صفحه قبل

هفته نامه مثلث شماره ۱۳۹

صفحه بعد

هفته نامه مثلث شماره 139

هفته نامه مثلث شماره 139

‫ورود نه چندان آرام شیخ‬ ‫بررسي تاثير حضور احتمالي ناطق‌نوري‬ ‫درآرايش نيروهاي سياسي؟‬ ‫هفته‌نامه‌خبري‪،‬تحليلي‪/‬سالچهارم‪/‬شمارهصدوسيونهم ‪ 28/‬مردادماه‪ 92/1391‬صفحه‪1500/‬تومان‬ ‫مناظرهعباسعبدیوامیرمحبیاندربارهسیاست‬ ‫جامعهوانتخابات‪1392‬‬ ‫چرا انتخاباتریاستجمهوری‬ ‫قابلپیشبینینیست؟‬ ‫منتقدان هژمونی غرب در ایران‬ ‫اجالس سران جنبش عدم تعهد‬ ‫در تهران‬ ‫‪ISSN: 2008-5281‬‬ ‫‪MOSALAS.IR‬‬ ‫پروژه‬ ‫اخوان یا آمریکا؟‬ ‫چرا مرسی نظامیان را برکنارکرد‬ ‫نقد سیاست اعراب مقابل سوریه‬ ‫احمدی نژاد در اجالس سران کشورهای اسالمی‬ ‫چپ کمونیست‬ ‫علیه چپ ناسیونالیست‬ ‫چرا حزب توده از مصدق حمایت نکرد؟‬
‫راهامام‬ ‫و كذلك جعلنكم امه وسطا لتكونوا شهدا علي الناس‬ ‫و يكون الرسول عليكم شهيدا‬ ‫مبارزه با رفاه‌طلبي‬ ‫سازگار نيست‬ ‫ملت عزي��ز ما كه مبارزان حقيقي و راس��تين ارزش‌هاي‬ ‫اسالمي‌هستند‪ ،‬به خوبي دريافته‌اند كه مبارزه با رفاه‌طلبي‬ ‫سازگار نيست؛ و آنها كه تصور مي‌كنند مبارزه در راه استقالل‬ ‫و آزادي مس��تضعفين و محرومان جهان با س��رمايه‌داري و‬ ‫خبرنامه‬ ‫‪14 - 29‬‬ ‫يك نامه جنجالي‬ ‫آوار و پس از آوار‬ ‫حداد عادل در راس فراكسيون اصولگرايان‬ ‫منتقدان هژموني غرب در تهران‬ ‫سياست‬ ‫‪36-49‬‬ ‫ناطق‌نوري نامزد مي‌شود؟‬ ‫ورود نه‌چندان آرام شيخ‬ ‫ناطق نوري با اقبال مواجه نمي‌شود‬ ‫كارنامه مثبت ناطق‌نوري‬ ‫چرا انتخابات ریاست جمهوری قابل پیش بینی نیست؟‬ ‫بين‌الملل‬ ‫‪50 - 63‬‬ ‫مانور قدرت در بيابان‬ ‫گلوگاه استراتژيك‬ ‫پشت صحنه ناآرامي‌هاي سينا‬ ‫قلب تپنده شامات‬ ‫رمز و رازهاي سناتور رايان‬ ‫هفتهنامهخبري‪،‬تحليلي‪/‬سالچهارم‪/‬شمارهصدوسيونهم ‪ 28/‬مردادماه‪ 92/1391‬صفحه‪1500/‬تومان‬ ‫هفته‌نامه سياسي‪ ،‬فرهنگي با رويكرد خبري‪ ،‬تحليلي‬ ‫صاحب امتياز و مدير مسئول‪ :‬مصطفي آجورلو‬ ‫سردبیر‪ :‬سعيد آجورلو‬ ‫مناظرهعباسعبدیوامیرمحبیاندربارهسیاست‬ ‫جامعهوانتخابات‪1392‬‬ ‫چرا انتخاباتریاستجمهوری‬ ‫قابلپیشبینینیست؟‬ ‫منتقدان هژمونی غرب در ایران‬ ‫اجالس سران جنبش عدم تعهد‬ ‫در تهران‬ ‫‪ISSN: 2008-5281‬‬ ‫‪MOSALAS.IR‬‬ ‫عكس‪:‬مهديابراهيمي‬ ‫مثلث؛ هفته نامه‌اي خبري‪ ،‬تحليلي است كه سعي دارد روايتي منصفانه و عادالنه‬ ‫از واقعيت‌ها ارائه دهد‪ .‬نامش تمثيل و اشاره‌اي است به سه ضلع استقالل‪ ،‬آزادي و‬ ‫جمهوري اسالمي‪ .‬مرامش تقويت گفتمان انقالب اسالمي‪ ،‬چارچوبش اسالم‪ ،‬انقالب‪،‬‬ ‫امام و رهبري‪ ،‬آرمانش گس�ترش و سيادت اسالم‌‌خواهي در سراسر جهان و عزت‬ ‫مسلمانان‪ ،‬توسعه و پيشرفت ايران‌اسالمي و رفاه مردم شريف ايران و رونق گرفتن‬ ‫عدال�ت‪ .‬مرزش رواداري و تأليف قلوب اهالي انقالب و ايس�تادگي در برابر مقابالن‬ ‫گفتماني و عملي نظام و س�ياق و مشرب‌مان نجابت قلم و روزنامه‌نگاري مومنانه و‬ ‫تالشدرجهترونقگرفتنسنتگفت‌وگوميانفرهيختگانونخبگانكشوراست‪.‬‬ ‫اميدواريم كه در روايت‌مان صادق‪ ،‬بر مرام‌مان مستمر و دائم‪ ،‬بر چارچوب‌مان مستقر‪،‬‬ ‫بر آرمان‌مان مومن‪ ،‬بر مرزهايمان مراقب و هوشيار و بر سياق‌مان استوار بمانيم‪.‬‬ ‫مثلث‬ ‫ورود نه چندان آرام شیخ‬ ‫بررسي تاثیر حضور احتمالي ناطقنوري‬ ‫درآرایش نیروهاي سیاسي؟‬ ‫پروژه‬ ‫اخوان یا آمریکا؟‬ ‫چرا مرسی نظامیان را برکنارکرد‬ ‫نقد سیاست اعراب مقابل سوریه‬ ‫احمدی نژاد در اجالس سران کشورهای اسالمی‬ ‫چپ کمونیست‬ ‫علیه چپ ناسیونالیست‬ ‫چرا حزب توده از مصدق حمایت نکرد؟‬
‫رفاه‌طلبي منافات ندارد با الفباي مبارزه بيگانه‌اند‪ .‬و آنهايي هم‬ ‫كه تصور مي‌كنند سرمايه‌داران و مرفهان بي‌درد با نصيحت و‬ ‫پند و اندرز متنبه مي‌شوند و به مبارزان راه آزادي پيوسته يا‬ ‫به آنان كمك مي‌كنند آب در‌هاون مي‌كوبند‪ .‬بحث مبارزه و‬ ‫رفاه و سرمايه‪ ،‬بحث قيام و راحت‌طلبي‪ ،‬بحث دنياخواهي و‬ ‫آخرت جوي��ي دو مقوله‌اي اس��ت ك��ه هرگز ب��ا هم جمع‬ ‫نمي‌شوند‪ .‬و تنها آنهايي تا آخر خط با ما هستند كه درد فقر‬ ‫و محروميت و اس��تضعاف را چشيده باشند‪ .‬فقرا و متدينين‬ ‫بي‌بضاعت گردانن��دگان و برپادارن��دگان واقعي انقالب‌ها‬ ‫هستند‪ .‬ما بايد تمام تالشمان را بنماييم تا به هر صورتي كه‬ ‫ممكن است خط اصولي دفاع از مستضعفين را حفظ كنيم‪.‬‬ ‫مس��ئولين نظام ايران انقالبي بايد بدانند كه عده‌اي از خدا‬ ‫بيخبر براي از بين ب��ردن انقالب هر كس را كه بخواهد براي‬ ‫فقرا و مستمندان كار كند و راه اسالم و انقالب را بپيمايد فورا‬ ‫او را «كمونيس��ت» و «التقاطي» مي‌خوانند‪ .‬از اين اتهامات‬ ‫نبايد ترس��يد‪ .‬بايد خدا را در نظر داش��ت و تمام هم و تالش‬ ‫خود را در جهت رضايت خ��دا و كمك به فقرا به‌كار گرفت و‬ ‫از هيچ تهمتي نترسيد‪ .‬آمريكا و استكبار در تمامي‌ زمينه‌ها‬ ‫افرادي را براي شكست انقالب اسالمي‌در آستين دارند‪ ،‬در‬ ‫حوزه‌ها و دانش��گاه‌ها مقدس‌نماها را كه خطر آنان را بارها و‬ ‫بارها گوشزد كرده‌ام‪.‬‬ ‫اينان با تزويرش��ان از درون محتواي انقالب و اس�لام را‬ ‫نابود مي‌كنند‪ .‬اينها ب��ا قيافه‌اي حق به جانب و طرفدار دين‬ ‫و واليت همه را بي‌دين معرفي مي‌كنند‪ .‬بايد از ش��ر اينها به‬ ‫خدا پناه بريم و همچنين كس��اني ديگر كه بدون استثناء به‬ ‫هر چه روحاني و عالم اس��ت حمله مي‌كنند و اس�لام آنها را‬ ‫اس�لام آمريكايي معرفي مي‌نمايند‪ ،‬راهي بس خطرناك را‬ ‫مي‌پويند كه خداي ناكرده به شكس��ت اسالم ناب محمدي‬ ‫منتهي مي‌شود‪ .‬ما براي احقاق حقوق فقرا در جوامع بشري‬ ‫تا آخرين قطره خون دفاع خواهيم كرد‪.‬‬ ‫نقدونظر‬ ‫‪30 -35‬‬ ‫جنبش عدم‌تعهد از پرستيژ سياسي تا الگوي رفتاري‬ ‫ي‌خواهان‬ ‫تفاوت‌هايخاورميانهجمهور ‌‬ ‫براي خاك‪ ،‬اي‌پرگار افالك ‬ ‫تمام خبرهاي زمين باز‌گو شد‬ ‫دينوتاريخ‬ ‫‪64-68‬‬ ‫چپ كمونيست عليه چپ ناسيوناليست‬ ‫داليل مخالفت توده اي‌ها با مصدق‬ ‫مصدق نبايد ائتالف با كاشاني را بر هم مي‌زد‬ ‫ورزش‬ ‫‪74 -79‬‬ ‫آسانسور كاروان ايران‬ ‫آقاي خاص از كشتي مي‌رود؟‬ ‫اين همان چيزي بود كه مي‌خواستم‬ ‫مورد عجيب تكواندو‬ ‫تحريريه‪:‬‬ ‫ي‬ ‫دبیر تحريريه و سياست‪ :‬مصطفي صادق ‬ ‫دبیر فرهنگ و اقتصاد‪ :‬عليرضا بهرامي‬ ‫دبیر جهان‌اسالم و دين‌وتاريخ‪ :‬مصطفي شوقي‬ ‫دبیر بين‌الملل‪‌:‬سعيده سادات فهري‬ ‫دبير ديدار‪ :‬افشين خماند‬ ‫دبير بازار‪ :‬مصطفي ميري ‬ ‫دبیر ورزش‪ :‬مهدي ربوشه‬ ‫دبیر خبرنامه‪ :‬علي حاجي‌ناصري‬ ‫اعضاي تحريريه و همکاران‪ :‬زهير توكلي‪ -‬شاهده‌يوسفي ‪ -‬ياسين سيف‌االسالم‬ ‫ اميد كرماني‌ها‪-‬فاطمه‌ميرزايي‪ -‬شيما غفاري ‪ -‬زهرا‌راد‪ -‬عاطفه كربالئي‪-‬‬‫محمد تاجيك‪ -‬حسين غالمي‪ -‬شادي خوشكار خيري‪ -‬حميدرضا نصيري‌نژاد‪-‬‬ ‫مسعود نجفي‪ -‬شاهين فتحيان ‪ -‬محمد جواد پاينده‬ ‫دبيراجرايي‪ :‬سمانه مومني‬ ‫فني‪:‬نيما ملك‌نيازي‬ ‫گرافيك و صفحه‌آرايي‪ :‬فاطمه قنائي ‪ -‬علي آجورلو‬ ‫پردازش تصاوير و عكس‪ :‬هومن سليميان‪ -‬امير طاليي‪ -‬مهدي ابراهيمي‬ ‫و نيوشا ملك‌نيازي‬ ‫تصحيح‪ :‬ژيال شاكري ‪ -‬داوود جوكار‬ ‫حروفچيني‪ :‬داود حشمتي‬ ‫امور اداري‪ :‬محمد شكرالهي‬ ‫مدير مالي‪ :‬محمد پاليزدار‬ ‫سازمان آگهي‌ها‪ :‬مصطفي ميري‬ ‫بازرگاني و بازاريابي‪ :‬محمدعلي آجورلو ‬ ‫انفورماتيك‪ :‬شهرام رحمتي‬ ‫با تشکر از‪ :‬دكتر اسماعيل تبار‪ -‬مهندس واعظي‪ -‬دكتر آيت‌اله ابراهيمي‬ ‫دكتر غالم‌حسن تقي نتاج ‪ -‬حسين زندي ‪ -‬احمد طاليي ‪ -‬مهندس بختياري‬ ‫مهندس صدوقي ‪ -‬مهندس مهرداد نصرت‌پور ‪ -‬حسين مجاهدي‬ ‫مهندس نظري توکلي ‪ -‬هادي انباردار ‪ -‬سيد عارف علوي ‪ -‬دکتر بهرامپور‬ ‫رضا راس��تي ‪ -‬ابراهیم صفرلکی‪ -‬دکتر زارعیان‪ -‬عليرضا حس��ن زاده‬ ‫سازمان آگهي‌ها‪ :‬تلفن‪0912 - 5169927 :‬‬ ‫چاپ‪ :‬رواق‬ ‫توزيع‪ :‬نامه‌امروز‬ ‫نشاني ‪ :‬تهران‪ ،‬خيابان شهيد بهشتي‪ ،‬خيابان پاكستان‪ ،‬كوچه دوازدهم‪،‬‬ ‫پالك ‪ ،24‬واحد ‪1‬‬ ‫تلفن ‪88171506-8 :‬‬
‫خبرنامه‬ ‫در خبرنامه اين هفته گزارش بازديد رهبر معظم انقالب از مناطق زلزله زده آذربايجان ش�رقي درج ش�ده‬ ‫است‪ .‬گزارش هايي درباره نامه دو وزير سابق كابينه ‪ ،‬اجالس عدم تعهد در تهران ‪ ،‬زلزله آذربايجان شرقي‬ ‫و سفر احمدي نژاد به عربستان به همراه مرور رسانه ها از بخش هاي گوناگون خبرنامه اين هفته است‪.‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫يك نامه جنجالي‬ ‫آوار و پس از آوار‬ ‫آغاز رايزني براي كانديداتوري آقاي ديپلمات‬ ‫منتقدان هژموني غرب در تهران‬ ‫‪12‬‬
‫رهبر معظم‌انقالب در جمع زلزله‌زدگان آذربايجان‌شرقي‪:‬‬ ‫ملت ايران همدرد و همدل‬ ‫با ساكنان مناطق زلزله‌زده هستند‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫حضرت آيت‌اهلل خامنه‌اي‪ ،‬رهبر معظم انقالب اس�لامي با حضور سرزده در مناطق‬ ‫زلزله‌زده استان آذربايجان شرقي ضمن ابراز همدردي با ساكنان اين مناطق از نزديك در‬ ‫جريان خسارات وارد شده و نحوه كمك‌رس��اني به زلزله‌زدگان قرار گرفتند‪ .‬روستاي سرند‬ ‫از توابع شهرس��تان هريس يكي از مناطقي بود كه مورد بازديد رهبر انقالب اسالمي قرار‬ ‫گرفت‪ .‬حضرت آيت‌اهلل خامنه‌اي سپس با حضور در روس��تاي كوويچ با مردم اين روستا از‬ ‫نزديك ديدار و گفت‌وگو كردند‪ .‬رهبر معظم انقالب اس�لامي در جمع مردم كوويچ هدف‬ ‫اصلي از س��فر به مناطق زلزله‌زده را ابراز همدردي و همدلي با م��ردم اين مناطق و عرض‬ ‫تس��ليت بيان و تاكيد كردند‪« :‬همه ملت ايران با ساكنان مناطق زلزله زده همدرد و همدل‬ ‫هستند‪ ».‬حضرت آيت‌اهلل خامنه‌اي افزودند‪« :‬مردم ايران‪ ،‬مردمي‌متحد و يكپارچه هستند و‬ ‫همين اتحاد و يكپارچگي موجب قدرت و نيرومندي ملت شده است‪ ».‬ايشان با توصيه مردم‬ ‫مناطق زلزله‌زده به صبر و بردباري خاطر‌نشان كردند‪« :‬اگر ساكنان اين مناطق با يكديگر‬ ‫همكاري و همدلي داشته باشند اين حادثه مي‌تواند به سكوي پرش و دگرگوني چهره اين‬ ‫منطقه تبديل شود‪ ».‬رهبرمعظم انقالب اس�لامي خدمت‌رساني به مردم مناطق زلزله‌زده‬ ‫را خوب ارزيابي كردند و افزودند‪« :‬البته مس��ئوالن براي بازس��ازي و مقاوم‌سازي مناطق‬ ‫زلزله‌زده وظايف س��نگيني دارند و مردم اين مناطق نيز بايد به مس��ئوالن براي انجام اين‬ ‫وظايف سنگين كمك كنند‪».‬‬ ‫‪13‬‬
‫بيدارياسالمي‬ ‫آزاديقدس‬ ‫مراسم روز جهاني قدس با شكوه برگزار شد‬ ‫‪15‬‬
‫گزارش اول‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫يكنامهجنجالي‬ ‫محتواي نامه برخي اعضاي سابق كابينه احمدي‌نژاد چه بود؟‬ ‫‪16‬‬
‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫شايعه انتشار نامه دو وزير سابق محمود احمدي‌نژاد به‬ ‫يك مقام عالي رتبه نظام كه از آن تعبير به خلع مس��ئوليت‬ ‫دولت تا انتخابات آينده و تشكيل ستاد ويژه براي اداره كشور‬ ‫شده بود‪ ،‬جنجال برانگيز شد‪.‬‬ ‫سايت ش��بكه ايران كه ارگان اينترنتي روزنامه ايران‬ ‫ارگان رسمي دولت اس��ت‪ ،‬هفته گذشته نخستين رسانه‌اي‬ ‫بود كه اين خبر را منتشر كرد‪.‬‬ ‫اين س��ايت‪ ،‬در گزارشي از پيش��نهاد دو نفر از وزيران‬ ‫س��ابق دولت نهم و دهم به مقامات عال��ي رتبه نظام براي‬ ‫خلع مسئوليت دولت تا انتخابات رياست‌جمهوري و تشكيل‬ ‫ستادي براي اداره كشور خبر داد‪.‬‬ ‫ش��بكه ايران اگرچه نام اين دو وزير مع��زول را فاش‬ ‫نكرده‪ ،‬اما نشاني‌هاي ارائه شده و تصوير محوشده‌اي كه در‬ ‫اين سايت از اين دو نفر منتشر شده‪ ،‬حكايت از آن دارد كه اين‬ ‫دو وزير بركنار شده‪ ،‬احتماال مصطفي پورمحمدي‪ ،‬وزير اسبق‬ ‫كشور و رئيس فعلي س��ازمان بازرسي كل كشور و منوچهر‬ ‫متكي‪ ،‬وزير سابق خارجه هستند‪.‬‬ ‫اس��تفاده س��ايت رس��مي دولت از واژه «مقام عالي‬ ‫رتب��ه نظ��ام» به‌ط��ور ضمن��ي از ارائه اي��ن پيش��نهاد به‬ ‫رهبر معظم انقالب‌اسالمی حكايت مي‌كند‪.‬‬ ‫ش��بكه ايران در خبر خود چنين نوش��ت‪« :‬در حالي كه‬ ‫پروژه هماهنگ و دامنه‌دار س��لب اختيارات و مسئوليت‌هاي‬ ‫رئيس‌جمهور چندي است آغاز شده اخبار واصله به خبرنگار‬ ‫ايران حاكي از تحرك ويژه دو وزير سابق دولت در اين خصوص‬ ‫اس��ت‪ .‬بر اين اس��اس‪ ،‬وزراي دو وزارتخانه مه��م و حياتي‬ ‫دولت‌هاي نهم و دهم كه هر دو نيز توس��ط رئيس‌جمهور از‬ ‫مسئوليت‌هاي خود عزل ش��ده بودند‪ ،‬اخيرا نامه‌اي را خطاب‬ ‫به يكي از مقامات عالي‌رتبه نظام تهيه و تنظيم كرده‌اند كه در‬ ‫آن پيشنهاد شده با توجه به وضعيت حساس و بحراني كشور‬ ‫ستادي متشكل از روساي قواي سه‌گانه و برخي از عقالي‬ ‫ديگر تشكيل و مديريت مسائل اجرايي را طي يك سال آينده‬ ‫بر‌عهده گيرد‪».‬‬ ‫ايران در ادامه خبر خود نوشته اس��ت‪« :‬بر اين اساس‬ ‫دولت عمال از تمام مس��ئوليت‌هاي اجرايي خود خلع شده و‬ ‫عمال هيچ نقش��ي در مديريت كالن كشور نخواهد داشت‪.‬‬ ‫اين دو وزير س��ابق كه البته هر دو نيز از نامزدهاي احتمالي‬ ‫انتخابات رياست‌جمهوري هس��تند همچنين با مراجعه به‬ ‫ساير اشخاصي كه به هر‌دليلي از دولت‌هاي نهم و دهم جدا‬ ‫شده‌اند از آنها خواسته‌اند در اين پروژه خاص همراهي و نامه‬ ‫فوق را امضا نمايند كه البته جز در يك مورد با مخالفت ساير‬ ‫افراد روبه‌رو شده‌اند‪».‬‬ ‫ش��بكه ايران البته به نام شخص ديگري كه حاضر به‬ ‫امضاي اين نامه شده اشاره‌اي نكرده است‪.‬‬ ‫اگرچه تاكن��ون مصطفي پورمحمدي ك��ه روزگاري‬ ‫از ياران نزدي��ك احمدي‌نژاد و در زمره حلقه اول دوس��تان‬ ‫رئيس‌جمهور بود واكنشي نس��بت به انتشار اين خبر نشان‬ ‫نداده است‪ ،‬اما منوچهر متكي خيلي زود به اين خبر واكنش‬ ‫نشان داد‪ .‬متكي بدون تكذيب كامل شايعه نامه‌نگاري خود و‬ ‫پورمحمدي درباره خلع دولت‪ ،‬اين خبر را پر از ايراد دانست‪.‬‬ ‫وزير س��ابق امور خارج��ه در خص��وص مطالب اخير‬ ‫روزنامه ايران گفت‪« :‬مطالب منتشرش��ده در روزنامه ايران‬ ‫درباره وزراي سابق دولت مصداق اين سخن است كه خسن‬ ‫و خسين هر سه دختران معاويه هستند‪».‬‬ ‫روزنامه ايران يك روز پس از انتشار اين خبر در گزارشي‬ ‫تفصيلي از اين نامه با عنوان «فاز جديد سلب مسئوليت‌هاي‬ ‫رئيس‌جمهور» ياد كرد و نامه ادعايي را ب��ا نامه نمايندگان‬ ‫مجلس شش��م به رهبر معظم انقالب‌اس�لامی موسوم به‬ ‫«جام زهر»‪ ،‬نامه هاشمي‌رفس��نجاني در آستانه انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري دهم و نامه محس��ن رضايي در بحبوحه‬ ‫اتفاقات سال ‪ 88‬مقايسه كرده است‪.‬‬ ‫ارگان دولت همچنين از امضاي اين نامه از سوي داوود‬ ‫دانش‌جعفري و فرهاد رهبر نيز سخن به ميان آورده است‪.‬‬ ‫روزنام��ه اي��ران در گ��زارش خ��ود نوش��ته اس��ت‪:‬‬ ‫«نگارش‌نامه به مقام��ات عالي‌رتبه نظام ب��ا هدف اعمال‬ ‫فشار و به كرسي نشاندن يك خواس��ته غير‌قانوني‪ ،‬بخش‬ ‫تاسف‌باري از تاريخ سياسي انقالب اسالمي بوده و اگر نامه‬ ‫معروف به «جام زهر» مجلس‌ششم را مبدايي براي آغاز اين‬ ‫روند در سال‌هاي اخير در نظر بگيريم‪ ،‬نامه دو وزير معزول‬ ‫دولت احمدي‌نژاد به مقام��ات عالي‌رتبه نظام و پيش��نهاد‬ ‫تش��كيل س��تادي براي در كنترل گرفتن مديريت اجرايي‬ ‫كشور در يك س��ال آينده را مي‌توان بخش ديگري از اين‬ ‫رويداد تأسف بار خواند‪».‬‬ ‫به‌زعم خبرنگار سياس��ي ارگان دولت‪ ،‬فصل مشترك‬ ‫اين نامه‌ها بحراني جلوه دادن ش��رايط كش��ور و پيش��نهاد‬ ‫راهكارهاي غيرمعمول و فراقانوني براي حل بحران فرضي‬ ‫است‪« :‬عموما زماني دست به نگارش چنين نامه‌هايي زده‌‬ ‫مي‌ش��ود كه بخت با طراحان اين پ��روژه در همراه كردن‬ ‫افكار عمومي نسبت به خواسته غير‌قانوني يار نبوده و البته‬ ‫اغلب اين نامه‌ها نيز بيش از آنكه به يك پيشنهاد خيرخواهانه‬ ‫شباهت داشته باش��د به يك مانور سياسي و تبليغاتي شبيه‬ ‫اس��ت و در هر برهه‌اي يا از شانه‌هاي رس��انه‌ها باال رفت ‌ه يا‬ ‫با هدف يارگيري و مطرح ش��دن در بين سياس��يون دنبال‬ ‫شده است‪».‬‬ ‫روزنامه ايران به نامه اخير وزيران س��ابق دولت اشاره‬ ‫كرده و چنين نتيجه‌گيري كرده‌ اس��ت كه اي��ن نامه نيز از‬ ‫قاعده بحران��ي جلوه دادن ش��رايط براي پيش��برد اهداف‬ ‫تنظيم‌كنن��دگان آن پي��روي مي‌كند‪« :‬اين دو وزير س��ابق‬ ‫كه البته ه��ر دو نيز ج��زو نامزده��اي احتمال��ي انتخابات‬ ‫رياس��ت جمهوري هس��تند همچني��ن با مراجعه به س��اير‬ ‫اشخاصي كه به‌هر‌دليلي از دولت‌هاي نهم و دهم جدا شده‌اند‬ ‫از آنها خواسته‌اند در اين پروژه خاص همراهي و نامه فوق را‬ ‫امضا نمايند كه البته جز در يك يا دو مورد با مخالفت س��اير‬ ‫افراد روبه‌رو شده‌اند‪ .‬دست‌به‌دست شدن اين نامه براي آنكه‬ ‫شايد امضاهاي آن به حد نصاب مد‌نظر طراحان آن برسد را‬ ‫بسياري تائيد مي‌كنند و البته برخي معتقدند اين طرح با هدف‬ ‫مطرح شدن نويسندگان نامه در عالم سياست و در قواره يك‬ ‫كانديداي رياست‌جمهوري دنبال مي‌شود‪».‬‬ ‫ارگان دولت كه عل��ي اكبر جوانفك��ر آن را مديريت‬ ‫مي‌كند‪ ،‬از س��ابقه اين پيش��نهاد در مجلس خبر داده است‪:‬‬ ‫«اين پيش��نهاد البته پيش از آنكه در نامه اين دو وزير سابق‬ ‫مطرح ش��ود طي هفته‌هاي گذش��ته با امض��اي ‪ 9‬نماينده‬ ‫مجلس از جمله احمد توكلي در بين نمايندگان توزيع ش��د؛‬ ‫پيش��نهادي كه انطباق آن با خواس��ته اين دو وزير معزول‪،‬‬ ‫نش��ان از تصميم‌گيري‌هاي اينگونه در يك اتاق فكر واحد‬ ‫دارد‪ ،‬اما وقتي كه ياران پيش��ين احمدي‌ن��ژاد پيش قراول‬ ‫اين حركت شوند براي مدعيان تشكيل ستاد فوق‪ ،‬شاهد از‬ ‫غيب رسيده است‪ ».‬روزنامه ايران سپس به نامه‌هايي كه آنها‬ ‫را مشابه نامه اخير مي‌داند‪ ،‬اش��اره مي‌كند‪« :‬گرچه اينگونه‬ ‫نامه‌نگاري‌ها در دوران حيات حضرت ام��ام(ره) هم وجود‬ ‫داشته و آنچنان كه سايت هاشمي رفسنجاني چندي پيش‬ ‫نوشته بود‪ ،‬امضاي هاشمي حداقل پاي سه مورد از اين نامه‌ها‬ ‫وجود دارد‪ ،‬اما در سال‌هاي اخير نامه جام زهر ‪ 127‬نماينده‬ ‫مجلس ششم به رهبر انقالب اس�لامی آغازي بر اينگونه‬ ‫نگارش‌ها بوده اس��ت‪ .‬نمايندگان مجلس ششم به بهانه رد‬ ‫لوايح دوقلوي خاتمي‌از سوي ش��وراي نگهبان در حركتي‬ ‫جنجالي‪ ،‬اقدام به نگارش نامه توهين‌آميزي خطاب به رهبر‬ ‫معظم انقالب‌اسالمی كردند‪».‬‬ ‫ارگان دولت همچنين فتنه ‪ 88‬را آغ��ازي ديگر براي‬ ‫انتش��ار چنين نامه‌هايي مي‌داند‪« :‬س��ال ‪ 88‬ش��ايد فصل‬ ‫جديدي در ن��گارش اينگونه نامه‌ها بود؛ فصل��ي كه با نامه‬ ‫سرگشاده و بدون سالم‌ و والس�لام هاشمي‌رفسنجاني به‬ ‫رهبر معظم انقالب‌اسالمی آن هم سه روز پيش از انتخابات‬ ‫دهم رياس��ت‌جمهوري آغاز گرديد‪ .‬هاشمي‌رفسنجاني كه‬ ‫‌مي‌كوش��يد خود را در اين نامه هم‌عرض و همتراز رهبري‬ ‫قرار ده��د ضمن بحران��ي جل��وه دادن ش��رايط آن روزها‬ ‫پيش‌بين��ي ك��رده ب��ود كه بي‌ش��ك بخش��ي از م��ردم و‬ ‫اح��زاب و جريان‌ها اين وض��ع را بيش از اي��ن بر‌نمي‌تابند‬ ‫و آتشفش��ان‌هايي كه از درون س��ينه‌هاي س��وزان تغذيه‬ ‫مي‌شوند‪ ،‬در جامعه شكل خواهد گرفت كه نمونه‌هاي آن را‬ ‫در اجتماعات انتخاباتي در ميدان‌ها‪ ،‬خيابان‌ها و دانشگاه‌ها‬ ‫مش��اهده مي‌كنيم‪ ».‬نامه محرمانه س��يد‌محمد خاتمي‌به‬ ‫رهبر معظم انقالب‌اسالمی مورد ديگري است كه «ايران»‬ ‫براي اثبات ادعاهاي خود به آن استدالل كرده است‪« :‬فصلي‬ ‫كه هاشمي در اين برهه تاريخي گشود را سيد‌محمد خاتمي‌‬ ‫در جريان فتن��ه ‪ 88‬ادامه داد‪ .‬برگ ديگر اي��ن نامه‌ها‪ ،‬نامه‬ ‫ي به رهبر معظم انقالب اس�لامی‬ ‫محرمانه‌اي بود كه خاتم ‌‬ ‫نوشت‪ ،‬نامه‌اي كه البته چند روزي را در ابهام گذراند تا اينكه‬ ‫يكي از نمايندگان اصالح‌طلب مجلس جزئياتي از آن را بازگو‬ ‫كرد‪ ».‬خاتمي‌در نامه خود نوشته بود‪« :‬يك عده هستند كه‬ ‫نمي‌خواهند كشور آرام باش��د‪ .‬افراط به نام حكومت و نظام‬ ‫س��م مهلك اس��ت و حركت در چارچوب قانون و منطق و‬ ‫محدود س��اختن افراط و تفريط‌ها مش��كل را ح��ل كرده و‬ ‫جامعه را به س��وي آرامش س��وق خواهد داد‪ ...‬بهتر است از‬ ‫هاش��مي رفس��نجاني بخواهيم جريان حكميت را رهبري‬ ‫كند‪ ».‬جمله‌اي كه به زعم اين رس��انه اداي دين خاتمي‌به‬ ‫هاشمي است‪.‬‬ ‫به اعتقاد نويسنده روزنامه ايران‪ ،‬گرچه تاريخ هميشه‬ ‫مبناي غيرواقعي اينگونه نامه‌ها را نشان داده و گذشت زمان‬ ‫مشخص كرده كه نه بحران خود ساخته نويسندگان اينگونه‬ ‫نامه‌ها محقق ش��ده‪ ،‬نه افكار عمومي همراه آن ش��ده‌اند و‬ ‫نه پيش��نهادات مورد اشاره در اين س��ياه‌نامه‌ها راه به جايي‬ ‫برده‪ ،‬اما همچنان در فضاي سياس��ي كشور شاهد اينگونه‬ ‫تحركات هستيم‪ .‬ارگان دولت همچنين در اين گزارش گريزي‬ ‫هم به اختالفات دولت و مجلس زده و از رسانه‌اي كردن نامه‬ ‫علي الريجاني به رهبر معظم انقالب‌اس�لامی درخصوص‬ ‫هدفمندي يارانه‌ها انتقاد كرده اس��ت‪« :‬به‌دنبال اختالف نظر‬ ‫بين مجل��س و دولت درباره اج��راي ف��از دوم هدفمندي‬ ‫يارانه‌ها‪ ،‬بعد از آنكه علي الريجاني از‌ تريبون مجلس اعالم‬ ‫كرد توفان تورم در راه است‪ ،‬در رسانه‌هاي نزديك به او خبر‬ ‫از نگارش نامه‌اش به رهبر انقالب‌اسالمی در همين زمينه‬ ‫منتشر ش��د‪ .‬الريجاني در نامه خود از رهبر انقالب‌اسالمی‬ ‫درخواست كرده بود‪ ،‬بر‌اس��اس اصل ‪ 110‬قانون اساسي از‬ ‫اختياراتشان براي توقف اجراي فاز دوم هدفمندي يارانه‌ها‬ ‫استفاده كنند‪ .‬او در شرايطي ورود رهبري به اين موضوع را‬ ‫مطرح مي‌كرد كه حتي خواس��ته نمايندگان مجلس در اين‬ ‫خصوص‪ ،‬بررسي‌هاي مشترك ميان مجلس و دولت بود‪ ،‬اما‬ ‫اين نامه و رسانه‌اي كردن آن نوعي بحران‌نمايي را همچون‬ ‫نامه‌هاي پيش��ين در دل داش��ت‪ ».‬به‌زع��م روزنامه ايران‪،‬‬ ‫نگارش اينگون��ه نامه‌ها مي‌تواند نوعي ژس��ت تبليغاتي به‬ ‫حساب بيايد تا در برهه‌هايي همچون انتخابات مورد استناد‬ ‫قرار گيرد و شايد بيش��ترين كاركردي كه نامه اخير براي دو‬ ‫وزير سابق داشته هم همين است‪.‬‬ ‫البته اين خبر با واكنش‌هايي نيز مواجه شد‪.‬‬ ‫سايت فردا در همين راستا در خبري نوشت‪ « :‬اخباري‬ ‫به گوش مي‌رس��د مبن��ي بر‌اينكه چندي پي��ش تعدادي از‬ ‫نمايندگان مجلس نيز جهت ارائه اين پيش��نهاد به تكاپو و‬ ‫جمع آوري امضا براي ارسال نامه‌اي پرداخته‌اند و بر اساس‬ ‫شنيده‌ها‪ ،‬تعداد امضاهاي آن هم به حدنصاب رسيده است‪».‬‬ ‫به نوشته اين سايت خبري‪ ،‬يكي از نمايندگان تهران‬ ‫مجلس پيش��ين كه نخواست نامش فاش ش��ود‪ ،‬گفت كه‬ ‫نامه اين اف��راد خطاب به رهبر انقالب‌اس�لامی ب��وده و با‬ ‫امضاي چند تن از ش��خصيت‌هاي نظام به دس��ت ايشان‬ ‫رسيده اس��ت‪ .‬او گفت كه رهبري هنوز پاسخي به اين نامه‬ ‫‪17‬‬
