عي در آش��كار ساختنش‬ ‫داشتيم ( خنده‌هاي خاكسارانه آن پهلوان افتاده‪ ،‬پهلواني كه‬ ‫پس از او مردي كه هم‌تقدير تيغ او باش��د زاده نشده است)‬ ‫در اين صفت هست و خاك كه لفظا و معنا در اين بند تكرار‬ ‫مي‌شود‪ ،‬در نسبت با اين لقب آن حضرت است؛ ولي كار به‬ ‫اين جا ختم نمي‌شود‪.‬‬ ‫مي‌دانيم كه بنا بر‌گزارش كتاب آس��ماني ما‪ ،‬آدمي‌از‬ ‫خاك خلق شده است بنا بر اين خاك رمز «گوهر آدمي‌زاد»‬ ‫اس��ت و نيز در ادامه همين تاويل‪ ،‬خ��اك رمز «عبوديت»‬ ‫است‪ ،‬زيرا افتادگي و پذيرش در اين عنصر هست به خالف‬ ‫آتش كه رمز «گوهر ابليس» اس��ت و ميل به سركشي و در‬ ‫عين حال تخريب و تباهي در اين عنصر وجود دارد چنان كه‬ ‫حضرت لسان الغيب مي‌فرمايد‪:‬‬ ‫يار مردان خدا باش كه در كشتي نوح‬ ‫هست خاكي كه به آبي نخرد طوفان را‬ ‫اين خاك همان گوهر بندگي است كه مجالي آن در‬ ‫كشتي نوح خود وجود نازنين آن مرد خدا حضرت نوح نبي‬ ‫علي نبينا و آله و عليه‌السالم بوده است‪ .‬جناب بيدل دهلوي‬ ‫نيز مي‌فرمايد‪:‬‬ ‫ادب نه كسب عبادت نه سعي حق‌طلبي است‬ ‫به غير خاك شدن هرچه هست لب‌ادبي است‬ ‫پس از اين تفصيل‪ ،‬ابوتراب يعني پدر انسان‪ .‬مسيحيان‬ ‫عزيز‪ ،‬حضرت عيسي روح‌اهلل را فرزند انسان مي‌خوانند ولي‬ ‫پيامبر آخرالزمان چنان كه روش او و جانشينان معصومش‬ ‫همه جا همين بوده اس��ت‪ ،‬در پرده س��خن گفته اس��ت و‬ ‫علي(ع) را با بياني رمزي‪ ،‬پدر انس��ان خوانده اس��ت و چرا‬ ‫تعجب كنيم‪ .‬مولوي مي‌فرمايد‪:‬‬ ‫مصطفي زين گفت كآدم و انبيا‬ ‫خلف من باشند در زير لوا‬ ‫بهر اين فرموده است آن ذوفنون‬ ‫رمز نحن اخرون السابقون‬ ‫گر بصورت من ز آدم زاده‌ام‬ ‫من به معني جد جد افتاده‌ام‬ ‫كز براي من بدش سجده ملك‬ ‫وز پي من رفت بر هفتم فلك‬ ‫پس ز من زاييد در معني پدر‬ ‫پس ز ميوه زاد در معني شجر‬ ‫محمد صلّي اهلل عليه‌و‌آله و سلم از نظر باطني ج ّد ج ّد‬ ‫حضرت آدم است و هرچه در حق او صادق است در حق تمام‬ ‫جانشينانش صادق است چنان كه در خبر آمده است‪« :‬كلّنا‬ ‫نور واحد‪ :‬همه ما يك نور واحد هستيم» و نيز‪« :‬اولنا محمد‬ ‫اوسطنا محمد آخرنا محمد» و نيز‪« :‬انا و علي ابوا هذه اال ّمه‪:‬‬ ‫من و علي پدران اين امتيم»‬ ‫پس ابوتراب پدر انس��ان و پدر امت آخر الزمان است؛‬ ‫ولي آنان با پدر خود چه كردند؟‬ ‫براي خنده‌هايت مي‌نويسم‬ ‫كه چون آيينه افتادند بر خاك‬ ‫و در ادام��ه مي‌بينيم كه پ��س از آن جف��ا‪ ،‬انگار عاق‬ ‫شده‌اند (عاق شده‌ايم)‪ .‬خاك از آن پس سياه‌دل شده است‬ ‫و عقيم و سترون‪:‬‬ ‫وزين خاك سيه‌دل تا به امروز‬ ‫نه مردي زاد هم‌تقدير تيغت‬ ‫نه همرنگ نگاهت آفتابي‬ ‫دل آيينه‌اي را كرد روشن‬ ‫انگار دور آخر زمان پس از آن ش��روع ش��ده اس��ت؛‬ ‫دوري كه تنها با ظهور مردي تمام مي‌ش��ود كه هم‌تقدير‬ ‫تيغ علي(ع) باشد‪ .‬در اين گروه وصفي دقيق‌تر نظر افكنيم‪:‬‬ ‫مردي كه هم‌تقدير تيغ علي باشد‪ ،‬يعني چگونه مردي؟ تيغ‬ ‫علي‪ ،‬ذوالفقار‪ ،‬شمشيري است كه براي علي(ع) مقدر شده‬ ‫اس��ت چنان كه آن نداي آس��ماني كه جبرئيل در بحبوحه‬ ‫جنگ احد س��ر داد آن‌گاه كه همه گريخته‌ بودند و علي(ع)‬ ‫يك‌تنه پيش برادرش محمد شمش��ير مي‌زد كه «ال فتي‬ ‫اال‌علي ال س��يف‌اال ذوالفقار» كردي از همين معناست‪ .‬در‬ ‫اينجا در اين ش��عر اتفاقي كه از نظر هن��ري براي تيغ علي‬ ‫(ذوالفقار) افتاده است‪ ،‬اين است كه از حد يك شيء فرا رفته‬ ‫است و شخصيت يافته است و اين شخصيت يافتن از جنس‬ ‫شخص‌انگاري يا همان جان‌بخشي به اشيا نيست‪ ،‬بلكه در‬ ‫زمينه يك نظام تاويلي خاص فهميده مي‌ش��ود و اين نظام‬ ‫تاويلي در اين جا باورهاي آخر الزماني شيعي است؛ البته در‬ ‫نظام‌تاويلي حماسه‌ها كه همانا اسطوره باشد نيز هم‌تقدير‬ ‫بودن يك مرد با شمشيرش يا اس��بش ديده مي‌شود؛ مثل‬ ‫شمش��ير آخيلوس (آش��يل) در ايلياد كه هفائيستوس(ايزد‬ ‫مريخ برايش مي‌س��ازد و مي‌فرستد‪ ،‬يا اسب‬ ‫آهنگري) در ّ‬ ‫سياوش به نام بهزاد كه سياوش پيش از مرگ‪ /‬قتل‪/‬شهادت‬ ‫خويش او را رها مي‌كند و به او وصيت مي‌كند كه پس از من‬ ‫هيچ مردي سوار تو نخواهد شد‪ ،‬مگر آن‌گاه كه پسرم خسرو‬ ‫بيايد و اين زين را كه اكنون از پشت تو برداشتم نشانت بدهد‬ ‫و دقيقا خسرو(كيخسرو) نيز منجي زمين و پايان‌بخش يك‬ ‫دوره از درآميختگي نور و ظلمت اس��ت‪ .‬اوس��ت كه زمين‬ ‫را از لوث وجود مظهر اهريمن يعني افرآس��ياب و برادرش‬ ‫گرسيوز پاك مي‌كند و اسب سياوش (آن مظهر معصوميت‬ ‫و مظلوميت) پس از او تنها مي‌ماند تا آن‌ ساعت موعود كه‬ ‫كيخسرو منجي آن دور برس��د مثل ذوالفقار كه بنا بر باور‬ ‫شيعي‪ ،‬هنوز زنده است و در دست آن مرد كه هم‌تقدیر تيغ‬ ‫علي است‪ ،‬انتظار مي‌كشد تا روز واپسين فرا برسد‪:‬‬ ‫شمشير تو تالقي باران و آفتاب‬ ‫شمشير تو تالقي طوفان و آذرخش‬ ‫ا ّما چه بر تو رفت كه تا روز واپسين‬ ‫با خاطرات غربت ديوار خو گرفت(‪g )1‬‬ ‫پاورقي‪:‬‬ ‫‪ -1‬بي�ت آخ�ر ي�ك غ�زل چهارپ�اره مانن�د در م�دح‬ ‫حضرت موال از دوست ارجمندم آقاي حامد يعقوبي‬
‫خنده به حكم‬ ‫چرا قاتل نروژي زنده ماند؟‬ ‫‪3‬‬ ‫اسماعيل كوثري‪ /‬عضو كميته حقوق بشر مجلس‬ ‫«سيد» و جمعه‌هايش‬ ‫‪4‬‬ ‫ابوالفضل واالزاده‬ ‫آه! آه! شوقا الي رويتهم! (نهج‌البالغه‪ -‬حكمت ‪)147‬‬ ‫س��ال‌هاي ملتهب ميان��ه دهه هفتاد ب��ود؛ چكاچك‬ ‫شمش��يرهاي آخته در ميدان سياس��ت‪ ،‬كام «شهر» را «به‬ ‫زهر مرگ مي‌آلود»‪ .‬اما در اين وانفساي غريب‪ ،‬گويا‪« ،‬شهر»‬ ‫پس از سال‌ها هواي جبهه به سرش زده بود و هفته‌اي نبود‬ ‫كه شانه به زير كارواني از تابوت شهيدان مفقوداالثر ندهد‪ .‬از‬ ‫پس سال‌هاي دور‪ ،‬اكنون دوباره بوي گالب كاروان شهيدان‬ ‫مشام جان «شهر» را مي‌نواخت‪ .‬تهران‪« .‬جمعه» روزي بود؛‬ ‫گرم و آفتابي؛ اواخر بهار يا اوايل تابستان‪« .‬نمازجمعه»‌اي‬ ‫ديگر پايان يافته بود و خياب��ان انقالب آكنده از نمازگزاراني‬ ‫كه براي چندمين بار به بدرقه ش��هيدان «حريت و حيثيت‬ ‫قوم» آمده بودند‪« .‬ش��هر» جامه غم و غي��رت به تن كرده‬ ‫بود‪ .‬سرمست از ش��ور و هيجان حضور در محضر شهيدان‪،‬‬ ‫در آن تالطم خلق به س��وي منزل روان ب��ودم كه دو ديدار‬ ‫ناگهاني نيز بر شور و حالم افزود؛ نخس��ت «سردار» و دوم‬ ‫«س��يد» را براي اولين بار از فاصله‌اي نزدي��ك و به‌دور از‬ ‫قاب فيلم وتصوير مي‌ديدم‪« .‬س��ردار» كه آن روزها ديگر‬ ‫«دكتر» خطابش مي‌كردند و كت‌وشلوار مي‌پوشيد‪ ،‬در حلقه‬ ‫محافظاني كه ش��ور و التهاب مشتاقان «آقامحسن» هردم‬ ‫آنان را به سويي مي‌كش��اند‪ ،‬آرام و با تأني به دنبال كاروان‬ ‫شهيداني گام مي‌زد كه روزگاري نه‌چندان دور با فرماندهي او‬ ‫به شكار «جغد جنگ»‌رفته بودند‪ .‬در آن هنگامه فريادهاي‬ ‫نوحه‌خ��وان و ضجه و ش��عار مش��ايعت‌كنندگان كه چون‬ ‫پروانگاني متالطم به دور تابوت شهيدان در پرواز بودند آواي‬ ‫بلند صلوات بود كه دمادم براي سالمتي «ياور بسيجي‌ها»‬ ‫در فضا طنين مي‌انداخت‪ .‬نگاه‌هاي ناف��ذ و صبور «دكتر»‬ ‫او را به معمايي پيچيده ش��بيه مي‌س��اخت كه گويي در آن‬ ‫آشوب مردمان به‌دنبال چيزي غريب مي‌گشت‪ .‬از دل امواج‬ ‫انساني‪ ،‬مشتاقانه و به‌س��ختي خود را به «سردار» رساندم و‬ ‫از س��ر تي ّمن و تبرك دستي به شانه او رس��اندم و آن دست‬ ‫را مهمان بوسه‌اي كردم‪ .‬س��رخوش‪ ،‬خود را از دل جمعيت‬ ‫بيرون كش��يدم تا راه خود را به س��وي منزل پي‌گيرم كه در‬ ‫حاشيه جنوبي خيابان «س��يد» را ديدم‪ .‬آن‌ سوي ميله‌هاي‬ ‫قطور و زمخت خ��ط وي��ژه اتوبوس‌ها‪ ،‬ب��ه‌دور از همهمه‬ ‫ميزبانانش و در محاصره «دو‪-‬س��ه محافظ»‪ ،‬با نگاهي به‬ ‫تابوت‌هاي پرچم‌پوش ش��هيدان‪ ،‬غريبانه به بدرقه آنان راه‬ ‫مي‌سپرد؛ «سيد محمدباقر حكيم»‪ ،‬رئيس مجلس اعالي‬ ‫ش��يعيان عراق‪ .‬بر آن شدم كه به سوي «س��يد» بروم و از‬ ‫س��ر ارادت از او نيز زيارتي كنم و دس��ت تبركي به عباي او‬ ‫نقدونظر‬ ‫درباره شهادت آيت‌اهلل حكيم‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫در حالي كه قاتل نروژي دست به جنايت بزرگي زده و‬ ‫حدود ‪ 70‬نفر از شهروندان اين كشور را به قتل رسانده است‪،‬‬ ‫اما مي‌بينيم دادگاه اين كش��ور اين قاتل را تنها به ‪ 21‬س��ال‬ ‫حبس محكوم مي‌كند و تائيد مي‌كند اين حكم قطعي است‪.‬‬ ‫سوال بزرگ اين اس��ت كه به واقع چرا چنين رويداد و‬ ‫اتفاقي با اين حكم مواجه مي‌ش��ود؟ امري كه البته بي‌سابقه‬ ‫نبوده و بارها ش��اهد تكرار آن بوده‌ايم‪ .‬در اين باب بايد تاكيد‬ ‫كنم كه مسلما احكام سس��ت و بي‌پايه جوامع غربي موجب‬ ‫مي‌شود جنايتكاران ديگر نيز به‌خود اجازه دهند دست به چنين‬ ‫جناياتي بزنند و فضا را براي انج��ام اين رفتارها آماده ببينند‪.‬‬ ‫به بيان ديگر صدور احكام سس��ت و بي پايه در كشورهاي‬ ‫غربي زمينه افزايش جرم‌وجنايت در اين كش��ورها را فراهم‬ ‫مي‌كند و ما هر روز اخباري در رسانه‌ها مشاهده مي‌كنيم كه‬ ‫حكايت از وقوع جرم‌وجنايت در كشورها دارد‪ .‬در واقع احكام‬ ‫آنها اثرگذار و عبرت‌انگيز نيست در‌حالي كه بايد حكم خدا را‬ ‫اجرا كنند‪ .‬حكم خدا هم اين اس��ت ك��ه مقابل هر خوني كه‬ ‫ريخته مي‌شود‪ ،‬خوني ريخته شود‪ .‬به اين معنا كه وقتي قتلي‬ ‫صورت مي‌گيرد پس از اثبات قت��ل عمد بايد فرد قاتل اعدام‬ ‫ش��ود‪ .‬بنابراين صدور و اجراي اين احكام مي‌تواند در جامعه‬ ‫اثرگذاري بيشتري داشته باشد و درس عبرتي براي ديگران‬ ‫باشد‪ .‬حال آنكه عدم صدور اين احكام موجب مي‌شود تا راه‬ ‫براي افرادي كه به‌دنبال اعمال جرم و جنايت‪ ،‬زور و فشار بر‬ ‫مردمي‌هستند كه تنها به دنبال داش��تن يك زندگي عادي‬ ‫و مسالمت آميز هس��تند باز شود و با اس��لحه به جان مردم‬ ‫مي‌افتند‪ .‬بنابراين الزم است اين جنايتكاران به اشد مجازات‬ ‫تنبيه شوند تا درس عبرتي شوند براي جنايتكاران ديگر‪ .‬به‬ ‫عبارت ديگر اگر كشورها احكام و حكم خدا را اجرا كنند‪ ،‬قطعا‬ ‫نتايج بهتري به دست خواهند آورد و به شرايط مطلوبي‌تري‬ ‫خواهند رسيد‪ ،‬اما اگر بخواهيم به غير از حكم خدا عمل كنيم‬ ‫ي كه براي‬ ‫يا به احكام من‌درآوردي متوسل شويم مثل حكم ‌‬ ‫قاتل نروژي صادر شده اس��ت فضا براي هنجارشكني‌هاي‬ ‫افراد گس��تاخ و جنايتكار به‌مراتب بازتر خواهد شد‪ .‬البته در‬ ‫احكام كشور ما اين مساله نيز لحاظ شده است در قتل‌هايي‬ ‫كه صورت مي‌گيرد چنانچه بازماندگان مقتول رضايت دهند‪،‬‬ ‫فرد قاتل مي‌تواند باپرداخت مبلغ��ي (ديه) از مجازات نجات‬ ‫پيدا كند‪ .‬مس��اله اين اس��ت كه وقتي فرد بي‌گناهي كشته‬ ‫مي‌شود مثل اين است كه همه انس��ان‌ها به قتل مي‌رسند؛‬ ‫اين حكم خداست‪ .‬اگر كشورها براس��اس حكم الهي عمل‬ ‫مي‌كردند‪ ،‬يعني مقابل خون‪ ،‬خون ريخته مي‌شد‪ ،‬قطعا امروز‬ ‫شاهد افزايش مشكالت اينچيني در جامعه بشريت نبوديم‪،‬‬ ‫بنابراين به عقيده بنده از آنجايي كه در اكثر كشورهاي دنيا‬ ‫حكم خدا جاري نمي‌شود اين مس��ائل رخ مي‌دهد و اين‬ ‫موجب مي‌شود مردم احساس ناامني كنند و به نوعي ديگر‬ ‫امنيتي در جامعه وجود نداشته باشد‪ .‬در هرحال بايد توجه‬ ‫داش��ت حكمي‌كه قاضي نروژي براي قاتل نروژي صادر‬ ‫كرده داراي اشكال اس��ت‪ .‬اين حكم خارج از بعد سياسي يا‬ ‫غيرسياسي نش��ان مي‌دهد كه احكام آنها از اساس و بنيان‬ ‫اشكال دارد كه بايد به آن رسيدگي شود و اشكاالتش برطرف‬ ‫شود‪ .‬بنده معتقدم به‌دليل وجود اين اشكاالت است كه‬ ‫ما در رسانه‌ها مشاهده كرديم متاسفانه‬ ‫قاتل نروژي پ��س از صدور حكم‬ ‫به‌راحتي مي‌خنديد و با وجود قتل‬ ‫بيش از ‪ 70‬شهروند به‌گونه‌اي‬ ‫رفتار مي‌كرد كه گويي هيچ اتفاق مهمي‌رخ نداده اس��ت‪ .‬از‬ ‫س��وي ديگر اين احتمال هم وجود دارد كه پس از چند سال‬ ‫اين قاتل با عفو آزاد ش��ود و در نهايت باز هم به جنايات خود‬ ‫ادامه دهد‪ ،‬در حالي كه بر‌اساس حكم خدا و براساس حقوق‬ ‫بشر واقعي الزم است براي اين جنايتكاران حكمي‌صادر شود‬ ‫تا درس عبرتي شود براي همه كساني كه بخواهند اين مسير‬ ‫را ادامه دهند‪ .‬در‌واقع بايد جلوي جنايتكاران گرفته شود زيرا‬ ‫كساني كه بخواهند به‌طور عادي زندگي كنند دست به چنين‬ ‫جنايتكاري‌هايي نمي‌زنند‪ .‬در هم��ه جوامع تعداد محدودي‬ ‫جنايتكار وجود دارند كه اتفاقا اين قوانين و احكام الهي براي‬ ‫همين جنايتكاران مشخص ش��ده است‪ ،‬نه براي همه مردم‬ ‫زيرا اكثريت مردم دس��ت به اين اقدامات نمي‌زنند‪ ،‬بنابراين‬ ‫باز هم تاكيد مي‌كنم در اجراي احكام بايد تمامي‌جوانب در‬ ‫نظر گرفته شود تا جلوي بروز اين هنجارشكني‌ها گرفته شود‬ ‫و جنايتكاران احساس امنيت نكنند و زندگي شهروندان عادي‬ ‫از خطرات اينچنيني محفوظ بمان��د‪.‬در پايان بايد تاكيد كنم‬ ‫كه آنچه در غرب مي‌گ��ذرد كه مصداقش همين حكم قاتل‬ ‫نروژي است‪ ،‬نشانه خوبي است براي اينكه به‌دنيا ثابت شود‬ ‫در غرب چگونه حقوق بشر نقض مي‌شود‪.‬‬ ‫حال آنكه آنها مدعي نقض حقوق بشر‬ ‫در ساير كشورها هستند‪g .‬‬ ‫برس��انم اما به‌ترديد افتادم و نرفتم‪ .‬ش��ايد نگراني از اينكه‬ ‫به‌خاطر وضعيت امنيتي ويژه او در آن گوشه خلوت خيابان‬ ‫محافظانش جلوي مرا بگيرند و ناكام بمانم‪ ،‬مانع رفتنم شد‬ ‫يا اينكه او را زباني ديگر بود و اصال اگر توانستم نزد او بروم‬ ‫چه بگويم‪ .‬با خود مي‌گفتم كه اگر به ديدار او بروم‪ ،‬خودم به‬ ‫عربي دست‌وپاشكسته يا به كمك محافظانش كه به‌يقين‬ ‫ِين‬ ‫فارسي را خوب مي‌دانس��تند‪ ،‬وي را مصداق آيه «إِ َّن الَّذ َ‬ ‫يل ِهّ‬ ‫الل‪»...‬‬ ‫‌هاج ُرواْ َو َجا َه ُدواْ ب ِ َأ ْم َوال ِ ِه ْم َو أَنفُسِ ِه ْم فِي َسبِ ِ‬ ‫آ َم ُنواْ َو َ‬ ‫(االنف��ال‪ )72-‬بخوانم‪ .‬خ��وب به ياد دارم ك��ه حتي چهره‬ ‫احتماال متعجب او و محافظانش را هم از ذهنم مي‌گذراندم‬ ‫كه وقتي به او برسم با خود خواهند گفت كه اين ديگر كيست‬ ‫و اينجا چه مي‌كند؟ هر چه كه بود نرفت��م‪ .‬گويي پايم را به‬ ‫گويي سنگين زنجير كرده بودند‪ .‬در اين كشاكش‪ ،‬از زيارت‬ ‫حضور «سيد» در گذشتم و با دودلي و هيجان ناكام ديدار وي‬ ‫سر به س��وي منزل گرفتم‪ .‬از آن «جمعه»‪ ،‬سال‌ها گذشت‬ ‫تا در روزگاري كه ديگر فواره قدرت «صدام» سرنگون شده‬ ‫بود و فواره بخت «مستضعفان» ديروز و «ائمه» و «وارثان»‬ ‫امروز سر برخاستن داش��ت‪ ،‬اين قلم‪« ،‬جمعه»اي را به خود‬ ‫ديد كه «سيد»‪ ،‬ديگر نمازگزار غريب نمازجمعه‌هاي تهران‬ ‫نبود كه پس از نم��از به بدرقه كاروان ش��هيدان برود‪ ،‬بلكه‬ ‫در كسوت رهبر مقتدر ش��يعيان عراق و امام‌جمعه نجف در‬ ‫حالي كه در محاصره «كاروان محافظانش» از «نمازجمعه»‬ ‫بر‌مي‌گش��ت در خيل كاروان ش��هيدان جمعه قرار گرفت‪.‬‬ ‫انفجاري سهمگين رخ داد و در كشتاري دردناك و دلخراش‬ ‫هيچ نشاني از «سيد» باقي نماند‪.‬‬ ‫نبايد آن روز‌ترديد مي‌كردم‪g .‬‬ ‫‪29‬‬
‫سياست‌‬ ‫ضيافت بزرگ‬ ‫ساختن دنياي جديد‬ ‫پيام اجالس تهران براي غرب چه بود؟‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪30‬‬
‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪31‬‬
‫ساختن دنياي جديد‬ ‫‪1‬‬ ‫سياست‬ ‫يك هفته تهران تعطيل شد تا نمايندگان ‪ 120‬كشور‬ ‫به ايران بيايند و در اجالس عدم تعهد شركت كنند‪ .‬در يك‬ ‫نگاه كلي آنچه مش��خص بود‪ ،‬تهران كان��ون توجه جهاني‬ ‫براي اجالس شانزدهم نم شده است‪.‬جنبش غيرمتعهد‌ها‪،‬‬ ‫مجموعه‌اي از تالش‌هاي غيرمتمركز و متكثر كشورهايي‬ ‫است كه در يك اصل كلي پذيرفته‌اند در تصميم‌سازي نظام‬ ‫جهاني در حالت غيرمتعهد به تصميمات بلوك‌هاي شرق و‬ ‫غرب قرار بگيرند‪ .‬با نگاهي به تاريخ جنبش متوجه مي‌شويم‬ ‫كه عمدتا اي��ن پايبندي به بلوك‌بندي‌ه��اي جامعه جهاني‬ ‫هميشه در حالتي صفر وصد قرار داشته و چه بسا در مقطعي‬ ‫از ادوار جنبش كش��ورهاي وابسته به ش��رق سوسياليستي‬ ‫بيشتر بودند تا اينكه سياست عدم تعهدي را رعايت كنند‪ .‬اوج‬ ‫اين مساله را در حمله شوروي سابق به افغانستان مشاهده‬ ‫مي‌كنيم كه برخي از كشورها در اجالس دهلي‌نو از امضاي‬ ‫بيانيه انتقادي درباره حمله به افغانستان خودداري كردند‪ .‬در‬ ‫اين ميان اما آنچه مشخص بود جنبش از كشورهاي تندروي‬ ‫سوسياليس��تي تا محافظ��ه‌كاران مرتجع ع��رب را در خود‬ ‫جاي‌داده بود كه در حداقلي‌ترين تصميم س��ازي جهاني در‬ ‫نظام بين‌الملل سهمي‌قابل توجه را ايفا مي‌كرد‪.‬‬ ‫بعد از فروپاشي اتحاد جماهيرش��وروي جنبش عدم‬ ‫تعهد با بيم و اميدهايي روبه‌رو شد‪ .‬چه آنكه در نگاه ابتدايي‬ ‫يكي از بال‌هاي تش��كيل جنبش يعني شرق سياسي از بين‬ ‫رفته بود و جنبش براي ادام��ه راه با اين ديدگاه ديگر محلي‬ ‫از وجود ندارد‪ .‬شايد به همين دليل بود كه حيات جنبش بعد‬ ‫از ‪ 1991‬تا اجالس تهران ب��ا چالش‌هاي زيادي روبه‌رو بود‬ ‫و چه بسا در نگاه بين‌المللي هميش��ه وجود چنين سازماني‬ ‫با س��واالت زيادي ربه‌رو بود‪ .‬اما به نظر مي‌رس��د اجالس‬ ‫شانزدهم در تهران بازگشت جنبش به راه اصلي خود خواهد‬ ‫بود‪ .‬اما چرا چنين ادعايي وجود دارد؟‬ ‫در اجالس باندونگ در سال ‪ 1955‬نيروهاي قدرتمند‬ ‫منطقه‌اي و بين‌المللي مس��تقلي در حال رشد بودند‪ ،‬تا آنجا‬ ‫كه اين كش��ورها از جنبش‌هاي اس��تقالل طلبانه در آفريقا‬ ‫و آس��يا و جنوب آفريقا حماي��ت مي‌كردند‪ .‬مش��ابه همين‬ ‫وضعيت هم‌اكنون و همزمان با اجالس تهران در حال وقوع‬ ‫است و بسياری از كش��ورها در حال رويارویي با سلطه‌گري‬ ‫اياالت‌متحده آمريكا در جهان يك قطبي هس��تند وش��ايد‬ ‫حضور گروه بريكس كه شامل روسيه‪ ،‬چين‪ ،‬هند‪ ،‬برزيل و‬ ‫آفريقاي‌جنوبي و ديگر سازمان‌هاي منطقه‌اي از آمريكاي‬ ‫التين گرفته تا جنوب ش��رق آسياس��ت دليلي بر اين گفته‬ ‫باشد‪ .‬در اين ميان اما سخنان رهبري انقالب‌اسالمي حاوي‬ ‫دو نكته مهم و اساسي در تبيین سياست خارجي جمهوري‬ ‫اس�لامي بود؛ اول اينكه رهبري با نگاه انتقادي نس��بت به‬ ‫س��اختار س��ازمان ملل مهمترين راه برون‌رفت مشكالت‬ ‫جهاني را اصالح ساختار اين نهاد بين‌المللي دانستند‪.‬‬ ‫آنچه امروز در حال وقوع اس��ت اينكه فلسفه وجودي‬ ‫شوراي امنيت با فلسفه توصيفي آن متفاوت است‪ .‬در فلسفه‬ ‫توصيفي ش��وراي امنيت مي‌گوییم كه شوراي امنيت براي‬ ‫تضمين صلح و امنيت جهاني تش��كيل ش��ده‪ ،‬ولي فلسفه‬ ‫وجودي شوراي امنيت براي آن اس��ت كه قدرت فرادستي‬ ‫كشورهاي عضو دائمي‌ش��وراي امنيت را تضمين كند‪ .‬بين‬ ‫اين دو موضوع بايد تفاوت گذاشت‪ .‬نمي‌توانيم در اين مساله‬ ‫خود را سردرگم نگه داريم؛ در واقع شوراي امنيت برخاسته‬ ‫از قدرت حاصل از جنگ‌هاي جهاني اول و دوم اس��ت‪ .‬اين‬ ‫قدرت‌ها كه از درون جنگ س��ر بر آوردند امتياز حق وتو را‬ ‫براي خود محفوظ نگه‌داش��تند تا بعد از جنگ بتوانند براي‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪32‬‬ ‫پيام اجالس تهران براي غرب چه بود؟‬ ‫كنترل قدرت و كسب و افزايش آن گام بردارند‪ .‬كشورهاي‬ ‫عضو‌سازمان ملل اگر قدرت بازيگري هم وزن كشورهاي‬ ‫عضو دائمي‌شوراي امنيت پيدا نكنند حتي اگر آلمان و ژاپن‬ ‫و ‪ 25‬عضو اتحاديه اروپا باشند نمي‌توانند از حق وتو برخوردار‬ ‫باشند‪ .‬بر‌اساس طرح ايران و كشورهاي غيرمتعهد ساختار‬ ‫س��ازمان ملل و ش��وراي امنيت بايد تغيير يابد تا مشاركت‬ ‫بين‌المللي در تصميمات جهاني در مس��ير عادالنه‌اي قرار‬ ‫گيرد‪ ،‬چه آنكه از نظر بسياري از كش��ورهاي جهاني تمركز‬ ‫تصميمات بين‌المللي به دس��ت چند كش��ور ظلمي‌بزرگ و‬ ‫آشكار به‌كش��ورهاي ديگر اس��ت‪ .‬اين موضوع مورد توجه‬ ‫محمد المرس��ي‪ ،‬رئيس‌جمهور مصر نيز قرار گرفت‪ .‬او نيز‬ ‫با تاكيد بر‌حضور كش��ورهاي مس��لمان و عضو جنبش در‬ ‫تصميم��ات بين‌المللي خواس��تار اص�لاح وضعيت كنوني‬ ‫سازمان ملل شد‪ .‬نكته دوم كه سال‌هاست در راهبرد سياست‬ ‫خارجي جمهوري اسالمي ايران به‌عنوان يك اصل تاكيدي‬ ‫مورد توجه است؛ مساله فلسطين است‪ .‬موضوعي كه ايران‬ ‫و ديگر كشورهاي عضو عدم‌تعهد بر‌حل مساله فلسطين با‬ ‫در‌نظر گرفتن حقوق ساكنان اصلي آن تاكيد دارند‪ .‬پيشنهاد‬ ‫ايران از آنجا راه گشا س��ت كه در حل مساله فلسطين همه‬ ‫گروه‌ها فلس��طيني و به‌طور عام همه مردم فلسطين اعم از‬ ‫آوارگان و ساكنان آن راي خواهند داد‪.‬‬ ‫اجالس تهران به اين داليل و داليل بي‌‌شمار ديگري‬ ‫كه بايد در مبارزه ملت ايران در ‪ 33‬سال اخير با قدرت‌هاي‬ ‫زورگو آن را جست‌وجو كرد بي‌ش��ك بازكردن معبري تازه‬ ‫براي حرك��ت آينده كش��ورهاي غيرمتعهد اس��ت‪ .‬تحليل‬ ‫رهبري انقالب اس�لامي از جهان جديد و قرار داشتن پيچ‬ ‫بزرگ تاريخي در مس��ير ملت‌ها‪ ،‬نگاه دوباره براي بازسازي‬ ‫جنبش غيرمتعهد‌ها را ضروري مي‌سازد‪.‬‬ ‫در اين راه اما بايد به چند نكته در مورد نگاه‌هاي بيروني‬ ‫به اجالس تهران توجه كرد؛‬ ‫اول‪ -‬حضور بس��ياري از ميهمانان خارجي در سطح‬ ‫رئيس‌جمهور يا رئيس دولت و وزير امورخارجه در تهران‪،‬در‬ ‫حالي كه آمريكا فشارهاي زيادي را به آنها وارد كرده بود كه‬ ‫به اجالس تهران نيايند‪ ،‬حائز‌اهميت است‪ .‬حتما مهم است‬ ‫كه محمد المرسي رئيس‌جمهور مصر‪ ،‬بان كي‌مون دبيركل‬ ‫سازمان ملل و محمود عباس رئيس تشكيالت خودگردان‬ ‫در تهران حضور داشتند‪ .‬كه اگر مهم نبود از آمريكا تا اسرائيل‬ ‫گرفته به دنبال لغو اين سفرها نبودند‪.‬‬ ‫اجالس تهران به داليل بي‌‌شماري‬ ‫كه بايد در مبارزه ملت ايران در ‪33‬‬ ‫سال اخير با قدرت‌هاي زورگو آن را‬ ‫جست‌وجو كرد‪ ،‬بي‌شك بازكردن‬ ‫معبري تازه براي حركت آينده‬ ‫كشورهاي غيرمتعهد است‬ ‫دوم‪ -‬اما محمد المرسي‪ ،‬رئيس مصر كه در سخنراني‬ ‫خود از مصر جديد و انقالبي سخن گفت‪.‬حضور او در تهران‬ ‫بازتاب بسياري در رسانه‌هاي جهان داشت و از همه مهمتر‬ ‫س��خنان او در مراس��م افتتاحي��ه و ديدار ب��ا رئيس‌جمهور‬ ‫احمدي‌نژاد بود‪ .‬او س��خنان افتتاحيه خ��ود را در چند‌محور‬ ‫بيان كرد‪ .‬س��وريه موضع رس��مي دولت خود را بارها بيان‬ ‫كرده بود‪ ،‬كه با نگاه رسمي جمهوري اسالمي مغاير بود‪ ،‬اما‬ ‫ذكر اين نكته ضروري است كه اجالس‌هاي اينچنيني براي‬ ‫بيان نظرات كشورهاس��ت‪ ،‬همچنان كه ما در اجالس‌هاي‬ ‫متعددي كه ش��ركت مي‌كنيم از جمله اجالس مكه نظرات‬ ‫خود را به‌ط��ور واضح بي��ان مي‌كنيم؛ با اين ح��ال مواضع‬ ‫مرس��ي‪‌،‬مواضعي غيرواقعي و قابل نقد است و به‌طور حتم‬ ‫بايد توسط كارشناسان و اس��اتيد روابط بين‌الملل مورد نقد‬ ‫قرارگيرد‪ .‬اما ديگر محورهاي س��خنان محمد المرسي در‬ ‫واقع تاييد سياست‌هاي جمهوري اسالمي در موضوع سازمان‬ ‫ملل متحد و ضرورت همگرايي كشورهاي عضو براي گرفتن‬ ‫كرسي دائم و اصالح ساختار شوراي امنيت بود‪ .‬او گفت كه‬ ‫ساختار شوراي امنيت بايد اصالح و توس��عه داده شود تا به‬ ‫شكل بهتري نماينده نظام جهان باش��د‪.‬او اصالح شوراي‬ ‫امنيت را گام نخس��ت براي تش��كيل نظام عادالنه جهاني‬ ‫جديد دانست كه بايد بر‌اساس تحكيم مشاركت كشورهاي‬ ‫در حال توسعه در اداره جهان باشد كه اين كشورها در سياست‬ ‫گذاري‌هاي سياسي‪ ،‬اجتماعي و اقتصادي مشاركت داشته‬ ‫باشند‪.‬‬ ‫نكته ديگر مساله فلسطين بود كه المرسي از وضعيت‬ ‫اسراي فلسطيني ابراز تاسف کرده و از آشتي ملي فلسطين‬ ‫حمايت و براي ادامه حمايت كش��ورش از اين مساله اعالم‬ ‫آمادگي كرد و از فلسطيني‌ها خواست تا تالش خود را براي‬ ‫آش��تي ملي ادامه بدهند و به اختالفات كوچك موجود بين‬ ‫خود توجهي نكنند و تمركز خ��ود را بر تحقق آرمان خود كه‬ ‫مقاومت در برابر اشغالگري است‪ ،‬قرار بدهند‪.‬‬ ‫فارغ از موضوع��ات ديگر و نگاه��ي متفاوت فرصت‬ ‫اجالس تهران در همين تكثرگرايي كش��ورهايي است كه‬ ‫عضو اجالس تهران هس��تند‪ .‬بايد در چني��ن فضايي براي‬ ‫همگرايي و تعريفی جديد و بنيان سازمان كشورهاي عضو‬ ‫غيرمتعهد كوشيد‪ .‬تهران در چنين شرايطي با‌توجه به نقش‬ ‫و عمل خود در مواجهه با جبهه سلطه پايگاه مناسبي براي‬ ‫بازتعريف جديدي ازجنبش غيرمتعهد است‪g .‬‬
‫اجالس شانزدهم كشورهاي عضو جنبش عدم‌تعهد‬ ‫در تهران ركورد بي‌س��ابقه‌اي را از حضور س��ران كشورها‬ ‫نسبت به ‪ 15‬دوره گذشته برجای گذاشت‪ .‬اين اجالس كه‬ ‫پس از اجالسيه‌هاي سازمان ملل بزرگ‌ترين و وسيع‌ترين‬ ‫نشست سران كشورهاست‪ ،‬سه پادشاه‪ 24 ،‬رئيس‌جمهور‪،‬‬ ‫هش��ت نخس��ت‌وزير‪ 9 ،‬معاون رئيس‌جمه��ور‪ ،‬دو رئيس‬ ‫مجل��س و ‪ 9‬نماين��ده ويژه از كش��ورهاي عض��و جنبش‬ ‫عدم‌تعهد در آن حضور دارند‪.‬‬ ‫از جمله مقاماتي ك��ه تا پي��ش از روز افتتاح اجالس‬ ‫به هم��راه هيات‌هاي بلندپايه به ته��ران آمدند مي‌توان به‬ ‫«ميشل‌س��ليمان» رئيس‌جمهوري لبنان‪ ،‬محمود عباس‬ ‫رئيس دولت خودگ��ردان فلس��طين‪« ،‬كي��م يونگ نام»‬ ‫رئيس‌جمهور كره شمالي‪« ،‬يحيي بن محفوظ المنظري»‬ ‫رئيس مجلس عمان‪« ،‬وائل الحلقي» نخست‌وزير سوريه‪،‬‬ ‫«زين العابدين رشيد» نماينده ويژه نخست‌وزير سنگاپور‪،‬‬ ‫«نبيل العربي» دبيركل اتحاديه عرب‪ ،‬معاون رئيس‌جمهور‬ ‫زامبي��ا‪ ،‬رئيس‌جمه��ور جيبوت��ي‪« ،‬عبدالق��ادر بن‌صالح»‬ ‫رئيس مجلس الجزاير‪ ،‬رئيس‌جمه��ور آفريقاي مركزي و‬ ‫«ماچادور ونتورا» معاون اول رئيس‌جمهور كوبا‪« ،‬امامعلي‬ ‫رحمان»‪ ،‬رئيس‌جمهور تاجيكس��تان‪« ،‬باب��ورام ياتاراي»‬ ‫نخس��ت‌وزير نپال‪ ،‬بوديونو‪ ،‬معاون رئيس‌جمهور اندونزي‪،‬‬ ‫حامد ك��رزاي‪ ،‬رئيس‌جمه��ور افغانس��تان و «آصف‌علي‬ ‫زرداري»‪ ،‬رئيس‌جمهور پاكس��تان اش��اره كرد كه تالش‬ ‫كردند تا يك روز پيش از برگزاري اجالس خود را به تهران‬ ‫برسانند‪ .‬همچنين محمد المرسي‪ ،‬نوري المالكي‪« ،‬ماجو يو‬ ‫ش��و» معاون وزير امور‌‌خارجه چين‪« ،‬مان موهان سينگ»‬ ‫نخست‌وزير هند‪« ،‬رابرت موگابه» رئيس‌جمهور زيمبابوه‬ ‫و «شيخ حمد بن جاسم» امير قطر از كساني بودند كه براي‬ ‫اجالس سران به تهران آمدند‪.‬‬ ‫امي��ر كويت‪ ،‬ام��ارات‪ ،‬پوتين رئيس‌جمهور روس��يه‪،‬‬ ‫«س��لطان‌قابوس» از كس��اني بودند كه با فرس��تادن يك‬ ‫نماينده ويژه در اين اجالس شركت كردند‪.‬‬ ‫پيش از برگزاري اجالس س��ران عدم‌تعه��د در روز‬ ‫پنج‌ش��نبه هفته‌گذش��ته وزراي خارجه كش��ورهاي عضو‬ ‫جنبش عدم‌تعهد طي دو روز و با شركت بيش از ‪ 107‬عضو‬ ‫به بحث و بررس��ي پرداختند‪ .‬علي‌‌اكبر صالح��ي در پايان‬ ‫اجالس وزراي خارجه را نقطه عطفي در تاريخ اين جنبش‬ ‫برشمرد و افزود‪« :‬در اين نشست دو روزه‪ ،‬بيش از ‪ 50‬كشور‬ ‫عضو جنبش عدم‌تعهد س��خنراني كردن��د و تمامي‌اظهار‬ ‫نظرهاي آنان مهم و تاثيرگذار بود‪».‬‬ ‫وي در ادام��ه گف��ت‪« :‬در آينده اعض��اي جنبش در‬ ‫مجامع و مس��ائل بين‌المللي به‌صورت فعال‌تر ورود خواهد‬ ‫كرد و زمان آن اس��ت كه اين جنبش با بيش از ‪ 120‬عضو‬ ‫صداي خ��ود را در مجام��ع بين‌المللي به گ��وش جهانيان‬ ‫برساند‪».‬‬ ‫او پيش از اي��ن و در افتتاحيه نشس��ت وزيران‌خارجه‬ ‫جنبش عدم‌تعهد از تالش ايران ب��راي ارتقاي جايگاه اين‬ ‫جنبش خبر داده و گفته بود‪« :‬احراز ميزباني اجالس سران‬ ‫توسط جمهوري‌اسالمي ايران نشان دهنده عضويت فعال ما‬ ‫در جنبش طي سه دهه گذشته است و ما در اين برهه تمامي‬ ‫مساعي خود را براي ارتقاي اهداف كلي جنبش از جمله از‬ ‫طريق تحكيم همبستگي ميان اعضاي آن كه الزمه اصلي‬ ‫سياست‬ ‫‪2‬‬ ‫اجالسي كه سياست انزوا را به چالش كشيد‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫روزهاي مهم تهران‬ ‫يك جنبش متنفذ و كارآمد است به‌كار بسته‌ايم‪ .‬جمهوري‬ ‫اسالمي ايران در دوره رياست خود در صدد تقويت جنبش‬ ‫و كمك به تجديد حيات آن خواه��د بود تا جنبش بتواند به‬ ‫وظايف تاريخي خود جامه عمل بپوشاند‪».‬‬ ‫مراسم افتتاحيه اجالس س��ران روز پنج‌شنبه گذشته‬ ‫و با‌حضور رهبر معظم انقالب و همراهي س��ران سه‌قوه و‬ ‫همچنین رئيس مجمع‌تش��خيص مصلحت نظام در محل‬ ‫برگزاري شانزدهمين اجالس عدم‌تعهد آغاز شد‪.‬‬ ‫در اي��ن مراس��م هاش��مي رفس��نجاني‪ ،‬هاش��مي‬ ‫شاهرودي‪ ،‬مهدوي‌كني‪ ،‬سعيد جليلي‪ ،‬غالمعلي حدادعادل‪،‬‬ ‫سرلشكر‌س��يديحيي رحيم‌صفوي‪ ،‬س��ردار احمد وحيدي‪،‬‬ ‫مهدي چمران‪ ،‬محمدحس��ن ابوترابي‌فرد‪ ،‬حجت‌االسالم‬ ‫حيدر مصلحي و مصطفي محمد نج��ار حاضر بودند‪ .‬پس‬ ‫از قرائت آياتي از قرآن كريم ابتدا حضرت‌آيت‌اهلل‌خامنه‌اي‬ ‫رهبر معظم انقالب اس�لامی به ايراد س��خنراني پرداختند‬ ‫و پس از آن محمد المرس��ي كه كش��ورش رياست پيشين‬ ‫جنبش عدم‌تعهد را بر‌عهده داش��ت سخنراني و گزارشي از‬ ‫عملكرد كشورش در دوره رياست بر جنبش عدم‌تعهد ارائه‬ ‫كرد‪ .‬پس از المرس��ي‪ ،‬بان‌ كي‌مون دبير‌كل س��ازمان ملل‬ ‫متحد و محمود احمدي‌نژاد‪ ،‬رئيس‌جمهور ايران اسالمي و‬ ‫رياست كنوني جنبش عدم‌تعهد سخنراني كردند‪.‬‬ ‫رهبر‌معظم انق�لاب اس�لامی در مراس��م افتتاحيه‬ ‫ش��انزدهمين اجالس عدم‌تعهد فرمودن��د‪« :‬در اينجا گرد‬ ‫آمده‌ايم تا به هدايت حركتي كه در ش��ش دهه قبل توسط‬ ‫برخي از رهبران دلس��وز دنيا پايه‌گذاري شد ادامه دهيم و‬ ‫بلكه به آن جاني تازه و تحركي دوباره ببخشيم‪».‬‬ ‫ايشان تاكيد كردند‪« :‬سخن ما آن است كه اتاق فرمان‬ ‫جهان نبايد با ديكتاتوري چند كشور جهان اداره شود‪».‬‬ ‫حضرت آيت‌اهلل خامنه‌اي با اعالم ايس��تادگي بر‌حق‬ ‫هسته‌اي ايران گفت‪« :‬من تاكيد مي‌كنم جمهوري اسالمي‬ ‫هرگز درپي اس��تفاده از صالح هس��ته‌اي نيست و هرگز از‬ ‫حق هس��ته‌اي ملت خود چشم پوش��ي نخواهد كرد‪ ،‬شعار‬ ‫‪33‬‬
‫ما انرژي هس��ته‌اي براي همه و س�لاح هس��ته‌اي براي‬ ‫هيچ‌كس است‪».‬‬ ‫سياست‬ ‫انتقاد المرس�ي از حق وتوي اعضاي ش�وراي‬ ‫امنيت‬ ‫در ادامه محمد المرس��ي رئيس‌جمهور مصر سخنان‬ ‫خود را آغاز كرد‪ .‬او در سخنانش انتقاداتي را در مورد دولت‬ ‫بشاراسد بيان كرد‪.‬‬ ‫المرس��ي همچنين از نبود نماينده‌اي از قاره‌آفريقا در‬ ‫شوراي امنيت انتقاد كرد و بر توس��عه شوراي امنيت براي‬ ‫افزايش نمايندگي جامعه‌جهاني و افزايش اختيارات مجمع‬ ‫عمومي س��ازمان ملل متحد تاكيد كرد و گفت‪« :‬ش��وراي‬ ‫امنيت به دليل وجود حق راي وت��و از تصميم گيري ناتوان‬ ‫شده است كه مي‌توان به‌عنوان مثال به بحران سوريه اشاره‬ ‫كرد‪ ».‬المرس��ي همچنين بر‌حق ملت فلس��طين در تعيين‬ ‫سرنوشت تاكيد كرد و از همه فلس��طيني‌ها با ديدگاه‌هاي‬ ‫مختلف خواست بدون در نظرگرفتن اختالفات‪ ،‬آشتي ملي‬ ‫را اجرايي كنند‪.‬‬ ‫المرس��ي با اعالم اينكه جنبش عدم‌تعهد بايد نقش‬ ‫محوري را در جه��ان ايفا كند گفت ك��ه مصر براي تحقق‬ ‫اهداف جنبش عدم‌تعه��د با‌ايران هم��كاري خواهد كرد‪.‬‬ ‫وي همچنين بر حق اس��تفاده صلح‌آميز كشورها از انرژي‬ ‫هس��ته‌اي تاكيد كرد‪.‬رئيس‌جمه��وري مصر ب��ا تاكيد بر‬ ‫ضرورت ايفاي نقش عدم‌تعهد در اي��ن برهه زماني‪ ،‬تاكيد‬ ‫كرد‪« :‬تبعيض‪ ،‬نژادپرستي‪ ،‬تعصب‪‌،‬تروريسم بين‌المللي و‬ ‫بحران آب‌و‌هوا امروزه دنيا را فرا گرفته است‪».‬وي با اشاره‬ ‫به پيروزي انقالب بزرگ مصر عليه ديكتاتوري ‪ 30‬س��اله‬ ‫وابسته به آمريكا و اس��رائيل افزود‪« :‬مصري‌ها براي تغيير‬ ‫نظام و عبور به‌سمت مرحله انتقالي‪ ،‬با يكديگر همدل شدند‬ ‫و امروز در يكي از مهمترين لحظه‌هاي تاريخ معاصر پس از‬ ‫پيروزي انقالب مصر گرد هم آمده‌ايم‪».‬‬ ‫وي با تاكيد بر اينكه انقالب مصر سنگ بناي خيزش‬ ‫بهار عربي را پايه‌ريزي كرد‪ ،‬گفت‪« :‬انقالب مصر در محقق‬ ‫ساختن اهداف سياسي خود در انتقال قدرت به غيرنظاميان‬ ‫موفق شد‪».‬‬ ‫رئيس‌جمهور مصر همچني��ن از ميزباني ايران براي‬ ‫اجالس عدم‌تعهد تشكر كرد و گفت كه اطمينان دارد ايران‬ ‫در رياست سه س��ال آينده بر اين جنبش موفق خواهد بود‪.‬‬ ‫وي پس از پايان س��خنراني‌اش‪ ،‬رياس��ت دوره‌اي جنبش‬ ‫عدم‌تعهد را به محم��ود احمدي‌ن��ژاد رئيس‌جمهور ايران‬ ‫واگذار كرد‪.‬‬ ‫س��خنران بعدي مهمترين روز اجالس بان كي‌مون‪،‬‬ ‫دبير‌كل سازمان ملل متحد بود‪ .‬او كه برخالف هشدارهاي‬ ‫آمريكا و اسرائيل‪ ،‬به ايران سفر كرده است در زمينه برنامه‬ ‫هسته‌اي ايران‪ ،‬تهران و گروه ‪ 5+1‬را به اعتمادسازي دعوت‬ ‫كرد‪.‬وي همچنين از مقامات ايراني خواس��ت براي كاهش‬ ‫نگراني‌ها درباره برنامه هسته‌اي تهران‪ ،‬دست به اقدامات‬ ‫ملموس بزنند‪.‬‬ ‫بان كي‌مون با اشاره به س��خنان مقام معظم رهبري‬ ‫درباره خاورميانه عاري از س�لاح هس��ته‌اي گفت که اين‬ ‫پيشنهاد از طرف ايران مطرح ش��د و ما آن را تائيد مي‌كنيم‬ ‫و همه كش��ورهاي جهان نيز باي��د آن را تائيد كنند‪.‬وي در‬ ‫بخش ديگري از س��خنانش همه كش��ورها را به ش��نيدن‬ ‫سخنان ملت‌هاي خود و اجراي خواسته‌هاي آنها در زمينه‬ ‫تحقق عدالت‪ ،‬كرامت و حقوق بشر فراخواند و گفت‪« :‬هم‬ ‫اكنون جنبش عدم‌تعهد دو سوم اعضاي سازمان ملل متحد‬ ‫را دربر‌گرفته است‪ .‬ما بايد مشاركت خود را در آينده افزايش‬ ‫دهيم زيرا از تن��وع فرهنگي برخورداري��م كه داراي هدف‬ ‫مشتركي اس��ت‪».‬بان كي‌مون كش��ورهاي عضو جنبش‬ ‫عدم‌تعهد را به همكاري و دوري از رويارويي ميان يكديگر‬ ‫دعوت كرد و گفت‪« :‬انقالب‌ه��ا در منطقه از عمق ملت‌ها‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪34‬‬ ‫آغاز شدند‪ ،‬ملت‌هايي كه از ارزش‌هاي انساني دفاع كردند‪.‬‬ ‫جنبش عدم‌تعه��د به‌عنوان دومين س��ازمان بزرگ پس از‬ ‫سازمان ملل متحد در روند حمايت از صلح جهاني از اهميت‬ ‫بااليي برخوردار است‪».‬خبرگزاري فرانسه گزارش داد که‬ ‫مارتن نيسيركي‪ ،‬سخنگوي دبير‌كل سازمان ملل متحد نيز‬ ‫از تهران به خبرنگاران در نيويورك گفت‪« :‬بان كي‌مون در‬ ‫ايران تاكيد كرد که حل مساله هس��ته‌اي تهران از طريق‬ ‫ديپلماتيك و راه‌هاي مسالمت آميز امكان پذير است‪».‬‬ ‫وي افزود‪« :‬بان كي‌مون از مقامات ايراني خواس��ت‬ ‫تا با استفاده از نفوذ خود از مقامات سوريه بخواهند شرايط‬ ‫را براي گفت‌وگ��و ميان حكومت و مخالف��ان فراهم كنند‪.‬‬ ‫بان‌كي‌مون همچني��ن ضمن مخالف با مس��لحانه كردن‬ ‫نزاع در س��وريه از همه كشورها خواس��ت از ارائه سالح به‬ ‫طرف‌هاي درگير در سوريه خودداري كنند‪».‬‬ ‫بان كي‌مون همچنين از دولت و ملت ايران به خاطر‬ ‫ميزباني و برگزاري اجالس س��ران عدم‌تعهد تشكر كرد و‬ ‫ضمن قدرداني از مصر به خاطر رياست دوره گذشته جنبش‬ ‫گفت‪« :‬من ماه پيش از كرواسي ديدن كردم كه زماني اسم‬ ‫آن يوگس�لاوي بود‪ ،‬جمال عبدالناصر‪ ‌،‬جواه��ر لعل نهرو‬ ‫و تيتو در آنجا ب��ا يكديگر مالقات كردند ت��ا اين جنبش را‬ ‫بنيان‌گذارند‪».‬‬ ‫وي افزود‪« :‬من از آن رهبران نقل‌قول مي‌كنم كه ما‬ ‫نمي‌توانيم صلح داشته باشيم‪ ،‬مگر اينكه با‌يكديگر همكاري‬ ‫كنيم و امنيت جهان��ي را به‌وج��ود و آزادي را ب��ه ارمغان‬ ‫آوريم‪».‬دبيركل سازمان ملل گفت‪« :‬آن زمان مساله اصلي‬ ‫آزادي از استعمار و كشورهاي قدرتمند جهاني بود‪ ،‬اما آزادي‬ ‫معاني ديگري هم دارد و ام��روز مي‌بينيم كه آرزوي آزادي‬ ‫در داخل ملت‌ها‪ ،‬آرزو براي مش��اركت كردن‪ ،‬صداي خود‬ ‫را به گوش ديگران رساندن و‌ داشتن حق تعيين سرنوشت‬ ‫خود را داريم‪».‬‬ ‫وي خاطرنشان كرد‪« :‬از زمان آخرين اجالس سران‬ ‫اين بخش از دنيا يعني تون��س‪ ،‬مصر‪ ،‬ليبي‪ ،‬يمن و غيره در‬ ‫‌واقع در مركز توجه قرار داشته است‪».‬‬ ‫احمدي‌نژاد‪ :‬همه كشورها ناراضي هستند‬ ‫محمود احمدي‌نژاد‪ ،‬رئيس‌جمهور كش��ورمان نيز در‬ ‫ابتداي سخنان خود در افتتاحيه شانزدهمين اجالس سران‬ ‫جنبش عدم‌تعهد‪ ،‬خطاب به حضار و ميهمانان اجالس گفت‪:‬‬ ‫«از جانب ملت ايران حضور شما را در خانه خودتان‪ ،‬ايران‬ ‫گرامي‌‌ مي‌دارم و از حسن‌اعتماد شما به ملت و دولت ايران‬ ‫و برادرتان قدرداني مي‌نمايم‪».‬‬ ‫محمود احمدي‌نژاد با بيان اينك��ه در اين مكان گرد‬ ‫هم آمده‌ايم تا با بررسي ش��رايط و روند تحوالت به منظور‬ ‫ساختن آينده بهتر براي ملت‌هايمان و براي جامعه بشري‬ ‫هم‌انديشي و اقدام نمایيم‪ ،‬گفت‪« :‬شك نداريم كه همه ما‬ ‫و بلكه همه ملت‌ها از وضع موجود ناراضي‌اند و هنوز آرزوها‬ ‫و آرمان‌هاي تاريخي و مش��ترك بش��ري يعن��ي رفع فقر‪،‬‬ ‫تبعيض‪ ،‬تهديد‪ ،‬تحقير‪ ،‬جنگ و كينه‌ورزي و استقرار زندگي‬ ‫سعادتمند سرشار از زيبايي و عش��ق و نشاط و سالمت در‬ ‫سايه عدالت و آزادي و كرامت و صلح پايدار فرصت تحقق‬ ‫مناسب پيدا نكرده اس��ت‪».‬احمدي‌نژاد با اش��اره به اينكه‬ ‫صدها سال پي‌در‌پي‪ ،‬رنج نوع انس��ان و ملت‌ها ادامه يافته‬ ‫اس��ت و در دوره اخير پس از عبور از برده داري و استعمار‪،‬‬ ‫مشابه همان شرايط اما به شكلي ديگر بر سر ملت‌ها سايه‬ ‫انداخته است‪ ،‬اظهار داش��ت‪« :‬بخش عمده ثروت و مراكز‬ ‫اصلي اقتصادي جهان در اختيار چند گروه سرمايه‌دار از چند‬ ‫دولت قرار دارد و اكثريت ملت‌ها ضمن اينكه در فقر به سر‬ ‫مي‌برند بايد تاوان سوء‌استفاده‌ها و سوء‌مديريت‌هاي آنان‬ ‫را نيز بپردازند‪».‬‬ ‫احمدي‌نژاد با اش��اره به اينكه انحص��ار در مديريت‬ ‫شوراي امنيت نيز كامال روشن است‪ ،‬افزود‪« :‬بعد از ‪ 65‬سال‬ ‫و به‌رغم اذعان همه ملت‌ها به حقوق حقه ملت فلس��طين‪،‬‬ ‫رفتار شوراي امنيت در عمل به تثبيت و گسترش اشغالگري‬ ‫و ظلم و جنايات رژيم جعلي و تحميلي صهيونيستي منجر‬ ‫شده اس��ت‪ ».‬احمدي‌نژاد با طرح اين سوال كه كدام ملت‬ ‫مستقل توانسته بدون نگراني يا دادن امتياز‪ ،‬حقوق اساسي‬ ‫خود را با اتكاء‌ به شوراي امنيت اس��تيفا کند‪ ،‬تصريح كرد‪:‬‬ ‫«اصوال چگونه مي‌ت��وان تصور ك��رد كه با وج��ود امتياز‬ ‫انحصاري وتو در دست دولت‌هايي مثل آمريكا و انگليس‬ ‫كه همواره يك طرف تمام مناقشات بوده‌اند‪ ،‬امكان عمل‬ ‫مستقل و عدالت‌مدار براي شوراي امنيت باقي بماند‪ ».‬دكتر‬ ‫احمدي‌نژاد با گراميداش��ت ياد و خاطره بنيانگذاران فقيد‬ ‫جنبش عدم‌تعهد و همچنين رئيس‌جمهور و نخس��ت‌وزير‬ ‫شهيد ايران‪ ،‬آقايان رجايي و باهنر كه ‪ 31‬سال قبل در چنين‬ ‫روزهايي‪ ،‬توسط‌‌تروريست‌ها به شهادت رسيدند‪ ،‬از حضار‬ ‫خواست كه ايستاده و با يك دقيقه سكوت براي آرامش روح‬ ‫آنان دعا كنند‪.‬‬ ‫خش�م رژيم‌صهيونيس�تي از حض�ور محمود‬ ‫عباس در تهران‬ ‫پيش از برگزاري اجالس شانزدهم در تهران اسماعيل‬ ‫هنيه‪ ،‬رهبر حم��اس با اعالم اين موضوع ك��ه از وي براي‬ ‫ش��ركت در اين اجالس دعوت به‌عمل آمده‪ ،‬باعث ايجاد‬ ‫اختالفاتي شد‪.‬‬ ‫برخي معتقد بودند كه بايد دولت خودگردان به‌عنوان‬ ‫نماينده فلس��طينيان در اين اجالس حاضر ش��ود و حضور‬ ‫اعضاي حماس موجب ناراحتي فلس��طينيان خواهد شد‪ .‬از‬ ‫سوي ديگر رس��انه‌هاي جهان با دامن زدن به اين موضوع‬ ‫سعي كردند تا مس��اله دعوت از اس��ماعيل هنيه را به يك‬ ‫حاشيه براي اجالس تبديل كنند‪.‬‬ ‫آنها معتقد بودند كه برخ��ي دولت‌ها با حضور حماس‬ ‫در اين اجالس مخالفند‪ ،‬اما سخنگوي وزارت خارجه ايران‬ ‫در واكنشي با اعالم رس��مي اين موضوع كه تنها از دولت‬ ‫خودگردان فلسطين براي ش��ركت در اين اجالس دعوت‬ ‫شده به گمانه‌زني‌ها پايان داد‪ .‬پس از حضور محمود عباس‬ ‫در ايران وزير امور خارجه رژيم‌صهيونيس��تي كه از شركت‬ ‫وي در اجالس تهران به خشم آمده بود‪ ،‬خواستار‌ترور وي‬ ‫به محض ورود به رام‌اهلل ش��د‪« .‬آويگ��دور ليبرمن» لحن‬ ‫تحريك‌آميز خود عليه «محمود عب��اس» را افزايش داده‬ ‫و در همين راستا خواس��تار‌ترور عباس يا محاصره وي به‬ ‫محض ورود به رام‌اهلل شد‪.‬‬ ‫ليبرمن در اظهاراتي كوتاه به كان��ال دهم تلويزيون‬ ‫رژيم‌صهيونيس��تي گفت‪« :‬اي��ن يك روز س��ياه در تاريخ‬ ‫اسرائيل اس��ت كه عباس به اجالس��ي در ايران پا گذاشته‬ ‫است‪» .‬‬ ‫بازتاب گسترده سخنان رهبري‬ ‫در‌حالي‌ك��ه چن��د دقيق��ه بيش��تر از پايان س��خنان‬ ‫مقام‌معظم‌رهبري در افتتاحيه اجالس سران نگذشته بود‪،‬‬ ‫بازتاب‌هاي حضور سران كشور‌ها در ايران و همچنين نگاه‬ ‫ايران به اين اجالس در رسانه‌هاي گوناگون منتشر شد‪.‬‬ ‫«يورو‌نيوز» با‌توجه به نقش اي��ران در اين اجالس و‬ ‫در منطقه نوشته اس��ت‪« :‬ايران كشوري است كه مي‌تواند‬ ‫به‌عنوان ايجاد‌كننده صلح در جهان‪ ،‬نقش داش��ته باش��د؛‬ ‫نقشي كه اتفاقا و به گزارش اين رسانه اروپايي‪ ،‬بان كي‌مون‬ ‫از ايران درخواست كرده آن را بر‌عهده بگيرد‪».‬‬ ‫«نيوز‌انترنش��نال» هم درباره س��خنان رهبر انقالب‬ ‫نوش��ته اس��ت‪« :‬رهبر انقالب ايران بار ديگ��ر تاكيد كرد‬ ‫كه ايران هيچ‌گاه به دنبال سالح هس��ته‌اي نخواهد رفت‬ ‫و اس��تفاده از س�لاح كش��تار جمعي و هس��ته‌اي‪ ،‬گناهي‬ ‫نابخشودني است‪«».‬ايندپندنت» نيز همين خبر را با انتخاب‬ ‫اين بخش از س��خنان رهبر انقالب منتش��ر كرده و نوشته‬
‫است‪« :‬اين سياس��ت ايران بر‌خالف ادعاهاي كشورهاي‬ ‫غربي است‪« ».‬ميدل ايس��ت‌آنالين» نيز به سخنان رهبر‬ ‫انقالب توجه ويژه‌ای كرده و سخنان ايشان را برجسته كرده‬ ‫است‪« .‬استار آنالين» ديگر رس��انه‌اي است كه تاكنون به‬ ‫بازتاب سخنان رهبر انقالب پرداخته است‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫حاشيه‌هاي برگزاري اجالس‬ ‫در حاش��يه برگزاري اي��ن اجالس پيش از نشس��ت‬ ‫افتتاحيه مراسم گراميداشت ياد شهداي هسته‌اي در سالن‬ ‫همايش‌هاي بين‌المللي صدا و س��يما برگزار ش��د و در اين‬ ‫نشست آرميتا‪ ،‬دختر خردسال شهيد داريوش رضايي‌نژاد به‬ ‫دو زبان انگليسي و فارسي خطاب به سران كشورهاي عضو‬ ‫جنبش عدم‌تعهد گفت‪« :‬م��ا زنده‌ايم و پاي خون پدرانمان‬ ‫ايستاده‌ايم‪ ».‬همچنين عليرضا احمدي روشن پسر خردسال‬ ‫شهيد احمدي روشن نيز در اين نشست حضور داشت‪.‬‬ ‫در مح��ل ورودي س��الن برگزاري اج�لاس بقاياي‬ ‫اتومبيل‌هاي ش��هداي هس��ته‌اي ايران ب��راي نمايش به‬ ‫ميهمانان قرار داده شده بود‪.‬‬ ‫يس��ري ابوش��ادي‪ ،‬نماينده س��ابق مصر در آژانس‬ ‫بين‌المللي انرژي اتمي‌ضمن ابراز همدردي با خانواده‌هاي‬ ‫شهداي هس��ته‌اي گفت‪« :‬ايران بايد اينگونه اقدامات را از‬ ‫طريق دادگاه‌هاي بين‌المللي پيگيري كند‪».‬‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫ديدار استراتژيك روساي‌جمهور ايران و مصر‬ ‫عصر پنج‌شنبه گذش��ته و در حاشيه اجالس سران در‬ ‫تهران روس��اي‌جمهور دو كش��ور ديدار و گفت‌وگو كردند‪.‬‬ ‫رئيس‌جمهور ايران اسالمي در اين ديدار با اشاره به اينكه‬ ‫رژيم‌صهيونيستي و سلطه‌طلبي غربي‌ها و آمريكا تهديدي‬ ‫براي ملت‌هاي منطقه و جهان محس��وب مي‌شود‪ ،‬تاكيد‬ ‫كرد‪« :‬مستكبران هرگز خواهان پيش��رفت و قدرت‌ يافتن‬ ‫ملت‌هاي مستقل و عدالت‌طلب نبوده و دوستي و دشمني‬ ‫آنها با ملت‌ها براساس منافع و اهداف دراز‌مدتي است كه در‬ ‫عرصه بين‌المللي دنبال مي‌كنند‪».‬‬ ‫رئيس‌جمهور با اش��اره به اينكه جمهوري اس�لامي‬ ‫ايران و مص��ر فرهنگ بس��يار نزديكي با يكديگ��ر دارند‪،‬‬ ‫تصريح كرد‪« :‬مطمئنا جايگاه ملت مصر باالتر از آن چيزي‬ ‫است كه تا امروز در اختيار آنها بوده و اگر چه در ابتداي راه‬ ‫تحوالت قرار دارند‪ ،‬ام��ا يقينا ملت مصر اي��ن تحوالت را‬ ‫سريع‌تر پشت سر گذاشته و جايگاه واقعي خود را در منطقه‬ ‫و جهان باز خواهد يافت‪».‬‬ ‫محم��د المرس��ي‪ ،‬رئيس‌جمه��ور مصر ني��ز در اين‬ ‫ديدار ضم��ن تقدير از جمهوري اس�لامي اي��ران به‌خاطر‬ ‫ميزباني و برگزاري شايس��ته ش��انزدهمين اجالس سران‬ ‫كش��ورهاي عضو جنب��ش عدم‌تعه��د گفت‪« :‬احس��اس‬ ‫دوستي و برادري ميان مردم ايران و مصر احساسي متقابل‬ ‫بوده‪».‬رئيس‌جمهور مصر روابط ميان كشورهاي اسالمي‬ ‫را بر مبناي مناسبات استراتژيك دانست و گفت‪« :‬مصلحت‬ ‫حقيقي ملت‌هاي منطقه در اين نهفته است كه همگان يك‬ ‫روند مناسب را با استفاده از ساختارهاي موجود و براساس‬ ‫مناسبات همه‌جانبه شكل دهيم‪».‬‬ ‫محمد المرسي همچنين در خصوص تحوالت سوريه‬ ‫نيز با بيان اينكه مشكالت در اين كشور تنها با ميانجي‌گري‬ ‫كشورهاي تاثيرگذار در منطقه مانند ايران و تالش آنان در‬ ‫جهت حل مشكل برطرف خواهد شد‪ ،‬اظهار داشت‪« :‬مصر‬ ‫نيز ايران را به عنوان شريك استراتژيك خود دانسته و معتقد‬ ‫اس��ت بايد همه با نگاهي مثبت به آين��ده‌‪ ،‬براي تحوالت‬ ‫منطقه‌اي شرايط مناسبي را فراهم آورند‪».‬‬ ‫پيش�گامي‌و رهب�ري ايران در معتدل‌س�ازي‬ ‫منطقه‬ ‫دبيركل سازمان ملل در نشست خبري پيش از‌ ترك‬ ‫تهران با تش��كر از دولت و مردم ايران به خاطر دعوت وي‬ ‫براي شركت در اجالس تهران گفت‪« :‬اين اجالس نه تنها‬ ‫موجب ارتقای جايگاه سياس��ي ايران در جامعه بين‌المللي‬ ‫شد‪ ،‬بلكه به معناي نشان دادن پيش��گامي‌و رهبري ايران‬ ‫براي ايفاي يك نقش معتدل و سازنده در مسائل منطقه‌اي‬ ‫و بين‌المللي است‪».‬‬ ‫بان كي‌مون با بيان اينكه در س��فر ب��ه تهران براي‬ ‫ش��ركت در اجالس عدم‌تعهد با رهبر جمهوري اس�لامي‬ ‫ايران‪ ،‬رئيس‌جمهور‪ ،‬دبير ش��وراي عالي امنيت ملي و چند‬ ‫تن ديگر از مقامات ايران و دانشجويان يكي از دانشگاه‌هاي‬ ‫تهران ديدار و گفت‌وگ��و كرده‪ ،‬گف��ت‪« :‬همچنين درباره‬ ‫پرونده هس��ته‌اي ايران نيز مذاكراتي داش��تيم و خواستار‬ ‫اقداماتي از س��وي ايران ش��دم كه نش��ان دهد ب��ه دنبال‬ ‫فعاليت‌هاي صلح‌آميز در پرونده هسته‌اي خود هستند‪».‬‬ ‫وي با تاكيد بر اينكه در‌خصوص مس��اله حقوق بشر‬ ‫نيز نگراني‌هاي خود را به دولت اي��ران انتقال دادم‪ ،‬گفت‪:‬‬ ‫«در اين ديدارها خواس��تار توجه به اين مساله در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري آينده اين كش��ور شدم‪ .‬همچنين از ايران‬ ‫خواس��تم كه با نماينده ويژه س��ازمان حقوق بشر در ايران‬ ‫همكاري بيشتري كند‪».‬‬ ‫همچنين در حاشيه اين اجالس رهبري نظام با افراد‬ ‫مختلفي از جمله بان‌كي‌مون و موهان سينگ‪ ،‬نخست‌وزير‬ ‫هند ديدار و گفت‌وگو كردند‪ .‬ايشان در ديدار با بان‌كي‌مون‬ ‫با اشاره به س��خنان خود به صحبت‌هاي دبيركل سازمان‬ ‫ملل متحد در مورد موضوع هس��ته‌اي ايران اشاره كردند و‬ ‫افزودند‪« :‬آمريكايي‌ها اطالع كامل دارند كه ايران به دنبال‬ ‫سالح هسته‌اي نيست و فقط به دنبال بهانه‌جويي هستند‪».‬‬ ‫رهبر انقالب اس�لامي با اش��اره به اعتراف غربي‌ها‬ ‫مبني‌بر تالش براي ايج��اد خرابكاري اينترنت��ي و فني از‬ ‫طريق برخي بدافزارها از جمله استاكس‌نت‪ ‌،‬افزودند‪« :‬چرا‬ ‫ي در اين خصوص موضع‌گيري‬ ‫آژانس بين‌المللي انرژي اتم ‌‬ ‫نكرد؟»‬ ‫در اين ديدار آقاي بان كي‌مون‪ ،‬دبيركل سازمان ملل‬ ‫متحد ضمن تبريك رياس��ت ايران بر جنبش عدم‌تعهد‪ ،‬به‬ ‫نقش و جايگاه بسيار مهم و تاثيرگذار ايران در منطقه اشاره‬ ‫كرد و گفت‪« :‬درخصوص س��وريه من به عن��وان دبيركل‬ ‫سازمان ملل از جمهوري اسالمي ايران درخواست مي‌كنم‬ ‫كه با استفاده از نفوذ و قدرت خود‪‌،‬زمينه حل بحران سوريه‬ ‫را فراهم كند‪».‬‬ ‫همچنين رهبر معظم انقالب اسالمي در ديدار آقاي‬ ‫«مان موهان س��ينگ» نخس��ت‌وزير هند و هيات همراه‪،‬‬ ‫با اش��اره به س��ابقه ارتباطات فرهنگي‪ ،‬عاطفي‪ ،‬تمدني و‬ ‫تاريخي دو ملت اي��ران و هند‪ ،‬تاكيد كردن��د‪« :‬ملت ايران‬ ‫همواره نگاه مثبتي به هند داشته‌اند و همه اين موارد زمينه‬ ‫بسيار مناسبي براي گسترش بيش از پيش روابط دو كشور‬ ‫است‪».‬‬ ‫حضرت آيت‌اهلل خامنه‌اي با تاكيد بر اينكه نمي‌توان به‬ ‫همكاري شركاي بين‌المللي اعتماد كرد‪ ،‬خاطرنشان كردند‪:‬‬ ‫«يكي از اين شركاي بين‌المللي غيرقابل اطمينان‪ ،‬آمريكا‬ ‫است كه فقط براي يك دولت‪ ،‬شريك قابل اطميناني است‬ ‫و آن دولت هم‪ ،‬دولت صهيونيستي است‪».‬‬ ‫همچنین همسران روس��اي جمهور ‪ 29‬كشور عضو‬ ‫جنبش عدم‌تعهد نيز با حض��ور در تاالر آين��ه وزارت امور‬ ‫خارجه در ضيافت شام همس��ر احمدي‌نژاد شركت كردند‪.‬‬ ‫خانم فراحي طي سخناني ضمن خوش‌آمد‌گويي به همسران‬ ‫روساي‌جمهور كش��ور‌هاي عضو جنبش عدم‌تعهد اظهار‬ ‫داشت‪« :‬رسيدن به جامعه س��عادتمند‪ ،‬صلح پايدار و حفظ‬ ‫ارزش‌هاي معنوي كه فصل مش��ترك همه تمدن‌هاست‬ ‫نياز به همدلي و تالش مشترك دارد تا اهداف باالي جنبش‬ ‫عدم‌تعهد محقق شود‪».‬‬ ‫‪35‬‬