‫نداده‌اند و م��ا نيز همچون ديگران منتظر هس��تيم‪ .‬او كه از‬ ‫افش��اي نام امضاكنندگان نامه خودداري مي‌كرد‪ ،‬گفت كه‬ ‫در آينده‌اي نزديك و پ��س از اجماع بي��ن اصولگرايان‪ ،‬به‬ ‫بيان جزئي‌تري از چرايي و متن نامه خواهيم پرداخت‪ .‬اين‬ ‫سايت همچنين صحت اين خبر را از اعضاي حزب موتلفه و‬ ‫جمعيت ايثارگران نيز پيگيري كرده اما به نتيجه‌اي نرسيده‬ ‫است‪« :‬اين فعاالن سياسي تنها ش��نيده‌هاي خود را در حد‬ ‫خبر روزنامه‌اي را دانس��ته و عنوان كردند و گفتند كه هيچ‬ ‫اطالعي از اين نامه ندارند‪ ».‬به نوشته فردا يك منبع مطلع‬ ‫ارسال اين نامه را تائيد كرده است‪« :‬يك منبع مطلع با تائيد‬ ‫ارسال نامه برخي از مديران اجرايي سابق به رهبري‪ ،‬تاكيد‬ ‫كرد كه محت��واي نامه در آن حدي كه ارگان دولت نوش��ته‬ ‫نيس��ت و اين روزنامه تالش كرده با شانتاژ مطامع سياسي‬ ‫خود را پيگيري كند‪ .‬وي تاكيد كرد ك��ه اين نامه نگاري‌ها‬ ‫امري مرس��وم در كشور اس��ت و حيطه آن فقط منحصر به‬ ‫منتقدين دولت نيست و گاه مسئوالن دولتي نيز به اين اقدام‬ ‫بغداد ميزبان نشست جديد ايران و ‪ 5+1‬؟‬ ‫توافق ايران و غرب براي برگزاري دور جديد مذاكرات‬ ‫سفير عراق در تهران از آمادگي كامل كشورش براي‬ ‫ميزباني نشس��ت آتي ايران و ‪ 5+1‬خبر داد و گفت كه بهتر‬ ‫است بغداد يك بار ديگر ميزبان اين نشست باشد‪.‬‬ ‫محمد‌مجيد الشيخ در س��خناني با اشاره به سفر اخير‬ ‫س��عيد جليلي‪ ،‬دبير ش��وراي عالي امنيت ملي كشورمان به‬ ‫عراق گفت‪« :‬بررس��ي روند مذاكرات با ايران و گروه ‪5+1‬‬ ‫يكي از محورهاي رايزني‌هاي جليلي در عراق بود‪».‬‬ ‫وي با بيان اينكه بغداد از همان روزهاي اولي كه تهران‬ ‫تمايلش را براي برگزاري اين نشس��ت در عراق اعالم كرد‪،‬‬ ‫آمادگي‌اش را براي ميزباني مطرح كرد‪ ،‬ادامه داد كه عراق‬ ‫امروز‪ ،‬عراق صلح‪ ،‬محبت‪ ،‬دوستي و تسامح است‪.‬‬ ‫مجيد الشيخ افزود‪« :‬دولت عراق آمادگي‌اش را براي‬ ‫ميزباني دور ديگري از اين مذاك��رات اعالم كرد تا بغداد به‬ ‫مركز اصلي مذاكرات براي حل و فصل مس��اله هس��ته‌اي‬ ‫ايران تبديل شود‪».‬‬ ‫وي گفت‪« :‬بغداد تالش‌هاي زيادي براي تحقق نتايج‬ ‫مورد‌نظر از اين مذاكرات انجام داده‪ ،‬اما برخي كشورها راغب‬ ‫نبودند اين مذاكرات به نتايج مثبتي بينجامد‪».‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫كيش و مات زكريا‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫مهره رسانهاي ليبرال هاي آمريكا به سرقت ادبي متهم شد‬ ‫«خبرنگاران رس��انه‌ها به بخش��ي از مطالب س��تون من در مجله تايم‬ ‫اش��اره كرده‌اند كه با‌مقاله‌ جيل لپور در ش��ماره ‪ 23‬آوريل نشريه نيويوركر‬ ‫ش��باهت‌هاي نزديكي دارد‪ .‬اين گزارش‌ها حقيق��ت دارند و من مرتكب‬ ‫اش��تباهي وحش��تناك ش��ده‌ام؛ لغزش��ي فاحش كه مس��ئوليت آن به‬ ‫تمامي‌متوجه من اس��ت‪ .‬من از جيل‪ ،‬س��ردبيران تاي��م و خوانندگانم‬ ‫عذر‌مي‌خواهم‪» .‬‬ ‫با‌وجو اين تقاضاي عفو‪ ،‬س��تون ثابت فريد زكريا در مجله تايم و‬ ‫برنامه‌اش در شبكه خبري سي‪.‬ان‪.‬ان به حالت تعليق درآمدند‪ .‬زكريا در‬ ‫يكي از شماره‌هاي ماه آگوست تايم مطلبي در مورد ضرورت نظارت بر‬ ‫لو‌كاربرد سالح گرم در آمريكا منتشر كرد كه بخش‌هايي از آن بسيار‬ ‫حم ‌‬ ‫جنجال برانگيز شد‪ .‬او در بخش��ي از اين مطلب با عنوان «بهانه‌اي براي‬ ‫كنترل اسلحه» چنين نوشته است‪:‬‬ ‫«آدام وينكلر‪ ،‬استاد قانون اساسي دانشگاه يو سي‌ال‌اي‪ ،‬در كتابي‬ ‫به‌نام مبارزه با اسلحه؛ مبارزه عليه حق حمل اسلحه‬ ‫در آمريكا حقيقت تاريخ را مس��تند كرده است‪.‬‬ ‫حمل‌س�لاح در آمريكا از اولين س��ال‌هاي‬ ‫جمهوري تحت نظارت بوده است‪ .‬اولين‬ ‫قواني��ن براي ممنوعيت حمل اس��لحه‬ ‫در سال ‪ 1813‬در دو‌‌ ايالت كنتاكي و‬ ‫لوئيزيانا تصويب شدند‪».‬‬ ‫در مطلبي كه رسانه‌ها زكريا‬ ‫را به كپ��ي ب��رداري از آن متهم‬ ‫كرده‌ان��د‪ ،‬چني��ن آمده اس��ت‪:‬‬ ‫«هم��ان طور ك��ه آدام وينكلر‪،‬‬ ‫محقق قانون اساسي در دانشگاه‬ ‫يو‌سي‌ال‌‌اي در كتابي فوق‌العاده‬ ‫دقيق به ن��ام مبارزه با اس��لحه؛‬ ‫مبارزه عليه حق حمل اسلحه در‬ ‫‪18‬‬ ‫مبادرت مي‌ورزند‪ ».‬اما برخي منابع مطل��ع از محتواي اين‬ ‫نامه مي‌گويند كه اين نامه خواس��تار الغاي اختيارات دولت‬ ‫نبوده و پيشنهاد كرده كه تصميمات مهم و اساسي كشور زير‬ ‫نظر شورايي متشكل از سران قوا و شخصيت‌هاي مهم نظام‬ ‫اتخاذ شود تا كشور در ش��رايط فعلي بهتر از اين اداره شود‪.‬‬ ‫روايت ارگان رسانه‌اي دولت و برخي از ديگر منابع كداميك‬ ‫تائيد مي‌شود؟ اين سوالي اس��ت كه براي پاسخ به آن بايد‬ ‫اندكي صبر كرد‪g .‬‬ ‫قرار است دور جديد مذاكرات نمايندگان ايران و ‪5+1‬‬ ‫اواخر ماه اوت برگزار ش��ود‪ .‬س��فير عراق در تهران نشست‬ ‫مشورتي سوريه را كه هفته پيش در تهران برگزار شد‪ ،‬مهم‬ ‫خواند و بيان كرد كه دولت عراق خواهان ادامه برگزاري اين‬ ‫گونه نشست‌هاست‪.‬‬ ‫وي افزود‪« :‬دولت كشورش از راه‌حل‌هاي صلح‌آميز در‬ ‫قبال بحران س��وريه حمايت مي‌كند و همچنين آماده است‬ ‫ميزبان نشس��ت‌هاي بعدي در خصوص بررس��ي تحوالت‬ ‫سوريه باشد‪».‬‬ ‫مجيد‌الشيخ با اش��اره به حضور وزير خارجه و مشاور‬ ‫امنيت ملي كشورش در نشست مش��ورتي تهران گفت كه‬ ‫مشاركت عراق در اين نشست بيانگر اهميت زيادي است كه‬ ‫عراق براي مساله سوريه و حل آن به روش‌هاي ديپلماتيك‬ ‫قائل است‪g .‬‬ ‫آمريكا نشان مي‌دهد‪ ،‬اس��لحه‌گرم از همان روزهاي اول تحت نظارت بوده است‪ .‬اولين قوانين‬ ‫براي ممنوعيت حمل اسلحه در سال ‪ 1813‬در دو ايالت كنتاكي و لوئيزيانا تصويب شدند‪».‬‬ ‫شباهت‌ها انكارناپذيرند‪ ،‬اما عجيب‌تر اينكه از اينجا تا پايان پاراگراف‪ ،‬چيزي حدود ‪ 40‬كلمه‬ ‫ديگر‪ ‌،‬اين دو مطلب نه شبيه به هم‪ ،‬كه كامال يكي‌اند‪ .‬و از بخت بد زكريا‪ ،‬يكي دو رسانه محافظه‬ ‫كار بودند كه پيش از همه به وجود اين «شباهت‌ها» پي بردند و آنها را علني كردند‪ .‬اولين نفر كم‬ ‫ادواردز‪ ،‬ميزبان برنامه راديوي ان‌آر‌ا ِي بود كه از خطاي زكريا پرده برداشت‪.‬‬ ‫مجله‌تايم اين مطلب را به س��رعت از وب‌س��ايت خود حذف و در بيانيه‌اي‬ ‫اعالم كرد عذرخواهي زكريا را پذيرفته‪ ،‬اما او از قواعد ستون‌نويسي تخطي‬ ‫كرده‪ ،‬قواعدي كه بر‌اس��اس آنها نوش��ته‌ها نه تنها بايد با واقعيت مطابق‬ ‫باشند‪ ،‬بلكه بايد اصيل باشند‪« :‬هم ديدگاه‌ها و هم كلمات بايد متعلق به‬ ‫صاحب مطلب باشند‪ ».‬بنابراين ستون زكريا براي بررسي‌هاي بعدي تا‬ ‫يك‌ماه معلق خواهد شد‪ ».‬كمي‌بعد سي‌‪.‬ان‪‌.‬ان هم دربيانيه‌اي مشابه خبر‬ ‫از تعليق برنامه تلويزيوني زكريا در اين شبكه خبري داده است‪.‬‬ ‫اين اولين بار نيست كه زكريا به ناديده گرفتن عرف روزنامه نگاري‬ ‫محكوم مي‌شود‪ .‬در سال ‪ 2009‬جفري گلدبرگ‪ ،‬خبرنگار نشريه آتالنتيك‪،‬‬ ‫ادعا كرد كه زكريا بخش��ي از مصاحبه او با بنيامين نتانياهو را بدون اجازه در‬ ‫نوشته خود در مورد مسائل ايران جا زده‌است‪ .‬او همچنين اوايل امسال متهم‬ ‫شد كه س��خنراني‌اش در‌ هاروارد بسيار شبيه يكي از س��خنراني‌هاي قبلي‌اش‬ ‫بوده است‪.‬‬ ‫با نگاهي به وقايعي از اين دس��ت‪ ‌،‬به نظر مي‌رسد اشتباه زكريا چندان هم‬ ‫غيرمنتظره نبوده اس��ت‪ .‬نيويوركر ك��ه مدعي زكريا در اين ماجراس��ت‪،‬‬ ‫خود اخيرا محمل رس��وايي تازه و تا حدي مضحك بوده اس��ت؛‬ ‫يونا لرر‪ ،‬از نويسندگان شاخص اين نش��ريه در حوزه علم‪،‬‬ ‫بخش‌هايي از نوشته‌هاي قديمي‌اش را عينا در مطالب‬ ‫تازه‌اش تكرار كرد‪ .‬او بابت اين تقلب محكوم نش��د و‬ ‫بر‌سر كارش باقيماند‪ ‌،‬اما كمي‌بعد فاش شد كه او در‬ ‫كتاب تازه‌اش به دروغ نقل قولي از باب ديلن آورده‬ ‫است‪ .‬لرر دست آخر مجبور به استعفا شد‪ .‬در موردي‬ ‫ديگر‪ ،‬باب توماس ستون نويس نوادا اپيل دو‌هفته‬ ‫پيش بخش‌هايي از يك مقال��ه اينترنتي را كه ‪13‬‬ ‫سال از انتشارش مي‌گذشت‪ ،‬به ستون خود اضافه‬ ‫و منتشر كرد‪.‬‬ ‫اقدام زكريا آخرين م��ورد از اين نوع «دزدي»‬ ‫نخواهد بود‪ ،‬عارضه‌اي ك��ه روزنامه‌نگاري حرفه‌اي‬ ‫آمريكا را در بسياري از سطوح آلوده كرده است‪g .‬‬
‫رويداد‬ ‫آوار و پس ازآوار‬ ‫پس لرزه هاي زلزله تبريز به تهران رسيد‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪19‬‬
‫خبرنامه‬ ‫در آخري��ن روز از المپيك ‪ ٢٠١٢‬لن��دن و درحالي كه‬ ‫كشتي‌گيران آزادكار ايراني با‌بدشانسي نتوانستند مدال‌‌هايي‬ ‫كه انتظار مي‌رفت كس��ب كنند‪ ،‬ايران با يك بالي طبيعي‬ ‫روبه‌رو شد‪.‬‬ ‫ايران كش��وري لرزه خيز اس��ت و بر روي يكي از دو‬ ‫كمربند بزرگ لرزه خيزي جهان موسوم به «آلپا» قرار دارد و‬ ‫هر‌از گاهي زمين لرزه‌هاي بزرگي در آن به‌وقوع مي‌پيوندد‪.‬‬ ‫حوالي عصر روز شنبه ‪ ٢١‬مردادماه زلزله‌اي به قدرت‬ ‫‪ 6/2‬ريشتر آذربايجان شرقي را به‌‌لرزه درآورد كه باعث بروز‬ ‫تلفات جاني و خسارات مالي شد‪ .‬طبق آخرين گزارش‌هاي‬ ‫رسمي تعداد كشته شدگان اين حادثه به ‪ ٣٠٦‬نفر رسيد‪ .‬اين‬ ‫حادثه پنج ه��زار مصدوم نيز برجاي گذاش��ت‪ .‬با اين اتفاق‬ ‫كاروان ورزشي ايران در روز اختتامه المپيك لندن در حالي كه‬ ‫يكي از شگفتي‌سازترين كشورهاي اين دوره از رقابت‌ها بود‬ ‫با بازوبندي سياه به نشانه همدردي با زلزله‌زدگان آذربايجان‬ ‫از اين ش��هر خداحافظي كرد‪ .‬يك روز پ��س از وقوع زلزله‬ ‫وزير كشور و وزير‌بهداشت در منطقه زلزله‌زده حاضر شدند‪.‬‬ ‫وزيركش��ور با بيان اينكه با س��ازماندهي دولت و مسئوالن‬ ‫امكانات مورد نياز فراهم است‪ ،‬گفت‪« :‬كمبودي در مناطق‬ ‫زلزله‌زده وجود ندارد‪ ».‬وي با بي��ان اينكه رئيس‌جمهور به‬ ‫اين موضوع بسيار حساس است و از دقايق اوليه زلزله پيگير‬ ‫موضوع بوده است‪ ،‬گفت‪« :‬حضور مسئوالن و وزرا نشان از‬ ‫حساسيت دولت دارد و اين حق مردم اس��ت و بايد قدردان‬ ‫آنان باشيم‪».‬‬ ‫پروفسور بهرام عكاش��ه‪ ،‬پدر علم زلزله‌شناسي ايران‬ ‫در گفت و‌گويي در اين رابطه اظهار كرد‪« ‌:‬در هيچ‌جاي دنيا‬ ‫زلزله شش ريشتري كشته نمي‌دهد و در نهايت حداكثر در‬ ‫چنين زلزله‌اي بايد‪ ۱۰‬نفر زخمي‌مي‌شد‪».‬‬ ‫او با بيان اينكه خوش��بختانه زلزله آذربايجان شرقي‬ ‫ساعت ‪ ۱۷‬اتفاق افتاد‪ ،‬اظهار كرد‌‪« :‬اگر اين زلزله ساعت پنج‬ ‫صبح رخ مي‌داد همانند زلزله بم چندين هزار كشته بر جاي‬ ‫مي‌گذاشت‌‪».‬‬ ‫همزمان با اين اتفاق محمود احمدي‌نژاد‪ ،‬رئيس‌جمهور‬ ‫كشورمان به عربستان سعودي س��فر كرد‪ .‬اهميت اجالس‬ ‫عربستان باعث شد كه به جاي رئيس‌جمهور معاون اول او‬ ‫به‌همراه وزير اقتصاد براي بازديد از مناطق زلزله‌زده به تبريز‬ ‫رفته و قول داده كه پس از مراجعت در جلس ‌ه هيات دولت كه‬ ‫رياس��ت آن را وي بر عهده دارد به مسائل مربوط به زلزله و‬ ‫بازسازي منازل مسكوني طي دوماه اقدام خواهد كرد‪.‬‬ ‫همچنين تسنيمي‪‌،‬رئيس پژوهشگاه زلزله شناسي با‬ ‫اشاره به يكس��ان بودن قدرت زلزله اخير با قدرت زلزله بم‪،‬‬ ‫گفت‪« :‬تفاوت عمده اين دو زمين‌لرزه اول در اين است كه‬ ‫زلزله بم در ش��هر بم‪ ،‬اما زلزله آذربايجان شرقي در خارج از‬ ‫شهر اتفاق افتاد و نكته ديگر عمق اين دو زمين‌لرزه است كه‬ ‫در بم ‪ 8‬كيلومتر و در اينجا ‪ 10‬كيلومتر بود‪».‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫زلزله در فضاي مجازي‬ ‫هم‌زمان با انتش��ار خبر زلزله در ش��مال غربي كشور‪،‬‬ ‫سايت‌ها‪ ،‬رس��انه‌ها و ش��بكه‌هاي اجتماعي خارج از كشور‬ ‫شروع به انتشار اخبار مربوط به زلزله كردند‪.‬‬ ‫در اين ميان‪ ،‬تصويري در بعضي از شبكه‌هاي اجتماعي‬ ‫خارجي منتش��ر ش��ده و ادعا ش��د كه كمك‌هاي‌تركيه به‬ ‫زلزل ‌ه‪‎‬زدگان ايراني‪ ،‬در زماني كوتاه و به فاصله چند ساعت از‬ ‫وقوع زلزله به دست آنها رسيده است‪.‬‬ ‫اما به فاصله‌اي اندك معلوم شد كه اين تصوير متعلق‬ ‫به كمك‌هاي ارس��الي‌تركيه به مناطق ديگ��ري از جهان‬ ‫(كمك‌هاي ارسالي به مس��لمانان برمه) بوده و ارتباطي به‬ ‫زلزله ايران ندارد‪.‬‬ ‫به‌نظر مي‌رسد كه بعضي فعاالن «پان‌تركيست»‪ ،‬سعي‬ ‫داشتند تا با سوءاستفاده از فضاي مجازي و احساسات پاك‬ ‫هموطنان داغدار‪ ،‬از فضاي به‌وجود آمده در اثر وقوع زلزله‪،‬‬ ‫‪20‬‬ ‫كمال سوءاستفاده را داشته باشند‪.‬‬ ‫كمك‌هاي مردمي‌‬ ‫با پخش ش��دن خب��ر مربوط ب��ه زلزله هس��ته‌هاي‬ ‫كمك‌هاي اوليه مردمي‌و دولتي تش��كيل ش��د‪ .‬از طرفي‬ ‫س��ازمان‌ها و نهاده��اي دولت��ي و غيرانتفاعي ش��روع به‬ ‫جمع‌آوري و انتقال اقالم مورد نياز زلزل��ه‌زدگان كردند و از‬ ‫طرف ديگر مردم با تشكيل هسته‌ و گروه‌هاي امدادرساني‬ ‫حضور شهاب عباسي در ميان زلزله‌زدگان به دليل‬ ‫پخش برنامه خنده‌بازار در شب وقوع زلزله بازتاب‬ ‫وسيعي در رسانه‌ها داشت‬ ‫تالش كردند خود را به مناطق آسيب‌ديده برسانند‪ .‬اين امر‬ ‫باعث شد تا مسئوالن اعالم كنند نياز به حضور افراد نيست و‬ ‫مردم سراسر كشور براي همدردي و كمك مي‌توانند از طريق‬ ‫كميته امداد امام و يا هالل‌احمر اقدام كنند‪.‬‬ ‫انتقادات نمايندگان مجلس‬ ‫نحوه خبررساني تلويزيون ملي در ارتباط با اين حادثه‬ ‫انتقادات زيادي را نسبت به‌عملكرد صداوسيما موجب شد‪.‬‬ ‫پخش اولين اخبار مربوط به زلزله بعد از گذشت چند ساعت و‬ ‫همچنين عدم خبررساني گسترده و ويژه مربوط به اين واقعه‬ ‫از جمله انتقادات مطرح شده به صداوسيما بود‪ .‬درحالي كه‬ ‫اين رسانه به مناسبت شب قدر برنامه‌هايي كه تدارك ديده‬ ‫ش��ده بود را پخش كرد‪ ،‬روز بعد از حادثه نيز با پخش برنامه‬ ‫طنز «خنده‌بازار» مورد انتقاد نماينده تبريز قرار گرفت‪.‬‬ ‫پزشكيان نماينده تبريز در انتقاد به عملكرد صداوسيما‬ ‫در مجلس ش��وراي اس�لامي گفت‪« :‬مردم اين استان در‬ ‫بحران به س��ر مي‌برند‪ ،‬اما صد‌او‌سيماي ما به‌جاي انعكاس‬ ‫اخبار مربوط به زلزله برنامه «خنده بازار» را پخش مي‌كند و‬ ‫اين عملكرد واقعا جاي انتقاد دارد‪».‬‬ ‫مسعود پزش��كيان نماينده تبريز‪ ،‬آذرش��هر و اسكو در‬ ‫نطق خود در صحن علني مجلس با اش��اره به زلزله اخير در‬ ‫آذربايجان ش��رقي گفت‪« :‬بنده بايد از مردم شريف استان‬ ‫تشكر كنم‪ ،‬چرا كه حقيقتا همه آنها وارد صحنه شدند و اگر‬ ‫حضور آنها نبود ما به اين سادگي نمي‌توانستيم اين مشكالت‬ ‫را برطرف كنيم‪».‬‬ ‫وي در ادامه با بي��ان اينكه در اين زلزله ‪ 200‬روس��تا‬ ‫تخريب شده است‪ ،‬افزود‪ « :‬اين سوال مطرح مي‌شود كه چرا‬ ‫بايد با وقوع يك زلزله چنين آسيبي به روستاهاي اين استان‬ ‫وارد شود‪ .‬اين مشكالت ناش��ي از ضعف ساختار مديريتي‬ ‫در اين اس��تان اس��ت‪ .‬هنوز مردم در بعضي از قس��مت‌ها‬ ‫با مشكالتي روبه‌رو هستند و به اين مشكالت كمتر رسيدگي‬ ‫شده است‪ .‬متاسفانه مديريت بحران در منطقه به خوبي لحاظ‬ ‫نشده است‪ .‬بيمارستاني كه به تازگي ساخته شده بود در اين‬ ‫زلزله كامال تخريب شد‪».‬‬ ‫وي در ادامه سخنانش به انتقاد از عملكرد صدا‌و‌سيما‬ ‫براي انعكاس اخبار زلزله آذربايجان پرداخت و افزود‪« :‬منتقد‬ ‫عملكرد صدا‌و‌س��يما براي نحوه پوش��ش خبري اين زلزله‬ ‫هستيم‪ .‬معتقديم اين رسانه نتوانسته است به نحو مطلوب‬ ‫اخبار را به گوش مردم برساند‪».‬‬ ‫پزش��كيان با اش��اره به دس��تور كار قرار دادن زلزله و‬ ‫همچنين از تيمي‌كه از طرف مجلس به اين استان اعزام شد‬ ‫از هيات‌رئيسه تشكر كرد‪.‬‬ ‫او همچني��ن ضم��ن تش��كر از عملك��رد دول��ت‬ ‫براي پيگي��ري و رف��ع مش��كالت در اس��تان آذربايجان‬ ‫ش��رقي گفت‪« :‬دولت ت��ا ب��ه االن اقدامات خوب��ي انجام‬ ‫داده ول��ي باز ما ب��ا ضعف‌هاي زي��ادي روبه‌رو هس��تيم تا‬ ‫آنجاي��ي كه م��ن در جريانم هش��ت ه��زار چ��ادر را براي‬ ‫اس��كان خانواده‌هاي آس��يب دي��ده در اختيار ق��رار دادند‪،‬‬ ‫اما عده‌اي س��ود جو تع��دادي از اي��ن چادرها راب��ه تبريز‬ ‫بازگرداندند و چادر در مناطق زلزله‌زده كم آمده اس��ت‪ ،‬اين‬ ‫نش��ان مي‌دهد كه برنامه‌ريزي‌ها به‌خوبي دنبال نمي‌شود‬ ‫و همانطور كه اذعان داش��تم ما با ضع��ف مديريت روبه‌رو‬ ‫هستيم‪».‬‬ ‫علي الريجاني‪ ،‬رئيس مجلس ش��وراي اسالمي در‬ ‫ادامه در پاسخ به انتقاد پزش��كيان از عملكرد سازمان صدا و‬ ‫سيما در نحوه پوشش اخبار زلزله آذربايجان شرقي گفت‪« :‬‬ ‫من از مسئوالن اين س��ازمان مي‌خواهم كه در اين راستا به‬ ‫خوبي وارد صحنه شوند تا مردم اين استان نيز اين احساس‬ ‫را كنند كه همدردي ملي براي اين زلزله به‌وجود آمده و همه‬ ‫ما نگران آنها هستيم‪».‬‬ ‫رئيس مجلس گفت‪« :‬مس��ئوالن صدا‌و‌س��يما‌دقت‬ ‫بيش��تري در پخش برنامه‌ها كنند و ش��رايط آزردگي مردم‬ ‫فراهم نكنند‪».‬‬ ‫همچنين گفته ش��د كارگ��ردان آذري زب��ان برنامه‬ ‫«خنده‌بازار» نيز با اعالم همدردي با حادثه‌ديدگان از پخش‬ ‫اين برنامه عذرخواهي كرد‪.‬‬ ‫صداوسیما هم در پاسخ به این انتقادات گفت در پخش‬ ‫این برنامه هیچ عمدی در کار نبود و پس از آن حجم اخبار و‬ ‫پوشش‌های خبری مربوط به زلزله را افزایش داد‪.‬‬ ‫كمك‌هاي مردمي‬ ‫همچنين پس از اعالم خبري مربوط به نياز مصدومان‬ ‫به خ��ون و فرآورده‌هاي خوني گروه‌‌هاي بس��ياري از مردم‬ ‫و خصوصا جوانان با هماهنگي ب��ه پايگاه‌هاي انتقال خون‬ ‫هجوم بردند و با ايستادن در صف‌هاي طويل ساعت‌ انتظار‬ ‫كش��يدند تا خون خود را تقديم هموطنان آسيب‌ديده آذري‬ ‫كنند‪ .‬ش��هرداري تهران ني��ز با اعزام يك گ��روه ‪‌١٠٠‬نفره‬ ‫از امدادگ��ران آموزش دي��ده و ماهر مترو ب��ه نمايندگي از‬ ‫شهرداري تهران متشكل از پزشك‪ ،‬امدادگر‪ ،‬بهيار‪ ،‬پرستار‬ ‫و نيروهاي زبده‌اي هس��تند كه به‌صورت ويژه براي مواقع‬ ‫بحراني آموزش ديده‌ان��د و به مناطق آس��يب ديده اعزام‬ ‫مي كنند‪.‬‬ ‫تشكري‌هاش��مي با اش��اره به اينكه اين گروه حامل‬ ‫محموله‌هاي پزشكي و خوراكي است‪ ،‬اظهار كرد‪« :‬محموله‬ ‫بزرگي در دو بخش شامل اقالم پزش��كي و درماني و مواد‬ ‫خوراكي و غذاي��ي و نيز مقادي��ر قابل توجهي چ��ادر و پتو‬ ‫به همراه اين گروه ارس��ال ش��ده ت��ا بخش��ي از نيازهاي‬ ‫هموطنان عزيزمان را جبران كند‪».‬‬ ‫معاون ش��هردار تهران نيز گفت‪« :‬مديريت ش��هري‬
‫پايتخت به نمايندگي از مردم تهران هموطنان آسيب‌ديده‬ ‫خود را تنها نمي‌گذارن��د و به منظور كمك ب��ه هم‌‌ميهنان‬ ‫عزيزم��ان در مناطق زلزل��ه‌زده از هيچ تالش و كوشش��ي‬ ‫فروگذار‌نمي‌كنيم‪».‬‬ ‫زمين‌لرزه‌هاي مهم ايران‬ ‫همدردي با زلزله‌زدگان‬ ‫بزرگ‌ترين زلزله‌هاي صد‌سال اخیر ايران‬ ‫در سال ‪ 1288‬در منطقه س��يالخور زمين لرزه‌اي به‬ ‫بزرگي ‪ 7/4‬ريشتر به‌وقوع پيوست كه ‪ 8000‬نفر كشته و ‪64‬‬ ‫تخريب روستا را به همراه داشت‪.‬‬ ‫در سال ‪ 1309‬زمين لرزه با بزرگي ‪ 7/4‬ريشتر سلماس‬ ‫را لرزاند كه باعث كش��ته ش��دن ‪ 2514‬نف��ر و تخريب ‪60‬‬ ‫روستا شد‪.‬‬ ‫شهر الر در سال ‪ 1339‬با يك زمين لرزه ‪ 6/7‬ريشتري‬ ‫لرزيد كه ‪ 400‬نفر در اين حادثه كشته شده و ‪ 75‬درصد شهر‬ ‫نيز تخريب شد‪.‬‬ ‫زمين لرزه بوئين‌زهرا نيز با شدت ‪ 7/2‬ريشتر و ‪11‬هزار‬ ‫نفر كشته در سال ‪ 1341‬به وقوع پيوست‪.‬‬ ‫در سال ‪ 1347‬نيز زمين لرزه‌اي به بزرگي ‪ 7/4‬ريشتر‬ ‫دشت بياض را لرزاند كه منجر به‌كشته شدن ‪ 10500‬نفر و‬ ‫تخريب ‪ 61‬روستا شد‪.‬‬ ‫‪ 1351‬منطقه قير با زمين لرزه ‪ 6/9‬ريش��تري لرزيد و‬ ‫چهارهزار نفر را به كام مرگ برد‪.‬‬ ‫‪ 1356‬خورگو با ‪ 7‬ريش��تر لرزيد ك��ه در آن ‪ 128‬نفر‬ ‫كشته شدند‪.‬‬ ‫زلزله طبس با شدت ‪ 7/7‬ريشتر در سال ‪19600 ،1357‬‬ ‫كشته و تخريب ‪ 16‬روستا را به‌دنبال داشت‪.‬‬ ‫در سال ‪ 1358‬هم قائن با شدت ‪ 7/1‬ريشتر لرزيد كه‬ ‫در اثر آن ‪ 130‬نفر جان باختند‪.‬‬ ‫در سال ‪ 1360‬سيرچ با شدت ‪ 7/4‬ريشتر به لرزه درآمد‬ ‫و ‪ 1300‬نفر كشته شدند و ‪ 85‬درصد شهر هم تخريب شد‪.‬‬ ‫رودبار و منجيل در سال ‪ 1369‬با ش��دت ‪ 7/4‬ريشتر‬ ‫لرزيد كه ‪ 35000‬نفر كشته به همراه داشت‪.‬‬ ‫بيرجند هم در سال ‪ 1376‬با شدت ‪ 7/3‬ريشتر لرزيد و‬ ‫‪ 1500‬نفر كشته بر‌جاي گذاشت‪.‬‬ ‫در س��ال ‪ 1381‬هم آوج در اثر زمين لرزه با خس��ارات‬ ‫زياد در شهر و روس��تاها روبه‌رو شد‪ .‬ش��دت زلزله آوج ‪6/6‬‬ ‫ريشتر بود‪.‬‬ ‫ريشتر آمد كه منجر به ريزش‌كوه و خسارات شد‪.‬‬ ‫زرند هم در سال ‪ 1383‬با شدت ‪ 6/4‬ريشتر لرزيد و ‪612‬‬ ‫نفر در آن كشته شدند و ‪‌10‬روستا تخريب شد‪.‬‬ ‫از زلزله‌ه��اي ب��زرگ كه موج��ب تلفات بس��يار زياد‬ ‫در گذش��ته و تاريخ ايران ش��ده مي‌توان ب��ه زلزله‌هاي زير‬ ‫اشاره كرد‪:‬‬ ‫‪ -۱‬جمعه دوم دي‌ ماه ‪ 235‬شمسي (‪ ۲۲‬دسامبر ‪۸۵۶‬‬ ‫ميالدي) در شهر دامغان بزرگ‌ترين زلزله تاريخ ايران با ‪7/9‬‬ ‫ريشتر قدرت رخ داد كه ‪ ۲۰۰‬هزارنفر قرباني گرفت‪.‬‬ ‫‪ -۲‬دوش��نبه چه��ارم فروردي��ن ماه ‪ 272‬شمس��ي‬ ‫(‪ ۲۳‬مارس ‪ ۸۹۳‬ميالدي) در اردبيل زلزله‌اي كه قدرت آن‬ ‫ثبت نشده‪ ۱۵۰ ،‬هزارنفر قرباني گرفت‪.‬‬ ‫‪ -۳‬جمعه‪ 21 ،‬مهرماه ‪421‬شمس��ي (‪ ۲۱‬اوت ‪۱۰۴۲‬‬ ‫ميالدي) در ش��هر تبريز‪ ،‬زلزله‌اي با قدرت ‪ 7/6‬ريشتر‪۴۰ ،‬‬ ‫هزارنفر قرباني گرفت‪.‬‬ ‫‪ -۴‬سه‌ش��نبه‪ 27 ،‬آبان‌ماه ‪ 1106‬شمسي (‪ ۱۸‬نوامبر‬ ‫‪ ۱۷۲۷‬مياليد) در ش��هر تبريز زلزله‌اي ك��ه قدرت آن ثبت‬ ‫نشده‪ ۷۷ ،‬هزارنفر قرباني گرفت‪.‬‬ ‫بم هم در س��ال ‪ 1382‬با قدرت ‪ 6/5‬ريش��تر با خاك‬ ‫يكسان شد كه ‪41‬هزار نفر در اثر آن جان باختند‪.‬‬ ‫زلزله بعدي در س��ال ‪ 1383‬در فيروزآباد با شدت ‪6/3‬‬ ‫‪ -۵‬سه‌ش��نبه‪ 17 ،‬دي‌م��اه ‪ ۷( 1133‬ژوئ��ن ‪۱۷۵۵‬‬ ‫ميالدي) در شهر كاشان زلزله‌اي با قدرتي كه ثبت نشده‪۴۰ ،‬‬ ‫هزار نفركشته داد‪g .‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫به‌مناس��بت وق��وع اين زلزل��ه در ايران «رادوس�لاو‬ ‫شيكورسكي»‪ ،‬وزير امورخارجه لهستان با ارسال پيامي‌به‬ ‫وزارت امورخارجه مراتب غم و اندوه عميق و همدردي خود‬ ‫را به مناسبت وقوع زلزله در ايران ابراز داشت‪.‬‬ ‫كاخ سفيد نيز با انتش��ار بيانيه‌اي‪ ،‬حادثه زمين‌لرزه در‬ ‫شمال غرب ايران را تسليت گفته و آمادگي خود براي كمك‬ ‫به آسيب‌ديدگان را اعالم كرد‪« .‬جي كارني» سخنگوي كاخ‬ ‫سفيد در اين بيانيه آورده اس��ت‪« :‬مردم آمريكا عميق‌ترين‬ ‫مراتب تاثر خود از كشته شدن افراد در زلزله غم‌انگيز شمال‬ ‫شرق ايران [در بيانيه كاخ سفيد شمال غرب اشتباها شمال‬ ‫شرق ذكر شده است]‪ ،‬را براي مردم ايران مي‌فرستند‪».‬‬ ‫وي ادامه داده اس��ت‪ « :‬ذهن ما پي��ش خانواده‌هاي‬ ‫كس��اني اس��ت كه جان خود را از دس��ت داده‌ان��د و براي‬ ‫مجروحان بهبودي س��ريع آرزومنديم‪ .‬ما براي ارائه كمك‬ ‫در اين لحظات دشوار آماده‌ايم‪ ».‬همچنين اصغر فرهادي‪،‬‬ ‫كارگ��ردان ايراني برگزيده اس��كار در بخش��ي از متن پيام‬ ‫خطاب به مردم عزادار مناطق زلزله‌زده نوشت‪ « :‬امروز مردم‬ ‫بسياري سوگوار عزيزان از دست رفت ‌ه شمايند و اندوهگين از‬ ‫رنجي كه بر شما رفت‪».‬‬ ‫فرهادي با اش��اره به اينك��ه «ش��ايد همدردي‌ها در‬ ‫برابر اين داغ هميش��ه باقي‌‪ ،‬ناچيزند» نوشته است‪« :‬همين‬ ‫احس��اس همدلي و در كنار شما بودن بس��ي با‌ارزش است‬ ‫و غنيمت‌‪ ،‬من نيز س��وگوار رنج ش��ما هس��تم و صبوري و‬ ‫آرامشتان را آرزومندم‪ ».‬رضا صادقي نيز گفت‪« :‬همدردي‪،‬‬ ‫رسمي پس��نديده در فرهنگ پاك ايران و ايراني‌ است‪ ».‬او‬ ‫مي‌افزايد‪« :‬با آرزوي صبر و شكيبايي و قدرت براي تحمل‬ ‫مصيبت وارده به هموطنان صبور آذربايجان‪ ،‬با تمام وجود به‬ ‫ي خاطرتان‬ ‫عنوان يك ايراني همدردي ما را بپذيريد و تسال ‌‬ ‫را از خداي شب‌هاي قدر خواهانيم‪ .‬ما ايرانيان و مخصوصا‬ ‫مشكي‌پوشان‪ ،‬هنرمندان و هنردوستان را در غم خود شريك‬ ‫بدانيد‪ .‬ياشاسين آذربايجان‪g ».‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫زمين لرزه رودبار و منجيل و زمين لرزه بم از بزرگ‌ترين‬ ‫و مخرب‌ترين زمين لرزه‌هاي ايران در چند دهه اخير است‪.‬‬ ‫به گزارش پايگاه مل��ي داده‌هاي علوم زميني كش��ور‪ ،‬روز‬ ‫پنج‌شنبه ساعت ‪ 30‬دقيقه و ‪ 13‬ثانيه بامداد در استان گيالن‬ ‫زلزله‌اي دهشتناك رخ داد‪ .‬این ارقام اعالم شده اوليه‪ ،‬بزرگي‬ ‫آن را بين ‪ 7/3‬تا ‪ 7/7‬در مقياس ريش��تر بود‪ .‬اين رويداد در‬ ‫‪ 31‬خردادماه سال ‪ ،1369‬در ناحيه رودبار‪ ،‬منجيل و لوشان‬ ‫دربخش باختري البرز سبب كشتار نزديك به ‪35‬هزار نفر‪،‬‬ ‫مجروح ش��دن ‪ 60‬هزار نفر و بي‌خانماني بيش از‪500‬هزار‬ ‫نفر شد‪.‬‬ ‫در اين واقعه حدود ‪200‬هزار واحد مس��كوني تخريب‬ ‫شد كه تعداد ‪ 60‬هزار واحد از آن به كلي ويران شده بود‪.‬‬ ‫همچنين چهار روستا در منطقه «اشكور» رودسر بر اثر‬ ‫ريزش كوه ارتفاعات كليشم عمارلو و شكاف عميق در دل‬ ‫خاك دفن شدند‪.‬‬ ‫ساعت پنج و بیست‌وشش دقیقه و بیست‌و شش ثانیه‬ ‫پنجم ديماه ‪ ۱۳۸۲‬در شهر تاريخي بم در جنوب شرقي كشور‬ ‫و در جنوب شرقي كرمان زلزله‌اي به بزرگي ‪ 6/5‬ريشتر رخ‬ ‫داد‪ .‬اين زلزله در س��اعات آغازين بامداد كه اكثر ساكنان بم‬ ‫خواب بودند اتفاق افتاد‪ ،‬كه اين مساله را مي‌توان به عنوان‬ ‫يكي از عوامل تشديد تلفات جاني در نظر گرفت‪ .‬آمار تلفات‬ ‫رس��مي بيش از ‪‌۲٥‬هزار نفر و مجروحان حدود ‪ ۵۰‬هزار نفر‬ ‫اعالم گردي��د‪ .‬از زلزله‌هاي مهيب ديگ��ر مي‌توان به زلزله‬ ‫بوئين زهرا كه در ساعت ‪ ۱۱‬شامگاه ‪‌۱۰‬شهريور ‪ ۱۳۴۱‬اشاره‬ ‫كرد‪ .‬بزرگي اين زمين‌لرزه ‪7/2‬ريش��تر بود كه موجب مرگ‬ ‫حدود ‪ 11‬هزار نفر شد‪.‬‬ ‫يو‬ ‫در اين زمين‌لرزه بسياري از آثار و مكان‌هاي قديم ‌‬ ‫تاريخي شهرستان بوئين زهرا از جمله قلعه باستاني رودك‬ ‫از بين رفت‪ .‬در پي اين زلزله ب��ود كه غالمرضا تختي براي‬ ‫گردآوري كمك شخصا به خانه‌هاي مردم مي‌رفت و از آنها‬ ‫براي آسيب‌ديدگان زمين‌لرزه پول مي‌گرفت‪.‬‬ ‫مسعود پزشكيان‪ ،‬نماينده تبريز‬ ‫مي‌گويد‪ « :‬منتقد عملكرد صد‌او‌سيما‬ ‫براي نحوه پوشش خبري اين زلزله‬ ‫هستيم‪ .‬معتقديم اين رسانه نتوانسته‬ ‫به نحو مطلوب اخبار را به گوش مردم‬ ‫برساند‪ ».‬اين انتقادها تا حدودي فضا را‬ ‫ملتهب كرد گرچه عملكرد صدا و سيما‬ ‫بعد از اين انتقادها و در روز بعد از زلزله‬ ‫به سرعت بهبود يافت‪.‬‬ ‫‪21‬‬
‫گزارش‌ها‬ ‫حداد عادل در راس فراكسيون اصولگرايان‬ ‫پس از مدت‌ها رايزني هيات رئيسه فراكسيون اصولگرايان تشكيل شد‬ ‫غالمعلي حداد ع��ادل رئيس فراكس��يون اصولگرايان‬ ‫مجلس شد؛ فراكسيوني كه در مقابلش فراكسيون منتسب به‬ ‫عليالريجانيرامي‌بيندكهمدتيقبلكاظمجالليرابهرياست‬ ‫برگزيده بود‪ .‬سيد مرتضي حس��يني با اشاره به برگزاري اولين‬ ‫جلسه شوراي مركزي فراكس��يون اصولگرايان مجلس نهم‬ ‫گفت‪« :‬جلسه با حضور ‪ 28‬نفر از ‪ 30‬اعضاي شوراي مركزي‬ ‫اين فراكسيون تشكيل و اعضاي هيات‌رئيسه انتخاب شدند‪».‬‬ ‫وي اف��زد‪« :‬غالمعلي حداد‌عادل به اتف��اق آرا به‌عنوان‬ ‫رئيس‪ ،‬احم��د س��الك‪ ،‬نايب‌رئي��س اول و علي‌اصغر زارعي‬ ‫به عنوان نايب‌رئيس دوم فراكس��يون اصولگرايان انتخابات‬ ‫ش��دند‪».‬نماينده مردم قزوين در مجلس ش��وراي اس�لامي‬ ‫تصريح كرد‪« :‬همچني��ن آقايان عليرضا زاكاني‪ ،‬ابوالقاس��م‬ ‫جراره‪ ،‬محمد‌صادق جوكار‪ ،‬ش��هروز افخمي‪ ،‬س��يد‌مرتضي‬ ‫حسيني‪ ،‬حسين‌علي حاجي‌دليگاني و امير حسين قاضي‌زاده‬ ‫به‌عنوان هفت عضو ديگر هيات‌رئيسه فراكسيون اصولگرايان‬ ‫انتخاب شدند‪».‬عضوي هيات‌رئيسه فراكسيون اصولگرايان‬ ‫خاطرنشان كرد‪« :‬قرار است بعد از تعطيالت مجلس شوراي‬ ‫اس�لامي اعضاي كميته‌هاي فرعي فراكسيون اصولگرايان‬ ‫مشخصشوند‪.‬‬ ‫اين در حالي اس��ت كه پيش از اين انتخابات ش��وراي‬ ‫مركزي فراكسيون اصولگرايان مجلس برگزار شد و ‪ 30‬عضو‬ ‫شوراي مركزي در اين انتخابات برگزيده شدند‪».‬‬ ‫اسامي‌اين اعضا به اين شرح است‪« :‬غالمعلي حدادعادل‬ ‫نماينده تهران‪ ،‬محمداسماعيل كوثري نماينده تهران‪ ،‬عليرضا‬ ‫زاكاني نماينده تهران‪ ،‬محمد دهقان نماينده چناران و طرقبه‪،‬‬ ‫احمد س��الك نماينده اصفهان‪ ،‬سيدمرتضي حسيني نماينده‬ ‫قزوين‪ ،‬احمد توكلي نماينده تهران‪ ،‬ش��هروز افخمي‌نماينده‬ ‫ملكان‪ ،‬نص��راهلل پژمان‌فر نماينده مش��هد‪ ،‬علي‌اصغر زارعي‬ ‫نماينده تهران‪ ،‬فاطمه آليا نماينده تهران‪ ،‬محمد‌صادق جوكار‬ ‫نماينده يزد‪ ،‬مهرداد بذرپاش نماينده تهران‪ ،‬مرتضي آقا‌تهراني‬ ‫نماينده تهران‪ ،‬زهره طبيب‌زاده نماينده تهران‪ ،‬قاسم جعفري‬ ‫نماينده بجنورد‪ ،‬حجت‌االسالم س��يد‌محمود نبويان نماينده‬ ‫تهران‪ ،‬رضا آشتياني نماينده قم‪ ،‬حس��ينعلي حاجي‌دليگاني‬ ‫نماينده شاهين‌شهر‪ ،‬ضرغام صادقي نماينده شيراز‪ ،‬غالمعلي‬ ‫جعفرزاده نماينده رشت‪ ،‬حس��ين طال نماينده تهران‪ ،‬حسين‬ ‫نجاب��ت نماينده ته��ران؛ به��رام بيراموند نماين��ده بروجرد‪،‬‬ ‫اميرحس��ين قاضي‌زاده نماينده مشهد‪ ،‬محمد رجايي نماينده‬ ‫گناباد و بجستان‪ ،‬حميد رسايي نماينده تهران‪ ،‬ابوالقاسم جراره‬ ‫نماينده بندرعباس‪ ،‬اسماعيل جليلي نماينده مسجد سليمان‬ ‫و مهناز بهمني نماينده سراب‪g.‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫ناگفته‌هاي آقاتهراني‬ ‫مرتض��ي آقا‌تهراني مي‌گويد‪« :‬در جلس��ه‌اي آيت‌اهلل‬ ‫مصباح درخصوص تنظيم و تهيه اساسنامه‌اي تاكيد داشت و‬ ‫گفت االن تعقل‪ ،‬تعبد و عدالت بر محور واليت را شروع كنيد‬ ‫و از كمي‌افراد نترسيد؛ همين مساله كه مطرح شد بسياري‬ ‫از نمايندگان و دوستان ديگر به ويژه جوانان اعالم آمادگي‬ ‫كردند و در‌ترغيب و تش��ويق كردن ما موث��ر بودند‪.‬البته ما‬ ‫گاهي مي‌ترسيديم از اينكه مبادا حضرت آقا اين حركت‌ها‬ ‫را نپسندند و نخواهند از اين رو حواسمان بسيار جمع بود كه‬ ‫ايش��ان چه مي‌گويند؛ اگر در صحبت‌هاي ايشان يك دفعه‬ ‫كدي را دادند ما دقيقا از ايش��ان تبعيت كنيم و چيز ديگري‬ ‫مطرح نباش��د‪ ،‬حتي خود پايداري نيز در آن صورت براي ما‬ ‫مطرح نبود‪ ».‬وي افزوده است‪« :‬نسبت به اصل تشكيل جبهه‬ ‫خيلي زود متوجه ش��ديم كه مقام‌معظم‌رهبري حساسيتي‬ ‫ندارند؛ براي اينكه يك نوع تشكل است تا دوستان به صورت‬ ‫تشكيالتي كار كنند و منظم جلو بروند‪».‬آقاتهراني در پاسخ‬ ‫به‌سوالي مبني بر اينكه برخي شايعات درباره نظر مقام معظم‬ ‫رهبري درباره جبه��ه پايداري در ديدار ب��ا آيت‌اهلل مصباح‬ ‫‪22‬‬ ‫وجود دارد ش��ما در اين مورد چه نظري داريد؟ گفته است‪:‬‬ ‫«جالب است كه آن يك جلسه سري بين مقام‌معظم‌رهبري‬ ‫و آيت‌اهلل مصباح بود و بر همين اساس آيت‌اهلل مصباح گفتند‬ ‫نمي‌خواهم بگويم كه چه شده است؛ ايشان هيچ جا نگفته‌اند‬ ‫چه ش��ده و عده‌اي كه اين موارد را مطرح مي‌كنند‪ ،‬از غيب‬ ‫خبر دارند‪ ».‬آيت‌اهلل مصب��اح بارها تأكيد كردند‪« :‬اصال اين‬ ‫مساله را نگفته‌ام و بنا هم ندارم بگويم؛ حتي به بنده هم از آن‬ ‫ديدار چيزي نگفتند؛ البته من هم نمي‌پرسيدم و مي‌گفتم اگر‬ ‫صالح بدانند آن را مطرح مي‌كنند؛ گاهي اوقات بين بزرگان‬ ‫جلساتي است كه مي‌خواهند در مجلس امانت حفظ شود و‬ ‫دليل ندارد كه آدم بخواهد كنكاش كند كه چه اتفاقي افتاده‬ ‫است‪.‬بد نيست در روزنامه‌هاي گذشته نگاهي داشته باشيم‬ ‫كه چه كساني اين موضوع را مطرح كردند و بعد هم گفتند‬ ‫كه يك آدم موثق به آنها گفته است؛ در يك جلس ‌ه دو نفره كه‬ ‫خصوصي است آن آدم موثق كيست؟ حضرت آقا در گوش‬ ‫ش��ما فرموده‌اند يا آيت‌اهلل مصباح؟ از اين رو چنين مواردي‬ ‫كارهاي قشنگي نيست‪g ».‬‬ ‫آغاز رايزني‬ ‫براي كانديداتوري‬ ‫آقاي ديپلمات‬ ‫آيا دكتر واليتي كانديداي‬ ‫انتخابات ‪ 92‬خواهد بود؟‬ ‫آقاي ديپلمات همچنان بر س��كوت اص��رار مي‌ورزد؛‬ ‫سكوتي ابهام‌برانگيز كه به شايعات در‌خصوص كانديداتوري‬ ‫او در انتخابات رياست‌جمهوري يازدهم دامن مي‌زند‪.‬‬ ‫دكتر علي‌اكبر واليتي حاال ‪ 67‬س��اله است و فضاي‬ ‫سياست ايراني را آنقدر مي‌شناسد كه بداند هر اظهارنظرش‬ ‫در آينده سياس��ي او و انتخاب��ات رياس��ت‌جمهوري آينده‬ ‫تاثيرگذار خواهد بود‪ .‬واليتي كه ب��ه اقتضاي فعاليت‌هاي‬ ‫ديپلماتيك حضوري فعال در عرصه عمومي و نشس��ت‌ها‬ ‫و همايش‌ه��اي رس��مي دارد‪ ،‬ام��ا همچنان از پاس��خ به‬ ‫هر س��والي كه به انتخاب��ات آينده مربوط مي‌ش��ود امتناع‬ ‫مي‌ورزد‪ .‬اين مساله ش��ايد به تجربه بلند‌‌مدت او در عرصه‬ ‫ديپلماسي باز‌مي‌گردد؛ چه آنكه ديپلمات‌ها هميشه با احتياط‬ ‫سخن مي‌گويند و چهره‌هايي محافظه‌كار شناخته مي‌شوند‪.‬‬ ‫اين اما نخستين‌باري نيست كه قرار است واليتي بخت‬ ‫خود را براي رياس��ت دولت بيازمايد‪ .‬سال‌هاي آغازين دهه‬ ‫‪ 60‬براي نخستين بار نام او براي نخست‌وزيري دولت مطرح‬ ‫ش��د‪ .‬بخت اما با واليتي همراه نبود و ميرحسين موسوي با‬ ‫راي‌اعتماد نمايندگان به نخست‌وزيري رسيد‪.‬‬ ‫اينگونه بود كه واليتي س��كاندار دس��تگاه ديپلماسي‬ ‫جمهوري اس�لامي ش��د و ‪ 16‬سال در اين س��مت فعاليت‬ ‫ك��رد‪ .‬او وزير‌خارج��ه دولت‌هاي ميرحس��ين موس��وي و‬ ‫هاشمي‌رفس��نجاني بود‪ .‬با پايان دوره رياس��ت‌جمهوري‬ ‫هاشمي‌رفسنجاني‪ ،‬نام واليتي به عنوان يكي از گزينه‌هاي‬ ‫احتمالي رياست‌جمهوري هفتم مطرح شد‪ .‬سكوت واليتي‬ ‫اما نشان مي‌داد كه او رغبتي به حضور در اين عرصه ندارد‪.‬‬ ‫او ب��ه حمايت از علي‌اكب��ر ناطق‌نوري برخاس��ت؛ همو كه‬ ‫ي بود‪.‬‬ ‫كانديداي اصلي جناح راست و رقيب سيد‌محمد خاتم ‌‬ ‫در س��ال ‪ 80‬هم بار ديگر نام واليتي به عنوان يكي از‬ ‫ي مطرح ش��د‪،‬‬ ‫گزينه‌هاي جدي رقابت با س��يد‌محمد خاتم ‌‬ ‫اما او با درك ش��رايط از ورود به عرصه‌اي كه حدس مي‌زد‬ ‫برنده‌اش نيست‪ ،‬از حضور در عرصه رقابت‌ها خودداري كرد‪.‬‬ ‫قريب هشت س��ال پس از انتخابات دوم خرداد ‪ 76‬در‬ ‫حالي كه دولت اصالح��ات روزهاي پاياني خود را س��پري‬ ‫مي‌كرد‪ ،‬جناح راس��ت كه بار ديگر آم��اده حضور در عرصه‬ ‫رقابت‌هاي انتخاباتي سال ‪ 84‬مي‌شد‪ ،‬گزينه‌هاي مختلفي‬ ‫ي مطرح كرد‪ .‬در ميان‬ ‫را براي جانش��يني س��يد‌محمد خاتم ‌‬ ‫اين نا‌م‌ها نام علي‌اكبر واليتي نيز ديده مي‌ش��د‪« .‬شوراي‬
‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫هماهنگي نيروهاي انق�لاب» كه علي اكب��ر ناطق‌نوري‬ ‫را در راس خ��ود مي‌ديد‪ ،‬تمام تالش خ��ود را براي انتخاب‬ ‫كانديدايي واح��د به كار گرفت‪ ،‬اما اين ب��ار نيز بازي به كام‬ ‫علي‌اكبر واليتي نبود‪ ،‬چراكه ناطق‌ن��وري موافق نامزدي‬ ‫علي الريجاني از جانب شوراي هماهنگي بود‪.‬‬ ‫علي‌اكبر واليتي كه ستادهاي انتخاباتي فعالي داشت‪،‬‬ ‫با ورود هاشمي‌رفس��نجاني از عرصه رقابت‌ها كناره گرفت‬ ‫و با اعالم اين جمله كه «آمده بودم تا اخالق را در سياس��ت‬ ‫نهادينه كنم» به حمايت از رئيس دولت سازندگي پرداخت؛‬ ‫كناره‌گيري واليتي به اين دليل بود كه او از همان ابتدا گفته‬ ‫بود كه اگر هاشمي‌رفس��نجاني كانديداي انتخابات شود‪ ،‬از‬ ‫عرصه رقابت‌ها كناره خواهد گرفت‪.‬‬ ‫سال ‪ 88‬و انتخابات رياس��ت‌جمهوري دهم موعدي‬ ‫ديگر بود براي مطرح ش��دن نام واليتي براي تصدي پست‬ ‫رياست‌جمهوري؛ به‌طوري كه علي مطهري كمپيني براي‬ ‫دعوت از او براي رقابت با محمود احمدي‌نژاد راه‌اندازي كرد‪.‬‬ ‫واليتي اما اظهارنظر خاصي در اين‌باره نكرد تا زمان ثبت‌نام‬ ‫كانديداها پايان يابد‪ .‬حاال ‪ 16‬س��ال پ��س از پايان حضور‬ ‫واليتي در دولت‪ ،‬بار ديگر نام او بر سر زبان‌ها افتاده است‪ .‬او را‬ ‫در كنار سعيد جليلي‪ ،‬غالمعلي حدادعادل‪ ،‬محمدباقر قاليباف‪،‬‬ ‫علي الريجاني و محسن رضايي يكي از گزينه‌هاي احتمالي‬ ‫اصولگرايان در انتخابات رياست‌جمهوري يازدهم مي‌دانند‪.‬‬ ‫واليتي اما اين بار نيز سكوت را به اظهارنظر‌ترجيح مي‌دهد‪.‬‬ ‫او در چند مراسم رسمي هنگامي‌ كه با سواالت خبرنگاران‬ ‫در خصوص كانديداتوري‌اش در انتخابات رياست‌جمهوري‬ ‫يازدهم مواجه ش��د‪ ،‬از اظهارنظر در اين رابطه امتناع ورزيد‬ ‫و اعالم كرد كه «فعال قصد ندارم درباره انتخابات صحبت‬ ‫كنم و در اين خصوص بعدا صحبت مي‌كنم‪ ».‬اگرچه برخي‬ ‫گروه‌هاي سياس��ي تالش دارند واليتي را نام��زده موردنظر‬ ‫هاشمي‌رفس��نجاني براي اج��راي طرح دول��ت وحدت ملي‬ ‫معرفي كنند‪ ،‬اما هرگز نمي‌توان اي��ن موضوع را انكار كرد كه‬ ‫او يكي از معدود اصولگراياني اس��ت كه توانايي ايجاد اجماع‬ ‫ميان اصولگرايان را دارد برخ��ي معتقدند واليتي البته عالوه‬ ‫بر اصولگرايان مي‌تواند آراي گروه‌هاي معتدل اصالح‌طلبان‬ ‫را نيز از آن خود كند و حمايت آنان را به سوي خود جلب نمايد‪.‬‬ ‫اما ح��دس و گمان‌ها درب��اره كانديدات��وري واليتي‬ ‫در انتخابات از چه زماني كليد خورد؟ پاسخ اين سوال را بايد‬ ‫در ديدارهاي سياسي ماه‌هاي اخير واليتي جست‌وجو كرد؛‬ ‫آنجايي كه اعضاي برخي گروه‌هاي سياسي همچون حزب‬ ‫موتلفه و برخي ديگر از احزاب راست سنتي با او ديدار كرده‌اند‪.‬‬ ‫بدون شك نمي‌توان انكار كرد كه يكي از موضوعات مهم‬ ‫در اين ديدارها بحث رياست‌جمهوري آينده بوده است‪ .‬پس‬ ‫از آن بود كه نام واليتي به صورت جدي‌تری مطرح شد‪.‬‬ ‫در همين راستا سايت انتخاب نوشت‪ « :‬برخي تالش‌ها‬ ‫براي حضور واليتي به عرصه انتخابات آغاز شده و او در اين‬ ‫مورد ابراز تمايل كرده‪ ،‬اما گفته اس��ت كه نمي‌خواهد فعال‬ ‫به صورت رس��مي در مورد حضورش در انتخابات صحبتي‬ ‫كند‪ ».‬به‌نوشته اين س��ايت‪ ،‬واليتي برخي از نزديكانش را‬ ‫مامور راه‌اندازي و سازماندهي س��تادهاي انتخاباتي كرده و‬ ‫با راه اندازي سايت شخصي‌‌اش‪ ،‬گمانه‌زني‌ها در مورد آغاز‬ ‫فعاليت‌هاي انتخاباتي‌اش را تشديد كرده است‪.‬‬ ‫انتخ��اب در اين خصوص نوش��ته اس��ت‪« :‬واليتي‬ ‫دقيقا همان س��ايتی كه در ايام انتخابات ‪ ۸۴‬فعال كرده بود‬ ‫را راه‌اندازي كرده اس��ت‪ ،‬آنهم با شكل و شمايلي كه بيشتر‬ ‫انتخاباتي و تبليغاتي به نظر مي‌رس��د و طبع��ا او نمي‌تواند‬ ‫راه‌اندازي اين سايت را طبيعي و غيرمرتبط با مسائل انتخابات‬ ‫بخواند‪ ،‬چراكه فعال‌س��ازي اين سايت با شمايلي انتخاباتي‬ ‫آن هم در شرايطي كه او به جز روزهاي انتخابات ‪ ۸۴‬سايت‬ ‫شخصي نداشته و تازه‪ ،‬همان سايت پس از اعالم كناره‌گيري‬ ‫او در همان ايام تعطيل ش��ده‪ ،‬مي‌تواند وجهه‌اي رسمي به‬ ‫فعاليت‌هاي انتخاباتي او بدهد‪ .‬از س��وي ديگر‪ ،‬برخي اخبار‬ ‫نيز حكايت از آن دارد ك��ه ورود او باعث كناره گيري برخي‬ ‫كانديداهاي احتمالي مي‌شود‪».‬‬ ‫در همين حال س��ايت المانيت��ور نيز به نق��ل از يك‬ ‫ديپلمات ايراني نوش��ته اس��ت ك��ه واليتي قص��د حضور‬ ‫در انتخاب��ات رياس��ت‌جمهوري آين��ده را دارد و در اي��ن‬ ‫مس��ير از حماي��ت هاش��مي رفس��نجاني و گروه‌هايي از‬ ‫اصالح‌طلبان برخوردار است‪ .‬وب‌س��ایت پارس دیلی‌نیوز‬ ‫هم در گزارش��ي مش��ابه‪ ،‬ام��ا تفصيلي‌تر مدعی ش��د كه‬ ‫س��تاد انتخاباتی علي‌اكبر والیتی در آمریکا تش��کیل شده‬ ‫اس��ت‪ .‬در این گزارش آمده اس��ت‪« :‬ل��ورا روزن‪ ،‬خبرنگار‬ ‫معروف واش��نگتن ک��ه ب��ه وزارت خارجه آمریکا بس��یار‬ ‫نزدیک اس��ت‪ ،‬با نقل قول��ي از عباس ملک��ی می‌گوید که‬ ‫والیتی احتماال کاندی��داي ریاس��ت‌جمهوری آینده ايران‬ ‫اس��ت و این ش��خصیت پراگماتیس��ت در ماه ژوئن س��ال‬ ‫آینده با آمریکا به س��ازش می‌رس��د؛ زیرا حاکمیت دوست‬ ‫ندارد م��ردم ای��ران به‌خاطر تحریم‌ه��ای اقتصادی‪ ،‬تحت‬ ‫فش��ار و مضیقه باش��ند‪ ».‬خبري كه هنوز به‌طور رس��مي‬ ‫تاييد و تكذيب نش��ده و صرف��ا يك ادعاي خبري اس��ت‪.‬‬ ‫لورا روزن خبرنگاری اس��ت که بیش��تر‪ ،‬اخبار پش��ت‌پرده‬ ‫وزارت خارجه آمریکا را منتشر می‌کند‪.‬‬ ‫او با محافل طرفدار مماش��ات با‌حکومت ایران بسیار‬ ‫نزدیک اس��ت و با آنان همکاری می‌کن��د‪ .‬او چندي پيش‬ ‫مقاله‌ای در مورد کاندیداتوری والیتی منتش��ر کرد و از یک‬ ‫دیپلمات س��ابق ایرانی که درحال حاضر فعالیت آکادمیک‬ ‫لو‌قول‬ ‫دارد و مشاور و دوس��ت نزدیک والیتی هم بوده‪ ،‬نق ‌‬ ‫کرد‪ .‬این دیپلمات که ناخواس��ته نامش در مقاله درج ش��ود‬ ‫کسی جز عباس ملکی‪ ،‬دیپلمات ایرانی و معاون سابق وزیر‬ ‫امور خارجه ایران نیست که در دانشگاه ام‌آی‌تی مشغول به‬ ‫کار شده است‪ .‬ملکی به لورا روزن گفته است که حاکمیت از‬ ‫فشاری که تحریم‌ها بر مردم ایران وارد می‌کند بسیار افسرده‬ ‫است و با حمایت از والیتی‪ ،‬به‌دنبال سازش با غرب در ژوئن‬ ‫سال آینده است‪.‬‬ ‫ملکی گفت��ه اس��ت ک��ه هاشمی‌رفس��نجانی نیز از‬ ‫کاندیداتوری والیتی حمایت می‌کند‪ .‬مقاله لورا روزن و تبلیغ‬ ‫برای رئیس‌جمهور پراگماتیس��ت آینده ایران‪ ،‬و دادن امید‬ ‫مجدد به کاخ‌سفید که گویا رئیس‌جمهور بعدی ایران اهل‬ ‫معامله و سازش است‪ ،‬ادامه همان سریال تکراری است که‬ ‫طی سی‌سال گذشته توسط محافل طرفدار مماشات با ایران‬ ‫به نمایش گذاشته شده است‪.‬‬ ‫قبل از والیتی ک��ه به گفته این روزنامه‌نگار مش��هور‬ ‫آمریکایی «پراگماتیس��ت» اس��ت‪ ،‬رفس��نجانی معتدل و‬ ‫میانه‌رو بود‪ ،‬خاتمی اصالح‌طل��ب‪ ،‬علی الریجانی واقع‌گرا‪،‬‬ ‫قالیباف اصولگرای نوگرا و‪ ...‬بودند‪ .‬ش��خصیت‌هايی که از‬ ‫نظر اين روزنامه‌نگار همگی‌خواهان س��ازش و دوس��تی با‬ ‫جامعه بین‌المللی و آمریکا بوده‌اند‪.‬‬ ‫واليتي كه همواره چهره‌اي آرام و مورد اعتماد سطوح‬ ‫اول نظام جمهوري اس�لامي ب��وده اس��ت‪ ،‬مي‌تواند ميان‬ ‫جريان‌هاي سياسي آشتي برقرار كند‪ .‬او از يكسو در جلسات‬ ‫مجمع تشخيص مصلحت نظام در كنار هاشمي رفسنجاني‬ ‫مي‌نشيند و از سوي ديگر در قامت مشاور امور بين‌الملل رهبر‬ ‫معظم انقالب اسالمی در مراس��م‌هاي بدرقه و استقبال از‬ ‫محمود احمدي‌نژاد حضور مي‌يابد‪.‬‬ ‫او حتي از س��ال ‪ 88‬به اين س��و‪ ،‬حضوري جدي‌تر در‬ ‫عرصه سياست داخلي داشته اس��ت‪ .‬از اظهارنظر صريح در‬ ‫وقايع پس از انتخابات رياس��ت‌جمهوري دهم كه به گفته‬ ‫خودش هزينه اين موضع‌گيري را پرداخته است تا حضور در‬ ‫كميته داوري جبهه متحد اصولگرايان در انتخابات مجلس‬ ‫نهم و سخنگويي اين جبهه انتخاباتي‪ .‬همه اين مسائل نشان‬ ‫از آن دارد كه واليتي به حضوري جدي‌تر در عرصه سياست‬ ‫داخلي مي‌انديشد و شايد اين بار با عزمي‌ جزم‌تر مي‌خواهد‬ ‫رداي رياست‌جمهوري را بر تن كند‪g .‬‬ ‫‪23‬‬
‫گزارش‬ ‫كشورهاي اسالمي نهاد داوري تشكيل دهند‬ ‫هشدارهاي احمدي‌نژاد در مكه؛‬ ‫خبرنامه‬ ‫دشمن اصلي را فراموش كرديد‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫اجالس اضطراري س��ازمان همكاري‌هاي اس�لامي‬ ‫روزهاي سه‌ش��نبه و چهارش��نبه ‪ 24‬و ‪ 25‬مرداد‌ماه با حضور‬ ‫‪ 40‬تن از سران كشورهاي سازمان همكاري‌هاي اسالمي به‬ ‫دعوت ملك‌عبداهلل‪ ،‬پادشاه عربستان و با هدف بررسي مسائل‬ ‫جهان اسالم و به ويژه مساله سوريه در مكه مكرمه برگزار شد‪.‬‬ ‫در اين نشست رئيس‌جمهور كشورمان طي سخناني ضمن‬ ‫هشدار در خصوص شرايط كنوني منطقه خاورميانه پيشنهاد‬ ‫تاسيس نهاد داوري سازمان كشورهاي اسالمي را ارائه كرد‪.‬‬ ‫رئيس‌جمهوري كش��ورمان از جمله میهمانان ويژه و اصلي‬ ‫اين اجالس بود كه با دعوت پادش��اه سعودي يك روز پيش‬ ‫از نشست راهي عربستان شد و پس از زيارت مسجدالنبي در‬ ‫مدينه و زيارت خانه خدا در مكه در اجالس اضطراري سران‬ ‫كشورهاي اسالمي شركت كرد‪ .‬مراسم افتتاحيه ساعت يازده‬ ‫‌شب سه‌شنبه ‪ 24‬مردادماه به وقت محلي با قرائت قرآن كريم‬ ‫در محل قصر‌الضيافه مكه مكرمه آغاز شد‪ .‬دور اول اجالس‬ ‫سران سازمان همكاري‌هاي اسالمي با سخنان ملك عبداهلل‪،‬‬ ‫پادش��اه عربس��تان در مكه مكرمه آغاز ش��د و تا سحر ادامه‬ ‫داشت‪ .‬سازمان همكاري‌هاي اس�لامي ‪ 57‬عضو دارد كه از‬ ‫اين تعداد روس��اي‌جمهور بيش از ‪ 40‬كش��ور در مكه حضور‬ ‫يافتند‪ .‬روساي‌جمهور و سران كش��ورهاي اسالمي از جمله‬ ‫بعضي كشورهاي آسياي ميانه‪ ،‬عمان‪ ،‬امارات‪ ،‬عراق‪ ،‬مغرب‪،‬‬ ‫الجزاير و لبنان در اجالس ش��ركت نكرده بودند‪ .‬كشورهاي‬ ‫عضو اين س��ازمان از لحاظ جغرافيايي به سه گروه آسيايي‪،‬‬ ‫آفريقايي و عرب تقسيم مي‌ش��وند‪ .‬پادشاه عربستان هنگام‬ ‫ورود رئيس‌جمهوري اس�لامي ايران از وي اس��تقبال كرد و‬ ‫محمود احمدي‌نژاد را در كنار خود نشاند و سران دو كشور در‬ ‫فاصله آمدن روساي هيات‌هاي بعدي با هم صحبت كردند‪ .‬در‬ ‫اين مراسم ابتدا ملك عبداهلل‪ ،‬پادشاه عربستان پس از ماكيس‬ ‫سال‪ ،‬رئيس‌جمهور سنگال به عنوان رئيس دوره‌اي سازمان‬ ‫همكاري اسالمي و سپس اكمل‌الدين احسان‌اوغلو‪ ،‬دبيركل‬ ‫سازمان همكاري اسالمي سخنراني كردند‪ .‬رئيس و دبيركل‬ ‫‪24‬‬ ‫سازمان همكاري اسالمي در سخنان خود خواستار حل مشكل‬ ‫كشورهاي اسالمي از جمله سوريه‪ ،‬فلسطين‪ ،‬ميانمار و مالي‬ ‫شدند‪ .‬پس از اين س��خنراني‌ها مراسم افتتاحيه پايان يافت و‬ ‫جلسه سران پشت درهاي بسته ادامه يافت‪ .‬در حاشيه اجالس‬ ‫و پس از پايان نشست اول كش��ورهاي شركت‌كننده در اين‬ ‫اجالس در ضيافت سحري پادشاه عربستان حضور يافتند‪.‬‬ ‫هشدارهاي احمدي‌نژاد به سران كشورها‬ ‫رئيس‌جمهوري اس�لامي ايران در نشست فوق‌العاده‬ ‫س��ران كش��ورهاي عضو س��ازمان همكاري‌هاي اسالمي‬ ‫در مكه در سخناني روشنگرانه هش��دارهاي قاطع‪ ،‬تاريخي‬ ‫و صريحي درب��اره تحوالت منطقه خطاب به س��ران برخي‬ ‫كش��ورهاي منطقه بيان كرد‪ .‬محمود احمدي‌نژاد با تاكيد بر‬ ‫اينكه نبايد دشمن را دس��ت‌كم گرفت و بايد توجه داشت كه‬ ‫آنان براي همه كشورها برنامه و طرح‌هایی دارند‪ ،‬اظهار داشت‪:‬‬ ‫«تمام دلخوري‌ها و اختالفات ش��خصي‪ ،‬قومي‪ ،‬طايفه‌اي و‬ ‫مذهبي‪ ،‬زنده شده و با حداكثر قدرت در حال اثرگذاري است‪ .‬آيا‬ ‫شادكامي‌آشكار دشمن را نمي‌بينيم؟» رئيس‌جمهوري افزود‪:‬‬ ‫«همه به جان هم افتادند‪ ،‬پول و اسلحه مي‌دهند‪ ،‬براي كوبيدن‬ ‫يكديگر اصال دشمن فراموش و از دستور‌كار فعاالن سياسي‬ ‫خارج شده است‪ ».‬احمدي‌نژاد گفت‪« :‬مي‌خواهم گله‌اي داشته‬ ‫باشم‪ ،‬متاسفانه غفلت كرده و در دام دشمن افتاديم‪ ،‬بدون اينكه‬ ‫توجه كنيم در ح��ال ورود به جنگ تمام‌عيار و خانمانس��وز و‬ ‫ي و مذهبي هستيم كه ممكن است ده‌ها سال به‬ ‫بي‌حاصل قوم ‌‬ ‫طول انجامد‪ ».‬رئيس‌جمهوري با بيان اينكه نيروي نظامي ناتو‬ ‫خواب حمله و تسلط دوباره بر منطقه را مي‌بيند‪ ،‬گفت‪« :‬امروز‬ ‫همه ما بدون اينكه متوجه باشيم وارد يك نقشه شده‌ايم و به‬ ‫بهانه‌هاي گوناگون شخصي‪ ،‬قومي‌و تاريخي و حتي مذهبي با‬ ‫يكديگر دشمني مي‌كنيم‪ .‬در شرايط كنوني دشمن فرصت پيدا‬ ‫كرده و خطر رژيم‌صهيونيستي و حاميان او تقريبا به فراموشي‬ ‫سپرده شده است‪».‬‬ ‫احمدي‌نژاد خاطرنش��ان كرد‪« :‬براي حل اختالف بين‬ ‫گروه‌هاي مختلف يا بين آنها و دولت‌ها و نيز براي ايجاد فضاي‬ ‫برادري و انجام اصالحات اساسي در كشورها و همچنين حل‬ ‫اختالف بين دولت‌ها پيشنهاد مي‌كنم‪ ،‬يك نهاد داوري متشكل‬ ‫از افراد مومن و متعهد و عادل و مورد وثوق با اختيارات كامل‬ ‫و سازوكار داوري عادالنه تش��كيل داده و همه متعهد شويم‬ ‫كه قضاوت‌هاي آن نهاد را بپذيريم‪ ».‬رئيس‌جمهوري اظهار‬ ‫داشت‪« :‬احاله داوري و تصميم به نهادهاي وابسته به استكبار‬ ‫جهاني يا خود مستكبران هميشه به ضرر همه ما بوده و تجربه‬ ‫نشان داده است كه آنان دوس��ت و امين نيستند‪ .‬خداوند ما را‬ ‫به پرهيز از رجوع به داوري آن��ان و ارجاع اختالفات به داوري‬ ‫مومنان فرمان داده است‪ ».‬وي گفت‪« :‬موضوع تشكيل نهادي‬ ‫براي داوري نيازمند گفت‌وگوي بيشتر در جزئيات است و از اين‬ ‫جهت پيشنهاد مي‌كنم نشست بعدي سران در اولين فرصت‬ ‫براي رسيدگي به اين موضوع تشكيل شود و اينجانب آماده‌ام تا‬ ‫همه برادران خود را در تهران ميزباني كنم‪ ».‬احمدي‌نژاد گفت‪:‬‬ ‫«جمهوري اس�لامي ايران همواره از تشكيل دولت مستقل‬ ‫فلسطيني حمايت كرده‪ ،‬وليكن امروز اعالم خطر مي‌كنم كه‬ ‫دشمن شكس��ت خورده و در برابر ملت‌ها‪ ،‬با طرح فريبكارانه‬ ‫تشكيل دو دولت در فلسطين در‌صدد تثبيت صهيونيست‌هاي‬ ‫غاصب و گرفتن فرصت تاريخي براي بازس��ازي سلطه خود‬ ‫در منطقه است‪ ».‬رئيس‌جمهوري گفت‪« :‬دشمنان به دنبال‬ ‫خاورميانه جديدي هستند كه به‌طور كامل تحت سلطه آنان و‬ ‫تامين‌كننده منافع نامشروع آنان باشد‪ .‬از اين رو آنها براي همه‬ ‫كشورهاي منطقه برنامه‌ريزي كرده‌اند و كسي استثنا نيست؛‬ ‫آنها هيچ يك از ما را پيشرفته و قدرتمند و عزيز نمي‌پسندند‪».‬‬ ‫وي تصريح كرد‪« :‬اگر همدلي الزم محقق نشود خطر در كمين‬ ‫است‪ .‬اين خطر شامل همگان است و هيچ‌كس از آن مصون‬ ‫نيس��ت‪ ».‬احمدي‌نژاد با تاكيد بر اينكه تامين حقوق مردم در‬ ‫سايه وحدت و همدلي محقق مي‌شود‪ ،‬گفت‪« :‬درگيري‌ها به‬ ‫ضرر همه است‪ .‬هر گلوله‌اي كه شليك مي‌شود و هر يك نفر‬ ‫كه به زمين مي‌افتد كينه‌ها و مشكالت عميق‌تر و حل مسائل‬ ‫سخت‌تر مي‌ش��ود و هر كس كه فرمان درگيري مي‌دهد يا‬ ‫به‌دنبال تشديد كينه‌ها و درگيري‌هاست در خط دشمن است‪».‬‬ ‫وي تصريح كرد‪« :‬رمز و راز پيروزي‪ ،‬همدلي و وحدت همگان‬ ‫و كنار گذاش��تن اختالفات و خودخواهي‌ها و برتري‌جويي‌ها‬ ‫و گفت وگو و تعامل‌س��ازنده و برادرانه اس��ت‪ ».‬تغيير بايد در‬ ‫همه مناس��بات و در جهت ارتقای توانايي‌ها و اعتالي مردم‬ ‫صورت گيرد‪.‬‬ ‫محمود احمدي‌نژاد در حاشيه اجالس سران كشورهاي‬ ‫اس�لامي در ديدار عبداهلل گل‪ ،‬رئيس‌جمه��ور‌تركيه با بيان‬ ‫اينكه مالقات‌هاي بين ما همواره خوب و برادرانه بوده است‪،‬‬ ‫خطاب به عبداهلل گل گفت‪« :‬شما با نگاه بنده نسبت به مسائل‬ ‫منطقه آشنا هستيد‪ .‬معتقدم آزادي‪ ،‬عدالت و كرامت حق همه‬ ‫ملت‌هاست و هيچ‌كس حق ندارد اين حقوق را از ملت‌ها سلب‬ ‫كند و البته اعتق��اد دارم كه تحقق اين حقوق بايد براس��اس‬ ‫منطق‪ ،‬گفت‌وگو و تفاهم انجام شود‪ »‌.‬رئيس‌جمهور با بيان‬ ‫اينكه روابط ايران ‌و تركيه در حال گسترش است‪ ،‬اظهار داشت‪:‬‬ ‫«بايد مراقب باشيم كه گسترش روابط دو‌جانبه در عرصه‌هاي‬ ‫مختلف دنبال شود و تحت‌تاثير ش��رايط قرار نگيرد‪ ،‬چرا‌كه‬ ‫حوادث و تحوالت گذرا هستند‪ ،‬اما ملت‌ها باقي مي‌مانند و بايد‬ ‫در كنار يكديگر زندگي كنند‪ ».‬وي تصريح كرد‪« :‬وقتي قدرت‬ ‫با جنگ جابه‌جا شود‪ ،‬پس از اس��تقرار آن‪ ،‬مخالفت‌‌ها شروع‬ ‫مي‌شود و دوباره جريان مخالفت شكل مي‌گيرد و اين يعني‬ ‫اينكه روند تكرار خواهد ش��د و هيچ‌كس با اعمال زور پيروز‬ ‫نخواهد شد‪ .‬ش��رط پيروزي اين اس��ت كه همگان عدالت را‬ ‫مطالبه كنند و به آزادي احترام بگذارند و تحقق اين امر صرفا در‬ ‫چارچوب اراده مردم هر كشور امكان‌پذير است‪ ».‬احمدي‌نژاد با‬ ‫طرح اين سوال كه آيا ممكن است دولتي كه با كمك ديگران‬
‫سركار آمده باشد‪ ،‬بتواند استقالل ملت خود را حفظ كند؟ تاكيد‬ ‫كرد‪« :‬امروز حاكماني كه مقابل ملت‌هايشان قرار دارند‪ ،‬كم‬ ‫نيس��تند‪ .‬اصل اصالحات از نظر ما قطعي و الزم است‪ ،‬بحث‬ ‫روي شيوه و روش اجراي اصالحات است؛ جنگ و درگيري‬ ‫موجب عقب‌افتادگي و نابودي نس��ل‌ها و باعث خوشحالي‬ ‫دشمنان خواهد بود‪ ».‬رئيس‌جمهور خاطرنشان كرد‪« :‬ملت‬ ‫ايران‪ ،‬همواره آمادگي داشته تا در جهت احقاق حقوق اساسي‬ ‫مردم يعني عدالت‪ ،‬آزادي و كرام��ت از طريق تفاهم ملي و با‬ ‫گفت‌وگو و در فضايي دوستانه مشاركت نمايد‪».‬‬ ‫ايران خواهان برخ�ورداري همه ملت‌ه�ا از عدالت‪،‬‬ ‫آزادي و كرامت است‬ ‫احمدي‌نژاد پس از ورود به سالن ويژه سران كشورها به دعوت ملك عبداهلل در صندلي‌كنار او نشست‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫محمود احمدي‌نژاد در جريان س��فر به مكه مكرمه در‬ ‫ديدار محمد منصف المرزوق��ي‪ ،‬رئيس‌جمهور تونس ضمن‬ ‫تبريك پيروزي‌هاي مردم اين كشور و انتخاب وي به‌عنوان‬ ‫رئيس‌جمهور تونس با بيان اينكه ملت ايران خود را در حركت‬ ‫به سمت آزادي و پيشرفت در كنار ملت تونس مي‌داند‪ ،‬گفت‪:‬‬ ‫«ملت ايران تحوالت تونس را دنبال ك��رده و از پيروزي‌ها و‬ ‫پيشرفت‌هاي ملت اين كشور شادمان است‪ ».‬رئيس‌جمهور با‬ ‫بيان اينكه ايران در خصوص تحوالت سوريه همواره تالش‬ ‫كرده تا مسائل در اين كش��ور با گفت‌وگو و تفاهم حل شود و‬ ‫درگيري و كش��تار از هر طرف را چيزي ج��ز ضرر براي امت‬ ‫اس�لامي نمي‌داند‪ ،‬گفت‪« :‬ملت ايران راه‌حل مشكالت در‬ ‫سوريه و ساير كشورها را نه درگيري‪ ،‬جنگ و كشتار‪ ،‬بلكه در‬ ‫گرو تالش براي تفاهم و همكاري ملي مي‌داند‪ ».‬رئيس‌جمهور‬ ‫با بيان اينكه امروز دشمنان ملت‌هاي منطقه و نيروهاي ناتو‬ ‫آماده هستند تا همه كشورهاي اسالمي را تحت سلطه خود‬ ‫درآورن��د‪ ،‬ادامه داد‪« :‬اين امكان وجود داش��ت كه اصالحات‬ ‫را در فضايي برادرانه و تحت لواي اس�لام به‌گونه‌اي در همه‬ ‫كشورهاي اسالمي اجرا كرد تا شرايطي كه امروز بدون دليل‬ ‫منطقي موجب ايجاد اختالف بين كشورها و برادران اسالمي‬ ‫شده است‪ ،‬پيش نيايد و اين در حالي است كه برادران مسلمان‬ ‫بايد به‌جاي رويارويي با يكديگر در يك صف واحد بايستند‪».‬‬ ‫رئيس‌جمهور با طرح اين سوال كه آيا بهتر نبود رئيس‌جمهور‬ ‫سوريه نيز در اين اجالس حضور مي‌داش��ت تا همه برادران‬ ‫مس��لمان با او صحبت كرده و با تبادل‌نظر مس��ائل را پيش‬ ‫مي‌برديم‌؟ اظهار داشت‪« :‬بايد فرمولي طراحي شود تا هم مردم‬ ‫سوريه آن را براي حل و فصل مسائل خود بپذيرند و هم اين‬ ‫امكان وجود داشته باشد كه بتوان آن را در ديگر كشورها نيز‬ ‫اجرا كرد‪ ،‬چرا كه يقينا در آينده‌اي نزديك كشورهاي ديگري‬ ‫نيز در منطقه به اين راه‌حل نياز خواهند داشت‪ ».‬وي ادامه داد‪:‬‬ ‫«امروز مردم بحرين در نتيجه اعت��راض به حاكميت‪ ،‬تحت‬ ‫فشار قرار داشته و كشته مي‌شوند و يقينا تعداد كشته‌ها در اين‬ ‫كشور هر قدر هم كه كم باش��د براي جمعيت كم اين كشور‬ ‫بزرگ خواهد بود‪ ».‬رئيس‌جمهور خاطرنش��ان كرد‪« :‬يقين‬ ‫دارم‪ ،‬مس��تكبران از درگيري‌هاي امروز بين امت اس�لامي‬ ‫بسيار خوشحال هستند‪ ،‬چرا كه در اين شرايط دشمن اصلي به‬ ‫فراموشي سپرده شده و وضعيتي كه در سوريه حاكم شده در‬ ‫آينده نزديك در بسياري از كشورهاي ديگر منطقه نيز حاكم‬ ‫خواهد شد‪ ».‬احمدي‌نژاد با تاكيد بر اينكه جمهوري اسالمي‪،‬‬ ‫هيچ تعصبي روي هيچ جرياني در منطقه و در س��وريه ندارد‪،‬‬ ‫تاكيد كرد‪« :‬ملت ايران براي ايستادگي بر‌حق انقالب كرده‬ ‫اس��ت‪ ».‬وي رژيم‌صهيونيستي را دش��من اصلي ملت‌هاي‬ ‫منطقه دانست و با بيان اينكه مسئوالن كشورهاي مستقل و‬ ‫عدالت‌طلب نمي‌توانند ضدصهيونيستي نباشند‪ ،‬گفت‪« :‬شما و‬ ‫ما نمي‌توانيم ضدصهيونيستي نباشيم‪ ،‬چرا كه صهيونيست‌ها‬ ‫سرزمين فلسطين را كه بخشي از سرزمين ما مسلمانان است‪،‬‬ ‫اشغال كرده‌اند و دشمن همه ملت‌هاي اسالمي هستند و اگر‬ ‫چه امروز تحت فشار ملت‌ها وادار به عقب‌نشيني از ادعاها و‬ ‫ايده‌هاي خود شده‌اند‪ ،‬اما ايده اشغال سرزمين‌هاي منطقه از‬ ‫نيل تا فرات در نظر آنها تغييري نكرده است‪g».‬‬ ‫احمدي‌نژاد با لباس احرام‬ ‫محمود احمدي‌نژاد در سخنراني خود در اجالس مكه مواضع قاطعي را در قبال مساله سوريه مطرح كرد‬ ‫‪25‬‬