‫ندارند‪ .‬تحريم‌هاي ظالمانه‌اي عليه ايران و خيلي از كشورها‬ ‫اجرا مي‌شود‪ ،‬چراكه ش��وراي امنيت سازمان ملل مبدل به‬ ‫ابزاري در دست دارندگان حق وتو ش��ده است‪ .‬اين مساله‬ ‫هم به حيثيت نهاد بين‌الملل��ي ضربه مي‌زند و هم اين نهاد‬ ‫به جاي ايجاد صلح و امنيت پايدار مبدل به وسيله‌اي براي‬ ‫هوسراني سياس��ي قدرت‌هاي بزرگ مي‌شود‪ .‬گروه نم اگر‬ ‫نهاد بين‌المللي ايج��اد و وحدت دروني خ��ود را حفظ كند‬ ‫مي‌تواند نسبت به اقدامات غير‌قانوني اين كشورها و غربي‌ها‬ ‫و رفتار دوگانه‌اي كه خيلي از غربي‌ها نس��بت به مس��ائل‬ ‫بين‌المللي دارند تاثير‌گذار باشد‪ .‬راه‌حل سوري‪-‬سوري در‬ ‫سوريه‪ ،‬بحث خاورميانه عاري از س�لاح هسته‌اي‪ ،‬مساله‬ ‫صلح و تشكيل كشور فلسطيني نيز از جمله مواردي است‬ ‫كه گروه نم مي‌تواند بر آن تاثير‌گذار باشد‪.‬‬ ‫برخي از كش�ورهاي عض�و جنبش مانن�د هند و‬ ‫اندونزي در مسير توسعه سريع قرار گرفته‌اند‪،‬‬ ‫به‌گون�ه‌اي كه حت�ي هن�د در زم�ره قدرت‌هاي‬ ‫نو‌ظهور دنيا قرار گرفته اس�ت‪ ،‬قرار گرفتن اين‬ ‫كشورها در كنار كشورهاي كوچك و ضعيف دنيا‬ ‫چه پيامدهايي را مي‌تواند در بر‌داشته باشد؟‬ ‫نموحلبحران‌هايبينالمللي‬ ‫تو‌گو با دكتر محمد‌مهدي مظاهري‬ ‫گف ‌‬ ‫‪3‬‬ ‫سياست‬ ‫شانزدهمين اجالس سران كش�ورهاي غير‌متعهد به ميزباني و رياست‌جمهوري اسالمي ايران در حالي برگزار‬ ‫مي‌شود كه آمريكا و غرب سعي در به انزوا كش�اندن ايران دارند‪ .‬همچنين بحث پرونده هس�ته‌اي ايران به يكي از‬ ‫بحث‌هاي داغ روز جوامع بين‌المللي تبديل شده و تحريم‌هاي فراواني عليه ايران اعمال مي‌شود‪ .‬به دليل تاثير‌گذاري‬ ‫فراوان جنبش عدم‌تعهد اين اجالس براي ايران از اهميت بسيار بااليي برخوردار است و ميزباني و رياست دوره‌اي‬ ‫سه‌س�اله اين اجالس مي‌تواند كمك ش�ايان توجهي به شكس�تن تحريم‌ها كند‪ .‬در همين مورد طي گفت‌وگويي با‬ ‫محمد‌مهدي مظاهري‪ ،‬معاون فرهنگي دانشگاه آزاد اسالمي و كارشناس مسائل بين‌الملل ميزان و نحوه تاثير‌گذاري‬ ‫ايران را در اين اجالس مورد ارزيابي قرار داديم‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫سميه دژ‬ ‫جنبش عدم‌تعهد در زمان جنگ س�رد شروع به‬ ‫كار كرد‪ ،‬اما با فروپاش�ي اتحاد جماهير شوروي‬ ‫به تعداد اعضاي جنبش افزوده شد‪ ،‬چرا با وجود‬ ‫تغيير در نظام بين‌الملل اي�ن جنبش مورد توجه‬ ‫كشورها قرار گرفت؟‬ ‫‪ l‬پس از جنگ جهان��ي دوم و ش��كل‌گيري نظام‬ ‫دو‌قطب��ي در نظام بين‌الملل از س��وي برخي از كش��ورهاي‬ ‫مستقل تالش‌هايي انجام شد تا الگوي نويني را در سياست‬ ‫بين‌الملل ارائه دهند‪ .‬اعضاي جنبش گروهي برخاسته از ملل‬ ‫آفريقايي و آس��يايي بودند و براي اينكه از دس��ته‌بندي‌هاي‬ ‫سياسي‪ -‬نظامي‪ -‬اقتصادي مرسوم آن زمان كنار بكشند اين‬ ‫جنبش را تشكيل دادند‪ .‬بنابراين اين جنبش به دليل احياي‬ ‫هويت مستقل تشكيل شد و به جنبش عدم‌تعهد يا همان عدم‬ ‫وابستگي و به اصطالح به نم شهرت يافت‪ .‬كشورهايي مانند‬ ‫هند‪ ،‬مصر‪ ،‬آفريقاي جنوبي‪ ،‬اندون��زي و كوبا از اعضاي اين‬ ‫جنبشند‪ .‬اعضاي جنبش قصد داشتند ضمن تضمين استقالل‬ ‫كشورهاي خودش��ان‪ ،‬بلوك‌بندي‌هاي ناشي از تصميمات‬ ‫دو ابر‌ق��درت را از بين ببرند‪ .‬ب��ا وجود اينكه اي��ن جنبش از‬ ‫آغاز تاس��يس توفيقاتي را در عرصه‌هاي مختلف داشت‪ ،‬اما‬ ‫ابر‌قدرت‌ها از زمان شكل‌گيري اين جنبش تالش كردند از‬ ‫وحدت ميان اعضا جلوگيري كنند‪ ،‬چرا كه سياس��ت مستقل‬ ‫از سوي جنبش عدم‌تعهد با سياس��ت ابرقدرتي قدرت‌هاي‬ ‫بزرگ مغايرت داش��ت و تمام اين نكات تاكيدي بر گسترش‬ ‫اين جنبش است‪.‬‬ ‫‪36‬‬ ‫چرا تا‌كنون فعاليت زياد يا موثري از جنبش ديده‬ ‫نشده است؟‬ ‫‪ l‬در زم��ان تش��كيل جنب��ش‪ ،‬دال��س‬ ‫رئيس‌جمه��ور وق��ت آمريكا ب��ود‪ .‬وي اعالم ك��رد هركه‬ ‫با ما نيس��ت عليه ماس��ت‪ .‬اين ابر‌ق��درت جناح‌هايي را در‬ ‫چارچ��وب عدم‌تعهد شناس��ايي و تقوي��ت كرد ت��ا بتواند‬ ‫بر سياستگذاري‌ها و تصميمات غير‌متعهد‌ها اثرگذاري كند‪.‬‬ ‫وقتي در آنجا موفق نشد راه دوم را در پيش گرفت‪ .‬بنابراين‬ ‫برخي معتقدند كه ما در عرصه عمل تعداد انگشت‌شماري‬ ‫غير‌متعهد داريم‪.‬‬ ‫بنابراين نفوذ قدرت‌هاي ب��زرگ در اين جنبش يكي‬ ‫از علل ناكامي‌اين گروه سياس��ي در اتخاذ مواضع مستقل‬ ‫در چند دوره گذشته اس��ت‪ .‬دليل ديگر عدم وجود ضمانت‬ ‫اجرايي ب��راي قطعنامه‌هاي صادر ش��ده از س��وي جنبش‬ ‫اس��ت‪ .‬وقتي ضمانت اجرايي وجود ن��دارد توفيقي هم در‬ ‫اثر‌گذاري در معادالت بين‌المللي مشاهده نمي‌شود‪ .‬دليل‬ ‫ديگر‌ تركيب ناهمگون اعضاس��ت‪ .‬اعضاي جنبش ساختار‬ ‫سياسي‪ ،‬اقتصادي بسيار متفاوتي دارند و تمام اينها مانع از‬ ‫تالش گروه نم در ايستادگي مقابل قدرت‌هاي بزرگي مانند‬ ‫آمريكا مي‌شود‪.‬‬ ‫درس�ت اس�ت كه قطعنامه‌هاي صادر ش�ده از‬ ‫سوي نم ضمانت اجرايي ندارد‪ ،‬اما چيزي حدود‬ ‫‪ 70‬درصد س�ازمان مل�ل را اعضاي نم تش�كيل‬ ‫مي‌دهن�د‪ ،‬آيا اين ب�ر اثر‌گ�ذاري اين گ�روه در‬ ‫مجامع بين‌المللي نمي‌افزايد؟‬ ‫‪ l‬اعضاي نم راهي جز اتحاد و همبس��تگي دروني‬ ‫‪ l‬اين كه اين كشورها در كنار يكديگر قرار گيرند‬ ‫پديده ناپسندي نيست‪ .‬كشور‌هاي تاثيرگذاري مانند ايران‪،‬‬ ‫مصر‪ ،‬اندونزي و هند در اين اجالس حضور دارند و در كنار‬ ‫اين كشورها‪ ،‬كشورهاي ضعيفي از نظر سياسي‪ ،‬اقتصادي‬ ‫و بين‌المللي قرار دارند‪ .‬در آسيا و آفريقا كشورهاي مختلفي‬ ‫وجود دارد‪ .‬آنچه مهم اس��ت اي��ن كه ب��ه اهميت حضور‬ ‫كشورهاي تاثيرگذار در اين اجالس واقف باشيم‪ .‬همچنين‬ ‫كميت ع��ددي اين جنبش نيز از اهمي��ت بااليي برخوردار‬ ‫است كه كشورهاي ضعيف نيز تش��كيل‌دهنده اين كميت‬ ‫مي‌باش��ند‪ .‬هركدام از اين دو گروه با رويكرد خاص خود در‬ ‫جنبش تاثيرگذارند‪.‬‬ ‫تقريبا يك ماه پيش از حمله آمريكا به عراق اين‬ ‫جنبش تش�كيل جلس�ه داده بود‪ ،‬در حال حاضر‬ ‫هم بحث س�وريه داغ است و چش�م‌ها به دنبال‬ ‫تصميم�ات س�ازمان مل�ل در خص�وص بحران‬ ‫س�وريه‪ .‬با در نظر گرفتن اين موضوع كه مساله‬ ‫س�وريه در اين نشس�ت مط�رح مي‌ش�ود‪ ،‬اين‬ ‫جنبش چ�ه تاثيراتي ب�ر روند تحوالت س�وريه‬ ‫خواهد داشت؟‬ ‫‪ l‬بحران سوريه فراتر از منطقه است و ديگران آن را‬ ‫مديريت مي‌كنند‪ ،‬بنابراين بحث محور عربي‪-‬غربي مطرح‬ ‫شده است‪ .‬من معتقدم بايد در اجالس غير‌متعهد‌ها در تهران‬ ‫و مديريت آتي جنبش بر راه‌حل سوري‪-‬سوري تاكيد شود‬ ‫و اين راه حلي است كه كوفي عنان آن را مطرح كرد و اخضر‬ ‫االبراهيم��ي‌آن را پيگيري مي‌كند؛ همچني��ن مورد تاييد‬ ‫روسيه و چين اس��ت و ايران هم به دنبال اين مساله است‪.‬‬ ‫حتي خيلي از كشورهاي منطقه نيز اين طرح را قبول دارند‬ ‫و طرحي كه المرسي اعالم كرده به اين طرح بسيار نزديك‬ ‫است‪ .‬اين طرح مي‌تواند مسير را براي حل بحران پيچيده‬ ‫سوريه هموار كند‪ .‬غربي‌ها با همكاري‌تركيه و محور عربي‬ ‫ضد سوري خواهان اجراي سناريوي ليبي در سوريه هستند‪،‬‬ ‫بنابراين در خصوص افزايش خشونت‌ها كار مي‌كنند و يك‬ ‫چه��ره ضد‌مردمي‌ از دولت س��وريه به تصوير مي‌كش��ند‪،‬‬ ‫هرچند كه كشتار مردم بي‌دفاع چه از طرف دولت سوريه و‬ ‫چه از طرف مخالفان امري غير‌انساني است‪ .‬در ليبي تالش‬ ‫شد تا اعتراض مردمي‌به جنگ داخلي مبدل شود و همين‬ ‫برنامه را در سوريه مي‌خواهند پياده كنند‪ .‬خوشبختانه اين‬ ‫س��ناريو توفيقي نداش��ته و خود غربي‌ها نيز به اين نتيجه‬ ‫رس��يده‌اند‪ ،‬بنابراين در اينجا س��ناريوي ديگري را مطرح‬ ‫مي‌كنند و آن تجزيه سوريه اس��ت‪ .‬غربي‌ها و محور عربي‬ ‫ضد‌سوري س��ه منطقه را به‌طور جداگانه پيگيري مي‌كنند‬ ‫و تجزيه س��وريه به س��ه منطقه كردنش��ين‪ ،‬سني‌نشين و‬
‫علوي‌ها مد‌نظر آنها ست‪ .‬حتي رژيم‌صهيونيستي نيز نسبت‬ ‫به اجراي اين طرح بس��يار تالش مي‌كند‪ .‬من امكان تكرار‬ ‫سناريوي ليبي‪ ،‬يمن و عراق را در صحنه عمل با مشكالت‬ ‫فزاينده‌اي روبه‌رو مي‌بينم‪ .‬اما در آخر سناريوي سومی وجود‬ ‫دارد كه جنبش عدم‌تعهد باي��د روي آن كار كند و آن طرح‬ ‫آشتي ملي است‪ .‬يعني اينكه فشار‌هاي سياسي و مداخالت‬ ‫خارجي بايد برداشته شود و طرح آشتي ملي ميان معارضين‬ ‫و دولت دنبال شده و انتخابات صحيح و طرح شش ماده‌اي‬ ‫كوفي عنان پيگيري شود‪ .‬بنابراين جمهوري اسالمي ايران‬ ‫و گروه تماس با همكاري سازمان ملل متحد و قدرت‌هاي‬ ‫منطقه مي‌توانند راه‌حل سوري‪ -‬سوري را پيگيري كنند و‬ ‫طي انتخاباتي سالم حاكميت سوريه تعيين شود‪.‬‬ ‫اين جنبش چ�ه پيامدهاي مثبت�ي را براي ايران‬ ‫مي‌تواند داشته باشد؟‬ ‫‪ l‬فرصت پيش آم��ده براي ايران فرصت بس��يار‬ ‫مغتنمي‌است و در واقع ميزباني اجالس عدم‌تعهد فرصتي‬ ‫طاليي براي ايران محس��وب مي‌ش��ود‪ .‬ما با سه رويكرد‬ ‫سياسي‪ ،‬فرهنگي و اقتصادي مي‌توانيم براي اين اجالس‬ ‫برنامه داشته باش��يم‪ .‬در حال حاضر ايران با گسترش چتر‬ ‫تحريم‌ه��اي بين‌المللي روبه‌رو اس��ت‪ .‬آنها ب��راي انزواي‬ ‫ايران در منطقه تالش مي‌كنند و اگ��ر ايران تالش كند تا‬ ‫از پتانس��يل و ظرفيت اعضاي جنبش و همچنين ميزباني‬ ‫و رياست سه‌س��اله خود اس��تفاده كند‪ ،‬ما قادر خواهيم بود‬ ‫تحريم‌ها را دور بزنيم‪ .‬از طرفي ش��عار اين نشس��ت صلح‬ ‫پايدار در س��ايه مديريت مشترك جهاني اس��ت و خيلي از‬ ‫كش��ورهاي بزرگ و تاثيرگذار جنبش از اين شعار استقبال‬ ‫كردند‪ .‬ايران با رايزني‌هاي ديپلماتيك در س��طح س��ران‬ ‫مي‌تواند نس��بت به نهادينه ش��دن صلح پايدار در منطقه و‬ ‫كاهش فزاينده تنش‌هاي سياسي كه به‌دليل دخالت‌هاي‬ ‫خارجي در منطقه به وجود آمده در حوزه سياسي بهره كافي‬ ‫را ببرد‪ .‬در اين حوزه سياسي بايد بسيار مدبرانه و با عقالنيت‬ ‫عمل كرد‪ .‬ام��ا از لحاظ فرهنگي‪ ،‬با توجه ب��ه اقتدار قدرت‬ ‫نرم ايران در منطق��ه‪ ،‬جهان اس�لام و خاورميانه و با توجه‬ ‫به بيداري اس�لامي كه در منطقه در حال رخ دادن اس��ت؛‬ ‫ايران مي‌تواند با اتخاذ يك رويكرد مشترك فرهنگي ميان‬ ‫كشورهاي جهان اسالم‪ ،‬كش��ورهاي منطقه و كشورهاي‬ ‫جنبش عدم‌تعهد از اس��تحاله فرهنگي غرب به اين منطقه‬ ‫جلوگيري كند‪.‬‬ ‫ايران به مدت سه سال به‌عنوان رئيس دوره‌اي‬ ‫اين جنبش انتخاب ش�ده و اين فرصت بس�يار‬ ‫بزرگي براي كش�ورمان اس�ت‪ ،‬رجل سياسي ما‬ ‫چه سياس�تي را مي‌توانند اتخاذ كنند تا ايران از‬ ‫اين فرصت نهايت استفاده را ببرد؟‬ ‫‪ l‬مقامات مس��ئول ايران بايد در اين سه حوزه‌اي‬ ‫كه عرض كردم نقش موثري داش��ته باشند‪ .‬آنها مي‌توانند‬ ‫نكات و مولفه‌هاي بس��ياري را منشاء اثر قرار دهند و دنبال‬ ‫كنند‪ .‬به عنوان مثال بحث دموكراس��ي و حقوق بشر بحث‬ ‫قابل توجهي اس��ت‪ .‬ايران از ظرفيت نهادهاي بين‌المللي‬ ‫تحت عنوان بيداري اس�لامي مي‌تواند استفاده كند‪ ،‬خيلي‬ ‫از كش��ورهاي منطق��ه و قدرت‌هاي غربي سياس��ت‌هاي‬ ‫دوگانه‌اي را در بحرين و عربستان سعودي پيگيري مي‌كنند‪.‬‬ ‫ايران با مسئوليتي كه در جنبش دارد تحت عنوان دموكراسي‬ ‫و حقوق بش��ر مي‌تواند اين بحث را مديريت كند‪ .‬حتي در‬ ‫حوزه حذف حق وتو در شوراي امنيت سازمان ملل مي‌تواند‬ ‫تاثيرگذار باش��د‪ .‬حداقل دو‌سوم اعضاي س��ازمان ملل از‬ ‫اعضاي نم هستند‪ .‬ممكن است اين يك ايده آرماني باشد‬ ‫ولي بايد پيگيري شود و اين بحث حداقل طرح موضوع شود‬ ‫و اميدواريم به نهادينه ش��دنش هم برسيم‪ .‬حتي بحثي در‬ ‫ايران مطرح شد كه انرژي اتمي‌براي همه‪ ،‬بمب اتمي‌براي‬ ‫هيچ كس و اين يك ايده جهاني و همه‌پسند است‪ .‬همچنين‬ ‫ديدگاه كشورهاي اثر‌گذار در جنبش نسبت به اين موضوع‬ ‫مثبت است‪ .‬اين موضوع بايد به شكل اصولي در دستور‌كار‬ ‫قرار بگيرد و ما بايد به صورت جدي اين مطلب را پيگيري‬ ‫كنيم‪ .‬همچنين خاورميانه عاري از سالح‌هاي هسته‌اي كه‬ ‫طرح مشتركي از سوي ايران و مصر در سال ‪ 1974‬بود حتي‬ ‫به تصويب مجمع عمومي س��ازمان ملل متحد هم رسيد‪.‬‬ ‫در حال حاضر هم المرس��ي به ايران آم��ده و مصر يكي از‬ ‫كشورهاي تاثيرگذار است‪ .‬اين ايده كه مصوبه سازمان ملل‬ ‫را به همراه دارد بايد پيگيري شود‪g .‬‬ ‫سياست‬ ‫از حمله به اسرائيل تا نقد اسد‬ ‫مواضع مرسي را چگونه بايد تحليل كرد؟‬ ‫‪4‬‬ ‫سفر المرسي به ايران از جهات مختلفي حائز‌اهميت‬ ‫است‪.‬اين سفر جزو اولين سفرهاي رئيس‌جمهور اين كشور‬ ‫پس از تغيير حكومت مصر به خارج از اين كشور محسوب‬ ‫مي‌ش��ود‪ .‬در واقع حضور كش��وري كه تا چند ماه گذشته‬ ‫وابستگي ش��ديدي به اس��تكبار غرب داش��ته در جنبش‬ ‫عدم‌تعهد كه يك رويكرد ضد‌استكباري دارد حائز‌اهميت‬ ‫اس��ت‪ .‬از س��وي ديگر مواضع ضد‌اس��رائيلي المرسي كه‬ ‫بر‌خالف مواضع رژيم سابق مصربود مساله بسيار مهمي‬ ‫به شمار مي رود‪ .‬او براي اولين بار در محكوميت اسرائيل‬ ‫س��خنان بس��يار تندي مطرح كرد‪ .‬در اين مي��ان به‌دليل‬ ‫جايگاهي كه المرسي در حزب اخوان‌المسلمين دارد تحت‬ ‫تاثير مس��ائل حزبي س��خنان قابل تاملي نيز درباره دولت‬ ‫سوريه به ميان آورد‪.‬‬ ‫در واق��ع اخوان‌المس��لمين يكي از گروه‌هاي فش��ار‬ ‫و معانديني اس��ت كه نسبت به رژيم بش��ار اسد در سوريه‬ ‫فعاليت مي‌كنند‪ ،‬بنابراين المرسي برمبناي جايگاه و پايگاه‬ ‫حزبي‌اش و به خاطر وابس��تگي كه به جري��ان اخوان دارد‬ ‫طبيعتا در موضع‌گيري‌هايش تحت تاثير اين نگاه حزبي قرار‬ ‫دارد‪ .‬به همين دليل متاسفانه درباره سوريه مواضعي اتخاذ‬ ‫كردند كه خيل��ي مورد انتظار نبود البت��ه در مقياس جنبش‬ ‫عدم‌تعهد با توجه به رويكرد و نگاه متفاوت كشورها نسبت‬ ‫به مس��ائل سياس��ي اينگونه موضع‌گيري‌ها دور از انتظار‬ ‫نيست‪ ،‬اما اميدواريم جنبش عدم‌تعهد بتواند تاثيرات مثبتي‬ ‫در بهبود روند و وضعيت كش��ور س��وريه بگذارد‪ ،‬خصوصا‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫محسني ثاني‬ ‫فرمايشات مقام‌‌معظم رهبري و مواضعي كه ايران اسالمي‬ ‫در اين زمينه اتخاذ كرده با توجه ب��ه كليات صحبت‌هايي‬ ‫كه المرس��ي در اين كنفرانس داش��تند و به نوعي حمايت‪،‬‬ ‫پش��تيباني و تاييدات خودش را از جنبش عدم‌تعهد اعالم‬ ‫كرد‪ .‬بنابراين بنده معتقدم خيلي جاي نگراني وجود ندارد و‬ ‫مواضع ايشان نسبت به اس��رائيل و استكبار جهاني و تغيير‬ ‫مديريت جهاني و شوراي امنيت در كل مواضع مثبتي است‬ ‫و جاي تقدير دارد‪.‬‬ ‫در واقع مهم اين است كه در مسائل كلي مثل آمريكا‪،‬‬ ‫غرب و خصوصا رژيم‌صهيونيس��تي مواض��ع ايران و مصر‬ ‫مشترك اس��ت‪ ،‬درباره مساله س��وريه نيز نياز به ارتباطات‬ ‫بيش��تري وجود دارد بنابراين با‌توجه ب��ه اينكه مردم مصر‬ ‫از يك بن��اي فرهنگي خوبي برخوردار هس��تند و كش��ور‬ ‫مصر در جهان عرب به‌عنوان يك كش��ور غني فرهنگي از‬ ‫قديم مطرح بوده و افكار عمومي مردم مصر در حال حاضر‬ ‫برخاسته از روح استكبار‌ستيزي و مخالفت جدي با آمريكا‬ ‫و اسرائيل اس��ت‪ ،‬طبيعتا مواضعي كه در جهت و هم‌سو با‬ ‫آمريكا و اسرائيل باشد نمي‌تواند پايدار باشد و تقويت شود‪.‬‬ ‫از سوي ديگر اين مواضعي هم كه تحت تاثير مسائل حزبي‬ ‫اتخاذ مي‌ش��ود به لحاظ رويكرد مردم نس��بت به مس��ائل‬ ‫ضد‌استكباري و ضد‌اس��رائيلي و آمريكايي قابل پيش‌بيني‬ ‫است كه اميدواريم به تقليل برسد‪g .‬‬ ‫‪37‬‬
‫پيام اجالس تهران به غرب‬ ‫گفت و گو با عضو كميسيون امنيت ملي درباره اهميت اجالس عدم تعهد‬ ‫‪5‬‬ ‫منصور حقيقت‌پور‪ ،‬نايب‌رئيس كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسالمي‪ ،‬جنبش عدم‌تعهد‬ ‫را نيازمند تغيير ساختار خواند كه اگر رخ دهد مي‌تواند مديريت جهاني را متحول كند‪.‬‬ ‫مدت‌ه�ا قب�ل از برگزاري اجلاس ن�م در تهران‬ ‫رس�انه‌هاي غربي تلاش كردند اي�ن اجالس را‬ ‫كم‌اهميت جلوه دهند و اساس آن را زير سوال ببرند‬ ‫و بگويند ساختار آن براي جنگ سرد بوده و ديگر‬ ‫كارآيي ندارد‪ ،‬به نظر شما چرا آنها چنين كوششي‬ ‫را سرلوحه كار خود قرار دادند؟‬ ‫‪ l‬درستاستكهساختارجنبشعدم‌تعهدبرايجنگ‬ ‫سرد اس��ت‪ ،‬ولي دليلي ندارد االن كارآيي نداشته باشد‪ .‬االن‬ ‫اين جنبش مي‌تواند در فضاي سياس��ي‪ ،‬اقتصادي‪ ،‬اجتماعي‬ ‫و فرهنگي در سطح منطقه‌اي و چند‌جانبه موثر واقع شود‪ .‬ما‬ ‫نيازمند اين هستيم كه تالشي را در طول مسئوليت جمهوري‬ ‫اسالمي ايران بر اين جنبش به كار ببنديم تا در يك ساماندهي‬ ‫مجدد تغيير س��اختار جنبش نم رقم بخورد‪ .‬اگر ايران موفق‬ ‫شود در طول سه سال آينده كه مس��ئوليت مديريت سازمان‬ ‫غير‌متعهدها را برعهده دارد و حتي بعد از آن اين بحث را پيش‬ ‫ببرد‪ ،‬اين جنبش قطعا به‌عنوان دومين سازمان بزرگ بين‌المللي‬ ‫بعد از سازمان ملل‌متحد مي‌تواند در قالب يك بلوك سياسي‪،‬‬ ‫اقتصادي‪ ،‬اجتماعي و فرهنگي در دنيا قد علم كند و به فعاليت‬ ‫بپردازد‪ .‬وجود ‪ 120‬كشور از قاره‌هاي مختلف در يك تشكل‬ ‫سياسي ايجاب مي‌كند كه قدري س��اختار و سازمان جنبش‬ ‫عدم‌تعهد روزآمد و چابك‌تر ش��ود كه بايد براي تامين چنين‬ ‫نيازي فكر و تدبير كرد چون در اين ش��رايط است كه سازمان‬ ‫غيرمتعهدها مي‌تواند چابك‌تر و سريعتر درباره تحوالت دنيا‬ ‫تصميم‌گيري موثر كند و منافع كشورهاي عضو را تامين كند‪.‬‬ ‫در بعد اقتصادي دو بلوك مالي‪ -‬يورو و دالر‪ -‬هم اكنون در دنيا‬ ‫وجود دارند‪ .‬يورو در حال فروپاشي است‪ .‬اگر ‪ 120‬كشور عضو‬ ‫جنبش نم تالشي براي به جريان انداختن پول جديدي كه تابع‬ ‫كنترل عملياتي غربي‌ها نيست انجام دهند و تبادل اقتصادي‬ ‫و بازرگاني و مالي خود را تحت عنوان همين پول غير‌سياسي‬ ‫عملياتي كنن��د‪ ،‬آن وقت اين كش��ور‌ها از تلورانس‌ها و باال و‬ ‫سياست‬ ‫تيري به سمت اسرائيل‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪6‬‬ ‫تو‌گوي مثلث با احمد بخشايش اردستاني درباره سخنان مرسي‬ ‫گف ‌‬ ‫ن امنيت‌ملي و سياست خارجي مجلس اس�ت‪ .‬با وي درباره اهميت‬ ‫احمد بخشايش اردستاني‪ ،‬عضو كميس�يو ‌‬ ‫جنبش عدم تعهد و رياست سه ساله ايران بر اين جنبش گفت‌وگو كرديم‪.‬‬ ‫رس�انه‌هاي غرب�ي پي�ش از ش�روع اجلاس‬ ‫غير‌متعهده�ا خيل�ي در تكاپو بودند ك�ه ماهيت‬ ‫ش�كل‌‌گيري اين جنبش را با استناد به فروپاشي‬ ‫اتحاد جماهي�ر ش�وروي رنگ‌باخته ب�ه تصوير‬ ‫بكشند‪ ،‬اهميت اجالس تهران را چگونه ارزيابي‬ ‫مي‌كنيد؟‬ ‫‪ l‬كنفرانس عدم تعهد در ‪ 1955‬اولين بار ش��كل‬ ‫گرفت و مارشال تيتو‪ ،‬احمد س��وكارنو‪ ،‬جمال عبدالناصر و‬ ‫گاندي براي تأس��يس آن فعال بودند تا كشورهاي آسيايي‬ ‫و آفريقايي را براي انجام كاره��اي هدفمند به هم نزديك‬ ‫كنند كه اين مس��اله متعلق به دوران جنگ س��رد است‪ .‬بر‬ ‫همين اساس اس��مش هم كش��ورهاي عضو جنبش عدم‬ ‫تعهد شد؛ يعني كشورهايي كه تعهدي به غرب (آمريكا) و‬ ‫شرق (شوروي) ندارند‪ .‬در فاصله سال هاي ‪ 1944‬تا ‪1990‬‬ ‫ميالدي نظام جهان ميان آمريكا و اتحاد جماهير شوروي‬ ‫دوقطبي بود و حتي يك بار در نزديكي كوبا اين دو نزديك‬ ‫بود با هم درگير شوند و جنگ جهاني سوم راه بيفتد‪ .‬در كل‬ ‫عدم تعهد يعني نه به كمونيس��م و نه به ليبراليس��م غربي‪،‬‬ ‫براي همين عده‌اي اعتقاد دارند وقتي در س��ال ‪ 1990‬يك‬ ‫قطب به تاريخ پيوس��ت ماهيت جنبش نم رنگ باخت‪ .‬ناتو‬ ‫هم در مقابل ورشو ش��كل گرفت‪ .‬وقتي ورشو از بين رفت‬ ‫آمريكا ناتو را متناسب با فضاي بعد از جنگ سرد در جهت‬ ‫نظم يك جانبه گرايي‪ ،‬ارشادي و دستوري بازتعريف كرد‪،‬‬ ‫بنابراين اولين اق��دام جنبش غير‌متعهدها ني��ز بايد همين‬ ‫مس��اله يعني بازتعريف س��اختار خود باش��د‪ .‬بعد از ‪1962‬‬ ‫تاكنون شانزده كنگره اين جنبش برگزار شد‪ ،‬اما امروز بهتر‬ ‫‪38‬‬ ‫است اسم جنبش عوض شود ‪ .‬نكته دوم اينكه جنبش عدم‬ ‫تعهد حالت انفعال دارد‪ ،‬ايران بايد در طول سه سال رياست‬ ‫خود آن را فعال كند كه البته مي‌تواند اين كار را انجام دهد‪.‬‬ ‫روي هم رفته اين اجالس جنبش ع��دم تعهد به چند دليل‬ ‫براي ايران خيلي اهميت داشت‪ ،‬اول آنكه غربي‌ها مي‌گفتند‬ ‫ايران منزوي اس��ت و هيچ‌كس از جهان به اين كشور سفر‬ ‫نمي‌كند‪ ،‬اما براي اولين بار ‪ 120‬كشور در ايران جمع شدند‬ ‫و اين به معني آن اس��ت كه خود آمريكا منزوي است‪ ،‬دوم‬ ‫غرب ايران را به علت برنامه‌هاي هسته‌اي تحريم كرد‪ ،‬اما‬ ‫اجالس تهران راهي براي خروج از تحريم‌ها شد چون وقتي‬ ‫‪ 120‬كشور جمع مي‌شوند يك قرارداد اقتصادي هم ميان‬ ‫خود تنظيم مي‌كنند‪ .‬سوم آنكه يك نشاط‌ملي و يك اقتدار‬ ‫داخلي ايجاد كرد چون وقتي يك باره ‪ 120‬هيات بلندپايه‬ ‫از سراسر جهان به ايران آمدند اين نشان مي‌دهد كه ايران‬ ‫ميزبان قوي است كه مي‌تواند امنيت‪ ،‬اقتدار و پيوستگي اين‬ ‫كنفرانس را تامين كند‪ .‬چهارم‪ ،‬گامي‌براي حل مس��المت‬ ‫آميز بحران س��وريه بود كه عض��و گروه مقاومت اس��ت‪،‬‬ ‫عربستان‪ ،‬قطر و اسرائيل مي‌خواستند در مقابل مصر كه از‬ ‫جبهه سازش افتاد‪ ،‬س��وريه را از گروه مقاومت جدا‌كنند كه‬ ‫ايران توانست با نقش آفريني مناسب راهكاري منطقه‌اي‬ ‫براي حل بحران اين كشور طراحي كند‪ .‬راجع به فلسطين‬ ‫هم قبل از كنفرانس پيش��نهاد داديم كه مصر گاز و نفت به‬ ‫غزه صادر كند تا بن بست تحريمي‌اين منطقه بشكند‪ ،‬اگر‬ ‫مصر گاز و نفت هم به فلس��طين صادر نكند همين كه در‬ ‫بيانيه پاياني اجالس به اين موضوع اشاره شد خوب است‪ .‬از‬ ‫طرفي ايران در آينده مي‌خواهد جنبش را تقويت و آن را به‬ ‫پايين ش��دن ارزش يورو و دالر در امان خواهند ماند‪ .‬اگر اين‬ ‫مجموعه يك كار اقتصادي‌ترتيب دهد و بانك سراسري در‬ ‫همه كشورهاي عضو راه‌بيندازد كه تبادل پولي‪ ،‬مالي و تجاري‬ ‫و بازرگاني همه اعضا را زير پوش��ش بگيرد كه سياست‌هاي‬ ‫مستقل خود را بدون فشار و نظارت غربي‌ها محكم‌تر مي‌تواند‬ ‫دنبال كند‪ ،‬غربي‌ها هم از حجم و گس��تره اين جنبش مطلع‬ ‫ش��وند‪ ،‬تالش مي‌كنند از اهميت اين جنبش بكاهند‪ .‬در كل‬ ‫معتقدم‪ 120‬كشور در حال توسعه اگر تصميم اقتصادي بگيرند‪،‬‬ ‫قطعا بر معادالت اقتصادي جهان تاثيرگذار خواهند بود‪.‬‬ ‫بر همين اس�اس اس�ت كه مي‌توان تحريم‌هاي‬ ‫يكجانبه و سياس�ي شوراي امنيت س�ازمان ملل‬ ‫متحد را بي‌اثر كرد؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬شوراي امنيت براي توسعه صلح در جهان ايجاد‬ ‫شد اما اكنون خالف اين عمل مي‌كند‪.‬‬ ‫در اين حالت س�ازمان ملل متحد مجبور مي‌شود‬ ‫سازوكار خود را تغيير دهد‌‪ .‬تركيب شوراي امنيت‬ ‫و مكانيزم تصميم‌گيري در آن عوض خواهد شد؟‬ ‫‪ l‬اگر جنبش نم رهبري و مديريت صحيح پيدا كند‪،‬‬ ‫آن وقت مقاومت سازمان ملل متحد در مقابل اصالح ساختار‬ ‫خود موجب مي‌شود كه اين جنبش بديلي براي سازمان ملل‬ ‫شود‪ .‬دليلي ندارد چند كشور در س��ازمان ملل حق وتو داشته‬ ‫باشند‪ ،‬اگر ‪ 120‬كشور قرار بگذارند زير بار اين قضايا نروند آن‬ ‫وقت حتي اگر سازمان ملل تغيير ساختار ندهد و به سمت رفتار‬ ‫عادالنه و مساوي براي همه كش��ورها حركت نكند‪ ،‬سازمان‬ ‫بين‌المللي نم فعال‌تر عمل مي‌كن��د و خيلي از تصميمات در‬ ‫قطبي در جهان تبديل كند‪ .‬بحث اصالحي كه درباره اصالح‬ ‫س��اختار جنبش عدم تعهد مطرح اس��ت در اين چارچوب‬ ‫قابل ارزيابي و تحليل اس��ت‪ .‬اصالح جنب��ش عدم تعهد و‬ ‫ايجاد كارآم��دي و چابكي در س��اختار آن منجر به اصالح‬ ‫سازمان‌ملل به‌ويژه شوراي امنيت مي‌ش��ود‪ .‬سازمان‌ملل‬ ‫متعلق به جنگ سرد است و تغيير ساختار آن موجب مي‌شود‬ ‫كه يك راي هم در شوراي امنيت به عدم تعهدي‌ها بدهند‬ ‫كه قابل تحقق اس��ت‪ .‬جبنش عدم تعه��د در ايفاي نقش‬ ‫بين‌المللي و برقراري صلح و امنيت مي‌تواند موثر عمل كند‪،‬‬ ‫مثال به بعضي كشورهاي جهان س��وم كه جنگ مي‌كنند‬ ‫نيروی نظامي بفرستد‪.‬‬ ‫يعني وجه نظامي هم پيدا كند؟‬ ‫‪ l‬جنب��ش ع��دم تعه��د مي‌توان��د مث��ل اتحاديه‬ ‫اروپا ش��ود كه حدود ش��ش يا هفت كشور اس��اس‪ ،‬پايه و‬ ‫مح��ور هس��تند‪ ،‬بنابراين جنب��ش ع��دم تعهد ه��م بايد‬ ‫ب��ازوي سياس��ي‪ ،‬اقتص��ادي و نظامي براي خود درس��ت‬ ‫كند‪ ،‬در كل هدف آن اس��ت ك��ه اقتدار و هيمن��ه آمريكا و‬ ‫اس��تكبار بش��كند‪ .‬كنفرانس عدم تعهد براي تاثيرگذاري‬ ‫بايد پيچ تاريخ��ي بزن��د و ضعف‌هاي ليبرال دموكراس��ي‬ ‫را بيرون بكشد و با دنياي غرب چالش كند چون كشورهاي‬ ‫سلطه‌گر در پناه قدرت و ثروت كش��ورهاي فقير را استثمار‬ ‫و اس��تعمار مي‌كنند؛ جنبش باي��د اين را بيان كن��د‪ .‬بعد از‬ ‫يو‌چهار سال انقالب ايران اين همه نهضت رهايي بخش‬ ‫س‌‬ ‫به بيداري اسالمي در منطقه منجر شد‪ .‬باالخره وقتي ‪120‬‬ ‫كشور نقطه نظرات همديگر را بفهمند بي‌تاثير نيست‪ .‬آمريكا‬ ‫به بهانه س�لاح ش��یميايي به عراق حمله كرد‪ ،‬اما هيچ‌چيز‬ ‫كشف نشد بنابراين وقتي مسائلي از اين دست براي ملت‌هاي‬ ‫دنيا تشريح شود آنها ديگر ادعاهاي آمريكا را باور نمي‌كنند و‬ ‫فريب نمي‌خورند‪ .‬جنبش عدم تعهد به رهبري ايران مي‌تواند‬ ‫فضاي بي‌اعتمادي جامعه جهاني به غرب را مديريت كند‪.‬‬ ‫ضمن آنكه مي‌توان��د دبيرخانه دائمي‌اش ب��ه ايران بيايد و‬ ‫بازوهاي قوي براي خودش بگي��رد و به زبان‌هاي مختلف‬ ‫بيانيه‌هاي مختلف به مناس��بت‌هاي گوناگون بدهد و يك‬ ‫اراده‌اي هم به‌وجود آيد كه كش��ورهاي عدم تعهد رابطه‌اي‬
‫آن گرفته مي‌شود و همه اعضا پاي آن مي‌ايستند‪ .‬اين قابليت‬ ‫در جنبش عدم‌تعهد وجود دارد و اين سازمان مي‌تواند خيلي‬ ‫از مسائل مالي‪ ،‬سياسي و فرهنگي را پوشش دهد و فعال كند‪.‬‬ ‫اي�ران ب�ا مديري�ت خ�ودش چق�در مي‌توان�د‬ ‫نقش‌آفرين باش�د كه هم‌‌اكنون خواستار اصالح‬ ‫اساسنامه جنبش عدم‌تعهد است؟‬ ‫‪ l‬اگر ادبيات فاخر سياسي و كارشناسانه رهبر معظم‬ ‫انقالب در افتتاحيه كه برگرفته از آموزه‌هاي انقالب اسالمي‬ ‫است‪ ،‬محور تحوالت سياسي‪ ،‬اقتصادي‪ ،‬اجتماعي و فرهنگي‬ ‫سازمان جنبش عدم‌تعهد قرار گيرد به نظر مي‌رسد در سه سال‬ ‫آينده ايران بتواند پاره‌اي از اصالح ساختارها را انجام دهد‪.‬‬ ‫ايران كه هم‌اكنون رياس�ت س�ازمان عدم تعهد‬ ‫را برعهده گرفته چقدر مي‌تواند حالل مناقش�ات‬ ‫منطقه‌اي باش�د و حتي ب�ر مع�ادالت جهاني اثر‬ ‫بگذارد؟‬ ‫‪ l‬بايد با خيلي از كشورها نشست و درباره بسياري از‬ ‫مسائل تصميم‌گيري كرد‪ .‬در سطح منطقه‌اي بايد نشست‌هاي‬ ‫چند‌جانبه داشته باشيم؛ مثال كشورهايي كه مي‌توانند تاثيرگذار‬ ‫بر روند اصالح ساختار سوريه باش��ند و در بحران اين كشور‬ ‫تخفيف بدهند گرد هم آيند و ب��راي اين منظور تالش كنند‪.‬‬ ‫مسائل امنيتي از ديگر مباحثي است كه بايد آن را پيگيري كرد‬ ‫و تصميمات دو جانبه و چندجانبه درباره آن گرفت‪.‬‬ ‫باتوجه به اينكه ‪ 120‬كش�ور در اجلاس تهران‬ ‫شركت كردند چه پيامي‌به آمريكا داشت كه تالش‬ ‫مي‌كرد ايران در انزواي جهاني قرار بگيرد؟‬ ‫آينده جنبش به رهبري ايران را چگونه مي‌بينيد؟‬ ‫حضور محمد المرس�ي در اجلاس عدم‌تعهد را‬ ‫چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟‬ ‫‪ l‬به عقيده من محمد المرسي از فضاي كنفرانس به‬ ‫خوبي استفاده كرد و در اين اجالس حركت جديد خويش را‬ ‫بر‌خالف سياست‌خارجي حسني مبارك به خوبي تبيين كرد‪.‬‬ ‫معموال از آنجايي كه رهبران دنيا جرات و جس��ارت عتاب‬ ‫به آمريكا و رژيم‌صهيونيس��تي را ندارند‪ ،‬بنابراين س��خنان‬ ‫مقامات ايراني را دوست دارند زيرا حرف دلشان زده مي‌شود؛‬ ‫در حالي كه خودشان جرات و جسارت ايراد چنين سخناني را‬ ‫ندارند‪ .‬آقاي المرسي هم براي اولين بار بحث رژيم اشغالگر و‬ ‫سركوب فلسطينيان را مطرح كرد‪ .‬المرسي حركت خودش‬ ‫را از جبهه سازش در خاورميانه به رهبري رژيم‌صهيونيستي‬ ‫به جبهه مقاومت به رهبري ايران متمايل كرد و نش��ان داد‬ ‫عالقه‌مند است در آينده يك متحد استراتژيك براي ايران‬ ‫باشد‪.‬‬ ‫حضور المرس�ي در ايران با حاش�يه‌هاي زيادي‬ ‫همراه بود‪ .‬علت اين مساله چه بود؟‬ ‫‪ l‬به دليل جو‌سازي‌ها ابتدا قرار نبود المرسي خودش‬ ‫‪ l‬غرب بايد از اجالس ته��ران درس بگيرد‪ .‬در‌آينده‬ ‫نزديك مذاكرات هسته‌اي پيش‌رو اس��ت‪ 5+1 .‬با يك رفتار‬ ‫دوگان��ه از طرفي ت�لاش مي‌كند كه يكس��ري تحريم‌هاي‬ ‫غير‌قانوني و نامشروع را به ايران تحميل كند كه اينها نشانه‬ ‫عدم صداقت‌‌شان در گفتمان ديپلماتيك است‪ ،‬از طرف ديگر‬ ‫مي‌خواهندپشت‌ميزمذاكرهبهنتيجهبرسندكهقطعاايننتيجه‬ ‫حاصل نمي‌شود‪ .‬در كل معتقدم هر‌چقدر اين مذاكرات طوالني‬ ‫شود آمريكا و هم‌پيمانانش ضرر مي‌كنند‪.‬‬ ‫بحث اين است كه اجالس تهران مي‌تواند دست‬ ‫در اجالس سران كشورهاي عدم‌تعهد شركت كند‪ .‬در واقع‬ ‫قطر‪ ،‬امارات و عربس��تان سعودي با جو‌س��ازي‪ ،‬مصر را از‬ ‫ارتباط داشتن با ايران‌ ترسانده بودند تا به نوعي نشان دهند‬ ‫كمك‌هاي مالي عربستان س��عودي‪ ،‬قطر و آمريكا به مصر‬ ‫س��رازير مي‌ش��ود‪ ،‬به همین دليل اين بحث‌ها درباره سفر‬ ‫ايشان مطرح شد‪.‬‬ ‫اما چرا با وجود اين كمك‌ها المرسي تغيير عقيده‬ ‫داد و به ايران سفر كرد؟‬ ‫‪ l‬با وج��ود كمك‌هاي پن��ج ميلي��ارد دالري اين‬ ‫كش��ورها وقتي المرس��ي در اجالس مكه ش��ركت كرد و‬ ‫اس��تقبال س��عودي‌ها از احمدي‌ن��ژاد را ديد‪ ،‬متوجه ش��د‬ ‫س��عودي‌ها با وجود فش��اري كه ب��ه مصر مي‌آورن��د تا با‬ ‫ايران ارتباط برقرار نكند اما خودش��ان استقبال گرمتري از‬ ‫رئيس‌جمهور ايران دارند‪ ،‬بنابراين المرسي به داليل متعدد‬ ‫پذيرفت كه در اجالس كشورهاي غيرمتعهد شركت كند‪.‬‬ ‫در واقع المرسي رئيس كنفرانس بود و مي‌خواست خودش را‬ ‫در يك شرايط بين‌المللي نشان دهد و از اين فرصت طاليي‬ ‫اس��تفاده كند‪ .‬به همين دليل به ايران سفر كرد و نشان داد‬ ‫مي‌تواند به خوبي از انقالبش دفاع كند‪ .‬از سوي ديگر وقتي‬ ‫آقاي المرسي مي‌بيند همه كش��ورهاي عربي مثل كويت‪،‬‬ ‫امارات و قطر در حالي كه مخالف ارتباط ايران و مصر هستند‬ ‫اما خودشان در ايران سفارت دارند‪ ،‬بنابراين تصميم گرفت‬ ‫به ايران سفر كند‪ .‬همچنين المرسي به ايران آمد تا رياست‬ ‫جنبش عدم‌تعهد را از مصر به تهران تحويل دهد‪ .‬المرسي‬ ‫ديد قطر‪ ،‬امارات و عربس��تان مخالف برقراري رابطه ميان‬ ‫ايران و مصر هستند‪ ،‬اما خودشان رفتار ديگري با ايران دارند‬ ‫از سوي ديگر احمدي‌نژاد در مكه استقبال خوبي از المرسي‬ ‫داشت و حتي با پيشنهاد وي مبني بر تشكيل گروه تماس‬ ‫ايران و عربس��تان در مص��ر موافقت ك��رد و در تهران هم‬ ‫استقبال خوبي از المرسي صورت گرفت‪.‬‬ ‫آي�ا رژيم‌صهيونيس�تي در برابر س�خنان محمد‬ ‫المرسي موضع‌گيري خواهد كرد؟‬ ‫‪ l‬المرسي با س��خنانش تيري به س��مت اسرائيل‬ ‫شليك كرد بنابراين قطعا اين س��خنان ناراحتي اسرائيل را‬ ‫هم در مذاكره با آژانس بين‌الملل�ي انرژي اتمي‌و‬ ‫هم با ‪5+1‬؟‬ ‫‪ l‬بل��ه‪ ،‬رئيس‌جمه��ور موافق��ت ك��رد هر‌كش��ور‬ ‫ش��ركت كننده در اجالس تهران‪ ،‬در ص��ورت تمايل بتواند از‬ ‫تأسيسات اتمي‌ايران ديدن كند‪ .‬اين اقدام يعني خنثي كردن‬ ‫تالش‌هاي ژورناليستي‪ ،‬رسانه‌اي و تبليغاتي غرب در ‪‌10‬سال‬ ‫گذشته‪ .‬وقتي بان‌كي‌مون‪ ،‬المرسي و ديگر چهره‌ها اجازه بازديد‬ ‫از تاسيسات هسته‌اي را يافتند هم پيشرفت‌هاي علمي‌ايران‬ ‫را مالحظه مي‌كنند هم مي‌بينند كه ايران چيز پنهاني ندارد و‬ ‫براساس نيازهايي كه براي كش��ور است سوخت هسته‌اي و‬ ‫راديودارو توليد مي‌كند‪ ،‬ايران تالش خود را در زمينه صلح آميز‬ ‫متمركز كرده و هيچ‌هدف پنهاني از فعاليت‌هاي هسته‌اي ندارد‬ ‫بنابراين آمريكايي‌ها عبرت بگيرند و تغيير رفتار دهند‪ ،‬آمريكا‬ ‫در بحث مذاكرات هسته‌اي هرچقدر موضوع را به آينده محول‬ ‫كند قطعا در آينده ش��رايط ايران نسبت به حال حاضر تقويت‬ ‫مي‌شود و با دس��ت باالتر با آنها مذاكره خواهد كرد‪ .‬اگر چند‬ ‫ماه قبل مي‌آمدند روي سطح چهار درصد غني‌سازي اورانيوم‬ ‫مذاكره مي‌كردند‪ ،‬االن ايران ‪ 20‬درصد را مدنظر دارد و در آينده‬ ‫معلوم نيست در چه سطحي بخواهد گفت‌وگو كند‪ .‬قدر مسلم‬ ‫در مذاكرات بعدی ايران روي‪ 20‬درصد نمي‌ماند چون پيشرفت‬ ‫خود را در يك سطح متوقف نخواهد كرد‪ ،‬شايد روي ‪40 ،30‬‬ ‫يا ‪ 50‬درصد مذاكره كند‪ .‬آن موقع شرايط براي آمريكايي‌ها و‬ ‫‪ 5+1‬بد خواهد شد‪g.‬‬ ‫به‌دنبال خواهد داشت و موجب مي‌شود به آمريكا فشار وارد‬ ‫كند تا مصر را مجب��ور كند وضعيت ق��رار‌داد كمپ‌ديويد را‬ ‫روشن كند كه آيا به آن متعهد باقي مي‌ماند يا خير؟‬ ‫به نظر شما المرسي به قرارداد كمپ‌ديويد متعهد‬ ‫مي‌ماند؟‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪ l‬همانطور كه تمام ايراداتي كه به س��ازمان ملل و‬ ‫شوراي امنيت گرفته مي‌شود كه متعلق به جنگ سرد است‬ ‫همه ايرادها هم به جنبش عدم تعهد هم گرفته مي‌شود‪ .‬اگر‬ ‫اين ضعف‌ها برطرف نشود جنبش ضعيف مي‌ماند‪ .‬آينده از‬ ‫آن مستضعفين و كساني است که به دنبال استقالل سياسي‪،‬‬ ‫اقتصادي و اجتماعي هس��تند؛ باالخره كشورهاي گروه نم‬ ‫از رفتار آمريكا نس��بت به مبارك‪ ،‬بن‌علي‪ ،‬آل‌خليفه و علي‬ ‫عبداهلل صالحي مي‌فهمند كه سياست‌هاي واشنگتن قابل‬ ‫اعتماد نيست‪.‬‬ ‫بعد آنها به س��مت گروه نم مي‌آيند و اعتماد بيشتري‬ ‫مي‌كنند‪ .‬در آينده نم حرف بیشتری براي گفتن دارد و تاثيرات‬ ‫منطقه‌اي‌ و بين‌المللي‌اش در سازمان ملل و شوراي امنيت‬ ‫بيشتر خواهد شد‪.‬‬ ‫ي بر مذاكرات هس�ته‌اي باشد‬ ‫اين مي‌تواند اهرم ‌‬ ‫كه چند وقت ديگر بين آقاي جليلي و خانم اشتون‬ ‫انجام مي‌شود؟‬ ‫‪ l‬حتما مي‌تواند‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫اقتصادي‪ ،‬سياس��ي‪ ،‬تجاري با هم داشته باشند؛ اين چيزي‬ ‫است كه مي‌تواند تاثيرگذار باشد‪.‬‬ ‫‪ l‬اين اجالس به آمريكا ثابت كرد كه شايد به ظاهر‬ ‫بزرگ اس��ت‪ ،‬اما بلوغ الزم را ندارد‪ ،‬نش��ان داد كه بسياري از‬ ‫ارزيابي‌هاي آن اشتباه بود كه با طناب اسرائيل و انگليس وارد‬ ‫صحنه‌هاي سياسي شدند و حاال خارج شدن از آن صحنه‌ها‬ ‫برايشان پرهزينه خواهد بود‪.‬‬ ‫نشان داد كه جمهوري اس�لامي ايران در متن است نه‬ ‫حاشيه و در همه تحوالت دنيا نقش كليدي دارد‪ .‬تا زماني كه‬ ‫آمريكا معادل با وزن ژئوپلتيك جمهوري اس�لامي ايران‪ ،‬به‬ ‫ايران نقش ندهد و نقش ايران را ناديده بگيرد همه طرح‌هايش‬ ‫همانند عراق‪ ،‬فلس��طين‪ ،‬لبنان و س��وريه منتج به شكست‬ ‫مي‌شود‪ ،‬آمريكايي‌ها بايد تمكين كنند به اين وزن جمهوري‬ ‫اسالمي ايران و احترام بگذارند تا بسياري از تحوالت در سطح‬ ‫دنيا حل شود‪.‬‬ ‫باالي ايران را در مذاكرات هسته‌اي نشان دهد؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬بنده معتقدم المرس��ي به اين قرارداد متعهد‬ ‫مي‌ماند‪ ،‬اما پيش‌بيني مي‌كنم در مساله فروش گاز مقداري‬ ‫تجديد‌نظر كند و قيمت گاز را باال ببرد‪.‬‬ ‫علت اينكه رئيس‌جمهور مصر در اين اجالس از‬ ‫نظام سوريه انتقاد كرد چه بود؟‬ ‫‪ l‬شايد به اين دليل است كه المرسي فكر مي‌كند‬ ‫يك فضاي انقالبي در س��وريه در حال ش��كل‌گيري است‬ ‫در حالي كه در سوريه موضوع انقالب نيست و جنگ از خارج‬ ‫به اين كشور تحميل مي‌شود‪.‬‬ ‫از س��وي ديگر احتماال المرس��ي با بي��ان اين جمله‬ ‫مي‌خواس��ت اجازه ندهد ايران در اين كنفرانس مواضعي را‬ ‫درباره سوريه تبيين كند‪ .‬از اين رو صراحتا رژيم بشار اسد را‬ ‫مورد انتقاد قرار داد‪ .‬به هر حال بنده معتقدم المرس��ي با اين‬ ‫سخن يك پيام و سيگنال به عربستان داد و آن هم اين بود كه‬ ‫ما هنوز از شما جدا نشده‌ايم و به جبهه مقاومت نپيوسته‌ايم‪،‬‬ ‫زيرا برخي اين سفر را جدايي مصر از جبهه سازش و پيوستن‬ ‫به جبهه مقاومت قلمداد مي‌كنند‪ ،‬هر چند من فكر مي‌كنم‬ ‫اين مساله در نشس��ت و گفت‌وگو حل مي‌شود‪ .‬در واقع اگر‬ ‫بين سوريه و مصر نشست برگزار شود المرسي هم حق را به‬ ‫بشاراسد خواهد داد‪.‬‬ ‫تحليل شما از اين سفر چيست‪ ،‬آيا مصر به جبهه‬ ‫مقاومت خواهد پيوست؟‬ ‫‪ l‬بنده معتقدم المرسي با سفر به ايران جدايي اين‬ ‫كشور از جبهه سازش را اعالم كرد‪ .‬در واقع اين سفر‪ ،‬سفر از‬ ‫جبهه سازش به جبهه مقاومت بود‪ ،‬به عبارت ديگر هر كس‬ ‫مي‌تواند مواضع خود را اعالم كند‪ .‬درس��ت اس��ت المرسي‬ ‫درباره سوريه اين مواضع را دارد اما بايد توجه داشت كه مصر‬ ‫در موارد زيادي با ايران هم موضع است‪ ،‬بنابراين در آينده با‬ ‫سوريه نيز مذاكراتي انجام خواهد داد‪g .‬‬ ‫‪39‬‬
‫ميهمانانتهران‬ ‫مهمترين چهره‌هاي حاضر در اجالس عدم تعهد چه كساني بودند؟‬ ‫سياست‬ ‫در طول برگزاري اجالس عدم تعهد در تهران كه‬ ‫بيش از صد كشور در آن شركت كرده بودند‪ ،‬چهره‌هاي‬ ‫مهمي از سراسر دنيا در ايران حاضر شدند‬ ‫‪7‬‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫محمد المرسي‬ ‫«محمد محمد المرس��ي عيس��ي العياط» پنجمين‬ ‫رئيس‌جمهور مصر و نخس��تين رئيس‌جمهور اسالمگراي‬ ‫اين كشور است‪ .‬او پس از انقالب ‪ ۲۰۱۱‬مصر‪ ،‬رئيس حزب‬ ‫آزادي و عدالت وابس��ته به اخوان‌المس��لمين بود‪ .‬المرسي‬ ‫در فاصله س��ال‌هاي ‪ ۲۰۰۰‬تا ‪ ۲۰۰۵‬نماينده پارلمان مصر‬ ‫بود‪ .‬او در انتخابات رياست‌جمهوري ‪ 2012‬مصر كانديداي‬ ‫حزبش ش��د و توانس��ت با پيروزي بر احمد شفيق جانشين‬ ‫حسني مبارك شود‪.‬‬ ‫رئيس‌جمهور اس�لامگراي اهل س��نت مصر ‪ ۵‬اوت‬ ‫‪۱۹۵۱‬ميالدي در روستاي عدوه استان شرقيه مصر متولد‬ ‫شد‪ .‬او ليسانس و فوق ليسانس مهندسي متالوژي خود را از‬ ‫دانشگاه قاهره در ‪ ۱۹۷۸‬و دكتراي محافظت از موتورهاي‬ ‫فضاپيما را از دانشگاه كاليفرنياي جنوبي اخذ كرد و پس از‬ ‫پايان تحصيالت به تدريس در اين دانش��گاه مشغول شد‪.‬‬ ‫او از ‪ ۱۹۸۲‬تا ‪ ۱۹۸۵‬اس��تاديار دانش��گاه ايالتي كاليفرنيا در‬ ‫نورتريج بود‪ .‬در اين سال استاد دانشگاه زقازيق مصر شد‪.‬‬ ‫او در زمان رياس��ت‌جمهوري حس��ني مب��ارك تنها‬ ‫يك دوره حض��ور در مجل��س نمايندگان مص��ر را تجربه‬ ‫كرد‪ ،‬اما همچ��ون ديگر اس�لامگرايان اين كش��ور اجازه‬ ‫فعاليت چنداني نداشت‪ .‬پس از س��رنگوني مبارك يكي از‬ ‫كانديداهاي رياس��ت‌جمهوري مصر بود‪ .‬المرس��ي در دور‬ ‫دوم اين انتخابات ك��ه در ‪ ۱۷‬ژوئ��ن ‪ ۲۰۱۲‬برگزار گرديد‪،‬‬ ‫ژنرال احمد شفيق‪ ،‬نخست‌وزير رژيم مبارك را شكست‌داد‬ ‫و پيروز انتخابات شد‪ .‬پيروزي او با واكنش منفعالنه آمريكا‬ ‫و رژيم‌صهيونيستي مواجه شد‪.‬‬ ‫از جمله اقدامات مهم او در عرصه سياست داخلي مصر‬ ‫لغو حكم انحالل پارلمان و بركناري ژنرال طنطاوي‪ ،‬رئيس‬ ‫شوراي نظامي بود‪.‬‬ ‫رئيس‌جمهور مصر ح��اال يكي از رهبران برجس��ته‬ ‫‪40‬‬ ‫جهان اس�لام اس��ت و مي‌تواند نقش موثري در خصوص‬ ‫فلسطين و سوريه ايفا كند‪.‬‬ ‫المرس��ي كه رياس��ت جنبش عدم تعهد را از حسني‬ ‫مبارك به ارث ب��رده يكي از مهمتري��ن میهمانان اجالس‬ ‫تهران بود؛ چه آنكه نقش او در بحران س��وريه بس��يار حائز‬ ‫اهميت است‪.‬‬ ‫بان كي‌مون‬ ‫بان كي‌مون كه ‪ ۱۳‬ژوئن ‪ ۱۹۴۴‬در كره‌جنوبي متولد‬ ‫شده هشتمين دبيركل سازمان‌ملل متحد است‪ .‬او كار خود‬ ‫را به‌ط��ور رس��مي از ‪ ۱۱‬دي ‪ ۱۳۸۵‬يعني اولين روز س��ال‬ ‫‪ ۲۰۰۷‬ميالدي آغاز كرد‪ .‬مون تحصي�لات خود را تا‌مقطع‬ ‫كارشناسي ارشد در رشته امور اداري در دانشگاه‌هاروارد به‬ ‫پايان رساند‪.‬‬ ‫او در س��ال ‪ ۱۹۷۰‬ب��ه اس��تخدام وزارت امور‌خارجه‬ ‫كره‌‌جنوب��ي در آمد و پنج س��ال بعد در بخ��ش متولي امور‬ ‫سازمان ملل متحد در اين وزارتخانه مشغول به كار شد‪.‬‬ ‫دبيركل س��ازمان مل��ل در س��ال ‪ ۱۹۸۵‬ب��ا مدرك‬ ‫كارشناسي ارش��د در رش��ته امور اداري از دانشگاه‌ هاروارد‬ ‫فارغ التحصيل شد‪.‬‬ ‫معاونت رئيس كميس��يون كنترل هسته‌اي مشترك‬ ‫شمال ‪ -‬جنوب در سال ‪ ،1992‬رياست كميسيون مقدماتي‬ ‫سازمان پيمان جامع منع آزمايش هسته‌اي در سال ‪،1999‬‬ ‫رياست دفتر كره‌جنوبي در سازمان ملل متحد در سال ‪2001‬‬ ‫و رياست دستگاه ديپلماس��ي كره‌جنوبي در سال ‪ 2004‬از‬ ‫جمله س��مت‌هاي بان كي‌مون پيش از رسيدن به‌دبيركلي‬ ‫سازمان ملل بوده است‪.‬‬ ‫آمري��كا و رژيم‌صهيونيس��تي ت�لاش فراواني براي‬ ‫جلوگيري از سفر مون به تهران انجام دادند‪ ،‬اما او به تهران‬ ‫آمد تا در اجالس جنبش غيرمتعهدها شركت كند‪.‬‬
‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪41‬‬
‫حضور او مي‌توان��د نقش موثري در اعتمادس��ازي‬ ‫بر‌سر برنامه هسته‌اي تهران و شكس��تن ديوار تحريم‌ها‬ ‫ايفا كند‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫مان موهان سينگ‬ ‫م��ان موه��ان س��ينگ‪ ،‬هفدهمي��ن نخس��ت‌وزير‬ ‫هندوس��تان اس��ت‪ .‬او كه در ‪ ۲۶‬س��پتامبر ‪ ۱۹۳۲‬در غرب‬ ‫پنجاب متولد شده است‪ ۲۲ ،‬مه‌‪ ،۲۰۰۴‬به‌عنوان نخستين‬ ‫نخست‌وزير سيك هند انتخاب شد‪.‬‬ ‫او ليس��انس خ��ود را از دانش��گاه پنج��اب‪ ،‬م��درك‬ ‫كارشناس��ي ارش��دش را از كمبريج و دكتراي خ��ود را از‬ ‫آكس��فورد اخذ كرده است و در فاصله س��ال‌هاي ‪ 1957‬تا‬ ‫‪ 1976‬اس��تاد دانش��گاه‌هاي پنجاب‪ ،‬دهلي نو‪ ،‬جواهر لعل‬ ‫نهرو بود‪.‬‬ ‫سينگ همچنين از سال ‪ 1972‬تا ‪ ،1992‬سمت‌هايي‬ ‫همچ��ون مش��اور در وزارت اقتص��اد هند‪ ،‬رئي��س بانك‬ ‫مركزي هند و معاون وزير اقتصاد‪ ،‬عضو‌كميس��يون برنامه‬ ‫دولت نماينده هند در صندوق بين‌الملل��ي پول‪ ،‬قائم مقام‬ ‫كميسيون برنامه دولت‪ ،‬كميس��ر كميسيون جنوب در ژنو‪،‬‬ ‫مشاور اقتصادي نخس��ت‌وزير و رئيس كميسيون مدارك‬ ‫دانشگاه‌هاي هند را تجربه كرده است‪.‬‬ ‫سينگ از سال ‪ 1991‬وزير اقتصاد هند شد و به مدت‬ ‫پنج س��ال در اين س��مت فعاليت مي‌كرد‪ .‬رياس��ت كميته‬ ‫بازرگاني پارلمان هند مسئوليت ديگري بود كه او به مدت‬ ‫يكسال عهد دار آن بود‪.‬‬ ‫او در سال‌هاي ‪ 1998‬تا ‪ 2004‬رهبر حزب مخالف در‬ ‫مجلس اعالي هند‪ ،‬عضو كميته دارايي و عضو‌كميسيون‬ ‫اجرايي گروه پارلماني هند بود‪.‬‬ ‫س��ينگ اكنون به‌عنوان يك��ي از رهب��ران قدرتمند‬ ‫آسيايي و شرقي در نشست تهران شركت كرده است‪ .‬حضور‬ ‫او در ايران مي‌تواند به‌لحاظ اقتصادي بسيار موثر باشد؛ چه‬ ‫آنكه هند مي‌تواند يكي از مش��تريان اصل��ي نفت ايران در‬ ‫آسيا و جهان باشد‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫نادر وائل الحلقي‬ ‫نادر وائل الحلقي‪ ،‬نخست‌وزير جديد سوريه است كه‬ ‫در پي درگيري‌ها و تشنجات جديد اين كشور روي كار آمده‬ ‫است‪ .‬پيش از او رياض حجاب نخست‌وزير سوريه بود‪ ،‬اما‬ ‫در بحبوحه درگيري‌ها در سوريه از اين كشور فرار كرد و به‬ ‫مخالفان مسلح دولت بشار اسد پيوست‪.‬‬ ‫وائل الحلقي در سال ‪ ۱۹۴۶‬در جاسم استان درعا متولد‬ ‫شد‪ .‬او مدرك پزش��كي خود را در س��ال ‪ ۱۹۸۷‬از دانشگاه‬ ‫دمش��ق دريافت كرد و در س��ال ‪ ۱۹۹۱‬هم موف��ق به اخذ‬ ‫تخصص در بيماري‌هاي پوست و پزش��كي زنان از همين‬ ‫دانشگاه گرديد‪ .‬او در س��ال ‪ ۲۰۱۰‬رئيس اتحاديه پزشكان‬ ‫سوريه شد و پس از آن به‌سمت وزارت بهداشت اين كشور‬ ‫منصوب شد‪ .‬وائل الحلقي حاال به‌عنوان نماينده بشار اسد در‬ ‫تهران حاضر شده و هياتي بلندپايه او را همراهي مي‌كنند‪.‬‬ ‫او در س��فر به تهران به دنبال رايزني با مقامات بلندپايه‌اي‬ ‫همچون مس��ئوالن وزارت خارجه ايران و مقامات مصري‬ ‫اس��ت تا بتواند راهي براي بحران سياسي داخلي كشورش‬ ‫بيابد‪.‬‬ ‫رئيس كشور كره‌شمالي‬ ‫كيم يونگ‌نام‪ ،‬نماينده پيونگ يانگ در شانزدهمين‬ ‫اجالس سران كش��ورهاي عدم‌تعهد در تهران است‪ .‬كيم‬ ‫يونگ‌نام‪ ،‬رئيس مجلس كره‌شمالي پس از رهبر كره‌شمالي‬ ‫به‌عنوان دومين مقام قدرتمند كشورش است‪ .‬يونگ‌نام كه‬ ‫رياس��ت مجلس را برعهده دارد‪ ،‬به‌عنوان رئيس كشور نيز‬ ‫محسوب مي‌شود‪.‬‬ ‫او كه متولد ‪ ۴‬فوريه ‪ ۱۹۲۸‬است رئيس كل پرزيديوم‬ ‫‪42‬‬ ‫مجمع عالي خلق كره‌شمالي است‪.‬‬ ‫«ن��ام» از س��ال ‪ ۱۹۹۸‬به ص��ورت دو‌فاكت��و رئيس‬ ‫كش��ور اين كش��ور اس��ت‪ .‬او عضو پرزيديوم پوليتبوروي‬ ‫حزب كارگران كره‌ اس��ت‪ .‬گرچه او از لحاظ حقوقي رئيس‬ ‫كشور كره‌شمالي نيس��ت‪ ،‬اما به‌عنوان رئيس هيات‌رئيسه‬ ‫مجمع عالي خلق وظيف��ه پذيرفتن س��فرا‪ ،‬هدايت روابط‬ ‫خارجي و امضاي معاهدات را برعهده دارد كه او را دوفاكتو‬ ‫رئيس‌جمهور مي‌كند‪ .‬كيم جمهوري‌خل��ق كره را در همه‬ ‫س��فرهاي خارجي نمايندگي مي‌كند‪ .‬او سران كشورهاي‬ ‫خارجي را پذيراي��ي مي‌كند و با آنان مالق��ات مي‌كند‪ .‬در‬ ‫تئوري او نخست‌وزير كيم يونگ ايل و رئيس شوراي ملي‬ ‫دفاع كيم جونگ‌ايل يك هيات‌رئيس��ه سه نفره را تشكيل‬ ‫مي‌دهند و هريك قدرت‌هايي در رواب��ط خارجي‪ ،‬دولت و‬ ‫دفاع برابر يك‌سوم يك رئيس‌جمهور دارند‪.‬‬ ‫پيش از اين شايعات فراواني درباره احتمال حضور كيم‬ ‫جونگ‌اون در اجالس تهران منتشر شده بود‪ ،‬اما يونگ‌نام‬ ‫به تهران آمد تا شايعات در اين خصوص پايان يابد‪.‬‬ ‫نوري مالكي‬ ‫نوري المالكي‪ ،‬نماينده هيات عراق در اجالس تهران‬ ‫اس��ت‪ .‬پيش از اين قرار بود ج�لال طالباني‪ ،‬رئيس‌جمهور‬ ‫عراق براي شركت در اجالس س��ران جنبش عدم‌تعهد به‬ ‫ايران بيايد اما به دليل وضعيت نامناسب جسماني او هيات‬ ‫عراقي به رياس��ت يكي ديگر از مقامات بلند‌پايه عراقي به‬ ‫تهران خواهد آمد‪.‬‬ ‫نوري المالكي زاده ‪ ۱۹۵۰‬در ش��هر كربال سياستمدار‬ ‫شيعه و رهبر حزب الدعوه عراق اس��ت‪ .‬او در آوريل ‪۲۰۰۶‬‬ ‫نامزد نخس��ت‌وزيري عراق شد و توانس��ت جاي ابراهيم‬ ‫جعفري را بگيرد‪.‬‬ ‫مالكي در رش��ته ادبيات عربي تا مقطع كارشناس��ي‬ ‫ارشد تحصيل كرده است‪ .‬در سال ‪ ۱۹۸۰‬هنگامي‌كه دولت‬ ‫بعثي عراق دستور اعدام تمام اعضاي حزب الدعوه را صادر‬ ‫كرد مالكي به همراه شمار زيادي از افراد اين حزب به ايران‬ ‫گريخت و سپس به سوريه رفت‪.‬‬ ‫وي در س��ال ‪ ۲۰۰۳‬به عراق بازگش��ت و در نوشتن‬ ‫پيش‌نويس قانون اساسي عراق ش��ركت كرد‪ .‬وي با وجود‬ ‫عدم موافقت ج�لال طالباني و آمريكايي‌ه��ا‪ ،‬حكم اعدام‬ ‫صدام را امضا كرد و با اصرار وي حكم اجرا شد‪.‬‬ ‫محمود عباس‬ ‫محمود عباس‪ ،‬رئيس تشكيالت خودگردان فلسطين‬ ‫رئيس هي��ات بلند‌پايه فلس��طيني در تهران اس��ت‪ .‬اعالم‬ ‫حضور عباس همراه بود با انتش��ار برخي ش��ايعات درباره‬ ‫دعوت ايران از اسماعيل هنيه كه انتشار اين شايعه با انتقاد‬ ‫نزديكان عباس روبه رو شد‪ .‬اما سرانجام مسئوالن برگزاري‬ ‫اجالس اعالم كردند كه از هنيه دعوتي به عمل نياورده‌اند‬ ‫و نماينده فلسطين محمود عباس خواهد بود‪ .‬سفر عباس به‬ ‫تهران از اهميت فراواني برخوردار است‪ .‬عباس در آخرين‬ ‫نشست سران در سازمان ملل سخنراني تاريخي صورت داد‬ ‫كه با واكنش مثبت بسياري از كشورهاي جهان روبه رو شد‪.‬‬ ‫عباس در ش��رايطي به تهران‌آمد كه اسرائيل نوك پيكان‬ ‫تهديدات جنگ‌طلبانه خود را به سمت ايران گرفته است‪.‬‬ ‫عباس كه به ابومازن ش��هرت دارد متولد ‪ ۲۶‬مارس‬ ‫‪ ۱۹۳۵‬اس��ت‪ .‬او رئيس‌جمه��ور تش��كيالت خودگ��ردان‬ ‫فلسطين است كه ‪‌۹‬ژانويه ‪ ۲۰۰۵‬به اين سمت انتخاب شد‬ ‫و از ‪ ۱۵‬ژانويه همان سال تا‌كنون به‌عنوان رئيس‌جمهور در‬ ‫حال فعاليت است‪.‬‬ ‫او همچنين باالترين مقام سياس��ي گروه فتح است‪.‬‬ ‫عباس اولين نخست‌وزير دولت فلسطين است كه از مارس‬ ‫تا اكتبر ‪ ۲۰۰۳‬در اين سمت بر سر كار بود تا اينكه به علت‬ ‫عدم حمايت آمريكا و اس��رائيل كناره‌گي��ري كرد‪ .‬محمود‬ ‫عباس قبل از نخست‌وزير شدن مسئول مذاكرات ساف بود‪.‬‬ ‫او بعد از ياسر عرفات تا ‪ ۱۱‬نوامبر ‪ ۲۰۰۴‬اداره‌كننده كميته‬ ‫اجرايي ساف نيز بود‪.‬‬ ‫فرستاده‌هاي شرقي‬ ‫كنستانتين شوالف‪ ،‬فرستاده ويژه پوتين رئيس‌جمهور‬ ‫روسيه در اجالس تهران بود‪ .‬او كه مدتي نيز سفير اين كشور‬ ‫در تهران بوده‪ ،‬حامل پيام والديمي��ر پوتين رئيس‌جمهور‬ ‫روسيه براي نشست تهران اس��ت‪ .‬اين پيام توسط نماينده‬ ‫روس��يه در اجالس عدم‌تعهد قرائت مي‌ش��ود‪ .‬شوالف كه‬ ‫يك ديپلمات ارشد روسي است نماينده روسيه در سازمان‬ ‫همكاري اسالمي است‪.‬‬ ‫همچنين هيات چين به رياس��ت معاون وزير خارجه‬ ‫اين كشور در ش��انزدهمين اجالس عدم‌تعهد حضور يافته‬ ‫اس��ت‪ .‬ايران به عنوان ميزبان جنبش عدم‌تعهد از روسيه و‬ ‫چين براي شركت در اين اجالس دعوت كرده بود‪ .‬روسيه‬ ‫و چين هيچ نقشي در جنبش عدم‌تعهد ندارند‪ ،‬اما به‌عنوان‬ ‫میهمان ويژه دعوت شده‌اند‪.‬‬ ‫نبيل العربي‬ ‫نبيل العرب��ي از ديپلمات‌هاي كهن��ه‌كار مصري در‬ ‫س��ال ‪ 1935‬به دنيا آمد‌‪ .‬او فارغ‌التحصيل دانشكده حقوق‬ ‫دانش��گاه قاه��ره و داراي مدرك كارشناسي‌ارش��د حقوق‬ ‫بين‌الملل و دكتراي علوم قضايي از دانشكده حقوق دانشگاه‬ ‫نيويورك است‪.‬‬ ‫العربي از سال ‪ 1981‬تا سال ‪ 1983‬سفير مصر در هند‬ ‫بود و از سال ‪ 1985‬به مدت چهار سال رياست هيات مصر‬ ‫جهت انجام مذاكرات با رژيم‌صهيونيستي براي پايان دادن‬ ‫به درگيري «طابا» را برعهده داشت‪.‬‬ ‫او در س��ال ‪ 1987‬به عن��وان نماينده دائ��م مصر در‬ ‫س��ازمان ملل در ژنو انتخاب شد و از س��ال ‪ 1991‬تا سال‬ ‫‪ 1999‬نيز نماينده دائم مصر در مقر سازمان ملل در نيويورك‬ ‫بود‪.‬‬ ‫دبيركل اتحاديه عرب از س��ال ‪ 1994‬تا سال ‪2001‬‬ ‫عضو كميته حقوق بين‌الملل سازمان ملل بود و پس از آن تا‬ ‫سال ‪ 2006‬در دادگاه الهه به عنوان قاضي فعاليت مي‌كرد‪.‬‬ ‫او از سال ‪ 2005‬به عنوان عضو دادگاه داوري دائمي‬ ‫‌در الهه فعاليت كرد و از سال ‪ 2008‬نيز در موسسه حقوقي‬ ‫زكي‌هاشم و شركا مشاركت داشت‪.‬‬ ‫العربي همچنين به عنوان مدير مركز منطقه‌اي قاهره‬ ‫براي داوري بين‌المللي تجاري و مش��اور دولت سودان در‬ ‫مساله داوري درباره مرزهاي منطقه‌اي ميان دولت سودان‬ ‫و جنبش ملي آزادي‌بخش سودان فعاليت كرده است‪.‬‬ ‫او به‌دليل تجربه در ديپلماسي و حقوق كه طي مدت‬ ‫فعاليتش در وزارت امور خارجه‪ ،‬سازمان ملل و دادگاه الهه‬ ‫كسب كرده مورد احترام مصر و ساير كشورهاي عربي است‬ ‫و جوانان انق�لاب ‪ 25‬ژانويه نيز به ش��دت از وي حمايت‬ ‫مي‌كنند‪ .‬العربي در س��ال ‪ 1991‬نامزد جانش��يني عصمت‬ ‫عبدالمجيد‌‪ ،‬وزير اس��بق ام��ور خارجه مصر ب��ود اما عمرو‬ ‫موس��ي‌‪ ،‬كه آن زمان نماينده مصر در مقر سازمان ملل در‬ ‫نيويورك بود به عنوان وزير خارجه مصر انتخاب شد و العربي‬ ‫نيز جانشين وي در نيويورك شد‪ ،‬بنابراين وي براي دومين‬ ‫بار است كه جانشين عمرو موسي مي‌شود‪.‬‬ ‫او كه حدود س��ه ماه به عنوان وزير امور خارجه دولت‬ ‫موقت مصر فعاليت مي‌ك��رد توانس��ت تغييراتي مثبت در‬ ‫جايگاه اين كش��ور در س��طح منطقه و بين‌المللي به وجود‬ ‫بياورد‪ .‬موضع‌گيري‌هاي شديد العربي عليه اسرائيل‪ ،‬آمريكا‬ ‫و دولت سابق مصر توجه رسانه‌ها را به خود جلب كرد‪.‬‬ ‫او عالوه بر آنكه يك مصري اس��ت و مي‌تواند روابط‬ ‫تهران و قاهره را بهبود بخشد‪ ،‬نقش موثري در روابط ايران‬ ‫و اعراب نيز ايفا خواهد كرد‪g .‬‬
‫شوك بزرگ به غرب‬ ‫ارزيابي از حضور شخصيت‌هاي مهم بين‌المللي در تهران‬ ‫‪8‬‬ ‫حشمت‌اهللفالحتپيشه‪/‬رئيسكميتهروابطخارجيمجلسهشتم‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫از ماه‌ها قبل غرب خيلي كوش��يد تا مان��ع باال رفتن‬ ‫سطح اجالس در تهران ش��ود‪ ،‬اما سطح اجالس در قياس‬ ‫با ميانگين غيرمتعهده��ا خوب بود كه مي‌ت��وان گفت در‬ ‫قياس با آذر ‪ 1376‬كه كنفرانس اس�لامي در ايران برگزار‬ ‫شد تاكنون چنين حضور ديپلماتيكي را ايران تجربه نكرده‬ ‫بود كه اين مساله مي‌تواند تقويت كننده جايگاه ديپلماتيك‬ ‫جمهوري‌اسالمي در شرايط خاص كنوني منطقه و جهان‬ ‫باشد‪ .‬حضور بان كي‌مون از اين جهت مهم است كه ايشان‬ ‫دبيركلي س��ازمان ملل متحد را برعه��ده دارد و فعالترين‬ ‫پرونده در شوراي امنيت سازمان ملل متحد مربوط به ايران‬ ‫اس��ت‪ .‬تاكنون پنج قطعنامه عليه جمهوري اسالمي صادر‬ ‫شده و يك فضاي دو قطبي نسبت به ايران در سازمان ملل‬ ‫متحد وجود دارد‪ ،‬موقعيت ايران در مجمع عمومي بهتر است‬ ‫چون كشورهاي غيرمتعهد در آن صاحب نفوذ هستند‪ ،‬اما در‬ ‫جايي همچون شوراي امنيت كه قابليت صدور قطعنامه‌هاي‬ ‫سخت را دارد شرايط به نفع ايران نيست و تحريم‌هايي به‬ ‫ايران تحميل شد‪ .‬حضور بان‌كي‌مون در اين شرايط به‌رغم‬ ‫مخالفت‌ها نشان مي‌دهد كه امكان ادامه مسير ديپلماتيك‬ ‫درباره پرونده هس��ته‌اي ايران در سازمان ملل متحد وجود‬ ‫دارد‪ .‬ضمن آنكه س��ازمان ملل متحد در س��ه س��ال آينده‬ ‫با كش��وري به‌نام ايران مواجه اس��ت كه اين كشور رئيس‬ ‫بزرگترين بلوك بين‌المللي بعد از سازمان ملل متحد است‪،‬‬ ‫امروز آقاي بان كي‌مون‪ ،‬رئيس ديپلماس��ي دنياست و وي‬ ‫نمي‌تواند رئيس جنبش غيرمتعهدها را ناديده بگيرد كه اين‬ ‫نش��ان دهنده جايگاه ايران در مذاكرات و مسائل مختلف‬ ‫بين‌المللي است‪ ،‬فارغ از اين بحث تهران به لحاظ اعتقادي‬ ‫كه به غير متعهدها دارد سعي مي‌كند جايگاه عملي جنبش‬ ‫نم را ارتقا ده��د و تقويت كند؛ مثال همين االن پيش��نهاد‬ ‫شكل‌گيري‌تروئيكا و فعال‌سازي آن در قبال سوريه راهكار‬ ‫ايراني به حس��اب مي‌آيد ك��ه خيلي‌ها را در غ��رب نگران‬ ‫كرده است‪.‬‬ ‫ش��ركت المرس��ي در اجالس تهران هم از اين نظر‬ ‫مهم است كه به هر حال ش��كل حضور ايشان انتقادهايي‬ ‫را از س��وي غرب به‌دنبال داش��ت‪ ،‬هم اكنون مصر شرايط‬ ‫گذر از محافظه‌كاري در عرصه سياس��ت خارجي را تجربه‬ ‫مي‌كند و همين نوع حضور المرس��ي ب��راي ايران فرصت‬ ‫به حس��اب مي‌آيد چون مصري‌ها در شرايط نظام‌سازي و‬ ‫طرح ريزي براي بعد از انقالب به س��ر مي برند و در چنين‬ ‫ش��رايطي نيازمند نگاه مثبت سياس��ي آمريكا و همكاري‬ ‫مالي و منطقه‌اي با كش��ورهاي مرتجع همچون عربستان‬ ‫هستند‪ .‬بنابراين حضور المرسي در اين سطح با معني بود‪،‬‬ ‫ضمن آنكه وي موضع‌گيري‌هاي مهمي‌قبل از شركت در‬ ‫اجالس تهران داشت‪ ،‬مثال به نحوه برخورد شوراي امنيت‬ ‫سازمان ملل متحد با ايران در موضوع هسته‌اي انتقاد كرد‬ ‫يا ايران را حلقه مفقوده تحوالت منطقه به‌ويژه در س��وريه‬ ‫خواند‪ .‬المرس��ي برخالف طرح‌هاي ارتجاعي منطقه‌اي و‬ ‫استكباري فرامنطقه‌اي‪ ،‬معتقد است كه بايد جايگاه ايران را‬ ‫در تحوالت ديد و اين نشانگر آن است كه حضور محدود وي‬ ‫در اجالس تهران از لحاظ محتوايي قابليت تحليل بااليي‬ ‫دارد‪ .‬ضمن آنكه به‌نظر من حضور المرسي در ايران آغاز دور‬ ‫تازه تنش‌زدايي بين تهران و قاهره است كه در طول دوران‬ ‫بعد از انقالب اسالمي هيچ‌گاه چنين شرايطي فراهم نشد‪.‬‬ ‫درباره فرستاده روسيه‪ ،‬معتقدم انتظار از مسكو فراتر از‬ ‫اين سطح حضور بود‪ ،‬متاسفانه روس‌ها در قبال ايران بعضا‬ ‫برخوردهاي محافظه‌كارانه‌اي داشتند‪ ،‬اين محافظه‌كاري‬ ‫حتي به تضعيف جاي��گاه آنها نزد تهران منجر ش��د‪ .‬فارغ‬ ‫از واقعيت يادش��ده‪ ،‬اجالس غيرمتعهدها از اين نظر براي‬ ‫روس‌ها مهم بود كه آنها از زماني كه نظم دوقطبي جهان به‬ ‫هم ريخت‪ -‬همان نظمي‌كه باعث شكل‌گيري غيرمتعهدها‬ ‫ش��د‪ -‬به‌دنبال تقويت مجامع بين‌المللي مخالف هژموني‬ ‫غرب بودند‪ .‬مس��كو در سال‌هاي گذش��ته از غير متعهدها‬ ‫به‌عنوان سازماني براي نقد فضاي هژمون و استيال‌طلبانه‬ ‫آمريكا اس��تفاده كردند‪ ،‬بنابراين روس‌ها از اجالس تهران‬ ‫مي‌توانستند استفاده بيشتري كنند‪ ،‬حضور آقاي پوتين در‬ ‫ايران مي‌توانست در يك چنين ش��رايط منطقه‌اي معناي‬ ‫خاصي داشته باشد و هژمون آمريكا در فرامنطقه‌اي از سوي‬ ‫روسيه و در منطقه توسط ايران به چالش كشيده مي‌شد‪ ،‬اما‬ ‫با اين حال معتقدم حضور فرستاده ويژه روسيه را بايد زماني‬ ‫تفسير كرد كه موضع‌گيري روس‌ها در قبال تحوالت خاص‬ ‫منطقه‌اي مثل سوريه انجام مي‌شود‪.‬‬ ‫كيم يونگ‌نام‪ ،‬رئيس كل پرزيديوم‪ ،‬مجمع عالي خلق‬ ‫كره‌شمالي (رئيس كشور و رئيس مجلس) براي شركت در‬ ‫شانزدهمين اجالس سران عدم تعهد به‌تهران آمد كه اين‬ ‫حضور در قياس با نوع حضوري كه تا حاال پيونگ‌يانگ در‬ ‫اجالس‌هاي بين‌المللي داش��ته‪ ،‬باالترين سطح به حساب‬ ‫مي‌آيد‪ ،‬چون رهبر كره‌شمالي در اين نوع اجالس‌ها شركت‬ ‫نمي‌كند‪ .‬حضور هيات كره‌اي در اين س��طح نشان دهنده‬ ‫بخش ديگري از اعتراض‌ غير‌متعهد‌ها به حاكميت غرب بر‬ ‫سازمان‌هاي بين‌المللي است‪.‬‬ ‫نخست‌وزير هند هم به اجالس تهران آمد‪ ،‬هندوستان‬ ‫كش��وري اس��ت كه به فكر ارتقاي جايگاه بين‌المللي خود‬ ‫است‪ .‬هندوس��تان به داش��تن حق وتو و عضويت دائم در‬ ‫ش��وراي‌امنيت س��ازمان ملل متحد مي‌انديشد و مشخصا‬ ‫هندي‌ها براي اينكه بتوانند به چنين جايگاهي برسند نياز‬ ‫به تقويت نهادهاي غير‌فعال دنيا مث��ل غيرمتعهدها دارند‪،‬‬ ‫دهلي نو مي‌داند اگر غير‌متعهد‌ها را تقويت كند در رسيدن‬ ‫به آمال و آرزوهاي خود گامي‌اساسي برداشته است‪ .‬جنبش‬ ‫نم هم اكنون‌تركيب ش��وراي امنيت سازمان ملل متحد را‬ ‫نقد مي‌كند و آن را ناعادالنه مي‌خواند‪ ،‬بنابراين اگر هند اين‬ ‫گفتمان را تقويت كند و‌تركيب نهادهاي حاكم بر س��ازمان‬ ‫ملل دستخوش تغيير شود‪ ،‬كشورهاي ديگري مي‌توانند به‬ ‫اعضاي دائم شوراي امنيت بپيوندند‪ .‬آن وقت شرايط عوض‬ ‫خواهد شد و امكان دارد اينجا اختالفاتي شكل گيرد كه حل‬ ‫اين اختالفات فراتر از توان غير متعهد‌هاست‪.‬‬ ‫يك موضوع ديگر ش��ركت نخست‌وزير جديد سوريه‬ ‫به جاي بشار اسد در اجالس تهران بود‪ .‬از آنجا كه شرايط‬ ‫خاص امنيتي در اين كش��ور حاكم اس��ت‪ ،‬بش��ار اس��د در‬ ‫اجالس تهران ش��ركت نكرد و حضور نخس��ت‌وزير جديد‬ ‫س��وريه به لحاظ درگيري‌هاي داخلي اين كش��ور بس��يار‬ ‫مهم اس��ت‪ .‬س��وري‌ها خيل��ي اميدوارند كه بح��ران اين‬ ‫كش��ور يك راهكار غير متعهدي پيدا كند و اين مساله چند‬ ‫دليل دارد‪ ،‬دلي��ل اول آنكه راهكار اتحادي��ه عرب‪ ،‬راهكار‬ ‫بدون بش��ار اس��ت‪ ،‬بنابراين دولت دمش��ق حتما راهكار‬ ‫غيرمتعهدي را‌ترجي��ح به راهكار اتحادي��ه عرب مي‌دهد‪،‬‬ ‫بنابراين تالش داش��تند تا از حضورشان در اجالس تهران‬ ‫به بهترين شكل اس��تفاده كنند‪ .‬دوم آنكه رياست سه ساله‬ ‫ايران ب��ر غير‌متعهده��ا تقويت كننده جايگاه كش��ورهاي‬ ‫همراه جمه��وري اس�لامي اي��ران در نظ��م ديپلماتيك‬ ‫دنياس��ت‪ ،‬س��وري‌ها تالش مي‌كنند در قالب طرح ايران‬ ‫ك��ه از كانال‌تروئي��كاي غيرمتعهدها دنبال ش��ود‪ ،‬ضعف‬ ‫پش��توانه ديپلماتيك خود را رفع كنند‪ ،‬ضمن آنكه مي‌دانند‬ ‫ايران دوس��ت راهبردي س��وريه اس��ت و تهران مي‌تواند‬ ‫تقويت كننده جايگاه سوري‌ها در منطقه هم باشد‪ .‬نهايت‬ ‫آنكه خ��ود هيات س��وري با توج��ه به بايكوت سياس��ي و‬ ‫ديپلماتيك كه عليه اين كش��ور وج��ود دارد كمتر فضايي‬ ‫همچون اجالس ته��ران را پيدا مي‌كند ك��ه در آنجا بتواند‬ ‫مواضع خود را تشريح و براي تنش‌زدايي با كشورهاي عربي‬ ‫و بازيگران غربي گام‌هاي عملي بردارند‪.‬‬ ‫درب��اره حضور محمود عب��اس در ته��ران بايد گفت‬ ‫كه اين يك رفتار ديپلماتيك كم‌س��ابقه است‪ ،‬مشخصا از‬ ‫زماني كه ياسرعرفات براي ش��ركت در اجالس كنفرانس‬ ‫اسالمي در آذر سال ‪ 76‬به ايران آمد ديگر رئيس تشكيالت‬ ‫خودگردان به تهران سفري نداش��ت و اين نشان مي‌دهد‬ ‫كه در قالب س��ازمان‌هاي بين‌المللي برخي كش��ورها مثل‬ ‫ايران و تشكيالت خودگران مجبورند اختالفات خود را كنار‬ ‫بگذارند و وارد يك فضاي ديپلماتيك تازه شوند‪ ،‬معتقدم از‬ ‫زماني كه مصر رس��ما اعالم كرد كه در موضوع تحوالت‬ ‫خاورميانه نگاه انتقادي نس��بت به فلس��طين دارد موضع‬ ‫ايران تقويت شد‪ .‬از طرفي ايران يك نگاه همراه با تساهلي‬ ‫نسبت به آخرين موضع مصر نشان داد كه اعالم كرد معتقد‬ ‫است شرايط فلسطين بايد با ش��رايط سال ‪ 1967‬ميالدي‬ ‫مورد ارزيابي قرار گيرد‪ ،‬البته ايران طرح خودش را درقبال‬ ‫فلسطين دارد‪ ،‬طرح ايران طرح رفراندوم در سرزمين‌هاي‬ ‫اشغالي است كه با سكوت تشكيالت خودگران مواجه شد‪.‬‬ ‫اين طرح مترقي خيلي از ادعاهايي كه مي‌گويند جمهوري‬ ‫اسالمي ايران نقش منفي در تحوالت فلسطين ايفا مي‌كند‬ ‫را زير سوال مي‌برد‪.‬‬ ‫در آخر مساله حضور نخس��ت‌وزير عراق در اجالس‬ ‫اس��ت كه به صورت اجتناب‌ناپذير حتي توس��ط مخالفان‬ ‫ايران و عراق به عنوان كش��وري در جبهه اي��ران تعريف‬ ‫مي‌شود‪ .‬حضور مالكي در ايران نش��ان دهنده همين نگاه‬ ‫اس��ت‪ .‬معتقدم ع��راق دوران محافظه كاري در سياس��ت‬ ‫خارجي‌اش را دارد طي مي‌كند و به‌دالي��ل داخلي نيازمند‬ ‫محافظه‌كاري در عرصه سياس��ت خارجي اس��ت‪ ،‬ولي در‬ ‫نهايت اين ايران‪ ،‬ع��راق‪ ،‬مصر و تونس هس��تند كه دچار‬ ‫تحوالت انقالبي شدند و اين كش��ورها در آينده مي‌توانند‬ ‫جنبش غيرمتعهد و سازمان‌هاي بين‌المللي را از اين حالت‬ ‫انفعالي خارج كنند‪g .‬‬ ‫‪43‬‬
‫مانور بزرگ ديپلماتيك‬ ‫سطح بي سابقه اجالس عدم تعهد در تهران‬ ‫سيدحسين نقوي‌حسيني‪ /‬سخنگوي كميسيون امنيت ملي‬ ‫‪9‬‬ ‫سياست‬ ‫جنبش عدم‌تعهد وسيع‌ترين مجمع بين‌المللي از لحاظ‬ ‫تعداد عضو بعد از سازمان ملل متحد اس��ت‪ .‬اين جنبش از‬ ‫لحاظ توزيع اعض��ا در عرصه جهاني جاي��گاه مهم و قابل‬ ‫اعتنايي دارد‪ ،‬چون از هر پنج ق��اره دنيا در اين جنبش عضو‬ ‫هستند‪ .‬به عبارت ديگر ساير مجامع جهاني بيشتر شكل و‬ ‫قالبي منطقه‌اي دارند‪.‬‬ ‫اگر سطوح كارشناسان ارشد‪ ،‬وزراي خارجه و روساي‬ ‫عالي حكومت‌ها در شانزدهمين اجالس جنبش عدم‌تعهد با‬ ‫ادوار گذشته مقايسه ش��ود‪ ،‬معلوم مي‌شود يكي از باالترين‬ ‫معدل‌هاي ش��ركت مربوط به اجالس تهران اس��ت و اين‬ ‫نشان مي‌دهد كه جمهوري اسالمي ايران داراي يك جايگاه‬ ‫واالي ديپلماتيك در عرصه بين‌المللي اس��ت و كشورهاي‬ ‫بسياري در دنيا به سياست خارجي تهران اعتماد و اطمينان‬ ‫دارند كه با يك آرامش خاطر و نقطه اميد براي حل مشكالت‬ ‫و مسائل بين‌المللي از طريق جنبش عدم‌تعهد پا به اجالس‬ ‫تهران گذاشتند‪ .‬بنابراين مي‌توان گفت كه تشكيل اجالس‬ ‫تهران يك مانور ديپلماتيك براي جمهوري اسالمي ايران‬ ‫محسوب مي‌شود‪.‬‬ ‫بان كي‌مون‪ ،‬دبيركلي س��ازمان ملل متحد را برعهده‬ ‫دارد؛ اين س��ازمان بزرگترين مجمع بين‌المللي با عضويت‬ ‫قريب به اتفاق كشورهاي دنياس��ت كه در ماه‌هاي اخير با‬ ‫بحران‌هاي مختلف جهاني رو‌به‌رو ش��د‪ .‬موض��وع پرونده‬ ‫هسته‌اي جمهوري اس�لامي ايران كه مورد مناقشه ايران‬ ‫و غرب اس��ت از مهمترين آن بحران‌ها به حس��اب مي‌آيد‪.‬‬ ‫بان كي‌مون با حضور خ��ود در تهران پيام‌ه��ا و پيامدهاي‬ ‫حائز‌اهميتي را براي جامعه جهاني ارسال كرد‪ ،‬چراكه به‌رغم‬ ‫تالش‌هايي كه صورت گرفت وي در ش��انزدهين اجالس‬ ‫جنبش عدم‌تعهد ش��ركت كرد‪ .‬آمريكا و رژيم‌صهيونيستي‬ ‫تالش زيادي كردند كه بان كي مون در این اجالس حضور‬ ‫پيدا نكند‪ ،‬اما همه آن تالش‌ها نقش بر آب شد‪ .‬صرف حضور‬ ‫او بدون توجه به مذاكرات‪ ،‬معنايش اين است كه ايران داراي‬ ‫منطق مذاكره است و براي مواضع خودش استدالالت قوي‬ ‫دارد و مي‌تواند پاسخ جامعه جهاني را مستند و در چارچوب‬ ‫حقوق بين‌الملل بدهد‪ ،‬وگرنه هيچ گاه دبيركل سازمان ملل‬ ‫متحد به تهران س��فر نمي‌كرد‪ .‬مقامات جمهوري اسالمي‬ ‫هنگام مذاكرات مواضع تهران را درباره مس��ائل مختلف به‬ ‫بان كي‌مون منتقل كردند و وي از ايران در قبال موضوعات‬ ‫و وقايع گوناگون جامعه جهاني مطلع شد كه اين مي‌تواند در‬ ‫ايجاد نقاط مشترك بين جمهوري اسالمي ايران به عنوان‬ ‫رئيس جنبش عدم‌‌تعهد و سازمان ملل متحد بسيار با اهميت‬ ‫باشد‪ .‬المرسي رئيس‌جمهور جديد مصر دومين شخصيتي‬ ‫اس��ت كه با حضور در تهران نگاه جامع��ه جهاني را به خود‬ ‫معطوف كرد‪ .‬مصر در بين ممالك اسالمي به ويژه در منطقه‬ ‫خاورميانه يكي از مهمترين و مورد توجه‌ترين كش��ورهاي‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪44‬‬ ‫دنياس��ت‪ .‬مقام معظم رهبري در جنبش بيداري اس�لامي‬ ‫به جايگاه مهم مصر اشاره كردند و حركت مردم را ريشه‌دار‬ ‫خواندند و بر انديش��ه‌هاي ديني انقالبي��ون مصري تأكيد‬ ‫فراواني كردند‪ .‬معتقدم مصر در حل مناقش��ات منطقه‌اي و‬ ‫بين‌المللي نقش فراواني دارد‪ .‬بعد از اينكه اعالم شد جنبش‬ ‫عدم‌تعهد در تهران تشكيل مي‌شود يكي از كشورهايي كه‬ ‫توجه جهاني روي آن زي��اد بود و به لحاظ ش��ركت و عدم‬ ‫ش��ركت مقامات آن زي��ر ذره بين رس��انه‌هاي جهاني قرار‬ ‫گرفت مصر بود‪ .‬دش��منان جمهوري اسالمي به‌طور جدي‬ ‫س��عي كردند از حضور المرس��ي در تهران جلوگيري كنند‬ ‫تا اين مس��اله منش��أ اختالف ميان تهران و قاهره شود‪ ،‬اما‬ ‫اعالم حضور المرسي در اجالس يك فصل جديدي از رابطه‬ ‫سياس��ي ميان تهران و قاهره را ورق زد؛ اعتبار شانزدهمين‬ ‫اجالس عدم‌تعهد را افزاي��ش داد و نويد‌بخش روابط مثبت‬ ‫و خوبي بين جمهوري اس�لامي ايران و مصر شد كه قطعا‬ ‫اين اعالم روي مواضع س��اير كش��ورهاي اس�لامي مثل‬ ‫عربس��تان‪‌،‬تركيه و قطر تاثي��ر مثبت مي‌گ��ذارد و آنها نيز‬ ‫مي‌كوشند روابط س��ازنده‌اي با جمهوري اس�لامي ايران‬ ‫برقرار كنند‪ .‬اعالم حضور المرسي از يك سو پيام‌آور وحدت‪،‬‬ ‫انسجام و دوستي ميان كشورهاي اسالمي و از طرف ديگر‬ ‫باعث نااميدي آمريكايي‌ها و اسرائيلي‌ها از عقب‌گرد اوضاع‬ ‫سياسي مصر شد‪.‬‬ ‫محمودعباس شخصيت ديگري بود كه حضورش در‬ ‫تهران از نگاه رسانه‌ها رصد مي‌ش��د‪ .‬ايران درباره فلسطين‬ ‫همواره نق��ش تقويت‌كننده جبهه مقاوم��ت را ايفا كرد و از‬ ‫ابتداي پيروزي انقالب تاكنون ب��ا همه توان از حقوق ملت‬ ‫فلس��طين دفاع و براي استقرار كشور مس��تقل فلسطيني‬ ‫تالش كرد‪ .‬اي��ران در راه حف��ظ و تقويت جبه��ه مقاومت‬ ‫هزينه‌هاي س��نگيني پرداخت‪ ،‬به‌طوري كه مي‌توان گفت‬ ‫بخش��ي از لجاجت‌ها و تهاجماتي كه عليه كشورما مي‌شود‬ ‫به‌خاطر مواضع مل��ت و نظام جمهوري اس�لامي در قبال‬ ‫حقوق فلسطيني‌هاست‪ ،‬اگرچه در اين سال‌ها از سوي غرب‬ ‫تالش ش��د كه در بين گروه‌هاي فلسطيني انشقاق به‌وجود‬ ‫آيد و جمهوري اس�لامي عامل آن معرفي ش��ود‪ ،‬اما رابطه‬ ‫جمهوري اس�لامي ايران با گروه‌هاي فلس��طيني هيچ گاه‬ ‫تيره و تار نش��د و حضور محمود عباس‪ ،‬رئيس تش��كيالت‬ ‫بان كي‌مون با حضور خود در‬ ‫تهران پيام‌ها و پيامدهاي‬ ‫حائز‌اهميتي را براي جامعه‬ ‫جهاني ارسال كرد‪ ،‬چراكه به‌رغم‬ ‫تالش‌هايي كه صورت گرفت‬ ‫وي در شانزدهين اجالس جنبش‬ ‫عدم‌تعهد شركت كرد‪ .‬آمريكا و‬ ‫رژيم‌صهيونيستي تالش زيادي‬ ‫كردند كه بان كي مون در این‬ ‫اجالس حضور پيدا نكند‪ ،‬اما همه‬ ‫آن تالش‌ها نقش بر آب شد‪.‬‬ ‫خودگران فلسطين خط بطاني بر نقشه دشمنان بود‪ .‬شركت‬ ‫نخست‌وزير سوريه و بحران س��وريه در اجالس تهران نيز‬ ‫خالي از اهميت نبود‪ ،‬باالخره اين روزه��ا حال و هواي اين‬ ‫كشور به س��وي آرامش پيش مي‌رود و حضور نخست‌وزير‬ ‫جديد سوريه در ايران به معناي تأئيد سياست خارجي ايران در‬ ‫قبال حكومت دمشق بود‪ ،‬اين حضور باعث نااميدي دشمنان‬ ‫ملت سوريه از محاصره ديپلماتيك دولت دمشق شد‪ .‬اما با‬ ‫وجودي كه انتظار مي رفت از روس��يه هياتي عالي رتبه به‬ ‫اجالس تهران بيايد‪ ،‬اما اين طور نشد‪ .‬روس‌ها در ارتباط با‬ ‫بحران‌هاي منطقه‌اي از جمله بحران سوريه نقش كليدي‬ ‫ايفا كردند و انتظار خيلي بيشتري از آنها وجود داشت و ما فكر‬ ‫مي‌كرديم در س��طوح خيلي عالي‌تري در جنبش عدم تعهد‬ ‫ش��ركت كنند به جهت اينكه اين اجالس بهترين فرصت‬ ‫براي ايجاد هماهنگي بين مواضع مشترك كشورها در قبال‬ ‫بحران سوريه‪ ،‬موضوع فلس��طين‪ ،‬بحث مبارزه با‌تروريسم‬ ‫دولتي و دفاع از حقوق بشر بود‪ ،‬بنابراين انتظار مي‌رفت كه‬ ‫روس‌ها در سطحي خيلي عالي‌تر شركت كنند‪ ،‬اما اينگونه‬ ‫نشد‪ .‬فكر مي‌كنم كه چنين برخوردي با اجالس عدم تعهد از‬ ‫سوي روس‌ها بدون سابقه نيست و قبال هم شاهد كوتاهي‬ ‫در سياست خارجي روسيه در اين زمينه بوديم‪.‬‬ ‫حضور نف��ر دوم حكوم��ت پيونگ‌يانگ ه��م در اين‬ ‫اجالس به چشم مي‌آمد‪ ،‬كره‌شمالي يكي از كشورهايي است‬ ‫كه تجربه مقابله با توطئه جهاني و مقابله فعال با ممنوعيت‌ها‬ ‫و تحريم‌هاي قدرت‌هاي س��لطه‌گر را در حوزه هس��ته‌اي‬ ‫دارد و شركت هيأت عالي رتبه آن در اجالس تهران بيانگر‬ ‫همسويي آنها با جمهوري اسالمي ايران است‪ .‬كره‌شمالي‬ ‫كشوري موثر در جنوب شرقي آسيا به نمايندگي مردمي‌در‬ ‫اجالس تهران حضور يافت كه در مقابل تحريم و تهديد‌هاي‬ ‫آمريكا همواره مقاومت كردند و از حقوق خود ذره‌اي عقب‬ ‫ننشستند‪ .‬همچنين نخس��ت‌وزير هند در باالترين سطح به‬
‫پتانسيل‌هاي يك جنبش‬ ‫فرصت سه ساله رياست عدم تعهد براي ايران‬ ‫‪10‬‬ ‫سياست‬ ‫تقويت جنبش عدم‌تعهد‪ ،‬حمايت از استقالل كشورها در‬ ‫مقابل زورگويان و صاحبان قدرتي است كه به‌طور برنامه‌ريزي‬ ‫شده مديريت انساني و مالي و راهبري را در اختيار دارند و به تعبير‬ ‫رهبر هوشمند و فرزانه انقالب اسالمي ‪ ،‬اجالس نم مي‌تواند‬ ‫ضربهمهلكيبر«نظامسلطه»واردكند‪.‬‬ ‫هر چند جنبش عدم‌تعه��د در س��ال ‪ 1961‬براي حفظ‬ ‫استقالل كشورهاي در حال توسعه در مقابل نظام دو‌قطبي آن‬ ‫زمان يعني نظام سلطه كمونيستي به سردمداري شوروي سابق‬ ‫و نظام سلطه سرمايه‌داري به رهبري آمريكا شكل گرفت‪ ،‬با این‬ ‫حال با‌توجه به اهداف شكل‌گيري اين جنبش‪ ،‬به‌رغم فروپاشي‬ ‫كشور شوروي‪ ،‬با وجود نظام سرمايه‌داري به رهبري آمريكا‪،‬‬ ‫اين جنبش هنوز هم فلسفه وجودي‌اش را حفظ كرده و تقويت‬ ‫آن به‌درستي حمايت از استقالل كشورها در مقابل نظام سلطه‬ ‫استكباريمحسوبمي‌شود‪.‬‬ ‫مهمترين اهداف تعيين‌ش��ده اين جنبش كه هم‌اكنون‬ ‫‪120‬كشور به عنوان عضو اصلي‪ 17 ،‬كش��ور به‌عنوان ناظر و‬ ‫‪ 10‬سازمان و تشكل بين‌المللي دارد عبارت است از‪ :‬حق تعيين‬ ‫سرنوشت‪ ،‬حاكميت و استقالل ملي‪ ،‬عدم‌‌الحاق به پيمان‌هاي‬ ‫نظاميچند‌جانبه‪،‬استقاللعملكشورهايعضودرمقابلنفوذ‬ ‫بلوك‌بندي‌هايسياسيقدرت‌هايبزرگ‪،‬مبارزهباامپرياليسم‪،‬‬ ‫نفي نژادپرس��تي و اش��غال خارجي‪ ،‬دموكراتيزه كردن روابط‬ ‫بين‌المللوهمكارياقتصاديبر‌اساساصلبرابريحاكميت‪.‬‬ ‫با‌توجه به همين اهداف برگزاري ش��انزدهمين اجالس‬ ‫آن در كشور ما و واگذاري رياست جنبش براي سه سال آينده به‬ ‫جمهوري اسالمي ايران اهميت آن را به‌خصوص در نزد آنهايي‬ ‫كه سال‌هاست تالش مي‌كنند تا كشور و مردم ايران را به‌خاطر‬ ‫مواضع حق‌طلبانه‌اش در انزوا قرار دهند‪ ،‬صد چندان مي‌نمايد‪.‬‬ ‫آيا كشورهاي ضعيف يا درحال توسعه خواهند توانست با‬ ‫اتحاد و همگرايي و تشخيص منافع خود‪ ،‬منش آزاد‌انديشي را در‬ ‫پيش گرفته و در معادالت جهاني براي خود نقشي قايل شده و‬ ‫دربرابرقدرت‌هايبزرگوكشورهايقويانفعاليعمل نكنند؟‬ ‫اين سوالي است كه ملت‌هاي آزاد از حاكمان خود مي‌پرسند‪.‬‬ ‫مردم دنيا ب��ه برابري انس��ان‌ها اعتقاد دارن��د و حضور‬ ‫مقتدرانه مسئوالن كش��ورها در اين اجالس و اعتقاد حاكمان‬ ‫نيز به اين اصل انس��اني ه��م در اين راستاس��ت كه ضروري‬ ‫مي‌نمايد تا جمهوري اس�لامي تالش خود را بيش��تر نمايد‬ ‫و ح��س آزادي‌خواهي‪ ،‬آزاد‌انديش��ي و براب��ري ملت‌ها را بين‬ ‫شركت‌كنندگانتقويتنمايد‪.‬خوشبختانهبه‌رغمتالشگسترده‬ ‫استكبار جهاني به س��ركردگي آمريكا و متحد منطقه‌اي‌اش‬ ‫اسرائيل براي كم‌رونق كردن شانزدهمين اجالس كشورهاي‬ ‫عضو جنبش در تهران‪ ،‬اين اجالس چه از نظر تعداد هيات‌هاي‬ ‫ش��ركت‌كننده و چ��ه از لحاظ س��طح هيات‌ه��ا‪ ،‬باالترين و‬ ‫با‌اهميت‌ترين اجالس در طول ‪ 50‬سال عمر جنبش به حساب‬ ‫مي‌آيد و اين موفقيت بسيار بزرگي براي كشورمان است‪.‬‬ ‫با اينكه ديپلماسي سياس��ت خارجي دولت در سال‌هاي‬ ‫اخير با نوساناتي همراه بوده و نقاط ضعف و قابل انتقادي در آن‬ ‫مشاهده مي‌شود‪ ،‬اما برگزاري شكوهمند اين اجالس را مي‌توان‬ ‫ازنكاتمثبتديپلماسيخارجيارزيابيكرد؛چراكهباوجودهمه‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫اجالس تهران قدم گذاشت‪ ،‬همراه وي تيم‌ها و هيات‌هاي‬ ‫مختلف اقتصادي‪ ،‬فرهنگي‪ ،‬اجتماعي و سياس��ي بودند كه‬ ‫اين نشان مي‌دهد سياست‌گذاري جمهوري اسالمي ايران‬ ‫مبني بر كاهش ارتباط با حوزه اقتصادي غرب و انتقال اين‬ ‫تعامالت اقتصادي به س��اير حوزه‌هاي اقتصادي جهان از‬ ‫جمله شبه قاره هند جواب داده؛ به‌طوري كه دهلي نو پيگير‬ ‫اين ارتباطات است‪ .‬در همين راستا بايد يادآور شد كه ارتباط‬ ‫عراق با اجالس تهران خوب و سازنده بود‪ ،‬حتي دولت بغداد‬ ‫در اجرا و برگزاري اجالس هم به ايران خيلي كمك كرد ‪.‬‬ ‫درباره سطح هيات ش��ركت كننده عربستان سعودي‬ ‫در شانزدهمين اجالس غيرمتعهدها معتقدم درجه آن قابل‬ ‫قبول بود‪ .‬به‌ويژه اينكه فرس��تاده ويژه مل��ك عبداهلل‪ ،‬قائم‬ ‫مقام وزارت خارجه اين كشور است‪ ،‬در خبرها ديدم كه وقتي‬ ‫اعالم شد قائم مقام وزارت خارجه عربستان در اجالس تهران‬ ‫شركت مي‌كند اين شاهزاده سعودی اعالم كرد من به عنوان‬ ‫قائم مقام وزارت خارجه ش��ركت نمي‌كنم‪ ،‬بلكه به عنوان‬ ‫نماينده ويژه پدرم شركت مي‌كنم يعني سطح و جايگاه هيات‬ ‫شركت كننده را ارتقا داد و در اين قالب معرفي كرد‪.‬او گفت‬ ‫من نماينده پادشاه عربستان هستم و سطح هيات عربستاني‬ ‫را ارتقا داد‪ .‬دركل اجالس تهران در هر سه بخش كارشناسان‬ ‫ارشد‪ ،‬وزارت خارجه و سران بسيار خوب و عالي بود‪ .‬با توجه‬ ‫به استقبالي كه از سوي مجامع بين‌المللي غير از كشورهاي‬ ‫عضو از اين اجالس صورت گرفت و با توجه به كيفيتي كه‬ ‫در مذاكرات و برگزاري اجالس انجام شد و برنامه‌ريزي‌هاي‬ ‫بسيار خوبي كه صورت گرفت و توجهي كه جامعه جهاني به‬ ‫اجالس عدم تعهد داشت و به ويژه رسانه‌ها به‌طور جدي به‬ ‫آن پرداختند و شخصيت‌هاي برجسته جهاني مثل بان‌كي‬ ‫مون و المرسي به‌رغم فشارهاي دشمن از آن استقبال كردند‬ ‫تحوالت خوبي را ب��راي آينده جنبش ع��دم تعهد در زمان‬ ‫رياست ايران پيش‌بيني مي‌كنم‪g .‬‬ ‫دكتر مويد حسيني‌صدر‪ /‬دبيركل شوراي بين‌المجالس‬ ‫تخريب‌هاوشانتاژهاياستكباري‪،‬بيشترينهيات‌هادرباالترين‬ ‫سطح از كشورهاي عضو در آن شركت كرده‌اند و كشورهايي‬ ‫كه نيامده‌اند‪ .‬قطع يقين مي‌توان گفت که يا از آمريكا امتيازاتي‬ ‫دريافت كرده‌اند يا وابستگي پنهان و آشكارشان به نظام سلطه‪،‬‬ ‫مانع از حضور آنها در اين اجالس ش��ده است‪ .‬اهميت اجالس‬ ‫زماني بيشتر آشكار می‌شود كه مي‌بينيم كشورهاي سلطه‌گر‬ ‫تمام تالش خود را براي ناكامي‌اين اجالس به كار مي‌گيرند‪.‬‬ ‫برگزاري اين اج�لاس در تهران‪ ،‬ضم��ن اينكه دريچه‬ ‫روشني از ثبات‪ ،‬امنيت و پيشرفت كشورمان در مقابل ديدگان‬ ‫نمايندگانعالي‌رتبهبيشاز‪ 120‬كشورجهانمي‌گشايد‪،‬فرصت‬ ‫مناسبيهمبرایكارگزارانسياستخارجيمافراهممی‌کندتابا‬ ‫ديپلماسيدقيقوحسابشده‪،‬سياستتحريموبهانزواكشاندن‬ ‫كشورمان را كم‌رنگ و كم‌اثر سازند و حقانيت ما را در استفاده‬ ‫صلح‌آميز از انرژي هسته‌اي به اثبات رسانند و در راستاي اعتالي‬ ‫تفكر استقالل‌طلبي در بين كش��ورهاي عضو تالش نمايند‪،‬‬ ‫چرا‌كه آنچه مشخص است و هر انسان آزاده‌اي آن را به فراخور‬ ‫و گنجايش ادبيات خويش ابراز مي‌دارد اين است كه مديريت‬ ‫جهاني‪ ،‬ستمگرانه و به نفع زورمندان است و عادالنه و پيشرفته‬ ‫نيست و بايد در معادالت جهاني بازنگري شود و امروز ملت‌هاي‬ ‫حق‌طلبوعدالت‌خواهمنتظرندتايكمديريتوقاعدهمبتنيبر‬ ‫برابري انسان‌ها و عاري از سلطه در جهان حاكم شود‪.‬‬ ‫اما در رابطه با نام اين جنبش يعن��ي «عدم‌تعهد» كه در‬ ‫فرهنگمادرمقابلتعهدمي‌نشيندونوعيبي‌قيديرامي‌رساند‬ ‫مي‌توان نام آن را طوري تغيير داد كه به معناي تعهد و التزام براي‬ ‫حفظ استقالل كشورها در مقابل نظام سلطه و ارتقای كرامت‬ ‫انساني باشد يا در معناي فارسي آن به جاي عدم تعهد‪ ،‬از تعهد‬ ‫آگاهانه براي حفظ اس��تقالل و ارزش‌هاي حاكم بر كشورها‬ ‫استفاده كرد‪.‬‬ ‫با اين حال بايد برگزاري اجالس كشورهاي عضو جنبش‬ ‫ي توان‬ ‫غير‌متعهدها در كشورمان را به فال نيك گرفت و از تمام ‌‬ ‫و پتانس��يل‌ها براي اثبات حقانيت نظام جمهوري اسالمي و‬ ‫مواضع بر‌حق‌اش استفاده كرد و اين نمي‌شود مگر با همكاري‬ ‫همه‌جانبه همه مسئوالن در همه قواي كشور و همدلي همه‬ ‫مردم با مسئوالن‪.‬‬ ‫به عنوان نكته پاياني به مس��ئوالن برگ��زاري اجالس‬ ‫توصيهمي‌كنم‪:‬‬ ‫‪ -1‬از پوشش و انتقال كامل اخبار اجالس غافل نشوند‪.‬‬ ‫‪ -2‬با پايان اجالس پيگي��ري مصوبات و توافقنامه‌ها به‬ ‫فراموشي سپرده نشود‪.‬‬ ‫‪ -3‬نكات مثبتي كه در اين اجالس ايجاد مي‌ش��ود‪ ،‬بايد‬ ‫تقويتشود‪.‬‬ ‫‪ -4‬همكاري همه‌جانبه اعضاي جنب��ش عدم تعهد در‬ ‫حوزه‌هايمختلفمخصوصاانرژيمي‌تواندبهعنوانحربهقاطع‬ ‫نالملليبهكارگرفتهشود؛درصورتيكه‬ ‫برايتنظيممعادالتبي ‌‬ ‫هماهنگيوهمكاريصاحبانمنابعانرژيكهخوشبختانهعضو‬ ‫جنبشهمهستنددرسطحمناسبيباشد‪.‬‬ ‫‪ -5‬در حوزه محيط‌زيست هم بايد همكاري بين كشورها‬ ‫زياد شود و نهايتا در زمينه تعامل دانش فني و تجربيات علمي‌در‬ ‫حوزه‌هايمختلفكشورهايعضوجنبشبايدباهمكاريكامل‬ ‫و مساعدتمتقابل يكديگر را ياري رسانند‪.‬‬ ‫كش��ورهاي عضو جنبش تقريبا به‌طور كامل مي‌توانند‬ ‫در صورت همكاري‪ ،‬ديدگاه‌ها و نيازه��اي متقابل يگديگر را‬ ‫برآورده سازند‪ ،‬بنابراين موفقيت اين جنبش مي‌تواند گام مهمي‬ ‫‌در وارستگي فكري و معنوي و آزادي و استقالل مادي آنها به‬ ‫حساب آيد‪g.‬‬ ‫‪45‬‬
‫مكانيزم‌هاي تعادل قدرت در جهان‬ ‫فرصت‌ها و چالش‌هاي جنبش عدم تعهد‬ ‫محمدطاهر كنعاني‪ /‬استاد حقوق دانشگاه‬ ‫‪11‬‬ ‫سياست‬ ‫چالشي كه در راستاي تصويب قواعد حقوقي سازماني‬ ‫و هنجاري و الزامات ناشي از اراده اكثريتي به‌وجود مي‌آيد‪،‬‬ ‫لزوم تعادل قدرت اس��ت‪.‬همان‌طور ك��ه مي‌دانيم؛ اعضاي‬ ‫عدم‌تعه��د‪ ،‬مركب از كش��ورهاي بزرگ و كوچك اس��ت‪.‬‬ ‫كشورها از نظر جمعيت‪ ،‬مس��احت‪ ،‬رشد و توسعه سياسي و‬ ‫اقتصادي و ميزان توسعه‌يافتگي با هم تفاوت‌هاي فاحشي‬ ‫دارند‪ .‬از سوي ديگر قدرت‌هاي جديدي از درون جنبش در‬ ‫حال بروز و بالندگي هس��تند‪ .‬اين قدرت‌ها درحال تبديل به‬ ‫نظام‌هاي سياس��ي‪ ،‬نظامي و اقتصادي بزرگي هس��تند‪ .‬در‬ ‫نتيجه ممكن است‪ ،‬همان معضالتي كه در نظام سازمان ملل‬ ‫متحد شاهد آن هستيم ‪ -‬همانند سيستم شوراي امنيت و حق‬ ‫وتو و نابرابري‌هاي اعض��اي ملل متحد ‪ -‬به‌نوع ديگري در‬ ‫تركيب جنبش پديد آيد‪ .‬نكته ديگر لزوم تعادل و هماهنگي‬ ‫بين جنبش و سازمان ملل متحد است‪ .‬تضاد و تعارض بين‬ ‫اين دو سازمان و عدم تعادل و هماهنگي تصميمات‪ ،‬موجب‬ ‫بروز مش��كالتي در نظم جهاني و حتي ناكامي‌جنبش عدم‬ ‫تعهد مي‌ش��ود‪ .‬دقيقا همين مشكالت به‌عالوه تفاوت‌هاي‬ ‫فرهنگي‪ ،‬سياسي‪ ،‬منافع ملي و ساير ناهمگوني‌ها سبب شده‬ ‫تاكنون اساسنامه و تكامل حقوقي در جنبش به‌وجود نيايد‪.‬‬ ‫حال چگونه مي‌توان س��ازماني به‌وجود آورد كه هم تناسب‬ ‫قدرت و موقعيت كشورها درنظر گرفته شود و هم عدالت و‬ ‫برابري و عدم‌تبعيض رعايت شود‪ ،‬هم اينكه جنبش به سوي‬ ‫قدرتمند شدن و اثرگذاري در روابط بين‌الملل پيش برود‪ .‬در‬ ‫اين رابطه راهكارهاي زير قابل ذكراست‪.‬‬ ‫‪ -1‬نقش‌آفريني‪ :‬چشم‌انداز آينده روابط بين‌المللي‬ ‫به‌گونه‌اي است كه جنبش مي‌تواند بس��ياري از نواقص و‬ ‫خالء‌هاي موجود در ساختار س��ازمان ملل متحد و شوراي‬ ‫امني��ت را برطرف س��ازد‪ .‬جنبش مي‌تواند بر كش��ورهاي‬ ‫متوسط و فقير جهان تاثير بگذارد و سازماندهي قدرتمندي‬ ‫در برابر قدرت سلطه‌گر جهاني به‌وجود آورد‪ .‬جنبش مي‌تواند‬ ‫با ارائه راهكارهاي ضمانت اجرادار از تصميمات و اقدامات‬ ‫نظام‌ س��لطه مانند منع توسعه س�لاح‌هاي هسته‌اي‪ ،‬رفع‬ ‫تبعيض‌هاي فاحش و ناعادالنه بين‌المللي‪ ‌،‬ترغيب به صلح‬ ‫پايدار‪ ،‬عاري‌سازي جهان از سالح‌هاي كشتار جمعي و الزام‬ ‫رژيم‌صهيونيستي به‌عضويت در ‪ NPT‬و مقابله با تجاوز و‬ ‫استفاده از زور در روابط بين‌المللي‪ ،‬اقدامات مفيد و موثري‬ ‫براي سعادت همه ابناي بشر به عمل آورد‪.‬‬ ‫‪ -2‬ماهيت حقوق�ي‪ :‬همانطور كه از نامش معلوم‬ ‫است جنبش ‪ movement‬قالب سازماني و اساسنامه و‬ ‫ساختار تش��كيالتي مدوني ندارد‪ ،‬اساسنامه آن به تصويب‬ ‫كشورهاي عضو نرس��يده اس��ت‪ .‬اصول و قواعد الزام‌آور‬ ‫حقوقي براي اركان سازمان وجود ندارد‪ .‬قواعد هنجاري و‬ ‫سازماندهي محكم و استواري همچون منشور سازمان ملل‬ ‫متحد ندارد و علت چيست؟ برخي چنين توجيه كرده‌اند كه‬ ‫چون كشورهاي غيرمتعهد داراي فرهنگ‌ها و منافع و نظام‬ ‫سياسي و ايدئولوژي‌هاي مختلف هستند؛ تشكيل سازمان‬ ‫و تشكيالت و اساسنامه‪ ،‬ممكن است باعث نابودي جنبش‬ ‫ش��ود‪ .‬از اين روي جنبش كماكان در حال��ت غيرحقوقي و‬ ‫بدون ساختار تشكيالتي الزام‌آور باقي مانده است‪.‬‬ ‫‪ -2‬تش�كيل س�ازمان بين‌المللي‪ :‬الزم است‬ ‫جنبش تبديل به يك سازمان بين‌المللي شود‪.‬براي تشكيل‬ ‫سازمان الزم است اساسنامه آن به تصويب برسد و مجمع‬ ‫اجالس س��ران و دبير‌كل و نظام تصميم‌گيري اكثريتي به‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪46‬‬ ‫تصويب برسد‪ .‬اين سازماندهي و تشكيالت و تبديل آن به‬ ‫يك س��ازمان بين‌المللي قدرت كش��ورهاي جهان سوم را‬ ‫در برابر قدرت نظام س��رمايه‌داري تقويت مي‌كند و سبب‬ ‫مي‌شود كشورهاي فقير و جهان‌سومي بتوانند توان سياسي‬ ‫و اقتصادي خود را روي هم بريزند و در روابط سياس��ي –‬ ‫اقتصادي جهاني تاثيرگذار باشند‪.‬‬ ‫‪ -3‬قواعد حقوق�ي تكميلي‪:‬جنبش بيش از هر‬ ‫چيز بايد با شعار همبس��تگي جهاني تا حدامكان و پرهيز از‬ ‫تقابل و تضاد تا حد امكان و نقش مكمل براي سازمان ملل‬ ‫به عنوان برادر بزرگ‌تر پيشرفت نمايد‪ .‬بديهي است ساختار‬ ‫سازمان ملل متحد براي تنظيم روابط بين‌الملل و حفظ نظم‬ ‫و جلوگيري از جنگ‌هاي خانمانس��وز و بسياري نقش‌هاي‬ ‫سياس��ي‪ ‌،‬اقتصادي و اجتماعي ديگر و حجم انباشته قواعد‬ ‫هنجاري بسيار مفيد و موثر اس��ت‪ .‬با اين وجود بسياري از‬ ‫چالش‌ه��اي بين‌المللي نظير جنايات رژيم‌صهيونيس��تي‪،‬‬ ‫نظامي‌گري اياالت‌متحده و بس��ياري از اقدامات ظالمانه‬ ‫را مهار نكرده اس��ت‪ .‬حق وتوي قدرت‌هاي جهاني باعث‬ ‫بي‌اثر ش��دن اقدامات جامع��ه جهاني مي‌ش��ود‪ .‬در چنين‬ ‫مواردي كش��ورهاي عضو جنبش مي‌توانند براي مقابله با‬ ‫هر آن چيزي كه در روابط بين‌المللي به‌عنوان ظلم و ستم‬ ‫غيرقابل تحمل محسوب مي‌ش��ود؛ اقدامات و راهكارهاي‬ ‫موثر و با ضمانت اجراي ناشي از اتحاد و همبستگي مستقل‬ ‫جهان را به‌كار ببندند‪ .‬براي اين مقصود الزم است كه قواعد‬ ‫حقوقي اين سازمان جنبه تكميلي داشته باشد‪ ،‬يعني سازمان‬ ‫عدم‌تعهد در طول سازمان ملل قرار گيرد‪ .‬زيرا تشكيل يك‬ ‫س��ازمان موازي و تضعيف س��ازمان ملل موجب مي‌شود‬ ‫كه حداقل صلح و ثب��ات نيم‌بند بين‌المللي ني��ز فروريزد‪.‬‬ ‫يعني هرجا كه س��ازمان ملل متحد از تصميم‌گيري عاجز‬ ‫باشد‪ ،‬سازمان عدم‌تعهد قطعنامه‌اي مبني‌بر تحريم كشور‬ ‫ستم‌پيش��ه يا همبس��تگي بين‌الملل در برابر اقدام ظالمانه‬ ‫تصويب نمايند‪.‬‬ ‫‪ -4‬تشكيل مقر دائمي‪ :‬جنبش عدم‌تعهد به دليل‬ ‫فقدان سازمان و اساسنامه قانوني يك سازمان نيم‌بند خانه‬ ‫به‌دوش است كه اس��تقرار حقوقي و فيزيكي نيافته است‪.‬‬ ‫به‌نظر مي‌رسد در تصويب اساسنامه يكي از كشورها الزم‬ ‫ي سازمان را تاسيس و تامين نمايد‪.‬‬ ‫است بپذيرد كه مقر دائم ‌‬ ‫وجود يك سازمان ثابت و دائمي‌ كه مركز دائمي‌آن نيز در‬ ‫خاك يكي از كشورهاي جهان سوم باشد‪ ،‬موجوديت دائمي‌‬ ‫و هويت و قدرت و اعتماد به نفس جديدي به كش��ورهاي‬ ‫عضو مي‌بخش��د‪ .‬اين كش��ورها مي‌توانند در عرصه روابط‬ ‫بين‌المللي قدرت خود را به نحو مشروع اعمال نمايند‪.‬‬ ‫‪ -5‬نظ�ام اكثريت�ي‪ :‬وج��ود نظ��ام اجماع��ي‬ ‫‪ consensus‬تصميمات‪ ،‬به دليل عدم وجود اساس��نامه‬ ‫الزام‌آور است و تصميمات بايد با اجماع گرفته شود‪ .‬همين‬ ‫امر سبب كندي كار و عقيم شدن تصميمات مي‌شود‪ .‬يعني‬ ‫كافي است يك كشور با يك تصميم و قطعنامه بسيار مفيد‬ ‫و ثمربخش مخالفت نمايد تا آن راهكار مفيد از دستور جلسه‬ ‫خارج شود‪ .‬به نظر مي‌رس��د با تشكيل اساسنامه و سازمان‬ ‫حقوقي راهكارهايي براي تعادل تصميمات انديشيده شود‪.‬‬ ‫البته در آن سازوكار نيز كش��ورهاي بزرگتر سهم بيشتري‬ ‫مي‌خواهند مثال نمي‌توان توقع داش��ت كش��ور مصر با ‪80‬‬ ‫ميليون جمعيت با قطر يا امارات يك راي مس��اوي داشته‬ ‫باشند‪ .‬به همين خاطر به تناس��ب جمعيت‪ ،‬مساحت‪ ،‬درجه‬ ‫رش��د و توس��عه تعداد نمايندگان داراي حق راي هر كشور‬ ‫تغيير خواهد كرد‪g .‬‬ ‫گزارش تصويري‬
‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪47‬‬
‫بين‌الملل‌‬ ‫مصر در ميانه غرب و شرق‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫دو مرسي‬ ‫نگاهي ديگر به سفر چند ساعته و سخنان محمد مرسي در تهران‬ ‫محمد مرسي پس از انقالب مصر بر آن شده است كه سياست خارجي كشورش را با‬ ‫تغييراتي مواجه كند‪ .‬تغييراتي كه باعث مي‌شود مصر اين‌بار نه تماما در جبهه غرب كه‬ ‫در ميانه شرق و غرب قرار گيرد‬ ‫‪48‬‬
‫سيد كاظم فراهاني‬ ‫‪1‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫اجالس نم يا سران عدم‌تعهد مانيفست محمد المرسي‪،‬‬ ‫رئيس‌جمهوري تازه مصر را آش��كار كرد؛ «اصالح در ساختار‬ ‫ي خالف پيش بيني‌هاي رايج‬ ‫شوراي امنيت»‪ .‬اين يعني گام ‌‬ ‫كه المرس��ي را ناگزير به تبعيت از اياالت متحده مي‌دانستند‪.‬‬ ‫در اين راستا برخي كارشناسان مصري معتقدند كه سفر المرسي‬ ‫به ايران براي شركت در اجالس عدم‌تعهد‪ ،‬سفر عادي نيست‪.‬‬ ‫اين سفر از زمان انقالب اسالمي ‪.1979‬م نخستين سفر يك‬ ‫رئيس‌جمهور مصري به ايران به شمار مي‌رود و طي اين سفر‬ ‫رئيس‌جمهور مصر رياست دوره‌اي عدم‌تعهد را به ايران تحويل‬ ‫خواهد داد‪ .‬مصر نه تنها يكي از موسس��ان اي��ن جنبش بوده‪،‬‬ ‫بلكه يك عضو رس��مي آن در طول دهه ‪ 50‬و‪ 60‬و‪ 70‬بوده و‬ ‫نقش برجس��ته مصر در آن‪ ،‬جايگاهي درخور بدان داد‪ .‬اگرچه‬ ‫اياالت‌متحده آش��كارا مخالفت خود را با سفر محمد المرسي‬ ‫رئيس‌جمهور مصر بعد از انقالب به ايران و شركت در اجالس‬ ‫كشورهاي عدم‌تعهد اعالم كرده‪ ،‬اما بي‌ترديد حضور المرسي در‬ ‫تهران چيزي بيش از تقيد به پروتكل اين اجالس تلقي مي‌شود‬ ‫و اين فرصت براي وي فراهم آمد تانشان دهد مصر بعد از انقالب‬ ‫سياست خارجي جديد و مستقلي را در پيش گرفته است؛ امري‬ ‫كه پيش از آن بس��ياري از کارشناسان غربي پيش‌بيني نكرده‬ ‫بودند و جسته و گريخته هش��دارهايي در خصوص گرايشات‬ ‫غير‌غربي محمد المرسي داده بودند‪ .‬اسرا فواد‌احمد روزنامه‌نگار‬ ‫مصري يوم السابع مي‌گويد‪« :‬شايد اين اغراق نباشد كه بگوييم‬ ‫با در نظر گرفتن آنچه در مصر مي‌گذرد‪ ،‬اين تلقي وجود دارد كه‬ ‫قبول دعوت ايران از سوي المرسي غرب را بار ديگر در شوك‬ ‫فرو برده و صرف بي‌اعتنايي المرسي به آنچه باعث ناخوشايندي‬ ‫اياالت‌متحده شده‪ ،‬مساله‌اي مهم تلقي مي‌شود‪ ،‬زيرا دست‌كم‬ ‫در چند دهه اخير عدم توجه به خواست غرب آن هم در موضوعي‬ ‫مرتبط با ايران سابقه نداشته است»‪ .‬هرچقدر حضور المرسي در‬ ‫ايران براي بسياري ناخوشايند و نا‌متعارف باشد در چشم مردم‬ ‫مصر اين اقدام دقيقا در راستاي يكي از بديهي‌ترين خواسته‌هاي‬ ‫انقالب است؛ خواسته‌اي كه در آن هيچ سياست ديكته شده‌اي‬ ‫از سوي كشورهاي خارجي به وي‍ژه اياالت‌متحده و كشورهاي‬ ‫حاشيه خليج‌فارس قابل قبول نيست؛ سخناني كه روز پنجشنبه‬ ‫گذش��ته در اجالس نم در تهران رنگ واقعيت به خود گرفت‬ ‫و رئيس‌جمهوري مصر خواستار اصالح ش��وراي امنيت شد‪.‬‬ ‫همين امر به گفته ناظران مي‌تواند ته��ران و قاهره را در كنار‬ ‫هم قرار بدهد‪ .‬در اين راستا حضور المرسي در ايران البته معناي‬ ‫ديگري هم براي مردم مصر دارد و آن اينكه از نظر مردم مصر‬ ‫سفر المرسي به ايران پيامي‌معناداری به برخي افراد همچون‬ ‫دكتر «سعد ابراهيم» استاد جامعه‌شناسي سياسي و مدير «مركز‬ ‫مطالعات توسعه‌اي ابن‌خلدون» دارد‪ .‬وي پيش از برگزاري دور‬ ‫دوم انتخابات رياس��ت‌جمهوري ادعا كرده بود برخي اعضاي‬ ‫سرشناس اخوان‌المسلمين طي س��فري به اياالت‌متحده به‬ ‫كاخ سفيد اطمينان داده‌اند كه محمد المرسي به ايران نزديك‬ ‫نخواهد ش��د‪ .‬اين خبر كه تا چندي پيش دستمايه بسياري از‬ ‫منتقدان اس��تقالل اخوان قرار گرفته بود اكنون اما پاس��خي‬ ‫روشن گرفته و هرچند ممكن است براي ناظران خارجي توقف‬ ‫چند‌ساعته المرسي در ايران اطمينان خاطري از حركت توام با‬ ‫احتياط او تلقي شود اما در داخل مصر صرف حضور وي عالوه‬ ‫بر معناهاي پيش گفت��ه‪ ،‬فرصتي ب��راي ذوب كردن يخ‌هاي‬ ‫سوء‌تفاهم‌هاي گذشته و آغازي براي ايجاد رابطه جدید تلقي‬ ‫مي‌شود‪ .‬عالوه بر غرب و برخي كشورهاي منطقه‪ ،‬عمده‌ترين‬ ‫چالش داخلي المرسي طيف كم‌شمار اما با نفوذ «سلفيه» است؛‬ ‫جرياني كه مخالف جدي رابطه با ايران ش��يعي است و رابطه‬ ‫با ايران را آغازي بر صدور تش��يع از سوي ايران تلقي مي‌كند‪.‬‬ ‫حساسيت گروه‌هاي سلفيه به‌صدور تش��يع از سوي ايران به‬ ‫مصري كه تاريخ آن در مقاطعي چندان بيگانه با اين مذهب هم‬ ‫نيست‪ ،‬بي‌ترديد در رويكرد المرسي به رابطه نزديك با ايران تاثير‬ ‫خواهد داشت‪ ،‬ضمن آنكه برخي ديدگاه‌هاي حساسيت‌برانگيز‬ ‫از س��وي برخي محافل در ايران هم مي‌تواند بر اين روند تاثير‬ ‫منفي بگذارد‪ .‬در محافل داخلي مصر‪ ،‬موضوع بحران سوريه از‬ ‫ديگر موضوعاتي است كه به عنوان نقطه اختالف مصر و ايران‬ ‫و يكي از چالش‌هاي المرسي در نزديكي بيشتر با ايران مطرح‬ ‫است؛ موضوعي كه از سوي گروه اخوان‌المسلمين نيز عنوان‬ ‫ش��ده و برخي گروه‌هاي اس�لامگراي مصر در بيانيه ‪ 25‬اوت‬ ‫خود و دركنار مواردي چون موضوع عدم صدور تشيع‪،‬حس��ن‬ ‫همجواري با كشورهاي حوزه خليج‌فارس و همراهي با مصر‬ ‫در مقوله امنيت صحراي س��ينا (توجه به حساس��يت مصر در‬ ‫آمد وش��د برخي گروه‌هاي فلس��طيني در اين منطقه)‪ ...‬آن را‬ ‫در ميان پيش‌ش��رط‌هاي برقراري رابطه با اي��ران گنجاندند‪.‬‬ ‫صرف‌نظر از آنكه اين دغدغه‌ها ت��ا چه حد واقعي يا غير‌واقعي‬ ‫است‪ ،‬محمد المرسي با چنين حساسيت‌هايي در برخي محافل‬ ‫مصري مواجه است‪ ،‬اما روي خوشبينانه اين ماجرا آن است كه‬ ‫اخواني‌ها در مسائلي چون حمايت از مقاومت لبنان(حزب‌اهلل)‬ ‫و فلس��طين(حماس) ديدگاه‌ه��اي نزديكي به اي��ران دارند و‬ ‫وجه‌غالب در ميان اين نيروها برقراري رابط��ه با تمام اجزاي‬ ‫امت اس�لامي اس��ت‪ ،‬اما آنان نيز‪ -‬همچ��ون برخي محافل‬ ‫سياسي مصري‪ -‬با در نظر گرفتن شرايط كنوني منطقه‪ ،‬رابطه‬ ‫حسنه توامان با ايران و كشورهاي عربي خليج‌فارس را مساله‬ ‫ي تلقي مي‌كنند كه نيازمند دقت و ظرافت فراواني است‪.‬‬ ‫مهم ‌‬ ‫آنچه تاكنون گفته ش��د در مورد بيم و اميدهاي رابطه ميان دو‬ ‫دولت مصر و ايران بود‪ ،‬اما نبايد از خاطر برد كه نوع نگرش دو‬ ‫ملت صاحب تمدن و تاريخ نيز در نزديكي بيشتر دو كشور تاثير‬ ‫بس��زايي دارد‪ .‬با‌وجود قطع رابطه دو كش��ور در طول سه دهه‬ ‫گذشته و بسياري برداشت‌هاي غلط كه طي اين مدت عامدانه‬ ‫در برخي محافل‌ترويج شده تا نوعي نگراني نسبت به ايران و‬ ‫ايراني را تشديد كند‪ ،‬اما نمي‌توان به اين واقعيت بي‌اعتنا بود كه‬ ‫از ديرباز ارتباطات سياسي‪ ،‬اقتصادي و فرهنگي عميقي بين دو‬ ‫ملت برقرار بوده‪ .‬با وجود چنين پيوندهايي متاسفانه بايد پذيرفت‬ ‫كه دوري دو مل��ت از يكديگر تصورات گاه اغراق ش��ده و گاه‬ ‫كامال نادرستي از يكديگر را ايجاد كرده و در مواردي به دوري‬ ‫نيز انجاميده و تصوير مخربي كه رسانه‌هاي رژيم سابق در برخي‬ ‫اذهان ايجاد كرده‌اند هنو زهم مي‌تواند به عنوان چالشي جدي‬ ‫مانع نزديكي دو ملت شود و مقوالتي چون بحث شيعه و سني‬ ‫و نظاير آن را برجسته‌تر كند كه اين مساله با افزايش رفت و آمد‬ ‫نخبگان علمي‪ ،‬فرهنگي‪ ،‬اصحاب رسانه و نيز مردم عادي به‬ ‫تدريج رنگ خواهد باخت‪ ،‬چرا كه تجربه شخصي سفر به ايران‬ ‫بعد از انقالب مصر نشان داده كه آشنايي با مردم ايران و درك‬ ‫نزديكي شگفت‌انگيز فرهنگ و ديدگاه‌هاي دو ملت ريشه دار‬ ‫مصر و ايران‪ ،‬بيش از هرچيز ديگري مي‌تواند نويد‌بخش آينده‌اي‬ ‫روشن در نزديكي دو كشور باشد‪ .‬گذاری کوتاه بر آنچه که در‬ ‫سفر کوتاه مدت مرسی در تهران گذشت به خوبی این نتیجه را‬ ‫نمایان می‌س��ازد که رئیس‌جمهور اسالمگرای مصر نزدیکی‬ ‫عقیده فراوانی در محورهای مهم مسائل جهانی با ایران دارد‪.‬‬ ‫آنجا که محمد المرسی اندکی بعد از سخنان رهبر‌معظم انقالب‬ ‫به انتقاد از رژیم نامش��روع صهیونیستی پرداخته و برای اولین‬ ‫بار پس از حضور در مسند ریاست‌جمهوری بر این رژیم جعلی‬ ‫تاخته است‪ .‬از دیگر سو این نکته نیز قابل توجه و مهم است که او‬ ‫دیدگاهی همسان با ایران دارد در اهمیت تغییر مدیریت جهانی‪.‬‬ ‫او شفاف و صریح گفت که سازمان ملل متحد ساختاری نامناسب‬ ‫دارد او از زورگویی قدرت‌های بزرگ انتقاد کرد و همچون ایران‬ ‫از لزوم مشارکت همه کشورها در مدیریت جهانی سخن به میان‬ ‫آورد‪ .‬او البته در ماجرای سوریه دیدگاه‌هایی دارد که به واقعيت‬ ‫و حقيقت نزدیک نیست و البته قرابت‌هایی دارد با مواضع غرب‪.‬‬ ‫امری که به نظر می‌رسد که به علت کم‌تجربگی او در عرصه‬ ‫حاکمیتی باشد‪ .‬او هنوز مدت زمان زیادی نیست که بر کرسی‬ ‫ریاست‌جمهوری تکیه زده و در معادالت سیاسی جهانی راهی‬ ‫زیادی دارد تا بهتر و درست‌تر تصمیم‌گیری کند‪ .‬به هر روی به‬ ‫نظر می‌رسد حضور مرسی در ایران و س��خنان او نوید بخش‬ ‫دنیای بهتری برای ایران و جهان اسالم است‪g .‬‬ ‫‪49‬‬
‫ي عربي‬ ‫از اهرام مصر تا جمهور ‌‬ ‫گاهي دوست گاهي دشمن‬ ‫داوود حشمتی‬ ‫‪2‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫تخت‌جمش��يد و اهرام‌مصر نمادهايي از دوران گذشته‬ ‫ايران و مصر‪ ،‬تا پيش از انقالب اسالمي بسيار به هم نزديك‬ ‫بود‪ .‬تا آنجا كه ايران از اولين كشورهايي بود كه پس از استقالل‬ ‫مصر در سال ‪ ١٣٠٠‬شمسي در قاهره سفارت خود را برپا كرد‪.‬‬ ‫اين دو كشور كه يكي دروازه ورود به آسيا و ديگري دروازه ورود‬ ‫ت بسيار مهم استراتژيكي برخوردارند‬ ‫به آفريقاست‪ ،‬از موقعي ‌‬ ‫كه به‌راحتي نمي‌توان از آن گذشت‪.‬‬ ‫وجود دولت نامشروع اس��رائيل در ميانه اين دو كشور‬ ‫هم از نظر موقعيت جغرافيايي و هم از حيث روابط دو كش��ور‬ ‫هميش��ه به عنوان يك مان��ع و عاملي ب��راي برهم خوردن‬ ‫روابط اين دو كشور حائز‌اهميت است‪ .‬در تاريخچه مناسبات‬ ‫ايران و مصر‪ ،‬عامل «گرايش به صهيونيس��م‌» همواره يك‬ ‫عنصر بازدارنده و تخريبي بوده اس��ت‌‪ .‬اين پديده را مي‌توان‬ ‫در جدایي حكومت جمال عبدالناص��ر و حكومت پهلوي به‬ ‫دليل اتحاد محمدرضا با اسرائيل و فاصله جمهوري اسالمي از‬ ‫حكومت مصر به دليل پيمان كمپ‌ديويد و ارتباط مصري‌ها با‬ ‫صهيونيست‌ها به روشني مشاهده كرد‪ .‬تنها پيش از تاسيس‬ ‫اس��رائيل بود كه رويكرد سياس��ي دو كش��ور ايران و مصر‬ ‫با يكديگر همس��ويي داشت و پادش��اهي بودن هر دو سبب‬ ‫تحكيم پيوند آنها شده بود‪ .‬تا آنجا كه «عباس پاشا» خديو مصر‬ ‫در پيام تسليت درگذشت ناصرالدين‌شاه به مظفرالدين شاه وي‬ ‫را «زينت‌افزاي سرير تاجداري» مي‌خواهد‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫آغاز روابط‬ ‫سال‌هاي جنگ‌جهاني اول و مبارزه مردم هر دو كشور با‬ ‫سلطه انگليس‌ها‪ ،‬پيوند ميان دو ملت ايران و مصر را افزايش‬ ‫داد‪ .‬اوج اين مبارزات را مي‌توان در حركت آزادي‌خواهانه مردم‬ ‫ايران عليه قرارداد ‪ ۱۹۱۹‬ـ منعقده بين وثوق‌الدوله و انگليس ـ‬ ‫ي در مصر نيز‬ ‫مشاهده كرد‪ .‬معاصر با همين حركت آزاديخواه ‌‬ ‫مبارزات مردمي‌عليه سلطه انگليس وجود داشت كه نهايتا در‬ ‫‪. ۱۳۰۰‬ش به استقالل مصر انجاميد‪ .‬پس از آن ايران و مصر‬ ‫روابط ديپلماتيك خود را برقرار كردند‪ .‬از ديگر داليلي كه روابط‬ ‫ايران و مصر را گسترش داد ازدواج محمدرضا پهلوي ـ وليعهد‬ ‫وقت ايران ـ با فوزيه ‪ -‬دختر ملك فواد و خواهر ملك فاروق‬ ‫پادشاه مصر ‪ -‬در اسفند ‪ ۱۳۱۷‬بود‌‪.‬‬ ‫قطع روابط اولیه‬ ‫عبدالناص��ر در تابس��تان ‪.۱۳۳۹‬ش در پ��ي نط��ق‬ ‫شديداللحني عليه حكومت ش��اه‌‪ ،‬دستور قطع رابطه سياسي‬ ‫با تهران را به دليل هم‌پيماني شاه با اشغالگران صهيونيست‬ ‫صادر كرد‪ .‬او در نطق خود ش��اه را همدس��ت صهيونيست‌ها‬ ‫ناميد و اين همدس��تي را مغاير با آرمان كش��ورهاي عربي و‬ ‫اس�لامي خواند‪ .‬به‌دنبال آن شيخ ش��لتوت‪ ،‬رئيس دانشگاه‬ ‫االزهر نيز ط��ي تلگرامي‌به ش��اه اقدام وي را در شناس��ايي‬ ‫سياسي رژيم‌صهيونيستي و ايجاد رابطه سياسي با اين رژيم‪،‬‬ ‫خيانت به مس��لمين ناميد و از وي انتقاد كرد‪ .‬چند س��ال بعد‬ ‫عبدالناصر با اعمال نفوذ در اتحاديه عرب دس��ت به تغيير نام‬ ‫خليج‌فارس زد‪ .‬تير‌گي اين روابط تا آنجا پيش رفت كه ش��اه‬ ‫حتي قيام ‪ 15‬خرداد ‪ ،1342‬به رهبري امام خميني را به ناصر‬ ‫نس��بت داد‪ .‬این درحالي بود كه ناصر نيز همچون شاه ايران‬ ‫اسالم‌س��تيز بود و دوران او اس�لامگرايان اخوان‌المسلمين‬ ‫به حاشيه رانده ش��دند‪ .‬از جمله رهبر آن «عمر تلمساني» در‬ ‫اوايل حكومت ناصر به زندان افتاد و تا زمان مرگش ‪ ۱۷‬سال‬ ‫‪50‬‬ ‫در زندان ماند؛ س��يد‌قطب متفكر بزرگ اس�لامي مصر‪ ،‬نیز‬ ‫به دار آويخته شد و اقدامات خش��ن ديگري عليه مسلمانان‬ ‫مبارز و انديشمند مصري به وقوع پيوست‪.‬‬ ‫روابط مصر با تهران ‪ ۱۰‬سال قطع بود‪ .‬شهريور ‪،۱۳۴۹‬‬ ‫يك ماه پيش از م��رگ ناصر و هنگامي‌كه س��ادات در دوره‬ ‫بيماري منجر به فوت ناصر زمام امور را به دس��ت گرفته بود‪،‬‬ ‫رابطه دو كشور مجددا برقرار شد‪ .‬سادات در پاييز ‪. ۱۳۵۴‬ش در‬ ‫ناباوري ملت‌هاي مسلمان به اسرائيل سفر كرد‪ .‬شاه ايران بعد‬ ‫از كارتر دومين رئيس كشوري بود كه اين سفر را مورد حمايت‬ ‫قرار داد‪ .‬شاه از مشوقان س��ادات در اين سفر و در تالش‌هاي‬ ‫قاهره براي صلح با صهيونيس��ت‌ها بود‪ .‬به همين دليل سفر‬ ‫س��ادات به بيت‌المقدس كه يكس��ال بعد ص��ورت گرفت و‬ ‫همچنين پيمان كمپ ديويد كه متعاقب آن در آمريكا منعقد‬ ‫شد‪ ،‬از ابتداي شكل‌گيري تا مراحل نهايي آن‪ ،‬مورد حمايت شاه‬ ‫قرار داشت‌‪ .‬اين رابطه تا پايان دوران رژيم پهلوي ادامه داشت و‬ ‫تا آنجا پيش رفت كه شاه و انورسادات خارج از روابط ديپلماتيك‬ ‫به‌عنوان دوستان صميمي‌بين‌المللي در كنار هم قرار داشتند‪.‬‬ ‫قطع‌روابط به‌دنبال فرمان امام (ره)‬ ‫س��فر س��ادات به بيت‌المقدس و س��پس انعقاد پيمان‬ ‫كمپ‌ديوي��د مقارن ب��ا وقوع انقالب اس�لامي اي��ران بود‪.‬‬ ‫از اين رو با پيروزي انقالب‪ ،‬روابط تهران با قاهره در اعتراض‬ ‫به انعقاد اي��ن معاهده قطع ش��د‪ .‬جمهوري اس�لامي ايران‬ ‫دو ماه پس از پيروزي انقالب و ‪۹‬سال پس از بازگشايي مجدد‬ ‫مناس��بات تهران و قاهره‌‪ ،‬روابط خود را با مصر به دستور امام‬ ‫خميني‌(ره‌) قطع كرد‪.‬فرمان امام خميني به فاصله پنج هفته‬ ‫بعد از امضاي پيمان كمپ‌ديويد ميان انورسادات‪ ،‬رئيس‌جمهور‬ ‫وقت مصر و مناخم بگين‪ ،‬نخست‌وزير وقت رژيم‌صهيونيستي‬ ‫صادر شد‪ .‬حكم امام به اين شرح بود؛‬ ‫«جناب آقاي دكتر ابراهيم يزدي‪ ،‬وزير امور خارجه‌‪:‬‬ ‫با درنظر گرفتن پيمان خائنانه مصر واسرائيل و اطاعت‬ ‫بي‌چون و چراي دولت مصر از آمريكا و صهيونيس��م‌‪ ،‬دولت‬ ‫موقت جمهوري اسالمي ايران قطع روابط ديپلماتيك خود را‬ ‫با دولت مصر بنمايد‪».‬‬ ‫روح‌اهلل الموسوي الخميني‬ ‫به دنبال صدور اين فرمان روابط اي��ران و مصر به‌طور‬ ‫كامل قطع و تاكنون نيز در سطح عالي بازگشايي نشده است‪.‬‬ ‫شاه فراري ايران كه مدت‌ها در ميان كشورهاي ديگر‬ ‫س��رگردان مانده بود‪ ،‬به دعوت محمد انور‌س��ادات به مصر‬ ‫رفت و در آنجا درگذشت‪ .‬انور‌س��ادات مراسم تدفين رسمي‬ ‫براي ش��اه مخلوع ايران برگزار كرد که موجب خش��م ملت‬ ‫انقالبی ایران ش��د‪ .‬او اجازه داد تا ش��اه ایران در مسجدی در‬ ‫ش��هر قاهره دفن ش��ود‪ .‬دو س��ال بعد در روز ‪ ۱۴‬مهر ‪۱۳۶۰‬‬ ‫(‪ ۶‬اكتبر ‪ )۱۹۸۱‬و در سالگرد جنگ رمضان در مصر‪ ،‬انور‌سادات‬ ‫در يك رژه نظامي به دست چهار اسالمگراي مصري عضو‬ ‫جهاد اسالمي‪ ،‬مصر‌ترور ش��د‪ .‬هنگامي كه واحدهاي ارتش‬ ‫و نظاميان كش��ور مصر در براب��ر انور‌س��ادات رژه مي‌رفتند‪،‬‬ ‫«خالد اس�لامبولي» به هم��راه چند همفكرش ب��ه جايگاه‬ ‫مخصوص حمل��ه كرد‪ .‬در اي��ن حمله عالوه بر انور‌س��ادات‬ ‫رئيس‌جمهور مص��ر‪ ،‬پن��ج نفر ديگ��ر از مقام��ات مصري‬ ‫نيز كش��ته ش��دند و ‪ ۲۸‬نفر از جمله ‪ ۱۴‬افس��ر آمريكايي نیز‬ ‫زخمي‌ش��دند‪ .‬خالد اسالمبولي به همراه س��ه تن از عامالن‬ ‫‌ترور دس��تگير و روانه زندان ش��دند‪ .‬براي اولين‌بار او و ساير‬ ‫متهمان در قفس‌هاي فوالدي در دادگاه ش��ركت مي‌كردند‪.‬‬ ‫وي طي جلس��ات محاكمه خود انگيزه‌اش از قتل انور‌سادات‬ ‫را‪ ،‬بس��تن پيمان صلح ميان مصر و اس��رائيل اع�لام كرد‪.‬‬ ‫سرانجام خالد اس�لامبولي فروردين ‪ ۱۳۶۱‬به جرم «ترور و‬ ‫قتل رئيس‌جمهور» به اعدام محكوم شد‪ .‬پس از آن جمهوري‬ ‫اسالمي به‌خاطر يادمان اين شهيد خيابان وزراي سابق را به نام‬ ‫او «خالد اسالمبولي» نامگذاري كرد‪ .‬این نامگذاری سبب شد‬ ‫تا دولت مصر پس از سال‌ها اعتراض به آن را ادامه دهد‪.‬‬ ‫ش براي برقراري رابطه مجدد‬ ‫تال ‌‬ ‫مصر با داش��تن بي��ش از ‪ ٧٠‬ميليون جمعي��ت يكي از‬ ‫ن كش��ورهاي جهان اس�لام اس��ت‪ .‬حضور آبراهه‬ ‫مهمتري ‌‬ ‫استراتژيك «كانال سوئز» و قرار داشتن دانشگاه «االزهر»‬ ‫كه در آن از ‪ ١٢٠‬كشور جهان دانشجو حضور دارند و همچنين‬ ‫ارتباطات خوب اين كش��ور با جهان عرب تاثيرگذاري آن را‬ ‫بيشتر كرده است‪ .‬در دوران رياست‌جمهوري سيدمحمد خاتمي‌‬ ‫ت تنش‌زدایی مناسبات خارجی تالش‌هايي‬ ‫و به دنبال سیاس ‌‬ ‫براي از س��رگيري روابط ايران و مصر ص��ورت گرفت‪ .‬بين‬ ‫آق��اي خاتمي‌و مبارك دي��داري يك‌س��اعته در ژنو صورت‬ ‫گرفت و بسياري از مسائل حل و فصل شد‪ .‬پس از اين ديدار‬ ‫ي در تهران گفت‪ « :‬با‌وجود اشتراك نظر در مورد‬ ‫آقاي خاتم ‌‬ ‫موضوع‌هايي همچون مساله فلسطين و بحران عراق‪ ،‬دو كشور‬ ‫همچنان در ديگر موارد با يكديگر اختالف نظر دارند‪ ».‬قرار‬ ‫شد تا براي برطرف شدن اختالفات وزاري خارجه با يكديگر‬ ‫گفت‌وگو كنند‪ .‬دیدارهای ديپلماتي��ك و ارتباطات‌فرهنگي‬ ‫تالش داشت تا يخ قطع ارتباط ‪ ٢٤‬س��اله ايران و مصر را آب‬ ‫كند‪ .‬حجت‌اهلل جودكي‪ ،‬رايزن فرهنگي سابق ايران در مصر‬ ‫با اش��اره به اينكه زماني قرار ش��د كه ايراني‌ها به مكان‌هاي‬ ‫زيارتي مصر بروند‪ ،‬گف��ت‪« :‬من به ياد دارم ك��ه بعد از ديدار‬ ‫آقایان مبارك و خاتمي‌در ژنو ديپلمات‌هاي دو كش��ور فعال‬ ‫شدند و نكته جالب اين اس��ت كه در آن زمان وزارت‌فرهنگ‬ ‫مصر يك كت��اب به زبان فارس��ي چ��اپ كرد ك��ه مناقب‬ ‫اهل بيت في مصر نام داشت كه به معني مكان‌هاي زيارتي‬ ‫اهل بيت در مصر بود و اين فقط ب��ه درد ايراني‌ها مي‌خورد و‬ ‫در تيراژ وس��يع چاپ شد‪ » .‬س��يد‌محمد خاتمي‪ ،‬بعدها براي‬ ‫شركت در اجالس بين‌المللي «دنياي اسالم‌و جهاني شدن»‬ ‫به مصر سفر كرد و در آن سخنراني‌هاي متعدد و ديدارهايي از‬ ‫جمله با مبارك داشت‪ .‬او يكس��ال و نيم پس از پايان دولتش‬ ‫در مصر به‌عنوان رئيس مركز گفت‌وگوي تمدن‌ها با مبارك‬ ‫ديدار كرد‪ .‬صادق خ��رازي در خاطراتش از دي��دار خاتمي‌و‬ ‫مبارك در مصر مي‌گويد‪« :‬حسني مبارك سر ميز صبحانه به‬ ‫اهميت تمدن و فرهنگ ايران اشاره و از آن تجليل كرد‪ .‬وي با‬ ‫انتقاد از روند دموكراسي‌سازي بيگانگان در منطقه يادآور شد‪،‬‬ ‫كشورهاي مسلمان منطقه بايد با همبستگي در برابر مشكالت‬ ‫و چالش‌هاي موجود مانع از دخالت‌‌هاي ديگران شوند‪ ».‬آقای‬ ‫ي نیز در آن ديدار با دعوت از مبارك افزوده بود‪« :‬هر موقع‬ ‫خاتم ‌‬ ‫بيایيد در ايران از شما استقبال مي‌كنند‪ .‬شما كمي‌هم نسبت به‬ ‫مصالح شيعه‪ ،‬سني و برخي از تندروها حساس باشيد‪ .‬دوستانتان‬ ‫را نصيحت كنيد‪ .‬با دوستي و تفاهم مي‌توان بر مشكالت فائق‬ ‫آمد‪ ».‬اما يكي از ش��روط مصر براي برق��راري مجدد روابط‬ ‫ديپلماتي��ك تغيير نام خيابان خالداس�لامبولي ب��ود و براي‬ ‫همين دولت خاتمي‌در سال ‪ 1382‬از شوراي شهر تهران كه‬ ‫در دس��ت اصالح‌طلبان بود خواس��ت ت��ا نام خياب��ان را به‬ ‫«انتفاضه» تغيير دهد‪ .‬شوراي شهر تهران راي به تغيير نام اين‬ ‫خيابان داد‪ ،‬اما بعدها شهردار تهران محمدباقر قاليباف اعالم‬ ‫كرد كه هيچ‌گاه مصوبه‌اي به اين مضمون به شهرداري ابالغ‬ ‫نشده اس��ت‪ .‬اما گروهي كه خود را جبهه فرهنگي حزب‌اهلل‬ ‫مي‌ناميدند‪ ،‬با ارسال بيانيه‌اي نسبت به امكان تغييرنام خيابان‬ ‫«خالد اسالمبولي» ش��ديدا واكنش نشان دادند‪ .‬واكنش اين‬ ‫گروه نسبت به اظهارات يكي از اعضاي شوراي شهر تهران بود‬ ‫كه به گفته بيانيه گروه‪ ،‬اصل نامگذاري خيابان خالد اسالمبولي‬ ‫را اقدامي‌نسنجيده و شتابزده ناميده بود‪ .‬اين گروه حتي تهديد‬ ‫كرد كه در صورت اجرايي شدن مصوبه تغيير نام حق مقابله‬