‫رويداد‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫همزمان با پايان گرفتن جنگ جهاني و اس��تقرار صلح‬ ‫در جه��ان‪ ،‬فاتحان جنگ ب��ه تدريج به س��مت يك حالت‬ ‫خصمانه گرايش پيدا كردند‪ .‬دو ابرقدرت آن زمان دنيا يعني‬ ‫آمريكا و شوروي بعد از جنگ تجسم همه‌جانبه اين سياست‬ ‫خصمانه بودند كه در اروپا‪ ،‬آسيا‪ ،‬آفريقا و حتي در سازمان ملل‬ ‫متحد روياروي يكديگر قرار گرفتند‪ .‬از اين رقابت مي‌بايست‬ ‫دو بلوك سياسي‪ -‬نظامي پديد مي‌آمد؛ يعني بلوك شرق به‬ ‫رهبري مسكو و بلوك غرب به رهبري واشنگتن‪.‬‬ ‫ناديده گرفتن منافع ملل محروم و عدم رعايت حقوق‬ ‫كشورهاي توس��عه‌نيافته يا در حال توس��عه توسط دو بلوك‬ ‫شرق و غرب موجب ظهور نهضت‌هاي آزاديخواهانه و رشد‬ ‫تشكيالت و سازمان‌هاي استقالل‌طلبانه شد‪ .‬موج مبارزات‬ ‫ضد‌اس��تعماري و رهايي‌بخش قبل از همه خاورميانه و آسيا‬ ‫را در برگرفت و سپس به آفريقا كشيده شد‪ .‬بدين‌ترتيب فكر‬ ‫تشكيل كنفرانسي متشكل از كشورهاي آسيايي و آفريقايي‬ ‫به وجود آمد كه پس از يك رش��ته تحوالت موجب پيدايش‬ ‫جنبش عدم تعهد شد‪.‬‬ ‫اين جنبش برپاي��ه اصول احترام ب��ه تماميت ارضي و‬ ‫حاكميت ملي كشورهاي عضو‪ ،‬عدم تجاوز‪ ،‬عدم دخالت در‬ ‫امور داخلي يكديگر‪ ،‬برابري و امتيازات متقابل و همزيستي‬ ‫مسالمت‌آميز در دهه ‪ 1950‬شكل گرفت‪ .‬اين تشكل به عنوان‬ ‫يك تشكل مهم بين‌المللي‪ ،‬يكي از مجموعه‌هاي تاثيرگذار‬ ‫برروند تحوالت جهان اس��ت‪ .‬اين جنبش به مثابه نشانه‌اي‬ ‫از پايان دوران اس��تعمار‪ ،‬اعالم مخالفت با پذيرش س��لطه‬ ‫قدرت‌هاي بزرگ ‌و تريبوني آزاد براي اعالم نظرات و مواضع‬ ‫كشورهاي جهان سوم و در حال توسعه بود و عضويت در آن‬ ‫به منزله دستيابي به استقالل سياسي‪ ،‬اقتصادي‪ ،‬اجتماعي و‬ ‫فرهنگي به‌شمار مي‌آمد‪.‬‬ ‫عدم تعهد يا عدم وابستگي‪ ،‬سياست رهبران كشورهايي‬ ‫شد كه صرف‌نظر از نظام‌ها و ايدئولوژي‌هاي متفاوت هدف‬ ‫و آرمان مش��تركي را دنبال مي‌كردند و همچون جنبش‌هاي‬ ‫ديگر از ش��خصيت اف��راد و رهبران برخي از كش��ورها تاثير‬ ‫پذيرفت‪ .‬در راس اين ش��خصيت‌ها «مارش��ال تيتو» رهبر‬ ‫يوگس�لاوي‪« ،‬جواهر لعل نهرو» نخست‌وزير هند‪« ،‬جمال‬ ‫عبدالناص��ر» رهبر مصر و «احمد س��وكارنو» رئيس‌جمهور‬ ‫اندونزي قرار دارند‪.‬‬ ‫هدف از تش��كيل اين جنبش حفظ‪ ،‬تحكيم و تقويت‬ ‫استقالل هر كش��ور به‌گونه‌اي استوار و س��ازش‌ناپذير است‬ ‫و به همين علت جنبشي ضد‌امپرياليس��تي‪ ،‬ضد‌استعماري‪،‬‬ ‫ضد‌نژادي و ضد‌شوونيستي است‪ .‬تقريبا تمامي‌ملل نوپديد‬ ‫و برخي از ملل متقدم‌تر بدان س��بب به‌گونه‌اي خود‌انگيخته‬ ‫عدم‌تعهد را به عن��وان پايه سياس��ت خ��ود پذيرفته‌اند كه‬ ‫مي‌خواس��تند به مدد آن از خود دفاع كنند و خود را نه تنها از‬ ‫سيطره نظامي و سياس��ي قدرت‌هاي بزرگ‪ ،‬بلكه از سيطره‬ ‫اقتصادي آنها نيز رها كنند‪.‬‬ ‫ايران هشتادوهشتمين عضو‬ ‫منتقدان هژموني غرب در تهران‬ ‫سران كشورهاي عضو جنبش عدم تعهد به ايران مي‌آيند‬ ‫شانزدهمين اجالس سران كش��ورهاي عضو جنبش عدمتعهد در شرايط ويژه منطقه و جهان در دهه اول‬ ‫ش��هريور‌ماه در تهران برگزار خواهد ش��د‪ .‬اين جنبش با وجود دارا بودن تعداد زيادي از اعضا‪ ،‬تاثيرگذاري‬ ‫ويژه‌اي در جهان دارد‪ .‬طي اين نشست رياست دوره‌اي جنبش «عدم تعهد» براي مدت سه سال به ايران واگذار‬ ‫خواهد شد‪.‬‬ ‫‪26‬‬ ‫ايران به دليل پيوس��تن رژیم پهلوی به پيمان نظامي‬ ‫سنتو در بغداد نتوانست در نخستين اجالس سران كشورهاي‬ ‫غيرمتعهد در بلگراد سال ‪ 1961‬حضور يابد و از آن به بعد نيز‬ ‫مساله عضويت ايران در اين جنبش مطرح نشد‪ .‬در سال ‪1353‬‬ ‫(‪1979‬م) پس از انقالب اسالمي و سقوط شاه و از هم پاشيدن‬ ‫اين پيمان و در پي اعالم مواضع سياسي خارجي ايران مساله‬ ‫عضويت اين كشور در جنبش غيرمتعهدها به‌طور جدي مطرح‬ ‫شد‪ .‬يك ماه پس از انقالب‪ ،‬ايزيد ورو مالسيركا‪ -‬وزير خارجه‬ ‫كوبا‪ -‬اعالم كرد كه سياست جديد ايران به اين كشور اجازه‬ ‫مي‌دهد به جنبش كشورهاي عدم تعهد بپيوندد‪.‬‬ ‫وي اظهار داشت كه دولت جديد ايران اقدامات مهمي‌در‬ ‫جهت تغيير روابط اقتصادي و سياسي بين‌المللي انجام داده كه‬ ‫با اهداف كشورهاي غيرمتعهد سازگاري دارد‪ .‬وزير خارجه كوبا‬ ‫كه در تدارك برگزاري كنفرانس سران كشورهاي غيرمتعهد‬
‫د ‌ر هاوانا بود كناره‌گيري ايران از س��نتو را شرط الزم ورود به‬ ‫نهضت غيرمتعهدها دانست‪.‬‬ ‫دو ماه بع��د وزارت خارجه س��ريالنكا اع�لام كرد كه‬ ‫عبدالقادر ش��ائول حميد‪ -‬وزير خارجه اين كشور‪ -‬به ايران‬ ‫خواهد آمد تا در مورد عضويت اين كشور به جامعه كشورهاي‬ ‫غيرمتعهد با مقام��ات ايران��ي مذاكره كند‪ .‬در خرداد س��ال‬ ‫‪ 1358‬وزارت خارج��ه ايران اعالم كرد ك��ه ايران به جنبش‬ ‫غيرمتعهدها خواهد پيوس��ت و در كنفرانس‌هاوانا ش��ركت‬ ‫مي‌كند‪ .‬به‌دنبال آن‪ ،‬ارنست كورا‪ ،‬سخنگوي دفتر هماهنگي‬ ‫جنبش غيرمتعهدها اعالم كرد كه ايران درخواس��ت رسمي‬ ‫عضويت در جنبش را تس��ليم دولت سريالنكا‪ ،‬رئيس جاري‬ ‫اجالس كرده است‪ .‬س��پس يك هيات در سطح معاون وزير‬ ‫از س��وي وزارت خارجه جمهوري اس�لامي ايران به كلمبو‬ ‫اعزام شد تا در جلسات دفتر هماهنگي شركت كند‪ .‬در همين‬ ‫اجالس بود كه عضويت ايران در جنبش به تصويب رسيد و‬ ‫تصويب نهايي آن به كنفرانس‌هاوانا ارجاع شد كه سه ماه بعد‪،‬‬ ‫دفتر هماهنگي كارشناسان و سفراي كشورهاي غيرمتعهد‪،‬‬ ‫عضويت ايران را به عنوان هشتاد و هشتمين عضو تصويب‬ ‫كرد‪ .‬همچنين پس از عضويت ايران برگزاري هفتمين اجالس‬ ‫س��ران در بغداد به دليل تجاوز نظامي عراق به ايران و انتقال‬ ‫اين اجالس به دهلي‌نو از مهمتري��ن رويدادهاي جنبش به‬ ‫حساب مي‌آيد‪.‬‬ ‫نگاهي به كاركردهاي جنبش‬ ‫‌ساختار تشکیالتی جنبش‬ ‫رياست دوره‌اي ايران‬ ‫از آنجا كه جنبش عدم تعهد دبيرخانه ثابتي ندارد‪ ،‬در آغاز‬ ‫دوره سه‌ساله‪ ،‬محل اجالس بعدي سران و ميزبان آينده جنبش‬ ‫تعيين می‌شود و رئيس كشور ميزبان به مدت سه سال رياست‬ ‫جنبش عدم تعهد را برعهده دارد‪ .‬به اين‌ترتيب ايران از سال‬ ‫عدم تعهد از آغاز تا كنون‬ ‫گرد‌همايي‌هاي جنبش عدم تعهد‬ ‫نخستين نشست اعضاي اين جنبش اول سپتامبر‬ ‫‪ 1961‬در بلگراد برگزار ش��د و پس از آن تا ب��ه امروز اين‬ ‫نشست‌ها هر سه س��ال يكبار به‌طور منظم برگزار شده‪.‬‬ ‫اكنون ايران ميزبان ش��انزدهمين نشس��ت س��ران اين‬ ‫كشورهاس��ت‪ .‬اجالس سران كش��ورهاي عضو جنبش‬ ‫غيرمتعهدها در دهه اول شهريور امسال در تهران برگزار‬ ‫خواهد شد‪ .‬پيش از آن اجالس وزراي خارجه كشورهاي‬ ‫عضو به ميزباني مصر برگزار مي‌ش��ود‪ .‬تحوالت منطقه‬ ‫و بيداري اس�لامي كش��ورهاي عربي‪ ،‬همچنين تغيير‬ ‫چند رئيس‌جمهور از جمله مص��ر‪ ،‬تونس و ليبي اجالس‬ ‫جاري را بيش از پيش بااهميت كرده است‪ .‬وزارت‌خارجه‬ ‫كشورمان معتقد است‪« :‬جنبش غيرمتعهدها با ‪ 118‬عضو‬ ‫توانايي بسيار بااليي براي تاثيرگذاري در عرصه بين‌الملل‬ ‫و رس��يدگي به بحران‌ه��ا را دارد و باي��د از ظرفيت همه‬ ‫ي به‬ ‫كشورهايي كه به دنبال استقالل خود و قطع وابستگ ‌‬ ‫قدرت‌ها هستند و خود را متعهد به اين قدرت‌ها نمي‌دانند‪،‬‬ ‫اس��تفاده كنيم‪ ».‬مهمانپرس��ت‪ ،‬س��خنگوي وزارتخانه‬ ‫مي‌افزايد‪« :‬اميدواريم با همكاري كشورهاي عضو جنبش‬ ‫غير‌متعهدها جرياني در سطح بين‌الملل به وجود آيد تا بتواند‬ ‫در رفع بي‌عدالتي‌ها‪ ،‬تبعيض‌ها و اس��تانداردهاي دوگانه‬ ‫تاثيرگذار باشد و احترام به حقوق ملت‌ها و برقراري نظام‬ ‫عادالنه را جايگزين وضع فعلي كند‪g».‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫جنب��ش ع��دم تعه��د داراي س��ازمان و تش��كيالت‬ ‫مخصوصي نيس��ت‪ .‬ش��ايد عل��ت اصل��ي آن اين ب��ود كه‬ ‫بنيانگذاران جنبش چون خود عليه دسته‌بندي و بلوك‌سازي‬ ‫به پا‌خاسته بودند ‪ ،‬نمي‌خواس��تند به جنبش خود شكل يك‬ ‫گروه و سازمان مشخصي را بدهند‪ .‬مع ذالك در طول زمان‪،‬‬ ‫جنبش غيرمتعهدها خود به خود ش��كل گرفت و كم و بيش‬ ‫داراي س��ازمان و ارگاني ش��د كه گرچه با قالب‌هاي سنتي‬ ‫اتحاديه‌ها و س��ازمان‌ها منطبق نيس��ت‪ ،‬ول��ي مي‌توان آن‬ ‫را يك گروه مخص��وص به خود توصيف كرد‪ .‬كش��ورهايي‬ ‫با رژيم‌هاي سياس��ي متف��اوت‪ ،‬با سيس��تم‌هاي اقتصادي‬ ‫ناهمگون و با وس��عت‪ ،‬قدرت و مناط��ق جغرافيايي مختلف‬ ‫در اين جنبش گردهم آمدند كه تنها عامل پيوندش��ان اصل‬ ‫همزيس��تي مس��المت‌آميز بود‪ .‬اين جنبش فاق��د دبيرخانه‬ ‫ثابت ب��وده‪ ،‬اعضاي آن هيچ مبلغي به‌عن��وان حق عضويت‬ ‫در اي��ن جنب��ش پرداخت نمی‌کنن��د و تمام��ي‌هزينه‌هاي‬ ‫جنبش ع��دم تعهد به عه��ده رياس��ت دوره‌اي آن اس��ت‪.‬‬ ‫اجالس س��ران باالترين و عالي‌تري��ن گردهمايي جنبش‬ ‫عدم تعهد به‌ش��مار مي‌آيد كه معموال هر س��ه سال يك بار‬ ‫در پايتخت يكي از كشورهاي عضو برگزار مي‌شود و از آن پس‬ ‫كشور ميزبان رياست جنبش را برعهده مي‌گيرد‪ .‬چند روز قبل‬ ‫از گردهمايي سران‪ ،‬اجالس كارشناسان ارشد و نشست وزراي‬ ‫خارجه كشورهاي عضو جهت بررسي نهايي پيش‌نويس بيانيه‬ ‫پاياني و ديگر بيانيه‌ها كه قبال توسط دولت ميزبان تهيه و در‬ ‫دفتر هماهنگي در نيويورك مورد بررسي قرار گرفته‪ ،‬تشكيل‬ ‫مي‌گردد‪ .‬كارشناس��ان ارش��د معموال با تش��كيل دو كميته‬ ‫سياسي و اقتصادي‪ ،‬اجتماعي‪ ،‬ضمن بحث و گفت‌وگو‪ ،‬نظرات‬ ‫پيشنهادي خود را به‌صورت اصالحيه براي درج در بيانيه نهايي‬ ‫پيشنهاد مي‌كنند كه در صورت كس��ب اجماع در بيانيه درج‬ ‫می‌شود‪ .‬كارشناسان ارشد گزارش كار خود را به اجالس وزرا‬ ‫ارائه داده و وزرا نيز پس از بررسي مصوبات كارشناسان‪ ،‬اسناد‬ ‫اجالس را براي تصويب نهايي به اجالس سران مي‌دهند‪ .‬اين‬ ‫مصوبات در صورت نظر موافق سران مورد تصويب نهايي قرار‬ ‫مي‌گيرد و به عنوان بيانيه جنبش منتشر می‌شود‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫متاس��فانه نبودن نيروي نظامي متحد كه از مهمترين‬ ‫ضمانت‌هاي اجرايي است‪ ،‬سبب ش��ده تا اين جنبش نتواند‬ ‫در بسياري موارد به اهداف خود دس��ت يابد‪ .‬البته از آنجايي‬ ‫كه عدم‌تعهد اصوال ابزاري براي تامين صلح است‪ ،‬نمي‌تواند‬ ‫سياس��تي نظامي‌گرايانه را دنبال كند‪ .‬بنابراين براي اعمال‬ ‫سياس��ت‌هاي خود به پيمان‌هاي نظامي متوس��ل نش��د‪ .‬از‬ ‫س��وي ديگر همياري متقابل و هماهنگ در زمينه مس��ائل‬ ‫اقتصادي نيز توان اقتصادي الزم را كه بتواند اجراي مصوبات‬ ‫و تصميمات اي��ن جنبش را ضمانت كن��د از دول غيرمتعهد‬ ‫سلب شده بود‪.‬‬ ‫عدم وجود ضمانت اجرايي كافي موجبات عدم تجديدقوا‪،‬‬ ‫عدم وحدت و انسجام‪ ،‬مش��كالت منطقه‌اي‪ ،‬عدم همياري‬ ‫متقاب��ل اقتص��ادي و فني و عدم يك كاس��ه ك��ردن منابع‬ ‫كشورهاي عضو‪ ،‬شركت در بازارهاي استثماري و در نتيجه‬ ‫ضعف نظامي و اقتصادي را فراهم كرده است‪ .‬همچنين تخلف‬ ‫بعضي از اعضاي جنبش از اصول بنيادين و نفوذ پيمان‌هاي‬ ‫سلطه‌گر در برخي اعضا‪ ،‬منازعات مرزي اعضا و انواع منازعات‬ ‫جدي با كشورهاي همسايه ديگر‪ ،‬اختالف كشورهاي عضو‬ ‫در تعبير اصول اساسي جنبش و تفاوت در ميزان وفاداري آنها‬ ‫بدين اصول انفصالي بودن برخي از اعضا‪ ،‬قرارگرفتن بعضي از‬ ‫كشورهاي عمال وابسته به غرب در جنبش عدم تعهد از سوي‬ ‫غرب همه و همه مش��كالت و موانع پيشروي جنبش است‬ ‫كه مانع از اجراي اصول آرا به‌طور كامل ش��ده است‪ .‬جنبش‬ ‫عدم‌تعهد در دوره پس از جنگ سرد با چالش‌هاي گوناگوني‬ ‫مواجه بود و حتي برخي فلسفه وجودي آن را زير سوال برده و‬ ‫معدودي از كشورهاي عضو از آن كناره گرفتند‪ ،‬اما كشورهاي‬ ‫فعال جنبش آن را همچنان زنده نگاه داشته و براي تقويت آن‬ ‫تالش كردند‪ .‬در حال حاضر‪ 116‬كشور از آسيا‪ ،‬آمريكاي التين‬ ‫و اروپا در جنبش عدم تعهد عضويت دارند و ‪ 15‬كشور به‌عنوان‬ ‫عضو ناظر در اجالس‌هاي مختلف آن شركت مي‌كنند‪.‬‬ ‫جنب��ش ع��دم تعه��د در دوره پ��س از جنگ س��رد با‬ ‫چالش‌هاي گوناگوني مواجه بود و حتي برخي فلسفه وجودي‬ ‫آن را زير سوال برده و معدودي از كشورهاي عضو از آن كناره‬ ‫گرفتند‪ ،‬اما كشورهاي فعال جنبش آن را همچنان زنده نگاه‬ ‫داش��ته و براي تقويت آن تالش كردند‪ .‬در حال حاضر ‪116‬‬ ‫كشور از آس��يا‪ ،‬آمريكاي التين و اروپا در جنبش عدم تعهد‬ ‫عضويت دارند و ‪ 15‬كشور به عنوان عضو ناظر در اجالس‌هاي‬ ‫مختلف آن شركت مي‌كنند‪.‬‬ ‫جاري به مدت سه سال عهده‌دار رياست اين جنبش خواهد‬ ‫بود‪ .‬اگرچه رياست اين جنبش برعهده رئيس‌جمهور كشور‬ ‫ميزان (ايران) اس��ت‪ ،‬اما عمال اين رياست به وزيرخارجه‬ ‫كش��ور تفويض می‌ش��ود و با توجه به اينكه جنبش عدم‬ ‫تعهد دبيرخانه ندارد‪ ،‬الزاما بخش عمده‌اي از وزارت خارجه‬ ‫به جنبش عدم تعهد اختصاص پيدا مي‌كند تا به مس��ائل‬ ‫جنبش بپ��ردازد‪ .‬از آنجا كه اعض��اي جنبش عدم‌تعهد به‬ ‫صورت مرتب براي پيگيري مسائل بين‌المللي در سازمان‬ ‫ملل با يكديگر در ارتباط بوده و به تشكيل جلسه و رايزني‬ ‫مي‌پردازند‪ ،‬غالبا بخش عمده فعاليت‌هاي نمايندگي دائم‬ ‫كشورمان پس از اين در س��ازمان ملل به امور مربوط به‬ ‫جنبش عدم تعهد اختصاص مي‌يابد‪.‬‬ ‫البته براي آسان‌تر كردن مس��ئوليت‌هاي رئيس و‬ ‫تسهيل امور‪ ،‬س��ازوكارهاي متعددي ش��امل گروه‌هاي‬ ‫كاري‪ ،‬گ��روه تماس‪ ،‬نيروي اق��دام‌‌‌‌‌(‪ )Task Force‬و‬ ‫ديگر كميته‌هاي جنبش عدم تعهد ايجاد شده كه هدف‬ ‫از تش��كيل آنها كس��ب مواضع مش��ترك ميان اعضاي‬ ‫جنبش است‪.‬‬ ‫* گردهمايي چهاردهم ‪‌-‬هاوانا‪ ۱۵-۱۶ ،‬سپتامبر‪۲۰۰۶ ،‬‬ ‫* گردهمايي پانزدهم ‪ -‬شرم الشيخ ‪ ۱۶-۱۱‬جوالي‪۲۰۰۹ ،‬‬ ‫* گردهمايي شانزدهم ‪ -‬تهران ‪۲۰۱۲‬‬ ‫* گردهمايي دوم ‪ -‬قاهره‪ ۵-۱۰ ،‬اكتبر‪۱۹۶۴ ،‬‬ ‫* گردهمايي سوم ‪ -‬لوزاكا‪ ۸-۱۰ ،‬سپتامبر‪۱۹۷۰ ،‬‬ ‫* گردهمايي چهارم ‪ -‬الجزيره‪ ۵-۹ ،‬سپتامبر‪۱۹۷۳ ،‬‬ ‫* گردهمايي پنجم ‪ -‬كلمبو‪ ۱۶-۱۹ ،‬اوت‪۱۹۷۶ ،‬‬ ‫* گردهمايي ششم ‪‌-‬هاوانا‪ ۳-۹ ،‬سپتامبر‪۱۹۷۹ ،‬‬ ‫* گردهمايي هفتم – دهلي‌نو‪ ۷-۱۲ ،‬مارس‪۱۹۸۳ ،‬‬ ‫* گردهمايي هشتم ‪ -‬حراره‪ ۱-۶ ،‬سپتامبر‪۱۹۸۶ ،‬‬ ‫* گردهمايي نهم ‪ -‬بلگراد‪ ۴-۷ ،‬سپتامبر‪۱۹۸۹ ،‬‬ ‫* گردهمايي دهم ‪ -‬جاكارتا‪ ۱-۷ ،‬سپتامبر‪۱۹۹۲ ،‬‬ ‫* گردهمايي يازدهم ‪ -‬كارتاگينا‪ ۱۸-۲۰ ،‬اكتبر‪۱۹۹۵ ،‬‬ ‫* گردهمايي دوازدهم ‪ -‬دوربان‪ ۲-۳ ،‬سپتامبر‪۱۹۹۸ ،‬‬ ‫* گردهمايي سيزدهم ‪ -‬كواالالمپور‪ ۲۰-۲۵ ،‬فوريه‪۲۰۰۳ ،‬‬ ‫‪27‬‬
‫مرور رسانه‌ها‬ ‫عكس‌هاي خبري‬ ‫صادق زيبا كالم در مراسم ديدار‬ ‫اساتيددانشگاهها‬ ‫بامقاممعظمرهبري‬ ‫رسانه‌ها در هفته‌اي كه گذشت‬ ‫از نشست مكه‬ ‫تا نشست تهران‬ ‫ياسين سيف‌االسالم‬ ‫مراسم پرفيض شب قدر‬ ‫در سراسر ايران بر‌گزار شد‬ ‫خبرنامه‬ ‫در حالي كه قرار است به‌زودي اجالس سران كشورهاي‬ ‫غير‌متعهد در تهران برگزار شود و حضور سران برخي كشورهاي‬ ‫عربي با اما و اگرهايي همراه اس��ت؛ محم��ود احمدي‌نژاد در‬ ‫هفته‌گذشته براي نشست سران كشورهاي عضو كنفرانس‬ ‫اسالمي به‌عربس��تان سفر كرد‪ .‬اين س��فر پس از بروز برخي‬ ‫موضوعات مانند اختالف دو كش��ور بر‌س��ر موضوع سوريه و‬ ‫همراهي عربستان با كشور‌هاي غربي در تحريم نفتي ايران و‬ ‫همچنين اعدام گروهي از ايرانيان زنداني در اين كشور سفري‬ ‫جنجالي بود كه موافقت‌ها و مخالفت‌هايي را در رسانه‌ها به خود‬ ‫جلب كرد‪ .‬عالوه بر اين موضوع بحث اصالح قانون مطبوعات‬ ‫در مجلس ش��وراي اس�لامي نيز از جمل��ه موضوعات مهم‬ ‫هفته گذشته به‌حساب مي‌آيد‪ .‬ضمن آنكه بروز حادثه نا‌گوار‬ ‫زلزله در آذربايجان سوژه تلخ رسانه‌ها در هفته گذشته به حساب‬ ‫مي‌آيد‪ .‬واقعه‌اي كه باعث تأثر عمومي در كشور شد‪.‬‬ ‫بازي زود هنگام‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫شهرزاد قلي‌خاني پس از‬ ‫آزادي از زندان آمريكا وارد‬ ‫ايران شد‬ ‫انتخابات در جهان اگر چه همواره وقت معيني براي خود‬ ‫دارد‪ ،‬اماكمتر فعاالن اينحوزهبهوقتمعينآنقناعت مي‌كنند‪.‬‬ ‫مشكلي كه از آن با عنوان فعاليت‌هاي زود‌هنگام انتخاباتي ياد‬ ‫مي‌شود‪ .‬سرمقاله‌نويس روزنامه رسالت در يادداشت خود در اين‬ ‫باره نوشته است‪« :‬ارائه برنامه‌ها و تيم‌ها به افكار عمومي براي‬ ‫قضاوت عالمانه و بخردانه بايد فارغ از آس��يب‌هاي بازي‌هاي‬ ‫زودهنگام انتخاباتي به منظور تضعيف دولت مستقر نيز باشد‪.‬‬ ‫به هر حال حدود يك سال از عمر دولت فعلي باقي است و اين‬ ‫رقابت‌ها نمي‌بايست زمينه را براي تخريب دولت قانوني فراهم‬ ‫كند‪ ».‬در اين يادداشت همچنين آمده است‪« :‬امروز خط دشمن‬ ‫ايجاد اختالف بين نخبگان سياس��ي بر‌سر موضوع مقاومت‬ ‫در برابر تهديدها و تحريم‌هاي غ��رب‪ ،‬منزوي كردن جريان‬ ‫اصيل و غفلت از ارزش‌هاي اسالمي‪ ،‬سرگرم كردن جوان‌ها به‬ ‫ي و اختالل در محيط‌هاي آموزشي‪،‬‬ ‫يو‌هوس‪ ،‬ايجاد بي‌نظم ‌‬ ‫هو ‌‬ ‫و نااميد كردن مردم است‪.‬‬ ‫نشست مكه‬ ‫مراسم تشييع پيكر‬ ‫ناديا دلدار گلچين بازيگر‬ ‫سينماو تلويزيون برگزار شد‬ ‫منتقدان سفر رئيس‌جمهور به عربستان داليل گوناگوني‬ ‫را براي مخالفت خود عنوان مي‌كنن��د‪ .‬روزنامه تهران امروز‬ ‫در گزارشي انتقادي به اين داليل پرداخته است‪ .‬اين روزنامه‬ ‫ت که اين نشست در شرايطي برگزار مي‌شود كه گفته‬ ‫نوشته اس ‌‬ ‫مي‌شود يكي از اهداف عربستان سعودي از برگزاري نشست‬ ‫مكه اعمال فشار بر ايران در زمينه موضوع سوريه‌يا دست‌كم‬ ‫بيرون كردن اين موضوع از دستور كار اجالس غير متعهدها‬ ‫در تهران است تا به گفته آن‪« ،‬ابتكار عمل در مساله سوريه از‬ ‫دست ايران خارج شود‪ ».‬در اين گزارش آمده است‌‪« :‬دعوت به‬ ‫برگزاري كنفرانس فوق العاده سران كشورهاي اسالمي در مكه‬ ‫ش برنامه‌ريزي شده‬ ‫با فاصله حدود دو هفته‌اي با اجالس از پي ‌‬ ‫سران كشورهاي جنبش عدم تعهد در تهران انجام شده است‪.‬‬ ‫اين در حالي است كه ‪ 54‬كشور اسالمي در جنبش عدم تعهد با‬ ‫‪ 118‬عضو‪ ،‬حضور دارند‪».‬‬ ‫پاسخ به هاشمي‬ ‫س��خنان و رفتارهاي اخير هاش��مي رفسنجاني باعث‬ ‫‪28‬‬
‫ب��روز واكنش‌ه��اي گوناگوني در فضاي رس��انه‌اي كش��ور‬ ‫ش��ده اس��ت‪ .‬مهدي محمدي‪ ،‬س��ر مقاله‌نويس وطن امروز‬ ‫در واكن��ش ب��ه اي��ن اظهار‌نظر‌ها نوش��ته اس��ت‪« :‬درباره‬ ‫اوضاع داخل��ي ظاهرا دوب��اره آقاي هاش��مي تصميم‌گرفته‬ ‫چپ و راس��ت را همزمان مديريت كن��د‪ ،‬در حالي كه ثمرات‬ ‫مديريت قبلي ايشان در س��ال ‪ 88‬هنوز گريبان آقايان را رها‬ ‫نكرده است‪ .‬سوال اين نيس��ت كه آيا نظام بايد يك بار ديگر‬ ‫اصالح‌طلبان را درون سيس��تم بپذيرد يا نه‪ ،‬بلكه سوال اين‬ ‫است كه در آن سال‌هايي كه آقايان با فراغت‪ ،‬مجال شركت‬ ‫در انتخابات و به دست گرفتن مناصب كليدي نظام را داشتند‬ ‫چه كارنام��ه‌اي از خود برج��اي گذاش��تند؟» وي ادامه داده‪:‬‬ ‫«آقاي هاش��مي اين يك جمله را بايد به‌خاطر بس��پارند كه‬ ‫خط مقاومت در اين س��ال‌ها‪ ،‬خطوط قرمز دشمن را به نحو‬ ‫اساسي تعديل كرده است‪».‬‬ ‫نشست تهران‬ ‫گشايش فضاي سياسي‬ ‫روزنامه آرمان روابط عمومي يادداش��تي را در سرمقاله‬ ‫خود منتشر كرده كه نويس��نده آن معتقد است بايد در فضاي‬ ‫معطوف به انتخابات گش��ايش سياسي ايجاد ش��ود‪ .‬در اين‬ ‫يادداش��ت آمده اس��ت‪« :‬در هنگامه‌اي كه گروه‌هاي داراي‬ ‫سابقه انقالبي‪ ،‬نيروهاي داراي رش��ادت‌هاي دليرانه در دفاع‬ ‫مقدس و چهره‌هاي تاريخ‌دار كشور مورد برخي بداخالقي‌ها‬ ‫قرار مي‌گيرند‪ ،‬مناسب‌ترين رويكرد‪ ،‬دعوت آنها به فعاليت و‬ ‫ايجاد ساز و كارهاي حضور اين مجموعه‌ها و اشخاص اثرگذار‬ ‫و دلسوز است‪ ».‬سرمقاله نويس آرمان تصريح كرده‌‪« :‬اكنون‬ ‫در بدنه اصولگرايان نيز مشاهده مي‌شود كه در ظاهر برخي از‬ ‫اعضاي آن به اين نتيجه رسيده‌اند كه نياز به بازسازي عمومي‬ ‫در عرصه‌هاي سياسي و اجتماعي است‪ ،‬بازسازي نياز به ادبياتي‬ ‫بهداشتي‌تر‪ ،‬رفتاري منطقي‌تر و منشي ماليم‌تر باشد‪».‬‬ ‫شوراي فقهي در جبهه پايداري‬ ‫كامران باقري لنكراني از وجود شوراي فقهي در جبهه‬ ‫پايداري به‌عن��وان باال‌ترين ركن اين جبهه خبر داده اس��ت‪.‬‬ ‫به گ��زارش رجا‌‌نيوز وي تصريح كرده‪« :‬در اساس��نامه‌اي كه‬ ‫با مش��ورت بزرگان باالخص حضرت آيت‌اهلل مصباح تدوين‬ ‫شد‪ ،‬مبنا بر اين شد كه شوراي فقهي داشته باشيم و اين شورا‬ ‫باالترين ركن جبهه پايداري باشد‪ ».‬وزير بهداشت دولت نهم‬ ‫هدف از ايجاد اين ش��ورا را جلوگيري از منحرف شدن جبهه‬ ‫پايداري از مس��ير اصلي خود عنوان كرده و افزوده است‪ « :‬در‬ ‫اساسنامه جبهه پايداري قرار بر اين شد كه شوراي مركزي ابتدا‬ ‫تصميمات خود را به استحضار شوراي فقهي مي‌رساند و آن‬ ‫تصميم در صورت صالحديد شوراي فقهي اجرا مي‌شود‪».‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫موتلفه و انتخابات‬ ‫محمد نبي حبيب��ي‪ ،‬دبي��ر كل حزب موتلفه اس�لامي‬ ‫در گفت‌وگويي تفصيلي ب��ا روزنامه ايران درب��اره اظهار نظر‌ها‬ ‫در خص��وص حض��ور مس��تقل اي��ن ح��زب در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري تصريح كرده‪« :‬ما فرض را بر اين مي‌گذاريم‬ ‫كه در انتخابات رياس��ت‌جمهوري به هر‌دليل��ي اصولگرايان‬ ‫خودشان را ملزم به ائتالف بدانند‪ .‬باز هم فرض كنيم موتلفه‬ ‫اس�لامي هم اين ال��زام را احس��اس كند‪ .‬نهايتا هر‌تش��كل‬ ‫اصولگرايي كه خ��ود را ملزم به ائتالف ببيند بايس��تي با يك‬ ‫پيشنهاد مشخص وارد ميدان ائتالف بشود وگرنه اينكه يك‬ ‫تشكل راجع به هيچ شخص و مصداقي بحث نكرده باشد كه‬ ‫نمي‌شود‪ ».‬وي همچنين ادامه داده است‪« :‬معتقدم اگر به نوع‬ ‫فعاليت‌هاي حزبي اعتقاد داشته باشيم‪ ،‬هر تشكلي كه خودش‬ ‫را حزب تلقي مي‌كند بايد ابتدا به ساكن‪ ،‬يك نظر اختصاصي‬ ‫داشته باشد وگرنه حزبي كه نظر مشخصي نداشته باشد‪ ،‬راجع‬ ‫به چه چيزي مي‌خواهد ائتالف بكند‪».‬‬ ‫افطاري خوئيني‌ها‬ ‫سايت مشرق از عدم حضور سيد‌محمد خاتمي‌در جلسه‬ ‫افطاري موس��وي خوئيني‌ها دبير مجمع روحانيون خبر داده‬ ‫است‪ .‬گفته مي‌شود دليل عدم حضور خاتمي‌اختالفات داخلي‬ ‫اصالح‌طلبان است‪ .‬مشرق در اين باره نوشته است‪« :‬محمد‬ ‫خاتمي‌به‌رغم دعوت در افطار موسوي‌خوئيني‌ها حاضر نشد‪».‬‬ ‫اين سايت ضمن اش��اره به اعتراض خاتمي‌به برخي عناصر‬ ‫تند‌رو در اين جلس��ه تصريح كرده؛ خاتمي‌ضمن اعتراض به‬ ‫حضور برخي عناصر تندرو در جبهه اصالحات گفته است‪ « :‬ما‬ ‫بيشترين ضربات را از دوستان درون جبهه خورديم‪ .‬كافي است‬ ‫نگاهي به عقب داشته باشيم و پيامد تندروي‌هاي صورت گرفته‬ ‫را مالحظه كنيم‪».‬‬ ‫حضور‬ ‫احمدي‌نژاد در‬ ‫اجالس مكه‬ ‫بازتاب هاي‬ ‫گسترده اي در‬ ‫مطبوعات ايران‬ ‫داشت‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫سران ‪ 12‬كشور از جمله روسيه و چين در هفته‌گذشته‬ ‫در تهران گرد آمدند تا در‌خصوص موضوع سوريه تبادل نظر‬ ‫كنند‪ .‬روزنامه كيهان اين نشست را آغاز يك راه جديد مي‌داند و‬ ‫در س��رمقاله خود آورده است‌‪ « :‬نشس��ت تهران با محوريت‬ ‫ايران و روسيه در ش��رايطي برگزار شد كه آمريكايي‌ها واكرد‬ ‫مي‌كردند زمان راه‌حل سياسي بحران س��وريه پايان يافته و‬ ‫زمان جايگزين شدن راه‌حل‌هاي امنيتي و نظامي فرارسيده‬ ‫است‪ ».‬سرمقاله نويس‌كيهان ادامه داده‪ « :‬نشست تهران در‬ ‫فضايي برگزار شد كه عمليات ارتش سوريه در استان حلب و‬ ‫محاصرهگروه‌هاي‌تروريستيموردحمايتآمريكاوهمپيمانان‬ ‫منطقه‌اي و خارجي آن ادامه داشت و استفاده غرب از ابزار زور‬ ‫براي سيطره بر سوريه و ايجاد تحول در نظام سياسي آن به بن‬ ‫بست كامل رسيده بود‪».‬‬ ‫سخنراني نا‌تمام‬ ‫علي‌اكبر ناطق نوري در سخنراني شب‪ 21‬ماه رمضان در‬ ‫حرم رضوي از سوي حضار مورد اعتراض قرار گرفت‪ .‬روزنامه‬ ‫اعتماد در اين رابطه با علي عس��گري‪ ،‬نماينده سابق مجلس‬ ‫گفت‌وگو كرده است‪ .‬وي در اين مصاحبه تصريح كرده‪« :‬چون‬ ‫نام آقاي ناطق به عنوان يكي از گزينه‌هاي احتمالي انتخابات‬ ‫آينده رياست‌جمهوري مطرح ش��ده و اصالح‌طلبان معتدل و‬ ‫اصولگرايان معتدل نسبت به ايشان نظر مثبت دارند و حوزه و‬ ‫روحانيت ايشان را قبول دارد و وحدت ملي هم با محوريت چنين‬ ‫چهره‌هايي شكل خواهد گرفت‪ ،‬آنها چنين واكنش‌هايي را به‬ ‫سخنان آقاي ناطق نشان مي‌دهند‪ ».‬وي همچنين ادامه داده‪:‬‬ ‫« به عقيده من مسئوالن اطالعاتي و امنيتي براي يكبار هم كه‬ ‫شده بايد جلوي اين قبيل عناصر افراطي را كه كامالشناخته‬ ‫شده هستند‪ ،‬بگيرند‪ .‬چون حقوق شهروندي و حقوق اجتماعي‬ ‫كه موضوع بحث آقاي ناطق هم بود‪ ،‬يكي از ملزوماتش امنيت‬ ‫اجتماعي و رواني جامعه به‌خصوص در جلسات عمومي است‪».‬‬ ‫سايت الف‬ ‫در مطالبي‬ ‫به مراسم‬ ‫روز قدس‬ ‫پرداخته و‬ ‫از ضرروت‬ ‫پرداختن‬ ‫به مساله‬ ‫فلسطين‬ ‫نوشته است‬ ‫روزنامه‬ ‫اعتماد خبر‬ ‫عفو ‪130‬‬ ‫محكوم‬ ‫امنيتي را در‬ ‫صدر اخبار‬ ‫خود قرار داد‬ ‫تالش افراطي‌ها‬ ‫سايت عصر ايران از اقدام عجيب سه چهره محافظه‌كار‬ ‫آمريكايي در تالش براي اخراج ايران از سازمان ملل خبر داد‪.‬‬ ‫در گزارش اين سايت آمده اس��ت كه «جان بولتون» نماينده‬ ‫محافظه كار س��ابق آمريكا در س��ازمان ملل به همراه خانم‬ ‫«كريستين سيلوربرگ» و «مارك واالس»‪ ،‬رئيس و عضو البي‬ ‫صهيونيستي«متحددربرابرايرانهسته‌اي»باانتشاريادداشتي‬ ‫مشترك در وال‌استريت ژورنال خواستار اخراج ايران از سازمان‬ ‫ملل و نهادهاي بين‌المللي مالي همچون صندوق بين‌المللي‬ ‫پول شدند‪ .‬عصر ايران همچنين نوشته است‪ « :‬در اين يادداشت‬ ‫با ادعاي اينكه ايران با ادامه برنامه هسته‌اي خود و عدم اجراي‬ ‫قطعنامه‌هاي شوراي امنيت به مداوم و مستمر اصول منشور‬ ‫ملل متحد را نقض مي‌كند نوشتند كه طبق مواد ‪ 6‬و ‪ 5‬منشور‬ ‫ملل متحد‪ ،‬سازمان ملل مي‌تواند يك عضو خاطي خود را اخراج‬ ‫و يا عضويت آن عضو را به حالت تعليق در آورد‪g».‬‬ ‫تغييرات‬ ‫سومالي‬ ‫عنوان يكي از‬ ‫مطالب مجله‬ ‫تايم است‬ ‫‪29‬‬
‫نقد و نظر‬ ‫نقدونظر‬ ‫جنبش عد ‌م تعهد از پرستيژ سياسي تا الگوي رفتاري‬ ‫مثلث شماره ‪139‬‬ ‫رفتارهاي ايران بهترين نمونه براي جنبش‬ ‫دكتر سيد‌محمد حسيني‪ /‬استاد روابط بين‌الملل‬ ‫«آنها كه با ما نيس��تند‪ ،‬عليه ما هس��تند‪ ».‬اين جمله‬ ‫داالس‪ ،‬وزير وقت امور خارجه آمريكا در واكنش به جنبشي‬ ‫بود ك��ه الگوي جدي��د رفت��اري را براي سياس��ت‌خارجي‬ ‫كشورهاي مستقل پيش��نهاد مي‌كرد؛ جنبشي كه براساس‬ ‫نفي وابستگي كشورهاي نوظهور و مستقل به دو بلوك غرب‬ ‫و شرق در جنگ سرد طراحي ش��ده بود‪.‬جنبشي كه الگوي‬ ‫رفتاري خود را مبارزه منفي ايران با انگليس در نهضت ملي‬ ‫شدن صنعت نفت معرفي كرد‪.‬‬ ‫جنبشي كه شالوده آن در كنفرانس آسيايي ـ آفريقايي‬ ‫ش��هر باندونگ اندون��زي در س��ال ‪ 1955‬و ب��ا حضور ‪29‬‬ ‫كشور ريخته شد و در سال ‪ 1961‬در بلگراد به صورت يك‬ ‫ي عينيت يافت‪.‬استعمارزدايي‪،‬‬ ‫جريان گسترده جهان‌س��وم ‌‬ ‫تنش‌زدايي‪ ،‬ت�لاش براي اس��تقرار صل��ح و موازنه منفي‬ ‫جهت شكس��تن توازن ناعادالنه موجود‪ ،‬هم��واره از اصول‬ ‫كلي جنبش عدم‌تعهد بوده اس��ت‪.‬جنبش با‌وجود اعضاي‬ ‫گسترده‪ ،‬قدمت شصت‌س��اله و موفقيت‌هايي كه به‌ويژه در‬ ‫زمينه اس��تعمارزدايي و تنش‌زدايي ايفا كرده‪ ،‬اما در تحقق‬ ‫بس��ياري از اهداف خود نيز ن��اكام مانده اس��ت‪.‬دليل آن را‬ ‫هم بايد در اين جمله سرهنگ قذافي‪ ،‬ديكتاتور سابق ليبي‬ ‫جست‌وجو كرد كه در سال ‪ 1973‬با نگاهي انتقادي گفته بود‪:‬‬ ‫«تعداد دولت‌هاي غيروابس��ته جهان‌سوم از تعداد انگشتان‬ ‫دس��ت هم تجاوز نمي‌كند‪».‬جنبش عدم‌تعهد با معضالت‬ ‫ساختاري روبه‌رو بوده و هس��ت كه كارآمدي آن را تضعيف‬ ‫‪30‬‬ ‫مي‌كند‪ .‬وجود گروه‌بندي‌ها و س��ليقه‌هاي متفاوت داخلي‌‪،‬‬ ‫تركيب ناهمگون اعضا‪ ،‬ملي‌گراي��ي افراطي‪ ،‬نبود ضمانت‬ ‫اجرا در تحقق اهداف جنبش و از همه مهم‌تر نفوذ قدرت‌هاي‬ ‫بزرگ در ميان برخي از اعضا‪ ،‬همواره از مهم‌ترين مشكالت‬ ‫اين نهاد بوده اس��ت‪.‬حضور تعداد قابل‌توجهي از كش��ورها‬ ‫در جنبش صرفا براي ارتقاي پرس��تيژ بين‌المللي و كس��ب‬ ‫مقبوليت نزد افكار‌عمومي است و عملكرد آنها در بسياري از‬ ‫مواقع در تعارض با اهداف جنبش بوده است‪.‬‬ ‫با اين همه نتيجه گردهمايي اعضاي جنبش عدم‌تعهد‬ ‫در طول ‪ 60‬س��ال گذش��ته‪ ،‬اجماع نظر پيرام��ون برخي از‬ ‫ارزش‌ها و هنجارهاي بين‌المللي اس��ت كه دس��ت بر قضا‬ ‫اين ارزش‌ها با اهداف سياس��ت خارجي جمهوري اسالمي‬ ‫ايران همپوشاني بس��يار دارد و اين همان نقطه‌اي است كه‬ ‫ديپلماسي جمهوري اس�لامي قصد دارد از آن استفاده كند‪.‬‬ ‫برخي از اين اصول و ارزش‌ها عبارتند از‪:‬‬ ‫ احترام به حاكميت كش��ورها‪ ،‬عدم مداخله در امور‬‫داخلي كشورها و حل مسالمت‌آميز اختالفات‪.‬‬ ‫ مخالف��ت ب��ا ش��ركت در اتحاديه‌ه��اي نظامي و‬‫خودداري از واگ��ذاري پايگاه‌هاي نظامي ب��ه قدرت‌هاي‬ ‫خارجي‪.‬‬ ‫ خلع‌س�لاح بين‌المللي و نظارت دائم��ي‌ نهادهاي‬‫بين‌المللي در توليد و تكثير سالح‌هاي غيرمتعارف‪.‬‬ ‫ مبارزه با نژادپرستي و استعمار در اشكال نوين آنها‪.‬‬‫ حماي��ت جامع��ه بين‌المللي از توس��عه سياس��ي و‬‫اقتصادي كشورها‪.‬‬ ‫ همكاري مثبت بين‌المللي در جهت اس��تقرار صلح‬‫پايدار‪.‬‬ ‫ پشتيباني از منشور ملل متحد و اصول مسلم حقوق‬‫بين‌الملل‪.‬‬ ‫همان‌گونه ك��ه مالحظه مي‌ش��ود اص��ول و اهداف‬ ‫جنبش متمايل به تعقيب سياستي تجديدنظرطلبانه در جهت‬ ‫دگرگوني وضع موجود و شكستن مسالمت‌آميز توازن قدرتي‬ ‫است كه مطلوب چند قدرت جهاني است‪.‬‬ ‫در برهه‌اي كه دولتمردان آمري��كا نام ايران را در كنار‬ ‫القاعده به عنوان بزرگ‌ترين تهديد بين‌المللي قرار مي‌دهند و‬ ‫تالش مي‌كنند به اصطالح خودشان اجماعي بين‌المللي عليه‬ ‫ايران تشكيل‌دهند‪ ،‬برگزاري كنفرانس عدم‌تعهد در تهران و‬ ‫طرح مجدد شعارهاي شصت ساله جنبش در تهران‪ ،‬فرصتي‬ ‫براي مقابله با سياستي اس��ت كه قصد انزواي ايران را دارد‪.‬‬ ‫تاريخ ايران حاكي از تعهد عملي ايران به اصول و ارزش‌هاي‬ ‫جنبش عدم‌تعهد است‪.‬‬ ‫نهضت‌ملي شدن صنعت نفت‪ ،‬رفتار سياست خارجي‬ ‫ايران در جنگ تحميل��ي و به‌خصوص مقاومت ديپلماتيك‬ ‫ايران در برنامه صلح‌آميز هسته‌اي‪ ،‬سه الگوي رفتاري ايران‬ ‫را نشان مي‌دهد كه مويد الزام عملي اين كشور به ارزش‌‌هاي‬ ‫جنبش در طول شصت سال گذشته است‪.‬‬ ‫رياس��ت ايران بر جنبش و الگوي رفت��اري ايران در‬ ‫سياست خارجي‪ ،‬فرصتي مناس��ب براي ‪ 118‬عضو جنبش‬ ‫عدم‌تعهد است تا به دور از شعارها و ژست‌هاي ديپلماتيك‪،‬‬ ‫آغاز‌گر تحولي جديد و عادالنه در روابط بين‌الملل باشند‪g .‬‬
‫بايد از همه ظرفيت‌هاي اجالس عدم تعهد بهره برد‬ ‫حسيننقوي‌حسيني‪/‬سخنگويكميسيونامنيتملي‬ ‫درب��اره اهميت اجالس س��ران جنب��ش عدم‌تعهد كه‬ ‫در تهران برگزار خواهد ش��د بايد به اين نكته اش��اره كنم كه‬ ‫جنبش عدم‌تعهد يكي از وسيع‌ترين محافل بين‌المللي بعد از‬ ‫سازمان ملل متحد اس��ت و اين جنبش هم از نظر تعداد و هم‬ ‫از نظر گستردگي جغرافيايي در سطح جهان از جايگاه ويژه‌اي‬ ‫برخوردار است‪ .‬سابقه فعاليت‌هاي جنبش عدم‌تعهد هم از زمان‬ ‫تشكيل و راه‌اندازي يك سابقه خوب‪ ،‬قابل دفاع و موثر بوده و‬ ‫در برش‌هاي تاریخي مختلف توانسته نظم تحميلي جهاني را‬ ‫به چالش بكشد و توان و جايگاه خود را به رخ كشورهاي مدعي‬ ‫ابرقدرتي بكشاند‪ .‬اجالس سران جنبش عدم‌تعهد هر سه سال‬ ‫يكبار برگزار مي‌شود كه اين بار در تهران و به ميزباني جمهوري‬ ‫اسالمي ايران اين اجالس بر پا خواهد شد‪ .‬اعالم آمادگي ‪۱۲۰‬‬ ‫كش��ور براي حضور در اجالس‪ ،‬نشان از اهميت كشورمان در‬ ‫عرصه بين‌المللي دارد كه سبب شده این اجالس در سطحي‬ ‫جنگ و ديپلماسي‬ ‫آيا اخضر االبراهيمي مي‌تواند‬ ‫موفق شود؟‬ ‫صباح زنگنه‪ /‬كارشناس بين‌الملل‬ ‫بررسي تحوالت سوريه دو رويكرد را پيش‌رو دارد‪ .‬يك‬ ‫رويكرد نظامي است‪ ،‬رويكرد نظامي قاطعي كه بتواند درگيري‬ ‫را به‌صورت يكطرفه حركت دهد به اين معنا كه يا دولت بتواند‬ ‫مخالفان و معارضين مس��لح را قل ‌عو‌قمع كن��د و يا گروه‌هاي‬ ‫مخالف بتوانند نيروهاي ارتشي دولت را وادار به تسليم كنند‪.‬‬ ‫البته اين رويكرد فعال مورد نظر و حمايت سازمان ملل متحد‬ ‫نیست و طبعا در راستاي چنين ديدگاهي تعدادي از كشورها‬ ‫مانند روس��يه و چين دو عضو دائمي‌ش��وراي امنيت سازمان‬ ‫ملل‪ ،‬ايران و چند كش��ور ديگر با اين رويكرد كه جنبه نظامي‬ ‫صرف دارد مخالف هستند‪.‬اما رويكرد بعدي متوسل شدن به‬ ‫روش‌هاي ديپلماتيك و سياسي است‪ ،‬خط مشي و روش‌هاي‬ ‫سياسي طبيعتا از يك پشتوانه بين‌المللي معتبر برخورداند‪ ،‬اين‬ ‫نوع رويكرد در تحوالت سوريه به اين شكل تعريف مي‌شود كه‬ ‫درگيري‌ها در سوريه از يك درگيري محض داخلي فراتر رفته‬ ‫و به يك درگيري و نزاع نيابتي تبديل ش��ده است به‌اين معنا‬ ‫كه در درگيري‌هاي داخلي رد پاي نيابتي برخي كش��ورهاي‬ ‫خارجي ديده مي‌ش��ود‪ .‬در حال حاضر نيز يكي از موانع جدي‬ ‫در برابر حل مسالمت‌آميز بحران در سوريه‪ ،‬اصرار مخالفان بر‬ ‫براندازي دولت آن‌هم به شكل خشونت‌آميز آن و نفي هرگونه‬ ‫لو‌فصل بحران بوده است‪ .‬مخالفان گفته‌اند‬ ‫گفت‌وگو براي ح ‌‬ ‫كه به چيزي جز كناره‌گيري «بش��ار اس��د» از قدرت راضي‬ ‫نيستند؛ موضعي كه بي‌ترديد راه هرگونه گفت‌وگو را مي‌بندد‬ ‫و دولت را نيز وادار به‌واكنش مي‌كند‪ .‬در اين ميان راهبردهاي‬ ‫غيرسازنده و مداخله‌گرايانه كشورهاي مخالف دولت سوريه‬ ‫در منطقه و جهان نيز اوضاع اين كش��ور را هر روز پيچيده‌تر‬ ‫نقدونظر‬ ‫از قبل كرده است‪ .‬محور منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي ضد دولت‬ ‫سوريه كه اصلي‌ترين طرف‌هاي آن آمريكا‪ ،‬بريتانيا‪ ،‬فرانسه‪،‬‬ ‫عربستان‪ ،‬قطر و‌تركيه هستند‪ ،‬با حمايت يكپارچه از مخالفان‬ ‫و ارائه كمك‌هاي نظامي به آنها فضا را سخت‌تر مي‌كند‪ .‬البته‬ ‫كوفي عنان تالش‌هاي زيادي را براي حل اين بحران انجام داد‬ ‫و گفت‌وگوهاي بسياري را با كشورهاي تاثيرگذار صورت داد اما‬ ‫به‌دليل ضعف همكاري گروه‌هاي ذي‌نفع و تاثير‌گذار‪ ،‬بعد از‬ ‫گذشت شش ماه شكست كوفي عنان در اين ماموريت حاصل‬ ‫شد‪.‬بر‌اين اساس به‌نظر مي‌آيد كه رويكرد سياسي براي شرايط‬ ‫حاضر در سوريه بايد با‌حضور يك شخصيت جديد كه سوابق‬ ‫مطلوبي نيز در زمينه ميانجي گري در بحران‌هاي مختلفي از‬ ‫جمله منازعات لبنان‪ ،‬عراق و افغانستان داشته و داراي مليت‬ ‫عرب نيز هست تجربه شود‪ .‬اخضر االابراهيمي‌پيش از اين نيز‬ ‫به‌عنوان نماينده ويژه سازمان ملل در بسياري از مناطق ملتهب‬ ‫در جهان تعيين ش��ده بود‪ .‬اما اخضر االابراهيمي‌در حالي قرار‬ ‫است به‌عنوان نماينده جديد سازمان ملل و اتحاديه عرب در‬ ‫بحران سوريه معرفي شود كه گسترش درگيري‌هاي خشونت‬ ‫بار و اصرار كشورهاي غربي و هم‌پيمانان منطقه‌اي آنها براي‬ ‫براندازي دولت بشار اسد‪ ،‬راه دشواري را پيش‌روي وي قرار داده‬ ‫است‪.‬حضور اخضر االابراهيمي شايد بتواند در تحوالت سوريه‬ ‫مثمر ثمر باش��د‪.‬ابراهيمي‌قبال در منازعه افغانستان كه نقش‬ ‫ميانجي را از سوي س��ازمان ملل بر‌عهده داشت‪ ،‬مامور انجام‬ ‫پروسه انتقال قدرت پس از طالبان در افغانستان بود كه توانست‪،‬‬ ‫به باور شماري از آگاهان در اين ماجرا تاثير‌گذاري خاصي داشته‬ ‫ي همچنين در سال‌هاي ‪ ۱۹۸۴‬تا ‪ ۱۹۹۱‬در‬ ‫باشد‪.‬آقاي ابراهيم ‌‬ ‫پايان دادن به جنگ‌هاي داخلي لبنان نيز نقش ايفا كرد و پس‬ ‫از آن‪ ،‬براي دو‌سال وزير خارجه الجزاير شد‪.‬به هر روي به نظر‬ ‫مي‌آيد نقش آفريني او در مسائل سوريه بتواند مقداري موثر باشد‬ ‫گرچه ارائه رويكرد سياسي و مذاكراتي در بحران فعلي سوريه‬ ‫در حالي موفق مي‌شود كه دو طرف از درگيري خسته و مايوس‬ ‫شوند و در مقابل بن‌بستي عملياتي قرار گيرند‪ ،‬چرا كه شايد هر‬ ‫طرحي به سرنوشت پيشنهادات كوفي عنان براي حل بحران در‬ ‫ي در امور سياسي‬ ‫سوريه دچار شود‪ .‬با‌وجود تجربه باالي ابراهيم ‌‬ ‫و ديپلماتيك‪ ،‬البت�� ‌ه ترديدهاي بس��ياري در موفقيت وي در‬ ‫ماموريت جديدش وجود دارد‪ .‬به‌ويژه اينكه وي جا‌پاي ديپلمات‬ ‫برجسته ديگري چون كوفي عنان مي‌گذرد كه گرچه سال‌ها در‬ ‫كسوت دبيركلي بزرگ‌ترين سازمان بين‌المللي يعني سازمان‬ ‫ملل قرار داشت‪ ،‬اما نتوانست از عهده حل بحران سوريه برآيد و‬ ‫سرانجام ناچار به استعفا شد‪ .‬كوفي عنان هفته‌‌گذشته زماني كه‬ ‫از نمايندگي سازمان ملل و اتحاديه عرب در امور سوريه كناره‬ ‫گرفت‪ ،‬مطرح كرد كه به‌دليل افزايش رويكرد نظامي در بحران‬ ‫ي جهاني‬ ‫سوريه و نيز ادامه بن بست در شوراي امنيت بر‌سر اقدام ‌‬ ‫در خصوص اين كشور‪ ،‬در انجام تالش‌هايش ناكام بوده است‪.‬‬ ‫كه اين مهم همان فضاي كشش به سمت رويكرد نظامي تا‬ ‫رويكرد سياسي را تداعي مي‌كند‪.‬آنچه از تحوالت و در گيري‌ها‬ ‫در سوريه مالحظه مي‌شود اين است كه فعال فضا به آن مرحله‬ ‫نرسيده اس��ت كه بتوان به يك رويكرد سياسي صرف توجه‬ ‫كرد‪ ،‬اما اين احتمال نيز هست كه با ادامه درگيري‌ها و افزايش‬ ‫تنش‌ها به آن مرحله برسد‪.‬‬ ‫بنابراين در چنين شرايطي بهتر است كه رويكرد سياسي‬ ‫را هم در كنار آماده داشته باشيم و البته چه بهتر كه اين رويكرد‬ ‫به هنگام پياده شدن از سوي يك ديپلمات كهنه‌كار مانند آقاي‬ ‫ابراهيمي‌هدايت ش��ود‪.‬البته در حل بحران سوريه نمي‌توان‬ ‫چندان تفاوت فاحشي ميان كوفي عنان و اخضر االابراهيمي‬ ‫‌قائل شد‪ ،‬اما حضور اين نوع افراد در اين منازعه به‌عنوان يك‬ ‫مس��ير و يك رويكرد بايد باز نگاه داشته ش��ود كه اگر اطراف‬ ‫درگيري خسته و يا مايوس شدند اين مسير براي آنها باز باشد‬ ‫كه بتوانند به آن مراجعه كنند تا شايد به حل بحران كمك كند‪.‬‬ ‫در بحران سوريه در شرايط فعلي به‌نظر مي‌آيد كه اگر قرار باشد‬ ‫مذاكره‌اي صورت‌گيرد بايد هم با اطراف درگير و هم با پشتيبانان‬ ‫اطراف درگيري انجام ش��ود‪ .‬در اين راستا آقاي ابراهيمي‌كار‬ ‫سختي را در پيش دارد به اين دليل كه برخي عالئم حكايت از‬ ‫اين دارد كه آمريكا از فضاي درگيري چندان پشتيباني نمي‌كند‪.‬‬ ‫ضمن اينكه عربس��تان نيز به فضاي موج��ود با نوعي تلخي‬ ‫مي‌نگرد كه اين بدين معناست كه به اهدافشان نرسيده‌اند البته‬ ‫درچنينشرايطيوضعيتفعلي‌تركيهودرگيرياحزابسياسي‬ ‫با دولت در اين كش��ور به مس��ائل منطقه افزوده شده است‪.‬‬ ‫به‌هر‌حال به‌نظر مي‌آيد با توجه به اينكه شخصيت آقاي اخضر‬ ‫ي به‌عنوان يك ش��خصيت بي‌طرف شناخته شده‬ ‫االبراهيم ‌‬ ‫بعيد است كه حضورش در حل بحران سوريه به‌عنوان نماينده‬ ‫سازمان ملل متحد با موضع‌گيري خاصي از سوي كشورهاي‬ ‫درگير در منازعه سوريه روبه‌رو شود‪g.‬‬ ‫فرصتي تاريخي براي ايران‬ ‫مثلث شماره ‪139‬‬ ‫قابل‌قبولي برگزار شود‪ .‬اين در حالي است كه در شرايط كنوني‬ ‫آمريكا و هم‌پيمانانش تالش گس��ترده‌اي داشته‌اند تا هر چه‬ ‫بيشتر جمهوري اس�لامي ايران را با اعمال محدوديت‌هاي‬ ‫غير‌قانوني در عرصه بين‌المللي در انزوا قرار دهند‪ .‬از اين رو بايد‬ ‫از همه ظرفيت‌هاي برگزاري اين اجالس استفاده كرد‪ .‬به‌طور‬ ‫طبيعي وقتي ‪ ۱۲۰‬هيات كار‌شناس��ي‪ ،‬وزرای خارجه و سران‬ ‫كشور‌ها در جمهوري اسالمي ايران حضور پيدا مي‌كنند قطعا‬ ‫يك فرصت طاليي ايجاد خواهد شد تا يا زمينه مراودات با اين‬ ‫كشور‌ها در همه ابعاد چه سياسي‪ ،‬چه اقتصادي‪ ،‬چه فرهنگي و‬ ‫اجتماعي فراهم شود يا سطح مراودات افزايش يابد‪.‬‬ ‫اين فرصت به سادگي فراهم نمي‌شود كه بخواهيم به‬ ‫سادگي آن را از دست بدهيم‪ .‬از اين رو همه دستگاه‌هاي مربوطه‬ ‫در حوزه‌هاي مختلف بايد از فرصت موجود‌‌نهايت استفاده را در‬ ‫راستاي باال بردن سطح مراودات و مناسبات به منظور گسترش‬ ‫نالملليجمهورياسالميايرانبرايناكامگذاشتن‬ ‫ارتباطاتبي ‌‬ ‫دشمنان ببرند‪ .‬البتهجمهوري‌اسالمي پيش از اين در زمينه ناكام‬ ‫گذاشتن دشمنان در اجراي نقشه‌هاي خود عليه ملت ايران از‬ ‫طريقتغييرسطحارتباطاتخوددرعرصهبين‌المللياقدامكرده‬ ‫است‪ ،‬به‌طوري كه مراودات اقتصادي خود را از غرب به آسيا و‬ ‫جنوب شرق آس��يا و آمريكايي التين منتقل كرده و برگزاري‬ ‫اجالس سران جنبش عدم‌تعهد در تهران هم مي‌تواند فرصت‬ ‫مناسبي باشد براي اينكه اين تغيير به‌طور كامل انجام گيرد‪.‬‬ ‫درباره س��طح برگزاري اجالس عدم‌تعه��د در تهران‬ ‫و اينكه تعداد كم حضور س��ران در اين اج�لاس آيا تاثيري‬ ‫در س��طح اجالس خواهد داش��ت يا خير نيز بايد بگويم كه‬ ‫جنبش عدم‌تعهد در سه سطح كار‌شناسان‪ ،‬وزاري خارجه و‬ ‫سران برگزار مي‌شود و در سطح كار‌شناسان هر ‪ ۱۲۰‬كشور‬ ‫حضور دارند‪ .‬در سطح دوم كه وزاري خارجه است‪ ،‬تصميمات‬ ‫كار‌شناسان بررسي مي‌شود و مورد تاييد قرار خواهد گرفت و‬ ‫در سطح سوم يعني س��ران هم تصميم‌گيري انجام نخواهد‬ ‫گرفت و‌‌ همان تصميمات دو سطح پابرجا مي‌ماند‪ .‬بنابراين‬ ‫نشست س��ران عمال جنبه تش��ريفاتي دارد و حضور يا عدم‬ ‫حضور آنها در اجالس جنبش عدم‌تعهد تاثيري در خط‌مشي و‬ ‫تصميم‌گيري كلي اجالس نخواهد داشت‪.‬‬ ‫با اين حال اميدواريم كه آمار حضور س��ران تا روزهاي‬ ‫منتهي به برگزاري اجالس تهران روز به روز بيش��تر شود‪ .‬با‬ ‫اين حال اگر كشورهايی هم در اجالس در سطح سران حضور‬ ‫پيدا نكنند از اهميت اجالس تهران كاسته نمي‌شود و تنها آنها‬ ‫خصومت خود نسبت به ملت ايران را نشان مي‌دهند‪ ،‬چرا كه از‬ ‫ميان كشورهايی كه قرار است در اجالس در سطح سران حضور‬ ‫پيدا نكنند نام كشورهایي به چش��م مي‌خورد كه با ملت ايران‬ ‫خصومت دارند‪ .‬از اين رو عدم حضور آنها نه براي ملت و دولت‬ ‫ايران اهميت دارد و نه تاثيري در سطح و اهميت اجالس‪g.‬‬ ‫‪31‬‬
‫تفاوت‌هاي خاورميانه جمهوري‌‌خواهان‬ ‫ايراننبايدبرانتخاباترياست‌جمهوريآمريكاتمركزكند‬ ‫دكتر فواد ايزدي‪/‬كارشناس بين‌الملل‬ ‫نقد و نظر‬ ‫آنچه از سياس��ت خارجي دولت‌ه��ا در اياالت‌متحده‬ ‫آمريكا بر‌مي‌آيد اين است كه حضور افراد از احزاب مختلف‬ ‫تفاوت چنداني در سياست‌هاي كالن ايجاد نمي‌كند‪.‬‬ ‫اينك��ه رئيس‌جمهور آمري��كا جمهوريخواه باش��د يا‬ ‫دموكرات چندان در عرصه روابط بين‌الملل اين كشور البته‬ ‫در مواجهه با جمهوري اسالمي ايران تغييري ايجاد نمي‌كند‬ ‫و شايد تنها بتوان گفت كه نحوه لفاظي و ادبيات ديپلماتيك‬ ‫اين دو گروه با يكديگر تفاوت داشته باشد‪.‬‬ ‫در اين راس��تا با دق��ت در دوران رياس��ت‌جمهوري‬ ‫اوباما مالحظه مي‌ش��ود كه او نيز كم و بيش سياست‌هاي‬ ‫دولت ب��وش را در قبال اي��ران ادام��ه داد‪ .‬اوبام��ا تنها در‬ ‫دوران رقابت‌ه��اي انتخاباتي عملكردي متفاوت نس��بت‬ ‫به س��نوات قبلي از خود بروز داد‪ ،‬به‌عن��وان مثال در دوران‬ ‫تبليغات انتخابات رياس��ت‌جمهوري مباحثي چون تعامل و‬ ‫گفت‌وگو با ايران را مطرح كرد‪ ،‬اما هنگام به قدرت رسيدن‬ ‫نه تنها تحريم‌هاي دولت بوش را ادامه داد بلكه در مواردي‬ ‫تحريم‌هاي جدي‌تري را نسبت به ايران سرلوحه كار خود‬ ‫قرار داد‪.‬‬ ‫در چنين ش��رايطي مالحظه مي‌ش��ود ك��ه اوباما نيز‬ ‫كم‌و‌بيش سياست‌هاي دولت بوش را ادامه داد و البته پيش‬ ‫از اين هم مس��بوق به س��ابقه بود كه كانديداها در دوران‬ ‫فعاليت‌هاي انتخاباتي مواضعي را در حوزه سياست خارجي‬ ‫مطرح كنن��د كه تنها ب��راي متمايز ش��دن از رقيب مطرح‬ ‫ش��ده باش��د؛ اما در عمل تفاوت‌هاي چندان ريش��ه‌اي در‬ ‫سياست‌هاي كالن ديده نمي‌شود‪.‬‬ ‫بر همي��ن اس��اس از كانديداهاي حاض��ر در عرصه‬ ‫انتخابات رياست‌جمهوري آمريكا‪ ،‬نبايد خيلي انتظار تغيير‬ ‫ريش��ه‌اي در سياس��ت خارجي نس��بت به ايران را داشت‪.‬‬ ‫اوباما يا رامني‪ ،‬هركدام كه انتخاب شوند چندان تغييري در‬ ‫اصول كلي سياست خارجي آمريكا لحاظ نمي‌شود و همان‬ ‫خط‌مشي و استراتژي ادامه پيدا مي‌كند‪.‬‬ ‫در انتخابات اين دوره رياست‌جمهوري آمريكا نيز بعضا‬ ‫مسائلي از سوي كانديداها مطرح مي‌شود كه تنها در حوزه‬ ‫جلب رضايت البي اسرائيل در حمايت از صهيونيست‌ها و‬ ‫عليه فلسطين و ايران تحليل مي‌شود؛ اين نوع لفاظي‌ها را‬ ‫بيشتر بايد در حوزه رقابت‌هاي انتخاباتي تفسير كرد‪ .‬البته‬ ‫اين نوع حمايت‌هاي تند عموما در عمل با مشكل مواجه و‬ ‫عملياتي نمي‌شوند بنابراين چندان نبايد نگران اين موضوع‬ ‫بود كه اگر رامني بيايد‪ ،‬بدتر از اوباما خواهد بود‪.‬‬ ‫چرا كه تحريم‌هاي تح��ت مديريت دولت اوباما عليه‬ ‫ايران به مراتب بدتر و تندتر از زمان رياس��ت‌جمهور جورج‬ ‫بوش است؛ بر اين اس��اس به نظر مي‌آيد كه سياست‌هاي‬ ‫رامني ادامه سياست‌هاي بوش و البته اوباما در قبال ايران‬ ‫باش��د‪ .‬به هرحال در صورت انتخاب هركدام از اين دو نفر‬ ‫سياس��ت‌هاي ضد‌ايراني ادام��ه پيدا خواهد ك��رد‪ ،‬چرا كه‬ ‫سياس��ت‌هاي آمريكا در خاورميانه بيشتر تحت تاثير البي‬ ‫اسرائيل است‪ ،‬بنابراين چندان تفاوتي نمي‌كند كه چه كسي‬ ‫مثلث شماره ‪139‬‬ ‫‪32‬‬ ‫در آمريكا به قدرت برسد‪.‬‬ ‫اما با بررس��ي ادبيات ديپلماتي��ك جمهوريخواهان‬ ‫مالحظه مي‌ش��ود ك��ه آنه��ا در ادبي��ات گفت��اري تندتر‬ ‫برخورد مي‌كنند ت��ا آنجا كه بعضي اوق��ات باعث ناراحتي‬ ‫هم‌پيمانانشان نيز مي‌ش��وند‪ ،‬اما در مقابل دموكرات‌ها هم‬ ‫مقداري هوشمندانه‌تر برخورد مي‌كنند و هم از ادبياتي نرم‌تر‬ ‫در صحنه سياست خارجي برخوردارند‪ ،‬بنابراين در بسياري از‬ ‫حوزه‌ها موفق‌تر از رقباي جمهوريخواه هستند‪.‬‬ ‫هرچند در نوع گفتار عليه ايران بازهم چندان تفاوتي‬ ‫ميان اين دو حزب وجود ندارد همانطور كه شخص رامني از‬ ‫اعالم سياست جنگ‌طلبانه عليه ايران واهمه‌اي ندارد‪ ،‬اوباما‬ ‫نيز در مقابل از وجود همه گزينه‌ها روي ميز صحبت مي‌كند‪.‬‬ ‫افرادي كه مش��اور رامني هس��تند‪ ،‬در حوزه ايران ادبيات‬ ‫تندتري دارند و به‌دنبال اعمال سياس��ت‌هاي خش��ن‌تري‬ ‫هستند و در نهايت به‌دليل اين تندي خيلي مواقع موفقيت‬ ‫الزم را در ايجاد ي��ك اجماع كمتر از دموكرات‌ها كس��ب‬ ‫مي‌كنند‪.‬‬ ‫از اين جهت نبايد به‌طور اتوماتيك تصور كرد كه چون‬ ‫رامني صراحت بيشتري در جنگ دارد پس سياست خارجي‬ ‫او در قبال ايران براي ما مضر‌تر است‪ ،‬چرا كه اين استدالل‬ ‫غلطي است‪.‬‬ ‫در حقيقت تصميم‌گيري سياس��ي در آمريكا فرمول‬ ‫پيچي��ده‌اي دارد‪ ،‬چر‌اكه كنگره در اين كش��ور نقش خيلي‬ ‫مهم��ي‌ را ايفا مي‌كن��د‪ ،‬برخالف ايران ك��ه مجلس نقش‬ ‫چندان پررنگي را در عرصه سياست خارجي بازي نمي‌كند‪.‬‬ ‫در حقيقت در بررسي رفتار آمريكا در عرصه بين‌الملل نبايد‬ ‫تنها روي گزينه رئيس‌جمهور تمركز كرد‪.‬‬ ‫چون كنگره حضوري پررن��گ دارد و در صورتي كه‬ ‫رئيس‌جمهور آمريكا به‌دنبال تغيير سياست‌ها نسبت به ايران‬ ‫باشد با توجه به اينكه كنگره تحت نفوذ و البي صهيونيست‬ ‫است اجازه اين كار را در عمل نخواهند داد‪.‬‬ ‫اما آنچه مهم است اينكه در داخل كشور نبايد آنچنان‬ ‫به‌دنبال گزينه رياست‌جمهوري آمريكا بود‪ ،‬چون سياست‌ها‬ ‫تغيير چنداني نمي‌كند و تنها بايد در مقابل فشارهاي آمريكا‬ ‫مقاومت كرد‪ .‬چون تحليلي كه وجود دارد اين اس��ت كه تا‬ ‫آنجا كه ممكن است فشارها را بر جمهوري اسالمي بيشتر‬ ‫كنيم تا به اهداف مورد‌نظر برس��يم و هيچ‌گاه آمريكا چنين‬ ‫تحليلي را درسياست خود در قبال ايران لحاظ نمي‌كند كه‬ ‫اگر ايران كوتاه آمد ما هم كوتاه بياييم پس بر همين اساس‬ ‫ايران نيز بايد همواره به دنبال مقابله با فشارها باشد‪.‬‬ ‫اما در حوزه سياست خارجي خود بايد در كنار مقاومت‪،‬‬ ‫فعاليت‌ه��اي ديپلمات‌‌گون��ه‌اي را ني��ز س��رلوحه عرصه‬ ‫ديپلماس��ي قرار دهيم‪ .‬در حال حاضر در داخل كشور و در‬ ‫مباحث مربوط به دولت آمريكا فعالي��ت مثمر‌‌ثمري انجام‬ ‫نمي‌شود‪ ،‬بنابراين چندان نمي‌توانيم به موقع نسبت به رفتار‬ ‫آمريكا تحليل ارائه كنيم اما آنها اينگونه نيس��تند و از همه‬ ‫ابزارها براي پيشبرد اهدافشان استفاده مي‌كنند‪.‬‬ ‫آنه��ا در خص��وص اي��ران در ح��ال فعالي��ت روي‬ ‫افكار عمومي اين كشور هستند‪ ،‬به‌طوري‌كه در حال حاضر‬ ‫‪ 72‬درصد مردم آمريكا فكر مي‌كنند ايران به س�لاح اتمي‬ ‫دست يافته اس��ت‪ .‬طرف مقابل ذهن ملت خود را براي هر‬ ‫اقدامي‌آماده كرده است‪ ،‬بنابراين هر زماني كه تصميم گرفته‬ ‫شود به‌عنوان مثال گزينه نظامي عملي شود مردم تمكين‬ ‫مي‌كنند و اين مهم را مي‌پذيرند‪ .‬اما ايران نتوانست ادبيات‬ ‫ديگري را در بين افكار عمومي اين كشور ارائه كند‪ ،‬هرچند‬ ‫در آمريكا عده‌اي حضور دارند كه متوجه هستند كه نسبت به‬ ‫ايران سياه‌نمايي صورت مي‌گيرد اما در مقابل نمي‌دانند كه‬ ‫واقعيت چيست و اين نشان مي‌دهد كه ايران در اين مرحله‬ ‫ضعيف عمل كرده است و در حوزه تعامل با نخبگان فعاليت‬ ‫و برنامه‌اي ندارد‪.‬‬ ‫به هرحال سياس��ت خارج��ي آمريكا در قب��ال ايران‬ ‫به‌دليل وجود البي صهيونيست با حضور رئيس‌جمهور از هر‬ ‫طيف و جرياني دستخوش تغيير چنداني نمي‌شود‪.‬‬ ‫اما در خصوص ديگر كش��ورهاي منطقه اين مساله‬ ‫كمتر است‪ ،‬به‌عنوان مثال در حوزه چگونگي برقراري رابطه‬ ‫آمريكا با كشورهاي ديگر منطقه مثل‌تركيه‪ ،‬سوريه‪ ،‬مصر‬ ‫و‪ ...‬اختالف‌نظر زياد است يا در خصوص تحوالت منطقه و‬ ‫به‌خصوص بحث بيداري اسالمي در عرصه سياست خارجي‬ ‫آمريكا اختالف نظر و اختالف ديدگاه وجود دارد‪.‬‬ ‫بر پاي��ه همين‪ ،‬اختالف‌نظ��ر و تفاوت دي��دگاه ميان‬ ‫نامزدها نيز بيشتر است‪ .‬زماني‌كه سياست‌هاي اوباما و رامني‬ ‫را در خصوص مسائل خاورمیانه مقايس��ه مي‌كنيد به نظر‬ ‫مي‌رسد كه دموكرات‌ها بيشتر تمايل دارند بيداري اسالمي‬ ‫را مديريت كنن��د‪ ،‬چون مي‌دانند حركت بيداري اس�لامي‬ ‫برگشت‌ناپذير است و هدفشان اين است كه اين مساله را در‬ ‫منطقه مديريت كنند‪.‬‬ ‫اما در ميان جمهوريخواهان افرادي هس��تند كه به‬ ‫اين مساله معتقد نيستند بلكه بر اين اعتقادند كه برخورد‬ ‫آمريكا بايد شديدتر باشد و همواره نسبت به دولت اوباما‬ ‫نيز انتقاد مي‌كردند ك��ه خيلي نرم با اين موضوع برخورد‬ ‫مي‌كن��د‪ ،‬بنابراين اگر جمهوريخواهان بر س��ركار بيايند‬ ‫نوع برخورد آنها نيز ش��ديدتر خواهد بود‪ ،‬ش��ايد اگر اين‬ ‫افراد ام��روز در راس امور آمريكا بودن��د‪ ،‬در حال حاضر‬ ‫افرادي مانند المرس��ي را در كس��وت رياست‌جمهوري‬ ‫مصر مش��اهده نمي‌كرديم‪g.‬‬
‫اوباماورامنيچهتفاوتيبرايمادارند؟‬ ‫درباره آينده روابط ايران و آمريكا رويكردهاي متناقضي‬ ‫ارائه شده است‪ .‬هم‌اكنون در بس��ياري از رسانه ها اين سوال‬ ‫مطرح شده كه انتخابات رياست‌جمهوري آمريكا چه تاثيري‬ ‫در آینده روابط اياالت‌متحده با ايران ايجاد خواهد كرد؟ واقعيت‬ ‫آن است كه تصميم‌گيري در ساختار سياسي و امنيتي آمريكا‬ ‫ماهيت نظام‌يافته دارد‪ .‬تغيير در كابينه تاثير بس��يار محدودي‬ ‫بر جهت‌گيري و راهبرد سياس��ت‌خارجي اياالت‌متحده به جا‬ ‫مي‌گذارد‪ .‬بسياري از نظريه‌پردازان روابط بين‌الملل در تبيين‬ ‫موضوعات مربوط به الگوي تصميم‌گيري در سياست خارجي‬ ‫كش��ورها اين موضوع را مورد توجه قرار مي‌دهند كه هرگونه‬ ‫تغيير در كابينه و گروه‌هاي اجرايي در آمريكا‪ ،‬تاثير محدودي بر‬ ‫فرآيندهاي سياست خارجي اين كشور بر جا مي‌گذارد‪ .‬براساس‬ ‫چنين نگرشي‪ ،‬انتخابات نوامبر‪ 2012‬تاثير محدودي بر الگوي‬ ‫رفتار سياس��ت خارجي آمريكا در برخورد با ايران به جا خواهد‬ ‫گذاشت‪.‬‬ ‫‪ -1‬جهت‌گيري تبليغاتي و انتخاباتي رامني در‬ ‫برخورد با ايران‬ ‫اگرچه ميت رامني همواره تالش داش��ته ت��ا از ادبيات‬ ‫راديكال در برخورد با ايران استفاده كند‪ ،‬اما واقعيت آن است كه‬ ‫شعارهاي انتخاباتي منجر به هيجان سياسي در جامعه آمريكا‬ ‫مي‌ش��ود‪ .‬تصميم‌گيري راهبردي در سياست‌خارجي آمريكا‬ ‫بيش از آنكه مربوط به جابه‌جايي كارگزاران اجرايي باشد‪ ،‬تابعي‬ ‫از ضرورت‌هاي ساختاري در نظام سياسي محسوب مي‌شود‪.‬‬ ‫واقعيت‌هاي كنش سياست خارجي آمريكا نشان مي‌دهد كه‬ ‫رئيس‌جمهور تحت تاثير افكار عمومي‪ ،‬رس��انه‌هاي جمعي‪،‬‬ ‫مثلث شماره ‪139‬‬ ‫ابراهيم متقي‪ /‬استاد دانشگاه تهران‬ ‫نقدونظر‬ ‫راديكاليسمآمريكايي‬ ‫حوزه‌هاي كارشناسي و همچنين رويكردهاي حاكم بر امنيت‬ ‫ملي در اياالت‌متحده قرار دارد‪ .‬گرايشات حزبي تاثير چنداني‬ ‫بر روند سياست خارجي آمريكا بر جا نمي‌گذارد‪ .‬به‌رغم نگرش‬ ‫ساختاري نسبت به فرآيندهاي سياست خارجي در آمريكا‪ ،‬بايد‬ ‫اين موضوع را مورد توجه و تاكيد قرار داد كه نخبگان بخشي از‬ ‫كارگزاراناجراييدرفرآيندهايتصميم‌گيريامنيتيوراهبردي‬ ‫اياالت‌متحده محسوب مي‌شوند‪ .‬هر رئيس‌جمهور داراي گروه‬ ‫اجرايي مربوط به خود اس��ت‪ .‬ميت رامني در تاريخ ‪ 9‬آگوست‬ ‫‪ 2012‬برخي از همكاران اجرايي خود را معرفي كرد‪ .‬از جمله اين‬ ‫افراد مي‌توان به پاول ريان (‪ )Paul Ryan‬اشاره داشت‪ .‬نامبرده‬ ‫به عنوان معاون رئيس‌جمهور در كابينه ميت رامني پيش‌بيني‬ ‫شده است‪ .‬واقعيت آن اس��ت كه تفاوت سابقه اجرايي جوزف‬ ‫بايدن (معاون پيشنهادي اوباما براي رياست‌جمهوري) با پاول‬ ‫ريان بسيار زياد است‪ .‬جوزف بايدن قبل از آنكه رئيس‌جمهور‬ ‫آمريكا شود‪ ،‬به مدت ‪ 36‬س��ال عضويت مجلس سنا را داشته‬ ‫است‪ .‬چنين سابقه‌اي براي جوزف بايدن و تيم رياست‌جمهوري‬ ‫اياالت‌متحده اعتبار ويژه‌اي را ايجاد كرده است‪ .‬در حالي كه پاول‬ ‫ريان فاقد چنين پيشينه‌اي است‪ .‬ساير افرادي كه به عنوان تيم‬ ‫سياست خارجي و امنيتي ميت‌رامني پيشنهاد شده‌اند‪ ،‬همانند‬ ‫پاول ريان سابقه اجرايي محدودتري در مقايسه با تيم سياست‬ ‫خارجي و امنيتي اوباما دارند‪.‬‬ ‫‪ -2‬تفاوت‌هاي ادراكي ـ تحليلي كابينه اوباما و‬ ‫تيممنتخبرامني‬ ‫اگرچهتفاوتدرپيشينهفعاليت‌هايسازمانيواجراييتيم‬ ‫رياست‌جمهورياوباماورامنيوجوددارد‪،‬امااعضايجديدي كه‬ ‫توسط رامني پيشنهاد شده‌اند عمدتا در زمره گروه‌هاي تندرو در‬ ‫سياستخارجياياالت‌متحدههستند‪.‬ازجملهاينافرادمي‌توان‬ ‫به ميچل ريس (‪ )Mitchell Reiss‬اشاره داشت‪ .‬نامبرده در‬ ‫زمره افرادي محسوب مي‌ش��ود كه داراي پيشينه ارتباطي با‬ ‫افرادي همانند رابرت كيگان بوده و به نوعي در زمره تحليلگران‬ ‫يقرارمي‌گيرند‪.‬‬ ‫نئورئاليستتهاجم ‌‬ ‫اين افراد بر ضرورت كاربرد قدرت در منازعات بين‌المللي‬ ‫تاكيد بيشتري دارند‪ .‬نامبرده در زمره افراد راستگرايي محسوب‬ ‫مي‌ش��ود كه كاربرد قدرت را به‌عنوان ابزار سياس��ت خارجي‬ ‫اجتناب‌ناپذير مي‌داند‪ .‬برخي ديگ��ر از كانديداهاي احتمالي در‬ ‫كابينه ميت رامن��ي همانند ريچارد ويليامس��ون (‪Richard‬‬ ‫‪)Williamson‬برايناعتقادهستندكهگزينهنظاميمي‌تواند‬ ‫كاربردسياستاجبارراتحققبخشد‪.‬بهعبارتديگر‪،‬ويليامسون‬ ‫تالش دارد تا اين رويكرد را مطرح نمايد كه فرآيندهاي مبتني‌بر‬ ‫امنيت‌گرايي محور اصلي سياست راهبردي اياالت‌متحده در‬ ‫آينده خواهند بود‪ .