‫را براي خود محفوظ مي‌داند‪ .‬محمود احمدي‌نژاد كه اندكي‬ ‫پس از آن شهردار تهران بود در ديدار اعضاي ستاد پاسداشت‬ ‫شهداي نهضت جهاني اس�لام گفت‪« :‬خط كلي شهرداري‬ ‫حساسيت نسبت به تغيير نام شهدا در شهر است‪ .‬گروه‌هاي‬ ‫دلسوز نظام و انقالب بايد به كار خود ادامه و بر ادامه راه شهيدان‬ ‫تاكيد داشته باشند‪ ».‬با برداشته نشدن تصوير خالد اسالمبولي و‬ ‫نام وي از خيابان‪ ،‬الشرق‌االوسط به نقل از منابع مطلع مصري‬ ‫مدعي شد حسني مبارك‪ ،‬رئيس‌جمهور مصر در نشست گروه‬ ‫هشت كشور اسالمي در بهمن ‪ 1383‬شركت نخواهد كرد و به‬ ‫جاي خود‪ ،‬احمد ماهر را اعزام خواهد كرد و دليل خود را برداشته‬ ‫نشدن نام خيابان خالد اسالمبولي عنوان كرده است‪.‬‬ ‫دایر کردن سفارت در یک روز‬ ‫محمود احمدي‌نژاد ك��ه در دوران ش��هرداري خود با‬ ‫حمايت از گروه‌هایي كه در تجمع در مقابل ساختمان شوراي‬ ‫شهر مانع از ورود مبارك به تهران شده بودند‪ ،‬سه سال بعد در‬ ‫ارديبهشت‌ماه س��ال ‪ ٨٦‬و در دوران اول رياست‌جمهوري از‬ ‫عالقه خود و آمادگي ايران براي برقراري رابطه با مصر سخن‬ ‫گفت كه بازتاب‌هاي زيادي داشت‪ .‬احمدي‌نژاد گفت‪ « :‬ايران‬ ‫و مصر دو كشور واقعا با‌تمدن و با‌فرهنگ و داراي نقش مهم و‬ ‫موثر در جهان اسالم هستند‪ .‬دو ملت يكديگر را دوست دارند و‬ ‫به يكديگر عالقه‌مند هستند و ما هم كه نماينده ملت هستيم‪،‬‬ ‫بايد منعكس كننده خواسته‌هاي آنها باشيم‪ .‬ما آماده هستيم تا‬ ‫اگر همين امروز دولت مصر اعالم آمادگي كند‪ ،‬سفارتمان را‬ ‫در آن داير كنيم‪ ».‬وي تاكيد كرد‪ « :‬اين نهايت حسن‌نيت ملت‬ ‫ايران اس��ت‪ .‬ما با هيچ ملتي كدورتي نداريم و اگر با بعضي‌ها‬ ‫مثل رژيم‌صهيونيستي اصوال رابطه‌اي نداريم‪ ،‬براي اين است‬ ‫كه آنها را اساسا‌مشروع نمي‌دانيم و به رسميت نمي‌شناسيم‪».‬‬ ‫اما حس��ني مبارك‪ ،‬رئيس‌جمهوروقت مصر پس از اطالع از‬ ‫دعوت محمود احمدي‌نژاد در نشست ساالنه سران اتحاديه‬ ‫عرب در شهر دوحه قطر‪ ،‬از حضور در آن خودداري كرد‪ .‬يك‬ ‫سال بعد در تير ‪ ،۱۳۸۷‬فيلم مستندي به نام اعدام فرعون كه‬ ‫توسط هواداران ستاد پاسداشت شهداي نهضت جهاني اسالم‬ ‫و به تهيه‌كنندگي فروز رجايي‌فر‪ ،‬دبير كل اين ستاد ساخته شده‬ ‫بود از صدا و سيماي جمهوري اسالمي ايران پخش شد‪ .‬اين‬ ‫برنامه به زبان عربي با زير‌نويس فارسي و به مدت ‪ ۶۲‬دقيقه‬ ‫توليد شده و به بررسي چگونگي‌ترور انور‌سادات‪ ،‬رئيس‌جمهور‬ ‫اسبق مصر مي‌پرداخت و در آن از انور‌‌سادات به‌خاطر آشتي با‬ ‫اسرائيل به عنوان يك «خائن» ياد شده بود‪ .‬وزير وقت فرهنگ‬ ‫و ارشاد اسالمي ايران محمدحسين صفار‌هرندي ارتباط اين‬ ‫فيلم با دولت ايران را رد ك��رد‪ .‬دولت مصر به پخش اين فيلم‬ ‫از تلويزيون ايران شديدا اعتراض كرد و در واكنش دفتر شبكه‬ ‫عرب‌زبان «العالم» را كه متعلق به صدا و سيماي جمهوري‬ ‫اسالمي است‪ ،‬با دخالت پليس قاهره پلمب كرد‪.‬بحران ناشي‬ ‫از فيلم «اعدام فرعون» به مجلس ش��وراي مصر نيز كشيده‬ ‫شد‪ ،‬اين مجلس از مقامات ايران خواست كه به منظور اثبات‬ ‫حسن‌نيت براي برقراري دوباره روابط ميان دو كشور‪ ،‬نمايش‬ ‫فيلم ياد شده را متوقف سازند‪.‬همچنين مسابقه دوستانه ميان‬ ‫تيم‌ملي فوتبال ايران و تيم‌ملي فوتبال مصر نيز توسط مقامات‬ ‫مصري لغو شد ‪.‬‬ ‫روزگار التحرير‬ ‫رهبري جمهوري اسالمي در خطبه‌هاي نماز جمعه كه‬ ‫دكتراحمدبخشي‪ /‬استاددانشگاهوكارشناسمسائلآفريقا‬ ‫‪3‬‬ ‫سياست‌ خارجي هر‌كش��ور متاثر از عوامل گوناگون‬ ‫داخلي و خارجي مانند فرهنگ‌مل��ي‪ ،‬موقعيت جغرافيايي‪،‬‬ ‫وضعيت اقتص��ادي‪ ،‬س��اختار نظام‌ سياس��ي‪ ،‬كنش ديگر‬ ‫بازيگران‪ ،‬هويت دولت‌ها و برداشت ديگر واحدهاي سياسي‬ ‫از اين هويت و‪ ...‬است‪ .‬به‌طور حتم‪ ،‬هر‌نوع تغيير در ساختار‪،‬‬ ‫عوامل يا كارگزاران سياسي‪ ،‬باعث ظهور سويه‌هاي هويتي‬ ‫متفاوت از رژيم قبلي مي‌گردد كه بر سياس��ت خارجي نيز‬ ‫تاثير گذار خواهد بود‪ .‬تحوالت اخير در شمال آفريقا و تغيير‬ ‫رژيم‌هاي سياسي در كشورهاي تونس‪ ،‬مصر و ليبي در كنار‬ ‫تغييراتي در ساختار سياسي اين كشورها‪ ،‬با‌توجه به مطالبات‬ ‫انقالبي‪ ،‬موج��ب تغييرات و بازنگري در سياس��ت و روابط‬ ‫خارجي اين كش��ورها گرديد‪ .‬با توجه ب��ه وزن ژئوپلتيكي‪،‬‬ ‫موقعيت جغرافيايي‪ ،‬سابقه فرهنگي‪ ،‬تاريخي و تاثير‌گذاري‬ ‫جنبش اخوان‌المسلمين‪ ،‬نقش كشور مصر در اين تغييرات‬ ‫پررنگ اس��ت‪ ،‬به‌طوري كه ب��روز نش��انه‌هايي از تغيير در‬ ‫سياست خارجي اين كش��ور‪ ،‬تاثيرات گسترده‌اي بر سطوح‬ ‫داخلي‪ ،‬منطقه‌اي و حتي بين‌المللي داشته است‪.‬‬ ‫با ش��روع تحوالت در ژانوي��ه‪ ،2011‬نش��انه‌هايي‬ ‫از اعتراض به سياس��ت خارج��ي رژيم مبارك ب��روز كرد و‬ ‫تجمع‌كنن��دگان در ميدان التحري��ر قاه��ره در كنار ديگر‬ ‫هموطنانشان‪ ،‬در كنار بحران حكومتداري مبارك‪ ،‬سياست‬ ‫خارجي وي را نشانه گرفتند و سياست خارجي اين رژيم را‬ ‫عامل اصلي بحران هويت خود اعالم كردند‪ .‬آنان بازنگري‬ ‫در روابط با غرب و حتي قطع روابط با رژيم‌صهيونيستي را‬ ‫جزو مطالبات خود برشمردند‪ .‬با سقوط رژيم مبارك‪ ،‬ورود‬ ‫اين كشور به عصر پسا‌مبارك و ورود اخوان‌المسلمين تحت‬ ‫عنوان عدالت و آزادي در عرصه سياسي و رقابت فشرده با‬ ‫شوراي نظاميان‪ ،‬سرانجام كانديداي اين جنبش با نام محمد‬ ‫المرس��ي پيروز عرصه انتخابات گرديد‪ .‬با ورود المرسي به‬ ‫نوعي غلبه سياس��ت تغيير بر تداوم(در صورت پيروز شدن‬ ‫نظاميان) در كشور مصر اتفاق افتاد‪ .‬محمد المرسي‪ ،‬هر چند‬ ‫كه به نقش و نفوذ نظاميان در عرصه سياست و اقتصاد مصر‬ ‫آگاه��ي دارد‪ ،‬در ابتدا‪ ،‬با نظاميان همراه��ي كرد و تعدادي‬ ‫از اعضاي كابينه ش��وراي نظاميان از جمله طنطاوي را در‬ ‫هيات دولت خود وارد‌كرد‪ .‬اما از همان ابتدا مش��خص بود‬ ‫كه اين همراهي به‌صورت مصلحت��ي و موقتي خواهد بود‬ ‫و پيش‌بيني مي‌شد افرادي با سابقه فعاليت با رژيم سابق و‬ ‫عقايدي متضاد مي‌توانند براي دولت مشكل ساز باشند‪ .‬اين‬ ‫افراد براي مدتي كوتاه‪ ،‬در حدود شش ماه در دولت مشغول‬ ‫به‌كار شدند‪ ،‬اما المرسي با حادثه صحراي سينا و همچنين‬ ‫خنثي‌ك��ردن كودتا‪ ،‬طنطاوي و رئيس س��ازمان اطالعات‬ ‫مصر را باز نشس��ته كرد تا تهديدات و تاثي��رات آنان را در‬ ‫سياستگذاري به حداقل برساند‪.‬‬ ‫المرس��ي با تحديد حوزه فعاليت نظامي��ان‪ ،‬به نوعي‬ ‫نش��ان داد كه با تاثي��رات و دخالت‌هاي آنان در سياس��ت‬ ‫بين‌الملل‬ ‫سياست خارجي المرسي چه سمت و سويي دارد‬ ‫خارجي آشناست و از س��وي ديگر در صدد تعديل و موازنه‬ ‫در سياست خارجه كشور اس��ت به‌نوعي كه مي‌توان از آن‬ ‫به ديپلماس��ي اضافه كردن ن��ام ب��رد؛ به‌ترتيبي كه ضمن‬ ‫حفظ و بازنگري (نه قطع رابط��ه) روابط خارجي رژيم قبلي‬ ‫كه متاثر از سياس��ت‌هاي دوره جنگ س��رد‪ ،‬روابط با بلوك‬ ‫غرب و جهان عرب‪ ،‬جنگ‌هاي اعراب و اسرائيل و معاهده‬ ‫كمپ ديوي ‌د بود به نحوي روابط خود را با نگاه به ش��رق نيز‬ ‫تنظيم نمايد‪ .‬هر‌چند كه در تنظيم سياست خارجي اين كشور‬ ‫موقعي��ت جغرافيايي‪ ،‬وضعي��ت اقتصادي‪ ،‬ت��داوم دريافت‬ ‫كمك‌هاي خارجي‪ ،‬جذب س��رمايه‌گذاري خارجي‪ ،‬احياي‬ ‫نقش منطقه‌اي‪ ،‬ايفاي نقش به عن��وان يك قدرت در حال‬ ‫ظهور و تنوع بخشي به سياست خارجي اين كشور چراغ راه‬ ‫سياستگذاران است و مصر درصدد است تا در روابط خارجي‬ ‫خود با كشورها‪ ،‬ضمن تالش براي افزايش منافع ملي خود‬ ‫به اين اهداف نيز دسترسي پيدا كند‪.‬‬ ‫المرسي در راس��تاي اطمينان بخشي به جهان عرب‪،‬‬ ‫حل مش��كالت اقتصادي و همچنين تالش براي تقويت و‬ ‫تداوم روابط دوران رژيم قبلي‪ ،‬اولين سفر خود را به عربستان‬ ‫س��عودي انجام داد تا از اي��ن طريق به ب��رادر بزرگ جهان‬ ‫اعراب يعني عربس��تان‪ ،‬عالئمي‌ را ارسال كند كه از طرفي‬ ‫به كمك اين كشور در بازس��ازي مصر جديد و تداوم حضور‬ ‫مهاجران مصري در اين كشور نيازمند است و از سويي اين‬ ‫اطمينان را بدهد كه انقالب مصر‪ ،‬توس��ط اخوان‌المسلمين‬ ‫كه نقش مادر را در جنبش‌هاي اس�لامي جهان اهل سنت‬ ‫بازي مي‌كنند‪ ،‬به اين كش��ور صادر نخواهد ش��د‪ .‬زيرا نزد‬ ‫حاكمان عربستان‪ ،‬المرسي به عنوان يك اسالمگراي سني‬ ‫كه با انتخاباتي دموكراتيك بر‌س��ركار آمده اس��ت‪ ،‬سيستم‬ ‫سياسي عربستان سعودي را به چالش مي‌كشد‪ .‬اما اين نكته‬ ‫ضروري اس��ت كه انتخاب رئيس‌جمهور جديد مصر‪ ،‬براي‬ ‫عربستان سعودي‪‌،‬ترس تاريخي را باز توليد كرده است كه‬ ‫ناشي از مطرح شدن مصر با رهبري فكري اخوان‌المسلمين‬ ‫در عرصه منطقه‌اي و جهان عرب به عن��وان قدرت رقيب‬ ‫و همچني��ن احتمال يارگي��ري جديد اين كش��ور با‌رقباي‬ ‫منطقه‌اي عربستان است‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫بازگشت به عصر «ناصر»‬ ‫به‌زبان عربي خوانده ش��د اعتراضات مردم مصر را «بيداري‬ ‫اسالمي» خواندند‪« :‬حوادث امروز ش��مال آفريقا براي ملت‬ ‫ايران معني خاصي دارد‪ .‬اين همان چيزي اس��ت كه هميشه‬ ‫به‌عنوان حدوث بيداري اسالمي به مناسبت پيروزي انقالب‬ ‫اسالمي گفته مي‌شود‪ ».‬رهبرمعظم انقالب‪ ،‬از حسني مبارك‪،‬‬ ‫رئيس‌جمهوري مص��ر‪ ،‬به‌عنوان «نوكر آمري��كا» ياد كرد و‬ ‫گفت‪« :‬در تحليل‌ها س��عي مي‌كنند عامل اصلي اين قيام‌ها‬ ‫نادیده‪ ،‬گرفته شود و اشاره به مسائل اقتصادي و غيراقتصادي‬ ‫مي‌كنند كه البته اين مس��ائل در حوادث اخير موثر است‪ ،‬اما‬ ‫عامل اصلي اين حركت عظيم مردم در تونس و در اوج آن در‬ ‫مصر‪ ،‬احساس تحقيري است كه در مردم به خاطر وضعيت‬ ‫سرانش��ان و نوكري آنها نس��بت به آمريكا به‌وج��ود آمد‪».‬‬ ‫وي افزود‪ « :‬اين حركت مردم مس��لمان مص��ر از نماز جمعه‬ ‫و مساجد شروع شد و شعارها‌‪ ،‬شعارهاي اهلل‌اكبر است و مردم‬ ‫ش��عارهاي ديني مي‌دهند و قوي‌ترين جريان مبارز در آنجا‬ ‫جريان اسالمي اس��ت و مي‌خواهند اين ذلت را از روي خود‬ ‫ل در بين ملت‌ها و‬ ‫پاك كنند‪ ،‬اما غربي‌ها نمي‌گذارند اين تحلي ‌‬ ‫افكار عمومي عالم رواج پيدا كند‪ ».‬پس از پيروزي انقالبيون‬ ‫مصر محمد المرسي‪ ،‬نماينده اخوان‌المسلمين با شكست «‬ ‫احمد شفيق» كه از سران رژيم سابق مصر بود‪ ،‬در مصاحبه‌اي‬ ‫اختصاصي با يك خبرگزاري داخلي «خواستار گسترش روابط‬ ‫تهران و قاهره ش��د و آن را باعث توازن راهبردي در منطقه‬ ‫دانست‪ ».‬حاال اميد آن مي‌رود كه با حضور المرسي به بهانه‬ ‫شركت در اجالس سران عدم‌تعهد در تهران برخالف خواست‬ ‫و نظر صهيونيست‌ها اين دو كشور بزرگ و تاثيرگذار اسالمي‬ ‫به هم نزديك شوند‪g .‬‬ ‫‪51‬‬
‫بين‌الملل‬ ‫المرس��ي‪ ،‬همچنين روابط خود را با‌ تركيه گس��ترش‬ ‫داده و س��عي دارد در كن��ار حفظ س��رمايه‌گذاري‌ تركيه در‬ ‫كشورش‪ ،‬بتواند سياست عملگرايانه را با اين كشور پيگيري‬ ‫نمايد‪ .‬هر‌چند عده‌اي از كارشناس��ان‪ ،‬مص��ر را دنباله روي‬ ‫اس�لامگرايان در‌ تركي��ه مي‌دانند‪ ،‬اما به‌نظر مي‌رس��د كه‬ ‫مصر خود با توج��ه به‌س��وابق تاريخ��ي و فرهنگي‪ ،‬مدل‬ ‫جديدي از اسالم سياس��ي را عرضه خواهد كرد؛ در ضمن‬ ‫اينكه مصر داراي ظرفيت بيشتري نس��بت به‌تركيه براي‬ ‫حل‌مسائل جهان اسالم از‌جمله جهان عرب است‪ .‬هر‌چند‬ ‫كه همسويي‌هايي نيز در سياس��ت‌هاي دو كشور مشاهده‬ ‫مي‌گردد‪ .‬دولت جديد مص��ر در رابطه با لبن��ان نيز معتقد‬ ‫است كه رابطه مصر با لبنان بايد حس��نه و مستحكم باشد‬ ‫و اين رابطه با دولتي كه حزب‌اهلل يكي از احزاب آن اس��ت‬ ‫تنظيم مي‌ش��ود؛ يعني رابطه به‌طور كلي خواهد بود‪ .‬يا در‬ ‫مورد سوريه‪ ،‬نيروهاي اخوان دو كشور‪ ،‬براي سوريه بدون‬ ‫اسد تا حدودي به توافق رس��يده‌اند (كه در اينجا با برداشت‬ ‫ايران فرق مي‌كند) هر‌چند كه در طرح مصر براي س��وريه‬ ‫موضوع دخالت‌هاي خارجي رد‌مي‌شود و تنها ابزار سياسي‬ ‫و ديپلماتيك مطرح مي‌شود‪.‬‬ ‫مصر در رابطه با رژيم‌صهيونيستي‪ ،‬نگاه واقع‌گرايانه‬ ‫در پيش گرفته اس��ت؛ محم��د المرس��ي از طرفي درصدد‬ ‫راضي نگه‌داش��تن بخش��ي از م��ردم براي قط��ع رابطه با‬ ‫مصر و يا حداقل تجديد نظر در مفاد ق��رارداد كمپ ديويد‬ ‫و برقراري رواب��ط با دولت اس��ماعيل هنيه و بازگش��ايي‬ ‫مرز رفح است (ش��ايد تحوالت صحراي سينا در اين راستا‬ ‫تفسير ش��ود‪ ،‬اما مصر اعالم كرده است كه اين سياست‌ها‬ ‫در چارچوب سياس��ت داخلي اس��ت و ما همچنان به مفاد‬ ‫قرارداد‪ 1979‬پايبند مي‌باشيم) اما از س��وي ديگر‪ ،‬با‌توجه‬ ‫به جبر جغرافيايي و س��ابقه جنگ‌هاي متعدد با اين رژيم و‬ ‫همچنين مشكالت سياس��ي و اقتصادي در داخل و مرحله‬ ‫گذار كش��ورش در تالش اس��ت تا تضادهاي خود را با اين‬ ‫رژيم در سطوح رس��انه‌اي داشته باش��د و جنبه عمل به‌آن‬ ‫نبخش��د تا از اين طريق با تداوم سياست‌هاي صلح طلبانه‬ ‫بر‌مش��كالت داخلي خود فائق آي��د و كمك‌ها و همچنين‬ ‫اعتماد اياالت‌متحده را در راستاي سياست تعادل و موازنه از‬ ‫دست ندهد‪ .‬اما روابط ايران و مصر را بايد با توجه به هويت‬ ‫جديد مصر پس از مبارك و همچني��ن عالقه طرفين مورد‬ ‫بررسي قرار داد‪ .‬جمهوري اسالمي ايران با برداشت ادراكي‬ ‫خود‪ ،‬تحوالت ش��مال آفريقا را در تداوم انقالب اس�لامي‬ ‫مي‌داند و از اين طريق با اين كش��ورها از جمله مصر درك‬ ‫بين االذهان��ي را باز توليد كرده اس��ت تا از اي��ن طريق و‬ ‫وارد‌كردن اين كش��ور بتواند گفتمان خ��ود را تقويت كند‪.‬‬ ‫از س��ويي ديگر مصر‪ ،‬ضمن اس��تقبال از برقراري روابط با‬ ‫يك‌سري مش��كالت مواجه اس��ت كه به تدريج با پررنگ‬ ‫كردن سياس��ت تعادل در روابط خارجي مي‌تواند براي رفع‬ ‫آنها اقدام كند‪ .‬مصر در تحقق سياست‌هايش با موانعي به نام‬ ‫آمريكا و عربستان در خارج و سلفي‌ها در داخل مواجه است و‬ ‫همچنين نگاهش به محور مقاومت از جمله لبنان‪ ،‬حزب‌اهلل‬ ‫و س��وريه با ايران تضاد دارد‪ .‬به نظر مي‌رسد ايران و مصر‬ ‫مي‌توانند از فرصتي به نام جنبش عدم تعهد و عضويت دو‬ ‫كشور در‌ تروييكاي اين سازمان در موضوعات منطقه‌اي از‬ ‫طريق مراودات و طرح مشكالت از حداقل‌ها شروع كرده‬ ‫و سپس دامنه آن را گس��ترش دهند‪ .‬هر‌چند ممكن است‬ ‫فرآيندي زمان بر باشد‪ ،‬براي نمونه طرح پيشنهادي محمد‬ ‫المرس��ي براي حل بحران س��وريه مي‌تواند آغازي بر اين‬ ‫موضوع و گشايش روابط دو جانبه باشد‪.‬‬ ‫س��فر رئيس‌جمه��ور مص��ر ب��ه پك��ن ني��ز خ��ود‬ ‫دليلي بر‌تاكيد بر سياس��ت جديد مصر اس��ت ت��ا از طريق‬ ‫سياست‌موازنه و همچنين تنوع بخش��ي‪ ،‬سياست‌خارجي‬ ‫خود را از يكجانبه‌گرايي رهايي بخشد و از سوي ديگر بتواند‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫عبور ازكمپ ديويد‬ ‫چالش‌هاي نهادينه‌سازي نظام مدني‬ ‫‪4‬‬ ‫حسن‌هاني‌زاده‪ /‬كارشناس مسائل بين‌الملل‬ ‫تشكيل يك نظام مدني به دور از تاثير‪‎‬گذاري نظاميان‬ ‫مصري و‌ترسيم س��ازوكارهاي قانوني براي ورود مصر به‬ ‫يك مرحله كامال دموكراتيك بخشي از چالش‪‎‬هایي است‬ ‫كه دولت محمد المرس��ي با آن مواجه اس��ت‪ .‬كشور مصر‬ ‫به عنوان بزرگترين كش��ورعربي به لحاظ ساختار جمعيتي‬ ‫در طول ‪ 6‬دهه گذش��ته همواره با نفوذ فوق‪‎‬العاده نظاميان‬ ‫و اربابان ق��درت مواجه بوده و به‌رغم داش��تن ظرفيت‪‎‬هاي‬ ‫سياسي‪ ،‬اجتماعي و فرهنگي نتوانسته الگوي مناسبي براي‬ ‫تاس��يس يك نظام مردمي‌ايجاد كند‪ .‬دلي��ل اين امر وجود‬ ‫عوامل بازدارنده سياس��ي و اجتماعي مانند دخالت نظاميان‬ ‫در س��اختار ق��درت‪ ،‬عقب‌ماندگي اجتماعي مصر و فس��اد‬ ‫گسترده نخبگان سياسي و اقتصادي است‪ .‬از سال ‪ 1952‬كه‬ ‫افسران آزاد به رهبري ژنرال محمد نجيب و سرهنگ جمال‬ ‫‪52‬‬ ‫عبدالناصر در يك كودتاي نظامي قدرت را در اختيار گرفتند‬ ‫تا س��ال ‪ 2011‬نظاميان مصر همچنان قدرت را در دس��ت‬ ‫داشتند‪ .‬حضور برخي اش��خاص كه از بدنه نيروهاي مسلح‬ ‫بيرون آمده‌اند مانند ژنرال محمد نجيب‪ ،‬جمال عبدالناصر‪،‬‬ ‫انور‌سادات و حسني مبارك در ساختار قدرت به جامعه مصر‬ ‫فرصت تش��كيل نهادهاي مدني را نداد‪ .‬هر چند در دوران‬ ‫حاكميت ‪ 18‬ساله جمال عبدالناصر بر مصر‪ ،‬قشر كم‌درآمد و‬ ‫كشاورزان توانستند وضعيت معيشتي خود را بهبود بخشند‪،‬‬ ‫اما از آنجایي ك��ه نظاميان نقش مهمي‌در س��اختار قدرت‬ ‫داشتند بنابراين احزاب سياس��ي و نهادهاي مدني مصر به‬ ‫مرور جايگاه سياس��ي خود را از دست دادند‪ .‬محمد المرسي‬ ‫تنها رئيس‌جمهوري است كه مس��تقيما با راي مردم مصر‬ ‫به‌عنوان نخستين رئيس‌جمهور غيرنظامي به قدرت رسيد‪،‬‬ ‫اما سوال اينجاست كه آيا المرسي خواهد توانست بر مبناي‬ ‫اصول متعارف دموكراتيك فض��اي غيرمدني مصر را تغيير‬ ‫دهد؟ قطعا رئيس‌جمهور منتخب مصر با چالش‪‎‬هاي داخلي‬ ‫و خارجي زيادي مواجه خواهد شد اما با توجه به برخورداري‬ ‫از يك كاريزماي سياسي و اجتماعي باال‪ ،‬وي احتماال خواهد‬ ‫توانست به مرور بر مشكالت داخلي و خارجي غلبه كند‪ .‬در‬ ‫ابعاد داخلي موضوع تلفيق سنت و مدرنيته و ايجاد وفاق ميان‬ ‫اسالمگرايان س��نتي و ليبرال‌ها و همچنين واگرایي ميان‬ ‫مسيحيان قبطي و اسالمگرايان افراطي از جمله مشكالتي‬ ‫رهيافت‌هاي سياسي متفاوتي اتخاذ كند‪ ،‬تا حدودي كشور‬ ‫را از دايره سياسي و نظامي خارج كرده و موضوع اقتصاد را‬ ‫وارد‌مذاكرات خود با ديگر كشورها نمايد تا از طرفي مشكل‬ ‫فوري بحران اقتصادي‪ ،‬بيكاري و كمبود س��رمايه‌گذاري‬ ‫خارجي را بر‌طرف كرده و از س��وي ديگر به توس��عه پايدار‬ ‫دس��ت‌يابد و بتواند از طريق رش��د اقتصادي به‌الگويي در‬ ‫عرصه منطقه‌اي و به ويژه جهان عرب تبديل گردد‪.‬‬ ‫مي‌توان سياس��ت محم��د المرس��ي را عملگرايانه و‬ ‫معطوف به احياي سياس��ت خارجي مبتني بر‌عدم تعهد در‬ ‫راستاي مطرح ش��دن به‌عنوان يك كش��ور در حال ظهور‬ ‫تعريف كرد‪ .‬زيرا اين كارگزار جديد مصر با ش��ناخت كامل‬ ‫از ژئوپلتيك فرصت‪ ،‬درصدد است تا سياست خارجي خود‬ ‫را در عرص��ه منطقه‌اي و بين‌المللي به‌عن��وان مهم‌ترين و‬ ‫تاثير‌گذارترين كشور عرب احيا كند و مانع از تهديداتي شود‬ ‫كه در اثر انزواي منطقه‌اي اين كشور به‌ويژه پس از قرارداد‬ ‫كمپ ديويد‪ ،‬دچارش شد و كشورهاي ديگر در جامعه عرب‬ ‫اين نقش را بازي كردند‪ .‬و نكته آخر اينكه اگر چه تغييراتي‬ ‫در سياست خارجي مصر پس از مبارك مشاهده مي‌شود‪ ،‬اما‬ ‫بايد گفت كه اين سياس��ت با توجه به موقعيت ژئوپلتيكي‪،‬‬ ‫جبر جغرافيايي و همچنين جنبه رفورميستي انقالب و حفظ‬ ‫سياست‌هاي نگاه به غرب همچنان از تداوم برخوردار است‬ ‫و همچنين به‌دليل ماهيت اسالمي با‌توجه به ساختار و بافتار‬ ‫جامعه مصر و جنبش اعتراضي به سياست‌هاي رژيم مبارك‬ ‫و اتخاذ سياست موازنه و نگاه به‌ش��رق جنبه تغيير مثبت و‬ ‫ديپلماسي اضافه كردن به خود گرفته است‪ .‬شايد سياست‬ ‫خارجي مصر جديد را در اين جمله محمد المرس��ي بتوان‬ ‫خالصه كرد كه‪« :‬اي هموطنان ب��ا كمك يكديگر مفهوم‬ ‫جديدي از روابط خارجي با تمامي‌قدرت‌هاي خارجي ايجاد‬ ‫خواهيم كرد و دست خود را به س��وي تمامي‌ كشورها دراز‬ ‫خواهيم كرد‪g ».‬‬ ‫اس��ت كه در مقوله اجتماعي و سياس��ي روند دولت‌سازي‬ ‫محمد المرسي را كند مي‌كند‪ .‬مسيحيان قبطي مصر بيش‬ ‫از ‪ 12‬در‌صد از جمعيت ‪ 80‬ميليوني اين كش��ور را تش��كيل‬ ‫مي‌دهند و تمامي‌ابزارهاي اقتصادي‪ ،‬فناوري هس��ته‌اي و‬ ‫پزشكي را در اختيار دارند‪ .‬طبيعي است اين مجموعه نسبت‬ ‫به تس��لط اس�لامگرايان بر اهرم‪‎‬هاي قدرت دغدغه‌هایي‬ ‫دارند و هي��چ‌گاه نيز اي��ن نگراني‪‎‬ها و دغدغه‪‎‬ه��ا را پنهان‬ ‫نمي‌كنند‪ .‬درگيري‪‎‬هاي پراكنده ميان مس��يحيان قبطي و‬ ‫اسالمگرايان در طول سال‌هاي اخير نشان مي‪‎‬دهد كه اين‬ ‫دو گروه نمي‌توانند بدون يك مشاركت منصفانه در قدرت‬ ‫با هم به‌صورت مس��المت‌آميز زندگي كنند‪ .‬از سوي ديگر‬ ‫بر‌اساس گزارش رس��انه‌هاي غربي نزديك به ‪ 60‬در‌صد از‬ ‫اقتصاد ملي مصر در اختيار اقليت مسيحيان قبطي است كه‬ ‫خروج احتمالي اين سرمايه‌ها مي‌تواند پيامدهاي اقتصادي‬ ‫شكننده‌اي براي مصر به همراه داشته باشد‪ .‬بنابراين در اين‬ ‫خصوص محمد المرسي در سياست داخلي خود مجبور است‬ ‫به اصطالح «عصا را از وسط» بگيرد تا يك بحران مذهبي‬ ‫و قوميتي در مصر به‌وجود نيايد‪ .‬هر چند زمينه يك برخورد‬ ‫مذهبي ميان اس�لامگرايان و مسيحيان قبطي مصر تقريبا‬ ‫وجود ندارد اما آمريكا‪ ،‬غرب و رژيم‌صهيونيستي در آينده از‬ ‫اين گزينه براي ايجاد ناامني در مصر استفاده خواهند كرد‪.‬‬ ‫در سياست خارجي نيز رئيس‌جمهوري منتخب مصر با يك‬ ‫سلسله چالش‪‎‬هاي منطقه‪‎‬اي و بين‌المللي مواجه است زيرا‬ ‫قدرت‪‎‬هايي مانند غرب و آمريكا به دليل وجود مرز مشترك‬ ‫ميان مصر و فلس��طين اش��غالي در حقيقت اين كش��ور را‬ ‫حياط خلوت خ��ود تلقي مي‌كنن��د‪ .‬كمك مال��ي آمريكا و‬ ‫غرب به مصر كه س��االنه به بيش از چهار ميليارد دالر بالغ‬ ‫مي‌شود موجب شده تا اين كش��ور در سياست‪‌‎‬خارجي خود‬ ‫به‌ويژه در مورد امنيت رژيم‌صهيونيس��تي از سياس��ت‌هاي‬ ‫آمريكا و غ��رب تبعيت كن��د‪ .‬بنابراين آمري��كا و غرب كه‬
‫بين‌الملل‌‬ ‫فراز و فرود يك رابطه‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫نسبت به سياست مصر با اس��رائيل حساسيت فوق‌العاده‌اي‬ ‫از خود نشان مي‌دهند مايل نيس��تند تا مصر به منبع تهديد‬ ‫رژيم‌صهيونيس��تي تبديل ش��ود‪ .‬موافقتنام��ه كمپ ديويد‬ ‫كه از نظر اس�لامگرايان لكه ننگي در تاريخ مصر به‌ش��مار‬ ‫مي‌رود بايد بر اساس منافع ملي مصر تعديل شود‪ ،‬زيرا اين‬ ‫موافقتنامه در شرايط غيرمس��اوي و ناعادالنه بر ملت مصر‬ ‫تحميل شده اس��ت‪ .‬بسياري از اس�لامگرايان از هم‌اكنون‬ ‫محمد المرسي را تحت‌فشار قرار داده‌اند تا موضوع بازنگري‬ ‫در بندهاي ناعادالنه اين موافقتنامه و ضرورت تجديد‌نظر در‬ ‫موافقتنامه كمپ‌ديوي��د را در مجامع بين‌المللي مطرح كند‪.‬‬ ‫حوادثي كه ط��ي هفته‌هاي اخير در صحراي س��ينا رخ داد‬ ‫زنگ خطري براي محمد المرس��ي تلقي مي‌شود تا از اين‬ ‫حوادث رمزگش��ايي و در روابط مصر با اسرائيل تجديد‌نظر‬ ‫كند‪ .‬در بعد منطقه‌اي نظام جديد مصر همواره بايد به‌گونه‌اي‬ ‫عمل كند كه از محيط عربي خود فاصله نگيرد‪ ،‬بلكه به‌رغم‬ ‫وجود پاره‌اي مش��كالت سياس��ي بايد با اين محيط نوعي‬ ‫سازگاري داشته باشد‪ .‬از جمله كش��ورهایي كه در مقايسه‬ ‫با ساير كشورهاي عربي نگاه كامال متفاوتي نسبت به مصر‬ ‫جديد دارند عربستان و قطر هس��تند؛ اين دو كشور تالش‬ ‫مي‌كنند تا نقش تاثيرگذار خود را در عرصه‪‎‬هاي داخلي مصر‬ ‫حفظ كنند‪ .‬عربس��تان و قطر به دليل كمك‌هاي اقتصادي‬ ‫كالن به مصر تالش دارند ت��ا جايگاه خود را در عرصه‌هاي‬ ‫اجتماعي و سياسي مصر مانند دوران حسني مبارك محفوظ‬ ‫نگه دارند‪ .‬اين دو كش��ور در طول ماه‌هاي اخير به‌ويژه پس‬ ‫از سرنگوني رژيم حسني مبارك حدود ‪ 7‬ميليارد دالر براي‬ ‫حفظ ارزش پول ملي مصر در اختيار بانك مركزي اين كشور‬ ‫قرار داده‌اند‪ .‬طبيعي است اين كمك‌هاي مالي مي‌تواند تاثير‬ ‫خود را بر سياس��ت خارجي مصر باقي بگ��ذارد و به رويكرد‬ ‫سياسي اين كش��ور در روابط منطقه‌اي و بين‌المللي جهت‬ ‫خاصي بدهد‪ .‬يكي از مسائلي كه در اولويت سياست خارجي‬ ‫محمد المرس��ي قرار دارد موضوع روابط مصر و جمهوري‬ ‫اسالمي ايران است‪ .‬اين روابط كه در طول بيش از سه دهه‬ ‫گذشته همواره تحت تاثير جريان‌هاي سياسي منطقه‌اي و‬ ‫بين‌المللي قرار داشته بس��ياري از ظرفيت‌هاي اقتصادي و‬ ‫سياسي دو كشور را به هدر داده است‪ .‬مصر و ايران به‌عنوان‬ ‫دو قطب سياس��ي و فرهنگي مهم منطق��ه از ظرفيت‌هاي‬ ‫باالیي براي تشكيل يك بلوك مشترك اسالمي – عربي‬ ‫برخوردار هستند‪ .‬سرمايه‌گذاري‌هاي ايران در مصر مي‌تواند‬ ‫در فضایي كامال طبيعي و به دور از تاثير‌گذاري‌هاي آمريكا‬ ‫و غرب صورت گيرد اما متاس��فانه با اينكه اي��ران از ديرباز‬ ‫روابط اقتصادي گس��ترده‌اي با مصر داشته‪ ،‬اين روابط تاثير‬ ‫مثبت خود را بر روابط سياسي باقي نگذاشته است‪ .‬بنابراين‬ ‫در چنين فضایي تاكنون مصر به دليل فشار آمريكا و برخي‬ ‫كشورهاي عرب منطقه نتوانسته گام‌هاي قابل‌قبولي براي‬ ‫بهبود روابط خود با ايران بردارد‪ .‬تيرگي روابط مصر و ايران‬ ‫تنها مي‌تواند منافع رژيم‌صهيونيستي و آمريكا را تامين كند‬ ‫بنابراين رژيم اس��رائيل هم��واره در دوران حاكميت رژيم‬ ‫حس��ني مبارك نقش فوق‌العاده‌اي در بحران‌س��ازي‌هاي‬ ‫سياس��ي ميان جمهوري اس�لامي و مصر ايفا كرده است‪.‬‬ ‫اكنون مصر و ايران در برابر يك تحول بزرگ سياس��ي قرار‬ ‫دارند‪ ،‬زيرا حضور محمد المرسي‪ ،‬رئيس‌جمهوري مصر در‬ ‫اجالس سران كشورهاي عضو جنبش عدم‌تعهد در تهران‬ ‫فضاي دلپذيري براي تعامل سياسي و فرهنگي ميان ايران‬ ‫و مصر ايجاد مي‌كند‪ .‬اين فضا مي‌تواند زمينه مناسبي براي‬ ‫گس��ترش همكاري‪‎‬ه��اي منطق��ه‌اي در چارچوب جنبش‬ ‫عدم‌تعهد و سازمان همكاري‪‎‬هاي اسالمي ايجاد كند و راه‬ ‫را براي ارتقای سطح روابط سياس��ي دو كشور هموار سازد‪.‬‬ ‫بنابراين اگر رهبران جديد مص��ر اراده الزم را براي عبور از‬ ‫تنش‌هاي سياس��ي ميان ايران و مصر از خود نش��ان دهند‬ ‫برطرف كردن عوام��ل بازدارنده فراروي روابط دو كش��ور‬ ‫به‌سادگي امكان‌پذير خواهد بود‪g .‬‬ ‫دوستي يا دشمني ؟‬ ‫بررسي سه‌‌دهه روابط ايران و مصر‬ ‫‪1‬‬ ‫سيدعبداالميرنبوي‪/‬پژوهشگرارشدمركزمطالعاتخاورميانه‬ ‫روابط ايران و مصر در سه دهه اخير‪ ،‬فراز‌و‌نشيب‌هاي‬ ‫زيادي را پشت سر گذاشته و بيش از آنكه متاثر از ويژگي‌هاي‬ ‫مشترك دو كشور باش��د‪ ،‬از تحوالت منطقه‌اي و جهاني اثر‬ ‫پذيرفته است‪ .‬در حالي كه هر دو كشور از پيشينه غني تمدني‬ ‫و فرهنگي برخوردارند و ويژگي‌هاي برجس��ته ژئوپلتيكي‬ ‫دارند‪ ،‬رويدادهايي چند س��بب ش��ده‪ ،‬روابط دو كش��ور در‬ ‫بيشتر مقاطع اين س��ه دهه تنش‌آلود و حتي بحراني شود‪.‬‬ ‫به نظر مي‌رسد مهمترين عامل در اين زمينه‪ ،‬امضاي پيمان‬ ‫كمپ‌ديويد توس��ط انورس��ادات‪ ،‬رئيس‌جمهور وقت مصر‬ ‫(شهريور ‪ )1357‬باشد؛ تحولي كه نه تنها چون زلزله‌اي در‬ ‫جهان عرب ب��ود‪ ،‬بلكه تا زمان كناره‌گي��ري مبارك (بهمن‬ ‫‪ )1389‬نيز بر روابط اي��ران و مصر س��ايه انداخت‪ .‬درواقع‪،‬‬ ‫امضاي اين پيمان موجب خ��روج قوي‌ترين ارتش عربي از‬ ‫جبهه مبارزه با اسرائيل و شكل‌گيري روابط راهبردي مصر‬ ‫با اياالت‌متحده ش��د‪ .‬اندكي بعد در همان سال (دي ‪)1357‬‬ ‫محمدرضا پهلوي توسط سادات در خاك مصر مورد استقبال‬ ‫قرار گرفت‪ .‬از اين‪‎‬رو تحت تاثي��ر اين دو رويداد كه با فاصله‬ ‫اندكي رخ داد‪ ،‬روابط دو كشور كه به تيرگي گرائيده بود‪ ،‬در‬ ‫ارديبهشت ‪ 1358‬به صورت رسمي قطع شد‪ .‬اگر‌چه ايران در‬ ‫قطع روابط پيشگام شد‪ ،‬ولی نبايد از ياد برد كه مصر نيز نظام‬ ‫‪53‬‬
‫بين‌الملل‬ ‫سياس��ي جديد ايران را به دخالت در امور داخلي كشورهاي‬ ‫عربي متهم مي‌كرد و مي‌كوش��يد با معرفي ايران به عنوان‬ ‫دش��من مش��ترك اعراب‪ ،‬انزواي خود در جهان عرب را به‬ ‫نوعي جب��ران كند‪ .‬پذي��رش مجدد محمدرض��ا پهلوي در‬ ‫خاك مصر تا زمان مرگ (مرداد ‪ )1359‬و همچنين موافقت‬ ‫با استفاده از دو پايگاه هوايي اين كشور براي عمليات آمريكا‬ ‫عليه ايران در واكنش به حادثه گروگانگيري (ارديبهش��ت‬ ‫‪ )1359‬پيام��دي ج��ز تعمي��ق اختالفات موجود نداش��ت‪.‬‬ ‫درحقيقت رابطه جدي سياسي دو كشور ايران و مصر جداي‬ ‫از روابط فرهنگي و تمدني و عاليق مشترك فرهنگي آنها‬ ‫در دوره معاصر از زمان پهلوي دوم آغاز ش��ده است‪ .‬پس از‬ ‫تغييراتي كه در سياس��ت خارجي مصر در دوره س��ادات به‬ ‫وقوع پيوس��ت و همچنين رويكرد ايران به جهان خارج در‬ ‫چارچوب سياست مس��تقل ملي‪ ،‬روابط دو كشور وارد دوره‬ ‫جديدي شد‪ .‬بهبود روابط به‌خصوص از آن جهت جلب توجه‬ ‫مي‌كرد كه رواب��ط ايران و مصر در دوره رياس��ت‌جمهوري‬ ‫جمال عبدالناصر به تيرگي گرائيده ب��ود و اتهامات متقابل‬ ‫دو كشور سبب ش��ده بود روابط اين دو قدرت منطقه‌اي به‬ ‫ش��دت كاهش پيدا كند‪ .‬انور‌س��ادات با تغيير نگاه مصر به‬ ‫جهان خارج در‌صدد بود مس��ير جديدي را در برابر مصر باز‬ ‫كند‪ .‬ايران نيز تالش داش��ت در چارچوب سياست مستقل‬ ‫ملي روابطش را با تمامي‌كشورها چه غربي و چه شرقي در‬ ‫يك حالت متوازن‌ترسيم كند‪ .‬بهبود روابط سبب شد ايران‬ ‫دست به سرمايه‌گذاري اقتصادي در مصر بزند و همچنين‬ ‫رفت و آمد نخبگان سياس��ي و اقتصادي دو كشور افزايش‬ ‫يابد‪ .‬اما همچنان كه ذكر شد در س��ال ‪ 1979‬و همزمان با‬ ‫وقوع انقالب ايران‪ ،‬روابط دو كش��ور به شدت كاهش پيدا‬ ‫كرد؛ اين امر از س��ويي به دليل پذيرش پهلوي دوم توسط‬ ‫انور‌سادات بود و از سوي ديگر به انعقاد قرارداد كمپ‌ديويد و‬ ‫آغاز فرآيند صلح ميان اعراب و اسرائيل بازمي‌گشت‪ .‬نخبگان‬ ‫جديد ايران از سويي خواهان اس��ترداد محمدرضا پهلوي و‬ ‫محاكمه وي بودند و از س��وي ديگر خواه��ان انزواي مصر‬ ‫به‌عنوان آغازگر فرآيند صلح اعراب و اسرائيل‪ .‬البته بالفاصله‬ ‫پس از اين جريانات انزواي مصر در جهان عرب آغاز ش��د‬ ‫و اتحاديه عرب و كش��ورهاي عربي به س��ردمداري عراق‬ ‫توانستند حلقه انزواي مصر را تكميل كنند؛ انزواي اين كشور‬ ‫تا ابتداي دهه ‪ 1990‬و جنگ دوم خليج‌فارس ادامه داشت‪.‬‬ ‫آغاز تهاجم عراق به خاك ايران (‪ 31‬شهريور ‪ )1359‬و‬ ‫شروع جنگي دامنه‌دار فرصت مناسبي را براي احياي حضور‬ ‫مصر در جهان عرب پديد آورد‪ .‬در واقع‪ ،‬هدف مصر آن بود‬ ‫كه از هر فرصتي براي بازگشت به صفوف كشورهاي عربي‬ ‫و به‌خصوص اتحاديه عرب بهره‌برداري كند و اينك جنگ‬ ‫تحميلي توسط عراق چنين فرصتي را فراهم آورده بود‪‌.‬ترور‬ ‫انور‌سادات در اكتبر ‪ 1981‬فاصله ايران و مصر را به حداكثر‬ ‫ممكن رس��اند‪ ،‬به‌خصوص آنكه نام خيابان��ي در تهران به‬ ‫خالد‌اس�لامبولي تغيير يافت‪ .‬اين‌ترور توسط اسالمگرايان‬ ‫مصري و در واكنش به برنامه‌ها و اقدامات داخلي و خارجي‬ ‫سادات‪ ،‬به ويژه در رابطه با اسرائيل صورت گرفت‪ ،‬اما از سوي‬ ‫حكومت مصر تالش شد اين اقدام متاثر از ايدئولوژي يا حتي‬ ‫فعاليت‌هاي جمهوري اسالمي ايران معرفي شود‪ .‬از اين‌رو‬ ‫عراق در ط��ول جنگ از حمايت‌هاي آش��كار و پنهان مصر‬ ‫برخوردار شد‪ .‬با اين حال‪ ،‬وقوع چند رويداد در فاصله زماني‬ ‫كوتاهي سبب ش��د نش��انه‌هايي از تنش‌زدايي در روابط دو‬ ‫كشور آشكار شود‪ .‬نخستين حادثه‪ ،‬پايان جنگ تحميلي در‬ ‫سال ‪ 1367‬و موافقت ايران با آزادي اسراي مصري بود كه با‬ ‫استقبال قاهره مواجه شد‪ .‬از سوي ديگر‪ ،‬اشغال كويت توسط‬ ‫عراق (‪ )1369‬و محكو ‌م كردن آن توسط ايران و مصر سبب‬ ‫نزديكي مواضع دو كشور در قبال اين اقدام عراق شد‪ .‬مجموع‬ ‫اين حوادث زمينه را براي بهبود روابط تسهيل كرد تا جايي‬ ‫كه به گشايش دفتر حفاظت منافع در تهران و قاهره (‪)1370‬‬ ‫انجاميد‪ .‬اگرچه برنامه ديدار هاش��مي رفسنجاني و حسني‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫‪54‬‬ ‫مبارك در خالل كنفرانس سران اسالمي در سنگال (‪)1991‬‬ ‫به‌دليل غيبت مبارك برگزار نشد‪ ،‬خواست هر دو كشور براي‬ ‫مهار امواج بحران در خاورميانه موجب همسويي نسبي در‬ ‫اين دوره مي‌ش��د‪ .‬تالش ايران براي بهره‌گيري از جايگاه‬ ‫طبيعي و تاريخي خود در منطقه و كاهش س��وءتفاهم‌هاي‬ ‫موجود ب��ا كش��ورهاي عرب��ي در دوره رياس��ت‌جمهوري‬ ‫آقاي خاتمي‌ نيز ادامه پيدا كرد‪ ،‬چنانكه ديدارها و جلس��اتي‬ ‫ميان مسئوالن دو كش��ور در س��طوح مختلف برگزار شد‪.‬‬ ‫تاسيس انجمن دوستي ميان دو كش��ور (‪ )1378‬و حمايت‬ ‫مصري‌ها از پيوستن ايران به گروه ‪ )1379( 15‬ثمره سياست‬ ‫ايران در اين دوره بود‪ .‬بي‌ترديد‪ ،‬ديدار خاتمي‌و مبارك در ژنو‬ ‫(آذر ‪ )1382‬نقطه‌‌عطفي در اين روند محس��وب مي‌ش��ود‪،‬‬ ‫به‌گونه‌اي كه بسياري از موارد اختالفي مورد بحث و بررسي‬ ‫قرار گرفت و براي رفع آنها تصميم‌گيري شد‪ .‬به دنبال اين‬ ‫ديدار‪ ،‬احمد ماهر‪ ،‬وزير امور خارج��ه مصر‪ ،‬در بهمن ‪1382‬‬ ‫براي شركت در نشست كشورهاي اسالمي به ايران آمد‪.‬‬ ‫جالب اينجاس��ت كه با تغيير دولت در ايران (‪)1384‬‬ ‫و در نتيج��ه دگرگوني اولويت‌هاي سياس��ت خارجي‪ ،‬نگاه‬ ‫تهران به مص��ر تغيير نكرد و اتفاقا اقدامات بيش��تري براي‬ ‫بهبود روابط انجام ش��د‪ .‬گذشته از سفر‪ ،‬رئيس‌مجلس وقت‬ ‫به مصر (‪ ،)1386‬اعالم آمادگي احمدي‌نژاد در همين سال‬ ‫براي برقراري روابط و بازگشايي سريع سفارتخانه‌هاي دو‬ ‫كشور اقدامي‌ابتكاري بود كه با پاسخ درخوري مواجه نشد‪.‬‬ ‫همچنين ديدارهاي الريجاني از قاهره در قامت دبير شوراي‬ ‫عالي امنيت‌ملي (‪ )1385‬و به‌‌عنوان رئيس‌مجلس (‪)1388‬‬ ‫نتوانست موجب ذوب‌شدن يخ‌ها شود‪ .‬در نهايت‪ ،‬سفر بقايي‪،‬‬ ‫معاون رئيس‌جمهور و رئيس س��ازمان ميراث فرهنگي‪ ،‬در‬ ‫مهرماه ‪ 1389‬نيز به دليل عدم تمايل جدي طرف مصري اثر‬ ‫چنداني بر روابط نگذاشت‪.‬‬ ‫داليل و اهداف ايران‬ ‫ايران براي بهب��ود روابط با مصر طي س��ال‌هاي اخير‬ ‫داليل و اهداف مهمي‌داشته است‪ .‬در تش��ريح اين داليل و‬ ‫اهداف ابتدا بايد به جايگاه فرهنگي مصر در جهان عرب و نيز‬ ‫حضور موثر اين كشور در روند صلح اعراب و اسرائيل توجه كرد؛‬ ‫در اين روند‪ ،‬مصر يك وزنه غير‌قابل انكار بوده است‪ .‬بنابراين‬ ‫بهبود روابط با اين كش��ور مي‌توانست بر روند صلح‪ /‬مقاومت‬ ‫در منطقه اثر بگذارد‪ .‬به‌عنوان نمونه‪ ،‬مبارك در س��ه سال‬ ‫پاياني حكومت خود فش��ارهاي زيادي بر حزب‌اهلل لبنان و‬ ‫دولت اس��ماعيل هنيه وارد كرد‪ .‬از نظر ايران‪ ،‬بهبود روابط‬ ‫مي‌تواند ضمن كاهش چنين فشارهايي‪ ،‬از ابزارهاي نفوذ و‬ ‫دخالت غرب در منطقه بكاهد‪.‬‬ ‫دوم آنك��ه‪ ،‬ايران س��عي دارد نگراني دني��اي عرب از‬ ‫تهديدي به نام ايران را از طريق بهبود روابط كاهش دهد‪ .‬در‬ ‫واقع‪ ،‬اگر تصويري از ايران در دنياي عرب وجود دارد مبني‬ ‫بر اينكه ايران درحال تبديل‌ش��دن به يك هژموني اس��ت‬ ‫يا برنامه هس��ته‌اي ايران يك تهديد عليه اعراب به ش��مار‬ ‫مي‌رود‪ ،‬اين تصوير از طريق بهب��ود روابط از ميان برود و در‬ ‫عين حال امكان و احتمال تشكيل ائتالفي عربي عليه ايران‬ ‫كاهش يابد‪ .‬بنابراين‪ ،‬گسترش و تعميق روابط با مصر گامي‬ ‫در اين مسير بوده است‪.‬‬ ‫نگاه مصر‬ ‫به‌رغم هم��ه تالش‌ه��ا‪ ،‬روابط دو كش��ور ت��ا زمان‬ ‫كناره‌گيري مبارك‪ ،‬به س��طح قابل قبولي نرسيد و ارتقاي‬ ‫روابط اقتصادي نتوانست موانع موجود را حتي به‌طور نسبي‬ ‫برطرف س��ازد و به برقراري روابط سياسي بينجامد‪ .‬به نظر‬ ‫مي‌رسد عوامل زير‪ ،‬در اين زمينه‪ ،‬به عنوان مانع عمل كرده‬ ‫است‪.‬‬ ‫‪ -1‬روابط مصر و اياالت‌متحده از زمان امضاي پيمان‬ ‫كمپ‌ديويد در سال ‪ ،1978‬براي هر دو طرف حالت راهبردي‬ ‫و ش��به‌ائتالف پيدا كرده اس��ت‪ .‬صدور اعالميه دوستي دو‬ ‫كشور در زمان رياست‌جمهوري كلينتون (ژوئيه ‪ )1999‬نيز‬ ‫تاكيدي بر اين وضعيت بود‪ .‬مصري‌ها در سه دهه اخير به چند‬ ‫دليل نيازمند تداوم اين روابط بودند‪ :‬اهميت كمك س��االنه‬ ‫آمريكا با توجه به وضعي��ت متزلزل اقتصادي و بحران‌هاي‬ ‫ناشي از آن‪ ،‬بحران‌هاي سياسي داخلي و نيز احساس نا‌امني‬ ‫از سوي اسرائيل كه به‌رغم امضاي پيمان صلح همواره وجود‬ ‫داشته است‪ .‬از سوي ديگر‪ ،‬با توجه به جايگاه مهم سياسي و‬ ‫فرهنگي مصر در خاورميانه عربي‪ ،‬سياست‌هاي آمريكا در‬ ‫اين منطقه بدون همراهي مصر تسهيل نمي‌شود‪.‬‬ ‫در نتيجه‪ ،‬مصر ضمن آنكه مساله ايران و موضوعات‬ ‫مرتبط با آن (برنامه هس��ته‌اي‪ ،‬اختالف ب��ا امارات‪ ،‬نفوذ در‬ ‫عراق و لبنان‪ ،‬رابطه با سوريه و‪ )...‬را بخشي از پازل بزرگتري‬ ‫به نام خاورميانه و پويایي‌هاي آن مي‌ديد‪ ،‬آن را در پرتو روابط‬ ‫راهبردي خود با اياالت‌متحده تفسير مي‌كرد و نمي‌خواست‬ ‫به سادگي حمايت آن كشور را از دست بدهد‪.‬‬ ‫‪ -2‬اختالفات دو كشور به‌طور معمول به روابط مصر‬ ‫با اسرائيل نيز برگردانده مي‌شود و اينكه مصر‪ ،‬چه در زمان‬ ‫س��ادات و چه در دوره مبارك‪ ،‬همواره مي‌كوش��يد س��اير‬ ‫كشورهاي عربي را پاي ميز مذاكره بكشاند‪ .‬اين استدالل‪،‬‬ ‫بي‌بهره از واقعيت نيست چنان كه در خالل بحران غزه‪ ،‬مصر‬ ‫عمال در كنار اسرائيل قرار گرفت و البته همين امر واكنش‬ ‫توده‌هاي عربي را به‌دنبال داشت‪.‬‬ ‫همچنين دس��تگيري سامي‌ ش��هاب يا اعالم احداث‬ ‫ديواري فوالدي توس��ط مصر براي جلوگيري از كمك به‬ ‫فلسطيني‌ها نشان مي‌دهد نظام سياسي مصر براي تقويت‬ ‫روند صلح با اسرائيل و تضعيف جريان مقاومت در منطقه تا‬ ‫چه اندازه جدي بوده است‪ .‬از سوي ديگر‪ ،‬اسرائيل از ديرباز با‬ ‫بزرگنمايي مسائل مربوط به ايران‪ ،‬به ويژه برنامه هسته‌اي‪،‬‬ ‫در پي ش��كل‌دهي به ائتالف��ي عليه ايران اس��ت‪ ،‬از اين‌رو‬ ‫كوچك‌ترين تحوالت روابط ايران و خاورميانه عربي را زير‬ ‫نظر دارد و مانع‌تراشي مي‌كند‪ .‬روش��ن است كه اين نكته‪،‬‬ ‫مساله كوچكي نيس��ت و روابط ايران و مصر را هميشه و به‬ ‫شدت تحت‌تاثير قرار داده است‪.‬‬ ‫‪ -3‬عامل ديگري نيز به‌نظر مي‌رس��د در جلوگيري از‬ ‫نخبگان جديد مصر در كوتاه‌مدت و ميان‌مدت احتماال رشد‬ ‫همكاري‌هاي اقتصادي و گسترش روابط فرهنگي ميان‬ ‫ايران و مصر را به‌گونه‌اي پي خواهند گرفت كه فرصتي‬ ‫براي ارتقاي جايگاه منطقه‌اي مصر باشد‪ .‬اين رويكرد‬ ‫اگرچه روابط رسمي با ايران را وارد مرحله‌اي تازه مي‌كند‬ ‫در نهايت محتاطانه است‬
‫محافظه‌كاري عربي‬ ‫سير تحول روابط ايران و مصر از ناصر تا المرسي‬ ‫جعفر قنادباشي‪/‬كارشناس مسائل آفريقا‬ ‫‪2‬‬ ‫نخستين ارتباطات سياسي ميان ايران و مصر‬ ‫آنگونه كه نوش��ته‌هاي ه��ردوت‪ ،‬تاريخ‌نويس يوناني‬ ‫تصريح دارد؛ س��وابق روابط سياس��ي بين ايران و مصر‪ ،‬به‬ ‫اوايل حكومت سلسله هخامنشي و زمان پادشاهي كوروش‬ ‫(‪ ۵۲۹-۵۵۹‬پيش از ميالد) باز‌مي‌گردد و اين زماني اس��ت‬ ‫كه وي با ارسال پيامي از آماليس‪ ،‬پادشاه مصر مي‌خواهد تا‬ ‫چشم‌پزشكي را به دربار او در پاریس اعزام كند‪ .‬آماليس اين‬ ‫درخواست كوروش را اجابت مي‌كند و چشم‌پزشك مصري‬ ‫بعد از سفر به ايران تا زمان كمبوجيه در دربار هخامنشي باقي‬ ‫مي‌ماند‪ .‬با اين‌حال روابط حس��نه ميان ايران و مصر نيز به‬ ‫علت شيوه‌هاي كشورگش��ايانه كمبوجيه (فرزند و جانشين‬ ‫كوروش) ديري نمي‌پايد و با بهانه‌هايي كه ظاهرا مربوط به‬ ‫رد درخواست وي براي ازدواج با يك شاهزاده خانم مصري‬ ‫است‪ ،‬به لشكركشي ايران به مصر (در سال‪ 524‬قبل ازميالد)‬ ‫و تبديل اين كشور به واليتي از ايران مي‌انجامد‪ .‬به‌هر ترتيب‬ ‫از آنجا كه به احتمال بس��يار زياد‪ ،‬درخواست كوروش براي‬ ‫اعزام چشم‌پزشك مصري به ايران نيز‪ ،‬با توجه به نيازهاي‬ ‫خانوادگي صورت گرفته‪ ،‬مي‌توان گفت كه روابط دوستانه و‬ ‫سپس روابط خصمانه دو كشور تحت تاثير اتحاد و اختالف‬ ‫ميان خانواده‪‎‬هاي سلطنتي دو كشور‪ ،‬جنبه عملي پيدا كرده‬ ‫و عواملي چون نيازهاي اقتص��ادي و مقتضيات جغرافيايي‪،‬‬ ‫ايدئولوژيكي و‪ .....‬در پيدايش آن نقشي نداشته است‪.‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫روابط سياس��ي اي��ران و مصر در مقايس��ه ب��ا روابط‬ ‫كشورمان با ديگر كشورهاي جهان‪ ،‬از قدمت بسيار زيادي‬ ‫برخوردار است و درهمين حال‪ ،‬از آغاز تاكنون‪ ،‬مسير بسيار‬ ‫پرافت وخيز و پرتحولي را كه ب��ا هيچ يك از روابط دوجانبه‬ ‫ميان كشورها ش��باهتي نداش��ته و ندارد‪ ،‬طي كرده است‪.‬‬ ‫چنانكه از نظر قدمت و س��ابقه تاريخي‪ ،‬روابط دو كش��ور از‬ ‫دوران هخامنشي (زمان كوروش) آغاز شده و از لحاظ ميزان‬ ‫و نوع روابط‪ ،‬سيكلي طوالني از دوستانه‌ترين روابط (وصلت‬ ‫خانوادگي مي��ان خاندان حاك��م؛ ازدواج محمد‌رضا پهلوي‬ ‫با فوزيه‪ ،‬دختر ملك‌فواد) تاخصمانه‌تري��ن روابط (در زمان‬ ‫جنگ تحميلي ي��ا دوران محاصره غ��زه ) را به تناوب طي‬ ‫كرده است‪ .‬با اين حال‪ ،‬اينگونه افت‌وخيز در روابط سياسي‪،‬‬ ‫هيچ‌گاه به روابط ميان دوملت ايران و مصر سرايت نكرده و‬ ‫نگرش احترام‌آميز ملت‌هاي دوكشور را نسبت به يكديگر‪،‬‬ ‫دچار تغييرات پردامنه و ناگهاني نساخته است‪ .‬اين درحالي‬ ‫است كه در مراحل مختلف تاريخي‪ ،‬عوامل و عناصر بسيار‬ ‫متفاوت راهبردي‪ ،‬ايدئولوژيكي و مقوالت ناشي از ماهيت‬ ‫حكومت‌هاي دو كشور يا ناشي از شرايط منطقه‌اي و جهاني‬ ‫بر روابط سياس��ي ايران و مصر س��ايه انداخته و متناسب با‬ ‫قوت و پتانسيل خود‪ ،‬مناس��بات ديپلماتيك دو كشور را در‬ ‫مسير بسيار پرتحولي (و از اين ديدگاه بي‌بديلي) قرارداده‌اند‪.‬‬ ‫مروري بر تاريخچه روابط ايران و مصر نش��انگر آن اس��ت‬ ‫كه مسير مناسبات دو كشور در اغلب مراحل‪ ،‬از كانال‌هاي‬ ‫متعارف روابط دوجانبه ميان كشورها عبور نكرده و دوستي‬ ‫يا خصومت ميان دو كشور در بس��ياري از موارد متناسب با‬ ‫منافع ملي و اهداف حياتي و ضروري ش��كل نگرفته است؛‬ ‫بلكه همواره عواملي فراتر از تحوالت و جريان‌هاي داخلي‬ ‫(همانند شرايط ناش��ي از جنگ سرد يا ناش��ي از تمهيدات‬ ‫مورد‌نظر قدرت‌هاي بزرگ) يا عواملي خردتر از منافع كالن‬ ‫ملي (همانند مناس��بات خانوادگي ميان خاندان پادش��اهي‬ ‫دو كش��ور) تعيين‌كننده روابط اي��ران و مصر بوده اس��ت‪.‬‬ ‫بدين‌ترتيب مي‌توان ب��دون لحاظ كردن دقي��ق‌ترتيبات‬ ‫زماني‪ ،‬مراحل مختلف زير را براي تشريح سيرتحول روابط‬ ‫دوكشور قائل بود؛ مراحلي كه در بسياري از موارد با يكديگر‬ ‫همپوشاني دارند و در مواردي‪ ،‬در روابط طويل‌المدت ميان‬ ‫دو كشور تكرار شده‌اند‪.‬‬ ‫• روابط ايران و مصر در سايه دوستي و دشمني (اتحاد‬ ‫و اختالف) ميان خانواده‌هاي سلطنتي دو كشور‬ ‫• روابط ايران و مصر در س��ايه ضديت يا همراهي با‬ ‫استعمار غرب (انگليس و سپس آمريكا)‬ ‫• رواب��ط ايران و مصر در س��ايه مناس��بات دوجريان‬ ‫ايدئولوژيكي پان‌عربيسم‬ ‫• روابط ايران و مصر در س��ايه وحدت يا تفرقه ميان‬ ‫مذاهب اسالمي (مناسبات شيعه و سني)‬ ‫• روابط ايران و مصر در سايه تضادهاي ماهوي ميان‬ ‫نظام‌هاي دموكراتيك و غير دموكراتيك‬ ‫• روابط ايران و مصر در سايه كشمكش‌هاي ميان دو‬ ‫قطب جهاني در دوران جنگ سرد‬ ‫• روابط در سايه تمهيدات مورد‌نظر آمريكا و اسرائيل‬ ‫بعد از كمپ‌ديويد يا واقعه يازده سپتامبر‬ ‫• روابط ايران و مصر در س��ايه ضدي��ت يا گرايش به‬ ‫اسالمگرايي‬ ‫پيداس��ت كه در اين فهرس��ت‪ ،‬عوام��ل همگرايي و‬ ‫واگرايي ميان ايران و مصر‪ ،‬به همراه هم و در كنار يكديگر‬ ‫لحاظ شده و ريشه‌هاي صور متفاوت و متضادي كه روابط دو‬ ‫كشور پيدا كرده‪ ،‬به نمايش در‌آمده است‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫بهبود روابط دو كشور در اين س��ال‌ها موثر بوده و اتفاقا اين‬ ‫عامل در نحوه سياستگذاري مصري‌ها و نه ايراني‌ها‪ ،‬ريشه‬ ‫دارد‪ .‬اگر تحوالت روابط دو كش��ور در دو دهه اخير بازبيني‬ ‫ش��ود و نحوه سياس��تگذاري و مديريت اين تحوالت مورد‬ ‫بررسي قرار گيرد‪ ،‬به اين جمع‌بندي مي‌رسيم که مشكل و‬ ‫مانع اساسي آن بوده كه پرونده روابط همواره با نگاه امنيتي‬ ‫مصري‌ها همراه بوده اس��ت‪ .‬به تعبير ديگ��ر‪ ،‬تالش مداوم‬ ‫ايران براي بهب��ود روابط با مص��ر ـ در دولت‌هاي مختلف‬ ‫پس از جنگ ـ قري��ن موفقيت نب��وده اس��ت‪ ،‬از آن‌رو كه‬ ‫نخبگان امنيتي و نظامي مصر تمايلي به اين امر نداشتند و‬ ‫ديدگاه‌هاي وزارت امور خارجه آن كشور هم اثري نداشت‪.‬‬ ‫به عنوان نمون��ه‪ ،‬تماي��ل و تالش‌هاي احم��د ماهر‪ ،‬وزير‬ ‫امور خارجه س��ابق مصر كه در مهر ‪ 1389‬درگذشت‪ ،‬براي‬ ‫برقراري روابط با ايران هيچ‌گاه به نتيجه نرس��يد‪ .‬در نتيجه‬ ‫تا زماني كه مسائل دو كشور متاثر از نگاه امنيتي مصري‌ها‬ ‫بود‪ ،‬اين نكته روشن به نظر مي‌رسيد كه آنان آمادگي ارتقاي‬ ‫روابط دو‌جانبه را ندارند و بهانه‌هايي مانند پشتيباني ايران از‬ ‫گروه‌هاي اسالمگراي فلسطيني‪ ،‬حمايت از حكومت سودان‬ ‫يا حتي نام خيابان خالد اسالمبولي را تكرار مي‌كنند‪ .‬آخرين‬ ‫شرط حكومت مبارك براي از سرگيري روابط‪ ،‬ارائه فهرستي‬ ‫‪ 66‬نف��ره از اتباع اين كش��ور‪ ،‬مته��م به جرائ��م امنيتي و‬ ‫درخواست تسليم آنان توسط ايران در آبان ‪ 1389‬بود‪.‬‬ ‫جالب اينجاس��ت كه اس��تقبال مصري‌ها از گسترش‬ ‫روابط با ايران‪ ،‬طي اين سال‌ها‪ ،‬در مقاطعي رخ داد كه بحراني‬ ‫در منطقه خاورميانه يا روابط اين كشور با اسرائيل پديد آمده‬ ‫يا مشكالت اقتصادي مصري‌ها شدت گرفته است‪ .‬در حالت‬ ‫نخست‪ ،‬مصر تالش كرده نگراني‌هاي خود را با بهره‌برداري‬ ‫از جايگاه مهم منطقه‌اي ايران كاهش دهد و در حالت دوم‪،‬‬ ‫به‌دنبال استفاده از بازار ايران و كسب درآمد بوده است‪.‬‬ ‫بدون توجه به اين متغيرها‪ ،‬همچنان كه نگارش تاريخ‬ ‫روابط دو كش��ور در دهه‌هاي اخير ممكن نيست‪ ،‬نمي‌توان‬ ‫درك درستي از روند روابط دو كش��ور در آينده نزديك پيدا‬ ‫كرد‪ .‬مرور اين متغيرها نش��ان مي‌دهد برق��راري روابط دو‬ ‫كشور در اين سال‌ها بيش از آنكه به افراد و تغيير آنان در مصر‬ ‫گره خورده باشد‪ ،‬نيازمند تغييراتي اساسي و جدي در حوزه‬ ‫سياس��تگذاري آن كشور بوده اس��ت‪ .‬حال‪ ،‬به نظر مي‌رسد‬ ‫كناره‌گيري مبارك‪ ،‬ش��رايط مناس��بي را براي بازنگري در‬ ‫سياست‌هاي اين كشور پديد آورده است‪.‬‬ ‫اگرچه اغلب رهبران و فعاالن انق�لاب فوريه ‪2011‬‬ ‫در ماه‌هاي اخير از بهبود روابط با ايران استقبال كرده‌اند‪ ،‬اما‬ ‫به‌نظر مي‌رسد تحقق كامل اين مساله نيازمند زمان است‪.‬‬ ‫ش��ايد مهمترين عامل اثرگذار در اين مسير‪ ،‬از سويي تداوم‬ ‫قابل انتظار روابط نزديك با غرب و از سوي ديگر نياز اقتصاد‬ ‫ضعيف مصر به س��رمايه‌گذاري‌هاي جديد عربستان‪ ،‬قطر‬ ‫و امارات متحده عربي باش��د‪ .‬در واقع‪ ،‬وضعيت اقتصادي و‬ ‫سياسي مصر به‌گونه‌اي است كه ايجاب مي‌كند بهبود روابط‬ ‫با تمامي‌ كشورها‪ ،‬از جمله ايران در دستور كار قرار گيرد‪ ،‬در‬ ‫عين آنكه متحدان اين كش��ور را نگ��ران نكند‪ .‬ضمن آنكه‬ ‫اين روند بهبود كه بر اس��اس ايجاد توازن ميان چند رقيب‬ ‫منطقه‌اي صورت مي‌گيرد‪ ،‬نقش ي��ك موازنه‌گر را به مصر‬ ‫مي‌بخشد‪.‬‬ ‫در نتيجه نخبگان جديد مصر در كوتاه‌مدت و ميان‌مدت‬ ‫احتماال رش��د همكاري‌هاي اقتصادي و گس��ترش روابط‬ ‫فرهنگي ميان دو كش��ور را به‌گونه‌اي پ��ي خواهند گرفت‬ ‫كه فرصتي ب��راي ارتقاي جاي��گاه منطقه‌اي مصر باش��د‪.‬‬ ‫اين رويكرد‪ ،‬اگرچه روابط رس��مي با ايران را وارد مرحله‌اي‬ ‫تازه مي‌كن��د‪ ،‬در نهايت محتاطانه اس��ت و موجب رنجش‬ ‫اياالت‌متح��ده و كش��ورهاي ح��وزه جنوب��ي خليج‌فارس‬ ‫نمي‌شود‪ .‬اين سياس��ت همچنين سبب مي‌شود چانه‌زني با‬ ‫ديگر كشورها‪ ،‬به‌ويژه اسرائيل‪ ،‬براي كسب امتيازات سياسي‬ ‫و اقتصادي از آنها تسهيل شود‪g .‬‬ ‫روابط ايران و مصر در قرون اوليه اسالمي‬ ‫بعداز ظهور اس�لام و‌تروي��ج تقربيا همزم��ان تعاليم‬ ‫اس�لامي در دو كش��ور ايران و مصر‪ ،‬زمينه‌هاي مساعدي‬ ‫براي رفت و آمد‌ها و تبادالت فرهنگي دوجانبه فراهم شد؛‬ ‫به ويژه آنكه با افزايش فشارهاي خلفاي اموي و عباسي به‬ ‫خاندان علوي‪ ،‬بسياري از س��ادات (فرزندان و نوادگان ائمه‬ ‫عليه‌الس�لام)‪ ،‬براي رهايي از جور و ستم‌هاي حكومتي‪ ،‬از‬ ‫موطن خود مهاجرت كرده و اي��ران و مصر را براي اقامت و‬ ‫سكونت برگزيدند‪.‬‬ ‫در اي��ن ح��ال‪ ،‬برپاي��ي تقريب��ا همزم��ان حكومت‬ ‫س��لجوقيان در ايران و فاطميون در مصر‪ ،‬زمينه همسايگي‬ ‫مجدد دو كشور را فراهم س��اخت و باوجود برخي اختالفات‬ ‫ميان فرقه اسماعيليه مصر با ديگر فرقه‌هاي شيعي‪ ،‬سبب‬ ‫ش��د تا مش��تركات تازه‌اي مبتني‌بر عالقه‌من��دي به اهل‬ ‫بيت‌(ع)‪ ،‬بين ايران و مصر ايجاد شود‪.‬‬ ‫البت��ه همزمان با اي��ن تحول مهم فرهنگ��ي‪ ،‬وقوع‬ ‫جنگ‌ه��اي صليب��ي و حركت‌هاي ب��زرگ مس��لحانه و‬ ‫تعصب‌آميز (و البته نژاد‌پرستانه اروپایيان) عليه جهان اسالم‬ ‫نيز باعث شد تا موضع مشترك و جهت‌گيري مشابه و كليدي‬ ‫ديگري در ايران و مصر به وجود آي��د و به تبع آن‪ ،‬تبادالت‬ ‫فرهنگي نزديك‌تري بين مردم دو كش��ور ص��ورت گيرد؛‬ ‫امري كه باتوجه قلمرو گس��ترده ايران در دوران سلجوقي‬ ‫‪55‬‬
‫و قلمرو گس��ترده مصر در دوران فاطميون‪ ،‬مي‌توانست در‬ ‫نهايت به تشكيل امت واحده اس�لامي بينجامد‪ ،‬وليكن در‬ ‫عرصه عمل و بنا به برخي از علل حاشيه‌اي‪ ،‬هيچ‌گاه امكان‬ ‫وقوع پيدا نكرد‪.‬‬ ‫روابط ايران و مصر در دوران عثماني‬ ‫بين‌الملل‬ ‫هرچند قرار گرفتن مصر در ميان مجموعه كشورها و‬ ‫سرزمين‌هاي تابع حكومت عثماني و سپس تشديد اختالفات‬ ‫ميان اين حكومت و سلسله صفوي در ايران‪ ،‬زمينه مساعدي‬ ‫را براي دامن زدن به اختالفات مذهبي فراهم كرد؛ وليكن‪،‬‬ ‫عواملي همانند بدبيني مردم مصر نس��بت به سياست‌هاي‬ ‫دولت عثماني و همچنين عالقه‌مندي آن��ان به اهل بيت‪،‬‬ ‫از افتادن جامعه مصر در ورطه اختالف��ات مذهبي و اظهار‬ ‫دشمني با شيعيان جلوگيري كرد‪ .‬بنابراين در دوران حاكميت‬ ‫عثماني‪ ،‬نه تنها فرصت برقراري روابط ميان ايران و مصر از‬ ‫ميان نرفت‪ ،‬بلكه به موازات پيشرفت‌هايي جديد در عرصه‬ ‫امكانات مواصالتي و ارتباطي‪ ،‬تبادالت اقتصادي و تجاري‬ ‫دو كشور‪ ،‬گسترشي نس��بي را (به‌طور مثال خريد و فروش‬ ‫تنباكوي صادراتي ايران) تجربه كرد‪.‬‬ ‫در واقع در دوران حاكميت عثماني بود كه دولت ايران‬ ‫در سال ‪1234‬شمس��ي مطابق با ‪1855‬ميالدي (براساس‬ ‫عهدنامه دوم «ارزروم») براي نخستين بار مامور موقتي را‬ ‫با عنوان «مصلحت‌گذار» به قاهره فرستاد و سپس در سال‬ ‫‪ 1261‬شمس��ي مطابق با ‪1882‬ميالدي‪ ،‬سفارت ايران در‬ ‫استانبول (مركز عثماني) در واكنش به اختالفات پديد آمده‬ ‫بين تجار ايراني و گمركات مصر (بر سر تنباكوي صادراتي‬ ‫ايران)‪ ،‬حاجي محمدصادق‌خان را با عنوان «مصلحت‌گذار»‬ ‫بعدي به قاهره اعزام كرد‪.‬‬ ‫شروع روابط سياسي جديد (به سبك امروزي)‬ ‫ايران و مصر‬ ‫اس��تقالل مصر و رهايي اين كشور از چنگال استعمار‬ ‫انگليس را بايد س��رآغاز روابط سياس��ي جديد و به س��بك‬ ‫امروزي اي��ران و مصر دانس��ت‪ .‬دولت ايران س��وم بهمن‬ ‫سال ‪1300‬شمسي (ژانويه ‪ )1922‬و بالفاصله بعد از اعالم‬ ‫اس��تقالل مصر (در آخرين س��ال‌هاي حكومت احمدشاه)‬ ‫سركنسولگري خود را در قاهره به س��فارت ارتقا داد؛ امري‬ ‫كه بنا به نوشته برخي از مورخان نتيجه واكنش‌هاي دوكشور‬ ‫در قبال اس��تعمار انگلي��س و تحكيم پيونده��اي دو ملت‬ ‫ايران و مص��ر در نتيجه جن��گ جهاني اول بود‪ .‬براس��اس‬ ‫اين نوش��ته‌ها‪ ،‬هر دو كش��ور در اواخر قرن نوزدهم و اوایل‬ ‫قرن بيس��تم ميالدي مورد تهديد و آزار انگليس��ي‌ها بودند‬ ‫و با يكديگر احس��اس همدردي مي‌كردند‪ .‬چنانكه بعضي‬ ‫از متفكران مخالف اس��تبداد قاجار در دوران مشروطه نيز‌‪،‬‬ ‫براي فعاليت‌هاي فكري خود در قاهره اقامت داشتند‪ .‬به هر‬ ‫ترتيب درپي ارتقاي روابط دو كشور‪ ،‬در سال ‪1303‬شمسي‬ ‫(‪1925‬ميالدي)‪ ،‬سفارت مصر در تهران هم تاسيس شد و‬ ‫زمينه انعقاد اولين قرارداد مودت و دوس��تي ميان دو كشور‬ ‫را در ‪ ۱۳۰۷‬شمس��ي فراهم كرد‪ .‬روابط سياس��ي بر اساس‬ ‫اشتراكات س��اختاري در حكومت‌هاي دو كشور و عمليات‬ ‫سركوبگرانه مشابه عليه اعتقادات اسالمي شکل گرفت‪.‬‬ ‫بعد از گشايش س��فارتخانه‌هاي دوكش��ور در قاهره‬ ‫و تهران‪ ،‬روابط ايران و مصر به س��رعت به روابطي بس��يار‬ ‫ي تبديل ش��د؛ امري كه بايد آن را ناشي‬ ‫دوس��تانه و صميم ‌‬ ‫از دوعامل مختلف دانس��ت‪ :‬ابتدا مش��ابهت س��اختارهاي‬ ‫حكومتي كه نتيجه وجود رژيم پادشاهي و سلطنتي در ايران‬ ‫و مصر بود و همگرايي دوجانبه را تقويت مي‌كرد‪ .‬جالب آنكه‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫المرسي و تيم سياست‬ ‫خارجي‌اش تصميم‬ ‫دارند در دوره جديد‬ ‫روابط رسمي تهران و‬ ‫قاهره را وارد مرحله‬ ‫جديد و نويني كنند ‪.‬‬ ‫در اين مرحله ضمن‬ ‫برقراري روابط رسمي‬ ‫ديپلماتيك با تهران‬ ‫تعامل دوجانبه و‬ ‫استراتژيك با اياالت‬ ‫متحده آمريكا نيز حفظ‬ ‫خواهد شد‬ ‫با انقراض حكومت پادشاهي در مصر (‪1331‬شمسي) و روي‬ ‫كارآمدن نظاميان چپگرا (ب��ه رهبري ژنرال محمد‌نجيب و‬ ‫جمال عبدالناصر)‪ ،‬روابط ايران و مصر نيز با س��رعت رو به‬ ‫تيرگي نهاد و اما عامل دوم در همگرايي دو كشور‪ ،‬هم‪‎‬جهتي‬ ‫و همسويي حكومت پادشاهي مصر (ملك‌فواد و ملك فاروق)‬ ‫و حكومت پادش��اهي ايران (رضاخان) در سركوب جريان‬ ‫اسالم‌خواهي بود‪.‬‬ ‫روابط سياس�ي براس�اس وصل�ت خانوادگي ميان‬ ‫پادشاهان دو كشور‬ ‫عالوه بر مشابهت‌هاي ساختارهاي سياسي دو كشور‬ ‫و عزم يكسان حكومت‌هاي س��لطنتي ايران و مصر براي‬ ‫سركوب جريانات اس�لام‌خواهانه‪ ،‬يكي از عوامل ديگري‬ ‫كه (به‌طور موقت) به تحكيم روابط تهران و قاهره انجاميد‪،‬‬ ‫ازدواج محمدرض��ا پهلوي(وليعه��د وقت اي��ران) با فوزيه‬ ‫(خواهر ملك فاروق پادش��اه مصر) در اس��فند ‪ ۱۳۱۷‬بود‌؛‬ ‫وصلتي كه بيش از ‪ ۱۰‬سال به‌طول نينجاميد و به متاركه‌اي‬ ‫منجر ش��د كه روابط مصر و ايران را به س��رعت در مسير‬ ‫تيرگي قرار داد‪.‬‬ ‫رواب�ط سياس�ي بر‌اس�اس نف�ي سياس�ت‌هاي‬ ‫سلطه‌گرانه انگليس‬ ‫در مس��ير روابط پر‌افت و خيز ايران و مصر‪ ،‬سفر آبان‬ ‫ماه سال ‪ ۱۳۳۰‬مصدق نخست‌وزير كشورمان به قاهره نيز‬ ‫در گسترش و تحكيم روابط دو كشور‪ ،‬به‌صورت عاملي موثر‬ ‫عمل كرد و تاثيرات سوء متاركه شاهزادگان ايران و مصر را‬ ‫از ميان برد؛ به ويژه آنكه در ش��رايطي سفر مصدق صورت‬ ‫گرفت كه حكومت سلطنتي مصر آخرين ماه‌هاي حيات خود‬ ‫را مي‌گذراند و در همان حال قضاياي مربوط به كانال سوئز و‬ ‫ي با سيطره‌طلبي دولت لندن مي‌رفت تا‬ ‫مخالفت‌هاي مردم ‌‬ ‫به درگيري نظامي ميان انگليس و مصر بينجامد‪.‬‬ ‫نزديك شدن به شرق‬ ‫با روي كار آمدن جمال عبدالناصر و دوستانش در مصر‪،‬‬ ‫اين كشور از صف كشورهاي هم‌جهت با غرب خارج شد و به‬ ‫بلوك شرق پيوست؛ امري كه سبب شد روابط ايران و مصر‬ ‫مجددا به سردي گرايد‪ .‬در اين حال همسويي‌هاي حكومت‬ ‫پادش��اهي ايران با آمريكا و رژيم‌صهيونيس��تي و تش��ديد‬ ‫خصومت‌ها ميان قاهره و تل‌آويو‪ ،‬اين روند را تش��ديد كرد‬ ‫تا آنكه سرانجام در تابستان ‪۱۳۳۹‬شمسي جمال عبدالناصر‬ ‫با نطق شديداللحني عليه حكومت شاه‌‪ ،‬دستور قطع رابطه‬ ‫سياسي با تهران را صادر كرد‪ .‬اما اين قطعي روابط نيز‪ ،‬مدت‬ ‫زيادي به طول نينجاميد و بعد ازگذشت ‪ 10‬سال و با عامليت‬ ‫سادات مجددا برقرار شد‪.‬‬ ‫قطع روابط سياسي تحت تاثير وقوع انقالب اسالمي‬ ‫در ايران‬ ‫انعقاد پيم��ان كمپ‌ديويد‪ ،‬آن هم همزم��ان با وقوع‬ ‫انقالب اسالمي ايران‪ ،‬زمينه قطع مجدد روابط ايران و مصر‬ ‫را براي مدتي طوالني(‪33‬س��ال) به‌وج��ود آورد‪ .‬در واقع در‬ ‫اعتراض به انعقاد اين پيمان ننگين بود كه حضرت امام(ره)‬ ‫خطاب به وزير امورخارجه وقت‪ ،‬دستورالعمل قطع رابطه با‬ ‫مصر را صادر كردند؛ «جناب آقاي دكتر ابراهيم يزدي وزير‬ ‫امور خارجه‌! با درنظر گرفتن پيمان خائنانه مصر و اسرائيل و‬ ‫اطاعت بي‌چون و چراي دولت مصر از آمريكا و صهيونيسم‌‪،‬‬ ‫دولت موقت جمهوري اسالمي ايران روابط ديپلماتيك خود‬ ‫را با دولت مصر قطع نمايد‪ ».‬بنابراين ايران و مصر همواره در‬ ‫طول تاريخ روابط پرفراز و نشيبي را سپري كرده‌اند و اكنون‬ ‫كه محمد المرسي‪ ،‬رئيس‌جمهوري اسالمگراي مصر روي‬ ‫كار آمده نيز احتماال بايد ش��اهد فرازي ديگ��ر در روابط دو‬ ‫كشور باشيم‪g .‬‬ ‫‪56‬‬
‫نگاهي ديگر‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫آمريكا‬ ‫موج نارضايتي‬ ‫چرا اوباما بايد كاخ سفيد ر‌ا ترك كند‬ ‫آزاده كشوردوست ‪ /‬نيوزويك‬ ‫در ش��رايطي ك��ه ح��دود دو م��اه ت��ا انتخاب��ات‬ ‫رياست‌جمهوري آمريكا باقي‌مانده است‪ ،‬يكي از پرسش‌ها‬ ‫اين اس��ت كه دليل‌ترس «پ��اول رايان» نام��زد معاونت‬ ‫كاندي��داي جمهوريخواه��ان در اين انتخابات چيس��ت؟‬ ‫ش��ايد دليل اصلي اي��ن‌ترس خل��ف وعده‌ه��اي «باراك‬ ‫اوباما» رئيس‌جمه��وري فعلي آمريكا بوده و واضح اس��ت‬ ‫كه چش��م‌اندازهايي كه جمهوريخواهان براي آينده‌ترسيم‬ ‫كرده‌اند‪ ،‬تنها روزنه اميد باقي مانده است‪.‬‬ ‫«نيال فرگوسن» يك روز پس از پيروزي اوباما در كتاب‬ ‫خود تحت عنوان «در طرح‌ بزرگ تاريخ» نوش��ت كه چهار‬ ‫دهه‪ ،‬آنقدر هم زماني طوالني نيس��ت؛ با اين وجود در اين‬ ‫زمان كوتاه آمريكا از‌ترور «مارتين لوتركينگ» به ستايش‬ ‫اغراق‌آميز باراك اوباما رسيده است‪ .‬اگر اين طيف تحوالت‬ ‫را اميدواركننده ندانيم‪ ،‬قطعا رويكردي غيرمنصفانه داشته‌ايم‪.‬‬ ‫فرگوس��ن كه فعاليت به‌عنوان مش��اور «جان مك كين»‬ ‫كانديداي جمهوريخواهان در انتخابات رياس��ت‌جمهوري‬ ‫سال ‪ 2008‬آمريكا را در سابقه خود دارد‪ ،‬ويژگي‌هاي برجسته‬ ‫رقيب انتخاباتي او را غيرقابل انكار مي‌داند؛ «فصاحت كالم‪،‬‬ ‫رفتار خونس��رد و تغيير ناپذير و س��ازماندهي كمپيني بدون‬ ‫اشتباه‪».‬‬ ‫با اين وجود پرسشي كه طي چهار سال اخير پيش‌روي‬ ‫آمريكا قرار داشت اين نبود كه در سال ‪ 2008‬كدام كانديدا‬ ‫بهتر بود‪ ،‬بلكه پرسش��ي كه بايد به آن پاسخ داده شود‪ ،‬اين‬ ‫اس��ت كه آيا كانديداي پيروز به وعده‌هاي خود عمل كرده‬ ‫است يا خير‪ .‬حقيقت اين اس��ت كه پاسخ اين پرسش منفي‬ ‫است‪.‬‬ ‫اوباما در مراسم اداي س��وگند رياست‌جمهوري وعده‬ ‫داده بود كه نه تنها فرصت‌هاي شغلي جديدي ايجاد مي‌كند‪،‬‬ ‫بلكه زمينه رش��د را نيز فراهم خواهد كرد‪ .‬او وعده س��اخت‬ ‫جاده‪ ،‬پل‪ ،‬ش��بكه‌هاي برق و خطوط ديجيتال و همچنين‬ ‫تقويت تجارت و پيوند‌دادن شهروندان آمريكايي با يكديگر‬ ‫را داده بود‪ .‬او متعهد شده بود كه علم را به جايگاه اصلي خود‬ ‫برگردانده و فناوري نوين را ب��راي ارتقاي كيفيت خدمات‬ ‫بهداشتي و پايين‌آوردن هزينه آن به كار مي‌گيرد‪ .‬اوباما وعده‬ ‫داده بود كه س��از‌و‌كار فعاليت مدارس و دانشگاه‌ها را براي‬ ‫‪57‬‬
‫بين‌الملل‬ ‫عملي شدن نيازهاي مقطع زماني جديد تغيير مي‌دهد ولي‬ ‫در عمل به تك‌تك اين تعهدات ناموفق بوده است‪.‬‬ ‫اوباما در اوايل سال‌جاري ميالدي طي سخناني گفته‬ ‫بود كه عملكرد بخش اقتصاد‪ ،‬مناس��ب و قابل قبول است‪.‬‬ ‫هر چند وضعيت ب��ازار بورس نس��بت به زم��ان روي كار‬ ‫آمدن اوباما در س��ال ‪ 2009‬ميالدي بهتر اس��ت ولي تعداد‬ ‫فرصت‌‌هاي كاري بخش خصوصي هن��وز چهار ميليون و‬ ‫‪ 300‬هزار شغل از ميزان بيش��ينه آن در ژانويه سال ‪2008‬‬ ‫ميالدي كمتر است‪ .‬در اين ميان از سال ‪ 2008‬ميالدي‪ ،‬سه‬ ‫ميليون و ‪ 600‬ه��زار آمريكايي به‌طور متناوب به طرح بيمه‬ ‫از كارافتادگي تامين اجتماعي اضافه ش��ده‌اند و اين يكي از‬ ‫روش‌هايي است كه باعث پنهان ماندن نرخ واقعي بيكاري‬ ‫در جامعه مي‌شود‪.‬‬ ‫اوباما در سال مالي ‪ 2010‬و نخستين سالي كه بودجه‬ ‫كشور را ارائه كرد‪ ،‬رش��د ‪ 3/2‬درصدي در سال ‪ ،2010‬رشد‬ ‫‪ 4/0‬درصدي در سال ‪ 2011‬و رش��د ‪ 4/6‬درصدي در سال‬ ‫‪ 2012‬را پيش‌بيني كرده بود ولي رشد حقيقي‪ 2/4 ،‬درصد در‬ ‫سال‪2010‬ميالدي و ‪ 1/8‬درصد در سال ‪ 2011‬بود‪ .‬همچنين‬ ‫تعداد اندك��ي‌ از پيش‌بيني‌ها حاكي از آن اس��ت كه ميزان‬ ‫رشد در س��ال‌جاري ميالدي بيش از ‪ 2/3‬درصد خواهد بود‪.‬‬ ‫همچنين پيش‌بيني شده بود كه نرخ بيكاري تا مقطع زماني‬ ‫جاري به ‪ 6‬درصد برسد ولي متوس��ط نرخ بيكاري تا امروز‬ ‫‪ 8/2‬درصد بوده اس��ت‪ .‬در اين ميان مي��زان درآمد واقعي‬ ‫خانوارها نسبت به ماه ژوئن س��ال ‪ ،2009‬بيش از ‪ 5‬درصد‬ ‫كاهش يافته است‪ .‬حدود ‪ 110‬ميليون تن نيز در سال ‪2011‬‬ ‫ميالدي از خدمات رفاهي استفاده‌ كرده‌اند كه اين خدمات‬ ‫عمدتا در حوزه دارو و غذا بوده است‪.‬‬ ‫در حقيقت آمريكا به كش��وري ‪ 50- 50‬تبديل ش��ده‬ ‫است؛ نيمي‌از جمعيت ماليات مي‌پردازند و نيمي‌ديگر از مزايا‬ ‫و خدمات اس��تفاده مي‌كنند‪ .‬به همه اين خبرهاي نه‌چندان‬ ‫خوش��ايند‪ ،‬بايد افزايش بيش از انتظار بده��ي فدرال را هم‬ ‫اضافه كرد‪ .‬بر مبناي بودجه سال ‪ ،2010‬ميزان بدهي آمريكا‬ ‫قرار بود در مقايس��ه با توليد ناخالص داخلي از ‪ 67‬درصد به‬ ‫كمتر از ‪ 66‬درصد در س��ال جاري ميالدي برسد ولي دفتر‬ ‫بودجه كنگره اعالم كرده اس��ت كه اين مي��زان بدهي به‬ ‫‪ 70‬درص��د توليد ناخالص ملي خواهد رس��يد‪ .‬ب��ا اين حال‬ ‫نابساماني مالي‪ ،‬در چارچوب نس��بت بدهي بر‌درآمد به‌طور‬ ‫شفاف‌تري مش��خص خواهد ش��د‪ .‬بر مبناي آمار صندوق‬ ‫بين‌المللي پول‪ ،‬اي��ن ميزان از ‪ 165‬درصد در س��ال ‪2008‬‬ ‫ميالدي به ‪ 262‬درصد در سال جاري ميالدي رسيده است‪.‬‬ ‫در ميان اقتصادهاي پيش��رفته جهان‪ ،‬تنها ايرلند و اس��پانيا‬ ‫آماري بدتر از اين را در كارنامه خود دارند‪.‬‬ ‫نه‌تنها محرك‌ه��اي مالي بعد از تح��والت اقتصادي‬ ‫سال ‪ 2009‬ميالدي حذف ش��دند‪ ،‬رئيس‌جمهوري آمريكا‬ ‫هيچ اقدامي‌ نيز براي كاهش فاصل��ه درآمد و هزينه انجام‬ ‫نداد‪ .‬حتي طرح اصالح��ات درماني اوباما ني��ز مانع هزينه‬ ‫در برنامه‌هاي بهداشتي نمي‌ش��ود‪ .‬اين هزينه‌ها از بيش از‬ ‫‪ 5‬درص��د توليد ناخال��ص ملي در س��ال‌جاري ب��ه حدود‬ ‫‪ 10‬درصد در س��ال ‪ 2037‬ميالدي خواهد رس��يد‪ .‬با اضافه‬ ‫كردن هزينه‌هاي رو‌به رشد امنيت اجتماعي‪ ،‬به مبلغي معادل‬ ‫‪ 16‬درصد توليد ناخالص ملي طي ‪ 25‬سال آينده مي‌رسيم‪.‬‬ ‫اين مبلغ تنها اندكي كمتر از متوسط هزينه تمامي‌برنامه‌ها‬ ‫و فعاليت‌هاي فدرال‪ ،‬مس��تقل از پرداخت‌هاي سود خالص‬ ‫طي ‪ 40‬سال گذشته بوده اس��ت‪ .‬در چارچوب سياست‌هاي‬ ‫رئيس‌جمهوري فعلي آمريكا ميزان بدهي در س��ال ‪2037‬‬ ‫ميالدي ب��ه ‪ 200‬درصد توليد ناخالص ملي خواهد رس��يد؛‬ ‫اين افزايش بدهي‌ها ميزان رش��د را حت��ي از حد كنوني نيز‬ ‫محدودتر خواه��د كرد‪ .‬جديدترين ارزياب��ي از اختالف بين‬ ‫ارزش خال��ص بدهي‌هاي دول��ت ف��درال و ارزش خالص‬ ‫درآمدهاي فدرال ‪‌222‬تريليون دالر است‪.‬‬ ‫احتماال هواداران رئيس‌جمه��وري دموكرات آمريكا‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫‪58‬‬ ‫مي‌گويند كه اوباما مسئول عملكرد ضعيف اقتصادي آمريكا‬ ‫نيست‪ .‬آنها انگشت اتهام را به‌سوي رئيس‌جمهوري سابق‬ ‫يا مشاوران اقتصادي او‪ ،‬حتي وال‌استريت و اروپا و در واقع‬ ‫هر‌چيزي غير از ش��خص رئيس‌جمهوري نش��انه خواهند‬ ‫رفت‪ .‬بخش��ي از اين موضع‌گيري‪ ،‬درست و منصفانه است‪.‬‬ ‫پيش‌بيني اينكه بعد از سال ‪ 2008‬ميالدي چه سرنوشتي در‬ ‫انتظار اقتصاد آمريكاست‪ ،‬دش��وار بود‪ .‬با اين وجود به لحاظ‬ ‫قانوني مي‌توانيم اوباما را براي اشتباهات سياسي چهار سال‬ ‫گذشته سرزنش كنيم‪ .‬در هر حال اين وظيفه رئيس‌جمهوري‬ ‫اس��ت كه بخش اجرايي را به‌طور صحيح و كارآمد مديريت‬ ‫كند و اين دقيقا همان بخش��ي اس��ت كه ش��اهد بيشترين‬ ‫ي در آن بوده‌ايم‪.‬‬ ‫شكست و ناكام ‌‬ ‫تيم اقتصادي اوباما روي كاغذ‪ ،‬بيش��تر شبيه يك تيم‬ ‫رويايي بود‪« :‬لري سامرز»‪« ،‬كريس��تينا رومر»‪« ،‬آوستان‬ ‫گولسبي»‪« ،‬پيتر اورسزاگ»‪« ،‬تيم گايتنر» و «پاول ولكر»‪.‬‬ ‫با اين وجود‪ ،‬اوباما نتوانست از اين ذهن‌هاي برتري كه براي‬ ‫مشاوره دادن انتخاب كرده بود‪ ،‬به درستي استفاده كند‪.‬‬ ‫پنج س��ال از زمان آغاز بحران اقتصادي گذشته است‬ ‫ولي مشكالت اصلي همچنان به قوت خود باقي است‪ .‬امروز‬ ‫تنها ‪ 10‬موسسه مالي بزرگ و بانفوذ آمريكا مسئول ‪ 75‬درصد‬ ‫از كل دارايي‌هاي مالي هستند كه تحت مديريت اين كشور‬ ‫قرار دارد‪ .‬بزرگ‌ترين بانك‌هاي آمريكا همچنان با بندهاي‬ ‫پيمان «بازل ‪ »III‬درباره نحوه مديريت سرمايه‌ها‪ ،‬حداقل‬ ‫‪ 50‬ميليارد دالر فاصله دارند‪.‬‬ ‫مساله مهم ديگري كه طي چهار سال رياست‌جمهوري‬ ‫اوباما وج��ود داش��ت‪ ،‬مس��اله مراقبت‌‌هاي درمان��ي بود‪.‬‬ ‫هيچ‌ترديدي وجود ندارد كه اين سيس��تم به اصالحات نياز‬ ‫داشت ولي طرح حمايت از بيماران و مراقبت مقرون به صرفه‬ ‫كه در سال ‪ 2010‬ميالدي ارائه شد‪ ،‬هيچ گرهي از نواقص‬ ‫كليدي اين سيس��تم باز نكرد‪ .‬در واقع اوبام��ا در چارچوب‬ ‫رقابت‌هاي درون حزب��ي دموكرات‌ها و در زم��ان رقابت با‬ ‫«هيالري كلينتون» با همين طرح مراقبت‌هاي بهداشتي‬ ‫كه بعدها ارائه كرد‪ ،‬مخالفت كرده بود‪ .‬ش��ايد اين طرح كه‬ ‫آمريكايي را مجبور به انتخاب بي��ن دو گزينه خريد بيمه يا‬ ‫جريمه شدن مي‌كند‪ ،‬بيش��تر مرهون تالش‌هاي «نانسي‬ ‫پلوسي» رئيس سابق مجلس نمايندگان آمريكا باشد كه آن‬ ‫را در كنگره ارائه كرد‪ .‬با اين وجود اين طرح‪ ،‬تنها يك شكست‬ ‫سياسي نبود‪ .‬نظرسنجي‌ها به‌طور پيوسته نشان مي‌داد كه‬ ‫تنها اقليت اندكي از مردم از عملكرد كنگره آمريكا رضايت‬ ‫دارند و اين مس��اله دليل اصلي پيروزي جمهوريخواهان در‬ ‫انتخابات كنگره در س��ال ‪ 2010‬ميالدي بود‪ .‬اوباما متعهد‬ ‫ش��ده بود كه اين طرح حتي يك س��نت هم به بودجه مالي‬ ‫آمريكا تحميل نخواهد كرد ولي ارزيابي‌هاي كارشناس��ان‬ ‫نشان مي‌دهد كه اين طرح طي س��ال‌هاي ‪ 2012‬تا ‪2020‬‬ ‫ميالدي هزينه‌اي معادل ‪1/2‬تريليون در بر خواهد داشت‪.‬‬ ‫سوء‌مديريت اقتصادي و سياست‌هاي نادرست مالي‬ ‫طي چهار سال گذشته‪ ،‬پيامدهاي ژئوپلتيك زيادي به‌دنبال‬ ‫داش��ته اس��ت‪ .‬بانك جهاني پيش‌بيني كرده است كه رشد‬ ‫اقتصادي آمريكا در سال ‪ 2012‬ميالدي تنها دو درصد باشد‪.‬‬ ‫رشد اقتصادي چين چهار برابر و رشد اقتصادي هند‪ ،‬سه برابر‬ ‫اين رقم است‪ .‬صندوق بين‌المللي پول نيز پيش‌بيني كرده‬ ‫است كه توليد ناخالص داخلي چين تا سال ‪ 2017‬ميالدي از‬ ‫توليد ناخالص داخلي آمريكا بيشتر شود‪.‬‬ ‫در اين ميان وضعيت نابس��امان اقتص��ادي‪ ،‬كاهش‬ ‫شديد بودجه دفاعي آمريكا را به دنبال داشته است و اين در‬ ‫شرايطي است كه امنيت و ثبات بيشتر در جهان و به‌ويژه در‬ ‫منطقه خاورميانه در افق‌هاي بسيار دور دستي قرار‌دارد‪ .‬شايد‬ ‫يكي از بزرگ‌ترين اشتباهات رئيس‌جمهوري ناديده گرفتن‬ ‫چالش‌هاي بالقوه‌اي باش��د كه امنيت اين كش��ور را تهديد‬ ‫مي‌كنند‪.‬او در رويكردي كه با يك استراتژي منسجم فاصله‬ ‫زيادي دارد‪ ،‬بر اين باور اس��ت كه تنها با سفر به كشورهاي‬ ‫مختلف و تاكيد بر اينكه با «جورج بوش» رئيس‌جمهوري‬ ‫سابق آمريكا تفاوت زيادي دارد‪ ،‬رس��الت خود را انجام داده‬ ‫اس��ت؛ ش��ايد اعطاي زودهنگام جايزه نوبل به اوباما باعث‬ ‫تقويت هر‌‌چه بيشتر اين احساس در او شده است‪.‬‬ ‫اوباما در س��خنراني خود در توكيو در ماه نوامبر س��ال‬ ‫‪ 2009‬مي�لادي گفته بود ك��ه در جهاني به هم پيوس��ته‪،‬‬ ‫نيازي نيست كه برآيند قدرت صفر باش��د‪ ،‬كشورها نبايد از‬ ‫موفقيت يكديگر هراس داشته باش��ند‪ .‬آمريكا نبايد نگران‬ ‫قدرت گرفتن چين باش��د و از طرف ديگر پيشرفت‪ ،‬اقتدار و‬ ‫آينده‌‌روش��ن چين مي‌تواند منبع قدرت براي جامعه جهاني‬ ‫باشد‪.‬‬ ‫با اين وجود سياست آمريكا تا پاييز سال ‪ 2011‬ميالدي‬ ‫بار ديگر به سمت منطقه پاسفيك متمايل شد كه به عنوان‬ ‫نمون��ه‌اي از آن مي‌توان به اس��تقرار نيروها در اس��تراليا و‬ ‫سنگاپور اشاره كرد‪ .‬از ديدگاه پكن هيچ‌كدام از اين رويكردها‬ ‫اعتبار نداشتند‪.‬‬ ‫اوباما همچنين در س��خنراني خود در قاهره در تاريخ‬ ‫چهارم ماه ژوئن سال ‪ 2009‬ميالدي گفته بود كه با استناد‬ ‫به اين حقيقت كه آمريكا و اسالم نيازي به رقابت با يكديگر‬ ‫ندارند‪ ،‬به‌دنبال گش��ودن فصل��ي جدي��د در روابط مصر و‬ ‫آمريكاست‪ .‬با اين وجود اوباما در سياست خاورميانه‌اي خود‬ ‫عملكرد مناسبي نداشته اس��ت‪ .‬او در روابط ايران و آمريكا‬ ‫هيچ تغييري ايجاد نكرد‪ ،‬در قبال س��وريه نيز موضع‌گيري‬ ‫قابل قبولي نداش��ت و در ارتب��اط با ليبي ب��ه نوعي فريب‬ ‫خورد و به دخالت در مس��ائل داخلي اين كشور روي آورد‪.‬‬ ‫رئيس‌جمهوري آمريكا در تحوالت مصر س��عي كرد هر دو‬ ‫س��وي جريان را حفظ كند؛ از يك طرف «حسني مبارك»‬ ‫رئيس‌جمهوري س��ابق اي��ن كش��ور را ب��ه كناره‌گيري از‬ ‫قدرت تش��ويق کرده و از ط��رف ديگر بر ل��زوم انتقال آرام‬ ‫و مس��المت‌آميز قدرت تاكيد مي‌كرد‪ .‬نتيج��ه اين رويكرد‪،‬‬ ‫يك فضاحت در حوزه سياس��ت خارجي آمريكا بود؛ نه تنها‬ ‫نخبگان مصر از خيانتي كه به نظر مي‌رس��يد به آنها ش��ده‬ ‫وحشت‌‌زده بودند‪ ،‬بلكه گروه اخوان‌المسلمين به عنوان طرف‬ ‫پيروز اين جري��ان نيز نيازي به تش��كر و قدرداني از آمريكا‬ ‫نمي‌ديد‪ .‬اسرائيل و عربستان سعودي به عنوان نزديك‌ترين‬ ‫هم‌پيمانان آمريكا در منطقه خاورميانه نيز به اين رويكردها‬ ‫با بهت و حيرت نگاه مي‌كردند‪.‬‬ ‫راي‌دهندگان آمريكايي بايد بين دو گزينه دست به انتخاب بزنند‪.‬‬ ‫آنها مي‌توانند به اوباما راي داده و اجازه دهند سياست آشفته و‬ ‫نابسامان وي ادامه پيدا كرده و آمريكا به نسخه‌اي از اروپا با رشد‬ ‫اقتصادي اندك‪ ،‬نرخ بيكاري باال‪ ،‬بدهي‌هاي در حال افزايش و زوال‬ ‫ژئوپلتيك رو‌به‌رو شود يا خواستار تغييري واقعي شوند‬
‫نويسنده‪ :‬الكس كالين‪ /‬منبع‪ :‬نيوزويك‬ ‫به‌نظر مي‌رس��د مجموع��ه‌اي از گاف‌ه��اي مختلف‪،‬‬ ‫اي��ن روز‌ه��ا بخش��ي جدايي‌ناپذي��ر از كمپي��ن انتخاباتي‬ ‫جمهوريخواهان ش��ده اس��ت؛ گاف‌هايي متن��وع كه از هر‬ ‫حوزه‌اي‪ ،‬نكته‌اي را شامل مي‌شود‪.‬‬ ‫يكي از اين م��وارد «گاف اكين» ب��ود؛ زماني كه يك‬ ‫سياستمدار موضعي عجيب و كامال مضحك اتخاذ كرد كه‬ ‫تنها نشان از جهل عميق‪ ،‬لجاجت ايدئولوژيك يا هر دوي آنها‬ ‫داشت‪ .‬يكي ديگر از اين گاف‌ها‪« ،‬گاف كينسلي» بود كه يك‬ ‫سياس��تمدار در جريان آن به‌طور ناخواسته طرز تفكر خود را‬ ‫بر‌مال كرد‪ .‬اين مساله زماني كه اين قبيل موضع‌گيري‌هاي‬ ‫ي��ك سياس��تمدار هدفمند ب��وده و تنها باعث ش��رمندگي‬ ‫حلقه داخلي ش��ود‪ ،‬كمي‌متفاوت است و ش��ايد بتوان آن را‬ ‫«گاف رامني» ناميد‪.‬‬ ‫رامني اخيرا در جمع گروه��ي از حاميان مالي ثروتمند‬ ‫خود گفته بود كه «تجارت‌هاي كالن در بس��ياري از موارد‪،‬‬ ‫عملكرد مناس��بي دارند»‪ .‬شايد بخش��ي از دليل اين مساله‬ ‫اين باشد كه بسياري از شركت‌هاي بزرگ راهكارهايي براي‬ ‫ذخيره دارايي‌هاي خود از طريق شناس��ايي مكان‌هايي كه‬ ‫ماليات كمتري دريافت مي‌كنند‪ ،‬پيدا كرده‌اند‪ .‬فارغ از بخش‬ ‫مضحك گاف‌هاي اخير‪ ،‬سخنان رامني درباره ماليات نشان‬ ‫از ضعف و عدم پختگي سياسي او داشت‪ .‬اين موضع‌گيري‬ ‫همچنين به‌نوعي يادآور وضعيت ش��خصي خ��ود رامني و‬ ‫سپرده‌گذاري‌هاي گسترده جهاني او است – از برمودا گرفته‬ ‫تا س��وآزيلند و كيمن – كه به اين سياستمدار ثروتمند اجازه‬ ‫مي‌دهد كيلومتر‌ها دور از س��واحل آمريكا با فرار از پرداخت‬ ‫ماليات‪ ،‬ثروت سرمايه‌گذاران را چند برابر كند‪ .‬اين سخنان در‬ ‫عين حال يادآور گاف اوباما در ماه ژوئن گذشته نيز هست كه‬ ‫طي آن گفته بود «بخش خصوصي عملكرد مناسبي دارد»؛‬ ‫سخناني كه برخي جمهوريخواهان از جمله رامني از آن براي‬ ‫انتقاد شديد از سياس��ت‌هاي اوباما در حوزه اقتصاد استفاده‬ ‫كردند‪ .‬با همه اينها شايد سخنان رامني آنقدر‌ها هم بيراه نباشد‪.‬‬ ‫«تجارت‌هاي كالن» در شرايطي كه روند بهبود اقتصادي‬ ‫آمريكا بس��يار كند اس��ت‪ ،‬خوب بوده اس��ت و شركت‌هاي‬ ‫بزرگ از اس��تراتژي‌هاي فرار از ماليات‪ ،‬منافع زيادي كسب‬ ‫كرده‌اند‪ .‬واقعي بودن اين مسائل به همراه مصداق داشتن آن‬ ‫در رويكردهاي حرفه‌اي خود رامني آنها را به لحاظ سياسي‬ ‫س��مي‌تر مي‌كند‪ .‬در وهله نخست الزم اس��ت به اين مساله‬ ‫بپردازيم كه عملكرد تجارت‌هاي بزرگ تا چه حد «خوب»‬ ‫است‪ .‬واضح اس��ت كه احياي اقتصادي بخش خصوصي به‬ ‫مراتب سريع‌تر از بخش عمومي صورت مي‌گيرد‪ .‬در بخش‬ ‫خصوصي نيز‪ ،‬تجارت‌هاي كالن وضعيت بهتری نسبت به‬ ‫كسب و كارهاي كوچك‌تر دارند‪ .‬براي روشن شدن مساله در‬ ‫زير تصوير شاخص صنعتي «داو جونز» ارائه شده كه شامل‬ ‫‪ ۳۰‬ش��ركت از بزرگ‌ترين ش��ركت‌هاي آمريكاس��ت‪ .‬در‬ ‫اين تصوير ش��اخص‌هاي كوچك و متوس��ط داو جونز كه‬ ‫نشان‌دهنده تجارت‌هاي كوچك‌تر اس��ت نيز نمايش داده‬ ‫شده است‪ .‬طي شش ماه گذشته در اختيار داشتن تجارت‌هاي‬ ‫بزرگ‌ت��ر به معن��اي دس��تاوردهاي بزرگ‌تر در ب��ازار بوده‬ ‫اس��ت‪ .‬تجارت‌هاي بزرگ همچنين در جذب نيرو و ميزان‬ ‫استخدام بعد از ركود اقتصادي نيز عملكرد بهتري داشته‌اند‪.‬‬ ‫تجارت‌هاي كالن در ايجاد ثبات براي اقتصادهاي نامطمئن‬ ‫نيز موفق‌تر عمل مي‌كنند‪ ،‬چرا كه ذخاير گسترده‌تر‪ ،‬نيروي‬ ‫كار سازگار‌تر و شبكه‌هاي توزيع گسترده‌تري دارند‪ .‬همانطور‬ ‫كه رامني تاكيد كرده تجارت‌هاي ب��زرگ به‌طور موثرتري‬ ‫مي‌توانند از پرداخت ماليات فرار كنند؛ بسياري از آنها با انتقال‬ ‫مقرهاي خود به خارج از كشور از زير بار پرداخت ماليات شانه‬ ‫خالي مي‌كنند‪ .‬شركت‌هاي صنعتي «اكس��نتور»‪« ،‬فاستر‬ ‫ويلر»‪« ،‬تيكو» و «كوپر»‪ ،‬برمودا را محل فعاليت خود اعالم‬ ‫كرده‌اند‪ .‬پيچي��ده بودن نظام مالياتي در آمريكا باعث ش��ده‬ ‫شركت‌هاي چند‌مليتي براي جلوگيري از پرداخت ماليات بر‬ ‫درآمد تا حد ممكن تجهيزات و امكانات خود را به‌خارج از اين‬ ‫كشور منتقل كنند‪.‬‬ ‫اين س��از و كار همچنین باعث مي‌ش��ود شركت‌هاي‬ ‫شناور و موسسات سرمايه‌گذاري جايگزين در خارج از كشور‪،‬‬ ‫سرمايه‌هاي خارجي را جذب كرده و مانند رامني از پرداخت‬ ‫ماليات فرار كنند‪.‬‬ ‫اين معادالت پيچيده بوده و فرا‌تر از سا‌زو‌كار شركت‌هاي‬ ‫محلي است‪ .‬در همين راستا متخصصان خبره به كار گرفته‬ ‫ش��ده و ميزان پول نقد در دس��ترس نيز قابل توجه است‪ .‬به‬ ‫همين دليل است كه «شبكه عدالت مالياتي» در سال ‪۲۰۱۰‬‬ ‫ميالدي دريافت كه ‪ ۲۱‬تا ‪‌۳۲‬تريليون دالر متعلق به بخش‬ ‫خصوصي كه براي فرار از پرداخت ماليات به خارج از آمريكا‬ ‫منتقل شده اس��ت‪‌1/12 ،‬تريليون دالر توس��ط بانك‌هاي‬ ‫چند‌مليتي مديريت مي‌شود‪ .‬چهار شركت بزرگ حسابرسي‬ ‫«پرايس واترهاوس كوپرز»‪« ،‬دلويت»‪« ،‬ارنست اندي انگ»‬ ‫و «كي‌پي‌ام‌جي» بررسي حس��اب‌هاي مالي خارج از كشور‬ ‫را بر‌عهده دارند‪ .‬اين موسس��ات و بخش حسابرس��ي در هر‬ ‫شركت‪ ،‬ميليارد‌ها دالر را در فرآيند مربوط به پرداخت ماليات‬ ‫احيا مي‌كنند‪ .‬دقيقا به همين دليل است كه بخش‌هاي مرتبط‬ ‫با موسسه‌هاي بزرگ كمترين ميزان موثر ممكن ماليات در‬ ‫خارج از كشور را مي‌پردازند‪ .‬اين ميزان براي توليد‌كنندگان‬ ‫صنايع الكترونيك ‪ 8/7‬درصد‪ ،‬ب��راي بانك‌ها ‪ 11/3‬درصد‬ ‫و توليدكنندگان محصوالت ش��يميايي ‪ 13/1‬درصد است‪.‬‬ ‫به تمامي‌ آنها ابالغ ش��ده كه نرخ موثر ماليات شركت‌هاي‬ ‫آمريكايي به كمتري��ن ميزان خود از س��ال ‪ ۱۹۷۲‬ميالدي‬ ‫رسيده است؛ ‪ 12/1‬درصد‪.‬‬ ‫ولي آيا گاف‌هاي رامني به او آسيب خواهد رساند؟ اسناد‬ ‫محرمانه مالي كه اخيرا افشا شده نشان مي‌دهد كه كي‪ ،‬چرا‬ ‫و چگونه يك تجارت بزرگ با انتقال ميليون‌ها دالر به خارج‬ ‫از كشور براي پرداخت ماليات كمتر‪ ،‬ذخيره قابل توجه پول را‬ ‫اين همان چيزي است كه رامني روي آن‬ ‫به دنبال داش��ته و ‌‌‬ ‫تاكيد مي‌كرد و وعده اصالح آن را داده است‪ .‬رامني بار‌ها بر‬ ‫لزوم تسهيل ساز و كار مالياتي آمريكا تاكيد كرده و دست‌كم‬ ‫با‌توجه به تجربه‌اي كه دارد‪ ،‬مي‌داند درباره چه چيزي صحبت‬ ‫مي‌كند‪g .‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫منبع‪ :‬نيوزويك‬ ‫پيشگويي‌ها‬ ‫و گاف‌هاي‬ ‫آقاي رامني‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫آمريكا تحت رياس��ت‌جمهوري ب��اراك اوباما به يك‬ ‫ابرقدرت در زمينه عقب‌نشيني تبديل ش��ده است‪ .‬تعجبي‬ ‫ندارد كه ‪ 46‬درصد آمريكايي‌ها و ‪ 63‬درصد چيني‌ها معتقدند‬ ‫كه چين در حال حاضر جايگزين آمريكا به عنوان ابرقدرت‬ ‫جهاني شده يا در نهايت جايگزين اين كشور خواهد شد‪.‬‬ ‫واقعيت اين است كه اوباما در تش��ريح دستاوردهاي‬ ‫چهار س��اله دولت خود‪ ،‬ح��رف چنداني ب��راي گفتن ندارد‪.‬‬ ‫او اكنون در ش��رايطي قرار گرفت��ه كه بايد هر چه بيش��تر‬ ‫ب��ا ح��س كينه‌جويي خود دس��ت و پنج��ه نرم كن��د‪ .‬طي‬ ‫روزهاي اخير مطالب زيادي درب��اره «پاول رايان» نماينده‬ ‫ايالت ويسكانس��ين در كنگره آمريكا منتش��ر ش��ده است؛‬ ‫سياس��تمداري كه ميت رامني وي را به‌عن��وان معاون خود‬ ‫انتخاب كرده اس��ت‪ .‬ش��ايد او يكي از معدود سياستمداران‬ ‫آمريكايي باش��د كه درباره بحران مالي كش��ورش صادق‬ ‫است‪ .‬طي چند سال گذشته مس��يري كه رايان در رسيدن‬ ‫به چشم‌اندازي روشن براي آمريكا طي كرده‪ ،‬تكامل يافته‬ ‫اس��ت‪ ،‬ولي مس��ائل كليدي كامال روشن و ش��فاف است؛‬ ‫جايگزيني سيستم مراقبت بهداشتي با ساز و كاري مشخص‬ ‫براي اف��رادي كه در حال حاض��ر كمتر از ‪ 55‬س��ال دارند‪،‬‬ ‫بازنگري در برخي برنامه‌هاي غذايي و دارويي‪ ،‬كاهش نرخ‬ ‫ماليات براي تزريق توان جديد به بخش خصوصي آمريكا‪.‬‬ ‫او به دنبال اش��اعه رياضت نيس��ت بلكه درصدد گسترش‬ ‫رش��د اقتصادي اس��ت و به نوعي مي‌توان گفت هيچ‌كدام‬ ‫از سياس��تمداران در واش��نگتن به اندازه او درك مناس��بي‬ ‫از چالش‌هاي اص�لاح مالي ندارند‪ .‬يك��ي از نكات مهم در‬ ‫ارتباط با رايان اين اس��ت كه او ياد گرفته كه سياست‪ ،‬هنر‬ ‫امكان‌پذير بودن است‪ .‬با اين وجود بايد منتظر بمانيم و ببينيم‬ ‫كه آيا شهروندان آمريكايي آماده پذيرش اين تغييرات مالي‬ ‫پيشنهادي رايان هستند يا خير‪ .‬ذائقه سياسي مردم آمريكا‬ ‫به شدت متغير است‪ .‬ميزان محبوبيت مردمي‌اوباما به كمتر‬ ‫از ‪ 49‬درصد رس��يده ولي در عين حال نتيج��ه جديدترين‬ ‫نظرس��نجي‌ها نش��ان مي‌دهد كه رئيس‌جمه��وري فعلي‬ ‫آمريكا همچن��ان اختالف خود با رقي��ب جمهوريخواهش‬ ‫را حفظ كرده اس��ت‪ .‬آراي اوبام��ا ‪50/8‬و آراي رامني ‪48/2‬‬ ‫درصد است و به نظر مي‌رسد رئيس‌جمهوري فعلي در كسب‬ ‫آراي الكترال از بخت بيشتري برخوردار است‪ .‬از طرف ديگر‬ ‫انتخاب رايان به عنوان معاون رامني در تغيير اين معادالت‬ ‫چندان موثر نبوده است‪ .‬رامني با اين انتخاب دست به يك‬ ‫ريسك سياسي بزرگ زد‪ ،‬چرا كه بسياري از مردم آمريكا با‬ ‫ديد ‌ه ترديد به اصالحات پيش��نهادي رايان نگاه مي‌كنند‪ .‬با‬ ‫اين وجود هنوز هيچ چيز مشخص نيست‪.‬‬ ‫مساله مهم ديگر در ارتباط با انتخابات رياست‌جمهوري‬ ‫پيش رو اين است كه شايد ميت رامني بهترين گزينه ممكن‬ ‫براي ورود به كاخ سفيد نباش��د‪ ،‬ولي به‌طور قطع رويكرد او‬ ‫براي در اختيار گرفتن سمت رياست‌جمهوري آمريكا چه در‬ ‫حوزه اقتصادي و چه در ح��وزه اجرايي مبتني‌بر تجربه بود و‬ ‫اين دقيقا همان چيزي است كه اوباما در عملكرد خود طي‬ ‫چهار سال گذشته از آن بي‌بهره بود‪ .‬در حقيقت تصميم رامني‬ ‫براي انتخاب رايان به عنوان معاون خود‪ ،‬نخستين نشانه از‬ ‫اين بود كه فردي خطرپذير اس��ت كه خالف اوباما در برابر‬ ‫چالش‌هايي كه آمريكا را تهديد مي‌كنند‪ ،‬سر فرود نخواهد‬ ‫آورد‪ .‬در نهايت مي‌توان گفت ك��ه راي‌دهندگان آمريكايي‬ ‫بايد بين دو گزينه دس��ت به انتخاب بزنند‪ .‬آنها مي‌توانند به‬ ‫اوباما راي داده و اجازه دهند سياست آشفته و نابسامان وي‬ ‫ادامه پيدا كرده و آمريكا به نسخه‌اي از اروپا با رشد اقتصادي‬ ‫اندك‪ ،‬نرخ بيكاري باال‪ ،‬بدهي‌هاي در حال افزايش و زوال‬ ‫ژئوپلتيك رو‌به‌رو ش��ود يا خواس��تار تغييري واقعي شوند؛‬ ‫تغييري كه به چهار س��ال ناكارآمدي اقتص��ادي و افزايش‬ ‫وحشتناك استقراض پايان داده و بنيان مالي ايمني را براي‬ ‫امنيت ملي آمريكا تضمين كند‪g .‬‬ ‫اظهارنظرهاي اقتصادي كانديداي‬ ‫جمهوريخواه انتخابات آمريكا‬ ‫‪59‬‬
‫دوئل انتخاباتي‬ ‫مترجم‪ :‬بهاره محبي‬ ‫بين‌الملل‬ ‫«رقاب��ت منف��ي»؛ اي��ن اصطالحي اس��ت كه‬ ‫كارشناسان درباره روش رقابتي س��تادهاي انتخاباتي‬ ‫دموكرات‌ه��ا و جمهوريخواه��ان ب��ه كار مي‌برند‪ ،‬به‬ ‫اين معني كه ميزان تبليغ��ات منفي كه هر طرف براي‬ ‫تخريب ديگري به كار مي‌گيرد‪ ،‬چنان زياد اس��ت كه‬ ‫گاه حتي ب��ا دادن اطالع��ات غلط ذه��ن مخاطب را‬ ‫نس��بت به كانديداي حري��ف به ه��م مي‌ريزند‪ .‬گرچه‬ ‫بس��ياري معتقدند كه حجم تبليغات منفي رقبا نسبت‬ ‫به يكديگر نس��بت ب��ه انتخابات‌هاي گذش��ته به‌طرز‬ ‫چش��مگيري افزايش يافته اما واقعيت اين اس��ت كه‬ ‫اين تبليغات يا به اصط�لاح «چوب الي چرخ يكديگر‬ ‫گذاشتن» تنها به اين دوره زماني و اين انتخابات محدود‬ ‫نمي‌ش��ود‪« .‬مايكل گرونوالد»‪ ،‬ستون‌نويس هفته‌نامه‬ ‫آمريكايي «تايم» با اشاره به كتاب خود «حزب منفي»‬ ‫در مطلبي با عنوان «حزب منف��ي‪ :‬جزئيات تازه درباره‬ ‫توطئه جمهوريخواهان براي مانع‌تراشي براي اوباما»‬ ‫آورده اس��ت‪« :‬در اين كت��اب برخ��ي گزارش‌هايم را‬ ‫درباره توطئ��ه جمهوريخواهان با هدف مانع‌تراش��ي‬ ‫براي باراك اوباما حت��ي پيش از اينك��ه وي وارد كاخ‬ ‫سفيد ش��ود‪ ،‬فاش كرده‌ام‪ .‬به‌عنوان مثال‪ ،‬مي‌توانم به‬ ‫جلس��ه‌هاي محرمانه‌اي به رياس��ت «اريك كانتور»‪،‬‬ ‫نماينده جمهوريخواه مجلس نمايندگان (در دس��امبر‬ ‫‪ 2008‬ميالدي) و «ميچ مك‌كونل»‪ ،‬رئيس نمايندگان‬ ‫اقليت مجلس س��نا‪ ( ،‬اوايل ژانويه ‪ )2009‬اش��اره كنم‬ ‫كه در آن اس��تراتژي «مقاومت بدون وقف��ه» در برابر‬ ‫رئيس‌جمهوري دموك��رات در اوج بحران اقتصادي را‬ ‫در پيش گرفتند‪».‬‬ ‫«جورج ووني‌ويچ»‪ ،‬سناتور س��ابق ايالت اوهايو‪،‬‬ ‫در اين باره گفته است‪« :‬اگر او (اوباما) موافق چيزي بود‬ ‫ما بايد با او مخالفت مي‌كرديم‪».‬‬ ‫گفته ش��ده كه برخي منابع مطل��ع جمهوريخواه‬ ‫در مجلس سناي آمريكا در نخس��تين روزهاي كاري‬ ‫دولت جديد درباره «اس��تراتژي نه» اين حزب در قبال‬ ‫رئيس‌جمه��وري دموك��رات آمريكا با «ج��و بايدن»‪،‬‬ ‫معاون اول او صحبت كرده و به وي هشدار داده بودند‪.‬‬ ‫جمهوريخواه��ان تا آنج��ا پيش رفتند ك��ه حتي براي‬ ‫اجراي كارشكني‌هاي خود در برابر دولت اوباما‪ ،‬با يكي‬ ‫از مشاوران وي نيز پنهاني گفت‌وگو كردند‪.‬‬ ‫ماي��كل گرونوال��د در اين باره مي‌نويس��د‪« :‬من‬ ‫(كتابم) را با صحنه‌اي آغاز كردم كه آن را نقطه عطف‬ ‫دوران اوباما مي‌دانم‪ ،‬زماني كه رئيس‌جمهور دستش را‬ ‫براي همكاري به س��وي جمهوريخواه��ان دراز كرد و‬ ‫محافظه‌كاران آن را پس زدند‪».‬‬ ‫«جان بينر»‪ ،‬رئي��س نماين��دگان جمهوريخواه‬ ‫ت و هفتم ژانويه ‪2009‬‬ ‫مجلس نمايندگان آمريكا‪ ،‬بيس ‌‬ ‫نشست هفتگي خود را با اين اطالعيه آغاز كرد؛ «اوباما‬ ‫در نخستين ديدار خود از كنگره قصد دارد با نمايندگان‬ ‫جمهوريخواه درباره برنام��ه‌ترميم اقتصادي گفت‌وگو‬ ‫كند‪ .‬خب! ما چشم به راه ديدار با رئيس‌جمهور هستيم‪».‬‬ ‫و در پايان اين ديدار نه چندان مطلوب‪ ،‬بينر اليحه‬ ‫تحرك اقتصادي ‪ 815‬ميليارد دالري كه دموكرات‌هاي‬ ‫مجلس نمايندگان به تازگي ارائه كرده بودند را پس زد‪.‬‬ ‫بينر انتقاد كرد كه اين طرح بسيار پرهزينه‪ ،‬زمان‌بر و با‬ ‫تمركز بر دغدغه‌هاي دموكرات‌ها طرح‌ريزي شده است‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫‪60‬‬ ‫او در صفحه خود در يوتيوب از جمهوريخواهان خواست كه‬ ‫در همان طبقه اول مجلس‪ ،‬آن را به سطل آشغال بيندازند!‬ ‫بينر نوشته بود‪« :‬اين هم يك طرح مالي ديگر واشنگتن‬ ‫است كه دست‌وپا‌گير و بي‌فايده اس��ت‪ .‬اميدوارم هركسي‬ ‫كه اينجاست به من ملحق ش��ود و به اين اليحه راي منفي‬ ‫بدهد‪».‬‬ ‫پ��س از آن بود كه كاركن��ان دفتر كانتور اس��تراتژي‬ ‫«عقبگرد» را طرح‪‎‬ريزي كردند‪ .‬در اين طرح اين شايعه كه‬ ‫‪ 50‬تن از نمايندگان جمهوريخواه احتماال به طرح اوباما راي‬ ‫مثبت خواهند داد‪ ،‬دهان به دهان منتشر شد‪« .‬راب كولينز»‪،‬‬ ‫كارمند وقت دفتر كانتور‪ ،‬معتقد بود‪« :‬در اين حالت اوباما با‬ ‫تصور تسليم جمهوريخواهان به انتظار راي‌گيري مي‌نشيند‪.‬‬ ‫اگر چه حتي اين طرح ممكن است به از دست رفتن راي چند‬ ‫نماينده جمهوريخواه كه تصور مي‌كنند بايد همراه با جماعت‬ ‫حركت كنند و راي مثبت به طرح بدهند‪ ،‬تمام ش��ود اما در‬ ‫مجموع اين‌ترفندي براي شكست اوباماست‪».‬‬ ‫گفته شده زماني كه نشست آغاز شد‪ ،‬كانتور استراتژي‬ ‫خود را تغيير داد و اعالم كرد راي هيچ يك از جمهوريخواهان‬ ‫را از دست ندادند و شرايط بايد دوباره سنجيده شود‪.‬‬ ‫اما اين اولين و آخرين باري نبود كه جمهوريخواهان‬ ‫تالش كردند تا مانع كار دولت برآمده از حزب رقيب شوند‪.‬‬ ‫اليحه افزايش حقوق پزشكان‪ ،‬اليحه اشتغال‌زايي و‪...‬‬ ‫نيز طرح‌هايي بودند كه باراك اوباما بارها رقباي جمهوريخواه‬ ‫ي تالش مي‌كنند ت��ا مانع از‬ ‫خ��ود را متهم كرد با كارش��كن ‌‬ ‫تصويب و اجراي آنها شوند‪.‬‬ ‫بايدن ه��م اخي��را با اش��اره ب��ه نشس��ت محرمانه‬ ‫جمهوريخواهان در مراس��م تحليف ب��اراك اوباما با هدف‬ ‫كارش��كني و نابودي رئيس‌جمهوري جديد‪ ،‬از تالش آنان‬ ‫براي به نتيجه نرسيدن طرح‌ها و لوايحي كه به گفته او به نفع‬ ‫مردم آمريكاست‪ ،‬به شدت انتقاد كرده است‪.‬‬ ‫اشاره بايدن به نشست محرمانه در شب مراسم تحليف‬ ‫اوباما‪ ،‬در واقع اش��اره به كتاب «روبرت دراپر» بود‪ .‬خبرنگار‬ ‫آمريكايي مجل��ه نيويورك‪‎‬تايمز در اين كتاب از تش��كيل‬ ‫كمپيني عليه نخستين رئيس‌جمهوري سياهپوست آمريكا‬ ‫آخرين هشدار‬ ‫گفته شده كه برخي منابع مطلع جمهوريخواه‬ ‫در مجلس سناي آمريكا در نخستين روزهاي‬ ‫كاري دولت جديد درباره «استراتژي نه» اين‬ ‫حزب در قبال رئيس‌جمهوري دموكرات آمريكا‬ ‫با «جو بايدن»‪ ،‬معاون اول او صحبت كرده و به‬ ‫وي هشدار داده بودند‬ ‫پرده برداشته است؛ كمپيني كه نطفه آن در شب مراسم‬ ‫تحليف وي در يك ميهماني خصوصي شام در واشنگتن‬ ‫بسته شد‪.‬‬ ‫دراپ��ر در كتاب خود ب��ا عن��وان «درون مجلس‬ ‫نمايندگان آمريكا؛ نپرس چه كار خوبي انجام داده‌ايم»‬ ‫نوشته است‪« :‬فهرست ميهمانان آن شب كه در مجموع‬ ‫‪ 15‬نفر بودند‪ ،‬ش��امل اريك كانتور‪ ،‬كوين مك‌كارتي‪،‬‬ ‫نماينده كاليفرنيا‪« ،‬پل راي��ان» كه هم‌اكنون به عنوان‬ ‫كانديداي معاون اول ميت رامني انتخاب شده و‪ ...‬بود‪.‬‬ ‫آنها س��اعت‌ها نه تنها درباره نحوه بازگشت به قدرت‬ ‫بلكه درباره روش‌هاي «چوب گذاشتن الي چرخ دولت‬ ‫اوباما» صحبت كردند‪».‬‬ ‫دارپر در اين كت��اب به نق��ل از مك‌كارتي در آن‬ ‫شب آورده اس��ت‪« :‬اگر مانند اقليت و اپوزيسيون رفتار‬ ‫كني‪ ،‬همان‌طور اقليت و اپوزيس��يون باقي مي‌ماني‪ .‬ما‬ ‫بايد تك‌تك لوايح و طرح‌هايي را كه ارائه مي‌كنند‪ ،‬به‬ ‫چالش بكشيم‪».‬‬ ‫گفته ش��ده ك��ه بس��ياري از جمهوريخواهان از‬ ‫جمل��ه «ني��وت گينگري��چ»‪ ،‬كاندي��داي انتخاب��ات‬ ‫رياس��ت‌جمهوري ‪ 2012‬ميالدي كه از رقابت‌ با ميت‬ ‫رامني كنار كشيد‪ ،‬معتقد هس��تند كه در اين ميهماني‬ ‫خصوصي بذر انتخابات رياست‌جمهوري ‪ 2012‬كاشته‬ ‫شد‪.‬‬ ‫وب‌س��ايت «پوليتيكال كارناوال» درباره تقابل‬ ‫جمهوريخواهان با دولت اوباما و «استراژي نه» آنها به‬ ‫طرح‌هاي دولت بدون توج��ه به نقاط مثبت و منفي آن‬ ‫و بدون توجه به منافع ملي اين كش��ور مي‌نويسد‪« :‬در‬ ‫شرايطي كه بسياري از آمريكايي‌ها مي‌خواهند اوباما را‬ ‫بهتر بشناسند‪ ،‬چرا افراد و رسانه‌ها درباره وجود كمپيني‬ ‫عليه او صحبت نمي‪‎‬كنند؟ آيا تمام اين داس��تان بازي‬ ‫شطرنج باراك اوباما نيست؟ آيا مطرح شدن وجود چنين‬ ‫كمپيني در شرايطي كه كمتر از دو ماه مانده به انتخابات‬ ‫ك ترفند سياسي از جانب دموكرات‌هاست؟‬ ‫ي ‌‬ ‫اگر چنين باشد اوباما بازنده اصلي اين بازي است‪.‬‬ ‫چرا كه او بايد بدان��د اجازه داده ت��ا جمهوريخواهان با‬ ‫طرح‌ها و لوايحي كه مي‌توانس��ت منافع آمريكايي‪‎‬ها‬ ‫را تامين كند‪ ،‬مخالفت كنند و اكنون كه زمان انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري فرا‌رسيده‪ ،‬تصميم گرفته در برابر آنان‬ ‫ايستادگي كند‪g ».‬‬ ‫منبع‪‌:‬نيويورك تايمز‬
‫فرهنگ‌‬ ‫ماندگار‬ ‫شمقدري‬ ‫كتاب‬ ‫دوران‬ ‫يك‬ ‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫چهار سال و سه سال با شمقدري‬ ‫آيا جواد شمقدري تغيير كرده است؟‬ ‫‪62‬‬
‫‪1‬‬ ‫مهسا جمشيديان‬ ‫دولت و فرهنگ‬ ‫وقتي شمقدري براي رياست سينما حكم گرفت‬ ‫شمقدري از دكتر‌محمد حس��يني‪ ،‬وزير فرهنگ و ارشاد‬ ‫اسالميدولتدهم‪،‬درمهرماه‪ 88‬حكممعاونتسينماييوزارت‬ ‫ارشاد را گرفت‪ .‬هرچند پيش از آن به‌عنوان يكي از گزينه‌هاي‬ ‫تصدي وزارتخانه ه��م از او ياد مي‌ش��د‪ .‬عليرضا س��جادپور‬ ‫كه يكي از مدي��ران و نزدیكان جواد ش��مقدري در دوران‬ ‫مديريتش بوده و هس��ت‪ ،‬در همان روزهاي كه شمقدري‬ ‫حكم معاونت س��ينمايي را گرفت‪ ،‬پس از اولين جلس��ه‌اي‬ ‫كه شمقدري با سينماگران داش��ت‪ ،‬مصاحبه كرد‪ .‬او گفت‪:‬‬ ‫«جمعي از س��ينماگران كه بيشتر در حيطه سينماي ارزشي‬ ‫و دفاع مقدس مشغول به كارهس��تند‪ ،‬در اين جلسه حضور‬ ‫داشتند‪ ».‬سجادپور نامي‌از سينماگران حاضر در جلسه نبرد‪،‬‬ ‫اما از همان روزهاي نخست كامال پيش‌بيني مي‌شد با توجه‬ ‫به قرابت و نزديكي سجادپور با ش��مقدري‪ ،‬او حتما يكي از‬ ‫مديران زيرمجموعه ش��مقدري خواهد بود‪ .‬س��رانجام هم‬ ‫پست مدير اداره كل نظارت و ارزشيابي (مديريت بر پروانه‬ ‫نمايش و ساخت) به سجادپور رسيد‪ .‬مهم‌ترين مبحثي كه‬ ‫جواد شمقدري در مراسم معارفه‌اش بدان اشاره كرد‪ ،‬تشكيل‬ ‫ش��ورايعالي س��ينما به‌رياس��ت رئيس‌جمهور بود‪ .‬او اظهار‬ ‫اميدواري كرد با پيگيري وزير ارشاد اين اتفاق بيفتد‪.‬‬ ‫اولويت اول شمقدري با توجه به اينكه مهر ماه حكمش‬ ‫را گرفته بود و تا بهمن ماه كمتر از چه��ار ماه باقيمانده بود‪،‬‬ ‫اين بود كه براي دبير جشنواره فيلم فجر‪ ،‬مديري را معرفي‬ ‫كند‪ ،‬بنابراين معرفي دبيري جش��نواره فيل��م فجر از اولين‬ ‫حكم‌هايي بود كه جواد ش��مقدري داد‪ .‬او در حكمي‌مهدي‬ ‫مسعودش��اهي را به‌عنوان دبير بيست‌‌و‌هشتمين جشنواره‬ ‫فيلم فجر معرفي كرد‪.‬‬ ‫اما اولين مديري كه شمقدري معرفي كرد‪ ،‬مديرعامل‬ ‫بنياد سينمايي فارابي بود‪ .‬او س��يد احمد ميرعاليي را كه در‬ ‫دهه ‪ 70‬در فيلم «بربال فرش��تگان» با او همكاري داشت‬ ‫به‌عنوان مديرعامل بنياد سينمايي فارابي معرفي كرد و مجيد‬ ‫شاه حسيني‪ ،‬مديرعامل پيشين آنجا را بركنار كرد‪ .‬شمقدري‬ ‫در معارفه ميرعاليي بر رفع مشكالت حوزه توليد تاكيد كرد و‬ ‫ي كه بدان اشاره كرد اين بود كه تفكيك‬ ‫از جمله مباحث مهم ‌‬ ‫عناوين فيلم‌ها به فرهنگي‪ ،‬معناگرا ما را به بيراهه مي‌كشاند‬ ‫و از پس اين واژه‌ها ممكن است رانت‌خواري‌هايي به‌وجود‬ ‫بيايد‪ .‬ميرعاليي هم از اين س��خن گفت كه براي حضور در‬ ‫فارابي ش��رط گذاش��ته و تاكيد كرد بر‌اينكه در سينما همه‬ ‫به يك اندازه حق دارند و بايد بيت‌المال براي همه باشد‪.‬‬ ‫مدير بعدي كه با فاصله بيشتري در آبان ماه معرفي شد‪،‬‬ ‫شفيع آقامحمديان براي مديريت بر مركز گسترش سينماي‬ ‫فرهنگ‬ ‫جواد ش��مقدري در دوران حضورش به‌عنوان مشاور‬ ‫هنري رئيس‌جمهور در گفت‌‌‌وگويي اذعان داشت‪« :‬دولت‪،‬‬ ‫فرهنگ را مقول ‌ها‌ي مهم‌تر و فراتر از سياستمداري مي‌داند‪».‬‬ ‫او همچني��ن معتقد بود‪« :‬متاس��فانه در ح��ال حاضر هنر و‬ ‫فرهنگ در جايگاه واقعي و اصيل خود قرار ندارد‪ ،‬چون طي‬ ‫سال‌هاي گذشته كارهاي چنداني براي ارتقاي فرهنگ و هنر‬ ‫انجام نشده است‪ ،‬چنان‌كه خيلي از كارها روي زمين مانده و‬ ‫اين دو مقوله تحت تاثير ديگر مقوله‌ها قرار گرفته‌اند‪ .‬ولي در‬ ‫حال حاضر در دولت نهم كم‌كم اين اراده به وجود آمده كه‬ ‫تحول عظيمي‌در اين ارتباط به وج��ود آيد و اين مقوله را به‬ ‫غايت مطلوب خود برساند‪ .‬البته اين راهي طوالني است‪».‬‬ ‫شمقدري در آن مقطع گفته بود‪« :‬دولت نهم در حوزه‬ ‫هنر و س��ينما با يك مخروبه كامل روبه‌رو شد و اكنون نيز‬ ‫وضعيت اين دو حوزه را مش��اهده مي‌كني��م؛ مثال وضعيت‬ ‫خانه س��ينماي ايران مش��خص نيس��ت و مي‌بينيد كه چه‬ ‫تنش‌هايي در اين مكان كه يك مكان تخصصي است وجود‬ ‫دارد كه بعضا اين چالش‌ها متاثر از جريان‌سازي‌ها و ناشي از‬ ‫تجربيات ناموفق گذشته است‪».‬‬ ‫ش��مقدري همچنين انتقاد داش��ت كه تقريبا نيمي‌از‬ ‫مديران وزارت ارشاد با تفكر دولت قبلي در وزارتخانه فعاليت‬ ‫مي‌كنند‪ .‬او در مقطع چهار ساله‌‌اش در سمت مشاور هنري‬ ‫در مهر ماه سال ‪ 85‬از عضويت در هيات امناي بنياد سينمايي‬ ‫فارابي هم استعفا كرد‪ .‬شمقدري در متن استعفايش صراحتا‬ ‫انتقاد كرد كه انگيزه و قبول عضويت در هيات امناي فارابي‬ ‫به اين اميد بود كه اين معاون��ت مي‌تواند در يك همكاري‬ ‫تنگاتنگ‪ ،‬فعال و موثر با سينماگران به بحران‌ها و مشكالت‬ ‫اين حوزه خاتمه دهد‪ ،‬ولي تصوير ديگري رقم خورد‪.‬‬ ‫اما واكنش شمقدري پس از جشنواره فيلم فجر سال‬ ‫‪ 85‬ب��ه جعفري‌جلوه ـ مع��اون وقت س��ينمايي ـ را نبايد از‬ ‫ياد ببريم‪ .‬پس از حواشي كه در جش��نواره فيلم فجر درباره‬ ‫داوري‌ها به وجود آمد و انتقادات تندي را به‌دنبال داش��ت‪،‬‬ ‫جعفري‌جلوه به‌عنوان معاون وقت سينمايي از سينماگران‬ ‫خواس��ت كه اين تحول بزرگ را به بازي نگيرند و چند روز‬ ‫بعد جواد ش��مقدري به‌عنوان مش��اور هنري رئيس‌جمهور‬ ‫در نوشتاري‪ ،‬انتشار متن از س��وي معاون وقت سينمايي را‬ ‫غيرمعقول دانست و صراحتا درباره داوري‌ها به انتقاد پرداخت‬ ‫تو‌پنجمين جش��نواره فيلم فجر‬ ‫و نوش��ت‪« :‬آن‌چه در بيس ‌‬ ‫رخ داد‪ ،‬به خوبي نش��ان داد كه بعضي قهر اين دو را بيشتر‬ ‫تو‌سوي داوري‌ها و رويكردهاي مديريت‬ ‫طالب هستند‪ .‬سم ‌‬ ‫پنهان و آش��كار جش��نواره مبين اين حقيقت تلخ است و در‬ ‫اوج اين ناداوري‪ ،‬فيلم «ميناي ش��هر خاموش» مركز توجه‬ ‫قرار مي‌گيرد؛ فيلمي‌كه نه‌تنها با آرمان‌هاي مردم نس��بتي‬ ‫ندارد‪ ،‬كه صريحا به خواس��ت مردم و حضور قهرمانانه آنها‬ ‫در راه رسيدن به قلل افتخار توهين مي‌كند و از سوي ديگر‪،‬‬ ‫ايران كنوني را سرزميني زلزله‌زده معرفي مي‌كند كه ديگر‬ ‫براي ايرانيان آن س��وي آب‌ه��ا هيچ جاذب��ه و نقطه اميد و‬ ‫پيوندي ندارد و اصرار دارد بگويد هرچه هست‪ ،‬غارتگري و‬ ‫دزدي و ‪ ...‬است‪ .‬فيلمي‌كه از ارزش‌هاي هنري كم‌بهره است‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫براي كساني كه سال‌هاس��ت اتفاقات سينماي ايران‬ ‫را دنب��ال مي‌كنند اختالف ميان جواد ش��مقدري و عليرضا‬ ‫سجادپور با مديران حوزه هنري بر سر اكران فيلم هايي كه‬ ‫از سوي طيف هاي ارزشي با اعتراض روبه‌رو شده‌اند وقتي‬ ‫جالب‌تر مي شود كه ش��مقدري و كابينه اش موافق اكران‬ ‫اين فيلم‌ها باشند‪ .‬ش��مقدري ازتوفان شن و هيات اسالمي‬ ‫هنرمندان و منتقد س��ينماي دوم خرداد ت��ا اوايل دهه‌‪،90‬‬ ‫راه فرهنگ تا سياس��ت را پيموده تا منتقد سينماي مرحوم‬ ‫سيف‌اهلل داد و خانه س��ينما‪ ،‬خود در معرض انتقاد دوستان‬ ‫سابق اش قرار گيرد هرچند برخي از ديگر دوستانش همچنان‬ ‫كنارش باشند‪ .‬آيا جواد شمقدري در اين سال‌ها تغيير كرده‬ ‫و اگر پاس��خ مثبت اس��ت اين تغييرات به كدام سمت بوده‬ ‫است؟ س��وال‌هايي كه در اين پرونده مثلث در گفت‌و‌گو با‬ ‫كارشناسان در پي يافتن پاسخ اش بوديم‪.‬‬ ‫جواد ش��مقدري ‪ 53‬س��اله‪ ،‬اهل مشهد اس��ت‪ .‬او كه‬ ‫حاال سه سالي است در راس س��ينماي كشور حضور دارد‪،‬‬ ‫پيش از اين در دولت نهم چهار سال به عنوان مشاور هنري‬ ‫رئيس‌جمهور فعاليت مي‌كرد‪ .‬او هر دو فيلم تبليغاتي محمود‬ ‫احمدي‌نژاد را در انتخابات رياست‌جمهوري كارگرداني كرد و‬ ‫چند سالي هم پيش از سمت‌هاي رسمي‌اش‪ ،‬به عنوان عضو‬ ‫هيات امناي هيات اسالمي‌هنرمندان فعال بود و به‌واسطه‬ ‫آن هيات‪ ،‬بعضا انتقادات تندي را به وضعيت سينماي ايران‬ ‫وارد مي‌كرد‪ .‬جواد ش��مقدري به عنوان فيلم‌ساز در كارنامه‬ ‫س��ينمايي‌اش فيلم‌هاي «توفان شن»‪« ،‬بربال فرشتگان»‬ ‫و «آفتاب عشق» را دارد‪ .‬بررسي حضور و تاثير او بر فعاليت‬ ‫فرهنگي‪ ،‬هنري كشور در ش��رايطي كه بعضا انتقاداتي اين‬ ‫روزها به مديريت س��ينماي كش��ور مطرح مي‌ش��ود‪ ،‬حائز‬ ‫اهميت است‪ .‬هفته‌نامه مثلث در اين نوشتار مروري دارد بر‬ ‫دوره حضور شمقدري به‌‌عنوان مشاور هنري رئيس‌جمهور‬ ‫و دوره مديريت‌اش بر س��ينماي كش��ور‪ .‬جواد ش��مقدري‬ ‫به‌عنوان مش��اور هنري رئيس‌جمهور در آبان ماه سال ‪84‬‬ ‫از محمود احمدي‌نژاد حكم گرف��ت‪ .‬او در دوران حضورش‬ ‫به‌عنوان مش��اور هنري رئيس‌‌جمهور همچنان به اقتضاي‬ ‫مسئوليت و سابقه فعاليتش بيشتر پيگير مسائل سينما بود و‬ ‫كمتر در ساير رشته‌هاي هنري ورود پيدا‌مي‌كرد‪ .‬شمقدري‬ ‫در ميان انتقاداتي كه به مس��ائل روز سينما داشت‪ ،‬به‌عنوان‬ ‫مشاور هنري رئيس‌جمهور در شهريور ماه ‪ 87‬در نامه‌اي كه‬ ‫به محمدحس��ين صفارهرندي‪ ،‬وزير وقت فرهنگ و ارشاد‬ ‫اسالمي نوشت‪ ،‬نسبت به فيلم‌هايي كه بدون پروانه نمايش‬ ‫در داوري‌هاي جشن خانه س��ينما حضور دارند‪ ،‬انتقاد كرد و‬ ‫خواست كه محمدرضا جعفري‌جلوه (معاون وقت سينمايي)‬ ‫نسبت به اين موضوع پاسخ مناسب بدهد‪.‬‬ ‫اما س��فر هي��ات رس��مي آكادمي‌اس��كار ب��ه ايران‬ ‫هم حاش��يه‌اي پررنگ‌ت��ر از متن براي مش��اور هنري وقت‬ ‫رئيس‌جمه��ور ش��د‪ .‬اين هي��ات به‌دع��وت اهالي س��ينما‬ ‫و در راس آن خان��ه س��ينما ب��ه اي��ران س��فر ك��رده بودند‪.‬‬ ‫جواد شمقدري در برابر اين سفر در آن مقطع اينگونه موضع‬ ‫گرفت كه «مسئوالن سينمايي تنها موقعي حق‌دارند با اعضاي‬ ‫ن هاليوود جلسه رسمي داشته باشند‬ ‫آكادمي‌اسكار و سينماگرا ‌‬ ‫كه آنها به خاطر توهين‌ه��ا و افتراهايي كه به‌ملت ايران در‬ ‫طول ‪ 30‬سال گذشته روا داشته‌اند‪ ،‬عذرخواهي كنند‪».‬‬ ‫ن هاليوود و آكادمي‌‬ ‫او در عين حال گفته بود‪« :‬مسئوال ‌‬ ‫اس��كار چون به ايران آمده‌اند‪ ،‬ميهمان ما هس��تند و قطعا‬ ‫از ميهمان‌ن��وازي ايرانيان نيز برخوردار خواهند ش��د و اين‬ ‫ميهمان نوازي جلوه‌اي كوچك از شكوه و عظمت فرهنگ و‬ ‫تمدن ايران اسالمي است‪ ،‬اما روحيه ميهمان نوازي ما مانع از‬ ‫اين نيست كه بخواهيم آنها از ملت ايران عذرخواهي كنند‪».‬‬ ‫در دوران حضور ش��مقدري به‌عنوان مش��اور هنري‬ ‫رئيس‌جمهور همچني��ن باي��د از مناظ��ره تاريخي‌اش در‬ ‫س��ه برنامه تلويزيوني با محمدمهدي عس��گرپور به‌عنوان‬ ‫مديرعامل خانه س��ينما ياد كرد‪ .‬مناظره‌اي كه مرور برخي‬ ‫مباحث مطرح شده در آن و همچنين مرور حواشي و اتفاقاتي‬ ‫كه در ماه‌هاي اخير براي خانه سينما افتاد‪ ،‬حائز اهميت است‪.‬‬ ‫مناظره‌اي كه در س��ه برنامه «دو قدم مانده به صبح»‬ ‫در سال ‪ 87‬با اجراي فريدون جيراني به‌روي آنتن رفت و با‬ ‫پيشنهاد تشكيل گروهي براي آسيب‌شناسي سينماي ايران‬ ‫تمام شد‪ ،‬پيشنهادي كه هيچ‌گاه عملي نشد و هر‌سال عمق‬ ‫اختالفات هم بيشتر شد‪ .‬شمقدري در آن مناظره از عسگرپور‬ ‫صراحتا پرسيد كه خانه س��ينما در رابطه با سينما چه‌نقشي‬ ‫داشته و چه برنامه‌اي دارد؟‬ ‫و از جذب مخاطبين جشنواره نيز كامال عاجز مانده است‪ ،‬به‬ ‫يمن بيانيه‌هاي خود به عنوان بهترين فيلم كانديدا مي‌شود‬ ‫و سيمرغ ويژه دريافت مي‌كند»‪.‬‬ ‫او ك��ه در اين دوره مش��ي انتقادي نس��بت به وزارت‬ ‫فرهنگ وقت پيش��ه كرده بود اين گونه س��خن مي‌گفت؛‬ ‫«واق��ع اين اس��ت گروهي كه تم��ام موجوديت سياس��ي‪،‬‬ ‫اقتصادي و نيم بضاعت هنري‌ش��ان در گرو اس��تمرار روند‬ ‫سابق است و به‌شكل س��خاوتمندانه هنوز در زواياي متعدد‬ ‫حوزه تصميمات و سياس��ت‌گذاري س��ينمايي كشور خانه‬ ‫كرده‌اند‪ ،‬مصم��م هس��تند اجازه ندهن��د اين رون��د جديد‬ ‫راه رشد طبيعي خود را طي كند‪.‬‬ ‫در بهار اميد و ش��كوفايي فطرت‌ها‪ ،‬بستري مهيا شد‬ ‫و به‌رغم ميل بادهاي مس��موم‪ ،‬در زير ب��ارش مهرورزي و‬ ‫عدالت‌گس��تري جوانه‌هاي روييد و قد علم كرد و سينماي‬ ‫اي��ران‪ ،‬خودجوش تحول��ي را تجربه كرد‪ ،‬اما ب��ه وقت درو‬ ‫(جش��نواره فيلم فجر) به داس‌هاي نامهرباني زير و زبر شد‬ ‫و حسرت را بر‌جان باغبانان نشاند‪ .‬اين تجربه تلخ داوري و‬ ‫مديريت جشنواره است كه تالش كرد آرمان‌ها را قرباني و‬ ‫وابستگي‌ها را تجليل كند‪».‬‬ ‫‪63‬‬