‬نينا روزنوالد (‪ )Nina Rosenwald‬در بين‬ ‫افراد معرفي شده توس��ط ميت رامني داراي رويكرد و گرايش‬ ‫نسبتا مشابهي با ساير گروه‌هاي تندرو است‪ .‬نينا روزنوالد در زمره‬ ‫گروه‌هايي محسوب مي‌ش��ود كه داراي نگرش بشردوستانه‬ ‫هستند‪ .‬براساس چنين نگرشي از رويكرد مبتني‌بر جدال‌گرايي‬ ‫با گروه‌هاي اس�لامي اجتناب مي‌نمايد‪ .‬اگرچه روزنوالد داراي‬ ‫رويكرد افراطي و بدبينانه نس��بت به مجموعه‌هاي اسالمگرا‬ ‫در خاورميانه است‪ ،‬اما بر اين اعتقاد است كه نبايد اياالت‌متحده‬ ‫در فضاي مقابله با اس�لامگرايي فرهنگي ق��رار گيرد‪ .‬چنين‬ ‫مجموعه‌اي از كارگزاران اجرايي به عنوان بخشي از گروه‌هاي‬ ‫تاثيرگذار بر فرآيندهاي تصميم‌گيري سياست خارجي و امنيتي‬ ‫آمريكامحسوبمي‌شوند‪.‬افرادياد‌شدهتالشدارندتازمينه‌هاي‬ ‫الزم براي ايجاد شرايطي را فراهم آورند كه بخشي از سياست‬ ‫قدرت در برخورد با ايران محسوب مي‌ش��ود‪ .‬الزم به توضيح‬ ‫است كه گروه‌هاي تندرو در سياست خارجي آمريكا در شرايطي‬ ‫از جايگاه سياس��ي موثرتري برخوردار مي‌شوند كه جلوه‌هايي‬ ‫از جنگ س��رد بين‌المللي وجود داشته باشد‪ .‬چنين نشانه‌هايي‬ ‫هم‌اكنون در روابط اياالت‌متحده با كشورهايي همانند ايران‪،‬‬ ‫سوريه‪ ،‬پاكس��تان‪ ،‬چين و روسيه مشاهده مي‌ش��ود‪ .‬تمامي‬ ‫‌كشورهاي ياد ش��ده را مي‌توان در زمره بازيگراني دانست كه‬ ‫نگرش انتقادي نسبت به الگوي هژمونيك اياالت‌متحده دارند‪.‬‬ ‫‪-3‬الگويرفتاراحتماليباراكاوبامادربرخورد‬ ‫با ايران‬ ‫اگر باراك اوبام��ا در انتخابات نوامب��ر ‪ 2012‬به پيروزي‬ ‫برسد‪ ،‬به معناي آن است كه جامعه آمريكا از سياست اقتصادي‬ ‫و راهبردي نامبرده حمايت به عمل آورده است‪ .‬حمايت گروه‬ ‫آيپك از باراك اوباما براساس سنت‌هاي سياسي و حزبي انجام‬ ‫مي‌گيرد‪ .‬گروه‌هاي اس��رائيل‌محور عموما تمايل بيشتري به‬ ‫كانديداي ح��زب دموكرات در آمريكا نش��ان مي‌دهند‪ .‬برنامه‬ ‫اقتصادي ب��اراك اوباما در ح��وزه تامين اجتماع��ي و خدمات‬ ‫درماني‪ ،‬موقعيت وي را بين شهروندان آمريكا و مجموعه‌هايي‬ ‫كه داراي رويك��رد مبتني بر توازن اقتصادي اس��ت‪ ،‬ارتقا داده‬ ‫است‪ .‬برنامه‌هاي اجرايي و عملياتي اوباما براي خروج نيروهاي‬ ‫مس��لح از عراق و برنامه‌ريزي براي خروج نيروهاي مس��لح‬ ‫از افغانستان تاسال ‪ 2014‬نش��ان مي‌دهد كه مطلوبيت‌هاي‬ ‫اجرايي در ارتباط با سياس��ت امنيتي اوباما تاثير خود را بر افكار‬ ‫عمومي به جا گذاشته است‪ .‬در دوران رياست‌جمهوري باراك‬ ‫اوباما بيشترين فشارهاي سياس��ي و امنيتي عليه ايران اعمال‬ ‫شده است‪ .‬از جمله اينگونه فشارها و محدوديت‌ها مي‌توان به‬ ‫رويكردي اشاره داشت كه معطوف به انجام اقدامات كم‌شدت‬ ‫عليه ايران بوده است‪ .‬سياست امنيتي آمريكا در برخورد با ايران‬ ‫هزينه‌هاي بس��يار محدودي را براي دولت آمريكا در بر داشته‬ ‫اس��ت‪ .‬در حالي‌كه هزينه‌هاي اجتماع��ي‪ ،‬اقتصادي و امنيتي‬ ‫چنين اقداماتي براي جمهوري اسالمي ايران مخاطره‌آفرين‬ ‫بوده اس��ت‪ .‬ب��اراك اوبام��ا هم��واره از ادبي��ات ديپلماتيك‬ ‫بهره گرفته‪ ،‬اما سياست فشار پردامنه بخشي از ضرورت امنيتي‬ ‫تيم سياست خارجي اياالت‌متحده در برخورد با ايران بوده است‪.‬‬ ‫ادامه مذاكرات ايران و گروه ‪ 5+1‬را مي‌توان بخشي از سياست‬ ‫اجبار دانست‪ .‬بخش قابل‌توجهي از سياست امنيتي باراك اوباما‬ ‫معطوف به طراحي جنگ سايبري عليه ايران بوده است‪ .‬آنچه‬ ‫در ايران به عنوان جنگ نرم از آن ياد مي‌شود‪ ،‬انعكاس اقدامات‬ ‫وزارت دفاع اياالت‌متحده در كاربرد ويروس‌هاي تخريب‌كننده‬ ‫است كه بخشي از جنگ سايبري محسوب مي‌شود‪ .‬اگر باراك‬ ‫اوبامابارديگربهرياست‌جمهوريآمريكادستيابد‪،‬طبيعياست‬ ‫كهازالگويمرحله‌ايدربر‌خوردباايراناستفادهمي‌كند‪.‬سياست‬ ‫مهار‪ ،‬محدودسازي‪ ،‬مقابله كم‌شدت و جنگ دست‌نشانده عليه‬ ‫ايران را مي‌توان در زمره چنين فرآيندي دانست‪.‬‬ ‫الگوي رفتاري ميت‌رامني در برخورد با ايران در آينده‬ ‫سياسيآمريكا‬ ‫ميت رامني همواره از ادبيات راديكال عليه ايران استفاده‬ ‫كرده اس��ت‪ .‬چنين ادبياتي آثار خود را در سياست‌خارجي اوباما‬ ‫و تيم همراه وي به جا خواهد گذاش��ت‪ .‬اگرچه همواره بخشي‬ ‫از ادبيات سياس��ت خارجي انعكاس خارجي پي��دا مي‌كند‪ ،‬اما‬ ‫باي��د اين موض��وع را م��ورد توج��ه ق��رار داد ك��ه همكاري‬ ‫ميت رامني با گروه‌هاي محافظه‌كار و مش��اوريني كه داراي‬ ‫رويكرد جنگ‌طلبانه هس��تند‪ ،‬آثار خود را در سياست خارجي‬ ‫رامني در برخورد ب��ا ايران به‌جا مي‌گذارند‪ .‬س��فر ميت رامني‬ ‫به اس��رائيل زماني از اهميت بيش��تري برخوردار مي‌شود كه‬ ‫ادبيات اسرائيل‌محور از آگوست ‪ 2012‬در تيم سياست خارجي‬ ‫رامني گسترش مي‌يابد‪ .‬در چنين فرآيندي زمينه براي انتخاب‬ ‫مش��اوران و كارگزاراني از س��وي ميت رامني به وجود مي‌آيد‬ ‫كه داراي گرايش اس��رائيل‌محور هس��تند‪ .‬از جمله اين افراد‬ ‫مي‌توان به دن سنر (‪ )Dan Senor‬اشاره داشت‪ .‬نامبرده كه‬ ‫در زمره سرمايه‌داران آمريكا در وال‌استريت است‪ ،‬داراي رويكرد‬ ‫اس��رائيل‌محور بوده و بر اين اعتقاد است كه اسرائيل مي‌تواند‬ ‫بدون توجه به ضرورت‌هاي امنيتي اياالت‌متحده به ايران حمله‬ ‫کند‪ .‬به قدرت رسيدن تيم سياست خارجي ميت رامني التهاب و‬ ‫هيجان بيشتري را براي فضاي امنيتي خاورميانه ايجاد مي‌كند‪.‬‬ ‫طبيعي است كه چنين رويكردي مي‌تواند زمينه‌هاي الزم براي‬ ‫ش��كل‌گيري راهبرد‌تراژيك در فض��اي امنيت‌ملي آمريكا را‬ ‫اجتناب‌ناپذير‌سازد‪g.‬‬ ‫‪33‬‬
‫براي خاك‪ ،‬اي‌پرگار افالك‬ ‫بررسي شعري از مير شكاك‬ ‫زهير توكلي‪ /‬نويسنده و شاعر‬ ‫نقدونظر‬ ‫اگر چشم جهان يك بار ديگر‬ ‫به روي ديدنت در باز مي‌كرد‬ ‫زمين سامان خود را باز مي‌يافت‬ ‫زمان ديگر شدن آغاز مي‌كرد‬ ‫براي خنده‌هايت مي‌نويسم‬ ‫كه چون آيينه افتادند بر خاك‬ ‫و زين خاك سيه‌دل تا به امروز‬ ‫نه مردي زاد هم‌تقدير تيغت‬ ‫نه همرنگ نگاهت آفتابي‬ ‫دل آيينه‌اي را كرد روشن‬ ‫به من يك داغ از آن شبها بياموز‬ ‫كه با خود مي‌نشستي آسمان‌وار‬ ‫زمستان و بهار خويش بودي‬ ‫از آن شبهاي چون فرجام فرهاد‬ ‫پر از شيوايي شيرين شيون‬ ‫براي خاك اي پرگار افالك‬ ‫تو تنها يادگار خويش بودي‬ ‫يوسفعلي ميرشكاك‪ /‬از زبان يك ياغي‪ /‬انتشارات برگ‬ ‫مضمون مركزي بند اول‪ ،‬آغاز دوران دايره‌اي است كه بند‬ ‫نهايي شعر آن دايره را مي‌بندد‪:‬‬ ‫براي خاك اي پرگار افالك‬ ‫تو تنها يادگار خويش بودي‬ ‫به عبارت ديگر‪ ،‬بند دو سطري پاياني‪،‬تكرار موجز بند اول‬ ‫است‪ .‬در بند اول‪ ،‬شاعر خطاب به علي‪-‬عليه‌السالم‪ -‬مي‌گويد‪:‬‬ ‫«اگر روزي مي‌شد كه تو بازگردي (=اگر چشم جهان يك بار‬ ‫ديگر‪ /‬به‌روي ديدنت در باز مي‌كرد) سامان از دست رفته زمين‪،‬‬ ‫سامان گم شده زمين‪ ،‬از نو يافته مي‌شد (=زمين سامان خود را‬ ‫بازمي‌يافت) و زمان‪ ،‬زماني ديگرگونه مي‌ش��د (=زمان‪ ،‬ديگر‬ ‫شدن آغاز مي‌كرد)‬ ‫سامان از دست رفته زمين چيست؟‬ ‫‪ -1‬طبيعت خدا كه تباه شده ‪ -‬ظهر الفساد في البر و البحر‬ ‫بما كسبت ايدي الناس‪ :‬آشكار شد تباهي در خشكي و دريا به‬ ‫خاطر دستاوردهاي مردمان يا حاصل دستكاري مردمان‬ ‫‪ -2‬چهره‌اي ديگ��ر مي‌يافت زمين و چهره ش��رنماي‬ ‫طبيعت نيز به يكباره مينوي مي‌شد‪ .‬رواياتي هست كه چهره‬ ‫ديگري از طبيعت را پيش از گناه اوليه به ما نشان مي‌دهد مثال‬ ‫در يكي از كتاب‌هاي معتبر حديث كه نامش اكنون در خاطرم‬ ‫ل هابيل‬ ‫نيست‪ ،‬حديثي ديدم به اين مضمون كه تا پيش از قت ‌‬ ‫به دست برادرش‪ ،‬ددان و درندگان با آدميزاد كاري نداشتند ولي‬ ‫پس از آن گفتند كه ما از اين پس از تو اي فرزند آدم بر خود ايمن‬ ‫نيستيم‪ .‬بي آنكه بخواهم اسطوره را با احاديث در يك مرتبه از‬ ‫اس��تناد قرار بدهم اين را هم به يادتان مي‌آورم كه در اسطوره‬ ‫ايراني يعني اوستا و سنت پيرامون آن نيز اساسا جانوران شرير‬ ‫پس از حمله اهريمن به گيتي پديد آمده‌اند و تاويل اين همان‬ ‫اس��ت كه چهره‌اي مينوي دارد اين طبيعت كه تا پيش از روز‬ ‫موعود آن را نخواهيم ديد چنان كه روايات مربوط به دوران پس‬ ‫از ظهور نويد داده‌اند‪ .‬خودماني‌اش اينكه‪ :‬و آنگاه خورشيد سرد‬ ‫مثلث شماره ‪139‬‬ ‫‪34‬‬ ‫شد‪ /‬و بركت از زمين‌ها رفت‪ /‬و سبزه‌ها به صحراها خشكيدند‪ /‬و‬ ‫ماهيان به درياها خشكيدند‪.‬‬ ‫زمين سامانش را گم كرده است و آن زميني كه بود‪ ،‬نيست‬ ‫و اگر او بازمي‌گشت‪ ،‬همه چيز اين زمين هم به سامان نخست‪،‬‬ ‫رجعت مي‌كرد و دور ديگري از زمان آغاز مي‌ش��د همان دور‬ ‫نهايي كه اديان وعده‌اش را داده‌اند و اين اس��ت تاويل مصراع‬ ‫چهارم بند اول‪ :‬زمان‪ ،‬ديگر شدن آغاز مي‌كرد‬ ‫‪ -3‬و اگر هيچ يك از نگاه‌هاي تاويلي باال را نپس��نديد‪،‬‬ ‫مي‌توانيد زمين را كه سامانش گم شده است‪ ،‬مجازا به معناي‬ ‫زمينيانبگيريد‬ ‫ساختار نحوي اين بند‪ ،‬جمله ش��رط در دو مصراع اول و‬ ‫جمله جزاي شرط در دو مصراع بعدي است‪ .‬حال يك بار ديگر‬ ‫شرط را بخوانيم‪:‬‬ ‫اگر چشم جهان يك بار ديگر‬ ‫به روي ديدنت در باز مي‌كرد‬ ‫ما تا اينجا‪ ،‬اين شرط را اينگونه معني كرديم «اگر جهان‬ ‫يك‌بار ديگر تو را مي‌ديد» و در نتيجه «اگر تو بازمي‌گشتي»‬ ‫ولي يك جور ديگر هم مي‌ش��ود اين ش��رط را گزارش كرد‪:‬‬ ‫« اگر يك بار ديگر اين فرصت به جهان داده مي‌ش��د كه تو را‬ ‫بشناسد» اين گزارش‪ ،‬مبتني است بر اينكه شاعر بر «چشم» و‬ ‫«ديدن» و «در باز كردن » متمركز شده است‪ .‬مساله اين نيست‬ ‫كه چشم جهان در بر روي علي(ع) باز كند بلكه مساله اين است‬ ‫كه چش��م جهان در بر روي ديدن علي (ع) باز كند‪ .‬به عبارت‬ ‫روشن‌تر چشم اين جهان‪ ،‬دري را كه بر روي ديدن علي(ع) باز‬ ‫مي‌شود بر خود بسته است؛ علي(ع) هست‪ .‬ما در بر روي ديدن‬ ‫علي(ع) بسته‌ايم؛ چشم كارش ديدن است ولي با چشمي‌كه‬ ‫نمي‌خواهد حقيقت را ببيند و دري را باز شدنش‪ ،‬ديدار حقيقت‬ ‫ي چه‬ ‫را پيش چش��م مي‌آورد‪ ،‬بر خود مي‌بندد‪ ،‬با چنين چشم ‌‬ ‫مي‌شود گفت؟‬ ‫پسمي‌بينيمكهشاعرازهمانابتدادورياززمانراتوصيف‬ ‫مي‌كندكهدورغيابانسان‌هاازحقيقتاستو ناگزيردربند بعد‪،‬‬ ‫آنچهاززندگيعلي(ع)روايتمي‌شودهمههميناستكهتومرد‬ ‫روزگار ديگري بودي؛ روزگاري كه هنوز نيامده است‪:‬‬ ‫براي خنده‌هايت مي‌نويسم‬ ‫كه چون آيينه افتادند بر خاك‬ ‫وزين خاك سيه‌دل تا به امروز‬ ‫نه مردي زاد هم‌تقدير تيغت‬ ‫نه همرنگ نگاهت آفتابي‬ ‫دل آيينه‌اي را كرد روشن‬ ‫نكته بسيار بسيار جالب اين شعر همين است كه از همان‬ ‫آغاز با آن كسي كه قدش بلندتر از همه تاريخ است سخن گفته‬ ‫مي‌شود ولي از جفايي كه بر چنين انساني رفته است نيز سخن‬ ‫مي‌رود كه زمان��ه‌اش و زمانه‌هاي پس از آن ه��م تا به امروز‬ ‫گنجايش او را نداش��ته‌اند و چقدر هم انس��اني و ملموس و در‬ ‫دسترس‪:‬‬ ‫براي خنده‌هايت مي‌نويسم‬ ‫كه چون آيينه افتادند بر خاك‬ ‫علي(ع) بركننده در خيبر‪ ،‬علي(ع) زاده شده در خانه كعبه‪،‬‬ ‫علي (ع) صاح��ب ذوالفقار‪ ،‬علي(ع) پدر يتيمان و پناهش��ان‪،‬‬ ‫علي (ع)‪ ...‬همه اين علي‌ها را كه يك علي بيش نيستند و اعجاز‬ ‫شخصيت او جمع اين همه است همه اينها را در شعر فارسي‬ ‫خوانده بوديم اما به راستي دست‌كم من يكي «علي خندان » را‬ ‫در شعر فارسي نخوانده بودم تا اينكه نخستين بار سال‌ها پيش‬ ‫كه با اين شعر مواجه شدم‪ ،‬ذوق كردم كه باالخره يكي پيدا شد‬ ‫و اين صفت عجيب او را (و كدام صفت علي عجيب نيست؟)‬ ‫موضوع ستايش خود قرار داد‪.‬باري؛ موالي ما خندان بود تا آنجا‬ ‫كه عمر ابن خطاب به او گفت كه تو به درد خالفت نمي‌خوري‪.‬‬ ‫يكي به خاطر آنكه جواني و ديگر به خاطر آنكه مزاحي‪ .‬مزاح بر‬ ‫وزنفعال‪،‬دراصطالحعلمصرف‪،‬صيغهمبالغهاستومعني‌اش‬ ‫مي‌شود‪ :‬كسي كه بسيار شوخي مي‌كند‪:‬‬ ‫براي خنده‌هايت مي‌نويسم‬ ‫كه چون آيينه افتادند بر خاك‬ ‫خنده‌هاي چون آيينه يعني خنده‌ه��اي بي‌غل و غش‪،‬‬ ‫خنده‌هاي پاك و معصومانه‪ ،‬خنده‌هايي كه از جاني ش��فاف و‬ ‫روشن مي‌تراود‪ .‬اما در ادامه وقتي شاعر مي‌گويد‪:‬‬ ‫وزين خاك سيه‌دل تا به امروز‬ ‫نه مردي زاد هم‌تقدير تيغت‬ ‫با كنتراستي كه برقرار مي‌كند ميان خنده‌هاي چون آينه‬ ‫و تيغي كه پس از علي (ع) براي هيچ مردي مقدر نشده‪ ،‬مجسم‬ ‫مي‌كند برايمان كه آن خنده‌هاي بي‌غل و غش آن خنده‌هاي از‬ ‫ته دل‪ ،‬خنده‌هاي يك پهلوان نيست‌همتا بوده است‪ ،‬خنده‌هايي‬ ‫حاكي از مصوميت اليتناهي و قدرت اليتناهي توامان يكجا با‬ ‫هم يك بار براي هميشه تاريخ در وجود يك مرد به نام علي (ع)‬ ‫كه رفت و مانندش پيدا نشد كه آن خنده‌ها را مثل آينه بر زمين‬ ‫افكندند و تكه تكه كردند‪...‬‬ ‫و در شعرمهدي اخوان ثالث‪ ،‬وقتي رستم در چاه نابرادر‬ ‫در مي‌يابد كه پيش از خودش رخش آن اسب باوفا مرده‪ ،‬براي‬ ‫نخستين بار آن كليد گنج مرواريد يعني لبخند پهلوانانه هميشه‬ ‫بر لبش را گم مي‌كند‪:‬‬ ‫« رخش آن طاق عزيز آن تاي بي‌همتا‬ ‫رخش رخشنده‬ ‫با هزاران يادهاي روشن و زنده‬ ‫آه‬ ‫پهلوان كشتن ديو سپيد آن‌گاه‬ ‫ديد چون ديو سياهي‪،‬غم‬ ‫كز برايش پهلوان ناشناسي بود تا آن دم‪-‬‬‫پنجه افكنده‌ست در جانش‬ ‫و دلش را مي‌فشارد درد‬ ‫هم‌چنان حس كرد‬ ‫كه دلش مي‌سوزد آن‌گه سوزشي جانكاه‬ ‫گفت در دل‪« :‬رخش! طفلك رخش!‬ ‫آه!»‬ ‫اين نخستين بار شايد بود‬ ‫كان كليد گنج مرواريد او گم شد»‬ ‫اما در اين شعر ميرشكاك سخن از لبخند نيست‪ ،‬سخن از‬ ‫خنده‌هاي مردي است كه هم‌تقدير تيغ او‪ ،‬مردي از خاك‪ ،‬زاده‬ ‫نشده است ولي او مي‌خندد با مردمان مي‌خندد بس كه خاكسار‬ ‫است ( بلكه خود پدر خاك هم اوست ابوتراب است ابوتراب) پس‬ ‫وقتي شاعر مي‌گويد‪:‬‬ ‫براي خنده‌هايت مي‌نويسم‬ ‫كه چون آيينه افتادند بر خاك‬ ‫وزين خاك سيه‌دل تا به امروز‬ ‫نه مردي زاد هم‌تقدير تيغت‬ ‫نه همرنگ نگاهت آفتابي‬ ‫دل آيينه‌اي را كرد روشن‬ ‫از خواندن مجموع چهار سطر اول با هم‪ ،‬اين معني افزوده‬ ‫هم متداعي مي‌شود «خاكي بودن علي (ع) با مردمان»‪ .‬در ادامه‬ ‫دو بار ديگر خاك به لفظ آمده اس��ت و تكرار شده است اما آن‬ ‫خاك كه كجا و اين خاك كجا؟ (در دانش بيان به اين صنعت‪،‬‬ ‫«ايهام تبادر» مي‌گويند) خاكي كه دلش سياه شد و ديگر مردي‬ ‫هم‌تقدير تيغ تو از آن زاده نشد (مقايسه شود با‪ :‬زميني كه سامان‬ ‫خود را گم كرده اس��ت در بند اول) زيرا آيين��ه دل هيچ يك از‬ ‫خاكزادگان را ديگر آفتابي همرنگ نگاه تو روشن نكرد(آيينه‌ها‬ ‫تاريك ماندند؛ آيينه‌ها در سياهي ماندند ؛ مقايسه شود با خاك‬ ‫سيه‌دل‪ :‬وزين خاك سيه‌دل تا به امروز‪g)...‬‬
‫تمام خبرهاي زمين باز‌گو شد‬ ‫افشين خماند ‪ /‬روزنامه‌نگار‬ ‫إِ َذا ُزلْ ِزلَ ِت أْ َ‬ ‫ض ِزلْ َزالَ َها‬ ‫ال ْر ُ‬ ‫ي كه زمين شديدا به لرزه درآيد‬ ‫هنگام ‌‬ ‫‪...‬و زمي��ن مي‌لرزد‪ ،‬ش��ديد مي‌ل��رزد‪ ...‬خانه‌ها خرابه‬ ‫مي‌شود‪ ،‬سقف‌ها فرومي‌ريزند‪ ،‬اش��ك‌ها سرازير مي‌شوند‪،‬‬ ‫دست‌ها خاك را مي‌كاوند‪ ،‬لعنت بر اين دست‌هاي ناتوان كه‬ ‫هرچه خاك را كنار مي‌زنند‪ ،‬به نفس زنده‌اي نمي‌رسند كه‬ ‫اميد را بارور كند‪ .‬زمين مي‌لرزد‪ ،‬شديد مي‌لرزد‪ ...‬كودكي در‬ ‫ميان آوارها به دنبال عروسكش مي‌گردد و مادرش‪ .‬و مادر‬ ‫در زير خرابه‌ها به‌دنبال كودكش مي‌گردد كه عروسكي را در‬ ‫آغوش گرفته‪ .‬زمين مي‌لرزد‪ ،‬كودكي يتيم اس��ت‪ ،‬پدري تا‬ ‫ابد چشم انتظار فرزندي است كه در ميان گردوغبار گم شد‬ ‫و ديگر نبود‪...‬زمين لرزيد‪ ،‬ش��ديد لرزيد‪ ،‬تيرچوبي بر سري‬ ‫بوسه زد و خواب خوش ش��بانه خانواده‌اي را به خواب ابدي‬ ‫متصل كرد‪ ...‬زمين شديد لرزيد و چشم‌ها‪ ،‬سرخي را به يادگار‬ ‫گرفتند‪ .‬تا ابد‪ ،‬تا همیشه‪ ...‬زمین لرزید‪ ،‬کودکی تنها شد‪...‬‬ ‫َوأَخْ َر َج ِت أْ َ‬ ‫ض أَثْقَالَ َها‬ ‫ال ْر ُ‬ ‫و زمين بارهاي سنگينش را خارج سازد‬ ‫‪...‬زمين مي‌لرزد و دل مي‌لرزد‪ ...‬فقط زمين نيست كه‬ ‫ربط موفقيت‌ه‌ا با مديريت‬ ‫بررسي مديريت كاروان ايران‬ ‫در لندن‬ ‫مصطفيهاشمي‌طبا‪/‬رئيسسابقسازمانتربيتبدني‬ ‫من پيش از حضور ايران در المپيك پيش‌بيني مي‌كردم‬ ‫كه ايران در اين مسابقات نتيجه خوبي كسب مي‌كند و دقيقا‬ ‫به همين صورت ايران به نتيجه خوبي رس��يد‪ .‬البته در كل‬ ‫مي‌توان گفت كشتي‌فرنگي ايران جور همه رشته‌هاي ديگر‬ ‫رادرالمپيككشيد‪.‬‬ ‫اگر مجموع نتايج ايران را مورد بررسي قرار دهيم متوجه‬ ‫مي‌شويم كه ايران براي اولين بار ‪ 12‬مدال كسب كرده و در‬ ‫تاريخ حضور ايران در المپيك تا به حال ش��اهد كسب چهار‬ ‫مدال طال نبوديم‪ .‬جايگاه هفدهم ايران در شرايطي كه باالتر‬ ‫از كش��ورهاي مطرح در س��طح ورزش جهان قرار گرفتيم‪،‬‬ ‫نتيجهبسيارخوبياست‪،‬وليمي‌توانگفتكهايرانپتانسيل‬ ‫باالتري براي حضور درخشان‌تر در اين مسابقات داشته است‪.‬‬ ‫ولي متاسفانه شرايطي در ورزش ايران حاكم است كه فعال‬ ‫اجازهنمي‌دهد بهمدال‌هايبيشتريازاينالمپيكفكركنيم‪.‬‬ ‫يكي از ناكامي‌هاي ايران كشتي آزاد بود‪ .‬اگر كشتي آزاد‬ ‫ايران راه كشتي فرنگي را مي‌رفت بدون شك مي‌توانست‬ ‫نتايج بهتري را كسب كند و بين دو تا سه مدال طال به كاروان‬ ‫ايران اضافه كند‪.‬‬ ‫متاسفانه در پايان مسابقات المپيك و درخشش ايران در‬ ‫نقدونظر‬ ‫اين ميدان عده‌اي از مديران تمام موفقيت را به دوران خود نسبت‬ ‫دادند و اعالم كردند نتايج ايران در المپيك حاصل هفت سال‬ ‫مديريت آنها در ورزش است‪ .‬مثل اينكه تاريخ ورزش كشور از‬ ‫هفت سال پيش شروع شده است‪ .‬درست نيست كه براي نسبت‬ ‫دادن موفقيت‌ها به خود چنين صحبت‌هايي را به ميان آورد‪ ،‬چرا‬ ‫كهدراينورزشاقداماتپايه‌ايزياديازساليانپيشانجامشده‬ ‫است‪.‬منبهجراتمي‌گويمكهنتايجايراندرالمپيكارتباطيبه‬ ‫مديريتنداشت‪.‬رشته‌هاوعملكردهادرالمپيككامالمشخص‬ ‫است و هر رشته‌اي هم تاريخ كامال واضح خود را دارد‪ .‬مي‌توان‬ ‫به راحتي اين رشته‌ها را كارشناسي كرد تا به يك نتيجه عقالني‬ ‫رسيد و متوجه شد اين مديريت قوي نبوده كه چنين نتايجي را‬ ‫رقم زده است‪.‬‬ ‫از نظر من س��ه مدال ط�لاي ايران در كش��تي فرنگي‬ ‫اختصاص به بنا دارد و هيچ شخص ديگري به جز همين مربي‬ ‫نمي‌تواند بگويد كه اين مدال‌ها حاصل كار اوست‪ .‬بنا چند سال‬ ‫روي شاگردان خود كار كرده و ورزشكاران هم دل به كار داده و با‬ ‫بناهمكاريكردند‪.‬بههميندليلازنظرمنجزبناهيچشخصي‬ ‫در اين طالها نقش نداشته‪.‬‬ ‫البته تعدادي از رشته‌ها در المپيك به هيچ وجه در حد خود‬ ‫ظاهر نش��دند‪ .‬تيراندازي با كمان‪ ،‬دوچرخه‌سواري و قايقراني‬ ‫رشته‌هايي هستند كه بايد بهتر از اين ظاهر مي‌شدند و در حد‬ ‫انتظارنبودند‪.‬دربحثعملكردضعيفاينرشته‌هابايدمديريترا‬ ‫مقصردانست‪.‬دراينرشته‌هاپيشازمسابقاتالمپيكبهقدري‬ ‫شرايط سختی براي ورزش��كاران ايجاد شد كه بازيكنان هيچ‬ ‫تمركزي نداشتند‪ .‬در اين چند رشته مديريت حاشيه‌سازي كرد و‬ ‫فدراسيون‌هاكامالمتشنجبود‪.‬اينمشكلبايدبهبعدازمسابقات‬ ‫المپيكموكولمي‌شد‪،‬وليمتاسفانهچنيناتفاقينيفتاد‪.‬‬ ‫يكي از نقاط روش��ن اين المپيك مدال باارزش احسان‬ ‫حدادي بود‪ .‬حدادي حاصل تالش ‪ 12‬ساله خود را گرفت‪ .‬او در‬ ‫سال‪ 79-8 0‬به مقام قهرماني پرتاب ديسك جوانان ايران رسيد‪.‬‬ ‫از همان زمان به‌طور جدي مشغول تمرين و كار شد و فدراسيون‬ ‫همكمالهمكاريرابااوداشت‪.‬بهنظرمنيكيازارزشمند‌ترين‬ ‫مدال‌هاي المپيك نقره احسان حدادي است‪.‬‬ ‫باوجودتعداديازاظهارنظرهامنعملكردضعيفتعدادي‬ ‫از كشورها را عامل موفقيت ايران نمي‌دانم‪ .‬ايران در رشته‌هايي‬ ‫كه به مدال رسيد شايستگي مدال را داشت‪ .‬همچنين در تعدادي‬ ‫از رشته‌ها ايراني‌ها هيچ چيز از حريفان خود كم نداشتند‪ .‬براي‬ ‫مثال در رشته‌اي مانند دوي‪ 100‬متر تفاوت رده‌ها در حد يكصدم‬ ‫ثانيه اس��ت‪ .‬به همين دليل نمي‌توان گفت كه ورزشكاري كه‬ ‫مدال گرفته تفاوت فاحشي با ديگر حريفان داشته‪ .‬در رشته‌هاي‬ ‫زيادي به همين‌ترتيب دس��ت ما از مدال كوتاه ماند و مي‌توان‬ ‫گفت ايراني‌ها بحق در رده هفدهم جهان در پايان مس��ابقات‬ ‫المپيكقرارگرفتند‪.‬‬ ‫پيش‌بيني ادامه روند موفق ايران در المپيك بعدي كاري‬ ‫كامالغيرممكناست‪.‬نمي‌توانگفتچونكشتيفرنگيدراين‬ ‫مسابقاتسهطالگرفتهدرالمپيكبعديبدونشكاينطالها‬ ‫راتكرارمي‌كند‪.‬برايمثالدررشتهتكواندوهمهانتظارمدالطال‬ ‫داشتند‪ ،‬ولي عملكرد آنها همه مردم را شوكه كرد‪ .‬به نظر من با‬ ‫اين شرايط حاكم در ورزش در المپيك بعدي به جز اين سه‪ ،‬چهار‬ ‫رشته در رشته‌هاي ديگري نمي‌توانيم به مدال طال برسيم‪ .‬البته‬ ‫همه چيز باز هم به شرايط حاكم بستگي دارد‪.‬‬ ‫يكي از بزرگتري��ن ناكامي‌هاي ايران در اين مس��ابقات‬ ‫عملكردضعيفتكواندوكارانالمپيكياست‪.‬منفكرمي‌كنمدر‬ ‫ايندورهسايهمهماندوستبرتيممليتكواندوسنگينيمي‌كرد‪.‬‬ ‫من قصد مقايسه عملكرد مهماندوست با مربيان ديگر را ندارم‪،‬‬ ‫ولي معتقدم كسي كه چهار سال در تيم‌ملي نتايج درخشاني را‬ ‫كسب كرده نبايد در حساس‌ترين ش��رايط از تيم‌ملي تكواندو‬ ‫كنار گذاشته شود‪g.‬‬ ‫زمين مي‌لرزد و دل‌ها خرابه مي‌شود‬ ‫مثلث شماره ‪139‬‬ ‫خرابه‌ها را روي دوش خود ح��س مي‌كند‪ ،‬دل‌ها هم خرابه‬ ‫مي‌شوند و چشم‌ها نگران خواهد بود‪ ،‬قصه‌ها دهان به دهان‬ ‫مي‌چرخد‪ ،‬غصه‌ها هم‪ ...‬چش��م‌ها گريان مي‌ش��وند‪ .‬هربار‬ ‫كه زمين مي‌لرزد‪ ،‬بارهاي سنگين خارج مي‌شود و ما به ياد‬ ‫مي‌آوريم‪ ،‬خيلي چيزها را به ياد مي‌آوريم‪...‬‬ ‫مهندس��ين به ياد مي‌آورند كه اين خانه‌ها‪ ،‬جان آن را‬ ‫ندارد كه جان‌ها را به آنها بس��پاريم اما خيلي چيزهاي ديگر‬ ‫هم هست كه به ياد مي‌آيد‪ ...‬عشق است كه در ميان خرابه‌ها‬ ‫هويدا مي‌شود‪ ،‬عشق به هموطن‪ ،‬عشق به همنوع‪ ...‬بني‌آدم‬ ‫اعض��اي يكديگرند‪ ،‬بن��ي‌آدم اعضاي ي��ك پيكرند‪ .‬ديگر‬ ‫شعاري نيس��ت كه در يك كتاب جا خوش كرده باشد‪ ،‬مثل‬ ‫اعضاي يك پيكر وقتي روزگار عض��وي را به درد مي‌آورد‪،‬‬ ‫ديگر عضوها را جاي قرار نمي‌ماند و عضو يكديگر مي‌شوند‪...‬‬ ‫زمين بارهاي سنگينش را خارج مي‌كند و بشر به ياد مي‌افتد؛‬ ‫ياد خيلي چيزها‪ ،‬ياد انسانيت‪ ...‬بار سنگین زمین تبدیل به بار‬ ‫سنگین دل می‌شود‪ ،‬کاش همه چیزهایی که این روزها به یاد‬ ‫آوردیم تا همیشه در یادمان بماند‪ ...‬ای انسان‪...‬‬ ‫َو َق َ‬ ‫ان َما لَ َها‬ ‫ال إْ ِ‬ ‫نس ُ‬ ‫ال َ‬ ‫و انسان مي‌گويد‪« :‬زمين را چه مي‌شود (كه اين‌گونه‬ ‫مي‌لرزد)؟!»‬ ‫ي ْو َمئِ ٍذ ت َُح ِّد ُث أَخْ َب َار َها‬ ‫در آن روز زمين تمام خبرهايش را بازگو مي‌كند؛‬ ‫ب ِ َأ َّن َربَّ َ‬ ‫ك أَ ْو َحى لَ َها‬ ‫چرا كه پروردگارت به او وحي كرده است!‬ ‫َّاس أَشْ َتاتا ل ِّ َير ْوا أَ ْع َمالَ ُه ْم‬ ‫يص ُد ُر الن ُ‬ ‫ي ْو َمئِ ٍذ ْ‬ ‫در آن روز مردم به‌صورت گروه‌هاي پراكنده (از قبرها)‬ ‫خارج مي‌شوند تا اعمالشان به آنها نشان داده شود!‬ ‫يادمان باش��د‪ ،‬آن روز را‪ ،‬روزي كه زمين براي آخرين بار‬ ‫خواهد لرزيد‪ ،‬چه خوش است كه وقتي در اين لرزش‌ها زمين‬ ‫خبرهايش را مي‌گويد‪ ،‬گوش بس��پاريم به خبرهايي كه زمين‬ ‫پخش مي‌كند‪ .‬روزي در راه است و براي آن روز بايد آماده بود‪.‬‬ ‫يادمان باشد و فراموش نكنيم آن روز را‪ ...‬فرصت خوبي است‬ ‫براي آنكه توشه‌اي داشته باشيم‪ ...‬چه اشك‌هايي در انتظار پاك‬ ‫كردن هستند و چه دست‌هايي براي گرفته شدن دراز شده‌اند‪.‬‬ ‫زمين لرزيد و دل‌ها مي‌لرزد‪ ،‬هرچقدر كه لرزيدن زمين‬ ‫اتفاقي دل‌آزار و تلخ اس��ت‪ ،‬لرزيدن دل چ��ه مبارك اتفاقي‬ ‫است‪ .‬به ياد مي‌آوريم‪ ...‬این روز را برای آن روز بزرگ‪.‬‬ ‫َمن ي ْع َم ْل ِم ْثق َ‬ ‫َال َذ َّر ٍة خَ يرا َير ُه‬ ‫ذره‌اي كار خي��ر انجام دهد آن‬ ‫‌وزن‬ ‫م‬ ‫پس هر كس ه‬ ‫ّ‬ ‫را مي‌بيند!‬ ‫َو َمن ي ْع َم ْل ِم ْثق َ‬ ‫َال َذ َّر ٍة شَ ّرا َير ُه‬ ‫ذره‌اي كار بد كرده آن را مي‌بيند!‬ ‫و هر كس هم‌وزن ّ‬ ‫زمين لرزيد‪ ،‬شديد لرزيد‪ ،‬دل‌ها لرزيد‪ .‬چشم‌ها خون شد‬ ‫و پشت در سازمان خون صف بسته شد‪ .‬زمين لرزيد‪ ،‬دل‌ها‬ ‫لرزيد و چون می‌لرزید يكي از آن روزها بود كه به اينكه اهل‬ ‫اين خاكيم افتخار كرديم‪ ،‬چه دست‌ها براي كمك دراز شد‬ ‫و چه دل‌ها كه براي خانه‌هايي كه خرابه شدند‪ ،‬خراب شدند‪.‬‬ ‫اين روزها محاسبه مي‌شود‪ ،‬چقدر خوبي براي محاسبه وجود‬ ‫دارد‪ .‬چقدر انس��انیت‪ ...‬چقدر زیبایی هس��ت که دیده شود‪.‬‬ ‫انسانيت بود و عشق و محبت كه در زمین پخش شده؛ کار‬ ‫خیر اس��ت همه‪ ...‬آدم‌هايي كه روي قلب خويش يك نوار‬ ‫سياه سنجاق كردند‪ .‬براي دل‌هايي كه لرزيد پاداشي است‬ ‫هم‌وزن آن‪ ...‬ايرانی‌ها اعضاي یک پيكر بودند ونشان دادند‬ ‫كه از محنت ديگران بي‌غم نيستند‪g .‬‬ ‫‪35‬‬
‫سياست‌‬ ‫ضيافت بزرگ‬ ‫ساختن دنياي جديد‬ ‫پيام اجالس تهران براي غرب چه بود؟‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪30‬‬
‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪31‬‬
‫ساختن دنياي جديد‬ ‫‪1‬‬ ‫سياست‬ ‫يك هفته تهران تعطيل شد تا نمايندگان ‪ 120‬كشور‬ ‫به ايران بيايند و در اجالس عدم تعهد شركت كنند‪ .‬در يك‬ ‫نگاه كلي آنچه مش��خص بود‪ ،‬تهران كان��ون توجه جهاني‬ ‫براي اجالس شانزدهم نم شده است‪.‬جنبش غيرمتعهد‌ها‪،‬‬ ‫مجموعه‌اي از تالش‌هاي غيرمتمركز و متكثر كشورهايي‬ ‫است كه در يك اصل كلي پذيرفته‌اند در تصميم‌سازي نظام‬ ‫جهاني در حالت غيرمتعهد به تصميمات بلوك‌هاي شرق و‬ ‫غرب قرار بگيرند‪ .‬با نگاهي به تاريخ جنبش متوجه مي‌شويم‬ ‫كه عمدتا اي��ن پايبندي به بلوك‌بندي‌ه��اي جامعه جهاني‬ ‫هميشه در حالتي صفر وصد قرار داشته و چه بسا در مقطعي‬ ‫از ادوار جنبش كش��ورهاي وابسته به ش��رق سوسياليستي‬ ‫بيشتر بودند تا اينكه سياست عدم تعهدي را رعايت كنند‪ .‬اوج‬ ‫اين مساله را در حمله شوروي سابق به افغانستان مشاهده‬ ‫مي‌كنيم كه برخي از كشورها در اجالس دهلي‌نو از امضاي‬ ‫بيانيه انتقادي درباره حمله به افغانستان خودداري كردند‪ .‬در‬ ‫اين ميان اما آنچه مشخص بود جنبش از كشورهاي تندروي‬ ‫سوسياليس��تي تا محافظ��ه‌كاران مرتجع ع��رب را در خود‬ ‫جاي‌داده بود كه در حداقلي‌ترين تصميم س��ازي جهاني در‬ ‫نظام بين‌الملل سهمي‌قابل توجه را ايفا مي‌كرد‪.‬‬ ‫بعد از فروپاشي اتحاد جماهيرش��وروي جنبش عدم‬ ‫تعهد با بيم و اميدهايي روبه‌رو شد‪ .‬چه آنكه در نگاه ابتدايي‬ ‫يكي از بال‌هاي تش��كيل جنبش يعني شرق سياسي از بين‬ ‫رفته بود و جنبش براي ادام��ه راه با اين ديدگاه ديگر محلي‬ ‫از وجود ندارد‪ .‬شايد به همين دليل بود كه حيات جنبش بعد‬ ‫از ‪ 1991‬تا اجالس تهران ب��ا چالش‌هاي زيادي روبه‌رو بود‬ ‫و چه بسا در نگاه بين‌المللي هميش��ه وجود چنين سازماني‬ ‫با س��واالت زيادي ربه‌رو بود‪ .‬اما به نظر مي‌رس��د اجالس‬ ‫شانزدهم در تهران بازگشت جنبش به راه اصلي خود خواهد‬ ‫بود‪ .‬اما چرا چنين ادعايي وجود دارد؟‬ ‫در اجالس باندونگ در سال ‪ 1955‬نيروهاي قدرتمند‬ ‫منطقه‌اي و بين‌المللي مس��تقلي در حال رشد بودند‪ ،‬تا آنجا‬ ‫كه اين كش��ورها از جنبش‌هاي اس��تقالل طلبانه در آفريقا‬ ‫و آس��يا و جنوب آفريقا حماي��ت مي‌كردند‪ .‬مش��ابه همين‬ ‫وضعيت هم‌اكنون و همزمان با اجالس تهران در حال وقوع‬ ‫است و بسياری از كش��ورها در حال رويارویي با سلطه‌گري‬ ‫اياالت‌متحده آمريكا در جهان يك قطبي هس��تند وش��ايد‬ ‫حضور گروه بريكس كه شامل روسيه‪ ،‬چين‪ ،‬هند‪ ،‬برزيل و‬ ‫آفريقاي‌جنوبي و ديگر سازمان‌هاي منطقه‌اي از آمريكاي‬ ‫التين گرفته تا جنوب ش��رق آسياس��ت دليلي بر اين گفته‬ ‫باشد‪ .‬در اين ميان اما سخنان رهبري انقالب‌اسالمي حاوي‬ ‫دو نكته مهم و اساسي در تبيین سياست خارجي جمهوري‬ ‫اس�لامي بود؛ اول اينكه رهبري با نگاه انتقادي نس��بت به‬ ‫س��اختار س��ازمان ملل مهمترين راه برون‌رفت مشكالت‬ ‫جهاني را اصالح ساختار اين نهاد بين‌المللي دانستند‪.‬‬ ‫آنچه امروز در حال وقوع اس��ت اينكه فلسفه وجودي‬ ‫شوراي امنيت با فلسفه توصيفي آن متفاوت است‪ .‬در فلسفه‬ ‫توصيفي ش��وراي امنيت مي‌گوییم كه شوراي امنيت براي‬ ‫تضمين صلح و امنيت جهاني تش��كيل ش��ده‪ ،‬ولي فلسفه‬ ‫وجودي شوراي امنيت براي آن اس��ت كه قدرت فرادستي‬ ‫كشورهاي عضو دائمي‌ش��وراي امنيت را تضمين كند‪ .‬بين‬ ‫اين دو موضوع بايد تفاوت گذاشت‪ .‬نمي‌توانيم در اين مساله‬ ‫خود را سردرگم نگه داريم؛ در واقع شوراي امنيت برخاسته‬ ‫از قدرت حاصل از جنگ‌هاي جهاني اول و دوم اس��ت‪ .‬اين‬ ‫قدرت‌ها كه از درون جنگ س��ر بر آوردند امتياز حق وتو را‬ ‫براي خود محفوظ نگه‌داش��تند تا بعد از جنگ بتوانند براي‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪32‬‬ ‫پيام اجالس تهران براي غرب چه بود؟‬ ‫كنترل قدرت و كسب و افزايش آن گام بردارند‪ .‬كشورهاي‬ ‫عضو‌سازمان ملل اگر قدرت بازيگري هم وزن كشورهاي‬ ‫عضو دائمي‌شوراي امنيت پيدا نكنند حتي اگر آلمان و ژاپن‬ ‫و ‪ 25‬عضو اتحاديه اروپا باشند نمي‌توانند از حق وتو برخوردار‬ ‫باشند‪ .‬بر‌اساس طرح ايران و كشورهاي غيرمتعهد ساختار‬ ‫س��ازمان ملل و ش��وراي امنيت بايد تغيير يابد تا مشاركت‬ ‫بين‌المللي در تصميمات جهاني در مس��ير عادالنه‌اي قرار‬ ‫گيرد‪ ،‬چه آنكه از نظر بسياري از كش��ورهاي جهاني تمركز‬ ‫تصميمات بين‌المللي به دس��ت چند كش��ور ظلمي‌بزرگ و‬ ‫آشكار به‌كش��ورهاي ديگر اس��ت‪ .‬اين موضوع مورد توجه‬ ‫محمد المرس��ي‪ ،‬رئيس‌جمهور مصر نيز قرار گرفت‪ .‬او نيز‬ ‫با تاكيد بر‌حضور كش��ورهاي مس��لمان و عضو جنبش در‬ ‫تصميم��ات بين‌المللي خواس��تار اص�لاح وضعيت كنوني‬ ‫سازمان ملل شد‪ .‬نكته دوم كه سال‌هاست در راهبرد سياست‬ ‫خارجي جمهوري اسالمي ايران به‌عنوان يك اصل تاكيدي‬ ‫مورد توجه است؛ مساله فلسطين است‪ .‬موضوعي كه ايران‬ ‫و ديگر كشورهاي عضو عدم‌تعهد بر‌حل مساله فلسطين با‬ ‫در‌نظر گرفتن حقوق ساكنان اصلي آن تاكيد دارند‪ .‬پيشنهاد‬ ‫ايران از آنجا راه گشا س��ت كه در حل مساله فلسطين همه‬ ‫گروه‌ها فلس��طيني و به‌طور عام همه مردم فلسطين اعم از‬ ‫آوارگان و ساكنان آن راي خواهند داد‪.‬‬ ‫اجالس تهران به اين داليل و داليل بي‌‌شمار ديگري‬ ‫كه بايد در مبارزه ملت ايران در ‪ 33‬سال اخير با قدرت‌هاي‬ ‫زورگو آن را جست‌وجو كرد بي‌ش��ك بازكردن معبري تازه‬ ‫براي حرك��ت آينده كش��ورهاي غيرمتعهد اس��ت‪ .‬تحليل‬ ‫رهبري انقالب اس�لامي از جهان جديد و قرار داشتن پيچ‬ ‫بزرگ تاريخي در مس��ير ملت‌ها‪ ،‬نگاه دوباره براي بازسازي‬ ‫جنبش غيرمتعهد‌ها را ضروري مي‌سازد‪.‬‬ ‫در اين راه اما بايد به چند نكته در مورد نگاه‌هاي بيروني‬ ‫به اجالس تهران توجه كرد؛‬ ‫اول‪ -‬حضور بس��ياري از ميهمانان خارجي در سطح‬ ‫رئيس‌جمهور يا رئيس دولت و وزير امورخارجه در تهران‪،‬در‬ ‫حالي كه آمريكا فشارهاي زيادي را به آنها وارد كرده بود كه‬ ‫به اجالس تهران نيايند‪ ،‬حائز‌اهميت است‪ .‬حتما مهم است‬ ‫كه محمد المرسي رئيس‌جمهور مصر‪ ،‬بان كي‌مون دبيركل‬ ‫سازمان ملل و محمود عباس رئيس تشكيالت خودگردان‬ ‫در تهران حضور داشتند‪ .‬كه اگر مهم نبود از آمريكا تا اسرائيل‬ ‫گرفته به دنبال لغو اين سفرها نبودند‪.‬‬ ‫اجالس تهران به داليل بي‌‌شماري‬ ‫كه بايد در مبارزه ملت ايران در ‪33‬‬ ‫سال اخير با قدرت‌هاي زورگو آن را‬ ‫جست‌وجو كرد‪ ،‬بي‌شك بازكردن‬ ‫معبري تازه براي حركت آينده‬ ‫كشورهاي غيرمتعهد است‬ ‫دوم‪ -‬اما محمد المرسي‪ ،‬رئيس مصر كه در سخنراني‬ ‫خود از مصر جديد و انقالبي سخن گفت‪.‬حضور او در تهران‬ ‫بازتاب بسياري در رسانه‌هاي جهان داشت و از همه مهمتر‬ ‫س��خنان او در مراس��م افتتاحي��ه و ديدار ب��ا رئيس‌جمهور‬ ‫احمدي‌نژاد بود‪ .‬او س��خنان افتتاحيه خ��ود را در چند‌محور‬ ‫بيان كرد‪ .‬س��وريه موضع رس��مي دولت خود را بارها بيان‬ ‫كرده بود‪ ،‬كه با نگاه رسمي جمهوري اسالمي مغاير بود‪ ،‬اما‬ ‫ذكر اين نكته ضروري است كه اجالس‌هاي اينچنيني براي‬ ‫بيان نظرات كشورهاس��ت‪ ،‬همچنان كه ما در اجالس‌هاي‬ ‫متعددي كه ش��ركت مي‌كنيم از جمله اجالس مكه نظرات‬ ‫خود را به‌ط��ور واضح بي��ان مي‌كنيم؛ با اين ح��ال مواضع‬ ‫مرس��ي‪‌،‬مواضعي غيرواقعي و قابل نقد است و به‌طور حتم‬ ‫بايد توسط كارشناسان و اس��اتيد روابط بين‌الملل مورد نقد‬ ‫قرارگيرد‪ .‬اما ديگر محورهاي س��خنان محمد المرسي در‬ ‫واقع تاييد سياست‌هاي جمهوري اسالمي در موضوع سازمان‬ ‫ملل متحد و ضرورت همگرايي كشورهاي عضو براي گرفتن‬ ‫كرسي دائم و اصالح ساختار شوراي امنيت بود‪ .‬او گفت كه‬ ‫ساختار شوراي امنيت بايد اصالح و توس��عه داده شود تا به‬ ‫شكل بهتري نماينده نظام جهان باش��د‪.‬او اصالح شوراي‬ ‫امنيت را گام نخس��ت براي تش��كيل نظام عادالنه جهاني‬ ‫جديد دانست كه بايد بر‌اساس تحكيم مشاركت كشورهاي‬ ‫در حال توسعه در اداره جهان باشد كه اين كشورها در سياست‬ ‫گذاري‌هاي سياسي‪ ،‬اجتماعي و اقتصادي مشاركت داشته‬ ‫باشند‪.‬‬ ‫نكته ديگر مساله فلسطين بود كه المرسي از وضعيت‬ ‫اسراي فلسطيني ابراز تاسف کرده و از آشتي ملي فلسطين‬ ‫حمايت و براي ادامه حمايت كش��ورش از اين مساله اعالم‬ ‫آمادگي كرد و از فلسطيني‌ها خواست تا تالش خود را براي‬ ‫آش��تي ملي ادامه بدهند و به اختالفات كوچك موجود بين‬ ‫خود توجهي نكنند و تمركز خ��ود را بر تحقق آرمان خود كه‬ ‫مقاومت در برابر اشغالگري است‪ ،‬قرار بدهند‪.‬‬ ‫فارغ از موضوع��ات ديگر و نگاه��ي متفاوت فرصت‬ ‫اجالس تهران در همين تكثرگرايي كش��ورهايي است كه‬ ‫عضو اجالس تهران هس��تند‪ .‬بايد در چني��ن فضايي براي‬ ‫همگرايي و تعريفی جديد و بنيان سازمان كشورهاي عضو‬ ‫غيرمتعهد كوشيد‪ .‬تهران در چنين شرايطي با‌توجه به نقش‬ ‫و عمل خود در مواجهه با جبهه سلطه پايگاه مناسبي براي‬ ‫بازتعريف جديدي ازجنبش غيرمتعهد است‪g .‬‬
‫اجالس شانزدهم كشورهاي عضو جنبش عدم‌تعهد‬ ‫در تهران ركورد بي‌س��ابقه‌اي را از حضور س��ران كشورها‬ ‫نسبت به ‪ 15‬دوره گذشته برجای گذاشت‪ .‬اين اجالس كه‬ ‫پس از اجالسيه‌هاي سازمان ملل بزرگ‌ترين و وسيع‌ترين‬ ‫نشست سران كشورهاست‪ ،‬سه پادشاه‪ 24 ،‬رئيس‌جمهور‪،‬‬ ‫هش��ت نخس��ت‌وزير‪ 9 ،‬معاون رئيس‌جمه��ور‪ ،‬دو رئيس‬ ‫مجل��س و ‪ 9‬نماين��ده ويژه از كش��ورهاي عض��و جنبش‬ ‫عدم‌تعهد در آن حضور دارند‪.‬‬ ‫از جمله مقاماتي ك��ه تا پي��ش از روز افتتاح اجالس‬ ‫به هم��راه هيات‌هاي بلندپايه به ته��ران آمدند مي‌توان به‬ ‫«ميشل‌س��ليمان» رئيس‌جمهوري لبنان‪ ،‬محمود عباس‬ ‫رئيس دولت خودگ��ردان فلس��طين‪« ،‬كي��م يونگ نام»‬ ‫رئيس‌جمهور كره شمالي‪« ،‬يحيي بن محفوظ المنظري»‬ ‫رئيس مجلس عمان‪« ،‬وائل الحلقي» نخست‌وزير سوريه‪،‬‬ ‫«زين العابدين رشيد» نماينده ويژه نخست‌وزير سنگاپور‪،‬‬ ‫«نبيل العربي» دبيركل اتحاديه عرب‪ ،‬معاون رئيس‌جمهور‬ ‫زامبي��ا‪ ،‬رئيس‌جمه��ور جيبوت��ي‪« ،‬عبدالق��ادر بن‌صالح»‬ ‫رئيس مجلس الجزاير‪ ،‬رئيس‌جمه��ور آفريقاي مركزي و‬ ‫«ماچادور ونتورا» معاون اول رئيس‌جمهور كوبا‪« ،‬امامعلي‬ ‫رحمان»‪ ،‬رئيس‌جمهور تاجيكس��تان‪« ،‬باب��ورام ياتاراي»‬ ‫نخس��ت‌وزير نپال‪ ،‬بوديونو‪ ،‬معاون رئيس‌جمهور اندونزي‪،‬‬ ‫حامد ك��رزاي‪ ،‬رئيس‌جمه��ور افغانس��تان و «آصف‌علي‬ ‫زرداري»‪ ،‬رئيس‌جمهور پاكس��تان اش��اره كرد كه تالش‬ ‫كردند تا يك روز پيش از برگزاري اجالس خود را به تهران‬ ‫برسانند‪ .‬همچنين محمد المرسي‪ ،‬نوري المالكي‪« ،‬ماجو يو‬ ‫ش��و» معاون وزير امور‌‌خارجه چين‪« ،‬مان موهان سينگ»‬ ‫نخست‌وزير هند‪« ،‬رابرت موگابه» رئيس‌جمهور زيمبابوه‬ ‫و «شيخ حمد بن جاسم» امير قطر از كساني بودند كه براي‬ ‫اجالس سران به تهران آمدند‪.‬‬ ‫امي��ر كويت‪ ،‬ام��ارات‪ ،‬پوتين رئيس‌جمهور روس��يه‪،‬‬ ‫«س��لطان‌قابوس» از كس��اني بودند كه با فرس��تادن يك‬ ‫نماينده ويژه در اين اجالس شركت كردند‪.‬‬ ‫پيش از برگزاري اجالس س��ران عدم‌تعه��د در روز‬ ‫پنج‌ش��نبه هفته‌گذش��ته وزراي خارجه كش��ورهاي عضو‬ ‫جنبش عدم‌تعهد طي دو روز و با شركت بيش از ‪ 107‬عضو‬ ‫به بحث و بررس��ي پرداختند‪ .‬علي‌‌اكبر صالح��ي در پايان‬ ‫اجالس وزراي خارجه را نقطه عطفي در تاريخ اين جنبش‬ ‫برشمرد و افزود‪« :‬در اين نشست دو روزه‪ ،‬بيش از ‪ 50‬كشور‬ ‫عضو جنبش عدم‌تعهد س��خنراني كردن��د و تمامي‌اظهار‬ ‫نظرهاي آنان مهم و تاثيرگذار بود‪».‬‬ ‫وي در ادام��ه گف��ت‪« :‬در آينده اعض��اي جنبش در‬ ‫مجامع و مس��ائل بين‌المللي به‌صورت فعال‌تر ورود خواهد‬ ‫كرد و زمان آن اس��ت كه اين جنبش با بيش از ‪ 120‬عضو‬ ‫صداي خ��ود را در مجام��ع بين‌المللي به گ��وش جهانيان‬ ‫برساند‪».‬‬ ‫او پيش از اي��ن و در افتتاحيه نشس��ت وزيران‌خارجه‬ ‫جنبش عدم‌تعهد از تالش ايران ب��راي ارتقاي جايگاه اين‬ ‫جنبش خبر داده و گفته بود‪« :‬احراز ميزباني اجالس سران‬ ‫توسط جمهوري‌اسالمي ايران نشان دهنده عضويت فعال ما‬ ‫در جنبش طي سه دهه گذشته است و ما در اين برهه تمامي‬ ‫مساعي خود را براي ارتقاي اهداف كلي جنبش از جمله از‬ ‫طريق تحكيم همبستگي ميان اعضاي آن كه الزمه اصلي‬ ‫سياست‬ ‫‪2‬‬ ‫اجالسي كه سياست انزوا را به چالش كشيد‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫روزهاي مهم تهران‬ ‫يك جنبش متنفذ و كارآمد است به‌كار بسته‌ايم‪ .‬جمهوري‬ ‫اسالمي ايران در دوره رياست خود در صدد تقويت جنبش‬ ‫و كمك به تجديد حيات آن خواه��د بود تا جنبش بتواند به‬ ‫وظايف تاريخي خود جامه عمل بپوشاند‪».‬‬ ‫مراسم افتتاحيه اجالس س��ران روز پنج‌شنبه گذشته‬ ‫و با‌حضور رهبر معظم انقالب و همراهي س��ران سه‌قوه و‬ ‫همچنین رئيس مجمع‌تش��خيص مصلحت نظام در محل‬ ‫برگزاري شانزدهمين اجالس عدم‌تعهد آغاز شد‪.‬‬ ‫در اي��ن مراس��م هاش��مي رفس��نجاني‪ ،‬هاش��مي‬ ‫شاهرودي‪ ،‬مهدوي‌كني‪ ،‬سعيد جليلي‪ ،‬غالمعلي حدادعادل‪،‬‬ ‫سرلشكر‌س��يديحيي رحيم‌صفوي‪ ،‬س��ردار احمد وحيدي‪،‬‬ ‫مهدي چمران‪ ،‬محمدحس��ن ابوترابي‌فرد‪ ،‬حجت‌االسالم‬ ‫حيدر مصلحي و مصطفي محمد نج��ار حاضر بودند‪ .‬پس‬ ‫از قرائت آياتي از قرآن كريم ابتدا حضرت‌آيت‌اهلل‌خامنه‌اي‬ ‫رهبر معظم انقالب اس�لامی به ايراد س��خنراني پرداختند‬ ‫و پس از آن محمد المرس��ي كه كش��ورش رياست پيشين‬ ‫جنبش عدم‌تعهد را بر‌عهده داش��ت سخنراني و گزارشي از‬ ‫عملكرد كشورش در دوره رياست بر جنبش عدم‌تعهد ارائه‬ ‫كرد‪ .‬پس از المرس��ي‪ ،‬بان‌ كي‌مون دبير‌كل س��ازمان ملل‬ ‫متحد و محمود احمدي‌نژاد‪ ،‬رئيس‌جمهور ايران اسالمي و‬ ‫رياست كنوني جنبش عدم‌تعهد سخنراني كردند‪.‬‬ ‫رهبر‌معظم انق�لاب اس�لامی در مراس��م افتتاحيه‬ ‫ش��انزدهمين اجالس عدم‌تعهد فرمودن��د‪« :‬در اينجا گرد‬ ‫آمده‌ايم تا به هدايت حركتي كه در ش��ش دهه قبل توسط‬ ‫برخي از رهبران دلس��وز دنيا پايه‌گذاري شد ادامه دهيم و‬ ‫بلكه به آن جاني تازه و تحركي دوباره ببخشيم‪».‬‬ ‫ايشان تاكيد كردند‪« :‬سخن ما آن است كه اتاق فرمان‬ ‫جهان نبايد با ديكتاتوري چند كشور جهان اداره شود‪».‬‬ ‫حضرت آيت‌اهلل خامنه‌اي با اعالم ايس��تادگي بر‌حق‬ ‫هسته‌اي ايران گفت‪« :‬من تاكيد مي‌كنم جمهوري اسالمي‬ ‫هرگز درپي اس��تفاده از صالح هس��ته‌اي نيست و هرگز از‬ ‫حق هس��ته‌اي ملت خود چشم پوش��ي نخواهد كرد‪ ،‬شعار‬ ‫‪33‬‬
‫ما انرژي هس��ته‌اي براي همه و س�لاح هس��ته‌اي براي‬ ‫هيچ‌كس است‪».‬‬ ‫سياست‬ ‫انتقاد المرس�ي از حق وتوي اعضاي ش�وراي‬ ‫امنيت‬ ‫پ��س از س��خنراني رهب��ري‪ ،‬محم��د المرس��ي‬ ‫رئيس‌جمهور مصر سخنان خود را آغاز كرد‪.‬‬ ‫المرس��ي با تقدير از مبارزه دو ملت فلسطين و سوريه‬ ‫براي دس��تيابي به حقوق خود گفت‪« :‬اين اجالس پس از‬ ‫وقوع انقالب در تونس‪ ،‬مصر‪ ،‬ليب��ي‪ ،‬يمن و انقالبي كه در‬ ‫سوريه عليه حكومت ظالم در جريان است برگزار مي‌شود‪».‬‬ ‫او در س��خنانش همچنين انتقاداتي را در مورد دولت‬ ‫بشاراسد بيان كرد‪.‬‬ ‫المرس��ي همچنين از نبود نماينده‌اي از قاره‌آفريقا در‬ ‫شوراي امنيت انتقاد كرد و بر توس��عه شوراي امنيت براي‬ ‫افزايش نمايندگي جامعه‌جهاني و افزايش اختيارات مجمع‬ ‫عمومي س��ازمان ملل متحد تاكيد كرد و گفت‪« :‬ش��وراي‬ ‫امنيت به دليل وجود حق راي وت��و از تصميم گيري ناتوان‬ ‫شده است كه مي‌توان به‌عنوان مثال به بحران سوريه اشاره‬ ‫كرد‪ ».‬المرس��ي همچنين بر‌حق ملت فلس��طين در تعيين‬ ‫سرنوشت تاكيد كرد و از همه فلس��طيني‌ها با ديدگاه‌هاي‬ ‫مختلف خواست بدون در نظرگرفتن اختالفات‪ ،‬آشتي ملي‬ ‫را اجرايي كنند‪.‬‬ ‫المرس��ي با اعالم اينكه جنبش عدم‌تعهد بايد نقش‬ ‫محوري را در جه��ان ايفا كند گفت ك��ه مصر براي تحقق‬ ‫اهداف جنبش عدم‌تعه��د با‌ايران هم��كاري خواهد كرد‪.‬‬ ‫وي همچنين بر حق اس��تفاده صلح‌آميز كشورها از انرژي‬ ‫هس��ته‌اي تاكيد كرد‪.‬رئيس‌جمه��وري مصر ب��ا تاكيد بر‬ ‫ضرورت ايفاي نقش عدم‌تعهد در اي��ن برهه زماني‪ ،‬تاكيد‬ ‫كرد‪« :‬تبعيض‪ ،‬نژادپرستي‪ ،‬تعصب‪‌،‬تروريسم بين‌المللي و‬ ‫بحران آب‌و‌هوا امروزه دنيا را فرا گرفته است‪».‬وي با اشاره‬ ‫به پيروزي انقالب بزرگ مصر عليه ديكتاتوري ‪ 30‬س��اله‬ ‫وابسته به آمريكا و اس��رائيل افزود‪« :‬مصري‌ها براي تغيير‬ ‫نظام و عبور به‌سمت مرحله انتقالي‪ ،‬با يكديگر همدل شدند‬ ‫و امروز در يكي از مهمترين لحظه‌هاي تاريخ معاصر پس از‬ ‫پيروزي انقالب مصر گرد هم آمده‌ايم‪».‬‬ ‫وي با تاكيد بر اينكه انقالب مصر سنگ بناي خيزش‬ ‫بهار عربي را پايه‌ريزي كرد‪ ،‬گفت‪« :‬انقالب مصر در محقق‬ ‫ساختن اهداف سياسي خود در انتقال قدرت به غيرنظاميان‬ ‫موفق شد‪».‬‬ ‫رئيس‌جمهور مصر همچني��ن از ميزباني ايران براي‬ ‫اجالس عدم‌تعهد تشكر كرد و گفت كه اطمينان دارد ايران‬ ‫در رياست سه س��ال آينده بر اين جنبش موفق خواهد بود‪.‬‬ ‫وي پس از پايان س��خنراني‌اش‪ ،‬رياس��ت دوره‌اي جنبش‬ ‫عدم‌تعهد را به محم��ود احمدي‌ن��ژاد رئيس‌جمهور ايران‬ ‫واگذار كرد‪.‬‬ ‫س��خنران بعدي مهمترين روز اجالس بان كي‌مون‪،‬‬ ‫دبير‌كل سازمان ملل متحد بود‪ .‬او كه برخالف هشدارهاي‬ ‫آمريكا و اسرائيل‪ ،‬به ايران سفر كرده است در زمينه برنامه‬ ‫هسته‌اي ايران‪ ،‬تهران و گروه ‪ 5+1‬را به اعتمادسازي دعوت‬ ‫كرد‪.‬وي همچنين از مقامات ايراني خواس��ت براي كاهش‬ ‫نگراني‌ها درباره برنامه هسته‌اي تهران‪ ،‬دست به اقدامات‬ ‫ملموس بزنند‪.‬‬ ‫بان كي‌مون با اشاره به س��خنان مقام معظم رهبري‬ ‫درباره خاورميانه عاري از س�لاح هس��ته‌اي گفت که اين‬ ‫پيشنهاد از طرف ايران مطرح ش��د و ما آن را تائيد مي‌كنيم‬ ‫و همه كش��ورهاي جهان نيز باي��د آن را تائيد كنند‪.‬وي در‬ ‫بخش ديگري از س��خنانش همه كش��ورها را به ش��نيدن‬ ‫سخنان ملت‌هاي خود و اجراي خواسته‌هاي آنها در زمينه‬ ‫تحقق عدالت‪ ،‬كرامت و حقوق بشر فراخواند و گفت‪« :‬هم‬ ‫اكنون جنبش عدم‌تعهد دو سوم اعضاي سازمان ملل متحد‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪34‬‬ ‫را دربر‌گرفته است‪ .‬ما بايد مشاركت خود را در آينده افزايش‬ ‫دهيم زيرا از تن��وع فرهنگي برخورداري��م كه داراي هدف‬ ‫مشتركي اس��ت‪».‬بان كي‌مون كش��ورهاي عضو جنبش‬ ‫عدم‌تعهد را به همكاري و دوري از رويارويي ميان يكديگر‬ ‫دعوت كرد و گفت‪« :‬انقالب‌ه��ا در منطقه از عمق ملت‌ها‬ ‫آغاز شدند‪ ،‬ملت‌هايي كه از ارزش‌هاي انساني دفاع كردند‪.‬‬ ‫جنبش عدم‌تعه��د به‌عنوان دومين س��ازمان بزرگ پس از‬ ‫سازمان ملل متحد در روند حمايت از صلح جهاني از اهميت‬ ‫بااليي برخوردار است‪».‬خبرگزاري فرانسه گزارش داد که‬ ‫مارتن نيسيركي‪ ،‬سخنگوي دبير‌كل سازمان ملل متحد نيز‬ ‫از تهران به خبرنگاران در نيويورك گفت‪« :‬بان كي‌مون در‬ ‫ايران تاكيد كرد که حل مساله هس��ته‌اي تهران از طريق‬ ‫ديپلماتيك و راه‌هاي مسالمت آميز امكان پذير است‪».‬‬ ‫وي افزود‪« :‬بان كي‌مون از مقامات ايراني خواس��ت‬ ‫تا با استفاده از نفوذ خود از مقامات سوريه بخواهند شرايط‬ ‫را براي گفت‌وگ��و ميان حكومت و مخالف��ان فراهم كنند‪.‬‬ ‫بان‌كي‌مون همچني��ن ضمن مخالف با مس��لحانه كردن‬ ‫نزاع در س��وريه از همه كشورها خواس��ت از ارائه سالح به‬ ‫طرف‌هاي درگير در سوريه خودداري كنند‪».‬‬ ‫بان كي‌مون همچنين از دولت و ملت ايران به خاطر‬ ‫ميزباني و برگزاري اجالس س��ران عدم‌تعهد تشكر كرد و‬ ‫ضمن قدرداني از مصر به خاطر رياست دوره گذشته جنبش‬ ‫گفت‪« :‬من ماه پيش از كرواسي ديدن كردم كه زماني اسم‬ ‫آن يوگس�لاوي بود‪ ،‬جمال عبدالناصر‪ ‌،‬جواه��ر لعل نهرو‬ ‫و تيتو در آنجا ب��ا يكديگر مالقات كردند ت��ا اين جنبش را‬ ‫بنيان‌گذارن��د‪».‬وي اف��زود‪« :‬من از آن رهب��ران نقل‌قول‬ ‫مي‌كنم كه ما نمي‌توانيم صلح داش��ته باش��يم‪ ،‬مگر اينكه‬ ‫با‌يكديگر همكاري كنيم و امنيت جهاني را به‌وجود و آزادي‬ ‫را به ارمغان آوريم‪».‬دبيركل سازمان ملل گفت‪« :‬آن زمان‬ ‫مساله اصلي آزادي از استعمار و كشورهاي قدرتمند جهاني‬ ‫بود‪ ،‬اما آزادي معاني ديگري هم دارد و امروز مي‌بينيم كه‬ ‫آرزوي آزادي در داخل ملت‌ها‪ ،‬آرزو براي مشاركت كردن‪،‬‬ ‫صداي خود را به گوش ديگران رساندن ‌و داشتن حق تعيين‬ ‫سرنوشت خود را داريم‪».‬‬ ‫وي خاطرنشان كرد‪« :‬از زمان آخرين اجالس سران‬ ‫اين بخش از دنيا يعني تون��س‪ ،‬مصر‪ ،‬ليبي‪ ،‬يمن و غيره در‬ ‫‌واقع در مركز توجه قرار داشته است‪».‬‬ ‫احمدي‌نژاد‪ :‬همه كشورها ناراضي هستند‬ ‫محمود احمدي‌نژاد‪ ،‬رئيس‌جمهور كش��ورمان نيز در‬ ‫ابتداي سخنان خود در افتتاحيه شانزدهمين اجالس سران‬ ‫جنبش عدم‌تعهد‪ ،‬خطاب به حضار و ميهمانان اجالس گفت‪:‬‬ ‫«از جانب ملت ايران حضور شما را در خانه خودتان‪ ،‬ايران‬ ‫گرامي‌‌ مي‌دارم و از حسن‌اعتماد شما به ملت و دولت ايران‬ ‫و برادرتان قدرداني مي‌نمايم‪».‬‬ ‫محمود احمدي‌نژاد با بيان اينك��ه در اين مكان گرد‬ ‫هم آمده‌ايم تا با بررسي ش��رايط و روند تحوالت به منظور‬ ‫ساختن آينده بهتر براي ملت‌هايمان و براي جامعه بشري‬ ‫هم‌انديشي و اقدام نمایيم‪ ،‬گفت‪« :‬شك نداريم كه همه ما‬ ‫و بلكه همه ملت‌ها از وضع موجود ناراضي‌اند و هنوز آرزوها‬ ‫و آرمان‌هاي تاريخي و مش��ترك بش��ري يعن��ي رفع فقر‪،‬‬ ‫تبعيض‪ ،‬تهديد‪ ،‬تحقير‪ ،‬جنگ و كينه‌ورزي و استقرار زندگي‬ ‫سعادتمند سرشار از زيبايي و عش��ق و نشاط و سالمت در‬ ‫سايه عدالت و آزادي و كرامت و صلح پايدار فرصت تحقق‬ ‫مناسب پيدا نكرده اس��ت‪».‬احمدي‌نژاد با اش��اره به اينكه‬ ‫صدها سال پي‌در‌پي‪ ،‬رنج نوع انس��ان و ملت‌ها ادامه يافته‬ ‫اس��ت و در دوره اخير پس از عبور از برده داري و استعمار‪،‬‬ ‫مشابه همان شرايط اما به شكلي ديگر بر سر ملت‌ها سايه‬ ‫انداخته است‪ ،‬اظهار داش��ت‪« :‬بخش عمده ثروت و مراكز‬ ‫اصلي اقتصادي جهان در اختيار چند گروه سرمايه‌دار از چند‬ ‫دولت قرار دارد و اكثريت ملت‌ها ضمن اينكه در فقر به سر‬ ‫مي‌برند بايد تاوان سوء‌استفاده‌ها و سوء‌مديريت‌هاي آنان‬ ‫را نيز بپردازند‪».‬‬ ‫احمدي‌نژاد با اش��اره به اينكه انحص��ار در مديريت‬ ‫شوراي امنيت نيز كامال روشن است‪ ،‬افزود‪« :‬بعد از ‪ 65‬سال‬ ‫و به‌رغم اذعان همه ملت‌ها به حقوق حقه ملت فلس��طين‪،‬‬ ‫رفتار شوراي امنيت در عمل به تثبيت و گسترش اشغالگري‬ ‫و ظلم و جنايات رژيم جعلي و تحميلي صهيونيستي منجر‬ ‫شده اس��ت‪ ».‬احمدي‌نژاد با طرح اين سوال كه كدام ملت‬ ‫مستقل توانسته بدون نگراني يا دادن امتياز‪ ،‬حقوق اساسي‬ ‫خود را با اتكاء‌ به شوراي امنيت اس��تيفا کند‪ ،‬تصريح كرد‪:‬‬ ‫«اصوال چگونه مي‌ت��وان تصور ك��رد كه با وج��ود امتياز‬ ‫انحصاري وتو در دست دولت‌هايي مثل آمريكا و انگليس‬ ‫كه همواره يك طرف تمام مناقشات بوده‌اند‪ ،‬امكان عمل‬ ‫مستقل و عدالت‌مدار براي شوراي امنيت باقي بماند‪ ».‬دكتر‬ ‫احمدي‌نژاد با گراميداش��ت ياد و خاطره بنيانگذاران فقيد‬ ‫جنبش عدم‌تعهد و همچنين رئيس‌جمهور و نخس��ت‌وزير‬ ‫شهيد ايران‪ ،‬آقايان رجايي و باهنر كه ‪ 31‬سال قبل در چنين‬ ‫روزهايي‪ ،‬توسط‌‌تروريست‌ها به شهادت رسيدند‪ ،‬از حضار‬ ‫خواست كه ايستاده و با يك دقيقه سكوت براي آرامش روح‬ ‫آنان دعا كنند‪.‬‬ ‫خش�م رژيم‌صهيونيس�تي از حض�ور محمود‬ ‫عباس در تهران‬ ‫پيش از برگزاري اجالس شانزدهم در تهران اسماعيل‬ ‫هنيه‪ ،‬رهبر حم��اس با اعالم اين موضوع ك��ه از وي براي‬ ‫ش��ركت در اين اجالس دعوت به‌عمل آمده‪ ،‬باعث ايجاد‬ ‫اختالفاتي شد‪ .‬برخي معتقد بودند كه بايد دولت خودگردان‬ ‫به‌عنوان نماينده فلس��طينيان در اين اجالس حاضر شود و‬ ‫حضور اعضاي حماس موجب ناراحتي فلسطينيان خواهد‬ ‫شد‪ .‬از س��وي ديگر رس��انه‌هاي جهان با دامن زدن به اين‬ ‫موضوع سعي كردند تا مساله دعوت از اسماعيل هنيه را به‬ ‫يك حاشيه براي اجالس تبديل كنند‪ .‬آنها معتقد بودند كه‬ ‫برخي دولت‌ها با حضور حماس در اين اجالس مخالفند‪ ،‬اما‬ ‫سخنگوي وزارت خارجه ايران در واكنشي با اعالم رسمي‬ ‫اين موضوع كه تنه��ا از دولت خودگردان فلس��طين براي‬ ‫شركت در اين اجالس دعوت ش��ده به گمانه‌زني‌ها پايان‬ ‫داد‪ .‬پس از حضور محمود عباس در ايران وزير امور خارجه‬ ‫رژيم‌صهيونيستي كه از ش��ركت وي در اجالس تهران به‬ ‫خشم آمده بود‪ ،‬خواستار‌ترور وي به محض ورود به رام‌اهلل‬ ‫ش��د‪« .‬آويگدور ليبرمن» لح��ن تحريك‌آميز خ��ود عليه‬ ‫«محمود عباس» را افزايش داده و در همين راستا خواستار‬ ‫‌ترور عباس يا محاصره وي به محض ورود به رام‌اهلل شد‪.‬‬ ‫ليبرمن در اظهاراتي كوتاه به كان��ال دهم تلويزيون‬ ‫رژيم‌صهيونيس��تي گفت‪« :‬اي��ن يك روز س��ياه در تاريخ‬ ‫اسرائيل اس��ت كه عباس به اجالس��ي در ايران پا گذاشته‬ ‫است‪» .‬‬ ‫بازتاب گسترده سخنان رهبري‬ ‫در‌حالي‌ك��ه چن��د دقيق��ه بيش��تر از پايان س��خنان‬ ‫مقام‌معظم‌رهبري در افتتاحيه اجالس سران نگذشته بود‪،‬‬ ‫بازتاب‌هاي حضور سران كشور‌ها در ايران و همچنين نگاه‬ ‫ايران به اين اجالس در رسانه‌هاي گوناگون منتشر شد‪.‬‬ ‫«يورو‌نيوز» با‌توجه به نقش اي��ران در اين اجالس و‬ ‫در منطقه نوشته اس��ت‪« :‬ايران كشوري است كه مي‌تواند‬ ‫به‌عنوان ايجاد‌كننده صلح در جهان‪ ،‬نقش داش��ته باش��د؛‬ ‫نقشي كه اتفاقا و به گزارش اين رسانه اروپايي‪ ،‬بان كي‌مون‬ ‫از ايران درخواست كرده آن را بر‌عهده بگيرد‪».‬‬ ‫«نيوز‌انترنش��نال» هم درباره س��خنان رهبر انقالب‬ ‫نوش��ته اس��ت‪« :‬رهبر انقالب ايران بار ديگ��ر تاكيد كرد‬ ‫كه ايران هيچ‌گاه به دنبال سالح هس��ته‌اي نخواهد رفت‬ ‫و اس��تفاده از س�لاح كش��تار جمعي و هس��ته‌اي‪ ،‬گناهي‬