‫فرهنگ‬ ‫مستند و تجربي بود‪ .‬تاخير در معرفي مديريت مركز گسترش‬ ‫اما به دليل برگزاري جش��نواره س��ينما حقيقت بود‪ .‬محمد‬ ‫آفريده اين دوره از جش��نواره را برگزار ك��رد و پس از پايان‬ ‫جشنواره مديريت مركز گسترش سينماي مستند و تجربي را‬ ‫به آقامحمديان سپرد‪.‬‬ ‫اما مديرعام��ل انجمن س��ينماي جوان و موسس��ه‬ ‫رسانه‌هاي تصويري يك سال بعد معرفي شدند‪ 27 .‬تير ماه‬ ‫سال ‪ 89‬تقريبا ‪ 9‬ماه از مديريت جواد شمقدري بر‌سينماي‬ ‫ايران مي‌گذش��ت‪ ،‬كه‌هاش��م ميرزاخاني براي مديرعاملي‬ ‫انجمن سينماي جوان و محمدرضا عباسيان براي موسسه‬ ‫رس��انه‌هاي تصويري حكم گرفتند‪ .‬ناصر باكيده و ابراهيم‬ ‫داروغه‌زاده به‌عنوان مديران پيشين اين دو نهاد توديع شدند‪.‬‬ ‫البته در همان مقطع مهدي مسعودشاهي كه در اولين‬ ‫سال مديريت شمقدري دبيري جشنواره فيلم فجر را برعهده‬ ‫داشت‪ ،‬به‌عنوان مدير موسسه جشنواره حكم گرفت‪ .‬بنابراين‬ ‫دو سال پياپي مسعودشاهي‪ ،‬دبيري جشنواره فجر را برعهده‬ ‫داشت‪ .‬اما در جشنواره س��ي‌ام بدون اينكه تكليف موسسه‬ ‫جشنواره‌ها معلوم شود‪ ،‬البته تاكنون نيز معلوم نشده است‪،‬‬ ‫محمد خزاعي به‌عنوان اولين دبير غيردولتي سينماي ايران‬ ‫حكم گرفت‪.‬‬ ‫خزاعي ب��ا اينكه پيش‌بيني مي‌ش��د امس��ال در دوره‬ ‫يو‌يكم جش��نواره فجر هم دبي��ري را دوب��اره برعهده‬ ‫س�� ‌‬ ‫بگيرد‪ ،‬حکمي نگرفت و شمقدري به محمدرضا عباسيان‪،‬‬ ‫مديرعامل موسس��ه رس��انه‌هاي تصويري حك��م دبيري‬ ‫جش��نوار ‌ه فیلم فجر را داد‪ .‬جواد شمقدري مديري است كه‬ ‫در سه سال مديريتش بر سينماي كشور مديرانش تغييري‬ ‫نكردند‪ ،‬البته شايد بعضا عناوين آنها تغيير كرده باشد‪.‬‬ ‫از ديگر اف��رادي كه با ش��مقدري هم��كاري كردند‬ ‫مي‌توان از سعيد رجبي فروتن به‌عنوان مدير شبكه نمايش‬ ‫خانگي و بابك خانيان به‌عنوان مش��اور معاونت سينمايي و‬ ‫امور اجرايي نام برد‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫شورايعالي براي سينما‬ ‫تشكيل شورايعالي سينما در زمان مديريت شمقدري‬ ‫بر س��ينماي كش��ور از جمله اتفاقات مهم تاريخ سينماي‬ ‫ايران بود‪ .‬به هرح��ال وقتي باالترين مقام اجرايي كش��ور‬ ‫(رئيس‌جمهور) در راس اين شورا مي‌نشيند‪ ،‬بايد اميد داشت‬ ‫كه تصميمات مهمي‌براي سينماي كشور گرفته شود‪.‬‬ ‫شورايعالي س��ينما درحالي پس از بيش از يك‌سال از‬ ‫مديريت جواد شمقدري بر س��ينماي كشور تشكيل شد كه‬ ‫اين شورا قرار بود اولين جلسه خود را تا پايان سال ‪ 88‬تشكيل‬ ‫دهد‪ .‬جواد شمقدري‪ ،‬معاون سينمايي وزير ارشاد در مراسم‬ ‫معارفه‌اش در مهرماه سال ‪ 88‬گفته بود‪« :‬با آقاي احمدي‌نژاد‬ ‫صحبت ك��ردم و ايش��ان قول دادن��د در همه‌جا ي��ار و ياور‬ ‫سينماي ايران باشد و پيش��نهاد دادم ش��ورايعالي سينما با‬ ‫رياست ايشان هر‌شش‌ماه يك‌بار برگزار شود و در اين مقطع‬ ‫كه سينما بزرگ‌ترين پديده براي نظام است كه به آن احتياج‬ ‫داريم مشكالت آن را مرتفع كنيم و اميدوارم با پيگيري‌هاي‬ ‫دكتر حسيني اين پيشنهاد عملي شود‪».‬‬ ‫در اولين روزهاي اس��فند ماه سال گذشته در حالي كه‬ ‫نزديك به ش��ش ماه از صحبت‌هاي شمقدري گذشته بود‪،‬‬ ‫اسفنديار رحيم مشائي‪ ،‬رئيس كميس��يون فرهنگي دولت‬ ‫تشكيل چنين شورايي را امري مثبت ارزيابي كرده و در عين‬ ‫حال گفت‪« :‬شورايعالي سينما ايده خوبي است‪ ،‬اما در دولت‬ ‫مطرح نشده است‪».‬‬ ‫وي در پاس��خ به پرس��ش خبرن��گاري مبني‌بر اينكه‬ ‫شمقدري‪ ،‬معاون سينمايي وزير ارشاد در مراسم معارفه‌اش‬ ‫اعالم كرده بود‪ ،‬ش��ورايعالي س��ينما قرار اس��ت به رياست‬ ‫رئيس‌جمهور تشكيل ش��ود و آيا چنين اتفاقي افتاده يا نه؟‬ ‫گفت‪« :‬چنين چيزي در دولت مطرح نشده و ممكن است ايده‌‬ ‫آقاي شمقدري باشد كه تالش كند اين جلسات را تشكيل‬ ‫‪64‬‬ ‫جواد شمقدري در دوران حضورش به‌عنوان مشاور هنري‬ ‫رئيس‌جمهور در گفت‌‌‌وگويي اذعان داشت‪« :‬دولت‪ ،‬فرهنگ را‬ ‫مقول ‌ها‌ي مهم‌تر و فراتر از سياستمداري مي‌داند‪ ».‬او همچنين‬ ‫معتقد بود‪« :‬متاسفانه در حال حاضر هنر و فرهنگ در جايگاه واقعي‬ ‫و اصيل خود قرار ندارد‪ ،‬چون طي سال‌هاي گذشته كارهاي چنداني‬ ‫براي ارتقاي فرهنگ و هنر انجام نشده است‪ ،‬چنان‌كه خيلي از‬ ‫كارها روي زمين مانده و اين دو مقوله تحت تاثير ديگر مقوله‌ها‬ ‫قرار گرفته‌اند‪».‬‬ ‫دهد‪ ،‬ولي چنين چيزي به رئيس‌جمهور منتقل نشده يا من‬ ‫مطلع نيستم؛ گرچه پيشنهاد خوبي به نظر مي‌رسد‪».‬‬ ‫چندي پس از انتشار اين خبر جواد شمقدري بار ديگر‬ ‫اعالم كرد‪« :‬اميدوارم تا قبل از پايان سال؛ شورايعالي سينما‬ ‫با‌حضور رئيس‌جمهور تشكيل جلسه بدهد‪».‬‬ ‫با اين حال‪ ،‬اولين جلس��ه شورايعالي س��ينما تا تيرماه‬ ‫‪ 89‬به تعويق افت��اد‪ .‬در آخرين روز تيرم��اه ‪ 89‬بود كه وزير‬ ‫فرهنگ و ارشاد اسالمي پس از خروج از جلسه هيات دولت‬ ‫اظهار داشت‪« :‬امروز آقاي ش��مقدري گزارشي از وضعيت‬ ‫سينماي ايران و اقداماتي كه در طول اين ‪ 9‬ماهه اخير انجام‬ ‫ش��ده و سياس��ت‌گذاري‌هايي كه صورت گرفته ارائه دادند‬ ‫و برنامه‌هاي آتي را توضيح دادند و مش��كالت و مباحث را‬ ‫مطرح كردند‪».‬‬ ‫وي گفت‪« :‬تش��كيل شورايعالي س��ينما كه بحث آن‬ ‫مطرح شده بود‪ ،‬مورد موافقت رئيس‌جمهور قرار گرفت و اين‬ ‫گام خوبي و بي‌سابقه‌اي در مورد سينماي كشور است و اين‬ ‫شورا به رياست رئيس‌جمهور تشكيل خواهد شد و به زودي‬ ‫اعضاي شورايعالي سينما مشخص خواهد شد‪».‬‬ ‫پس از اين س��خنان بود كه جواد شمقدري بار ديگر از‬ ‫تشكيل اولين جلسه اين شورا در ‪ 10‬روز آينده خبر داده بود‪،‬‬ ‫اما تا شهريور ماه خبري از تش��كيل اولين جلسه شورايعالي‬ ‫نبود تا اينكه در شهريور ماه سيد‌محمد حسيني‪ ،‬وزير فرهنگ‬ ‫و ارشاد اسالمي بدون نام بردن از اعضاي شورايعالي سينما‪،‬‬ ‫خبر داد ك��ه رئيس‌جمهور به‌عنوان رئيس اين ش��ورا‪ ،‬وزير‬ ‫فرهنگ و ارشاد اسالمي‪ ،‬رئيس كميسيون فرهنگي دولت‪،‬‬ ‫رئيس سازمان صد‌او‌سيما‪ ،‬رئيس سازمان تبليغات اسالمي‪،‬‬ ‫نماينده صنوف س��ينما و تشكل‌هاي مس��تقل سينمايي و‬ ‫پنج نفر از سينماگران معتبر و ش��ناخته شده كشور و معاون‬ ‫سينمايي وزير فرهنگ و ارشاد اس�لامي اعضاي اين شورا‬ ‫هستند‪».‬‬ ‫نهايتا ‪ 9‬دي‌ماه س��ال ‪ 90‬اولين جلس��ه شورايعالي‬ ‫سينما به رياس��ت احمدي‌نژاد و نايب رئيس��ي وزير ارشاد‬ ‫برگزار ش��د‪ .‬همچنين در اولين جلس��ه مس��عود ده‌نمكي‪،‬‬ ‫محسن علي‌اكبري‪ ،‬ش��هريار بحراني‪ ،‬احمد نجفي و داوود‬ ‫ميرباقري به‌عنوان پنج سينماگر و جمال شورجه به عنوان‬ ‫نماينده تشكل‌هاي مستقل شركت كردند‪ .‬ضمن آنكه مسعود‬ ‫جعفري جوزاني كه به عنوان نماينده صنوف براي شركت در‬ ‫جلسات شورايعالي سينما انتخاب شده بود به دليل مسافرت‬ ‫در اين جلسه شركت نكرد‪.‬‬ ‫سينمايي كه سازمان‌دار شد‬ ‫جواد شمقدري در آستانه جشنواره فيلم فجر سي‌ام از‬ ‫وزير ارشاد به‌عنوان رئيس س��ازمان سينمايي حكم گرفت‪.‬‬ ‫مراسم آغاز به‌كار سازمان سينمايي در بهمن ماه ‪ 90‬همزمان‬ ‫با برگزاري جشنواره فيلم فجر در محل برج ميالد برگزار شد‬ ‫و همچنان اين سازمان بدون داشتن مكاني مجزا در محل‬ ‫همان معاونت س��ينمايي قبلي در وزارت ارش��اد فعاليتش‬ ‫را ادامه مي‌دهد‪ .‬ش��ايد بت��وان گفت‪ ،‬فقط عن��وان معاونت‬ ‫سينمايي به سازمان سينمايي تغيير كرده است‪.‬‬ ‫جواد شمقدري پنج ماه بعد يعني ‪ 9‬مرداد ماه به‌مديران‬ ‫سازمان سينمايي حكم داد‪ .‬او عليرضا سجادپور را به‌عنوان‬ ‫معاون امور آثار س��ينمايي‪ ،‬جليل عرفان منش را به‌عنوان‬ ‫مع��اون ام��ور فعاليت‌هاي س��ينمايي و س��معي وبصري‪،‬‬ ‫سعيد رجبي فروتن را به‌‌عنوان مدير‌كل حوزه رياست و روابط‬ ‫عمومي و امور بين‌الملل منصوب كرد‪.‬‬ ‫قانوني بودن س��ازمان س��ينمايي با‌توجه به اينكه در‬ ‫مجلس ش��وراي اس�لامي تصويب نشده اس��ت‪ ،‬از جمله‬ ‫مباحثي است كه جاي چالش و بحث و نظر است‪ .‬البته اميد‬ ‫مي‌رود با‌توجه به فرصت محدود باق��ي مانده از عمر دولت‬ ‫دهم‪ ،‬اين سازمان براي كارهاي بر‌زمين مانده سينما كاري‬ ‫اجرايي بكند‪.‬‬ ‫سينمايي بدون نياز به خانه‬ ‫حكم انحالل خانه سينما از سوي وزارت ارشاد‪ ،‬دي ماه‬ ‫سال ‪ 90‬به اين تشكل صنفي رسيد‪ .‬با شكايت هيات مديره‬ ‫خانه س��ينما به ديوان عدالت اداري اين حكم نقض شد‪ ،‬اما‬ ‫همچنان خانه سينما تعطيل است‪.‬‬ ‫در ادامه چالش‌هاي ميان معاون سينمايي با خانه سينما‬ ‫كه از ابتداي دوره فعاليت ش��مقدري آغاز شده بود چند ماه‬ ‫پيش از حكم انحالل خانه سينما‪ ،‬شمقدري در مصاحبه‌ها و‬ ‫گفت‌وگوهاي مختلفي عنوان كرد كه تغييري در اساسنامه‬ ‫خانه سينما ايجاد شده كه اين تغيير به تصويب وزارت ارشاد‬ ‫نرس��يده است و خانه س��ينما بر‌اس��اس اين تغيير در شكل‬ ‫جديدي مديريت مي‌شود‪ ،‬در حالي كه قانون مشخص كرده‬ ‫هرجاي فرهنگي بايد تغييراتش مورد تائيد ارشاد قرار بگيرد‬ ‫و نمي‌شود عده‌اي سرخود‌آن را تغيير داده و كار كنند و شك‬ ‫نداريم كه اين تشكيالت غير قانوني است‪.‬‬ ‫اما اهالي خانه س��ينما اين تغيير را به سال‌هاي قبل‌تر‬ ‫مربوط مي‌دانستند و حتي حاضر بودند براي جلوگيري از بسته‬ ‫شدن خانه سينما‪ ،‬دوباره مجمع عمومي تشكيل بدهند ولي‬ ‫تاكنون به آنها اين فرصت داده نشده است‪.‬‬ ‫پس از حكم انحالل خانه سينما كه اين روزها با عنوان‬ ‫تعطيلي اين تشكل صنفي مطرح است‪ ،‬دولت در يك اقدام‬ ‫بي‌سابقه خودش كميته س��اماندهي صنوف س��ينمايي را‬ ‫متشكل از پرويز شيخ طادي‪ ،‬پوران درخشنده و‪ ...‬به رياست‬ ‫حسين زندباف تش��كيل داد و از صنوف سينمايي خواست‬ ‫براي ثبت قانوني‌شان اقدام كنند‪ .‬عده‌اي از صنوف اين كار‬ ‫را كردند و برخي با اين ديدگاه كه صنوف شان قانوني است‪،‬‬ ‫به اين درخواست پاسخي ندادند‪.‬‬ ‫از جمله اقدامات مقطعي كميته س��اماندهي مي‌توان‬ ‫به عيدي‪ ،‬ارزاق ماه رمضان‪ ،‬مسكن مهر به سينماگران كه‬ ‫كمتر سابقه داشته است‪ ،‬اشاره كرد‪.‬‬
‫بحران در اكران‬ ‫يك��ي از چالش‌ه��اي اساس��ي دوران مديريت جواد‬ ‫ش��مقدري حاش��يه‌هاي اكران ب��ود‪ .‬عيد نوروز س��ال ‪91‬‬ ‫سينماهاي ش��هرداري و حوزه هنري در اعتراض به اكران‬ ‫اين دو فيلم «گش��ت ارش��اد» و «زندگي خصوصي» را از‬ ‫پرده پايين آوردند ‪.‬اكران پر‌‌حاشيه سال ‪ 91‬در حالي با توقف‬ ‫نمايش دو فيلم «گشت‌ارشاد» و «خصوصي» در سينماهاي‬ ‫حوزه‌هنري و شهرداري آغاز شد كه همچنان با عدم اكران‬ ‫فيلم‌هاي چون «خواب��م مي‌آد»‪« ،‬نام��زد آمريكايي من»‪،‬‬ ‫«پس كوچه‌هاي ش��مرون» در س��ينماهاي ح��وزه هنري‬ ‫ادامه‌دار شده است و البته اين روزها همزمان با اكران عيد فطر‬ ‫كه مهم‌ترين مقطع تاريخي اكران پس از عيد نوروز است‪،‬‬ ‫چالش‌ها وارد مرحله تازه‌اي شده است‪.‬‬ ‫رئيس حوزه هنري در مقطع توق��ف اكران فيلم‌هاي‬ ‫نوروزي بدون نام بردن از فيلم خاص��ي اعالم كرد‪ ،‬حداقل‬ ‫‪ 15‬فيلم در نوبت اكران امس��ال در سينماهاي حوزه هنري‬ ‫به‌نمايش درنخواهند آمد‪ .‬و اين روزها در ادامه اين چالش‪،‬‬ ‫سينما «آزادي» كه متعلق به شهرداري و حوزه هنري است‪،‬‬ ‫از سرگروهي حذف شد و سينماهاي شهرداري و حوزه هنري‬ ‫هم اعالم كردند تا تكليف سينمای آزادي معلوم نشود‪ ،‬فيلم‬ ‫جديدي اكران نمي‌كنند‪ .‬شوراي صنفي نمايش هم معتقد‬ ‫ي مثل «كاله قرمزي‬ ‫است‪ ،‬حوزه هنري بايد بگويد مثال فيلم ‌‬ ‫و بچه ننه» جزو فيلم‌هاي ارزشي آنها به حساب مي‌آيد يا نه؟!‬ ‫تازه ترين خبرها اما از توافق ميان معاونت سينمايي و‬ ‫حوزه هنري و شهرداري تهران حكايت مي كنند‪.‬‬ ‫دردسرهاي «الله»‬ ‫‪2‬‬ ‫تو‌گو با جمال‌شورجه درباره مديريت جواد شمقدري‬ ‫گف ‌‬ ‫بر سينماي ايران‬ ‫جمال شورجه از جمله تهيه‌كنندگان و كارگردانان س�ينماي ايران است كه از او به عنوان فيلمسازي‬ ‫ارزش�ي ياد مي‌ش�ود‪ .‬او در كارنامه‌ كاري‌اش تجرب�ه‌ كارگردان�ي فيلم‌هايي مانند «‪ 33‬روز»‪« ،‬حماس�ه‬ ‫مجنون»‪« ،‬باش�گاه س�ري»‪« ،‬وعده ديدار» و تهيه‌كنندگي «نفوذي» و چند فيلم ديگر را دارد‪ .‬ش�ورجه‬ ‫كه در سينما از دوستان جواد شمقدري به‌ش�مار مي‌رود‪ ،‬از دو سال قبل به عضويت شورايعالي سينما به‬ ‫رياست محمود احمدي‌نژاد درآمد و در انتخابات اخير جامعه صنفي تهيه‌كنندگان ايران به‌عنوان يكي از‬ ‫اعضاي هيات‌ مديره انتخاب شد‪ .‬البته او در مقطعي معتقد كه شورايعالي سينما را‌ترك كند‪ ،‬اما اين اتفاق‬ ‫نيفتاد و پس از مدتي به جلسات بازگشت‪ .‬جمال ش�ورجه در گفت‌وگو با «مثلث»‪ ،‬دوران مديريت جواد‬ ‫شمقدري در معاونت سينمايي و پس از آن در سازمان سينمايي را «مثبت و رو به تعالي» ارزيابي مي‌كند‬ ‫و به پرسش‌هايي درباره عملكرد سه‌ساله شمقدري پاسخ مي‌دهد‪.‬‬ ‫آقاي شورجه! شما يكي از فيلمسازاني هستيد که‬ ‫عالوه بر فعاليت در سينماي ايران‪ ،‬در عرصه‌هاي‬ ‫تصميم‌گيري سينمايي (مانند شورايعالي سينما)‬ ‫هم فعالي�ت مي‌كني�د‪ .‬االن ديگر س�ه س�ال از‬ ‫مديري�ت آقاي‌ش�مقدري بر س�ينماي كش�ور‬ ‫مي‌گ�ذرد‪ .‬اي�ن س�ه س�ال را چگون�ه ارزيابي‬ ‫مي‌كنيد؟‬ ‫در مباح�ث ديگ�ر چط�ور؟ به‌عن�وان مث�ال در‬ ‫سالن‌س�ازي‪ .‬م�ا در ش�رايطي هس�تيم ك�ه‬ ‫مي‌خواهي�م س�الي ‪ 300‬فيل�م در بخش‌ه�اي‬ ‫مختلف بسازيم‪ ،‬اما تعداد س�ينماهاي‌مان براي‬ ‫اكران يك‌سوم از اين فيلم‌ها هم كفايت نمي‌كند‪.‬‬ ‫‪ l‬واقعا بايد بگويم حساسيت‌هاي آقاي شمقدري‬ ‫و تعدادي از معاونان‌ش��ان براي س��اخت و تجهيز سالن‌ها‬ ‫از طريق موسسه سينماش��هر قابل توجه است‪ .‬اين حجم‬ ‫بازس��ازي س��الن‌ها و تجهيز امكانات نمايش فيلم‌ حقيقتا‬ ‫در دوره‌هاي قبل سابقه نداشته و شايد بتوان گفت در دوره‬ ‫آقاي‌ش��مقدري به اندازه دو دوره گذشته كار ساخت سينما‬ ‫اعم از ساخت مجتمع‌هاي سينمايي و تجهيز سالن‌ها انجام‬ ‫اما هنوز هم با آنچه در دنيا مرسوم است‪ ،‬فاصله‬ ‫داريم‪.‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫‪ l‬در دوران س��ه س��اله آقاي ش��مقدري در پست‬ ‫معاونت سينمايي و در حال حاضر رياست سازمان سينمايي‬ ‫كشور‪ ،‬تحوالت قابل‌توجهي در س��ينماي ما به وجود آمده‬ ‫كه از چند بعد قابل بررسي است‪.‬‬ ‫يكي از اين تحوالت تش��كيل س��ازمان س��ينمايي‬ ‫به جاي معاونت س��ينمايي اس��ت ك��ه آن را به س��ازماني‬ ‫مس��تقل‌تر‪ ،‬گس��ترده‌تر و با امكانات و بودجه متمركزتری‬ ‫تبديل كرده اس��ت‪ .‬اين يكي از تحوالتي اس��ت كه شايد‬ ‫عزيزان معاونت‌هاي قبلي س��ينمايي ه��م دنبالش بودند‬ ‫اما نتوانس��تند محققش كنند‪ .‬تحول مهم ديگر‪ ،‬تش��كيل‬ ‫ش��ورايعالي سينماس��ت كه در راس آن آقاي احمدي‌نژاد‬ ‫حضور دارند ك��ه تاكنون چندين جلس��ه براي بررس��ي و‬ ‫رسيدگي به مشكالت عمده سينماگران تشكيل داده است‪.‬‬ ‫االن اين شورا به كار خود ادامه مي‌دهد و مشكالت و‬ ‫معضالت كالن سينما با شخص دوم كشور كه جناب‌آقاي‬ ‫رئيس‌جمهور اس��ت بالفاصل��ه مط��رح‪ ،‬تصميم‌گيري و‬ ‫دستورش صادر مي‌ش��ود و به اين صورت پشت در اتاق‌ها‪،‬‬ ‫كميسيون‌ها و جلسات معطل نمي‌شود‪.‬‬ ‫در واقع به نظرم تشكيل اين شورا و سازمان سينمايي‬ ‫از جمل��ه فراز‌هاي مهم دوران سه‌س��اله آقاي ش��مقدري‬ ‫در پست معاونت سينمايي بود كه به همت ايشان به نتيجه‬ ‫رسيد‪.‬‬ ‫شده كه بسيار قابل توجه است‪.‬‬ ‫االن واقعا با توجه ب��ه حجم توليدات زي��ادي كه در‬ ‫سال داريم‪ ،‬تعداد س��الن‌هاي‌مان محدود است‪ .‬بخشي از‬ ‫سالن‌ها هم كه مس��تهلك هستند و موسس��ه سينماشهر‬ ‫با مديريت آقاي مس��چي س��عي مي‌كنند آنه��ا را از جهت‬ ‫تجهيزات نمايشي و رفاهي به روز كنند كه مجموعا اقدامات‬ ‫تاثيرگذاري بوده است‪.‬‬ ‫‪ l‬بله‪ .‬م��ا هنوز كامال به روز نش��ده‌ايم و ش��ايد با‬ ‫سينماهاي پيش��رفته دنيا خيلي فاصله داش��ته باشيم‪ ،‬اما‬ ‫حجم كارهايي كه انجام ش��ده و همتي ك��ه در اين بخش‬ ‫مصروف مي‌ش��ود‪ ،‬مهم اس��ت‪ .‬مي‌دانم كه در دستور كار‬ ‫آقاي شمقدري ساخت تعداد زياد س��الن سينما به صورت‬ ‫ديجيتال و با بودجه‌هاي كمتر در اكثر نقاط متمركز تهران و‬ ‫شهرستان‌ها وجود دارد‪ .‬اين كار مي‌تواند خيلي به سينماي‬ ‫ايران كمك كند‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫در شرايطي كه سينماي ايران با چالش‌هاي مختلفي‬ ‫مواجه اس��ت‪ ،‬پروژه ميلياردي «الله» (درباره الله صديق‬ ‫قهرمان اتوموبيلراني ايران) كه قرار اس��ت ب��ه كارگرداني‬ ‫اسداهلل نيك‌نژاد كارگردان و تهيه‌كننده ايراني مقيم كاليفرنيا‬ ‫ساخته شود‪ ،‬دردسرهايي را براي شمقدري به همراه داشت‪.‬‬ ‫انتقادات به ساخت فيلم با‌بودجه شش‪ ،‬هفت ميلياردي‬ ‫باعث شد‪ ،‬جواد شمقدري به‌كميس��يون فرهنگي مجلس‬ ‫شوراي اسالمي فراخوانده شود‪ .‬پس از جلسات مختلف هنوز‬ ‫اين پروژه در كميس��يون فرهنگي در حال بررس��ي است و‬ ‫آن‌طور كه در رسانه‌هاي عنوان مي‌شود‪،‬قرار است فيلم‌نامه‬ ‫آن اصالح ش��ود‪ ،‬اما همچنان ش��نيده‌هاي حاكي است كه‬ ‫نمايندگان كميسيون فرهنگي قانع نشدند‪.‬‬ ‫پروژه الله از مورد انتقاد حسين شريعتمداري هم قرار‬ ‫گرفت و س��رمقاله دوم مرداد ماه روزنام��ه كيهان را به خود‬ ‫اختصاص داد‪ .‬در اين سرمقاله كه انتقادات تندي را به ساخت‬ ‫پروژه الله مطرح كرده بود‪ ،‬نسبت به موضوع فيلم و كارگردان‬ ‫آن كه سابقه خوشايندي در‌هاليوود نداشته است‪ ،‬انتقاد شده‬ ‫است‪ .‬جواد شمقدري هم در يك اقدام بي‌سابقه به‌سرمقاله‬ ‫حسين شريعتمداري پاسخ داد‪ .‬رئيس سازمان سينمايي در‬ ‫اين نامه از پروژه الله و شخص اسداهلل نيك‌نژاد دفاع كرد و‬ ‫در بخش‌هايي از آن صراحتا خطاب به شريعتمداري نوشت‪:‬‬ ‫«آقاي شريعتمداري به اطراف خود نگاه كنيد كه با چه‌كساني‬ ‫در حمله به الله و آقاي نيك‌نژاد همسنگر شده‌ايد‪ ،‬آيا آنان‬ ‫را مي‌شناس��يد؟ آيا مي‌دانيد بعضي از اين اف��راد تا مدت‌ها‬ ‫بعد از س��خنراني رهبر‌معظم انقالب اسالمي در نماز‌جمعه‬ ‫در‌خصوص انتخابات ‪ ۸۸‬همچنان در كنار فتنه‌گران س��بز‬ ‫ايستاد ‌ه بودند و شال سبز مي‌پوشيدند‪».‬‬ ‫جواد شمقدري گرچه قبل از انتخابات ‪ 84‬هم آثاري را‬ ‫توليد كرده بود‪ ،‬اما فيلم موفق‌اش درباره محمود احمدي‌نژاد‬ ‫در انتخابات نهم رياس��ت جمهوري و پيروزي نامزد مورد‬ ‫نظرش او را در راس س��ينماي اي��ران ق��رار داد‪ .‬او در اين‬ ‫مدت به‌واس��طه برخي پروژه ها مثل فيلم«الل��ه» با انتقاد‬ ‫اصولگرايان مواجه شده ولي همواره سعي كرده كه رابطه‌اش‬ ‫را با گذشته‌اش قطع نكند‪ .‬آيا او موفق بوده است؟ ‪g‬‬ ‫حمايت شمقدري و سجادپور از‬ ‫سينماي ساده پسند با عقل جور درنميآيد‬ ‫يك�ي از ش�عارهاي آق�اي ش�مقدري هن�گام‬ ‫ورودشان به دفتر معاون سينمايي وزارت ارشاد‪،‬‬ ‫فراهم كردن امكان اكران بين‌المللي بخش�ي از‬ ‫فيلم‌هاي سينماي ايران بود‪ .‬اما اين امكان هنوز‬ ‫عملي نشده است‪.‬‬ ‫‪ l‬در شورايعالي سينما دستور ساخت فيلم‌هاي فاخر‬ ‫كه قابليت عرضه بين‌المللي داش��ته باشند‪ ،‬داده شد‪ .‬سابق‬ ‫بر اين ش��ايد به اكران فيلم‌ها در خارج از كشور اصال فكر‬ ‫نمي‌كرديم و تنها معدود فيلم‌هاي جشنواره‌اي كه نوعا هم‬ ‫مغاير با اهداف كالن نظام بودند‪ ،‬با مقاصد خاصي توس��ط‬ ‫مديران جش��نواره‌ها اكران محدود مي‌ش��دند‪ ،‬اما اكنون‬ ‫پيگيري جدي‌اي مي‌شود كه ما فيلم‌هايي در حد استاندارد‬ ‫از نظر كارگرداني و هنري داشته باشيم تا بتوانيم در صحنه‬ ‫اكران بين‌المللي حضور پيدا كنيم‪.‬‬ ‫به همين دليل هم ساخت حداقل ‪ 10‬فيلم فاخر قابل‬ ‫عرضه بين‌المللي در طول سال تصويب شد‪ .‬شايد ما بسيار‬ ‫كمتر ش��اهد اين‌گونه كاره��ا در دوره‌ها قب��ل بوده‌ايم اما‬ ‫در دوره جدي��د اين امر به ش��كل جدي و مس��تمر در حال‬ ‫پيگيري است‪.‬‬ ‫س�اخت فيلم توس�ط چه اف�رادي؟ وقت�ي خبر‬ ‫ساخت يك فيلم فاخر (يا حتي غير‌فاخر) منتشر‬ ‫مي‌ش�ود‪ ،‬برخي يا اشكالي به س�ابقه كارگردان‬ ‫مي‌گيرند يا كم‌تجربگي‌اش يا‪ ....‬به‌عبارت ديگر‬ ‫مي‌خواهم بگويم در دوره آقاي ش�مقدري ما باز‬ ‫‪65‬‬
‫جمال شورجه‬ ‫همواره يكي از‬ ‫چهره‌هاي ارزشي‬ ‫سينماي ايران‬ ‫شناخته شده‬ ‫است‪ ،‬از دوره‬ ‫اصالحات تا زماني‬ ‫كه در اعتراض‪ ،‬از‬ ‫حضور در جلسات‬ ‫شورايعالي سينما‬ ‫سر باز زد‬ ‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫هم نتوانس�تيم فيلمساز ش�اخص كه با ايشان‬ ‫همسو باشد را به شكل جدي وارد سينما كنيم‪.‬‬ ‫‪ l‬در هر ص��ورت فيلم‌هاي اين س��ينما را همان‬ ‫س��ينماگراني كه وجود داش��تند‪ ،‬مي‌س��ازند‪ .‬نبايد خيلي‬ ‫اغراق شده انتظار داشته باشيم‪ ،‬وقتي آقاي شمقدري آمد‬ ‫يكسري َملَك از آسمان بيايند و فيلم بسازند‪ .‬مديريت‌ها‬ ‫وظيفه آسان‌سازي و رفع موانع فيلمسازي را بر‌عهده دارند‬ ‫تا فيلمس��ازان راحت‌تر اثرش��ان را توليد كنند‪ ،‬اما در هر‬ ‫صورت اين فيلمسازان همان‌هايي هستند كه در دوره‌هاي‬ ‫قبل هم بودند‪.‬‬ ‫يعني در‌ تربيت فيلمساز مشكل داشتيم؟‬ ‫‪ l‬بل��ه‪ .‬متاس��فانه م��ا در اي��ن بخ��ش دچ��ار‬ ‫نقصان‌هاي��ي ب��وده و هس��تيم‪ .‬م��ا در اي��ن ‪ 30‬س��اله‬ ‫نتوانس��ته‌ايم ي��ك جري��ان فك��ري منطب��ق ب��ا‬ ‫اه��داف كالن نظ��ام مق��دس جمه��وري اس�لامي‬ ‫در حوزه س��ينما‌تربيت كنيم تا سكان‌دار بخش عمده‌اي‬ ‫از توليد فيلم‌‌ها باشد‪ .‬البته اين نقص تنها به وزارت‌ارشاد‬ ‫باز نمي‌گردد‪ ،‬چرا كه ش��ايد وزارت ارش��اد خيلي امكان‬ ‫پرورش نيرو نداش��ته باشد‪ .‬هرچند س��ازمان‌هايي مانند‬ ‫انجمن س��ينماي جوان در پرورش نيرو فعاليت مي‌كنند‪،‬‬ ‫اما تنها آغ��از كار را برعه��ده دارد‪ .‬در واقع اصل موضوع‬ ‫پرورش نيرو را بايد در آموزش عالي‪ ،‬حوزه هنري سازمان‬ ‫تبليغات اسالمي كه امكانات زياد آموزشي مانند دانشكده‬ ‫سوره را در اختيار دارد‪ ،‬دانشكده صدا و سيما و‪ ...‬جست‌وجو‬ ‫كرد‪ .‬نيروه��ا بايد در چني��ن فضاهايي‌تربيت ش��ود‪ .‬در‬ ‫اين ميان‪ ،‬آموزش��گاه‌هاي س��ينمايي كه مجوز خود را از‬ ‫وزارت ارش��اد دريافت مي‌كنند هم مي‌توانند موثر باشند‬ ‫اما در چنين آموزش��گاه‌هايي دانش��جو نمي‌تواند از نظر‬ ‫آكادميك آم��وزش الزم را ببين��د‪ .‬در هر ص��ورت ما به‬ ‫علل مختلف نتوانس��ته‌ايم به تعداد الزم نيروهاي همسو‬ ‫‪66‬‬ ‫و همفكر با ش��مقدري در اين سه س��اله‌تربيت كنيم‪ .‬البته‬ ‫يك دوره سه‌س��اله خيلي كوتاه اس��ت كه بخواهيم افراد‬ ‫هم‌تربيت ش��وند و هم آثار قابل قبولي ارائ��ه كنند‪.‬اكنون‬ ‫همان فيلمس��ازانی كه در دوره‌هاي قبل از آقاي‌شمقدري‬ ‫هم حضور داش��تند‪ ،‬ح��دود ‪ 70‬درصد آثار س��ينماي ما را‬ ‫سر و شكل مي‌دهند‪.‬‬ ‫باور برخي بر اين بود كه حضور آقاي ش�مقدري‬ ‫در راس هرم مديريت س�ينمايي كش�ور باعث‬ ‫مي‌ش�ود س�ينماي ما كامال به س�مت فيلم‌هاي‬ ‫ارزشي برود و حتي گاهي برخي از اين هم جلوتر‬ ‫مي‌رفتند و ب�راي آين�ده توليد فيلم‌هاي�ي جز با‬ ‫مضمون ارزشي ابراز نگراني مي‌كردند‪.‬‬ ‫‪ l‬ببينيد‪ ،‬من نمي‌گوي��م بايد همه آث��ار ما ديني‪،‬‬ ‫اعتقادي و معنوي باشد‪ ،‬بلكه بايد بيش از نيمي‌از فيلم‌هاي‬ ‫سينمايي ما با اهداف كالن نظام همسو و همگرا باشند‪ ،‬در‬ ‫حالي كه امروز اين‌طور نيست‪ .‬چون فيلمساز‪ ،‬تهيه‌كننده و‬ ‫نويسنده‌اي كه عميقا اين باور را احساس كند‪ ،‬كمتر داريم‪.‬‬ ‫االن بخش عمده‌اي از فيلم‌هاي ما تجاري هستند‪.‬‬ ‫تجاري بودنش اشكال دارد يا عمده بودنش؟‬ ‫‪ l‬عمده بودنش‪ .‬من ساخت اينگونه فيلم‌ها را تقبيح‬ ‫نمي‌كنم‪ ،‬چرا كه اين فيلم‌ها متعلق به سينماي بدنه هستند‪.‬‬ ‫همانطور كه در مطبوعات روزنامه‌ها‌ و مجالت عامه‌‌پسند‬ ‫وجود دارد‪ ،‬طبيعتا در س��ينما هم بايد فيلم‌هاي عامه‌پسند‬ ‫وجود داشته باش��د‪ ،‬اما اكنون تعداد آنها زياد است‪ .‬البته اگر‬ ‫ما بتوانيم همين سينماي عامه‌پسند را هم به سمتي هدايت‬ ‫كنيم كه در انتهايش داراي پيام مثبت و خوبي باشد‪ ،‬باز هم‬ ‫چند قدم رو به جلو برداشته‌ايم‪.‬در كل استنباط من نسبت به‬ ‫دوران مديريت آقاي ش��مقدري مثبت است و فكر مي‌كنم‬ ‫در دوران ايش��ان گام‌هاي بلندي در جهت رش��د و تعالي‬ ‫سينما برداشته شده كه قابل تقدير و توجه است‪ .‬هر چند در‬ ‫ماه‌هاي اخير‪ ،‬س��ينما با معضالتي روبه‌رو بوده كه آنها هم‬ ‫علل مختلفي داش��تند و بايد در مجال ديگر مفصل درباره‬ ‫آنها صحبت كرد‪ ،‬اما بخشي از اين معضل‌ها به همان مثلث‬ ‫كارگردان‪ ،‬تهيه‌كننده و نويسنده باز‌مي‌گردد كه بعضا همان‬ ‫سينماگران سال‌هاي دور ما هستند و متاسفانه از سوي نظام‬ ‫هم وسايلي فراهم نشده كه اين سينماگران بتوانند چند پله‬ ‫از نظر فكري‪ ،‬دانشي‪ ،‬بصيرت‪ ،‬علم و آگاهي باالتر بروند‪.‬‬ ‫بنابراين ما نه تنها نتوانستيم نيروهاي جديد مطابق با‬ ‫اهداف كالن نظام جمهوري اسالمي تربيت كنيم‪ ،‬بلكه از‬ ‫هدايت غير‌مستقيم س��ينماگران با‌سابقه هم غافل مانديم‪.‬‬ ‫شايد بخشي از مش��كالت اخير امسال سينماي ما ناشي از‬ ‫اين امر باشد و همين موضوع بهانه‌اي را دست برخي افراد‬ ‫و نهاد‌ها داد كه شايد حق داشتند و شايد هم حق نداشتند‪.‬‬ ‫يكي از مش�كالتي ك�ه در دوران مديريت آقاي‬ ‫شمقدري ديده مي‌ش�د‪ ،‬حواشي بسيار پيرامون‬ ‫فعاليت‌هاي‌ش�ان بود‪ .‬به عنوان مثال براي آغاز‬ ‫به كار شورايعالي سينما و سازمان سينمايي كه‬ ‫به عنوان ش�اخصه‌هاي دوران مديريت ايشان‬ ‫ذكر كردي�د‪ ،‬برخورد‌هاي بس�يار متفاوتي ديده‬ ‫مي‌ش�د‪ .‬ش�ايد همين امر سبب ش�ده برخي از‬ ‫س�ينماگران معتقد باشند حواش�ي باعث كندي‬ ‫فعاليت‌هاي اين دو نهاد تاسيس شده؟‬ ‫‪ l‬همان‌طور كه خودتان اشاره كرديد‪ ،‬اينها حواشي‬ ‫است‪ .‬بخش��ي‌از اين حواشي كاذب است‪ .‬ش��ايد برخي از‬ ‫افرادي كه مديريت آقاي شمقدري را قبول و دوست ندارند‬ ‫اين حواشي را دامن زدند و مي‌زنند و مسائل را غلو مي‌كنند‬ ‫تا ايشان و مديرانش نتوانند به اهداف مدنظرشان برسند‪ .‬به‬ ‫نظرم اين حواشي مقطعي و فصلي هستند و آقاي شمقدري‬ ‫نبايد خودش را خيلي درگيرش��ان مي‌كرد و كند‪ .‬شايد اگر‬ ‫ايشان‪ ،‬روابط عمومي قوي‌اي داش��تند‪ ،‬مي‌توانست همه‬
‫به فيلم‌هاي غير‌ارزش�ي پيش�ي مي‌گيرد‪ .‬اما در‬ ‫اين چند وقت‪ ،‬اعتراض جدي به ايش�ان شد كه‬ ‫فيلم‌هاي غير‌ارزش�ي بيش از فيلم‌هاي ارزشي‬ ‫توليد مي‌شود‪.‬‬ ‫‪ l‬من اين آمار را قبول ندارم‪ .‬البته اين بس��تگي به‬ ‫اس��تنباط از فيلم‌هاي ارزش��ي هم دارد‪ ،‬مثال حوزه هنري‬ ‫هم «كاله قرمزي» را ارزش��ي مي‌داند و ه��م فيلم‌ آقاي‬ ‫مجيدي را ‪.‬‬ ‫فيل�م ارزش�ي مانن�د برخ�ي فيلم‌ه�اي آق�اي‬ ‫حاتمي‌كي�ا ي�ا مثلا «نف�وذي» ك�ه ش�ما‬ ‫تهيه‌كننده‌اش بوديد‪...‬‬ ‫‪« l‬نفوذي» هم در دوران مديريت جديد س��اخته‬ ‫شد‪ .‬در اين سال‌ها هم از اين دست فيلم‌هاي ارزشي مانند‬ ‫سال‌هاي قبل داشتيم‪ .‬شايد انتظار بر اين بود كه تعدادشان‬ ‫بيشتر ش��ود‪ ،‬اما اگر به لحاظ آمار و ارقام بخواهيم مقايسه‬ ‫كنيم‪ ،‬فكر مي‌كنم تعداد توليد فيلم‌هاي ارزش��ي نسبت به‬ ‫دوره‌هاي قبل كمتر نشده كه شايد بيشتر هم شده باشد‪.‬‬ ‫ش�ايد رش�د فيلم‌هاي س�ينماي بدنه و تجاري‬ ‫باعث مي‌ش�ود كه فيلم‌هاي ارزش�ي كمتر ديده‬ ‫شوند‪.‬‬ ‫برگرديم ب�ه همان بح�ث توليد فيل�م‪ .‬همانطور‬ ‫كه گفت�م خيلي‌ها فك�ر مي‌كردند ك�ه در دوران‬ ‫آقاي ش�مقدري كه س�بقه‌اش به هيات اسالمي‬ ‫هنرمندان باز‌مي‌گردد‪ ،‬فيلم‌هاي ارزش�ي نسبت‬ ‫‪ l‬اين نوع فيلم‌ها قبال هم س��اخته مي‌شد‪ .‬مگر ما‬ ‫عشق‌هاي مثلثي و‪ ...‬را در س��ال‌هاي قبل نداشتيم؟ اينكه‬ ‫امسال اين موضوع را بزرگ مي‌كنند به نظرم كمي‌ مربوط‬ ‫به حركت‌هاي سياسي است‪ .‬در هر صورت اكنون سال آخر‬ ‫دوره آقاي احمدي‌نژاد اس��ت‪ ،‬يعني فعاليت‌هاي سياس��ي‬ ‫در بحث‌هاي فرهنگي هم س��ايه انداخته است‪ .‬اگر ما آمار‬ ‫فيلم‌هاي توليد شده در دوره‌هاي قبل را نگاه كنيم‪ ،‬مي‌بينيم‬ ‫از اين دست كار‌ها وجود داشته است‪ .‬البته بايد اين فيلم‌ها‬ ‫را بررسي و تحليل كرد‪ .‬مثال ترويج تعدد زوجات بايد تقبيح‬ ‫شود‪ ،‬نه اصل وجودي موضوع‪ .‬به هر جهت فكر مي‌كنم اين‬ ‫دست آماري كه امسال توسط برخي پررنگ و به جريانات‬ ‫و حركات ضد‌فرهنگي هم منتج ش��د‪ ،‬بخشي‌اش سياسي‬ ‫بوده است‪.‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫‪ l‬در زمينه شورايعالي س��ينما مشكلي داشتيم كه‬ ‫باعث شد نتوانيم به بس��ياري از مصوبات شورايعالي دست‬ ‫پيدا كنيم و اين مش��كل مربوط به تحريم‌ها بود‪ .‬كشور ما‬ ‫حدودا دو سال اس��ت كه با تحريم‌هاي جدي روبه‌رو شده‬ ‫و مش��كل بودجه به لح��اظ تحريم‌ها خيلي جدي اس��ت‪.‬‬ ‫ش��ايد دولت آنطور كه بايد نمي‌تواند اين را اعالم كند‪ ،‬اما‬ ‫اين دولت توانس��ته كش��ور را با اين تحريم‌هاي س��نگين‬ ‫و بي‌س��ابقه جلو ببرد‪ .‬دولت به ش��كلي جامع��ه و نظام را‬ ‫حركت مي‌دهد كه تحريم‌ها خيلي به چش��م نيايد و مردم‬ ‫احس��اس آنچناني نكنند‪ .‬به نظر من واقعا اي��ن هنر مقام‬ ‫معظم رهبري و دولت اس��ت كه در اين ش��رايط‪ ،‬كشور را‬ ‫س��رپا و مطالبه‌گر در حقوق حق��ه خود نگه داش��ته‌اند‪.‬اما‬ ‫به‌هر صورت‪ ،‬يكي از مشكالتي كه فراروي اجرايي شدن‬ ‫مصوبات شورايعالي سينما بوده‪ ،‬همين مشكالت ناشي از‬ ‫تحريم‌هاس��ت كه االن هم ادامه دارد‪ .‬البته بايد اشاره كنم‬ ‫كه ش��ورايعالي كارهاي كالني در جهت رفاه سينماگران‬ ‫انجام داده اس��ت كه به عنوان مثال مي‌توان از اختصاص‬ ‫دو ه��زار واحد مس��كوني در پروژه مس��كن مه��ر يا حل‬ ‫مشكل ماليات سينماگران اشاره كرد‪ .‬در كل شوراي عالي‬ ‫توانست اندك توجهي به س��ينماگران كند تا جايي كه در‬ ‫خبرها خواندم برخي صنوف ديگر معترض ش��ده بودند كه‬ ‫چرا بايد اینقدر به سينمايي‌ها توجه شود‪.‬‬ ‫ب�ا اي�ن توصي�ف چ�ه اتفاق�ي مي‌افت�د ك�ه در‬ ‫جشنواره فيلم فجر سال قبل با فيلم‌هايي روبه‌رو‬ ‫مي‌ش�ويم ك�ه مضامين‌ش�ان هي�چ ارتباطي با‬ ‫اه�داف كالن نظ�ام‪ ،‬ارزش‌ها و‪ ...‬ن�دارد و حتي‬ ‫گاها ضد‌ارزش است؟ ش�ما بهتر از من مي‌دانيد‬ ‫كه اين توليدات‪ ،‬بعضا موجب انتقادات شديدي‬ ‫درب�اره سياس�تگذاري‌هاي آقاي ش�مقدري در‬ ‫حوزه سينما شد‪.‬‬ ‫آق�اي ش�ورجه! به‌عنوان پرس�ش پايان�ي اگر‬ ‫بخواهي�د مهمتري�ن نقط�ه ق�وت و مهمتري�ن‬ ‫نقطه ضعف آقاي ش�مقدري در دوران مديريت‬ ‫سينمايي ايشان را نام ببريد به چه چيزي اشاره‬ ‫مي‌كنيد؟‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫حواشي را پاسخگو باشد و مديران را درگير حواشي نمي‌كرد‪.‬‬ ‫در زمينه ش�ورايعالي س�ينما چطور؟ بسياري از‬ ‫مصوبات كليدي اين ش�ورا هنوز مجال اجرا پيدا‬ ‫نكرده‌اند‪.‬‬ ‫‪ l‬فيلم‌هايي ك��ه در س��ينماي بدنه‌ هم س��اخته‬ ‫مي‌شوند‪ ،‬درس��ت اس��ت كه براي عام جامعه و با رويكرد‬ ‫س��رگرمي‌توليد خواهند ش��د‪ ،‬اما اگر در همان‌ها هم دقت‬ ‫كنيد‪ ،‬مي‌بينيد تهيه‌كننده و كارگردان خيلي سعي دارند در‬ ‫قالب يك كار سرگرم‌كننده پيامي‌هم به مخاطب بدهند‪.‬‬ ‫مثال آقاي فرح‌بخش كه فيل��م تجاري تهيه مي‌كرد‪،‬‬ ‫مي‌آي��د و در اولين تجربه‌ه��اي كارگردان��ي‌اش يك كار‬ ‫نيمه سياس��ي مي‌س��ازد‪ .‬يعني عقبه «زندگي خصوصي»‬ ‫يك كار سياسي است‪ .‬شايد بخش��ي از جبهه‌گيري‌ها هم‬ ‫به دليل همين سياس��ي بودن فيلم بود‪ .‬يا مثال آقاي سعيد‬ ‫سهيلي فيلمس��ازي اس��ت كه كارهاي سياسي مي‌كرده و‬ ‫مي‌كند‪ .‬ايشان يك فضاي نقد اجتماعي تندي را در مضمون‬ ‫فيلمش ق��رار مي‌دهد كه جامعه را نس��بت به مش��كالت‪،‬‬ ‫دروغ‌پردازي‌ه��ا و كاله‌برداري‌هاي��ي كه با لب��اس قانون‬ ‫انجام مي‌شود‪ ،‬انذار دهد كه البته شاهد نمونه اين اتفاقات‬ ‫در روز‌نامه‌ها هم هستيم‪ .‬اين نوع سينما هم سينمايي است‬ ‫كه پيام‪ ،‬مخاطب و فروش خاص خودش را دارد و در عين‬ ‫حال حرفي هم ب��راي گفتن دارد‪ .‬اگ��ر بخواهم صحبتم را‬ ‫با مث��ال ديگري تكميل كن��م مي‌توانم از فيلم س��ينمايي‬ ‫«كاله‌قرمزي و بچه‌ننه» كه اين روز‌ها فروش خوبي دارد‪،‬‬ ‫نام ببرم‪ .‬اكن��ون عامه مردم از اين فيلم اس��تقبال مي‌كنند‬ ‫و ش��ما مي‌بينيد در فضاي كودكانه فيلم پي��ام اجتماعي و‬ ‫اخالقي پس��نديده‌اي منتقل مي‌‌ش��ود‪ .‬بنابراين سينماي‬ ‫بدنه و تجاري به اين معني نيست كه هيچ پيامي‌را منتقل‬ ‫نكند‪ ،‬اما در كل اكنون فيلم‌هاي ارزشي با مضامين ديني‪،‬‬ ‫اعتقادي‪ ،‬دفاع مقدسي و‪ ...‬ساخته مي‌شوند كه حتي برخي‬ ‫از آنها جزو پروژه‌هاي فاخر هس��تند‪ .‬به‌عالوه اينكه عقبه‬ ‫آقاي شمقدري‪ ،‬سجادپور و تيم مديريتي كه ايشان داشتند‬ ‫و دارند اصال اين اجازه را به آنها نمي‌دهد كه بخواهند خداي‬ ‫نكرده به سمت س��ينماي مبتذل و ساده‌پسند بروند‪ .‬اصال‬ ‫نگاه‌شان اين تيپي نيست‪ .‬يعني ما نمي‌توانيم باور كنيم كه‬ ‫مثال آقاي شمقدري يا سجادپور از سينماي مبتذل با تعبير‬ ‫بدش (نه تعبير كليشه‌اي) حمايت كنند‪ .‬اصال با عقل جور‬ ‫در‌نمي‌آيد‪ ،‬مگر اينكه احس��اس كنيم اين دو نفر را جادو و‬ ‫جمبل‌شان كرده‌اند!‬ ‫‪ l‬نقاط قوت كه اش��اره ش��د‪ ،‬اما ش��اخصه اصلي‬ ‫و مثب��ت آقاي ش��مقدري و مديران‌ش��ان‪ ،‬واليت‌مداري‪،‬‬ ‫واليت‌پذيري و ارزش‌مداري آنها بوده اس��ت‪ .‬نقطه‌ضعف‬ ‫هم اگر بخواهم بگويم بايد اول از خودم ايراد بگيرم‪ ،‬چون‬ ‫خودم خيلي اشكال دارم‪ .‬اما اگر بخواهم كاستي‌ها را بگويم‪،‬‬ ‫به نظرم كاستي‌ اصلي كم ش��دن امكان ساخت فيلم‌هاي‬ ‫فاخر بوده كه آن هم به دليل مسائل مالي كل كشور ايجاد‬ ‫شده است‪ .‬اين كاستي كه به دليل فشار‌هاي تحميلي ايجاد‬ ‫شده‪ ،‬حركت قطار سازمان س��ينمايي را كند كرده است‪ .‬ما‬ ‫اگر بخواهيم با اين ظرفيت‌هاي مال��ي پيش برويم‪ ،‬خيلي‬ ‫كند به مقصد خواهيم رسيد‪g .‬‬ ‫عقبه آقايشمقدري‪،‬سجادپور و تيم مديريتي كه ايشان‬ ‫داشتند و دارند اصال اين اجازه را به آنها نمي‌دهد كه بخواهند‬ ‫خداي نكرده به سمت سينماي مبتذل و ساده‌پسند بروند‪ .‬اصال‬ ‫نگاه‌شاناينتيپينيست‪.‬يعنيمانمي‌توانيمباوركنيمكهمثال‬ ‫آقايشمقدريياسجادپورازسينمايمبتذلباتعبيربدش‬ ‫حمايتكنند‪.‬اصالباعقلجوردر‌نمي‌آيد‪،‬مگراينكهاحساس‬ ‫كنيم اين دو نفر را جادو و جمبل‌شان كرده‌اند!‬ ‫‪67‬‬
‫همه مردان مشاور رئيسجمهور‬ ‫كابينه جواد شمقدري چه كساني بودند؟‬ ‫‪3‬‬ ‫اين تقريبا يك عرف رايج اس��ت كه ه��ر مديري كه‬ ‫در سمتي منصوب مي‌ش��ود مديران زيردست خود را تغيير‬ ‫داده و از طي��ف نزدي��ك فكري خويش براي س��مت‌هاي‬ ‫مرتبط استفاده كند اما شمقدري را مديري مي‌توان دانست‬ ‫كه بيش��تر مديران زيردس��ت او عالوه ب��ر نزديكي فكري‬ ‫دوستي‌هاي قديمي هم با او داشته‌اند‪.‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫عليرض�ا س�جادپوركه به‌‌عنوان مدي��راداره كل‬ ‫نظارت و ارزشيابي معاون سينمايي وزارت ارشاد از روزهاي‬ ‫ابت��داي مديريت ش��مقدري بر س��ينما در كن��ار او حضور‬ ‫داش��ته و دارد را ش��ايد بتوان مهم‌ترين مدير زير مجموعه‬ ‫جواد‌شمقدري دانست‪ .‬سيدعليرضا سجادپور متولد ‪1339‬‬ ‫تهران‪ ،‬فارغ التحصيل مهندسي عمران از دانشگاه اميركبير‬ ‫و سينما با گرايش فيلمنامه‌نويسي از دانشگاه هنر است‪ .‬وي‬ ‫فعاليت سينمايي را س��ال ‪ 1363‬با تهيهكنندگي و نگارش‬ ‫فيلمنامه «سرباز كوچك» آغازكرد‪.‬‬ ‫از فعاليت‌هاي او مي‌توان به مديريت واحد سناريوي‬ ‫حوزه هنري س��ازمان تبليغات اس�لامي (‪،)1370-1366‬‬ ‫مدير‌كل مركز گسترش سينماي مس��تند و تجربي وزارت‬ ‫فرهنگ و ارشاد اس�لامي (‪ ،)1376-1374‬مديريت طرح‬ ‫و برنامه سيماي شاهد (‪ ،)1372-1370‬تهيه كنندگي فيلم‬ ‫سينمايي و س��ريال‌هاي تلويزيوني‪ ،‬مدير‌كل اداره فيلم و‬ ‫تلويزيون س��ازمان فرهنگي ‪ -‬هنري ش��هرداري تهران‪،‬‬ ‫مدير فرهنگسراي هنر (ارسباران) و موسس و مدير‌اجرايي‬ ‫هيأت اسالمي هنرمندان اشاره كرد‪.‬‬ ‫نزديك��ي س��جادپور و ش��مقدري ب��ه پي��ش از‬ ‫همكاري‌شان در وزارت ارشاد و به هيات اسالمي هنرمندان‬ ‫برمي‌گردد‪.‬‬ ‫س��جادپور از جمله مديران نزديك به جواد شمقدري‬ ‫است كه ش��ايد بتوان گفت در برخي موارد جانشين او هم‬ ‫هست‪ .‬خصوصا در اظهارنظرها درباره مسائل جاري سينما‬ ‫كه گاها جواد ش��مقدري درب��اره آنه��ا اظهارنظر نمي‌كند‬ ‫ولي س��جادپور كمتر پيش مي‌آيد ك��ه تمايلي به گفت‌‌وگو‬ ‫نداشته باشد‪.‬‬ ‫از جمل��ه حاش��يه‌هاي مه��م دوران حض��ور‬ ‫س��جادپور به‌عن��وان مدي��ري ك��ه ه��م پروانه‌س��اخت‬ ‫و نماي��ش فيلم‌ه��اي س��ينماي اي��ران ب��ا مديري��ت‬ ‫او داده ش��د ع��دم حض��ور و غيب��ت چن��د روز ه‌اش‬ ‫در وزارت ارشاد بود‪.‬‬ ‫سجادپور در مقطعي كه برخي س��ينماگران از جمله‬ ‫پگاه آهنگراني در زندان اوين بازداش��ت ش��ده بودند‪ ،‬چند‬ ‫روزي در محل كارش حاض��ر نبود و ش��ايعه‌هايي درباره‬ ‫عدم حضور او مطرح شد‪ ،‬اما پس از چند روز در مصاحبه‌اي‬ ‫اعالم كرد كه براي پيگيري مشكالت سينماگران به زندان‬ ‫اوين رفته بود‪.‬‬ ‫اين مدير سينمايي نزديك به جواد شمقدري به‌تازگي‬ ‫در چ��ارت جديد س��ازمان س��ينمايي عنوان مع��اون امور‬ ‫فعاليت‌هاي سينمايي و سمعي و بصري را گرفته است‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫سيد‌احمد ميرعاليي؛او مديرعامل بنياد سينمايي‬ ‫فارابي ـ در دوران مديريت جواد ش��مقدري اس��ت‪ .‬متولد‬ ‫‪ 1338‬داراي ديپل��م عل��وم تجربي اس��ت‪ .‬فعاليت هنري‬ ‫خود را با بازيگري‪ ،‬نويس��ندگي و كارگرداني تئاتر و فعاليت‬ ‫س��ينمايي خود با بازي در فيلم «پرچمدار» آغ��از كرد و از‬ ‫‪68‬‬ ‫ديگ��ر فعاليت‌هاي او در زمينه فيلمس��ازي‪ ،‬منش��ي‌گري‬ ‫صحنه‪ ،‬گويندگي فيلم‪ ،‬دس��تياري كارگ��ردان و مديريت‬ ‫توليد بوده است‪.‬‬ ‫ميرعاليي ك��ه مدير توليد فيلم «بر‌بال فرش��تگان»‬ ‫جوادشمقدري در سال‌ها قبل بوده است‪ ،‬در دوران مديريت‬ ‫جواد شمقدري پس��ت مديرعاملي بنياد سينمايي فارابي را‬ ‫گرفت‪.‬‬ ‫جواد شمقدري برخالف ساير معاونان پيشين سينمايي‬ ‫وزارت‌ارش��اد از زمان حضورش در وزارت‌ارش��اد برگزاري‬ ‫جشنواره فيلم فجر را از فارابي و مديريت آن خارج كرد و به‬ ‫مديراني خارج از حوزه مديريت بنياد سينمايي فارابي داد‪.‬‬ ‫اين موضوع در مقاطعي باعث دلگي��ري مديرعامل‬ ‫فارابي ش��ده اس��ت‪ ،‬اما او هيچ‌گاه صراحتا اين دلگيري را‬ ‫اعالم نكرده است‪ .‬اما آنچه اخيرا كامال واضح و آشكار اتفاق‬ ‫افتاد اين بود كه پس از حكم شمقدري به ميرعاليي براي‬ ‫دبيري جش��نواره فيلم كودك‪ ،‬بالفاصل��ه او به محمدرضا‬ ‫عباسيان ـ مديرعامل موسسه رسانه‌هاي تصويري ـ براي‬ ‫دبير جشنواره فيلم فجر حكم داد‪.‬‬ ‫پس از انتشار اين احكام بيش از دو هفته هيچ صحبتي‬ ‫درباره چگونگي و تاريخ دقيق برگزاري جشنواره كودك از‬ ‫سوي ميرعاليي و بنياد سينمايي فارابي مطرح نشد و حتي‬ ‫شايعاتي پيچيد كه ميرعاليي استعفا داده است‪ ،‬اما سرانجام‬ ‫سكوت ميرعاليي شكس��ت و او خبرهاي اوليه چگونگي‬ ‫برگزاري جشنواره فيلم كودك را اعالم كرد‪.‬‬ ‫او سكوتش را بدون اينكه از حاشيه‌ها صحبتي بكند‪،‬‬ ‫شكست‪ .‬اما آنچه ش��نيده مي‌ش��ود حكايت از آن دارد كه‬ ‫ميرعاليي فعال قبول كرده است كه جشنواره فيلم كودك را‬ ‫برگزار كند و پس از آن در حالي كه احتماال آخرين ماه‌هاي‬ ‫مديريت شمقدري بر سينماست‪ ،‬از مديريت بنياد سينمايي‬ ‫فارابي كناره‌‌گيري كند‪.‬‬ ‫اخت�لاف مديري��ت ميرعاليي و ش��مقدري فقط به‬ ‫دبيري جشنواره فيلم فجر خالصه نمي‌شود‪ .‬پس از برگزاري‬ ‫جشنواره فيلم فجر سال گذشته‪ ،‬ميرعاليي در مراسم تقدير‬ ‫از دست‌اندركاران جش��نواره فجر در س��خناني صراحتا از‬ ‫بي‌توجهي جش��نواره فيلم فجر به توليدات بنياد سينمايي‬ ‫فارابي به‌خصوص فيلم «ملكه» انتقاد كرد‪.‬‬ ‫هاش�م ميرزاخان�ي؛ مديرعامل انجمن سينماي‬ ‫جوان ايران در دوران مديريت ش��مقدري بر‌سينماس��ت‪،‬‬ ‫البته او از جمله مديراني است كه تقريبا با تاخير معرفي شد‪.‬‬ ‫پي��ش از ميرزاخاني‪ ،‬ناصر باكي��ده از دوران مديريت‬ ‫جعفري‌جلوه به‌عنوان مديرعامل انجمن س��ينماي جوان‬ ‫چن��د ماهي را ه��م مديري��ت كرد‪ ،‬اما س��رانجام‌ هاش��م‬ ‫ميرزاخاني براي مديريت بر انجمن س��ينماي جوان حكم‬ ‫گرفت‪.‬‬ ‫او از جمل��ه مديران نزديك به ش��مقدري اس��ت كه‬ ‫عالوه بر مديريت انجمن سينماي جوان‪ ،‬دو سال قبل حكم‬ ‫قائم مقام دبيري جشنواره فيلم فجر را هم گرفت‪.‬‬ ‫هاشم ميرزاخاني متولد ‪ 1356‬است‪.‬‬ ‫تحصيالت��ش آن‌ط��ور ك��ه در بيوگرافي‌ه��ا آم��ده‬ ‫كارشناس��ي توليد س��يما و گرايش كارگرداني از دانشكده‬ ‫صدا و سيماست‪.‬‬ ‫تهيه‌كنندگي و كارگرداني چندين مجموعه تلويزيوني‬ ‫از جمله نجوا‪ ،‬دور و نزديك‪ ،‬دست آورد‪ ،‬چندين فيلم مستند‬ ‫اجتماعي‪ -‬سياسي و فيلم‌هاي كوتاهي چون عتيقه‪ ،‬رمان و‬ ‫قاب را در كارنامه خود دارد‪ .‬همچنين تهيه‌كننده و كارگردان‬ ‫شبكه اول‪ ،‬س��وم و سيما فيلم‪ ،‬مش��اوره فيلمنامه و تدوين‬ ‫چندين فيلم مستند بلند را در كارنامه‌اش دارد‪.‬‬ ‫ميرزاخاني‪ ،‬عضو شوراي فيلمنامه موسسه رسانه‌هاي‬ ‫تصويري‪ ،‬عضو ش��وراي برآورد فيلم‌هاي نمايش خانگي‬ ‫ديجيتال‪ ،‬رئيس س��تاد ش��وراي توليد مناطق هشت‌گانه‬ ‫كشور و دبير بخش فيلم جشنواره ملي حضرت علي‌اكبر(ع)‬ ‫را برعهده داشته است‪.‬‬ ‫فعال‌كردن دفاتر شهرس��تان‌هاي‌ انجمن س��ينماي‬ ‫جوان از جمل��ه فعاليت‌هاي موث��رش در دوران مديريتش‬ ‫است‪ ،‬اما بحث چگونگي دادن امكانات به فيلمسازان جوان‬ ‫و شرايط رشد استعدادهاي جوان از جمله مباحثي است كه‬ ‫نه‌ تنها در اي��ن دوره‪ ،‬در دوره‌هاي قبل��ي هم جاي بحث و‬ ‫بررسي دارد‪.‬‬ ‫شفيع آقامحمديان؛ او مديرعامل مركز گسترش‬ ‫س��ينماي مس��تند و تجربي هم از جمله مديراني بود كه با‬ ‫تاخير معرفي شد‪.‬‬ ‫در آغاز مديريت جواد ش��مقدري بر س��ينما‪ ،‬محمد‬ ‫آفريده از مديران دوره جعفري‌جلوه چند ماهي همچنان به‬ ‫عنوان مديرعامل مركز گسترش سينماي مستند و تجربي‬ ‫باقي ماند اما ب��ا برگزار كردن جش��نواره س��ينما حقيقت‪،‬‬ ‫دوره مديريت آفريده هم به پايان رس��يد و س��پس ش��فيع‬ ‫آقامحمديان حكم گرفت‪.‬‬ ‫شفيع آقامحمديان متولد ‪ 1338‬اردبيل است و آنطور‬ ‫جواد شمقدري برخالف ساير معاونان پيشين سينمايي‬ ‫وزارت‌ارشاد از زمان حضورش در وزارت‌ارشاد برگزاري‬ ‫جشنواره فيلم فجر را از فارابي و مديريت آن خارج كرد و به‬ ‫مديراني خارج از حوزه مديريت بنياد سينمايي فارابي داد‪.‬‬ ‫اين موضوع در مقاطعي باعث دلگيري مديرعامل فارابي شده‬ ‫است‪ ،‬اما او هيچ‌گاه صراحتا اين دلگيري را اعالم نكرده است‬
‫كه در بيوگرافي‌اش آمده فارغ‌التحصيل كارگرداني سينما و‬ ‫تئاتر از دانشكده سينما و تئاتر دانشگاه هنر است‪.‬‬ ‫وي فعاليت هن��ري را از س��ال ‪ 1361‬ب��ا همكاري‬ ‫در تلويزيون آغاز كرد و تعدادي فيلم كوتاه و خبري ساخت‪.‬‬ ‫آقامحمديان سال ‪ 1367‬فعاليتش را در حوزه هنري‬ ‫سازمان تبليغات اسالمي ادامه داد و دفتر توليد «بصير فيلم»‬ ‫را تاسيس كرد‪ ،‬نخستين تجربه سينمايي او كارگرداني فيلم‬ ‫«راننده سفير» در سال ‪ 1372‬بود‪.‬‬ ‫آقامحمديان يكي از مديران كم‌حاشيه شمقدري است‪،‬‬ ‫ولي از س��وي مستندس��ازان در مقاطع مختلف مورد انتقاد‬ ‫قرار گرفته بسياري از مستندس��ازان در اظهارنظرهايشان‬ ‫مط��رح مي‌كنند كه بس��ياري از مستندس��ازان حرفه‌اي و‬ ‫پيشكس��وت در اين دوره كمتر توانس��تند با حمايت مركز‬ ‫گسترش فيلم بسازند‪.‬‬ ‫همچني��ن در س��ال اول مديري��ت آقامحمدي��ان‪،‬‬ ‫مستندسازان جشنواره سينما حقيقت را تحريم كردند‪ ،‬البته‬ ‫اين تحريم سال بعد آنچنان دوام نياورد‪.‬‬ ‫محمدرضا عباس�يان؛ اوكه به‌عنوان مديرعامل‬ ‫موسسه رسانه‌هاي تصويري در دوران مديريت شمقدري‬ ‫بر سينما با تاخير نس��بت به مديران ديگر حكم گرفت‪ ،‬از‬ ‫جمله مديران جوان اين دوران است‪.‬‬ ‫او ب��ه تازگي پ��س از دبي��ري اولين جش��نواره فيلم‬ ‫ويدئويي تهران براي دبيري س��ي‌و يكمين جشنواره فيلم‬ ‫فجر هم حك��م گرفته اس��ت؛ دبيري كه انتظ��ار مي‌رفت‬ ‫دوباره از آن محمد خزاعي باشد‪ ،‬اما اين بار قرعه گويا به نفع‬ ‫محمدرضا عباسيان رقم خورد‪.‬‬ ‫محمد خزاعي؛ در دوره مديريت جواد ش��مقدري‬ ‫مديران جديد‬ ‫ام��ا مديراني كه ب��ه تازگي از جواد ش��مقدري حكم‬ ‫گرفتند‬ ‫ش��مقدري اواس��ط مرداد‌ماه مديران چارت سازمان‬ ‫سينمايي را معرفي كرد‪.‬‬ ‫سيدعليرضا سجادپور به‌عنوان معاون امور فعاليت‌هاي‬ ‫سينمايي و سمعي و بصري و جليل عرفان‌منش به عنوان‬ ‫معاون امور آثار سينمايي و س��معي و بصري و سعيد رجبي‬ ‫فروتن به‌عنوان مدير‌كل حوزه رياس��ت و روابط عمومي و‬ ‫امور بين‌الملل منصوب شدند‪.‬‬ ‫اين اح��كام حكاي��ت از آن دارد كه ديگ��ر عليرضا‬ ‫سجادپور در سمت مدير‌كل اداره نظارت و ارزشيابي فعاليت‬ ‫نمي‌كند‪.‬‬ ‫از آن جايي كه اين بخش زير‌مجموعه‌اي از معاونت‬ ‫امور آثار است‪ ،‬جليل عرفان‌منش اين مسئوليت را به عهده‬ ‫خواهد داشت‪ .‬شوراهاي پروانه ساخت و نمايش و همچنين‬ ‫امور نظارتي نيز زيرمجموعه معاونت آثار است‪.‬‬ ‫س��جادپور معاونت امور فعاليت‌هاي سينمايي شده‬ ‫كه امور جش��نواره‌ها و همچنين موسس��ات تابعه سازمان‬ ‫سينمايي را برعهده دارد‪.‬‬ ‫دو مدير معرفي شده سازمان سينمايي از مديران قبلي‬ ‫ش��مقدري بودند‪ ،‬اما جليل عرفان‌منش ك��ه متولد ‪1339‬‬ ‫شيراز است‪ ،‬مدير جديد است‪.‬‬ ‫او فارغ‌التحصيل رشته تاريخ و مديريت آموزشي است‬ ‫و دكتراي پژوهش هنر دارد‪.‬‬ ‫عرفان‌منش تاليف و ن��گارش نمايش��نامه را هم در‬ ‫كارنامه كاري‌اش دارد‪.‬‬ ‫تاليف كتاب‌هاي همگام با امام رض��ا‌(ع) از مدينه تا‬ ‫مرو‪ ،‬كوروش و بازيابي هويت ملي‪ ،‬نامه شيراز‪ ،‬زندگينامه‬ ‫احمدبن موس��ي و‪ ...‬به انضمام نگارش فيلمنامه سينمايي‬ ‫روز موعود‪ ،‬سريال آفتاب و زمين‪ ‌،‬مس��افر زمان‪ ،‬مستند‪-‬‬ ‫داس��تاني روايت انقالب‪ ،‬مجموعه‌هاي مس��تند سرزمين‬ ‫خاكس��تري و حديث بيداري و انيميشن سينمايي پابه پاي‬ ‫آفتاب‪ ،‬از جمله فعاليت‌هاي فرهنگي‪ -‬هنري اوست‪g .‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫مديران مقطعي شمقدري‬ ‫مهدي مسعودش�اهي؛ كه هم‌ا‌كن��ون به‌عنوان‬ ‫يكي از اعضای شوراي سياستگذاري جشنواره فيلم كودك‬ ‫فعال اس��ت‪ ،‬در روزهاي اوليه مديريت شمقدري به عنوان‬ ‫مدير سازمان جشنواره‌هاي سينماي ايران حكم گرفت و دو‬ ‫سال هم دبير جشنواره فيلم فجر بود‪ ،‬اما سال سوم فعاليتش‬ ‫بدون توجه به عنوان رياست س��ازمان امور جشنواره‌ها به‬ ‫محمد خزاعي به عنوان اولين مدير غير‌‌دولتي سينما حكم‬ ‫داده شد‪.‬‬ ‫همچن��ان تكليف س��ازمان امور جش��نواره‌ها كه در‬ ‫ابتداي مديريت ش��مقدري بر سينما مطرح شد‪،‬نامشخص‬ ‫است و گويا قرار است در سازمان سينمايي تعريف جديدي‬ ‫شود‪.‬‬ ‫مهدي مسعود‌شاهي برخالف س��اير مديران دوران‬ ‫شمقدري از مديران با‌س��ابقه عرصه فرهنگ و هنر كشور‬ ‫محس��وب مي‌ش��ود كه پيش از اين به‌عن��وان مديرعامل‬ ‫شركت صبا‪ ،‬در حوزه انيميشن‪ ،‬مديرمركز هنرهاي نمايشي‪،‬‬ ‫مديرعامل بنياد رودكي و‪ ...‬بس��ياري ديگر از عرصه‌هاي‬ ‫مديريتي و كارشناس��ي عرصه فرهنگ حضور فعال داشته‬ ‫است‪.‬‬ ‫وي همچنين از نخس��تين مديران س��ينمايي كشور‬ ‫پس از انقالب اسالمي است و از موسس��ان و بنيانگذاران‬ ‫مركز سينماي مستند و تجربي‪ ،‬بنياد سينمايي فارابي و‪ ...‬در‬ ‫عرصه سينماي كشور به حساب مي‌آيد‪.‬‬ ‫شفيعآقامحمديانيكيازمديرانشمقدري‬ ‫بودهكهبه‌نظرمي‌رسدباروندذهنياوچندان‬ ‫همخوانينداشته‪ ،‬اماهمچنانباقيماندهاست‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫سعيد رجبي‌فروتن؛ مديركل دفتر همكاري‌هاي‬ ‫س��معي و بصري و نمايش‌هاي خانگ��ي وزارت فرهنگ‬ ‫و ارش��اد اس�لامي بود كه به تازگي عنوان جديدي از جواد‬ ‫شمقدري در سازمان سينمايي گرفته است‪.‬‬ ‫او از جمله مديران صاحب‌نظر ش��مقدري بود كه در‬ ‫بحث شبكه نمايش خانگي فعاليت‌هاي موثري داشته است‪.‬‬ ‫تنها يك بار از او حكم گرفت و آن‌هم حكم دبيري سي‌امين‬ ‫جشنواره فيلم فجر بود‪.‬‬ ‫خزاع��ي در مقطع��ي ك��ه پيش‌بين��ي مي‌ش��د‪،‬‬ ‫س��ينماگران ب��ه خاط��ر برخ��ي سياس��تگذار ي‌ها‬ ‫و رفتاره��اي مدي��ران س��ينمايي ب��ه جش��نواره‬ ‫فيل��م فج��ر نرون��د‪ ،‬گوي��ا ب��راي آش��تي فيلمس��ازان‬ ‫با جشنواره آمد و تا حدودي هم اين پروژه موفق بود ‪.‬‬ ‫محمد خزاعي ابتدا به‌عنوان فعال مطبوعاتي در عرصه‬ ‫سينما فعال بود و پس از آن چند فيلم تهيه‌ كرد‪.‬‬ ‫خزاعي با تهيه‌كنندگي «پيك‌نيك در ميدان جنگ»‬ ‫و «پشت پرده مه» در بيست و سومين جشنواره فيلم فجر‬ ‫حضور داشت كه به‌خاطر «پش��ت‌پرده مه» نامزد بهترين‬ ‫فيلم شد‪.‬‬ ‫ام��ا تهيه‌كنندگ��ي «قالده‌ه��اي طال» ب��ه عنوان‬ ‫سياسي‌ترين فيلم تاريخ س��ينماي ايران (حواشي اتفاقات‬ ‫سال ‪ )88‬از جمله فعاليت‌هاي مهم او بود‪ .‬البته دبيري‌اش‬ ‫بر جشنواره سي‌ام فجر باعث ش��د فيلمش نتواند در بخش‬ ‫رقابتي جشنواره شركت كند‪.‬‬ ‫خزاعي به‌عنوان اولين دبير غيردولتي سينماي ايران‪،‬‬ ‫دبيري جشنواره فيلم فجر را برعهده گرفت و با‌وجود اينكه‬ ‫پيش‌بيني مي‌شد دبيري سي‌و يكمين دوره را هم برعهده‬ ‫بگيرد‪ ،‬اما شمقدري حكم را به نام عباسيان زد‪.‬‬ ‫او اين روزها به عن��وان دبير جش��نواره فيلم انقالب‬ ‫و دف��اع مق��دس فعال اس��ت؛ دبي��ري ك��ه از محمدرضا‬ ‫ش��رف‌الدين‪ ،‬مديرعامل انجمن س��ينماي جوان حكمش‬ ‫را گرفته است‪.‬‬ ‫عليرضاسجادپوربه‌نظرمي‌رسدبرايهميشه‬ ‫دوستوهمراهشمقدري بماندوالبتهيكمدير‬ ‫براي او‬ ‫احمدميرعالئيمتفاوت‌ترينرفتاروگفتاررا‬ ‫درميانيارانشمقدريداشته‪،‬امابه‌نظرمي‌رسد‬ ‫به‌پاياندورانمديريتاشنزديكشدهاست‬ ‫‪69‬‬
‫منافع خيلي‌ها قطع شده است‬ ‫‪4‬‬ ‫گفتاري از عليرضاسجادپور درباره كابينه سينماي ايران‬ ‫سيدعليرضا سجادپور طي حضور جواد شمقدري در راس سينماي كشور نزديك‌ترين شخص به او‬ ‫بوده كه بارها ردپايش در اتفاقات و تصميمات مهم س�ينمايي در دوران اخير ديده شده است‪ .‬او بهترين‬ ‫كسي است كه مي‌تواند درباره سه‌سال اخير به اظهارنظر بپردازد و از فعاليت‌هاي انجام شده دفاع كند‪.‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫هميشه گفته مي‌شد بهتر است مس��ئوليت سينمايي‬ ‫برعهده كس��اني باش��د كه كامال ب��ا این مقوله آش��نا بوده‬ ‫و با موضوع به صورت حرفه‌اي از نزديك مواجه بوده باشند‬ ‫و بتوانند در تصميماتشان اين آشنايي با مقوله را مالحظه و‬ ‫رعايت كنند‪ .‬به‌طور طبيعي درباره تيم فعلي مديريت سينمايي‬ ‫كشور مي‌شود گفت حرفه‌اي‌ترين و نزديك‌ترين تيم به اين‬ ‫مقوله هستند و همه سينماگر بوده و پيش از گرفتن مسئوليت‬ ‫مديريتي در عرصه سينما مش��غول بودند و بعضي‌ها حتي تا‬ ‫قبل از گرفتن مسئوليت مش��غول فعاليت‌هاي هنري بودند‪.‬‬ ‫يك بار ديگ��ر هم پيش آمد كه معاون س��ينمايي خودش از‬ ‫اهالي سينما باشد‪ ،‬اما در س��اير موارد معموال اينگونه نبوده‬ ‫و در نزديك‌ترين حالت از چهره‌ه��اي تلويزيوني بودند كه‬ ‫مي‌توان گفت فضاي بين س��ينما و تلويزيون بسيار متفاوت‬ ‫است و فاصله زيادي وجود دارد و نمي‌شود سابقه تلويزيوني‬ ‫داشتن را كفايتي دانست تا آدم بتواند از عهده سينما هم برآيد‪.‬‬ ‫در دوره‌اي هم كه مرحوم سيف‌اهلل داد مسئوليت سينمايي را‬ ‫برعهده داشت باز عمده تيمش افرادي بودند كه نمي‌شد به‬ ‫آنها سينمايي گفت‪ ،‬اما در دوره فعلي تمامي‌تيم چهره‌هايي‬ ‫دقيقا سينماگر بودند و بعد از مسئوليتشان هم شغلي جز سينما‬ ‫ندارند و همين موضوع به چند چيز منجر شد‪ .‬نخست اينكه‬ ‫زماني ب��راي اين تيم جه��ت مطالعه از دس��ت نرفت‪ ،‬چون‬ ‫معموال افراد ناآش��نا به فضا‌‪ ،‬زمان زي��ادي را جهت مطالعه‬ ‫و آشنا ش��دن با فضا از دس��ت مي‌دهند و معلوم نيست اين‬ ‫براي چهار سال مسئوليتش��ان كفايت كند يا نه؟ در جزئيات‬ ‫و تصميم‌گيري‌هاي كليدي و متكي به ظرفيت كار معموال‬ ‫كس��اني كه با فضا آشنا نيستند‬ ‫اش��تباه مي‌كنن��د‪ ،‬ام��ا اين تيم‬ ‫زمان را از دست نداد و به محض‬ ‫مس��ئوليت گرفتن برنامه‌هاي‬ ‫كاري‌اش را اعالم ك��رد‪ ،‬چون‬ ‫از قبل به خاطر اینکه در فضاي‬ ‫سينما حضور داشت‪ ،‬كاستي‌ها و‬ ‫نقاط ضعف و قوت را مي‌شناخت‌‪،‬‬ ‫نقاط كليدي كاس��تي و بحران‬ ‫را مي‌ش��ناخت‪ ،‬ب��راي همي��ن‬ ‫روی جاهايي دست گذاشت که‬ ‫كامال حس��اس و كليدي بودند‬ ‫و اي��ن تيم مي‌توانس��ت ادعاي‬ ‫ريل‌گذاري ت��ازه را مطرح كند‪.‬‬ ‫اين ادعا البته توسط برخي افراد‬ ‫با خش��م و عصبانيت مواجه شد‬ ‫و برخي هنوز هم نس��بت به اين‬ ‫ريل‌گذاري به شدت حساسيت‬ ‫نشان مي‌دهند و انتقاد مي‌كنند‪،‬‬ ‫در حاليكه نمي‌دانم چ��را از اين‬ ‫موض��وع ناراح��ت هس��تند و‬ ‫چرا وقتي جرياني در س��ال ‪62‬‬ ‫مسئوليت را گرفت و در سال ‪64‬‬ ‫رسما برنامه‌هاي ريل‌گذاري‌اش را اعالم كرد و حتي اين تعبير‬ ‫را به كار مي‌بردند و تغييرات كالن��ي در رفتارهاي مديريت‬ ‫سينمايي كشور دادند و بس��ياري از سياست‌ها را به زعم من‬ ‫منحرف كردند‪ ،‬چرا كسي هيچ وقت ايرادي به آنها نگرفت؟‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪70‬‬ ‫چرا يك تيم مديريت��ي بنابر مس��ئوليتش و موقعيت‬ ‫تاريخي و نيازهايي كه ش��رايط روز ايجاد مي‌كند اگر مي‌آيد‬ ‫و مي‌خواهد ريل‌گذاري تازه كند برخي با خشم و عصبانيت‬ ‫با موض��وع برخورد مي‌كنن��د؟ من این موض��وع را جز يك‬ ‫چيز نمي‌دانم و آن هم اينكه يا اين اف��راد در رانت‌ها و منافع‬ ‫ريل‌گذاري قبلي سهيم و شريك بودند و هر نوع تغييري به‬ ‫ضرر منافع آنها بوده كه احتمال آن بسياري باالست يا منافع‬ ‫سياسي‌شان ايجاب مي‌كرده همان ريل‌گذاري سابق باقي‬ ‫بماند تا بتوانند اهالي س��ينما و چهره‌هاي س��ينمايي را هر‬ ‫موقع كه مي‌خواهند مانند يك سرباز پياده در خدمت منافع‬ ‫سياسي‌شان به كار بگيرند و اهالي سينما از به كارگرفته شدن‬ ‫به عنوان يك سرباز سياس��ي براي گروه‌ها و احزاب آسيب‬ ‫ببينند تا آنها نفع‌شان را ببرند و به موقع هم كنار بكشند و سينما‬ ‫را آسيب ديده و اعتماد از دست داده رها كنند‪ ،‬اين اتفاقي بود‬ ‫كه بارها و بارها افتاده بود‪ .‬يكي از مهم‌ترين ريل‌گذاري‌هايي‬ ‫كه تيم مديريتي سينماي كشور در دو؛ سه سال گذشته انجام‬ ‫داد همين ايجاد تغييرات جدي در نگرش گروه‌ها و احزاب به‬ ‫سينما بود و اين تيم فضا را به‌گونه‌اي طراحي مجدد كرد كه‬ ‫ديگر اين نگرش كه به آن اشاره شد امكان و جا نداشته باشد‪.‬‬ ‫چون سينما به قدر كافي از اين نگرش‌ها ضربه خورده و اين‬ ‫هنر مهمتر و فراتر از اين است كه بخواهد ابزار دست گروه‌ها‪،‬‬ ‫احزاب و جناح‌هاي سياس��ي قرار بگيرد‪ ،‬اما بارها و بارها اين‬ ‫اتفاق افتاد و كسي نيامد تا آن را اصالح كند‪ .‬ما تالش كرديم‬ ‫موضوع را اصالح كنيم و يك��ي از راه‌هايش اصالح صنوف‬ ‫بود و جلوگيري از اينكه صنوف مبناي غير‌قانوني‌شان تبديل‬ ‫به اسباب دس��ت گروه‌هاي سياسي ش��وند‪ .‬تغيير جدي در‬ ‫نگرش بين‌المللي س��ينماي ايران ديگر اتفاق مهمي‌است‬ ‫كه انجام شد و معتقدم در اين فضا به شدت تغيير ايجاد شده‬ ‫و هيچ‌كس نمي‌تواند آن را انكار كند‪ .‬اصوال در دو‪ ،‬سه سال‬ ‫اخير نوع نگاه جشنواره‌هاي جهاني اساسا تغيير كرده و فيلم‬ ‫براي جشنواره‌ها س��اختن و به تعبير دوستي فیلم گداگرافي‬ ‫ساختن براي خوشايند ديگران و ريختن آبروي نظام و مردم‬ ‫ايران كه متاسفانه تا چند سال پيش ارزش تلقي مي‌شد كامال‬ ‫در اين دوره تبديل به يك ضد‌ارزش ش��ده است و هيچ‌كس‬ ‫در فضاي س��ينمايي حاضر و راغب نيست كه به‌عنوان يك‬ ‫كارگردان جشنواره‌اي‌ساز شناخته شود‪ .‬بعضي‌ها مي‌گفتند‬ ‫در صورت انجام اين كار تمام اعتبار ساليان سينمايي ايران و‬ ‫همه زحمات ‪ 20‬سال گذشته هدر مي‌رود كه اگر هم اينگونه‬ ‫بود باز مي‌ارزيد‪ ،‬ما اين كار را بكنيم و بهتر اس��ت بيگانگان‬ ‫ما را به خاطر فيلم‌هاي س��ياه‌نما نخواهند‪ .‬در عمل قاطعيت‬ ‫مديريت سينماي كشور در تغيير سياست‌هاي بين‌المللي با‬ ‫اينكه حضورمان را قطع نكرد ديديم سال گذشته پربارترين‬ ‫سال موفقيت سينماي كشور را در طول تاريخ سينماي ايران‬ ‫داشتيم و جوايز جهاني توس��ط يك فيلم ايراني درو شد كه‬ ‫آخرين آن اس��كار بود و بعد از ‪ 50‬سال تالش به ايران رسيد‬ ‫و براي اولين بار اس��كار در ويترين جوايز ايران جاي گرفت؛‬ ‫جايزه‌اي كه تنها يك بار توانس��ته بوديم ت��ا مرحله كانديدا‬ ‫شدن پيش برويم و همان موقع هم به عنوان يك موفقيت و‬ ‫دستاورد از آن ياد شده بود‪.‬‬ ‫در رونق توليد ه��م تغيير نگرش ج��واب داد‌‪ ،‬در تنوع‬ ‫بخشيدن به نيروهاي س��ينما‌‪ ،‬در ايجاد فرصت براي همه‪،‬‬ ‫رونق بخشيدن به ژانرها و گونه‌هاي سينمايي‪ ،‬در احيا كردن‬ ‫بس��ياري از گونه‌ها و ژانرها كه كامال از دست رفته بودند يا‬ ‫بسيار كمرنگ شده بودند مانند كودك‪ ،‬دفاع مقدس‪ ،‬اجتماعي‬ ‫و سياسي كه اصال وجود نداشت و در عرض دو سال به جايي‬ ‫رسيد كه بهترين و قوي‌ترين اثر سال يك فيلم سياسي شد‪،‬‬ ‫ي كه مستقيم در جهت منافع ملي عمل كرد و به‬ ‫آن هم فيلم ‌‬ ‫صورت كامال قدرتمندانه ش��فاف و صريح درباره مهمترين‬ ‫موضوع روز سياسي ايران نظر داد و مطرح كرد كه بسيار هم‬ ‫مورد استقبال قرار گرفت‪ .‬اينها نش��ان داد ريل‌گذاري‌ها در‬ ‫حال جواب دادن است و بدنه سينما هم با آن هماهنگي دارد؛‬ ‫به‌رغم مخالفت برخي افراد كه بازمانده‌هاي قليل نگاه‌هاي‬ ‫انحرافي در سينما هستند و در حال فيد شدن‪.‬يكي از مهمترين‬ ‫پيچ‌هاي ما اص�لاح امور صنفي‬ ‫سينما بود و اين گردنه به اتفاق‬ ‫خود سينمايي‌ها به خوبي در حال‬ ‫طي شدن است و تا يكي‪ ،‬دو ماه‬ ‫آينده شاهد خواهيم بود تمامي‌‬ ‫صنوف جدي سينمايي به شكل‬ ‫قانوني آغاز به كار خواهند كرد‪.‬‬ ‫تغييرات تش��كيالتي سينماي‬ ‫كش��ور هم از اقدام��ات مهمی‬ ‫انجام شده اس��ت؛ ساختاري كه‬ ‫سال‌ها صحبت مي‌شد در شأن‬ ‫سينماي كشور نيست و كسي به‬ ‫آن توجه نمي‌كرد‪ ،‬حتي در دوران‬ ‫اصالحات ك��ه تيم س��ينمايي‬ ‫كش��ور نزديكي زيادي به دولت‬ ‫داش��ت باز اين كار انجام نشده‬ ‫و االن تش��كيالت س��ينمايي‬ ‫براي نخستين بار ارتقا پيدا كرد‪،‬‬ ‫به‌گونه‌اي كه از نظر تشكيالتي‬ ‫به يك س��ازمان مستقل تبديل‬ ‫ش��د‪ .‬همچنين از نظ��ر ورود و‬ ‫حضور چهره اول اجرايي كشور‬ ‫در شوراي عالي سينما كه در اين‬ ‫فاصله چندين جلسه برگزار و تصميمات بسيار مهمي‌گرفته‬ ‫شد‪ .‬مس��اله بيمه‌هاي اجتماعي كه ديگر روياي سينماگران‬ ‫شده بود بعد از دهه‌ها حل شد‪ .‬چيزي كه يكي از چالش‌هاي‬ ‫مهم اهالي سينما بود‪ ،‬به يك روال قانوني و رسمي تبديل و‬
‫دولت عهده‌دار اين وظيفه شد‪ .‬حضور و بروز چهره‌هاي جوان‬ ‫در ش��اخه‌هاي مختلف هم در اين دوره خودش را نشان داد‪.‬‬ ‫حسي از بي‌عدالتي در س��ينما وجود داشت و اينكه جماعت‬ ‫مشخصي در سيستم مديريت توليد و جوايز و جشنواره‌هاي‬ ‫خارجي رانت‌هاي ويژه دارند كه در اين دو‪ ،‬سه سال شكسته‬ ‫شد و همانطور كه ديديد در دو س��ال پيش فيلمي‌به اسكار‬ ‫معرفي ش��د كه كار اول يك جوان بود و جايگاه و باندي در‬ ‫سينما نداشت‪ ،‬اما به صرف اينكه كارش مناسب تشخيص‬ ‫داده شد انتخاب شد يا سال گذشته فيلمي‌انتخاب شد كه به‬ ‫جريانات رايج متعلق نبود و توانست افتخارات بزرگي كسب‬ ‫كند و مديريت سينماي كشور هم تالش‌اش را براي انتخاب‬ ‫و ارسال آن انجام داد‪.‬‬ ‫در طول س��ال‌هاي اخير نگرش ما به بازاريابي جهاني‬ ‫تغيير كرد و اين تنها حضور در چند جش��نواره روش��نفكرنما‬ ‫و سياس��ت‌زده جهاني نبود‪ .‬حضور بين‌الملل��ي يعني اكران‬ ‫گسترده گرفتن و ارزآوري كه سال گذش��ته اين اتفاق افتاد‬ ‫و مجموعه آثار سينمايي ايران در س��ال ‪ 90‬توانست رقمي‬ ‫‌در حدود ‪ 15‬ميليون دالر فروش جهاني داشته باشد كه اين‬ ‫گام اول بود و به تنهايي از جمع فروش آثار ايراني در ‪ 20‬سال‬ ‫گذشته بيشتر بود‪.‬‬ ‫در كن اخير هم يك انيميشن توانست در بازار جهاني‬ ‫مبلغ ‪ 6‬ميليون دالر به فروش رود كه تا ‪ 10‬ميليون دالر قابل‬ ‫افزايش است‪ .‬اين اتفاق نادري بود و هرگز هيچ فيلمي‌در هيچ‬ ‫بازار جهاني حتي به درصدي از اين رقم هم نرسيد و متاسفانه‬ ‫نگاه‌هاي مخالف و رس��انه‌هاي مافيايي‌ش��ان اين مساله را‬ ‫پوشش ندادند‪ .‬متاسفانه امسال كه بايد ثمره كارمان را ببينيم‬ ‫و عرضه كنيم ب��ا تندترين برخوردهاي سياس��ي زده مواجه‬ ‫شديم و نهادهاي غير‌دولتي به صرف داشتن چند سالن سينما‬ ‫چگونه اطراف يك مديرخلوت شد‬ ‫‪5‬‬ ‫تو‌گو با كيوان كثيريان‬ ‫گف ‌‬ ‫كي�وان كثيري�ان منتق�د س�ينما و عضو هي�ات مدي�ره انجمن منتق�دان و نويس�ندگان س�ينمايي‬ ‫در س�ال‌هاي اخير بارها ديدگاه خود را در مورد مديريت دولتي س�ينما در قالب يادداش�ت‌هايي منتشر‬ ‫كرده اس�ت‪ .‬او به ضعف جدي در مديريت‪ ،‬مديران كنوني دولتي س�ينما معتقد است‪ ،‬به‌گونه‌اي با‌وجود‬ ‫شعارهاي آنان براي بهبود اوضاع سينما‪ ،‬به تعبير او سينما اين روزها وضعيت بسيار ناخوشايندي دارد‪.‬‬ ‫تو‌گويي با مثلث شيوه مديريت جواد شمقدري را در مقام معاون امور‬ ‫اين روزنامه‌نگار حوزه سينما در گف ‌‬ ‫سينمايي مورد بررسي قرار داد‪.‬‬ ‫نظر ش�ما در مورد اي�ن دفترچه چيس�ت؟ چقدر‬ ‫به دغدغه‌هايي كه در آن س�ال‌ها مطرح مي‌ش�د‬ ‫نزديك بود و به‌ط�ور كلي برنامه‌ه�ا چقدر امكان‬ ‫عملي شدن داش�تند و متناسب با نيازهاي سينما‬ ‫بودند؟‬ ‫‪ l‬عمال اين برنامه‌هاي فضايي پشت ميز نوشته شده‬ ‫بود و عملياتي نبود‪ .‬مثل اينكه كش��ور را به مناطق چندگانه‬ ‫سينمايي تقسيم كنيم و س��اير مواردي كه به خودي خود بد‬ ‫نبود‪ ،‬اما برنامه‌هايي نبود كه اصال قرار باشد اجرا شود و االن‬ ‫‪ l‬جريان از اين قرار اس��ت كه كسي كه مي‌نشيند‬ ‫و با برخي تئوري ها و اينكه اوضاع‪ ،‬چطور باش��د خوب است‬ ‫فكر مي‌كند و اين طور تصور مي‌كند كه اگر خودش وس��ط‬ ‫بيايد چه كارهاي عظيمي‌كه مي‌تواند انجام دهد‪ ،‬از واقعيت‬ ‫دور مي‌شود‪ .‬او وقتي وس��ط گود آمد با واقعيت‌‌ها مواجه شد‪.‬‬ ‫دريافت كه مديريت چه ابعادي دارد و بايد با نهادها و سازمان‌ها‬ ‫و سينماگران و نهادهاي خارج از سينما سروكار پيدا كند‪ .‬بعد‬ ‫از اين مرحله وقتي برنامه‌اي نباش��د و در مورد فيلم ايده‌آل‬ ‫تصويري وجود نداشته باشد مشكالت بيشتر مي‌شود‪ .‬حتي‬ ‫فيلم‌هاي دوستان خود ايشان مورد قبول قرار نمي‌گيرد و مردم‬ ‫نيز فيلم‌هاي آنان را نمي‌پسندند و در اينجا خود مسئوالن با‬ ‫سوال روبه‌رو مي‌شوند كه فيلم مورد قبول ما و سينماي مورد‬ ‫پسند ما چه مواردي است‪ .‬اينها در موجي افتادند كه االن اين‬ ‫امواج اوضاع سينما را هدايت مي‌كند‪.‬‬ ‫به‌دليل اظهار نظرهاي ش�مقدري در مورد سينما‬ ‫پيش از مسئوليت گرفتنش به او انتقاداتي در ميان‬ ‫سينماگران وجود نداشت‪ .‬اما به هر حال از آنجا كه‬ ‫كار سينماگران با مديران كامال به‌هم مرتبط است‬ ‫همواره س�ينماگران به نوعي با مدي�ران ارتباط‬ ‫برق�رار مي‌كنند‪ .‬اي�ن اتف�اق در دوران مديريت‬ ‫شمقدري از س�وي غالب س�ينماگران رخ نداده‬ ‫است‪ ،‬دليل آن چيست؟‬ ‫نو‌هنرمندان باهوش هستند و متوجه‬ ‫‪ l‬س��ينماگرا ‌‬ ‫اهداف مدير مي‌ش��وند و اينكه مدير چقدر ب��ه بهبود اوضاع‬ ‫تمايل دارد‪ .‬حاال اگر مي‌بينيم برخي از سينماگران به سمت‬ ‫مديري كه نسبت به آن انتقاد وجود دارد‪ ،‬مي‌روند به اين دليل‬ ‫اس��ت كه بودجه‌اي كه قرار است دولت صرف سينما كند در‬ ‫اختيار آن مدير قرار دارد‪ .‬بنابراين سود و منفعت مادي بعضي‬ ‫مديران اط�راف ش�مقدري چقدر در اي�ن زمينه‬ ‫نقش داشتند؟‬ ‫‪ l‬زماني كه آقاي ش��مقدري وارد ح��وزه مديريت‬ ‫ش��د‪ ،‬به همان دليلي كه گفت��م برخي س��ينماگران متوجه‬ ‫شدند كه خودشان را كنار‌بكش��ند‪ ،‬در اين شرايط اتفاقي كه‬ ‫افتاد اين بود كه آدم‌‌هايي كه س��‌ال‌ها در ان��زوا بودند و توان‬ ‫فيلم ساختن نداشتند يك دفعه جلو آمدند‪ .‬اين خلوت بودن‬ ‫اطراف شمقدري فرصتي شد براي اين افراد كه كنار او قرار‬ ‫بگيرند‪ .‬البته اينها به دليل ميزان قابليت‌هايشان در اين مدت‬ ‫نمي‌توانستند در سينما فعال باشند‪ .‬خود اين مديران ظرفيت‌ها‬ ‫و قابليت‌هاي پاييني داشتند نتيجه اين شد كه كار به كاردان‬ ‫سپرده نش��د و بازوهاي اجرايي ش��مقدري قوي نبودند‪ .‬در‬ ‫شوراي صنفي‪ ،‬انجمن سينماي جوان و مركز گسترش كار‬ ‫تصميم‌گيري برعهده كس��اني قرار گرفت كه ارجحيتي بر‬ ‫سينماگران مرتبط با خودش��ان نداشتند‪ .‬البته به‌‌هرحال اين‬ ‫مديران اس��م فيلمساز روي‌ش��ان بود‪ ،‬اما چه فيلمسازي؟ با‬ ‫چه جنس كارهايي؟ اين افراد بعد از ‪ 30 ،20‬سال نتوانستند‬ ‫يك فيلم قابل قبول ارائه دهن��د‪ .‬مديران حتي دولت نهم به‬ ‫مراتب قوي‌تر از مديران دوره كنوني بودند‪ .‬جذب حداقلي و‬ ‫دفع‌حداكثري كه در رويه مديران فعلي وجود داش��ت و دارد‬ ‫باعث شد اطرافشان خيلي از آدم‌هاي كاردان خلوت شود‪.‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫‪ l‬مهمترين مساله براي آقاي ش��مقدري معاونت‬ ‫سينمايي بود‪ .‬در چهار س��ال اول رياست‌جمهوري محمود‬ ‫احمدي‌نژاد به‌هر‌دليلي او معاون س��ينمايي نشد ودر تقسيم‬ ‫س��مت‌ها‪ ،‬نظر وزير روي ايش��ان نبود و آقاي جعفري‌جلوه‬ ‫اين س��مت را گرفت‪ .‬اما ب��ه اين دليل ك��ه او فيلم تبليغاتي‬ ‫رئيس‌جمهور را ساخته بود‪ ،‬سمت مشاور هنري را به دست‬ ‫آورد‪ .‬روشي كه ايشان انتخاب كرد‪ ،‬برخالف روش معمول‪،‬‬ ‫همراهي با معاونت سينمايي نبود‪ ،‬بلكه شيوه انتقاد را پيش‬ ‫گرفت‪ .‬همواره اين سوال مطرح بود كه چطور مشاور هنري‬ ‫رئيس‌جمهور اينچنين با سياست‌هاي سينمايي مخالف است‬ ‫و مگر چند جور سياس��ت فرهنگي در مديري��ت بايد وجود‬ ‫داشته باشد؟ باالخره با شروع دولت دهم اين سمت به آقاي‬ ‫شمقدري رس��يد به نظر من اما برنامه‌اي براي سينما وجود‬ ‫نداشت‪ .‬بعد از اينكه ش��مقدري به اين س��مت رسيد و بعد‬ ‫ازچندين ماه سراغ برنامه‌ريزي و طراحي يك دفترچه رفت‪.‬‬ ‫يعني به تغيي�ر رويه در عملكرد جواد ش�مقدري‬ ‫معتقد هس�تيد؟ اينك�ه صحبت‌ه�اي قبلي‌اش و‬ ‫برنامه‌هاي�ش در مورد س�ينما اكنون تناس�بي با‬ ‫عملكردش ندارد‪.‬‬ ‫از سينماگران در اين تعريف مي‌ش��ود كه به مديران نزديك‬ ‫شوند حتي اگر به توانايي‌شان اعتقادي نداشته باشند‪ .‬برخي‬ ‫هم اصولشان كامال مادي نيست و دورتر مي‌ايستند و اكنون‬ ‫نيز برخي از سينماگران را داريم كه سه سال است كار نكرده‌اند‬ ‫و گفتند ت��ا زماني كه آقاي ش��مقدري در رأس كار اس��ت‪،‬‬ ‫فيلمي‌شروع نمي‌كنند‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫پي�ش از حض�ور ش�مقدري در مق�ام مديري�ت‬ ‫دولتي س�ينما‪ ،‬او همواره يك�ي از منتقدان جدي‬ ‫سياست‌هاي مديريتي بوده و از كم‌توجهي نسبت‬ ‫به سينماي ارزشي انتقاد داش�ته‪ ،‬مشابه اتفاقي‬ ‫كه ام�روز در دوره مديريت او رخ مي‌دهد‪ .‬با‌توجه‬ ‫به‌برنامه‌هاي�ي ك�ه او بعد از پذيرش مس�ئوليت‬ ‫ارائه داد‪ ،‬چقدر اي�ن موضوعات جزو دغدغه‌هاي‬ ‫او بوده اس�ت؟ همچنين به چه ميزان مديريت او‬ ‫در رس�يدن به اين موضوعات و مس�ائل‪ ،‬هدايت‬ ‫شده است؟‬ ‫هم كه به آنها مراجعه مي‌كنيم مي‌بينيم كه نه ضمانت اجرايي‬ ‫داشته و نه به اجرا در آمده است‪.‬‬ ‫سعي كردند با زورگويي جلوي قانون و سياست‌هاي سينمايي‬ ‫بايستند و تا مي‌توانند فضاي س��ينماي كشور را برهم بزنند‬ ‫و موضوع را بحراني نش��ان دهند كه با پايمردي و پافشاري‬ ‫مديريت س��ينماي كش��ور اين بحران از سرگذشت و االن‬ ‫مي‌بينيم ناچار شدند به قانون تمكين كنند و مساله اكران با‬ ‫قدرت پيش مي‌رود‪.‬‬ ‫اين نوي��د را مي‌دهم که به‌رغم كارش��كني‌ها كه فكر‬ ‫مي‌كنم ادامه خواهد داش��ت س��ال اك��ران پر‌رونق و خوبي‬ ‫را داشته باش��يم‪ ،‬حتي بهتر از سال گذش��ته كه در دهه اخير‬ ‫بهترين بود‪ .‬ايده‌آل‌هاي ما خيلي بيشتر از اينها بوده و به خيلي‬ ‫چيزهايي كه مي‌خواس��تيم نزديك نشديم‪ ،‬اما اگر بخواهيم‬ ‫به‌طور نس��بي با آنچه بوده قياس كنيم‪ ،‬ممكن است بتواند‬ ‫برخي را راضي كند‪ ،‬اما خود ما راضي نيس��تيم و مي‌شود در‬ ‫زمان باقيمانده خيلي بهتر از اينها جلو رفت‪g .‬‬ ‫رد‌‌كردن هم�ه دوره‌هاي قب�ل مديريت�ي يكي از‬ ‫ويژگي‌هاي شمقدري بود‪ ،‬اين نگاه چقدر در كار‬ ‫او تاثير داشت؟‬ ‫‪ l‬مديراني همانند ش��مقدري كه هم��واره مديران‬ ‫پيش از خود را نف��ي و انكار مي‌كنند‪ ،‬قطع��ا با چالش مواجه‬ ‫مي شوند‪ .‬گويي اينها تصور مي‌كنند تاريخ از سال مسئوليت‬ ‫خودشان ش��روع مي‌ش��ود‪ .‬اين مديران مي‌خواهند چرخ را‬ ‫از نو اخت��راع‌كنند و چون براي عملي ك��ردن همان نيمچه‬ ‫برنامه‌هايش��ان هم فرصت كاف��ي ندارن��د‪ ،‬از دور مديريت‬ ‫خارج مي‌ش��وند بي‌آنكه كار مفيدي كرده باش��ند‪ .‬به همين‬ ‫دليل اين مديران هميشه برنده نمي شوند‪ ،‬چون نه مديران‬ ‫قبلي را قبول دارند و نه خودش��ان برنام��ه‌اي ارائه مي‌دهند‪.‬‬ ‫نتيجه مديريت اينها در حوزه توليد تعدادي فيلم اس��ت كه‬ ‫خود آقايان هم آن را قب��ول ندارند‪ .‬ما مي‌بيني��م كه در اين‬ ‫روزها توليد خوابيده و اكران مريض اس��ت ولي مي‌بينيم كه‬ ‫مديران مي‌گويند در بهترين ش��رايط توليد و اكران هستيم‪.‬‬ ‫قلب واقعيت جزو ادبيات اين مديران ش��ده اس��ت‪ .‬مديري‬ ‫كه اعتما ‌د به‌نفس داشته باشد منتقدانش را گرد هم مي‌آورد‬ ‫تا نظرشان را بشنود واشكاالتش را برطرف كند‪g .‬‬ ‫‪71‬‬
‫باشيم كه با اس��تراتژي بتوانند يك تحول‌اساسي در سينما‬ ‫انجام بدهند و س��ينما را به نفع ش��عارهايي كه حتي قبل از‬ ‫رسيدن به‌مديريت اعالم مي‌كردند جلو ببرند‪.‬‬ ‫اصلي‌ترين معضل و دغدغه چه بوده است؟‬ ‫‪ l‬فقدان اس��تراتژي س��ينمايي و نداشتن يك افق‬ ‫روش��ن حركتي و اينكه چگون��ه س��ينمايي مي‌خواهيم؟!‬ ‫اصلي‌ترين معضلي بود كه همچنان بوده و هست بنابراين‬ ‫فقط شعار كفايت نمي‌كند‪.‬‬ ‫حتي در دوره آقاي شمقدری؟‬ ‫‪ l‬واقعيت اين اس��ت ك��ه آقاي ش��مقدري هم در‬ ‫دوره حضورشان بر مسند معاونت س��ينمايي و هم در دوره‬ ‫كه به‌عنوان مش��اور هن��ري رئيس‌جمهور در س��اختمان‬ ‫رياست‌جمهوري مس��تقر بودند طي س��خنراني‌ها و اعالم‬ ‫موضع‌ه��اي مختلفي كه درباره برخي مس��ائل س��ينمايي‬ ‫داش��تند‪ ،‬نش��ان دادند كه به‌دنبال يك تح��ول زيربنايي و‬ ‫اساسي در حوزه سينما هستند‪ .‬به‌هرحال از آنجايي كه آقاي‬ ‫شمقدري خودشان سينماگر و آشنا به مسائل صنفي و حقوقي‬ ‫و خيلي از مسائل دامن‌گير سينماگران بود‪ ،‬اين اميد مضاعف‬ ‫مي‌شد كه با انتخاب ايش��ان به عنوان معاونت سينمايي‪ ،‬ما‬ ‫شاهد يك اتفاق انقالبي در حوزه سينما باشيم‪.‬‬ ‫اين اتفاق انقالبي در سينما افتاد؟‬ ‫‪ l‬نه‪ ،‬به نظر من نيفتاد‪ .‬چون زيربناي سينماي ايران‬ ‫طوري ريخته شده كه اگر كس��ي بخواهد در برنامه‌ريزي و‬ ‫سياست‌گذاري‌ها متعادل جلو برود‪ ،‬هيچ‌اتفاقي كه نمي‌افتد‪،‬‬ ‫تازه اوضاع بدتر هم مي‌شود‪.‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫همه چيز قرباني مسائل سياسي مي‌شود‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪6‬‬ ‫گفت‌وگو با محمدتقي فهيم درباره مديريت جواد شمقدري‬ ‫محمد‌تقي فهيم به‌عنوان كارشناس سينماي ايران كه سال‌ها پيش‌تر به‌عنوان مسئول گروه فرهنگ‬ ‫و هنر روزنامه «كيهان» فعال بوده اس�ت‪ ،‬در ارزيابي چهار س�ال حضور جواد شمقدري به‌عنوان مشاور‬ ‫هنري رئيس‌جمهور و سه س�ال حضورش به‌عنوان معاون سينمايي وزارت ارش�اد‪ ،‬نقطه نظراتش را با‬ ‫مقايسه دوران مديريت‌هاي سينمايي مختلف مطرح مي‌كند‪.‬‬ ‫به‌نظ�ر ش�ما آي�ا آق�اي ش�مقدري در دوران‬ ‫مديريت‌ش�ان بر‌سينما توانس�ته‌اند موفق عمل‬ ‫كنند؟‬ ‫‪ l‬س��ينماي ايران پس از انق�لاب ‪ -‬و خصوصا در‬ ‫دهه شصت ‪ -‬طوري پي‌ريزي شده كه كمتر مديري بعد از‬ ‫اين توانسته نقش بسزايي در تغييرات مثبت به نفع سينماي‬ ‫بومي‪ ،‬فرهنگي و اس�لامي (به ويژه در زمينه فرمي) داشته‬ ‫باشد‪.‬‬ ‫چرا نتوانستند؟‬ ‫‪ l‬ناگفته نماند كه در دوره اصالح��ات – البته نه با‬ ‫تو‌سوي سينمايي انقالبي و اسالمي ‪ -‬اين اتفاق افتاد‪،‬‬ ‫سم ‌‬ ‫يعني به نفع سياست‌هاي روش��ني كه آنها داشتند‪ .‬مديران‬ ‫دوره اصالحات داراي استراتژي بودند‪ ،‬همانطور كه در حوزه‬ ‫سياست تكليف‌شان مشخص بود و به‌دنبال نفي ارزش‌هاي‬ ‫انقالب بودند‪ ،‬در عرصه فرهنگ هم عملكرد موثري داشتند‪.‬‬ ‫به‌طور كلي آنها عالقه‌مند بودند در مبناي انقالب تجديد نظر‬ ‫شود و تغييري بازدارنده در روند انقالبي جامعه به‌نفع فرهنگ‬ ‫غرب صورت بگيرد‪.‬‬ ‫به‌عب��ارت روش��ن همانطور ك��ه سياس��ت‌مديران‬ ‫اصالحات چه در حوزه داخلي و چه در حوزه خارجي روشن‬ ‫بود‪ ،‬در بدنه سينما هم اين سياس��ت‌ها در ظاهر و باطن به‬ ‫صورت روشن عمل مي‌شد‪ .‬بنابراين مديريت سينمايي در‬ ‫دوره اصالحات آنطور كه موظف شده بود توانست سينمايي را‬ ‫به‌كرسي بنشاند كه دقيقا متناسب با‌سياست‌هاي بخش‌هاي‬ ‫‪72‬‬ ‫ديگر اين مديريت بود و مجموعا س��ينما پيش��تاز و‌تريبون‬ ‫اعالم مواضع فرهنگي آن دولت شد‪.‬‬ ‫منظورتان اين است كه در دوره‌هاي بعدي ميان‬ ‫حوزه مثال س�ينما و سياس�ت‌هاي ديگ�ر دولت‬ ‫تناقض وجود دارد؟‬ ‫‪ l‬تا حدودي‪ .‬مديريت سينماي اصالحات توانست‬ ‫آنچه ماموريتش بود را انجام بدهد و جامعه ايران را جامعه‌اي‬ ‫كه نيازمند اصالحات اس��ت‪ ،‬نش��ان بدهد‪ .‬بنابراين شاهد‬ ‫بوديم در اين راس��تا فيلم‌ه��اي متنوع��ي در گرايش‌هاي‬ ‫مختلف اقتصادي‪ ،‬سياسي توليد ش��د‪ ،‬به‌خصوص در گونه‬ ‫اجتماعي كه برخي ازآنها در جهت نفي يا تجديدنظر درمباني‬ ‫انقالب جريان‌س��از بود‪ ،‬بعد از اينكه مديريت‌هاي اصولگرا‬ ‫برصندلي‌ها نشس��تند آيا نبايد در راس��تاي سياس��ت‌هاي‬ ‫انقالبي دولت‌ها عملكردي انقالبي مي‌داشتند؟ مثال بازتاب‬ ‫سياس��ت‌هاي ضد‌صهيونيس��تي و انقالبي رئيس‌جمهور‬ ‫در حوزه سياست خارجي در س��ينماي ما در چند فيلم قابل‬ ‫شناسايي است؟ چند فيلم در زمينه چالش اصلي ما با دشمنان‬ ‫يعني سياست‌هاي هسته‌اي ساخته شد؟ چند فيلم در موضوع‬ ‫انقالب و عدالت اجتماعي و‪ ...‬ساخته شد؟‬ ‫چرا اين اتفاق نيفتاد؟‬ ‫‪ l‬مديران دوره اصالحات همان‌طور كه گفتم تكليف‬ ‫و استراتژي شان روش��ن بود‪ ،‬اما بعد از آن متاسفانه به‌رغم‬ ‫تغييرات اساسي سياسي و روي كار آمدن نمايندگان جريان‬ ‫اصولگرا در حوزه سينما ما نتوانس��تيم شاهد مديريت‌هايي‬ ‫منظورتان از تعادل چيست؟‬ ‫‪ l‬ببينيد تع��ادل در حوزه مديريت نيروي انس��اني‬ ‫علمي‌است و بايد وجود داشته باشد‪ .‬اما تعادل در بخش تبيين‬ ‫سياستگذاري‌ها‪ ،‬تعيين استراتژي‪ ،‬نقشه راه و افق و حركت‬ ‫آينده نگرانه معنا پيدا نمي‌كند‪ .‬در اين راستا تعادل وقتي ايجاد‬ ‫مي‌شود كه شما قاطعانه سياست‌گذاري و اعالم موضع كنيد‪،‬‬ ‫حاال براي پيشرفت اين برنامه‌ها بايد تامل با همه و در يك‬ ‫تعادل عدالت طلبانه به همه فرصت بدهيد تا در زمينه‌هاي‬ ‫متاثر از استراتژي تعيين شده عرض اندام و فعاليت كنند‪.‬‬ ‫يعني مديري هر‌چقدر بتواند در مديريت نيروي انساني‪،‬‬ ‫تعادل به خرج بدهد و عدالت را در تعامل با طيف‌هاي مختلف‬ ‫سليقه‌اي و حتي نگرش��ي كه در چارچوب نظام جمهوري‬ ‫اس�لامي فعاليت مي‌كنند‪ ،‬رعايت كند‪ ،‬كارسازتر است‪ ،‬اما‬ ‫چند برابر اين كاركرد بايد در برنامه‌ها و سياست‌ها شفاف و‬ ‫متاثر از باورها و اعتقادات و سياست‌هاي مدعي آن بكوشد‪.‬‬ ‫بي‌رودربايس��تي بگويم دربحث اس��تراتژي سينماي‬ ‫ايران – كه هم پهلو با استراتژي انقالب بايد باشد ‪ -‬اگر مبنا‬ ‫بر تعادل باشد و حركت معمولي پيشه قرار‌گيرد و به عبارت‬ ‫روش��ن مديري بخواهد در ميانه جريان��ات فكري مختلف‬ ‫حركت بكند و به قول معروف آهس��ته برود و بيايد كه گربه‬ ‫شاخش نزند‪ ،‬يعني عقبگرد‪ ،‬يعني در جا زدن‪ ،‬در يك كالم يا‬ ‫زنگي زنگي‪ ،‬يا رومي‌رومي‪.‬‬ ‫آقاي شمقدري چگونه بودند؟‬ ‫‪ l‬به‌نظرم هر‌مديري كه پ��س از جريان اصالحات‬ ‫آمده‪ ،‬خواس��ته متعادل حركت بكند و خواسته دل همه را به‬ ‫دس��ت بياورد‪ .‬البته اين دل همه را به دس��ت آوردن همان‬ ‫طور كه گفتم در بخ��ش ارتباط و مديريت نيروي‌انس��اني‬ ‫كارس��از اس��ت‪ .‬اما و متاس��فانه اين گرايش به برنامه‌ها و‬ ‫سياست‌گذاري‌ها تسري پيدا كرده است‪.‬‬ ‫در بخ�ش مديري�ت ني�روي انس�اني دل هم�ه‬ ‫به دست آمده است؟‬ ‫‪ l‬متاس��فانه خير‪ .‬اين اتفاق هم نيفتاده است‪ .‬چون‬ ‫سردرگمي‌ در استراتژي و فقدان پاسخ روشن و اعالم شده‬ ‫مبني بر‌اينكه ما چگونه سينمايي مي‌خواهيم؟ و كدام سينما‬ ‫را بايد تقويت كنيم اغتش��اش و انش��عاب در ارتباط‌ها هم‬ ‫به‌وجود مي‌آورد‪ .‬مثال در دوره اصالحات مرحوم سيف‌اهلل داد‬
‫آمد و خيلي س��ريع اعالم كرد كه كار سينماي دفاع مقدس‬ ‫تمام است و بايد به س��مت فيلم‌هاي اجتماعي برويم‪ .‬روند‬ ‫سينماي ايران هم به سمتي رفت كه جريان و موج ايجاد كرد‬ ‫اگر‌چه به داليلي كم‌كم فروكش كرد و منجر به‌ريزش شديد‬ ‫مخاطبان ش��د‪ ،‬اما به‌هر‌حال آن دوره همان طور كه گفتم‪،‬‬ ‫تكليفش روشن بود و مي‌دانستند چه سينمايي مي‌خواهند‪.‬‬ ‫دقيقا آنها چه سينمايي مي‌خواستند؟‬ ‫‪ l‬آنه��ا س��ينمايي‪ ،‬منتق��د حركت‌ه��اي انقالبي‬ ‫مي‌خواستند‪ .‬تكليف مديران سينمايي با حوزه فكري روشن‬ ‫بود و همه مي‌خواس��تند به نوعي در بخش سياس��تگذاري‬ ‫و انديش��ه‌اي تا توليد بي‌تعادل جلو بروند‪ ،‬ب��راي آنها حتي‬ ‫در مديريت نيروي انس��اني هم تعادل معنا نداش��ت‪ ،‬براي‬ ‫همين هم به همين آقاي ش��مقدري فرصت فيلمس��ازي‬ ‫نمي‌دادند يا در آن سال‌ها ما ش��اهد يك نمونه نبوديم كه‬ ‫مثال در بخش‌هاي مهم فكري –‌تريبوني اصالحات يك‬ ‫متخصص اصولگرا بنشيند و‪ ...‬در حالي كه ما مي‌گوييم حاال‬ ‫شماي مدير فعلي‪ ،‬در مديريت نيروي انساني تعادل به خرج‬ ‫بده اما در استراتژي تكليف بايد روشن باشد‪.‬‬ ‫آيا اين تعادل است كه بگوييم يك فيلم سينماي‬ ‫بدنه و يك فيل�م فالن و بهمان مي‌س�ازيم‪ ،‬يك‬ ‫فيلم دفاع مقدسي هم مي‌سازيم‪.‬‬ ‫اما در مديريت آقاي شمقدري به هرحال سازمان‬ ‫سينمايي شكل گرفت كه به‌نظر دستاورد خوبي‬ ‫است!‬ ‫‪ l‬من خودم جزو كساني بودم كه از تشكيل سازمان‬ ‫س��ينمايي حمايت ك��ردم و فكر مي‌كنم اتف��اق مهمي‌كه‬ ‫در دوره مديريت آقاي ش��مقدري رخ داده اس��ت‪ ،‬تشكيل‬ ‫سازمان س��ينمايي بود‪ .‬به نظر من س��ازمان سينمايي بايد‬ ‫كم و كاس��تي‌هاي كه در بخش مديريتي وجود داش��ته را‬ ‫برطرف بكند و به نفع يك س��ينماي ارزش��مند پيش برود‪.‬‬ ‫بنابراين اين سازمان را از اين جهت مورد حمايت قرار دادم تا‬ ‫شايد بتواند آن پي‌‌ريزي غلط مجموعه تشكيالت سينماي‬ ‫‪ l‬آقاي شمقدري تالش‌هاي زيادي كرده است تا‬ ‫عملكردش متناسب با شعارهايشان باشد؛ هم دوره اي كه‬ ‫به‌‌عنوان مشاور رياست‌جمهوري فعال بودند يا حتي پيش از‬ ‫آن‌كه به عنوان يك سينماگر ارزشي و عالقه‌مند فعال بودند‪.‬‬ ‫يكي از شعارهاي ايش��ان در گرايش عدالت‌خواهانه‬ ‫بوده‪ .‬به نظرم در دوره آقاي شمقدري مثال فرصت كار براي‬ ‫نيروهايي كه ممكن بود به اين زودي‌ه��ا نتوانند كار كنند‪،‬‬ ‫فراهم شد‪ ،‬يعني بس��تري از طرف مديريت آقاي شمقدري‬ ‫فراهم ش��د كه نيروهايي كه به حس��اب نمي‌آمدند‪ ،‬بتوانند‬ ‫فيلم بسازند‪.‬‬ ‫فيلم‌هاي قابل دفاعي هم توسط اين گروه ساخته‬ ‫شد؟‬ ‫‪ l‬گرايش كيفي‪ ،‬بحث ديگري اس��ت كه نيازمند‬ ‫تحليل مفصل‌تري است‪ ،‬به‌هرحال به آثاري كه ساخته شده‬ ‫است‪ ،‬نمي‌توان نمره بااليي داد‪.‬‬ ‫بحث ما معطوف به انتظاراتي اس��ت كه مي‌توانست‬ ‫عدال��ت را محقق بكن��د‪ ،‬خصوص��ا چگونگي اس��تفاده از‬ ‫بودجه‌هاي دولتي ك��ه بايد در خدمت فيلم‌هايي باش��د كه‬ ‫به نفع انقالب و جامعه ايران و مخاطب اين سرزمين ساخته‬ ‫بشود‪.‬‬ ‫در اين بخش هم ما ش��اهد يك مولفه‌ها و نشانه‌هاي‬ ‫روشني نيستيم و همه چيز در اين زمينه دست نخورده است‪،‬‬ ‫حاال ممكن اس��ت بعضي مهره‌ها جا به جا ش��ده باشند‪ ،‬اما‬ ‫مسير خاصي طي نشده است‪.‬‬ ‫چرا مسير خاصي طي نشده است؟‬ ‫‪ l‬چون استراتژي وجود نداش��ته و ندارد و همه به‬ ‫دنبال گذران وقت بودند و هس��تند‪ .‬مث�لا در يك مقطعي‬ ‫شاهد بوديم‪ ،‬آقاي ش��مقدري شعار توليد ‪ 300‬فيلم در سال‬ ‫را دادند‪ ،‬يا بحث تشكيل بنياد انيميشن را مطرح كردند و‪...‬‬ ‫همان موقع معلوم بود كه پشت اين شعارها تحليل فكر شده‬ ‫و كار كارشناسي شده نيست و قاطعيتي هم براي اجراي آنها‬ ‫وجود ندارد‪ .‬مانند آنچه در تشكيل سازمان سينمايي موجود‬ ‫بود‪ ،‬مثال توليد ‪ 300‬فيلم سازو‌كارهاي خودش را دارد و بستر‬ ‫نمايشي خودش را مي‌طلبد و‪ ...‬بنابراين خواهيد ديد كه در‬ ‫آينده دستاوردي مانند سازمان سينمايي مي‌ماند‪.‬‬ ‫حاال كه بقيه مسائل عنوان شده نشان‌مي‌دهد كه‬ ‫فرصت نداشتند در يك برنامه‌ريزي متناسب اين‬ ‫شعار را بدهند؟‬ ‫‪ l‬البته اين هم نا‌گفته نماند كه شايد آقاي شمقدري‬ ‫خيلي دس��تاوردهاي سينمايي داش��ته باش��ند‪ ،‬اما يكي از‬ ‫ضعف‌هايي كه وجود دارد اين است كه اين دستاوردهايش‬ ‫مكتوب و منتشر نشده است‪ .‬براي همين است كه فرضا اگر‬ ‫كسي مثل من بخواهد يك تحليل دقيق و آماري بدهد بايد‬ ‫متكي به ذهن خودش باشد‪ ،‬چرا كه اصال منبعي وجود ندارد‪.‬‬ ‫اين در حالي اس��ت كه در دوره اصالحات هر س��اله عالوه‬ ‫بردفترچ��ه سياس��ت‌گذاري‌ها‪ ،‬در قالب مطال��ب بولتني و‬ ‫فرهنگ‬ ‫االن مديريت دارد وقت مي‌گذراند؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬به‌نظر مي‌آيد به‌دليل نداشتن استراتژي‌هاي‬ ‫تبيين ش��ده و اينكه مديريت درگير حاشيه‌هاي بيش از حد‬ ‫شده‪ ،‬دارد فرصت‌سوزي مي‌كند‪.‬‬ ‫ش�عارها متناس�ب با‌عملكرد مديريت سينمايي‬ ‫بوده است؟‬ ‫‪ l‬حوزهفرهنگوسينماازآنجاييكهبهشدتسياستزده‬ ‫است و جريان‌هاي مختلفي به‌دنبال پايگاه و‌تريبون براي‬ ‫اهداف سياسي خودشان هس��تند‪ ،‬همه چيز قرباني مسائل‬ ‫سياسي مي‌شود‪ .‬اين در حالي اس��ت كه ما در حوزه خارج از‬ ‫فرهنگ بايد داراي‌تريبون و احزاب مختلف سياسي باشيم‬ ‫تا عقايد و ديدگاه‌هاي مختلف سياسي بتوانند مسائل شان‬ ‫را آنج��ا مطرح كنند ك��ه اتفاقا هم مفيد اس��ت در حالي كه‬ ‫همين روند در حوزه سينما و فرهنگ باعث ايستايي و تفرقه‬ ‫مي‌شود‪ ،‬بنابراين حاشيه‌هاي پروژه «الله» و اختصاص اين‬ ‫رقم در اين ش��رايط سياسي‪ -‬اقتصادي س��ينماي ما نشان‬ ‫مي‌دهد كه حوزه فرهنگ و هنر‪ ،‬به ش��دت به جريان‌هاي‬ ‫سياسي آلوده است‪.‬‬ ‫شايد خيلي از مديران سينمايي در دلشان موافق چنين‬ ‫پروژه‌اي نباش��ند‪ ،‬اما از آنجايي كه تابع مديريت‌هاي باالتر‬ ‫هستند و به نوعي بايد سياست‌هاي اعمال شده را پيش ببرند‪،‬‬ ‫بي‌توجه و بدون كارشناسي تاثيرات مختلف چنين پروژه‌هايي‬ ‫باعث مي‌شوند كه انشعاب به‌وجود بياورند‪ .‬من موافق هستم‬ ‫كه ما به پروژه‌هاي ب��زرگ و به اصطالح فاخر نياز‌داريم‪ ،‬اما‬ ‫معتقدم اين پروژه‌ها بايد به دست بچه‌هاي ايراني در داخل‬ ‫ساخته بشود‪.‬‬ ‫پروژه‌اي مثل «الله» كه اينهمه انش��عاب ايجاد كرده و‬ ‫باعث دسته دسته شدن سينماگران مي‌ش��ود و خودي‌ها را رو‬ ‫در روي هم قرار بدهد‪ ،‬واقعا مي‌ارزد؟ مثال االن آقاي شمقدري‬ ‫روبه‌روي آقاي شريعتمداري ايستاده‪ .‬آيا مي‌ارزد؟ و يا بدتر از‬ ‫همه حتي االن بسياري از برو بچه‌هاي سينما نسبت به اين‬ ‫پروژه حساسيت پيدا كرده‌اند‪ ،‬آيا مي‌ارزد؟ آنهم براي كسي‬ ‫كه سال‌ها از ايران دور بوده اينگونه روبه‌روي هم بايستيم‪.‬‬ ‫اين روند محيط فرهنگ و سينما را زير سوال مي‌برد‪.‬‬ ‫همه آقايان كه در سياس��ت فعال هس��تند مي‌خواهند اين‬ ‫اتفاقات را به‌نفع جرياني كه ب��ه آن تعلق دارند‪ ،‬بهره‌برداري‬ ‫بكنند‪ .‬در حالي كه اگر به گونه‌اي درس��ت مديريت مي‌شد‪،‬‬ ‫پروژه‌اي مثل «الله» مي‌توانست بدون حاشيه‌اي توليد بشود‬ ‫و اين همه رو در روي هم اتفاق نمي‌افتاد‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪ l‬خب‪ ،‬طبيعي است كه با ذائقه‌سازي صورت گرفته و‬ ‫در وضعيت موجود‪ ،‬همچنان سلطه فيلم‌هاي دختر و پسري‬ ‫يا فيلم‌هاي كمدي سطحي حفظ مي‌شود‪ ،‬بنابراين سينماي‬ ‫دفاع مقدس خود به خود به ي��ك بخش كوچك و غيرقابل‬ ‫تاثير تبديل مي‌شود و هر‌چقدر هم تالش مي‌كند‪ ،‬نمي‌تواند‬ ‫در بطن قرار بگيرد و با‌توج��ه به‌توليداتي كه انجام مي‌دهند‬ ‫چون اساسا با يك استراتژي روشني اين فيلم‌ها توليد نشده‬ ‫است‪ ،‬خودشان هم مجبور مي‌شوند‪ ،‬منتقد فيلم‌ها باشند‪.‬‬ ‫در زمينه س��ينماي انق�لاب هم ما باي��د تكليف‌مان‬ ‫روشن بش��ود كه قرار است به س��ينماي انقالب توجه ويژه‬ ‫بكنيم يا نكنيم؟! بنابراين حاال اگر پاس��خ مثبت اس��ت بايد‬ ‫بخشي از فعاليت مديريتي و انرژي زير مجموعه‌ها را صرف‬ ‫برنامه‌ريزي براي توليد فيلم‌هاي انقالبي بكنيم‪ ،‬اما از آنجايي‬ ‫كه اين سياست‌ها روشن و با برنامه‌ريزي نبوده است‪ ،‬اتفاقي‬ ‫نمي‌افتد‪.‬‬ ‫بنابراين همان طور كه شاهد هستيم مي‌گويند بياييد‬ ‫فيلم انقالبي بسازيد‪ ،‬اما وقتي مي‌خواهد اين شعار عملياتي‬ ‫ش��ود محقق نمي‌ش��ود و طبعا در اين مقطع فرصت‌طلبان‬ ‫و تاجران هس��تند كه ورود پيدا مي‌كنند و همچنين كساني‬ ‫كه به دنبال اين هس��تند ك��ه در كوتاه‌تري��ن زمان ممكن‬ ‫و ب��ا بودجه‌هاي دولتي ب��ه آالف و الوف م��ادي و فرهنگ‬ ‫غربي برسند‪ ،‬از اين فرصت استفاده مي‌كنند‪ ،‬چون در واقع‬ ‫همه كارها قرار است في البداهه بگذرد و وقت پر بشود‪ ،‬در‬ ‫حالي كه ما نبايد با مديريتي روبه‌رو باشيم كه بخواهد وقت‬ ‫بگذراند‪.‬‬ ‫ايران را به نفع س��ينماي خوب پيش‌ببرد‪ ،‬بنابراين تشكيل‬ ‫سازمان س��ينمايي را بايد به‌عنوان يك اتفاق ماندگار دوره‬ ‫آقاي شمقدري نام ببريم‪.‬‬ ‫بروشوري عملكرد خود را منتشر مي‌كردند‪.‬‬ ‫آيا مديريت سينمايي مي‌توانست از حاشيه‌هاي‬ ‫پروژه «الله» جلوگيري كند؟‬ ‫و حرف پاياني؟‬ ‫‪ l‬يكي از ضعف‌هايي كه مديريت آقاي شمقدري‬ ‫بايد آن را برطرف بكند اين اس��ت كه از عملكردش��ان آمار‬ ‫و ارقام منتش��ر بكنند تا ما در تحليل‌هاي خودمان علمي‌تر‬ ‫صحبت كنيم‪ .‬چون بدون تبيين استراتژي‌هاي سينمايي ما‬ ‫همينجور يوميه پيش خواهيم رفت و هر روز براي همان روز‬ ‫برنامه خواهيم داش��ت و به همين دليل هم هست كه چون‬ ‫آقاي شمقدري آماري از فعاليت‌هايشان وجود ندارد مجبور‬ ‫است خودش بيايد از عملكرد خودش دفاع بكند‪ ،‬به هرحال‬ ‫اين ضعف‌ها مشهود و روشن است و مي‌تواند لطمه بزند‪.‬يك‬ ‫نكته قابل تامل‌تر اين اس��ت كه وقتي ما استراتژي نداريم‬ ‫اتفاقات ماندگار تاريخ س��ينمايي‌مان توس��ط دگرانديشان‬ ‫نوشته مي‌شود‪ ،‬در حالي كه در اين چند سالي كه اصولگراها‬ ‫مديريت مي‌كردند‪ ،‬مي‌توانس��تند همتي بكنند كه تاريخي‬ ‫نوشته شود كه با واقعيت‌هاي تاريخ منطبق باشد‪g .‬‬ ‫بازتابسياست‌هايضد‌صهيونيستيوانقالبيرئيس‌جمهوردر‬ ‫حوزهسياستخارجيدرسينمايمادرچندفيلمقابلشناسايي‬ ‫است؟چندفيلمدرزمينهچالشاصليمابادشمنانيعني‬ ‫سياست‌هايهسته‌ايساختهشد؟ چند فيلمدرموضوع انقالبو‬ ‫عدالت اجتماعي و‪ ...‬ساخته شد؟‬ ‫‪73‬‬
‫ورزش‬ ‫ورزش‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫‪74‬‬ ‫داستان يك كميته‬
‫رقابتمخفيانه‬ ‫براي رياست‬ ‫ميان علي‌آبادي و عباسي چه مي‌گذرد؟‬ ‫ورزش‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫‪75‬‬
‫رقابت مخفيانه براي رياست‬ ‫ميان علي‌آبادي و عباسي چه مي‌گذرد؟‬ ‫محسن ذاكري‬ ‫‪1‬‬ ‫ورزش‬ ‫يك��ي از نزدي��كان وزارت ورزش رواي��ت می‌‌کند كه‬ ‫علي‌آبادي وقت��ي فهميد عباس��ي به تلويزي��ون رفته و در‬ ‫گفت‌وگوي��ي زنده ب��ه ارزياب��ي كاروان ورزش نشس��ته‪،‬‬ ‫نزديكانش از بچه‌هاي تلويزيون خواس��ته‌اند ك��ه او نيز به‬ ‫آنتن پخش زنده برود‪ .‬او البته براي ادع��اي خود از يكي از‬ ‫مسئوالن تلويزيون گواهي مي‌آورد‪ .‬مشابه همين اتفاق در‬ ‫گوانگجو رخ داد؛ اينكه وقتي محمد علي‌آبادي به تلويزيون‬ ‫مي‌رفته‪ ،‬بالفاصله سعيدلو درخواست مي‌كرده به تلويزيون‬ ‫برود و مي‌رفته؛ رابطه‌اي خاص كه در عين رفاقت ظاهري‬ ‫ميان اين دو رقابتي خاص را به جريان انداخته بود‪ .‬در لندن‬ ‫اما اين مس��ابقه برخالف گوانگجو كه س��عيد‌لو بازي را راه‬ ‫انداخته بود‪ ،‬اين علي‌آبادي بود كه همه چيز را به نام خود سند‬ ‫زد‪ .‬شايد محمد عباسي كه در يك سال وزارتش در ورزش‬ ‫خيلي به مسائل ريز ورزشي وزارتخانه ورود نكرده بود و يك‬ ‫مسابقه ورزشي را به‌طور كامل نديده بود‪ ،‬در لندن مي‌بايست‬ ‫وظايف خود را هر چند حداقلي انجام دهد‪ .‬در چنين شرايطي‬ ‫علي‌آبادي با هفت سال مديريت در ورزش اعتماد به نفس‬ ‫بااليي براي خودپنداري‌هايش داشت‪.‬‬ ‫نگاهي به رابط��ه وزارت ورزش و كميت��ه المپيك در‬ ‫يك‌س��ال اخير ش��ايد برخي از زواياي پنهان رقابتي كه در‬ ‫جريان است را مشخص كند‪.‬‬ ‫وزير ورزش تا قبل از س��فر لندن خيلي فرصت اين را‬ ‫نداشت كه كميته‌ملي المپيك را درك كند؛ از نظر اهميت‪ .‬او‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫‪76‬‬ ‫فقط شنيده بود كه كميته المپيك پايگاهي مهم و تاثيرگذار‬ ‫در تحوالت بين‌المللي است‪ .‬ش��ايد به همين دليل بود كه‬ ‫علي‌آب��ادي و همكاران��ش در كميته نقش خ��ود را بيش از‬ ‫اين مي‌پنداش��تند و فضاي كار را در محيطي آرام و آس��وده‬ ‫مي‌ديدند‪ .‬علي سعيد‌لو با انس��داد مالي و برهم زدن شرايط‬ ‫كسب منابع مالي شرايط سختي را براي كميته المپيك ايجاد‬ ‫كرده بود‪ ،‬اما وزارت ورزش حداقل در تعامل با فدراسيون‌هاي‬ ‫ورزشي بس��يار از بار كميته المپيك كاست تا شرايط به نفع‬ ‫آنها رقم بخورد‪ ،‬اما هيچ‌گاه محمد عباسي به مسائل كميته‬ ‫المپيك ورود نكرد تا اينكه حتي در مجمع ساالنه كميته كه‬ ‫او براي اولين بار شركت كرد‪ ،‬بيشتر از موضوعات اخالقي و‬ ‫فرهنگي ورزشي گفت تا موضوعات ورزش قهرماني‪ .‬او به‬ ‫همين دليل نزد بسياري از مديران ورزشي‪ ،‬انساني اخالقي‬ ‫می‌نمود‪.‬‬ ‫اما تغييرات صورت گرفته در چند ماه مانده به المپيك‬ ‫در فدراس��يون‌هاي قايقران��ي و دوچرخه‌س��واري ورق را‬ ‫برگرداند‪ .‬در ميان واكنش‌هاي اعتراضي شايد بيانيه‌ هيات‬ ‫اجرايي كميته ملي المپيك نشان از منازعه‌اي زودرس ميان‬ ‫دستگاه دولتي ورزش و نهادي كه با اينكه بودجه‌اي دولتي‬ ‫طلب مي‌كند‪ ،‬اما خود را غيردولتي مي‌داند‪ ،‬بود‪ .‬هيات اجرايي‬ ‫اما در بيانيه خود كه روي سايت كميته المپيك قرار نگرفت‬ ‫و تنها بعضي از خبرگزاري‌ها منتشر كردند‪ ،‬از جريان سومي‌‬ ‫گفت كه به‌‌دنبال اهداف خاصي هس��تند‪...« :‬خالف منافع‬ ‫ملي و رويه‌هاي بين‌المللي ارزيابي مي‌گردد و به نظر مي‌رسد‬ ‫با هداي��ت بخش��ي از وزارت ورزش و جوان��ان و با داليل‬ ‫مشخص و غير همراس��تا با مصالح ورزش كشور پيگيري‬ ‫مي‌شود‪ ،‬مقرر ش��د مراتب به وزير محترم ورزش و جوانان‬ ‫منعكس شده تا ضمن ابقاي مديران ياد شده حداقل تا پايان‬ ‫بازي‌هاي المپيك‪ ،‬به‌طور يقي��ن از تغييرات احتمالي بعدي‬ ‫نيز اجتناب گردد‪».‬‬ ‫اين بخش كدام واح��د مرتبط ب��ا ورزش بود؟كميته‬ ‫المپيك در بياني��ه خود ب��دون اينكه انتق��ادي از وزير كند‬ ‫به‌نظر مي‌رسيد كه حميد س��جادي‪ ،‬دونده قهرمان سابق را‬ ‫كه نتوانسته بود از خط راي اعتماد نمايندگان مجلس براي‬ ‫ورود به ساختمان وزارت ورزش بگذرد را مورد اتهام قرار داده‬ ‫بودند‪ .‬از نظر هيات اجرايي تغييرات صورت گرفته در راستاي‬ ‫مهندسي انتخابات آينده كميته ملي المپيك بود‪.‬‬ ‫تغييرات‪ ،‬تغيي��ر نيافت و تالش‌هاي بس��ياري كه در‬ ‫حاش��يه ورزش براي منصرف ك��ردن وزارت خانه صورت‬ ‫گرفت راه به جايي نبرد تا نامه‌هايي تند ميان فدراسيون‌هاي‬ ‫جهاني با وزارت ورزش به جريان بيفتد؛ نامه‌هايي كه قبل از‬ ‫اينكه مديران وزارت ورزش از آن مطلع شوند‪ ،‬رسانه‌ها آن را‬ ‫منتشر مي‌كردند‪ .‬اين موضوع باعث آشفتگي وزارت‌ورزش‬ ‫ش��د و حتي برخي از مديران آن در گفت‌وگوهاي دوستانه‬ ‫خود با برخي از خبرنگاران مي‌گفتند كه كميته ملي المپيك‬ ‫عامل انتشار اين نامه‌هاست‪ ،‬مساله‌اي كه بيشتر به يك بازي‬ ‫پليسي تبديل ش��ده بود؛ همين باعث شد كه متن به حاشيه‬ ‫رود چه آنكه اصل ماج��را ورود كميته المپي��ك به تقابل با‬ ‫وزارت ورزش بود‪.‬‬ ‫در لندن اما هر دو‪ ،‬وزير ورزش و رئيس المپيك با يك‬ ‫هواپيما و در بخش بيزینس كالس به فرودگاه هيترو رسيدند‪.‬‬ ‫همه چيز خوب بود تا اينكه وزير به تلويزيون رفت و وقتي با‬ ‫پرسشي در مورد سهم وی در پيروزي‌ها مواجهه شد‪ ،‬همان‬ ‫ماجراي قديمي‪ .‬وزير همين ك��ه نگفت كميته المپيك هم‬ ‫سهامدار پیروزی‌هاس��ت مورد طعنه قرار گرفت‪ .‬گفت که‬ ‫پيروزي صاحب زياد دارد و شکست تنها براي وزير است‪.‬‬ ‫شايد اوج نقطه تقابل اين دو عدم حضور وزير در جلسه‬ ‫مهم كميته بين‌المللي المپيك در لندن بود كه براي بررسي‬ ‫تغييرات ورزش تش��كيل ش��ده بود‪ .‬وزير به بهانه‌ترافيك‬ ‫به‌اين جلس��ه نرفت تا بعد‌ها علي‌آبادي نامه ارسالي كميته‬ ‫بين‌المللي كه تغيي��رات اساس��نامه و عدم‌دخالت دولت در‬ ‫ورزش را درخواست كرده بود‪ ،‬تلويحا به اين دليل بداند‪« :‬ما‬ ‫نمي‌خواهيم زير بار نام تعليق برويم‪ ،‬اما وزارت ورزش كاري‬ ‫نكند ايران تعليق شود! اين براي ايران در سطح بين‌المللي‬ ‫خوشايند نيس��ت كه بگوييم تعليق شده‌ايم‪ ،‬اما واقعيت اين‬ ‫اس��ت كه پيش از المپيك ‪ IOC‬در نامه‌اي از ما خواس��ته‬ ‫بود كه بالفاصله بعد از حضور در ش��هر لندن با حضور وزير‪،‬‬ ‫بنده و آقاي افشارزاده جلسه‌اي را برگزار كنيم تا ابعاد قضيه‬ ‫براي همه روشن‌تر شود‪ ،‬اما متاس��فانه جناب وزير به دليل‬ ‫آنچه‌ترافيك خواند به جلسه نيامد‪ ،‬البته اين نشست حدود‬ ‫دو ساعت طول كش��يد‪ ،‬اما آنجا به ما اعالم كردند كه بايد‬ ‫اساسنامه‌ها را به تصويب ما مي‌رس��انديد‪ ،‬ما هم توپ را در‬ ‫زمين آنها انداختيم و گفتيم شما خودتان بايد اساسنامه‌ها را‬ ‫مي‌گرفتيد و از هر فدراس��يوني كه انتخابات برگزار مي‌كرد‬ ‫اساس��نامه مي‌خواس��تيد‪ .‬در آن جلس��ه اخطار داده شد كه‬ ‫اگر ش��رايط اين طور ادامه پيدا كند بايد زير پرچم المپيك‪،‬‬ ‫تيم‌هاي ورزشي ما شركت كنند و در صورت تداوم اين جريان‬ ‫ممكن است اين تعليق شامل حال فوتبال هم بشود‪».‬موضع‬ ‫تند علي‌آبادي نشان از منازعه سخت در آينده دارد كه محمد‬ ‫عباسي از مواضع خود كوتاه نمي‌آيد‪ .‬بايد نشست و آينده را‬ ‫نگاه كرد‪g .‬‬
‫در گفت‌وگو با سيد‌امير حسيني مطرح شد‬ ‫هشدار‌هاي جدي ‪ IOC‬به وزارت ورزش‬ ‫‪2‬‬ ‫هشدارها جدي است‪ .‬عمق اين مطلب را مي‌توان از آخرين نامه مدير ارتباطات كميته بين‌المللي المپيك ‪IOC‬‬ ‫خطاب به محمد علي‌آبادي و بهرام افشارزاده‪ ،‬رئيس و دبير‌كل كميته ملي المپيك كشورمان دريافت؛ نامه‌اي در واكنش‬ ‫به برنامه تغيير روساي فدراس�يون‌هاي المپيكي و تالش براي تصاحب كميته ملي المپيك از سوي دولتيان‪« ،‬كميته‬ ‫بين‌المللي المپيك با ارس�ال نامه‌اي ويژه به كميته ملي المپيك ايران‪ ،‬اعالم كرد تا اساسنامه‌ها اصالح و تائيد شوند‪،‬‬ ‫هيچ انتخاباتي جنبه رسمي نخواهد داشت‪ .‬اين نامه رسمي كميته بين‌المللي المپيك كه فراتر از يك هشدار بايد تلقي‬ ‫شود‪ ،‬گويا در نظر وزارت ورزش چندان هم جدي نيست‪ ،‬چرا كه با لبخند و نگاهي خوش‌بينانه مبني‌بر اينكه با گفتمان‬ ‫و مذاكرات مي‌توان سر و ته قضيه را جمع كرد انتخابات مجامع فدراسيون‌هاي خود را برگزار مي‌كنند و فارغ از هر‌گونه‬ ‫واهمه‌اي مبني بر تعليق‪ ،‬هش�دارها را در حد يك تذكر در نظر مي‌گيرند‪ .‬اين در حالي است كه صابون تعليق قبال هم‬ ‫به تن ورزش كشورمان خورده و اين بار جدي‌تر از گذشته به نظر مي‌رس�د‪ ».‬اين پيش‌فرض كه هشدارهاي كميته‬ ‫بين‌المللي المپيك به مرحله اجرا درخواهد آمد اعتقادي است‪ .‬اميرحسينی‪ ،‬دبير پيشين كميته‌ملي المپيك كشورمان به‬ ‫آن اشاره مي‌كند‪« :‬حضور و تصدي‌گري در ايران در بحث ورزش قهرماني و تغيير و جابه‌جايي روساي فدراسيون‌ها‬ ‫از جمله مواردي است كه بارها به آنها گوشزد شده‪ ،‬اما به‌رغم اين تذكرات و هشدارها تغيير در رويه كار ديده نشده‬ ‫است‪ .‬به‌طور حتم با ناديده گرفتن اين هشدارها و تاكيدات كميته بين‌المللي المپيك لطمه زيادي خواهد خورد‪».‬‬ ‫دبير پيشين كميته‌ملي المپيك معتقد است‪« :‬حضور دولت در بخش ورزش قهرماني بيشتر به ضرر آنهاست تا‬ ‫منفعت‪ ».‬با او در خصوص چالش‌هاي كميته ملي المپيك و انتخابات آينده اين كميته همكالم مي‌شويم‪.‬‬ ‫آمنه سليماني‬ ‫با‌توجه به اين تعاريف رابط�ه دولت و كميته ملي‬ ‫المپيك چگونه تعريف مي‌شود؟‬ ‫‪ l‬در اين رابطه كنگره‌هاي زيادي برگزار و مقاله‌هاي‬ ‫متعددي نوشته ش��ده است‪ .‬در يكي از س��مينارهايي كه در‬ ‫اين‌خصوص در مالزي برگزار شد‪ ،‬بر اين موضوع تاكيد شد كه‬ ‫كميته‌ها بايد در استقالل كامل از حضور و دخالت دولت باشند‪.‬‬ ‫در اين كنگره كه نقطه‌نظرات آن به تصويب كميته بين‌المللي‬ ‫المپيك هم رسيد بار ديگر عنوان شد كه حضور دولت و حتي‬ ‫همكاري آنها اس��تقالل كميته‌هاي ملي و فدراسيون‌هاي‬ ‫ملي را مخدوش مي‌كند‪ .‬فدراس��يون‌هاي مل��ي به عنوان‬ ‫باالترين جمع فني جهاني در كشورهاي خود بايد به صورت‬ ‫دموكراتيك اداره شوند‪.‬‬ ‫وزارت ورزش در اين ميان چه نقشي برعهده دارد؟‬ ‫تعريف‌هاي ذكر شده با آنچه در عمل ديده مي‌شود‬ ‫منافات دارد‪ .‬در اين ميان حضور دولت در ورزش‬ ‫قهرماني به نفع آن است يا به ضرر آن؟‬ ‫و كدام ديدگاه صحيح‌تر فكر مي‌كند؟‬ ‫‪ l‬به‌هر‌حال هر دو ديدگاه داليل خاص خود را دارند‬ ‫كه از هر دو طرف قابل پذيرش است‪ ،‬اما آنچه در حال حاضر‬ ‫مي‌توان پذيرفت اين است كه اگر انتخابات پس از انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري باشد‪ ،‬با آرامش بهتري برگزار خواهد شد‪ .‬چرا‬ ‫كه در آينده تغييراتي را شاهد هستيم و در پي آن افراد زيادي‬ ‫تغيير مي‌كنند كه نظرات خاص خود را وارد مي‌كنند‪.‬‬ ‫در اين بين با نامه ‪ IOC‬چه بايد كرد؟ آيا هشدار‬ ‫كميته بين‌المللي جدي خواهد بود؟‬ ‫‪ l‬مطمئنا جدي اس��ت‪ ،‬وزارت ورزش هم نبايد اين‬ ‫موضوع را ناديده بگيرد‪ .‬به‌طور حتم نگاه خوش‌بينانه به اين‬ ‫قضيه به‌ورزش كش��ورمان لطمه مي‌زند‪ ،‬بايد به اين مساله‬ ‫توجه كنيم و نگذاريم تعليق گريبانگیر ورزش كشورمان شود‪.‬‬ ‫ما قبال اين موض��وع را تجربه كرده‌اي��م و از اين بابت ضربه‬ ‫خورده‌ايم‪ ،‬حاال ب��ا توجه به تجربه قبلي نباي��د بگذاريم اين‬ ‫شرايط يك بار ديگر سراغ ورزش ما بيايد‪.‬‬ ‫‪ l‬مطمئنا به ضرر دولت است‪ .‬چرا كه آنها را از اهداف‬ ‫خود دور مي‌كند‪ .‬وزارت ورزش ب��ه عنوان نماينده دولت هر‬ ‫فصل پول‌هاي كالني را به يكسري از باشگاه‌هاي خود تزريق‬ ‫مي‌كند و زمان زيادي را صرف سر و سامان دادن به شرايط‬ ‫درگيري‌هاي پيش آم��ده مي‌كن��د‪ .‬وزارت ورزش مي‌تواند‬ ‫اين كارها را به بخش خصوصي واگذار كند و به اين ش��كل‬ ‫مشاركت مردم را بيش��تر كند‪ ،‬كما اينكه باشگاه‌هاي بزرگ‬ ‫مثل رئال و بارسلونا هم دولتي نيستند‪ .‬در برنامه سوم و چهارم‬ ‫توسعه هم به كاهش تصدي‌گري دولت تاكيد شده بود‪ .‬با اين‬ ‫شرايط ورزش كشورمان سودآور نيست‪.‬‬ ‫‪ l‬در تمام س��ي س��الی كه در كنار جنبش المپيك‬ ‫فعاليت داشته‌ام‪ ،‬همواره گزينه‌هاي دولتي تاثيرگذار بوده‌اند و‬ ‫مطمئنا در انتخابات آينده كميته ملي المپيك باز هم حضور‬ ‫این گزينه‌ها را خواهيم ديد‪.‬‬ ‫‪ l‬چالش كميته ملي المپيك تنه��ا به اين موضوع‬ ‫ختم نمي‌شود كه مثال روساي فدراسيون‌هاي ورزشي توسط‬ ‫وزارت ورزش جابه‌جا مي‌ش��وند ك��ه در نهايت هم منجر به‬ ‫ارس��النامه ‪ IOC‬و احتمال تعليق ورزش ما باشد‪ .‬اين شايد‬ ‫يكي از چالش‌هاي كميته باشد‪ .‬كميته ملي المپيك جاذبه‌هاي‬ ‫خاص خود را دارد كه بركسب كرسي‌هاي آن رقابت شديدي‬ ‫بين افراد به وجود مي‌آيد؛ افرادي كه بعضا در يك جناح و خط‬ ‫فكري ‪ -‬سياسي يكسان هستند‪ ،‬اما با توجه به رضايت پيش‬ ‫آمده اختالفاتي با هم دارند‪.‬‬ ‫كميته‌هاي اجرايي بايد در كميت��ه ملي المپيك فعال‬ ‫باشند‪ .‬اين كميته‌ها بايد مستقل باشند و با تصميمات سازنده‬ ‫به‌دنبال نتايج درخشان باشند‪ .‬با‌وجود اين كميته‌هاي اجرايي‬ ‫قوي و با برنامه همواره شاهد درخش��ش ورزش كشورمان‬ ‫هستيم‪ ،‬مثل همين نتايجي كه در المپيك لندن شاهد بوديم يا‬ ‫بازي‌هاي آسيايي گوانگجو‪ .‬اين فعاليت‌ها بايد هنگام استقالل‬ ‫باشد‪ ،‬زماني كه اين كميته اجرايي در خدمت سازمان ورزش‬ ‫بود ديديم كه چه نتايجي نصيب ورزش كشورمان شد‪ .‬ما حتي‬ ‫نتوانستيم رقابت‌هاي كشورهاي اسالمي را برگزار كنيم‪g .‬‬ ‫فكر مي‌كنيد اين ش�يوه حاكم‪ ،‬چالش كميته ملي‬ ‫المپيك است؟‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫‪ l‬نامه ‪ IOC‬به كميت ‌ه مل��ي المپيك در واقع يك‬ ‫هشدار رسمي و جدي اس��ت و كميته ملي المپيك به‌عنوان‬ ‫عضوي از ‪ IOC‬بايد به اص��ول و قوانين كميته بين‌المللي‬ ‫پايبند باشد‪ .‬به‌نظر مي‌رس��د براي پاسخگويي به اين سوال‬ ‫بايستي درباره كاركرد كميته ملي المپيك طبق تعريف قوانين‬ ‫جهاني بيش��تر صحبت كنيم‪ .‬كميته‌هاي مل��ي المپيك در‬ ‫كش��ورهاي مختلف نمايندگان بين‌المللي ‪ IOC‬در كشور‬ ‫مربوطه هس��تند كه وظيف��ه آنها توس��عه و‌ترويج فرهنگ‬ ‫المپيك و تقوي��ت روحيه و س��وق دادن جوانان كش��ور به‬ ‫سمت ورزش اس��ت‪ .‬در واقع كميته‌هاي ملي المپيك مروج‬ ‫ارزش‌ها به‌جوانان از طريق ورزش هستند‪ ،‬ماموريت بعدي‬ ‫كميته‌هاي ملي المپيك اين اس��ت كه به عن��وان باالترين‬ ‫مرجع‪ ،‬معرفي فدراسيون‌هاي ورزشي به بازي‌هاي المپيك و‬ ‫آسيايي را برعهده دارد‪ .‬فدراسيون‌هاي ورزشي هم نمايندگان‬ ‫فدراس��يون‌هاي جهاني هستند كه در كش��ور مربوطه خود‬ ‫به‌طور مستقل به مسائل مربوط به ورزش قهرماني رسیدگی‬ ‫می‌کنند‪ .‬اين نهادها به دور از اغراض مذهبي‪ ،‬نژادي‪ ،‬سياسي‬ ‫بايد فعاليت كنند‪ .‬با‌توجه به اين تعاريف كميته ملي المپيك و‬ ‫فدراسيون‌هاي ورزشي بايد به‌طور مستقل از دولت به فعاليت‬ ‫خود بپردازند‪.‬‬ ‫‪ l‬در پاسخ به اين سوال دو ديدگاه وجود دارد‪ .‬عده‌اي‬ ‫اعتقاد دارند كه به نفع كميته است كه اين وقفه پيش آمده و‬ ‫در اين زمينه عده‌اي از كارشناس��ان مي‌گويند اگر انتخابات‬ ‫پيش از انتخابات رياس��ت‌جمهوري باش��د چالش‌هاي بين‬ ‫دولت و كميته به حداقل مي‌رسد‪ ،‬اما ديدگاه مردم در مقابل‬ ‫اين موضوع قرار مي‌گيرد‪ .‬اعتقاد مخالفان تاخير انتخابات هم‬ ‫اين است كه در دولت دهم با‌وجود اينكه مسئول كميته ملي‬ ‫المپيك و وزارت ورزش از يك جناح و حزب حاكم هس��تند‬ ‫باز هم اين رقابت‌ها وجود دارد و حت��ي تاثير اين رقابت‌ها را‬ ‫مي‌بينيم‪ .‬در هر صورت بايد نگران اين بود كه به اس��تقالل‬ ‫كميته خدشه وارد نشود‪.‬‬ ‫ورزش‬ ‫با‌توجه به نامه‪ IOC‬به كميته المپيك و عدم حضور‬ ‫نمايندگان اين كميته در مجامع انتخاباتي به نظر‬ ‫مي‌رس�د رابطه بين اين كميته و وزارت ورزش تا‬ ‫حدودي خدشه‌دار شده است؟‬ ‫‪ l‬دولت و وزارت ورزش مي‌تواند در راستاي توسعه‬ ‫سياس��ت‌هاي خود به تامين زيرساخت‌ها كمك كند‪ .‬دولت‬ ‫مي‌تواند از ورزش به‌‌عنوان ابزاري براي كاهش بزهكاري و‬ ‫ي و روحي‬ ‫كم‌كردن بيمارها و باال بردن سطح سالمت جسم ‌‬ ‫افراد جامعه كمك كند‪ .‬توسعه ورزش‌هاي همگاني مي‌تواند‬ ‫س��ن مرگ و مير را در جامعه باالتر برده و اي��ن مي‌تواند در‬ ‫س��ايه حمايت‌هاي دولت در راس��تاي فرهنگ‌سازي براي‬ ‫ايجاد جامعه‌اي س��الم ايجاد ش��ود‪ .‬وزارت ورزش به عنوان‬ ‫نماينده دولت مي‌تواند در اين زمينه‌ه��ا عمل كند‪ ،‬نه اينكه‬ ‫باش��گاهداري كند و هزينه‌ه��اي ميلياردي خ��ود را صرف‬ ‫تيمداري و مسائلي از اين دست كند‪.‬‬ ‫اين يك چارچوب اصلي در كل دنياست‪ .‬وزارت ورزش‬ ‫همچنين مي‌تواند نيروه��اي الزم را براي به خدمت گرفتن‬ ‫فارغ‌التحصيالن‌تربيت‌بدني فراهم كند و با كارآفريني اين‬ ‫نيروها را به خدمت بگيرد‪.‬‬ ‫بحث انتخابات پيش آمد‪ ،‬با‌توج�ه به اينكه همه‬ ‫خود را براي انتخابات كميته آماده مي‌كردند‪ ،‬اين‬ ‫انتخابات به زمان ديگري موكول ش�د‪ ،‬اين وقفه‬ ‫پيش آمده به نفع كميته است يا به ضرر آن؟‬ ‫در انتخاب�ات آين�ده كميت�ه ملي المپي�ك حضور‬ ‫دولتي‌ها را چطور مي‌بينيد؟‬ ‫براي اينكه كميته‌اي پويا و مطابق با قوانين ‪IOC‬‬ ‫داشته باشيم چه بايد كرد؟‬ ‫‪77‬‬
‫همسايه‌ها عليه هم‬ ‫نگاهي به رابطه‌ سازمان ورزش و كميته ملي المپيك در سال‌هاي گذشته‬ ‫مرتضي بركتي‬ ‫‪3‬‬ ‫ورزش‬ ‫همه چيز از يك شيفتگي ش��روع مي‌شود؛ حضور در‬ ‫المپيك اگر براي ورزشكاران يك افتخار است‪ ،‬براي مديران‬ ‫يك سفرعادي نيست‪ ،‬بلكه س��فري تازه است‪ .‬اولين بار را‬ ‫نمي‌دانيم‪ ،‬اما اولين انتخابات براي رسيدن به‌جايگاه المپيك‬ ‫بعد از سفر آتن ش��كل گرفت‪ ،‬اما اين هوشمندي نزد رئيس‬ ‫ورزش بود كه خود نامزد نشوديا اينكه به او گفته شد كه خود‬ ‫نامزد نشود چه آنكه پيش از اين رسم بود كه رئيس ورزش‬ ‫رئيس المپيك باشد‪ ،‬اما از اين زمان بود كه دوگانه المپيك‬ ‫و دستگاه دولتي ورزش شكل گرفت‪ .‬بايد نگاهي به پيشينه‬ ‫اين دو بيندازيم‪.‬‬ ‫بعد از انقالب اولين رئيس ورزش‪ ،‬رئيس كميته ملي‬ ‫المپيك هم بود‪ .‬شاه حسيني كه از مبارزان قديمي‌رژيم ستم‬ ‫شاهي بود و البته ورزشكاري حرفه‌اي در بسكتبال و راگبي‬ ‫بود‪ ،‬در دولت مهدي بازرگان سرپرست تربيت بدني شد‪ .‬شاه‬ ‫حسيني ورزشكاري بود كه باشگاهي به نام بوستان ورزش‬ ‫داشت كه چهره‌هاي شناخته شده‌اي مثل برادران مشحون‬ ‫كه در ورزش پشتاز بودند به‌عنوان مدلي فرهنگي به ورزش‬ ‫مي‌نگريست‪ .‬شاه‌حس��يني وقتي ابالغ ورزش را گرفت كه‬ ‫از چند سال پيش به دليل عدم ش��ركت در جشن‌هاي تولد‬ ‫شاه به‌همراه ديگر تيم‌هاي ورزش��ي در مراسم رژه امجديه‬ ‫از ورود به اماكن ورزش��ي منع ش��ده بود و آنطور كه خود به‬ ‫مثلث مي‌گويد؛ وقتي وارد ساختمان ورزش شدم‪ ،‬هيچ‌‌كس‬ ‫را نمي‌شناختم‪ .‬ابالغم را به فردي نش��ان دادم تازه متوجه‬ ‫شدند كه من مسئول ورزش شده‌ام‪ .‬چند نفري دست به كار‬ ‫شدند و ابالغ من را تكثير كردند و به ديوار زدند‪ .‬اينگونه بود‬ ‫كه اولين رئيس ورزش پس از انقالب اين ش��انس را داشت‬ ‫كه از خود ورزش باشد و بس��ياري از ورزشكاران را بشناسد‬ ‫و همين باعث ش��د كه ورزش در انقالب جايگاه خود را بعد‬ ‫شو‌قوس‌هاي اوليه تثبيت ش��ده بداند‪ .‬در اين ميان اما‬ ‫از ك ‌‬ ‫از آنچه ك��ه رئيس كميته مل��ي المپيك بر عهده ش��اهپور‬ ‫غالمرضا پهلوي برادر شاه بود‪ ،‬تش��كيالت المپيك ايران‬ ‫بدون رئيس مانده بود تا اينكه براي اولين‌بار به‌طور همزمان‬ ‫رئيس ورزش‪ ،‬رئيس كميته ملي المپيك شد‪ .‬همين موضوع‬ ‫باعث شد كه شاهپور غالمرضا پهلوي پرونده شكايت خود‬ ‫را به‌كميته بين‌المللي المپيك ببرد‪ .‬شكايت او باعث تعليق‬ ‫موقت ورزش ايران شده بود‪ .‬او به مقامات كميته بين‌المللي‬ ‫المپيك گفته بود كه مقام من را به زور گرفته‌اند‪ .‬شاه حسيني‬ ‫با يادآوري آن روزها به مثلث مي‌گويد كه «غالمرضا پهلوي‬ ‫رفته بود كميته بين‌المللي المپيك و گفته بود كه همچنان‬ ‫رئي��س كميته المپيك ايران اس��ت‪ .‬ما هم آق��اي فكري و‬ ‫شكوهي را فرستاديم سوئيس تا بگويند وقتي نظام سياسي‬ ‫ايران تغيير كرده معلوم است كه اينها ديگر هيچ مسئوليتي‬ ‫ندارند‪ ».‬اين اس��تدالل ايراني‌ها مقامات كميته بين‌المللي‬ ‫المپيك را مجاب مي‌كند كه شاه حسيني همانا رئيس كميته‬ ‫ملي المپيك اس��ت‪ .‬با به پايان رس��يدن عمر ‪ 9‬ماهه دولت‬ ‫موقت و نخست‌وزيري رجايي‪ ،‬گرچه ش��اه حسيني مدتي‬ ‫برسر كار ماند‪ ،‬اما سرانجام او نيز كنار گذاشته شد تا شهريور‬ ‫‪ 59‬و مقارن با آغاز جنگ ايران و عراق‪ ،‬مصطفي داوودي كه‬ ‫همكار شهيد رجايي در آموزش و پرورش بود‪ ،‬رئيس جديد‬ ‫س��ازمان ورزش ش��ود‪ .‬مصطفي داوودي‪ ،‬رئيس جنجالي‬ ‫براي ورزش بود‪ ،‬لغو موقت اعزام تيم‌هاي ورزشي به خارج‬ ‫از كشور و ممنوعيت استفاده از ورزشكاران باالي ‪ 27‬سال در‬ ‫تيم‌هاي ملي‪ ،‬از جمله تصميمات جنجالي داوودي در دوران‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫‪78‬‬ ‫رياستش بر ورزش كش��ور بود‪ .‬او بعد از شاه حسيني‪ ،‬رئيس‬ ‫المپيك و ورزش همزمان با هم بود‪.‬‬ ‫او ن��زد بس��ياري از مديران ورزش��ي ك��ه از آموزش‬ ‫و‌پرورش به ورزش وارد ش��دند‪ ،‬چهره‌اي درخش��ان است‪.‬‬ ‫سيداميرحسيني يكي از آنهاس��ت كه بعدها دبيركل كميته‬ ‫ملي المپيك ايران ش��د‪ .‬او به مثلث مي‌گويد كه «مصطفي‬ ‫داوودي با بيش از چند دهه سابقه مديريت ورزش كشور در‬ ‫فضايي مملو از سكوت از فدراسيون ناش��نوايان رفت اما او‬ ‫كه بود و در قياس با كدامين چهره‏ها بايد در قبال فرجامش‬ ‫به قضاوت نشس��ت‪ .‬داوودي از مربيان خوش‌نام و متدين‬ ‫ورزش در پيش از پيروزي انقالب اس�لامي ايران بود و در‬ ‫مدارس اس�لامي علوي و كمال اش��تغال داشت كه سابقه‬ ‫آشنايي‌اش با ش��هيد رجايي از فعاليت‏هاي آموزشي‌اش در‬ ‫همين مدارس اس�لامي در دوران ستم شاهي ريشه گرفته‬ ‫بود‪ ».‬وقت��ي از اميرحس��يني در م��ورد تندروي‌هاي حاج‬ ‫مصطفي داوودي مي‌پرس��يم او توضي��ح جامعي مي‌دهد‪:‬‬ ‫«در آن سال‏ها تقابل شديدي ميان س��ازمان‌تربيت بدني‪،‬‬ ‫صد‌او‌سيما و ديگر رسانه‏ها همچون كيهان ورزشي و دنياي‬ ‫ورزش وجود داش��ت كه برخي اقدامات نيروهاي انقالبي و‬ ‫مطالبات و خواسته‌هاي ارزشي و تقابل ويژه اينها با‌هم‪ ،‬براي‬ ‫افزايش اين انتقادات مزيد بر‌علت شده بود‪ .‬تعليق كميته ملي‬ ‫المپيك‪ ،‬عدم پوشش رويدادهاي ورزشي توسط صداوسيما‪،‬‬ ‫حضور نسل جديدي از جوانان كم تجربه انقالبي در ورزش‬ ‫و وقوع جنگ تحميلي و تحريم بازي‌هاي المپيك مسكو از‬ ‫سوي ايران از جمله مس��ائل مبتالبه ورزش در اين دوران‬ ‫بود‪ .‬در س��ال‌هاي ‪ 1359‬تا ‪ 1362‬كه داوودي در مديريت‬ ‫س��ازمان‌تربيت بدني خدمت كرد‪ ،‬به‌رغم دلگيري بسياري‬ ‫از دوس��تان و هم دوره‌هاي قديمش كه انتظارات خاصي را‬ ‫از ايشان داشتند‪ ،‬فضاي آن زمان اجازه استفاده از نيروهاي‬ ‫ورزشي باتجربه قبل از انقالب را ايجاب نمي‌كرد و به همين‬ ‫دليل در اين دوران نسل جديدي از نيروهاي متدين‪ ،‬انقالبي‬ ‫و تحصيل كرده ورزش كه عمدتا فارغ التحصيالن مدرسه‬ ‫عالي ورزش بودند‪ ،‬در بخش‌هاي مختلف مديريتي ورزش‬ ‫كشور جذب شدند و بسياري از آنها منشا خدمات ارزنده‌اي‬ ‫در دوران دفاع مقدس وپس از آن در ورزش كشور شده‌اند‪».‬‬ ‫در اين ميان اما چالش تعليق ورزش ايران يكبارديگر گريبان‬ ‫ورزش را گرفته بود‪ .‬كميت ‌ه بين‌المللي‌المپيك بعد از بركناري‬ ‫شاه‌حس��يني يكبار ديگر كميته ملي المپيك‪ ،‬را به‌رسميت‬ ‫نمي‌ش��ناخت‪ .‬داوودي‪ ،‬افشارزاده و اس��ماعيل كدخدازاده‬ ‫اساسنامه جديد كميته را تدوين كردند و به مجلس فرستادند‪.‬‬ ‫بعد از اينكه مجلس اين اساسنامه را تائيد كرد آنها اساسنامه‬ ‫را به بادن بادن در س��وئيس بردند و تائيدي��ه رئيس كميته‬ ‫بين‌المللي را گرفتند‪ .‬بعد هم در ايران انتخابات برگزار شد و‬ ‫داوودي براي چهار سال رئيس كميته شد‪.‬‬ ‫رئيس بعدي ورزش‪ ،‬اما رئيس المپيك نشد‪ .‬اسماعيل‬ ‫داوودي شمس��ي‪ ،‬معاون امور انقالب نخست‌وزير موسوي‬ ‫بدون اينكه ورزش را بداند به جاي مصطفي داوودي نشست‪.‬‬ ‫او كه اين روزها به فعاليت غير دولتي مشغول است در حالي‬ ‫كه براي مدت طوالني به يزد به‌خانه روستايي پدر رفته بود‬ ‫به صورت تلفني با مثلث گفت‌وگو كرد‪ .‬او خود را عالقه‌مند‬ ‫به ورزش نمي‌دانس��ت‪ ،‬اما مي‌گفت كه در دانشگاه ورزش‬ ‫مي‌كرده است‪ .‬داوودي شمس��ي كه در تاريخ سياسي ايران‬ ‫فردي خاص اس��ت‪ ،‬پيش از اين «معاون سياس��ي آيت‌اهلل‬ ‫مهدوي‌كني‪ ،‬وزير‌كشور (كابينه ش��هيد رجايي) بود و بعد از‬ ‫آن معاون امور انقالب نخست‌وزيري‪ .‬در دوران رياست دو‬ ‫ساله او وي هيچ ارتباطي با كميته المپيك نداشت و داوودي‬ ‫رئيس بود‪ ،‬ام��ا در ميانه راه ب��راي اولين بار ن��ام يك دكتر‬ ‫فيزيك هسته‌اي با ورزش پيوند خورد كه گرچه وي وزيري‬ ‫از كابينه بود‪ ،‬اما با ورزش خود را پيوند زد؛ حسن غفوري‌فرد‪،‬‬ ‫دو س��ال رئيس كميته المپي��ك ايران در حال��ي كه رئيس‬ ‫ورزش فرد ديگري بود‪ .‬دوران دو ساله او دخيره‌اي شد براي‬ ‫حضورش در رأس ورزش در كابينه نخست آيت‌اهلل هاشمي‬ ‫رفسنجاني‪ ».‬سال ‪ 65‬نقطعه عطفي در تاريخ المپيك است‪.‬‬ ‫سيد‌مصطفي هاشمي‌طبا‪ ،‬مهندس نساجي كه وزير صنايع‬ ‫در دولت‌هاي محمدجواد باهنر و ميرحس��ين موسوي بود‪.‬‬ ‫در همين سمت نيز رياس��ت كميته ملي المپيك را برعهده‬ ‫داشت تا سه بار ديگر نيز اين پس��ت را در اختيار داشته باشد‬ ‫و البته به صورت همزمان در دولت‌هاي هاشمي رفسنجاني‬ ‫و خاتمي‌رياست ورزش و كميته المپيك را با بهترين نتايج‬ ‫تاريخ ورزش ايران در المپيك پيوند‌بزند‪ .‬جايي كه مدلي باشد‬ ‫براي روساي بعدي ورزش كه به طمع رياست المپيك و نويد‬ ‫آينده‌اي بهتري براي ورزش قدم بردارند‪.‬‬ ‫دوران نخست رياست هاشمي‌طبا بر المپيك همراه با‬ ‫يك واقعه بزرگ بود‪ ،‬جاي��ي كه در جنگ نفت‌كش‌ها ميان‬ ‫ايران و غرب؛ گروهي از دريانوردان اس��پانيايي به اس��ارت‬ ‫نيروهاي نظامي ايران درآمدند‪ .‬اما اي��ن چه فرصتي براي‬ ‫ورزش ايران بود؟! هاش��مي‌طبا از س��امارانش براي حضور‬ ‫در تهران دعوت كرده بود‪ .‬رئيس قدرتمند كميته بين‌المللي‬ ‫المپيك در گفت‌وگو با مقامات ايراني خواس��تار آزادي اين‬ ‫ملوانان شد‪ .‬ديداري كه سعيد فائقي‪ ،‬رئيس فدراسيون وقت‬ ‫وزنه‌برداري و از نزديكان هاشمي در گفت‌وگو با مثلث برخي‬ ‫از زواياي آن را براي اولين ب��ار در ميان مي‌گذارد‪ .‬مهندس‬ ‫فائقي ك��ه آن روزها در وزارت صنايع هم��راه رئيس كميته‬ ‫المپيك بود در ورزش هم به‌عنوان مشاور وي عمل‌مي‌كرد‪.‬‬ ‫او مي‌گويد‪« :‬س��امارانش به تهران آم��د و در ديدار با آقاي‬ ‫هاشمي‌طبا موضوع ملوانان اس��پانيايي را بازگو كرد‪ .‬آقاي‬ ‫هاشمي‌طبا قول داد كه آنها به‌زودي آزاد مي‌شوند‪ .‬سامارانش‬ ‫باورش نمي‌ش��د و موضوع را خيلي جدي گرفته بود‪ .‬پس از‬ ‫چند روز آنها آزاد شدند‪ .‬سامارانش از آن روز عاشق ايران شد‬ ‫و من و البته آقاي هاشمي‌‌طبا‪ .‬من مطمئن هستم بسياري از‬ ‫اتفاقات بعدي ايران در نهادهاي بين‌المللي از جمله حضور‬ ‫مهندس هاش��مي‌طبا در جمع رهبران جنب��ش المپيك و‬ ‫نمايندگ��ي در هيات اجراي��ي از آن موضوع نش��ات گرفته‬ ‫است‪ .‬سامارانش بس��يار به ايران كمك كرد‪ ».‬هاشمي‌طبا‬ ‫دو بار ديگر طعم رياس��ت بر‌كميته المپيك را چشيد يكبار‬ ‫زماني كه رئيس ورزش بود و ديگر بار نيز سه‌سال از رياست‬ ‫خود بر نهاد المپيك را بدون رياس��ت و در دوره مهرعليزاده‬ ‫پشت‌سر گذاشت‪ .‬هاشمي‌طبا را مدلي از مردان موفق المپيك‬ ‫مي‌دانند‪ .‬او در زمان حضورش در سازمان وقت‌تربيت‌بدني‬ ‫و وزارت بعدي ورزش‪ ،‬يك‌س��ري از قواني��ن را براي خارج‬ ‫كردن المپيك از حضور دولت تدوي��ن كرد كه البته با رفتن‬ ‫وي از نهاد حاكميت ورزش اين قوانين معلق ش��دند و البته‬ ‫به‌طور صفت و سخت‌تري در زمان مهرعليزاده دخالت دولت‬ ‫در قانون گذاشته شد‪.‬اگر رياست حسين محلوجي بر كميته‬ ‫المپيك را دوران انتقالي بدانيم‪ ،‬اهميت المپيك با رياس��ت‬ ‫هاشمي‌طبا در ورزش ايران نمايان ش��د؛ جايي كه بهترين‬ ‫نتيجه تا زمان المپيك براي كش��ورمان كس��ب شد و البته‬ ‫كميته بين‌المللي المپيك نيز نقش و عمل خود را در حد يك‬ ‫نهاد تاثيرگذار و مهم باال برده بود و كش��ورها نيز به تبع آن‬ ‫نقش و عمل بيشتري به المپيك داده بودند‪ .‬در ورزش ايران‬ ‫اما هرم‌وارونه‌اي به وقوع پيوست‪.‬‬ ‫سفر مهندس مهرعليزاده‪ ،‬رئيس وقت ورزش به آتن‬ ‫در حالي كه تشكيالت المپيك ايران در باالترين مرتبه خود‬ ‫در كميته بين‌المللي المپيك قرار داش��ت و رئيس آن يعني‬ ‫هاشمي‌طبا به‌عنوان عضو هيات اجرايي كميته بين‌المللي‬ ‫شخصيت بزرگ بود‪ ،‬اما بعد از بازگشت او به تهران و تعيين‬ ‫زمان انتخابات شرايطي براي رفتن وي به صورت غيرطبيعي‬
‫ش��مارش معكوس را آغاز كرد‪ .‬بركناري بيش از ‪ 25‬رئيس‬ ‫فدراسيون و البته تاس��يس فدراس��يون‌هاي ورزشي كه تا‬ ‫ديروز انجمن بودند‪ ،‬آراي ياران مهرعليزاده را باال برد‪ .‬در اين‬ ‫ميان اما حضور رضا قراخانلو به عنوان نامزد رياست كميته‬ ‫المپيك به جاي رئيس جاي تعجب بود‪ .‬در محافل ورزشي‬ ‫گفته مي‌ش��د كه مهرعليزاده خود مي‌خواسته رئيس كميته‬ ‫المپيك ش��ود‪ ،‬اما ممانعت رئيس‌جمهور وقت س��يد‌محمد‬ ‫خاتمي‌و مشاوره‌هاي بيرون از ورزش كه عمدتا از اعضاي‬ ‫يك حزب سياسي‪ ،‬دولت را به رضا قراخانلو يكي از اعضاي‬ ‫شورايعالي ورزش و نويسنده س��ند چشم‌انداز ورزش كشور‬ ‫رس��اند‪ .‬قراخانلو‪ ،‬رئيس المپيك شد و گرچه هاشمي‌طبا در‬ ‫گفت‌وگو با مثلث از تقلب در انتخابات كميته المپيك سخن‬ ‫مي‌گفت‪ ،‬اما اين تنها مشكل نبود؛ چه آنكه نامه كميته‌ملي‬ ‫المپيك ايران مبني بر عدم حضور هاش��مي‌طبا پست مهم‬ ‫اي��ران در كميته بين‌الملل��ي المپيك را گرفت؛ مس��اله‌اي‬ ‫که قراخانلو بعدها در گفت‌وگوي خود با ويژه‌نامه س��ال ‪85‬‬ ‫روزنامه پاس جوان آن را مهمترين اشتباه خود دانست‪.‬‬ ‫چهار س��ال بعد در پكن نتيجه‌اي كه كميته المپيك‬ ‫ايران گرفت‪،‬بس��ياري را مجاب ك��رد كه تي��م قراخانلو و‬ ‫كفاش��يان به عنوان رئيس و دبير هيچ‌‌گاه م��رد اين ميدان‬ ‫نبوده‌اند؛ اما اين همه ماجرا نبود‪ .‬چه آنكه رياس��ت سازمان‬ ‫ورزش به مهندس عمراني رس��يده بود كه سابقه‌اي بيش‬ ‫از آن وی ساخت چند مجموعه ورزش��ي براي جانبازان در‬ ‫آلمان بود‪ .‬وی زماني به رياست ورزش رسيد كه دولت نهم‬ ‫در ورزش شعار اصلي خود را ساخت و س��از اماكن ورزشي‬ ‫گذاشته بود و تا حدود بس��يار زيادي نيز اين مهندس در آن‬ ‫زمینه موفق بود اما هرچه در ای��ن موضوعات موفق بود‪ ،‬با‬ ‫مشاورانش نتوانس��ت راه به مقصود برد‪ .‬محمد علي‌آبادي‬ ‫چهار سال به‌عنوان رئيس ورزش زمان از دست رفته بسياري‬ ‫داشت او و فدراسيون فوتبال‪،‬او و استقالل و پرسپوليس‪،‬او و‬ ‫فدراسيون‌هاي مدال‌آور و‪ ...‬اما او هم مثل مهرعليزاده زماني‬ ‫به المپيك رفت كه فهميد حضور در رويدادهاي اينچنيني چه‬ ‫مزيتي است‪ .‬شايد به همين دليل بود كه صبر نكرد و در همان‬ ‫پكن روساي فدراسيون‌هاي ورزش��ي را به جلسه‌اي براي‬ ‫انتقاد از كميته ملي المپيك دعوت كرد‪ .‬سه ماه بعد از المپيك‬ ‫زماني وي نامزد رياست شده بود كه تنها يك سال ديگر به‬ ‫پايان چهار سال حضورش در ورزش مانده بود‪ .‬ذخيره‌اي كه‬ ‫فکر می‌کرد اگر حضوري در دولت آينده نداشته باشد حداقل‬ ‫ورزش را خواهد داشت‪ .‬همين هم شد؛ علي‌آبادي در دولت‬ ‫دهم از مجلس براي وزارت نيرو راي‌نگرفت و براي وزارت‬ ‫نفت هم تنها سرپرس��تي چند‌ماهه بود‪ .‬اما همچنان رئيس‬ ‫المپيك ايران بود‪ ،‬حتي اگر با يار ديروزش علي س��عيدلو در‬ ‫شهرداري تهران كه حاال رئيس ورزش شده بود در گوانگ‍جو‬ ‫روي در روی هم بايس��تند و صحنه‌اي عجيب را به نمايش‬ ‫بگذارند‪ .‬او اما رئيس كميت��ه ملي المپيك ايران ماند تا علي‬ ‫سعيد‌لو از ورزش برود و وزارت تازه تاسيس ورزش و جوانان‪،‬‬ ‫وزيرش محمد عباسي باشد‪ .‬او خود رئيس ورزش بوده‪ ،‬يك‬ ‫رئيس ورزش و يك وزير را نیز در دوران رياستش بر المپيك‬ ‫ديده؛ حاال خ��وب مي‌داند كه دوره‌اش تمام ش��ده‪ ،‬ش��ايد‬ ‫به‌همين دليل است كه نام وزارت ورزش اين روزها به‌عنوان‬ ‫ناقض حقوق و اس��تقالل ورزش در نامه كميته بين‌المللي‬ ‫المپيك در رسانه‌ها مطرح شده است‪.‬‬ ‫تا تاري��خ يك ب��ار ديگر تك��رار ش��ود؛ از روز اول كه‬ ‫شاه‌حس��يني رياس��ت ورزش و المپي��ك را بر‌عهده گرفت‬ ‫تا امروز همواره به دلي��ل نقش حداكثري نه��اد حاكميتي‬ ‫ورزش(س��ازمان‪/‬وزارت ورزش) س��ايه تعليق باالي س��ر‬ ‫ورزش است‪ .‬اين داستان دو همسايه ناسازگار با هم است‪g.‬‬ ‫مسئوليت‌هاي متقابل دولت و نهادهاي‬ ‫غيردولتي در ورزش‬ ‫دكتر حميد قاسمي ‪ /‬استاد دانشگاه‬ ‫حضورها بايد در مرز مشخصي صورت بگيرد‪ .‬دولت به‌عنوان‬ ‫حامي‌ مالي ناظر و هماهنگ كننده است‪ ،‬اما نبايد به‌واسطه‬ ‫اين حمايت در همه بخش‌ها حضورش را نشان بدهد‪ .‬دولت‬ ‫مي‌تواند با‌مشاركت و تعامل در برابر سرمايه‌گذاري كه صورت‬ ‫مي‌گيرد از طرف مقابل خود ج��واب بخواهد‪ .‬وزارت ورزش‬ ‫به‌عنوان نماينده دولت دستگاه سياست‌گذاري است كه اعم‬ ‫كارهايش بايد جامع باش��د‪ ،‬اما آنچه در عمل مي‌بينيم اين‬ ‫اس��ت كه دولت در هر ابعاد ورود پيدا مي‌كند و در اين زمينه‬ ‫هزينه‌هاي زيادي هم صرف مي‌شود كه در برخي مواقع اين‬ ‫حضورها به ضرر وزارت‌ورزش و در واقع دولت است‪ .‬به‌نظر‬ ‫مي‌رس��د‪ ،‬در اين مقال بايد به اين موضوع هم اشاره داشت‬ ‫كه بس��ياري از تعريف‌ها در كش��ور ما با آنچه در دنيا وجود‬ ‫دارد متفاوت اس��ت براي مثال ما از المپيك چه مي‌خواهيم‪،‬‬ ‫آنچه در ورزش ما مش��خص است‪ ،‬كس��ب چند مدال است‬ ‫كه فضاي احساسي و هيجاني را براي مدتي در جامعه ايجاد‬ ‫كنند‪ .‬غرور ملي و هويت‌ملي كه با اس��تناد به آنها خوشحال‬ ‫مي‌شويم‪ ،‬خوشحالي مقطعي‪ ،‬اما ديگر كشورها از المپيك چه‬ ‫مي‌خواهند‪ ،‬صرف مدال مطرح نيست‪ .‬اولويت اول آنها ارائه‬ ‫فرهنگ‪ ،‬محصوالت فكري و ايدئولوژي خاص خودش��ان‬ ‫است‪ .‬منكر اين مساله نيس��تم كه دولت مي‌داند گزينه‌هاي‬ ‫مورد نظر خود را در ورزش به كار گيرد و با بودجه و هزينه‌هايي‬ ‫كه انجام مي‌دهد اين حق برايش به وجود مي‌آيد‪ ،‬اما مشكل‬ ‫در اينجاس��ت كه از چه افرادي و در كجا بايد از آنها استفاده‬ ‫كنيم‪ .‬بر‌اس��اس چه چارچوب و برنامه‌ريزي‪ .‬اگرچه در طول‬ ‫س��ال‌ها بارها اين كلمه را ش��نيده‌ايم كه فالن مدير ورزش‬ ‫برنامه دارد و در عمل به ندرت برنامه‌اي از همان فرد ش��اهد‬ ‫بوده‌ايم و شايد اگر تغييرات و انتخاب‌ها بر‌اساس صالحيت‌ها‬ ‫و چارچوب هدفمند باشد با حمايت‌هاي مالي به‌عنوان مرجع‬ ‫اصلي سياست‌گذاري ورزش ما هم به ايده‌آل‌ها برسد‪ .‬نمونه‬ ‫اين رفتارها را در كشوري مثل چين هم شاهديم كه در ورزش‬ ‫بسيار قدرتمند اس��ت‪ .‬به‌طوري كه در ورزش اين كشور هم‬ ‫حضور دولت در انتخاب افراد وجود دارد و افرادي بر‌س��ر كار‬ ‫گمارده مي‌شوند با برنامه‌اي طوالني‌مدت و هدفمند كه در‬ ‫برابر نتايج به دست آمده بايد پاسخگو باشند‪g .‬‬ ‫ورزش‬ ‫‪4‬‬ ‫مثلث شماره‪140‬‬ ‫همه‌جا صحبت بر‌سر اين است كه دولت بايد حضورش‬ ‫در ورزش را كم كند‪ ،‬اين در حالي اس��ت كه هنوز بسترهاي‬ ‫الزم براي انجام اين كار فراهم نش��ده اس��ت‪ .‬در اينجا يك‬ ‫س��وال به‌وجود مي‌آيد‪ ،‬آيا اي��ن حضور ب��راي ورزش ايران‬ ‫تبعاتي دارد؟ حضوري كه از سوي ‪ IOC‬به‌عنوان باالترين‬ ‫مرج��ع ورزش دنيا م��ورد تهدي��د قرارگرفته اس��ت‪ .‬براي‬ ‫پاس��خ‌گويي به اين مطلب در ابتدا بايد ب��ه بحث ورزش در‬ ‫ابعاد مختلف بپردازيم‪ -1.‬ورزش حرفه‌اي‪ ،‬باشگاه‌ها توسط‬ ‫بخش‌خصوصي اداره مي‌ش��وند با يك طراز مالي مثبت كه‬ ‫منجر به س��ودآوري مي‌ش��ود‪ .‬اصل در ورزش حرفه‌اي هم‬ ‫بيش��تر حول محوطه س��ودآوري و گردش مالي مي‌چرخد‪.‬‬ ‫موضوعي كه در ورزش ايران كمتر ديده مي‌شود‪.‬‬ ‫‪ -2‬ورزش قهرماني‪ ،‬همانطور ك��ه همه مي‌دانند اين‬ ‫بخش از ورزش برعهده كميسيون‌ها و هيات‌هايي قراردارد‪.‬‬ ‫ي كه‬ ‫در‌واقع اين كميس��يون‌ها ‪‌NGO‬هايي هستند مردم ‌‬ ‫مي‌بايست به‌صورت مس��تقل از دولت اداره شوند‪ .‬بحثي كه‬ ‫كميته بين‌المللي المپي��ك در آن تاكي��د دارد و بارها در اين‬ ‫خصوص تذكراتي را به‌فدراس��يون‌هاي داخلي كش��ورمان‬ ‫داده‌ان��د و اما واقعيت امر اين اس��ت كه بررس��ي‌ها در ديگر‬ ‫كشورها هم نشان مي‌دهد كه در بسياري از كشورها دولت‬ ‫در اين بخش ورد پيدا مي‌كند و دولت افراد تحت حمايت خود‬ ‫را در قسمت‌هاي مختلف قرار مي‌دهد كه اين افراد تضمين‬ ‫كننده سياست‌ها و خط فكري آنهاست‪ ،‬اگرچه اين موضع را‬ ‫نمي‌توان در بين تمام كشورها تعميم داد‪ ،‬اما اگر بخواهيم از‬ ‫اين شيوه مشابه در ديگر كشورها ياد كنيم بايد به يك تفاوت‬ ‫عمده آنها با خودما هم اش��اره كنيم و آن اين است كه افراد‬ ‫برگزيده هم در يك چارچوب خاص و برنامه‌ريزي شده عمل‬ ‫مي‌كنند و اين نكته نيز قابل ذكر است كه اين اتفاق در برخي‬ ‫از رش��ته‌ها صورت مي‌گيرد كه به لحاظ جنبه‌هاي سياسي‬ ‫قابل توجه هس��تند‪ ،‬مثل فوتبال نه اينكه در تمامي‌رشته‌ها‬ ‫اين حضور را ببينيم‪.‬‬ ‫در اين بخش از ورزش آنچه كه در كشورمان مي‌توانيم‬ ‫به آن اشاره كنيم عزل و نصب‌ها و انتخاب افرد بر‌اساس اين‬ ‫صورت مي‌گيرد كه خ��ط فكري افراد با مس��ئوالن ورزش‬ ‫همسو باشد و نگاه سياس��ي به‌طور جدي مالك اصلي بوده‬ ‫است‪ .‬همين امر باعث شده كه ثبات مديريت به حداقل برسد‬ ‫تا هر‌كس كه به قدرت برس��د به‌دنبال گزينه‌هاي خود باشد‪.‬‬ ‫به‌همين دليل هم نمي‌توانيم از ظرفيت‌هاي ورزش آنطور كه‬ ‫الزم است نتيجه بگيريم‪.‬‬ ‫‪ -3‬ورزش همگان��ي؛ اي��ن موضوع اس��ت كه دولت‬ ‫مي‌تواند در آن به خوبي ورود پيدا كند و از آن به نحو احس��ن‬ ‫استفاده كند‪ ،‬البته در كشورهاي پيشرفته اين بخش از ورزش‬ ‫هم به بخش خصوصي واگذار ش��ده اس��ت‪ .‬مثال در كشور‬ ‫آلمان ش��ركت‌هاي بيمه اين بخش ورزش را برعهده دارند‪.‬‬ ‫تا با گس��ترش و‌ترويج ورزش همگان��ي به‌لحاظ اقتصادي‬ ‫هزينه‌ها را به حداقل برساند‪ .‬در اين بخش دولت در برخي از‬ ‫كل شهرها كارهاي خوبي را انجام داده است‪ ،‬اما در كل در اين‬ ‫بخش هنوز هم فاصله زيادی با كشورهاي پيشرفته داريم‪.‬‬ ‫‪ -4‬ورزش‌تربيت��ي؛ دول��ت مي‌توان��د در اين بخش‬ ‫بيشترين حضور را داشته باشد‪ ،‬در واقع هسته اوليه كار دولت‬ ‫در ورزش مربوط به مدارس‪ ،‬دانشگاه‌ها و مراكز‌تربيتي است‬ ‫و بايد در اي��ن بخش انرژي مضاعفي صرف ش��ود‪ .‬دولت با‬ ‫شو‌پرورش‪ ،‬زيرساخت‌هاي‬ ‫س��رمايه‌گذاري در بخش آموز ‌‬ ‫الزم را ب��راي راگير كردن و‌تروي��ج ورزش در جامعه فراهم‬ ‫مي‌كند‪.‬حاال ب��ا توضيح بخش‌هاي مختل��ف ورزش به اين‬ ‫موض��وع مي‌پردازيم ك��ه در اي��ن بين مس��ئوليت دولت و‬ ‫كميته ملي المپيك به عنوان دو نهاد ورزشي كشورمان كدام‬ ‫است‪ .‬اينكه دو نهاد در ورزش تصميم مي‌گيرد تنها مربوط به‬ ‫ايران نيست‪ ،‬در يك تحقيقي كه در خالل بازي‌هاي آسيايي‬ ‫گوانگجو صورت گرفت اين نتيجه به دس��ت آمد كه حداقل‬ ‫‪ 12-10‬كشور آس��يايي درگير اين موضوع اس��ت‪ .‬در واقع‬ ‫نمي‌توان گفت كه در نتيجه گرفتن تيم‌هاي ورزش��ي كدام‬ ‫نهاد بايد جوابگو باشد‪ .‬اگرچه در پيروزي‌ها هم دو‌نهاد خود را‬ ‫سهيم مي‌دانند و در شكست‌ها هر‌يك مسئوليت را به ديگري‬ ‫واگذارمي‌كنند‪ .‬براي رسيدن به اين س��وال كه هر يك چه‬ ‫وظيفه‌اي دارند‪ ،‬باز هم بايد به نكات ابتدايي اين مطلب اشاره‬ ‫داش��ت‪.‬دولت مي‌تواند در ورزش حضور داشته باشد‪ ،‬اما اين‬ ‫از كارهاي پايه‌اي تا حمايت‌هاي مالي‬ ‫‪79‬‬
‫يك عروسك و‬ ‫سه نسل‬ ‫كاله‌قرمزي ركود گيشه سينماها‬ ‫را شكست‬ ‫ديـــدار‬ ‫كاله قرمزي و بچه ننه فيلمي‌‌اس��ت ك��ه با اين ادعا‬ ‫روي پرده‌ها رفته اس��ت كه قرار اس��ت مخاطب سينما را‬ ‫با گيشه آش��تي دهد‪ .‬ادعايي كه با‌توجه به فروش بيش از‬ ‫يك ميلياردي آن در روزهاي‬ ‫ابتدايي اك��ران‪ ،‬مي‌توان آن را‬ ‫ادعايي نه چن��دان دور از واقع‬ ‫دانست‪.‬‬ ‫س��ومين فيلم سينمايي‬ ‫از خان��واده كاله قرم��زي هم‬ ‫با اس��تقبال روبه‌رو ش��د تا باز‬ ‫اين س��وال مطرح شود كه در‬ ‫اي��ن داس��تان س��اده و بدون‬ ‫پيچيد‌گي‪ ،‬در شيطنت‌هاي آن‬ ‫پسر بچه با چشم‌هاي لنگه به‬ ‫لنگه چه چيزي وجود دارد كه‬ ‫به‌رغم قصه‌هاي دم دستي‌اش‬ ‫مي‌تواند خانواد ه‌هاي معموال‬ ‫گري��زان از س��ينماي ايران را‬ ‫مج��اب كن��د درمقاب��ل پرده‬ ‫نقره‌اي بنشينند و خودشان را‬ ‫براي يك شكم سير خنديدن‬ ‫آم��اده كنن��د‪ .‬راز فروش‌هاي‬ ‫قابل اعتن��اي كاله قرمزي به‬ ‫راستي چيست؟‬ ‫مثلت شماره‪140‬‬ ‫ستاره‌هاي عروسكي‬ ‫در سينماي ايران هر‌چه‬ ‫به عقب باز مي‌گرديم‪ ،‬بازهم‬ ‫شاهد عروس��ك‌هايي هستيم‬ ‫كه توانسته‌اند سايه بر محبوبيت بيندازند‪ ،‬شايد مشهورترين‬ ‫اين عروسك‌ها همان باشد كه يك الگو از سياه بازي سنتي‬ ‫ايران است‪ .‬اين همان چيزي است كه به خيمه شب بازي‬ ‫مشهور اس��ت‪ .‬يك نمايش تاريخي كه برخي مبدا آن را تا‬ ‫‪80‬‬ ‫زمان بهرام‌گور عقب مي‌برند و گروهي آن را با كمدي دال‬ ‫آرته ايتاليايي از يك جنس مي‌دانند‪ .‬ش��ما هم حتما از اين‬ ‫عروس��ك‌هايي كه صداي عروس��ك گردان با سوتك ادا‬ ‫مي‌ش��د و صوتي نامفهوم داش��ت‪ ،‬خاطره داريد يا ال‌اقل با‬ ‫اين نمايش آشنا هس��تيد‪ .‬كودكان ايراني در درازناي تاريخ‬ ‫شب‌هاي فراواني را با اين نمايش سر كرده‌اند و از قديم براي‬ ‫نمايش‌هاي عروس��كي نام‌ها و اصطالحات��ي را مي‌بينيم‪،‬‬ ‫مانند «خيال بازي»‪« ،‬بازي خيال»‪« ،‬شب بازي»‪« ،‬پرده‬ ‫بازي» و همه اينها گونه‌هاي نمايشي هستند كه گاه نمايش‬ ‫سايه را معرفي مي‌كنند و گاه نمايش خيمه شب بازي را‪...‬‬ ‫با اوج‌گيري پديده‌اي به‌‌نام تلويزيون عروس��ك‌هاي‬ ‫بس��ياري بودند كه در دل ك��ودكان ايراني رس��وخ كردند‪،‬‬ ‫عروس��ك‌هايي كه هركدام به چش��م كودكان يك ستاره‬ ‫بودند‪ .‬اما ما از همه اين‌ها با يك پرش بلند عبور مي‌كنيم و‬ ‫به مدرسه موش‌ها مي‌رسيم؛ نمايشي ساده و صميمي‌ كه‬ ‫ناگهان چند ستاره موش س��يما را وارد خانه‌هاي ايراني‌ها‬ ‫كرد‪.‬‬ ‫عينكي‪ ،‬تپل‪ ،‬نارنجي‪ ،‬گ��وش‌دراز‪ ،‬خوش‌خواب و‪...‬‬ ‫موفقيت اين مجموعه تلويزيوني به فيلم شهر موش‌ها منتج‬ ‫شد‪ ،‬فيلم فروش خوبي داشت و نش��ان داشت كه اين ژانر‬ ‫سينمايي مي‌تواند براي سينماي ايران يك ژانر موفق باشد‪.‬‬ ‫شهر موش‌ها در واقع نياي كاله قرمزي محسوب مي‌شود‪.‬‬ ‫در اين فيلم عواملي حضور داشتند كه در كاله قرمزي‬ ‫محوريت دارند‪ ،‬در ش��هر موش‌ها كپل عروس��ك گرداني‬ ‫به نام حميد جبلي داش��ت و دم باريك را ايرج طهماس��ب‬ ‫مي‌گرداند‪.‬‬ ‫اما شباهت اصلي اين دو فيلم بيشتر به خاطر آن است‬ ‫كه هر دو‪ ،‬بع��د از يك نمايش موفق تلويزيوني‪ ،‬به س��ينما‬ ‫راه يافتند و گروه س��ازنده ب��راي معرفي نق��ش اول‌هاي‬ ‫پارچه‌اي خود كار س��ختي نداش��تند‪ .‬در فاصله ميان شهر‬ ‫موش‌ها ت��ا كاله‌قرمزي‌ها چندين فيلم عروس��كي ديگر‬ ‫هم اكران ش��د؛ فيلم‌هايي مثل الو‌الو م��ن جوجو‌ام‪ ،‬گربه‬ ‫آوازه‌خ��وان‪ ،‬پات��ال و آرزو‌ه��اي كوچك و‪ ...‬ك��ه به‌رغم‬ ‫موفقيت‌نس��بي در گيش��ه نتواس��تند به اندازه اين دو فيلم‬ ‫بدرخشند‪.‬‬ ‫تولد كاله قرمزي‬ ‫كاله‌‌قرمزي براي آنهايي ك��ه در دهه هفتاد كودكي‬ ‫خود را پشت‌س��ر گذاش��ته‌اند‪ ،‬جزيي الينفك از خاطره‌ها‬ ‫به حساب مي‌آيد؛ عروسكي با شيطنت‌هاي معصومانه كه‬ ‫وقت حرف زدن بيش از حد معمول به آقاي مجري نزديك‬ ‫مي‌شد و با اشتباهاتي كه از سر ندانس��تن بود تا بدجنسي‪،‬‬ ‫قصه‌هاي شيريني می‌ساخت‪ .‬برنامه صندوق پست آنچنان‬ ‫محبوب ب��ود كه حتي بزرگس��االن ني��ز در گفت‌وگوهاي‬ ‫روزانه خود‪ ،‬لهجه تو‌دماغي كاله‌قرمزي را تقليد مي‌كردند‬ ‫يا همچون پس��ر‌خاله مدام جمالتي مثل نفت بخرم يا نون‬ ‫بخرم را تكرار مي‌كردند‪ .‬اينگونه بود که وقتي در سال ‪۷۳‬‬ ‫فيلم كاله‌قرمزي و پسرخاله س��اخته شد‪،‬كمتر خانواده‌اي‬ ‫بود كه ب��راي ديدن اين فيل��م مقاومت کند‪ .‬در اين س��ال‬ ‫فيلم كاله‌قرمزي و پس��رخاله در عرض حدود س��ه ماه با‬ ‫قيمت بليت ميانگين ‪ ۸۰‬تومان توانس��ت در اكران تهران‬ ‫به رقم ‪ ۱۷۱‬ميليون تومان دس��ت يابد كه در زمان خودش‬ ‫مبلغ قابل توجهي بود‪ .‬براي س��اخته ش��دن قس��مت دوم‬ ‫فيلم‌هاي مجموعه كاله قرمزي هشت سال فاصله افتاد‪.‬‬ ‫كاله‌قرمزي و سروناز‪ ،‬طنازي‌هاي فيلم اول را نداشت اما‬ ‫حضور شخصيت كاله‌قرمزي كافي بود تا اين فيلم پرفروش‬ ‫باش��د‪.‬كاله‌قرمزي و س��روناز با ميانگين بهاي بليت ‪۵۵۰‬‬ ‫تومان موفق ش��د نزديك به ‪ ۵۵۰‬ميليون تومان به عنوان‬ ‫پرفروش‌ترين فيلم سال هم دست يابد‪ .‬در نوروز سال‌هاي‬ ‫‪۸۸،۹۰‬و‪ ۹۱‬باز كاله‌قرمزي به تلويزيون بازگشت؛ آن هم با‬ ‫مجموعه‌اي از عروسك‌هاي جديد و محبوب‪ ،‬پسرعمه‌زا‪،‬‬ ‫فاميل دور‪ ،‬ببعي‪ ،‬آقوي همساده‪ ،‬جيگر و‪ ...‬با اين چهره‌هاي‬ ‫تازه شرايط براي ساخته شدن قس��مت سوم كاله قرمزي‬ ‫مهيا شد؛ كاله قرمزي و بچه ننه‪.‬‬ ‫بچه ننه‬ ‫كاله‌قرمزي در س��ال ‪ ۹۱‬ب��ا خودش قرار گذاش��ته‬ ‫ك��ه هم��ه را راضي كن��د و همين‬ ‫بزرگتري��ن مش��كل فيل��م كاله‬ ‫قرم��زي و بچ��ه نن��ه محس��وب‬ ‫مي‌ش��ود‪ .‬اي��ن فيل��م قرار اس��ت‬ ‫كودكان نسل قديم را ياد نوستالژي‬ ‫خود بيندازد‪ ،‬پس بي‌دليل نيس��ت‬ ‫كه بي‌خ��ود و بي‌جهت پ��اي االغ‬ ‫عزي��ز به فيلم كش��يده مي‌ش��ود‪،‬‬ ‫ش��وخي‌هاي قديمي‌هنوز در فيلم‬ ‫رخ‌نمايي مي‌كند بي‌آنكه كودكان‬ ‫نسل تازه از ريشه آن با‌خبر باشند‪ .‬از‬ ‫طرفي براي راضي شدن نسل تازه‪،‬‬ ‫ش��وخي‌هاي تاز ه‌تري هم اضافه‬ ‫شده‪ ،‬ش��وخي‌هاي مدرن‌تر‪ ...‬پسر‬ ‫عم��ه‌زا ديگ��ر معصوميت ن��دارد‪،‬‬ ‫ش��يطنت‌هايش برنامه‌ريزي شده‬ ‫است و‪...‬‬ ‫خالص��ه كاله قرم��زي و‬ ‫بچه‌ننه فيلمي‌ اس��ت كه قرار است‬ ‫همه نسل‌ها را بخنداند و شايد براي‬ ‫همين است كه تمام فيلم براي همه‬ ‫رده‌هاي سني خنده‌دار نيست‪ .‬اما با‬ ‫وجود اين‪ ،‬فيلمي‌است كه توانسته‬ ‫ركود گيشه‌هاي سينماي ايران را‬ ‫بشكند و همين هم در جاي خودش‬ ‫غنيمتي اس��ت‪ .‬حاال كودكاني كه‬ ‫زماني به پدر و مادر خود اصرار مي‌كردند تا به عنوان جايزه‬ ‫آنها را براي ديدن فيلم كاله‌قرمزي و پس��رخاله به سينما‬ ‫ببرند‪ ،‬حاال به كودكان خود و به خود جايزه رفتن به سينما‬ ‫مي‌دهند‪g ...‬‬
‫‫مكتوب‬‬ ‫يكي بود‪ ...‬سه تا نبود‬ ‫مكتوب‬ ‫گهوارهگربه‬ ‫‫كتاب داستاني «يكي بود‪ ...‬سه تا نبود» اثري درباره چگونه بودن در دوران غيبت‬ ‫ ‬ ‫به قلم مهدي كفاش منتشر شد‬‪.‬‬ ‫آنگونه كه خود نويسنده درباره كتابش گفته‪« ،‬يكي بود‪ ...‬سه تا نبود» به چگونه‬ ‫بودن در زمان غيبت امام زمان (عج) مي‌پردازد و اين موضوع طرح مي‌شود كه واليت‬ ‫حضرت مهدي (عج) هم اكنون به شكل غيرعلني در حال انجام است و اين هدايت و‬ ‫واليت در زمان حضور علني خواهد شد‪.‬‬ ‫مهدي كفاش در پشت جلد كتابش نوشته است‪« :‬بودن يا نبودن؛ مساله اين نيست!‬ ‫چگونه بودن‪ ،‬مساله اين است‪ .‬غيبت‪ ،‬ديده نشدن است نه بودن‪ .‬فقط چگونه بودن است‬ ‫كه فرق كرد‪ .‬سخت بود رسيدن به جايي كه رد پاها‪ ،‬بوها‪ ،‬سايه‌ها‪ ،‬شانه‌ها همه حكايت از‬ ‫بودن داشت‪ ،‬اما قوانين حكم به نبودن مي‌كرد‪ .‬گريز كه پيشه‌كني‪ ،‬هيچ كس نيست كه‬ ‫دنبال چرايي‌اش برود؛ همه دنبال چه‌كسي هستند‪ ...‬گم كه بشوي‪ ،‬قصه درست مي‌شود‬ ‫برايت‪ .‬همه ما غيبت را كم تجربه كرده‌ايم و بعضي از ما غيب را اما دوس��ت نداريم كه‬ ‫باور كنيم!» كتاب ‪ 208‬صفحه‌اي «يكي بود‪ ...‬سه تا نبود» در شمارگان ‪ 1100‬نسخه و‬ ‫با بهاي ‪ 7300‬تومان از سوي نشر افراز راهي بازار شده است‪g .‬‬ ‫اجراي عمومي نمايش «كلمه‪ ،‬سكوت‪ ،‬كلمه» با مدت زمان ‪ 60‬دقيقه از دوشنبه ششم‬ ‫شهريورماه سال جاري ساعت ‪ 20‬در سالن استاد سمندريان مجموعه تماشاخانه ايرانشهر‬ ‫آغاز شد‬‪.‬‬ ‫ي كارگردان و بازيگر سينما و تئاتر بعد از پنج سال بار ديگر به‌عنوان كارگردان‬ ‫طهماسب ‌‬ ‫اين نمايش به صحنه مي‌آيد‪.‬‬ ‫اين نمايش فضايي كامال متفاوت و اپيزوديك دارد‪ .‬س ‌ه نمايشنامه كوتاه از‌ديوي ‌د آيوز‬ ‫با داستان‌هاي متفاوت در قالب يك‌نمايشنامه توسط فرهاد‌آئيش دراماتورژي شده‌ است و‬ ‫تماشاچي داستان‌هايي را مي‌بيند كه ربطي به هم ندارند‪ .‬آيوز‪ ،‬نويسنده اين نمايشنامه‌ها يك‬ ‫نويسنده معروف مدرن نيويوركي است كه در دهه ‪ 90‬ميالدي بسيار مطرح شد‪.‬‬ ‫او چند جايزه مهم‌ گرفت و امروز نمايشنامه‌نويس��ي اس��ت كه او را د‌ر كنار «بكت»‬ ‫و «پينتر» قرار مي‌دهند‪ .‬مريم س��عادت‌‪ ،‬رامين ناصر‌نصير‪ ،‬س��عي ‌د چنگيزيان‪ ،‬سينا‌رازاني‪‌،‬‬ ‫فرشته‌ صدر‌عرفايي‪ ‌،‬شبنم‌فرشادجو‪ ‌‌،‬امير‌حسين‌ رس��تمي‌و فرها ‌د آئيش‌بازيگراني‌ هستند‬ ‫كه در‌نمايش‌كلمه‪ ،‬سكوت‪ ،‬كلمه ب ‌ه ايفاي نقش مي‌پردازند‪ .‬مائده طهماسبي در مورد اين‬ ‫كارمي‌گويد‪« :‬اين نمايشنامه را سال گذش��ته به صورت سه‌نمايشنامه مجزا براي‌اجرا ارائه‌‬ ‫داده‌ بودم‪ .‬يعني‌ وارياسيو‌هاي‌ مرگ‌‌تروتسكي‪ ،‬خواهش مي‌كنم و كلمه‪ ،‬كلمه‪ ،‬كلمه‪ ،‬يك‬ ‫روز تصميم گرفتم به جاي اينكه سه نمايش كوتاه را اجرا كنم هرسه اين متن‌ها را در قالب‬ ‫يك نمايش روي صحنه بياورم‪ .‬اين ايده را وقتي با فرهاد آئيش در ميان گذاشتم به او گفتم‬ ‫اين كار به دراماتورژي و اقتباس نياز دارد تا ما بتوانيم يك نمايش ببينيم‪g ».‬‬ ‫رويداد‬ ‫ترميموارونه‬ ‫يك زن سالمند با تالش براي‌ترميم غير‌قانوني يك نقاشي ديواري از مسيح‪ ،‬مقامات‬ ‫فرهنگي اسپانيا را شگفت زده كرد‪.‬‬ ‫اين تابلو كه «اينك آن مرد» نام دارد‪ ،‬اثر الياس گارس��يا مارتينز است و از بيش از صد‬ ‫سال پيش بر ديوار كليساي ‪Sannctuary of Mercy‬كه در نزديكي ساراگوسا به ديوار‬ ‫آويخته شده‪ ،‬بوده است‪.‬‬ ‫«اينك آن مرد» به تابلوهايي گفته مي‌شود كه مسيح در آن با تاجي از خار ديده مي‌شود‪.‬‬ ‫گفته مي‌شود سيسيليا ژيمنز‪« ،‬ترميم كننده» اين نقاشي كه بيش از هشتاد سال سن‬ ‫دارد از خراب شدن اين اثر بر اثر رطوبت بسيار ناراحت ش��ده بوده و وظيفه خودش دانسته‬ ‫كه‌ترميمش كند‪.‬‬ ‫اين خانم قلم مويش را براي‌ترميم خرابي‌هاي حاصل از رطوبت به كار انداخت و روي‬ ‫نقاشي كار كرد‪ .‬مقامات فرهنگي اسپانيا مي‌گويند اين زن نيت خير داشته و اميدوار بوده كه‬ ‫اين اثر را به درستي‌ترميم كند‪.‬انتظار مي‌رود تاريخ‌نگاران به‌زودي در كليسا گرد هم بيايند تا‬ ‫تصميم گيري كنند كه با اين نقاشي چه بايد كرد‪ .‬اين خانم سالمند به محض اينكه احساس‬ ‫كرد از عهده‌ترميم اين كار بر نمي‌آيد با ماريا اوخدا‪ ،‬از مسئوالن فرهنگي دولت اسپانيا تماس‬ ‫گرفت‪.‬اين نقاشي خيلي ارزشمند نيست ولي ارزش معنوي فراواني براي مردم محلي دارد‪.‬‬ ‫نقاش مبلغي را به عنوان كمك براي مقامات محلي فرستاده و آنها تصميم دارند اين‬ ‫پول را صرف مرمت اين نقاشي بكنند‪g .‬‬ ‫سينما‬ ‫ديـــدار‬ ‫نمايش‬ ‫كلمه‪،‬سكوت‪،‬كلمه‬ ‫‫مجموعه شعر «مادرم ايران» سروده عليرضا‬ ‫طبايي با رويكرد ميهني منتشر شد‪‬.‬‬ ‫شعر نخس��ت اين مجموعه «سيماي آريايي‬ ‫ايران» پاسخي اس��ت به دروغ‌پردازي‌ هاليوود در‬ ‫ساخت فيلم «‪.»300‬‬ ‫دومين ش��عر اي��ن مجموعه يعن��ي «خليج‬ ‫ف��ارس» ه��م همانطور ك��ه از نامش پيداس��ت‪،‬‬ ‫تصويرگر چهره آسمانگون و پرغرور خيلج فارس‬ ‫اس��ت و همچنين پاسخي اس��ت به تحريف‌‌هاي‬ ‫كش��ورهاي غربي كه در اين باره ص��ورت گرفته‬ ‫اس��ت‪ .‬در ادامه اين مجموعه ش��عرهاي «ش��ير‬ ‫شترخواران»‪« ،‬بزرگ قبيله» و «مادرم‪ ،‬ايران‪»...‬‬ ‫آمده‌اند‪ .‬عليرضا طبايي خود درباره كتاب «مادرم ايران» نوش��ته است‪« :‬آنچه در اين‬ ‫مجموعه گرد آمده‪ ،‬پاس��خي اس��ت به نياز مردمي‌كه با برخورداري از پيش��ينه غني‬ ‫فرهنگي ‪ -‬تاريخي و با ميراثي ارزشمند از عرفان‪ ،‬آگاهي و ادب و داشتن گذشته‌اي كه‬ ‫لحظه لحظه آن سرشار از دانش مردمي‌ها‪ ،‬حماسه‌ها و شكوه عرفاني ‪ -‬انساني و نور و‬ ‫هنر است‪ ،‬به شكل مظلومانه و ناباورانه مورد هجوم تهمت‌ها و دستبرد و غرض‌ورزي‬ ‫دشمنان دور و نزديك و آزمندي زراندوزان قرار گرفته و پاكي تاريخ و تماميت سرزمين‬ ‫مادري آنها را غبار نگراني و تشويش پوشانده است‪g ».‬‬ ‫مثلت شماره‪140‬‬ ‫‫چاپ دوم‌ ترجمه فارس��ي كتاب «گهواره گربه» اثر نويسنده معروف آمريكايي‬ ‫ ‬ ‫كورت ونه‌گات جونيور منتشر شد‪‬.‬‬ ‫اين كتاب را كه مهت��اب كالنتري و منص��وره وفايي به‌طور مش��ترك‌ ترجمه‬ ‫كرده‌اند‪ ،‬به تازگي نشر ثالث به بازار عرضه كرده است‪.‬‬ ‫«گهواره گربه» كه در سال ‪ 1963‬در آمريكا منتشر شده‪ ،‬رماني است درباره يكي‬ ‫از مسائل مهم روز؛ نابودي جهان و زندگي به دست انسان‪.‬‬ ‫در اين رمان نويسنده براي نوشتن كتابي درباره بمب اتم و سازنده آن به تحقيق‬ ‫و پرس‌وجو از نزديكان سازنده بمب «فيليكس هويينكر» مي‌پردازد‪ .‬نكته جالب كه در‬ ‫واقع مي‌توان آن را ويژگي پست مدرنيستي كتاب دانست‪ ،‬حضور خود ونه‌گات و كتابش‬ ‫درون داستان است‪ .‬به عنوان مثال يكي از شخصيت‌هاي داستان در اواخر آن از كورت‬ ‫مي‌پرسد‪« :‬كتابت را تمام كردي؟» و منظور از «كتابت» همين «گهواره گربه» است‪.‬‬ ‫طنز سياه ونه‌گات و نگاه انتقادي‌اش از «گهواره گربه» رماني جذاب و ژرف پديد‬ ‫آورده است‪ .‬اصوال ويژگي آثار ونه‌گات طنز سياه و نگاه انتقادي اوست‪.‬‬ ‫او خود مي‌گويد‪« :‬يكي از كاريكاتورهاي محبوب من دو نفر را نشان مي‌دهد كه‬ ‫به ديوار شش متري سلول زندان زنجير شده‌اند‪ .‬مچ دست و قوزك پاهايشان در زنجير‬ ‫است‪ .‬باالي ديوار پنجره كوچكي است كه حفاظ دارد و حتي يك موش هم نمي‌تواند از‬ ‫آن خارج شود‪ ».‬با اين حال يكي از آنها به ديگري مي‌گويد‪ «:‬نقشه من اين است كه‪»...‬‬ ‫كتاب ‪ 360‬صفحه‌اي «گهواره گربه» از س��وي نش��ر ثالث به تازگي راهي بازار‬ ‫شده است‪g .‬‬ ‫مكتوب‬ ‫«مادرم ايران»‬ ‫اولين فيلم سه بعدي ايراني‬ ‫فردي به اس��م آقاي اديب براي روزنامه‌ها مقاله مي‌نويس��د‪ .‬در يكي از روزنامه‌ها در‬ ‫مورد وي مباحثي مطرح شده و او را آقاي «الف» مي‌نامند و از اين به بعد به اين نام مشهور‬ ‫مي‌شود‪...‬‬ ‫ي كه اين روزها فيلمبرداري آن به‬ ‫اين خالصه داستان فيلم آقاي «الف» اس��ت‪ ،‬فيلم ‌‬ ‫نيمه رسيده است‪ ،‬البته شايد اهميت اين فيلم به اين خالصه داستان نباشد‪ ،‬اين فيلم اولين‬ ‫فيلم سينماي ايران اس��ت كه قرار است به‌صورت سه بعدي ساخته ش��ود‪ .‬كارگردان فيلم‬ ‫علي عطش��اني در مورد اين كار مي‌گويد‪‬« :‬اين فيلم كه با سخت‌افزارهاي ساخت داخل به‬ ‫مرحله توليد رسيده‪ ،‬بيش از چهار ماه پيش توليد داشته و پس از تست‌هاي نهايي و مطابقت‬ ‫با استانداردهاي جهاني به مرحله فيلمبرداري رسيده است‪ .‬كل اين فيلم به‌صورت سه‌بعدي‬ ‫فيلمبرداري مي‌شود‪ ».‬در فيلم آقاي «الف» بازيگراني مثل پوريا پور سرخ‪ ،‬ليال اوتادي‪ ،‬مهران‬ ‫رجبي و‪ ...‬حضور دارند‪ .‬گفتني است كه اين پروژه به‌عنوان اولين فيلم سينمايي سه بعدي‬ ‫ايراني فيلمبرداري شده و به دو صورت سه بعدي و دي وي دي به مخاطبان ارائه مي‌شود‪.‬‬ ‫نسخه سه بعدي براي مخاطباني است كه سيستم‌هاي نمايش سه بعدي را در خانه‌هاي خود‬ ‫داشته و به همراه يك نسخه از فيلم يك عينك نيز ارائه مي‌شود‪ .‬در نسخه دي‌وي‌دي نيز حق‬ ‫انتخاب براي مخاطب در نظر گرفته شده است‪ ،‬به اين صورت كه مصرف‌كننده مي‌تواند نوع‬ ‫نمايش فيلم به صورت دو بعدي يا سه بعدي را انتخاب كند‪g .‬‬ ‫‪81‬‬
‫پايان اكشن‬ ‫توني اسكات‪ ،‬كارگردان هاليوود‬ ‫خودكشي كرد‬ ‫ديـــدار‬ ‫پل وينست توماس‪ ،‬پل مشهوري است؛ يك پل معلق‬ ‫به طول ‪ ۴۶۰‬متر است كه در سال ‪ ۱۹۶۳‬ميالدي بازگشايي‬ ‫ش��د‪ .‬اين پل از بندر لس‌آنجلس در كاليفرنياي آمريكا عبور‬ ‫مي‌كند و سن‌پدرو در لس‌آنجلس را به جزيره‌ترمينال متصل‬ ‫مي‌كند‪ ...‬اما اين روزها اين پل داراي شهرت بيشتري است‪،‬‬ ‫چرا كه ش��اهد آخرين روز خداحافظي يك كارگردان بسيار‬ ‫مش��هور بود‪.‬آري تنها اين پل اس��ت كه مي‌تواند پاي برگه‬ ‫گواهي فوت توني اسكات را امضا كند‪ .‬حدود ساعت ‪ ۱۲‬و ‪۳۰‬‬ ‫دقيقه به وقت محلي ديده شده است كه خودروي تويوتاي‬ ‫قرمز رنگ خود را متوقف كرده و به داخل آب پريد‪ .‬خودكشي‬ ‫از پل وينست توماس اتفاق عجيب و غريبي نيست‪.‬اين پل‬ ‫پيش از اين در فيلم مرگ وزندگي در لس آنجلس نشان داده‬ ‫شده بود و نقش اصلي را در اتفاقات برعهده داشت‪ ،‬بارها و‬ ‫بارها محلي بوده براي كس��اني كه مي‌خواستند به زندگي‬ ‫خود پايان دهند‪ ،‬محلي بوده ب��راي آخرين پرش زندگي‪...‬‬ ‫براي نمونه بايد از الري آندرس��ن نام برد‪ ،‬قهرمان شيرجه‬ ‫آمريكا كه داراي داستاني كامال متفاوت بود‪ .‬او مي‌خواست‬ ‫كه ركورد شكني كند‪،‬براي الري مدال برنز المپيك ‪1964‬‬ ‫كافي نبود‪ ،‬مي‌خواس��ت از جايي بلند‌تر بپ��رد‪ ،‬از باالي پل‬ ‫وينست توماس‪ ،‬اما اين ركورد هيچ وقت ثبت نشد‪ ،‬تيتر يك‬ ‫روزنامه‌ها اين بود‪« :‬الري روي يك حادثه درگذشت»‪...‬اما‬ ‫بدون شك مش��هورترين قرباني پل وينست توماس‪،‬توني‬ ‫اسكات است‪.‬‬ ‫مثلت شماره‪140‬‬ ‫توني اسكات كيست؟‬ ‫به شكل طعنه آميزي آخرين فيلمي‌كه از توني اسكات‬ ‫اكران شد‪ ،‬پرومته بود‪ ...‬پرومته مجبور بود كه تا ابد رنج دو‬ ‫كركسي كه در انتظار كبدش نشسته‌اند تا هرگاه كه مي‌رويند‬ ‫بخورند‪ ،‬اما پرومته هيچ‌گاه اين فرصت را نداشت كه بتواند‬ ‫از رنج رهايي يابد‪ ،‬آيا اگر اين فرصت را داش��ت خودكش��ي‬ ‫مي‌كرد؟كس��ي چه مي‌داند‪ ...‬اما توني اسكات كارگردان به‬ ‫خودكشي رسيد‪ ،‬از روي پل پريد و تمام‪ .‬آنها دوبرادر بودند‪،‬‬ ‫ريدلي و توني‪ ...‬داستان ريدلي داستان بسيار مشهوري است‪،‬‬ ‫يك كارگردان مش��هور كه بس��ياري او را با فيلم گالدياتور‬ ‫مي‌شناسند‪ .‬ريدلي اس��كات تا به‌حال س��ه بار نامزد جايزه‬ ‫اسكار شده است‪ .‬اما اين كارگردان يك برادر كوچكتر دارد‬ ‫ ببخشيد داش��ت –كه درست هفت س��ال از او كوچكتر‬‫اس��ت‪ .‬آنتوني دي‪ .‬ال‪ .‬توني اس��كات ژوئن سال ‪ ۱۹۴۴‬در‬ ‫نورث شيلد انگلستان به دنيا آمد‪ .‬براي اولين بار وقتي شانزده‬ ‫سالش بود در فيلم كوتاهي از برادرش به نام پسر و دوچرخه‬ ‫‪82‬‬ ‫به عنوان بازيگر شركت كرد و پس از آن شروع به فيلمسازي‬ ‫كرد‪ .‬توني اس��كات از جمله كارگردانان مش��هور سينما بود‬ ‫كه در ژانر اكش��ن فعاليت مي‌ك��رد‪ .‬وي همچني��ن برادر‬ ‫كوچك ريدلي اس��كات‪ ،‬كارگردان معروف‌هاليوود‪ ،‬اس��ت‬ ‫و در نخس��تين فيلم او به نام «پس��ر و دوچرخه» كه فيلمي‬ ‫‌كوتاه بود نيز در س��ن ‪ ۱۶‬س��الگي ايفاي نقش كرد‪ .‬توني‬ ‫اسكات كار فيلمسازي را از اواخر دهه ‪ ۶۰‬ميالدي آغاز كرد‬ ‫و با نخستين فيلم بلندش با نام «گرسنه» كه در آن كاترين‬ ‫دنوو و سوزان ساراندون بازي مي‌كردند‪ ،‬نامش مطرح شد‪.‬‬ ‫او با فيلم اكشن و بسيار پرفروش «تاپ گان» در سال ‪۱۹۸۶‬‬ ‫ميالدي به‌عنوان فيلمس��ازي مط��رح جايگاهش را تثبيت‬ ‫كرد‪ .‬اين فيلم با بازي تام كروز به نقش خلبان نيروي هوايي‬ ‫آمريكا‪ ،‬نامزد چهار جايزه اسكار شد و ضمن دريافت جايزه‬ ‫اسكار بهترين‌ ترانه‪ ،‬با فروشي نزديك به ‪ ۳۵۰‬ميليون دالر‬ ‫در سراس��ر دنيا عنوان پرفروش‌ترين فيلم سال ‪۱۹۸۶‬را در‬ ‫اختيار داشت‪ ،‬توني اسكات موفقيت در جذب تماشاگران را با‬ ‫فيلم بعدش «پليس‌هاي بورلي هيلز ‪ »۲‬با بازي ادي مورفي‬ ‫ادامه داد‪«.‬انتقام» با بازي كوين كاس��تنر و آنتوني كوئين‪،‬‬ ‫«روزهاي تندر» با بازي تام كروز و نيكول كيدمن‪« ،‬طرفدار»‬ ‫با بازي رابرت دنيرو‪« ،‬دشمن حكومت» با بازي ويل اسميت‪،‬‬ ‫«جاس��وس بازي» با ب��ازي براد پي��ت و راب��رت ردفورد و‬ ‫«دژاوو» با بازي دنزل واش��نگتن از ديگر فيلم‌هاي شناخته‬ ‫شده توني اسكات هستند‪ .‬آخرين فيلم به نمايش درآمده از‬ ‫توني اس��كات «توقف ناپذير» با بازي دنزل واشنگتن بود‬ ‫كه در سال ‪ ۲۰۱۰‬اكران ش��د‪ .‬فيلم‌هاي پليس بورلي هيلز‬ ‫‪ ،۲‬انتقام‪ ،‬روزهاي تندر‪ ،‬دشمن كشور و توقف‌ناپذير از ديگر‬ ‫آثار توني اسكات هس��تند‪ .‬وي با هنرپيشه‌هاي صاحبنامي‌‬ ‫چون تام كروز‪ ،‬جين هكمن‪ ،‬برد پيت و وال كيلمر همكاري‬ ‫ب هاليوود‪ ،‬حتي پنج‬ ‫داشت و با دنزل واشنگتن‪ ،‬بازيگر محبو ‌‬ ‫فيلم مشترك ساخت‪ .‬همچنين وي در عرصه كارگرداني و‬ ‫ساختن فيلم‌هاي تبليغاتي نيز بسيار موفق بود‪ ،‬شايد آنچه از‬ ‫نظر حرفه‌اي توني اسكات را بيش از هرچيز آزار مي‌داد‪ ،‬اين‬ ‫بود كه همواره زير سايه برادر نامدارش يعني ريدلي اسكات‬ ‫قرار داشت و به‌رغم فيلم‌هاي پرفروشي كه در كارنامه دارد‪،‬‬ ‫هيچ‌گاه نتوانست از سايه برادر خارج شود‪.‬‬ ‫برداشت آخر‬ ‫ماموران پليس لس‌آنجلس وقتي به تلفن‌هايي كه خبر‬ ‫از خودكشي مي‌دادند‪ ،‬پاسخ مي‌دانند‪ ،‬نمي‌دانستند اين خبر‬ ‫فردا تيتر يك روزنامه‌ها مي‌شود‪ ،‬مردمي‌هم كه زنگ مي‌زدند‬ ‫تا خبر خودكشي را بدهند هم نمي‌دانستند كه شخصي كه از‬ ‫خودرو پياده شد و از باالي پل پايين پريد توني اسكات معروف‬ ‫است‪ .‬تنها سه ساعت از خودكشي گذشته بود كه جسد او از‬ ‫ميان گل‌والي رودخانه بيرون آمد‪ .‬حال س��وال اساسي اين‬ ‫بود‪ ،‬اسكات چرا خودكشي كرده است؟ در ماشين او يادداشتي‬ ‫بود كه هيچ كمكي به ماجرا نمي‌كرد‪ ،‬در اين يادداشت فقط‬ ‫ليست چهره‌هاي سرشناس��ي ذكر ش��ده بود كه مي‌بايد از‬ ‫مرگش آگاه شوند‪ .‬يادداشت دومي‌هم در محل كارش بود‪،‬‬ ‫يادداش��تي كه بازهم هيچ كمكي نمي‌كرد‪ ،‬چراكه فقط يك‬ ‫پيام خصوصي براي نزديكانش بود‪ .‬اما به راستي كارگرداني‬ ‫كه از آخرين پروژه خود چند صدميليون دالر سود كرده چرا‬ ‫بايد خودكشي كند؟‪ ....‬يك پيام ناشناس به شبكه ‪A.B.C‬‬ ‫معما را حل كرد‪ ،‬توني اسكات از سرطان مغز غير قابل عالج‬ ‫رنج مي‌برد و همين مساله باعث شده بود كه دچار افسردگي‬ ‫شود‪ .‬اين خبر چند روز بعد توسط همسر اسكات تائيد شد‪...‬‬ ‫پيرمرد كه به تعبير تام كروز كارگردان بزرگي بود با خالقيت‬ ‫بصري فوق‌العاده‪ ،‬براي لحظه خداحافظي هم كاري را پيشه‬ ‫كرد كه در آن خبره بود‪ ،‬يك خداحافظي اكشن‪...‬‬ ‫اين برداش��ت آخر بود؛ برداش��تي كه در آن كات معنا‬ ‫نداشت‪،‬چرا كه براي كات گرفته شده بود‪g .‬‬ ‫توني اسكات از سرطان مغز غير قابل عالج رنج مي‌برد‬ ‫و همين مساله باعث شده بود كه دچار افسردگي شود‪.‬‬ ‫پيرمرد براي لحظه خداحافظي هم كاري را پيشه كرد كه‬ ‫در آن خبره بود؛ يك خداحافظي اكشن‪...‬‬
‫_____‬ ‫قاب‬ ‫مسجد امام علی (ع) ‪ -‬هامبورگ‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫آوار برداری از مناطق زلزله زده‬ ‫نمایش«کلمه‪،‬سکوت‪،‬کلمه»‬ ‫‪3‬‬ ‫‪4‬‬ ‫همایش اتومبیل های کالسیک در پیست آزادی‬ ‫ديـــدار‬ ‫مثلت شماره‪140‬‬ ‫جشنوارهمحلیماسوله‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫نمایشگاه صنایع دستی در حاشیه اجالس جنبش عدم تعهد‬ ‫احضاررانندگانپرخطر‬ ‫‪7‬‬ ‫‪8‬‬ ‫علي دايي در ليگ خوب نتيجه مي‌گيرد‬ ‫‪83‬‬

آخرین شماره های هفته نامه مثلث

هفته نامه مثلث شماره 418

هفته نامه مثلث شماره 418

شماره : ۴۱۸
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۲۸
هفته نامه مثلث شماره 417

هفته نامه مثلث شماره 417

شماره : ۴۱۷
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۲۱
هفته نامه مثلث شماره 416

هفته نامه مثلث شماره 416

شماره : ۴۱۶
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۱۴
هفته نامه مثلث شماره 415

هفته نامه مثلث شماره 415

شماره : ۴۱۵
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۰۷
هفته نامه مثلث شماره 414

هفته نامه مثلث شماره 414

شماره : ۴۱۴
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۶/۳۱
هفته نامه مثلث شماره 413

هفته نامه مثلث شماره 413

شماره : ۴۱۳
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۶/۲۱
ثبت نشریه در مگ لند

شما صاحب نشریه هستید ؟

با عضویت در مگ لند امکانات متنوعی را در اختیار خواهید داشت
ثبت نام ناشر
لطفا کمی صبر کنید !!