‫نابخشودني است‪«».‬ايندپندنت» نيز همين خبر را با انتخاب‬ ‫اين بخش از س��خنان رهبر انقالب منتش��ر كرده و نوشته‬ ‫است‪« :‬اين سياس��ت ايران بر‌خالف ادعاهاي كشورهاي‬ ‫غربي است‪« ».‬ميدل ايس��ت‌آنالين» نيز به سخنان رهبر‬ ‫انقالب توجه ويژه‌ای كرده و سخنان ايشان را برجسته كرده‬ ‫است‪« .‬استار آنالين» ديگر رس��انه‌اي است كه تاكنون به‬ ‫بازتاب سخنان رهبر انقالب پرداخته است‪.‬‬ ‫پيش�گامي‌و رهب�ري ايران در معتدل‌س�ازي‬ ‫منطقه‬ ‫دبيركل سازمان ملل در نشست خبري پيش از‌ ترك‬ ‫تهران با تش��كر از دولت و مردم ايران به خاطر دعوت وي‬ ‫براي شركت در اجالس تهران گفت‪« :‬اين اجالس نه تنها‬ ‫موجب ارتقای جايگاه سياس��ي ايران در جامعه بين‌المللي‬ ‫شد‪ ،‬بلكه به معناي نشان دادن پيش��گامي‌و رهبري ايران‬ ‫براي ايفاي يك نقش معتدل و سازنده در مسائل منطقه‌اي و‬ ‫بين‌المللي است‪».‬بان كي‌مون با بيان اينكه در سفر به تهران‬ ‫براي شركت در اجالس عدم‌تعهد با رهبر جمهوري اسالمي‬ ‫ايران‪ ،‬رئيس‌جمهور‪ ،‬دبير شوراي عالي امنيت ملي و چند تن‬ ‫ديگر از مقامات ايران و دانش��جويان يكي از دانشگاه‌هاي‬ ‫تهران ديدار و گفت‌وگ��و كرده‪ ،‬گف��ت‪« :‬همچنين درباره‬ ‫پرونده هس��ته‌اي ايران نيز مذاكراتي داش��تيم و خواستار‬ ‫اقداماتي از س��وي ايران ش��دم كه نش��ان دهد ب��ه دنبال‬ ‫فعاليت‌هاي صلح‌آميز در پرونده هسته‌اي خود هستند‪».‬‬ ‫وي با تاكيد بر اينكه در‌خصوص مس��اله حقوق بشر‬ ‫نيز نگراني‌هاي خود را به دولت اي��ران انتقال دادم‪ ،‬گفت‪:‬‬ ‫«در اين ديدارها خواس��تار توجه به اين مساله در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري آينده اين كش��ور شدم‪ .‬همچنين از ايران‬ ‫خواس��تم كه با نماينده ويژه س��ازمان حقوق بشر در ايران‬ ‫همكاري بيشتري كند‪».‬‬ ‫سياست‬ ‫حاشيه‌هاي برگزاري اجالس‬ ‫در حاش��يه برگزاري اي��ن اجالس پيش از نشس��ت‬ ‫افتتاحيه مراسم گراميداشت ياد شهداي هسته‌اي در سالن‬ ‫همايش‌هاي بين‌المللي صدا و س��يما برگزار ش��د و در اين‬ ‫نشست آرميتا‪ ،‬دختر خردسال شهيد داريوش رضايي‌نژاد به‬ ‫دو زبان انگليسي و فارسي خطاب به سران كشورهاي عضو‬ ‫جنبش عدم‌تعهد گفت‪« :‬م��ا زنده‌ايم و پاي خون پدرانمان‬ ‫ايستاده‌ايم‪ ».‬همچنين عليرضا احمدي روشن پسر خردسال‬ ‫شهيد احمدي روشن نيز در اين نشست حضور داشت‪.‬‬ ‫در مح��ل ورودي س��الن برگزاري اج�لاس بقاياي‬ ‫اتومبيل‌هاي ش��هداي هس��ته‌اي ايران ب��راي نمايش به‬ ‫ميهمانان قرار داده شده بود‪ .‬يسري ابوشادي‪ ،‬نماينده سابق‬ ‫مصر در آژانس بين‌المللي انرژي اتمي‌ضمن ابراز همدردي‬ ‫با خانواده‌هاي شهداي هسته‌اي گفت‪« :‬ايران بايد اينگونه‬ ‫اقدامات را از طريق دادگاه‌هاي بين‌المللي پيگيري كند‪».‬‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫ديدار استراتژيك روساي‌جمهور ايران و مصر‬ ‫عصر پنج‌شنبه گذش��ته و در حاشيه اجالس سران در‬ ‫تهران روس��اي‌جمهور دو كش��ور ديدار و گفت‌وگو كردند‪.‬‬ ‫رئيس‌جمهور ايران اسالمي در اين ديدار با اشاره به اينكه‬ ‫رژيم‌صهيونيستي و سلطه‌طلبي غربي‌ها و آمريكا تهديدي‬ ‫براي ملت‌هاي منطقه و جهان محس��وب مي‌شود‪ ،‬تاكيد‬ ‫كرد‪« :‬مستكبران هرگز خواهان پيش��رفت و قدرت‌ يافتن‬ ‫ملت‌هاي مستقل و عدالت‌طلب نبوده و دوستي و دشمني‬ ‫آنها با ملت‌ها براساس منافع و اهداف دراز‌مدتي است كه در‬ ‫عرصه بين‌المللي دنبال مي‌كنند‪».‬‬ ‫رئيس‌جمهور با اش��اره به اينكه جمهوري اس�لامي‬ ‫ايران و مص��ر فرهنگ بس��يار نزديكي با يكديگ��ر دارند‪،‬‬ ‫تصريح كرد‪« :‬مطمئنا جايگاه ملت مصر باالتر از آن چيزي‬ ‫است كه تا امروز در اختيار آنها بوده و اگر چه در ابتداي راه‬ ‫تحوالت قرار دارند‪ ،‬ام��ا يقينا ملت مصر اي��ن تحوالت را‬ ‫سريع‌تر پشت سر گذاشته و جايگاه واقعي خود را در منطقه و‬ ‫جهان باز خواهد يافت‪».‬محمد المرسي‪ ،‬رئيس‌جمهور مصر‬ ‫نيز در اين دي��دار ضمن تقدير از جمهوري اس�لامي ايران‬ ‫به‌خاطر ميزباني و برگزاري شايس��ته شانزدهمين اجالس‬ ‫سران كش��ورهاي عضو جنبش عدم‌تعهد گفت‪« :‬احساس‬ ‫دوستي و برادري ميان مردم ايران و مصر احساسي متقابل‬ ‫بوده‪».‬رئيس‌جمهور مصر روابط ميان كشورهاي اسالمي‬ ‫را بر مبناي مناسبات استراتژيك دانست و گفت‪« :‬مصلحت‬ ‫حقيقي ملت‌هاي منطقه در اين نهفته است كه همگان يك‬ ‫روند مناسب را با استفاده از ساختارهاي موجود و براساس‬ ‫مناسبات همه‌جانبه شكل دهيم‪ ».‬محمد المرسي همچنين‬ ‫در خصوص تحوالت س��وريه نيز با بيان اينكه مش��كالت‬ ‫در اين كش��ور تنها با ميانجي‌گري كش��ورهاي تاثيرگذار‬ ‫در منطقه مانند ايران و تالش آنان در جهت حل مش��كل‬ ‫برطرف خواهد ش��د‪ ،‬اظهار داش��ت‪« :‬مصر نيز ايران را به‬ ‫عنوان شريك استراتژيك خود دانس��ته و معتقد است بايد‬ ‫همه با نگاهي مثب��ت به آينده‌‪ ،‬براي تح��والت منطقه‌اي‬ ‫شرايط مناسبي را فراهم آورند‪».‬‬ ‫همچنين در حاشيه اين اجالس رهبري نظام با افراد‬ ‫مختلفي از جمله بان‌كي‌مون و موهان سينگ‪ ،‬نخست‌وزير‬ ‫هند ديدار و گفت‌وگو كردند‪ .‬ايشان در ديدار با بان‌كي‌مون‬ ‫با اشاره به س��خنان خود به صحبت‌هاي دبيركل سازمان‬ ‫ملل متحد در مورد موضوع هس��ته‌اي ايران اشاره كردند و‬ ‫افزودند‪« :‬آمريكايي‌ها اطالع كامل دارند كه ايران به دنبال‬ ‫سالح هسته‌اي نيست و فقط به دنبال بهانه‌جويي هستند‪».‬‬ ‫رهبر انقالب اس�لامي با اش��اره به اعتراف غربي‌ها‬ ‫مبني‌بر تالش براي ايج��اد خرابكاري اينترنت��ي و فني از‬ ‫طريق برخي بدافزارها از جمله استاكس‌نت‪ ‌،‬افزودند‪« :‬چرا‬ ‫ي در اين خصوص موضع‌گيري‬ ‫آژانس بين‌المللي انرژي اتم ‌‬ ‫نكرد؟»‬ ‫در اين ديدار آقاي بان كي‌مون‪ ،‬دبيركل سازمان ملل‬ ‫متحد ضمن تبريك رياس��ت ايران بر جنبش عدم‌تعهد‪ ،‬به‬ ‫نقش و جايگاه بسيار مهم و تاثيرگذار ايران در منطقه اشاره‬ ‫كرد و گفت‪« :‬درخصوص س��وريه من به عن��وان دبيركل‬ ‫سازمان ملل از جمهوري اسالمي ايران درخواست مي‌كنم‬ ‫كه با استفاده از نفوذ و قدرت خود‪‌،‬زمينه حل بحران سوريه‬ ‫را فراهم كند‪».‬‬ ‫همچنين رهبر معظم انقالب اسالمي در ديدار آقاي‬ ‫«مان موهان س��ينگ» نخس��ت‌وزير هند و هيات همراه‪،‬‬ ‫با اش��اره به س��ابقه ارتباطات فرهنگي‪ ،‬عاطفي‪ ،‬تمدني و‬ ‫تاريخي دو ملت اي��ران و هند‪ ،‬تاكيد كردن��د‪« :‬ملت ايران‬ ‫همواره نگاه مثبتي به هند داشته‌اند و همه اين موارد زمينه‬ ‫بسيار مناسبي براي گسترش بيش از پيش روابط دو كشور‬ ‫است‪».‬‬ ‫حضرت آيت‌اهلل خامنه‌اي با تاكيد بر اينكه نمي‌توان به‬ ‫همكاري شركاي بين‌المللي اعتماد كرد‪ ،‬خاطرنشان كردند‪:‬‬ ‫«يكي از اين شركاي بين‌المللي غيرقابل اطمينان‪ ،‬آمريكا‬ ‫است كه فقط براي يك دولت‪ ،‬شريك قابل اطميناني است‬ ‫و آن دولت هم‪ ،‬دولت صهيونيستي است‪».‬‬ ‫همچنین همسران روس��اي جمهور ‪ 29‬كشور عضو‬ ‫جنبش عدم‌تعهد نيز با حض��ور در تاالر آين��ه وزارت امور‬ ‫خارجه در ضيافت شام همس��ر احمدي‌نژاد شركت كردند‪.‬‬ ‫خانم فراحي طي سخناني ضمن خوش‌آمد‌گويي به همسران‬ ‫روساي‌جمهور كش��ور‌هاي عضو جنبش عدم‌تعهد اظهار‬ ‫داشت‪« :‬رسيدن به جامعه س��عادتمند‪ ،‬صلح پايدار و حفظ‬ ‫ارزش‌هاي معنوي كه فصل مش��ترك همه تمدن‌هاست‬ ‫نياز به همدلي و تالش مشترك دارد تا اهداف باالي جنبش‬ ‫عدم‌تعهد محقق شود‪».‬‬ ‫‪35‬‬
‫ندارند‪ .‬تحريم‌هاي ظالمانه‌اي عليه ايران و خيلي از كشورها‬ ‫اجرا مي‌شود‪ ،‬چراكه ش��وراي امنيت سازمان ملل مبدل به‬ ‫ابزاري در دست دارندگان حق وتو ش��ده است‪ .‬اين مساله‬ ‫هم به حيثيت نهاد بين‌الملل��ي ضربه مي‌زند و هم اين نهاد‬ ‫به جاي ايجاد صلح و امنيت پايدار مبدل به وسيله‌اي براي‬ ‫هوسراني سياس��ي قدرت‌هاي بزرگ مي‌شود‪ .‬گروه نم اگر‬ ‫نهاد بين‌المللي ايج��اد و وحدت دروني خ��ود را حفظ كند‬ ‫مي‌تواند نسبت به اقدامات غير‌قانوني اين كشورها و غربي‌ها‬ ‫و رفتار دوگانه‌اي كه خيلي از غربي‌ها نس��بت به مس��ائل‬ ‫بين‌المللي دارند تاثير‌گذار باشد‪ .‬راه‌حل سوري‪-‬سوري در‬ ‫سوريه‪ ،‬بحث خاورميانه عاري از س�لاح هسته‌اي‪ ،‬مساله‬ ‫صلح و تشكيل كشور فلسطيني نيز از جمله مواردي است‬ ‫كه گروه نم مي‌تواند بر آن تاثير‌گذار باشد‪.‬‬ ‫برخي از كش�ورهاي عض�و جنبش مانن�د هند و‬ ‫اندونزي در مسير توسعه سريع قرار گرفته‌اند‪،‬‬ ‫به‌گون�ه‌اي كه حت�ي هن�د در زم�ره قدرت‌هاي‬ ‫نو‌ظهور دنيا قرار گرفته اس�ت‪ ،‬قرار گرفتن اين‬ ‫كشورها در كنار كشورهاي كوچك و ضعيف دنيا‬ ‫چه پيامدهايي را مي‌تواند در بر‌داشته باشد؟‬ ‫نموحلبحران‌هايبينالمللي‬ ‫تو‌گو با دكتر محمد‌مهدي مظاهري‬ ‫گف ‌‬ ‫‪3‬‬ ‫سياست‬ ‫شانزدهمين اجالس سران كش�ورهاي غير‌متعهد به ميزباني و رياست‌جمهوري اسالمي ايران در حالي برگزار‬ ‫مي‌شود كه آمريكا و غرب سعي در به انزوا كش�اندن ايران دارند‪ .‬همچنين بحث پرونده هس�ته‌اي ايران به يكي از‬ ‫بحث‌هاي داغ روز جوامع بين‌المللي تبديل شده و تحريم‌هاي فراواني عليه ايران اعمال مي‌شود‪ .‬به دليل تاثير‌گذاري‬ ‫فراوان جنبش عدم‌تعهد اين اجالس براي ايران از اهميت بسيار بااليي برخوردار است و ميزباني و رياست دوره‌اي‬ ‫سه‌س�اله اين اجالس مي‌تواند كمك ش�ايان توجهي به شكس�تن تحريم‌ها كند‪ .‬در همين مورد طي گفت‌وگويي با‬ ‫محمد‌مهدي مظاهري‪ ،‬معاون فرهنگي دانشگاه آزاد اسالمي و كارشناس مسائل بين‌الملل ميزان و نحوه تاثير‌گذاري‬ ‫ايران را در اين اجالس مورد ارزيابي قرار داديم‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫سميه دژ‬ ‫جنبش عدم‌تعهد در زمان جنگ س�رد شروع به‬ ‫كار كرد‪ ،‬اما با فروپاش�ي اتحاد جماهير شوروي‬ ‫به تعداد اعضاي جنبش افزوده شد‪ ،‬چرا با وجود‬ ‫تغيير در نظام بين‌الملل اي�ن جنبش مورد توجه‬ ‫كشورها قرار گرفت؟‬ ‫‪ l‬پس از جن��گ جهاني دوم و ش��كل‌گيري نظام‬ ‫دو‌قطبي در نظام بين‌الملل از س��وي برخي از كش��ورهاي‬ ‫مس��تقل تالش‌هايي انجام ش��د ت��ا الگوي نوين��ي را در‬ ‫سياس��ت بين‌الملل ارائ��ه دهند‪ .‬اعض��اي جنبش گروهي‬ ‫برخاس��ته از ملل آفريقايي و آس��يايي بودند و براي اينكه‬ ‫از دس��ته‌بندي‌هاي سياس��ي‪ -‬نظامي‪ -‬اقتصادي مرسوم‬ ‫آن زمان كنار بكشند اين جنبش را تشكيل دادند‪ .‬بنابراين‬ ‫اين جنبش به دليل احياي هويت مس��تقل تشكيل شد و به‬ ‫جنبش عدم‌تعهد يا همان عدم وابس��تگي و به اصطالح به‬ ‫نم ش��هرت يافت‪ .‬كش��ورهايي مانند هند‪ ،‬مصر‪ ،‬آفريقاي‬ ‫جنوبي‪ ،‬اندون��زي و كوبا از اعضاي اين جنبش��ند‪ .‬اعضاي‬ ‫جنبش قصد داش��تند ضمن تضمين اس��تقالل كشورهاي‬ ‫خودشان‪ ،‬بلوك‌بندي‌هاي ناشي از تصميمات دو ابر‌قدرت‬ ‫را از بين ببرند‪ .‬ب��ا وجود اينكه اين جنبش از آغاز تاس��يس‬ ‫توفيقاتي را در عرصه‌هاي مختلف داش��ت‪ ،‬اما ابر‌قدرت‌ها‬ ‫از زمان ش��كل‌گيري اين جنبش ت�لاش كردند از وحدت‬ ‫ميان اعضا جلوگيري كنند‪ ،‬چرا كه سياست مستقل از سوي‬ ‫جنبش عدم‌تعهد با سياس��ت ابرقدرت��ي قدرت‌هاي بزرگ‬ ‫مغايرت داش��ت و تمام اين نكات تاكيدي بر گسترش اين‬ ‫‪36‬‬ ‫جنبش است‪.‬‬ ‫چرا تا‌كنون فعاليت زياد يا موثري از جنبش ديده‬ ‫نشده است؟‬ ‫‪ l‬در زم��ان تش��كيل جنب��ش‪ ،‬دال��س‬ ‫رئيس‌جمه��ور وق��ت آمريكا ب��ود‪ .‬وي اعالم ك��رد هركه‬ ‫با ما نيس��ت عليه ماس��ت‪ .‬اين ابر‌ق��درت جناح‌هايي را در‬ ‫چارچ��وب عدم‌تعهد شناس��ايي و تقوي��ت كرد ت��ا بتواند‬ ‫بر سياستگذاري‌ها و تصميمات غير‌متعهد‌ها اثرگذاري كند‪.‬‬ ‫وقتي در آنجا موفق نشد راه دوم را در پيش گرفت‪ .‬بنابراين‬ ‫برخي معتقدند كه ما در عرصه عمل تعداد انگشت‌شماري‬ ‫غير‌متعهد داري��م‪ .‬بنابراين نفوذ قدرت‌ه��اي بزرگ در اين‬ ‫جنبش يكي از علل ناكام��ي‌اين گروه سياس��ي در اتخاذ‬ ‫مواضع مستقل در چند دوره گذشته است‪ .‬دليل ديگر عدم‬ ‫وجود ضمانت اجرايي براي قطعنامه‌هاي صادر شده از سوي‬ ‫جنبش است‪ .‬وقتي ضمانت اجرايي وجود ندارد توفيقي هم‬ ‫در اثر‌گذاري در معادالت بين‌المللي مشاهده نمي‌شود‪ .‬دليل‬ ‫ديگر‌ تركيب ناهمگون اعضاس��ت‪ .‬اعضاي جنبش ساختار‬ ‫سياسي‪ ،‬اقتصادي بسيار متفاوتي دارند و تمام اينها مانع از‬ ‫تالش گروه نم در ايستادگي مقابل قدرت‌هاي بزرگي مانند‬ ‫آمريكا مي‌شود‪.‬‬ ‫درس�ت اس�ت كه قطعنامه‌هاي صادر ش�ده از‬ ‫سوي نم ضمانت اجرايي ندارد‪ ،‬اما چيزي حدود‬ ‫‪ 70‬درصد س�ازمان مل�ل را اعضاي نم تش�كيل‬ ‫مي‌دهن�د‪ ،‬آيا اين ب�ر اثر‌گ�ذاري اين گ�روه در‬ ‫مجامع بين‌المللي نمي‌افزايد؟‬ ‫‪ l‬اعضاي نم راهي جز اتحاد و همبس��تگي دروني‬ ‫‪ l‬اين كه اين كشورها در كنار يكديگر قرار گيرند‬ ‫پديده ناپسندي نيست‪ .‬كشور‌هاي تاثيرگذاري مانند ايران‪،‬‬ ‫مصر‪ ،‬اندونزي و هند در اين اجالس حضور دارند و در كنار‬ ‫اين كشورها‪ ،‬كشورهاي ضعيفي از نظر سياسي‪ ،‬اقتصادي‬ ‫و بين‌المللي قرار دارند‪ .‬در آسيا و آفريقا كشورهاي مختلفي‬ ‫وجود دارد‪ .‬آنچه مهم اس��ت اي��ن كه ب��ه اهميت حضور‬ ‫كشورهاي تاثيرگذار در اين اجالس واقف باشيم‪ .‬همچنين‬ ‫كميت ع��ددي اين جنبش نيز از اهمي��ت بااليي برخوردار‬ ‫است كه كشورهاي ضعيف نيز تش��كيل‌دهنده اين كميت‬ ‫مي‌باش��ند‪ .‬هركدام از اين دو گروه با رويكرد خاص خود در‬ ‫جنبش تاثيرگذارند‪.‬‬ ‫تقريبا يك ماه پيش از حمله آمريكا به عراق اين‬ ‫جنبش تش�كيل جلس�ه داده بود‪ ،‬در حال حاضر‬ ‫هم بحث س�وريه داغ است و چش�م‌ها به دنبال‬ ‫تصميم�ات س�ازمان مل�ل در خص�وص بحران‬ ‫س�وريه‪ .‬با در نظر گرفتن اين موضوع كه مساله‬ ‫س�وريه در اين نشس�ت مط�رح مي‌ش�ود‪ ،‬اين‬ ‫جنبش چ�ه تاثيراتي ب�ر روند تحوالت س�وريه‬ ‫خواهد داشت؟‬ ‫‪ l‬بحران سوريه فراتر از منطقه است و ديگران آن را‬ ‫مديريت مي‌كنند‪ ،‬بنابراين بحث محور عربي‪-‬غربي مطرح‬ ‫شده است‪ .‬من معتقدم بايد در اجالس غير‌متعهد‌ها در تهران‬ ‫و مديريت آتي جنبش بر راه‌حل سوري‪-‬سوري تاكيد شود‬ ‫و اين راه حلي است كه كوفي عنان آن را مطرح كرد و اخضر‬ ‫االبراهيم��ي‌آن را پيگيري مي‌كند؛ همچني��ن مورد تاييد‬ ‫روسيه و چين اس��ت و ايران هم به دنبال اين مساله است‪.‬‬ ‫حتي خيلي از كشورهاي منطقه نيز اين طرح را قبول دارند‬ ‫و طرحي كه المرسي اعالم كرده به اين طرح بسيار نزديك‬ ‫است‪ .‬اين طرح مي‌تواند مسير را براي حل بحران پيچيده‬ ‫سوريه هموار كند‪ .‬غربي‌ها با همكاري‌تركيه و محور عربي‬ ‫ضد سوري خواهان اجراي سناريوي ليبي در سوريه هستند‪،‬‬ ‫بنابراين در خصوص افزايش خشونت‌ها كار مي‌كنند و يك‬ ‫چه��ره ضد‌مردمي‌ از دولت س��وريه به تصوير مي‌كش��ند‪،‬‬ ‫هرچند كه كشتار مردم بي‌دفاع چه از طرف دولت سوريه و‬ ‫چه از طرف مخالفان امري غير‌انساني است‪ .‬در ليبي تالش‬ ‫شد تا اعتراض مردمي‌به جنگ داخلي مبدل شود و همين‬ ‫برنامه را در سوريه مي‌خواهند پياده كنند‪ .‬خوشبختانه اين‬ ‫س��ناريو توفيقي نداش��ته و خود غربي‌ها نيز به اين نتيجه‬ ‫رس��يده‌اند‪ ،‬بنابراين در اينجا س��ناريوي ديگري را مطرح‬ ‫مي‌كنند و آن تجزيه سوريه اس��ت‪ .‬غربي‌ها و محور عربي‬ ‫ضد‌سوري س��ه منطقه را به‌طور جداگانه پيگيري مي‌كنند‬ ‫و تجزيه س��وريه به س��ه منطقه كردنش��ين‪ ،‬سني‌نشين و‬
‫علوي‌ها مد‌نظر آنها ست‪ .‬حتي رژيم‌صهيونيستي نيز نسبت‬ ‫به اجراي اين طرح بس��يار تالش مي‌كند‪ .‬من امكان تكرار‬ ‫سناريوي ليبي‪ ،‬يمن و عراق را در صحنه عمل با مشكالت‬ ‫فزاينده‌اي روبه‌رو مي‌بينم‪ .‬اما در آخر سناريوي سومی وجود‬ ‫دارد كه جنبش عدم‌تعهد باي��د روي آن كار كند و آن طرح‬ ‫آشتي ملي است‪ .‬يعني اينكه فشار‌هاي سياسي و مداخالت‬ ‫خارجي بايد برداشته شود و طرح آشتي ملي ميان معارضين‬ ‫و دولت دنبال شده و انتخابات صحيح و طرح شش ماده‌اي‬ ‫كوفي عنان پيگيري شود‪ .‬بنابراين جمهوري اسالمي ايران‬ ‫و گروه تماس با همكاري سازمان ملل متحد و قدرت‌هاي‬ ‫منطقه مي‌توانند راه‌حل سوري‪ -‬سوري را پيگيري كنند و‬ ‫طي انتخاباتي سالم حاكميت سوريه تعيين شود‪.‬‬ ‫اين جنبش چ�ه پيامدهاي مثبت�ي را براي ايران‬ ‫مي‌تواند داشته باشد؟‬ ‫‪ l‬فرصت پيش آم��ده براي ايران فرصت بس��يار‬ ‫مغتنمي‌است و در واقع ميزباني اجالس عدم‌تعهد فرصتي‬ ‫طاليي براي ايران محس��وب مي‌ش��ود‪ .‬ما با سه رويكرد‬ ‫سياسي‪ ،‬فرهنگي و اقتصادي مي‌توانيم براي اين اجالس‬ ‫برنامه داشته باش��يم‪ .‬در حال حاضر ايران با گسترش چتر‬ ‫تحريم‌ه��اي بين‌المللي روبه‌رو اس��ت‪ .‬آنها ب��راي انزواي‬ ‫ايران در منطقه تالش مي‌كنند و اگ��ر ايران تالش كند تا‬ ‫از پتانس��يل و ظرفيت اعضاي جنبش و همچنين ميزباني‬ ‫و رياست سه‌س��اله خود اس��تفاده كند‪ ،‬ما قادر خواهيم بود‬ ‫تحريم‌ها را دور بزنيم‪ .‬از طرفي ش��عار اين نشس��ت صلح‬ ‫پايدار در س��ايه مديريت مشترك جهاني اس��ت و خيلي از‬ ‫كش��ورهاي بزرگ و تاثيرگذار جنبش از اين شعار استقبال‬ ‫كردند‪ .‬ايران با رايزني‌هاي ديپلماتيك در س��طح س��ران‬ ‫مي‌تواند نس��بت به نهادينه ش��دن صلح پايدار در منطقه و‬ ‫كاهش فزاينده تنش‌هاي سياسي كه به‌دليل دخالت‌هاي‬ ‫خارجي در منطقه به وجود آمده در حوزه سياسي بهره كافي‬ ‫را ببرد‪ .‬در اين حوزه سياسي بايد بسيار مدبرانه و با عقالنيت‬ ‫عمل كرد‪ .‬ام��ا از لحاظ فرهنگي‪ ،‬با توجه ب��ه اقتدار قدرت‬ ‫نرم ايران در منطق��ه‪ ،‬جهان اس�لام و خاورميانه و با توجه‬ ‫به بيداري اس�لامي كه در منطقه در حال رخ دادن اس��ت؛‬ ‫ايران مي‌تواند با اتخاذ يك رويكرد مشترك فرهنگي ميان‬ ‫كشورهاي جهان اسالم‪ ،‬كش��ورهاي منطقه و كشورهاي‬ ‫جنبش عدم‌تعهد از اس��تحاله فرهنگي غرب به اين منطقه‬ ‫جلوگيري كند‪.‬‬ ‫ايران به مدت سه سال به‌عنوان رئيس دوره‌اي‬ ‫اين جنبش انتخاب ش�ده و اين فرصت بس�يار‬ ‫بزرگي براي كش�ورمان اس�ت‪ ،‬رجل سياسي ما‬ ‫چه سياس�تي را مي‌توانند اتخاذ كنند تا ايران از‬ ‫اين فرصت نهايت استفاده را ببرد؟‬ ‫‪ l‬مقامات مس��ئول ايران بايد در اين سه حوزه‌اي‬ ‫كه عرض كردم نقش موثري داش��ته باشند‪ .‬آنها مي‌توانند‬ ‫نكات و مولفه‌هاي بس��ياري را منشاء اثر قرار دهند و دنبال‬ ‫كنند‪ .‬به عنوان مثال بحث دموكراس��ي و حقوق بشر بحث‬ ‫قابل توجهي اس��ت‪ .‬ايران از ظرفيت نهادهاي بين‌المللي‬ ‫تحت عنوان بيداري اس�لامي مي‌تواند استفاده كند‪ ،‬خيلي‬ ‫از كش��ورهاي منطق��ه و قدرت‌هاي غربي سياس��ت‌هاي‬ ‫دوگانه‌اي را در بحرين و عربستان سعودي پيگيري مي‌كنند‪.‬‬ ‫ايران با مسئوليتي كه در جنبش دارد تحت عنوان دموكراسي‬ ‫و حقوق بش��ر مي‌تواند اين بحث را مديريت كند‪ .‬حتي در‬ ‫حوزه حذف حق وتو در شوراي امنيت سازمان ملل مي‌تواند‬ ‫تاثيرگذار باش��د‪ .‬حداقل دو‌سوم اعضاي س��ازمان ملل از‬ ‫اعضاي نم هستند‪ .‬ممكن است اين يك ايده آرماني باشد‬ ‫ولي بايد پيگيري شود و اين بحث حداقل طرح موضوع شود‬ ‫و اميدواريم به نهادينه ش��دنش هم برسيم‪ .‬حتي بحثي در‬ ‫ايران مطرح شد كه انرژي اتمي‌براي همه‪ ،‬بمب اتمي‌براي‬ ‫هيچ كس و اين يك ايده جهاني و همه‌پسند است‪ .‬همچنين‬ ‫ديدگاه كشورهاي اثر‌گذار در جنبش نسبت به اين موضوع‬ ‫مثبت است‪ .‬اين موضوع بايد به شكل اصولي در دستور‌كار‬ ‫قرار بگيرد و ما بايد به صورت جدي اين مطلب را پيگيري‬ ‫كنيم‪ .‬همچنين خاورميانه عاري از سالح‌هاي هسته‌اي كه‬ ‫طرح مشتركي از سوي ايران و مصر در سال ‪ 1974‬بود حتي‬ ‫به تصويب مجمع عمومي س��ازمان ملل متحد هم رسيد‪.‬‬ ‫در حال حاضر هم المرس��ي به ايران آم��ده و مصر يكي از‬ ‫كشورهاي تاثيرگذار است‪ .‬اين ايده كه مصوبه سازمان ملل‬ ‫را به همراه دارد بايد پيگيري شود‪g .‬‬ ‫سياست‬ ‫از حمله به اسرائيل تا نقد اسد‬ ‫مواضع مرسي را چگونه بايد تحليل كرد؟‬ ‫‪4‬‬ ‫سفر المرسي به ايران از جهات مختلفي حائز‌اهميت‬ ‫است‪.‬اين سفر جزو اولين سفرهاي رئيس‌جمهور اين كشور‬ ‫پس از تغيير حكومت مصر به خارج از اين كشور محسوب‬ ‫مي‌ش��ود‪ .‬در واقع حضور كش��وري كه تا چند ماه گذشته‬ ‫وابستگي ش��ديدي به اس��تكبار غرب داش��ته در جنبش‬ ‫عدم‌تعهد كه يك رويكرد ضد‌استكباري دارد حائز‌اهميت‬ ‫اس��ت‪ .‬از س��وي ديگر مواضع ضد‌اس��رائيلي المرسي كه‬ ‫بر‌خالف مواضع رژيم سابق مصربود مساله بسيار مهمي‬ ‫به شمار مي رود‪ .‬او براي اولين بار در محكوميت اسرائيل‬ ‫س��خنان بس��يار تندي مطرح كرد‪ .‬در اين مي��ان به‌دليل‬ ‫جايگاهي كه المرسي در حزب اخوان‌المسلمين دارد تحت‬ ‫تاثير مس��ائل حزبي س��خنان قابل تاملي نيز درباره دولت‬ ‫سوريه به ميان آورد‪.‬‬ ‫در واق��ع اخوان‌المس��لمين يكي از گروه‌هاي فش��ار‬ ‫و معانديني اس��ت كه نسبت به رژيم بش��ار اسد در سوريه‬ ‫فعاليت مي‌كنند‪ ،‬بنابراين المرسي برمبناي جايگاه و پايگاه‬ ‫حزبي‌اش و به خاطر وابس��تگي كه به جري��ان اخوان دارد‬ ‫طبيعتا در موضع‌گيري‌هايش تحت تاثير اين نگاه حزبي قرار‬ ‫دارد‪ .‬به همين دليل متاسفانه درباره سوريه مواضعي اتخاذ‬ ‫كردند كه خيل��ي مورد انتظار نبود البت��ه در مقياس جنبش‬ ‫عدم‌تعهد با توجه به رويكرد و نگاه متفاوت كشورها نسبت‬ ‫به مس��ائل سياس��ي اينگونه موضع‌گيري‌ها دور از انتظار‬ ‫نيست‪ ،‬اما اميدواريم جنبش عدم‌تعهد بتواند تاثيرات مثبتي‬ ‫در بهبود روند و وضعيت كش��ور س��وريه بگذارد‪ ،‬خصوصا‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫محسني ثاني‬ ‫فرمايشات مقام‌‌معظم رهبري و مواضعي كه ايران اسالمي‬ ‫در اين زمينه اتخاذ كرده با توجه ب��ه كليات صحبت‌هايي‬ ‫كه المرس��ي در اين كنفرانس داش��تند و به نوعي حمايت‪،‬‬ ‫پش��تيباني و تاييدات خودش را از جنبش عدم‌تعهد اعالم‬ ‫كرد‪ .‬بنابراين بنده معتقدم خيلي جاي نگراني وجود ندارد و‬ ‫مواضع ايشان نسبت به اس��رائيل و استكبار جهاني و تغيير‬ ‫مديريت جهاني و شوراي امنيت در كل مواضع مثبتي است‬ ‫و جاي تقدير دارد‪.‬‬ ‫در واقع مهم اين است كه در مسائل كلي مثل آمريكا‪،‬‬ ‫غرب و خصوصا رژيم‌صهيونيس��تي مواض��ع ايران و مصر‬ ‫مشترك اس��ت‪ ،‬درباره مساله س��وريه نيز نياز به ارتباطات‬ ‫بيش��تري وجود دارد بنابراين با‌توجه ب��ه اينكه مردم مصر‬ ‫از يك بن��اي فرهنگي خوبي برخوردار هس��تند و كش��ور‬ ‫مصر در جهان عرب به‌عنوان يك كش��ور غني فرهنگي از‬ ‫قديم مطرح بوده و افكار عمومي مردم مصر در حال حاضر‬ ‫برخاسته از روح استكبار‌ستيزي و مخالفت جدي با آمريكا‬ ‫و اسرائيل اس��ت‪ ،‬طبيعتا مواضعي كه در جهت و هم‌سو با‬ ‫آمريكا و اسرائيل باشد نمي‌تواند پايدار باشد و تقويت شود‪.‬‬ ‫از سوي ديگر اين مواضعي هم كه تحت تاثير مسائل حزبي‬ ‫اتخاذ مي‌ش��ود به لحاظ رويكرد مردم نس��بت به مس��ائل‬ ‫ضد‌استكباري و ضد‌اس��رائيلي و آمريكايي قابل پيش‌بيني‬ ‫است كه اميدواريم به تقليل برسد‪g .‬‬ ‫‪37‬‬
‫پيام اجالس تهران به غرب‬ ‫گفت و گو با عضو كميسيون امنيت ملي درباره اهميت اجالس عدم تعهد‬ ‫‪5‬‬ ‫منصور حقيقت‌پور‪ ،‬نايب‌رئيس كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسالمي‪ ،‬جنبش عدم‌تعهد‬ ‫را نيازمند تغيير ساختار خواند كه اگر رخ دهد مي‌تواند مديريت جهاني را متحول كند‪.‬‬ ‫مدت‌ه�ا قب�ل از برگزاري اجلاس ن�م در تهران‬ ‫رس�انه‌هاي غربي تلاش كردند اي�ن اجالس را‬ ‫كم‌اهميت جلوه دهند و اساس آن را زير سوال ببرند‬ ‫و بگويند ساختار آن براي جنگ سرد بوده و ديگر‬ ‫كارآيي ندارد‪ ،‬به نظر شما چرا آنها چنين كوششي‬ ‫را سرلوحه كار خود قرار دادند؟‬ ‫‪ l‬درستاستكهساختارجنبشعدم‌تعهدبرايجنگ‬ ‫سرد اس��ت‪ ،‬ولي دليلي ندارد االن كارآيي نداشته باشد‪ .‬االن‬ ‫اين جنبش مي‌تواند در فضاي سياس��ي‪ ،‬اقتصادي‪ ،‬اجتماعي‬ ‫و فرهنگي در سطح منطقه‌اي و چند‌جانبه موثر واقع شود‪ .‬ما‬ ‫نيازمند اين هستيم كه تالشي را در طول مسئوليت جمهوري‬ ‫اسالمي ايران بر اين جنبش به كار ببنديم تا در يك ساماندهي‬ ‫مجدد تغيير س��اختار جنبش نم رقم بخورد‪ .‬اگر ايران موفق‬ ‫شود در طول سه سال آينده كه مس��ئوليت مديريت سازمان‬ ‫غير‌متعهدها را برعهده دارد و حتي بعد از آن اين بحث را پيش‬ ‫ببرد‪ ،‬اين جنبش قطعا به‌عنوان دومين سازمان بزرگ بين‌المللي‬ ‫بعد از سازمان ملل‌متحد مي‌تواند در قالب يك بلوك سياسي‪،‬‬ ‫اقتصادي‪ ،‬اجتماعي و فرهنگي در دنيا قد علم كند و به فعاليت‬ ‫بپردازد‪ .‬وجود ‪ 120‬كشور از قاره‌هاي مختلف در يك تشكل‬ ‫سياسي ايجاب مي‌كند كه قدري س��اختار و سازمان جنبش‬ ‫عدم‌تعهد روزآمد و چابك‌تر ش��ود كه بايد براي تامين چنين‬ ‫نيازي فكر و تدبير كرد چون در اين ش��رايط است كه سازمان‬ ‫غيرمتعهدها مي‌تواند چابك‌تر و سريعتر درباره تحوالت دنيا‬ ‫تصميم‌گيري موثر كند و منافع كشورهاي عضو را تامين كند‪.‬‬ ‫در بعد اقتصادي دو بلوك مالي‪ -‬يورو و دالر‪ -‬هم اكنون در دنيا‬ ‫وجود دارند‪ .‬يورو در حال فروپاشي است‪ .‬اگر ‪ 120‬كشور عضو‬ ‫جنبش نم تالشي براي به جريان انداختن پول جديدي كه تابع‬ ‫كنترل عملياتي غربي‌ها نيست انجام دهند و تبادل اقتصادي‬ ‫و بازرگاني و مالي خود را تحت عنوان همين پول غير‌سياسي‬ ‫عملياتي كنن��د‪ ،‬آن وقت اين كش��ور‌ها از تلورانس‌ها و باال و‬ ‫سياست‬ ‫تيري به سمت اسرائيل‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪6‬‬ ‫تو‌گوي مثلث با احمد بخشايش اردستاني درباره سخنان مرسي‬ ‫گف ‌‬ ‫ن امنيت‌ملي و سياست خارجي مجلس اس�ت‪ .‬با وي درباره اهميت‬ ‫احمد بخشايش اردستاني‪ ،‬عضو كميس�يو ‌‬ ‫جنبش عدم تعهد و رياست سه ساله ايران بر اين جنبش گفت‌وگو كرديم‪.‬‬ ‫رس�انه‌هاي غرب�ي پي�ش از ش�روع اجلاس‬ ‫غير‌متعهده�ا خيل�ي در تكاپو بودند ك�ه ماهيت‬ ‫ش�كل‌‌گيري اين جنبش را با استناد به فروپاشي‬ ‫اتحاد جماهي�ر ش�وروي رنگ‌باخته ب�ه تصوير‬ ‫بكشند‪ ،‬اهميت اجالس تهران را چگونه ارزيابي‬ ‫مي‌كنيد؟‬ ‫‪ l‬كنفرانس عدم تعهد در ‪ 1955‬اولين بار ش��كل‬ ‫گرفت و مارشال تيتو‪ ،‬احمد س��وكارنو‪ ،‬جمال عبدالناصر و‬ ‫گاندي براي تأس��يس آن فعال بودند تا كشورهاي آسيايي‬ ‫و آفريقايي را براي انجام كاره��اي هدفمند به هم نزديك‬ ‫كنند كه اين مس��اله متعلق به دوران جنگ س��رد است‪ .‬بر‬ ‫همين اساس اس��مش هم كش��ورهاي عضو جنبش عدم‬ ‫تعهد شد؛ يعني كشورهايي كه تعهدي به غرب (آمريكا) و‬ ‫شرق (شوروي) ندارند‪ .‬در فاصله سال هاي ‪ 1944‬تا ‪1990‬‬ ‫ميالدي نظام جهان ميان آمريكا و اتحاد جماهير شوروي‬ ‫دوقطبي بود و حتي يك بار در نزديكي كوبا اين دو نزديك‬ ‫بود با هم درگير شوند و جنگ جهاني سوم راه بيفتد‪ .‬در كل‬ ‫عدم تعهد يعني نه به كمونيس��م و نه به ليبراليس��م غربي‪،‬‬ ‫براي همين عده‌اي اعتقاد دارند وقتي در س��ال ‪ 1990‬يك‬ ‫قطب به تاريخ پيوس��ت ماهيت جنبش نم رنگ باخت‪ .‬ناتو‬ ‫هم در مقابل ورشو ش��كل گرفت‪ .‬وقتي ورشو از بين رفت‬ ‫آمريكا ناتو را متناسب با فضاي بعد از جنگ سرد در جهت‬ ‫نظم يك جانبه گرايي‪ ،‬ارشادي و دستوري بازتعريف كرد‪،‬‬ ‫بنابراين اولين اق��دام جنبش غير‌متعهدها ني��ز بايد همين‬ ‫مس��اله يعني بازتعريف س��اختار خود باش��د‪ .‬بعد از ‪1962‬‬ ‫تاكنون شانزده كنگره اين جنبش برگزار شد‪ ،‬اما امروز بهتر‬ ‫‪38‬‬ ‫است اسم جنبش عوض شود ‪ .‬نكته دوم اينكه جنبش عدم‬ ‫تعهد حالت انفعال دارد‪ ،‬ايران بايد در طول سه سال رياست‬ ‫خود آن را فعال كند كه البته مي‌تواند اين كار را انجام دهد‪.‬‬ ‫روي هم رفته اين اجالس جنبش ع��دم تعهد به چند دليل‬ ‫براي ايران خيلي اهميت داشت‪ ،‬اول آنكه غربي‌ها مي‌گفتند‬ ‫ايران منزوي اس��ت و هيچ‌كس از جهان به اين كشور سفر‬ ‫نمي‌كند‪ ،‬اما براي اولين بار ‪ 120‬كشور در ايران جمع شدند‬ ‫و اين به معني آن اس��ت كه خود آمريكا منزوي است‪ ،‬دوم‬ ‫غرب ايران را به علت برنامه‌هاي هسته‌اي تحريم كرد‪ ،‬اما‬ ‫اجالس تهران راهي براي خروج از تحريم‌ها شد چون وقتي‬ ‫‪ 120‬كشور جمع مي‌شوند يك قرارداد اقتصادي هم ميان‬ ‫خود تنظيم مي‌كنند‪ .‬سوم آنكه يك نشاط‌ملي و يك اقتدار‬ ‫داخلي ايجاد كرد چون وقتي يك باره ‪ 120‬هيات بلندپايه‬ ‫از سراسر جهان به ايران آمدند اين نشان مي‌دهد كه ايران‬ ‫ميزبان قوي است كه مي‌تواند امنيت‪ ،‬اقتدار و پيوستگي اين‬ ‫كنفرانس را تامين كند‪ .‬چهارم‪ ،‬گامي‌براي حل مس��المت‬ ‫آميز بحران س��وريه بود كه عض��و گروه مقاومت اس��ت‪،‬‬ ‫عربستان‪ ،‬قطر و اسرائيل مي‌خواستند در مقابل مصر كه از‬ ‫جبهه سازش افتاد‪ ،‬س��وريه را از گروه مقاومت جدا‌كنند كه‬ ‫ايران توانست با نقش آفريني مناسب راهكاري منطقه‌اي‬ ‫براي حل بحران اين كشور طراحي كند‪ .‬راجع به فلسطين‬ ‫هم قبل از كنفرانس پيش��نهاد داديم كه مصر گاز و نفت به‬ ‫غزه صادر كند تا بن بست تحريمي‌اين منطقه بشكند‪ ،‬اگر‬ ‫مصر گاز و نفت هم به فلس��طين صادر نكند همين كه در‬ ‫بيانيه پاياني اجالس به اين موضوع اشاره شد خوب است‪ .‬از‬ ‫طرفي ايران در آينده مي‌خواهد جنبش را تقويت و آن را به‬ ‫پايين ش��دن ارزش يورو و دالر در امان خواهند ماند‪ .‬اگر اين‬ ‫مجموعه يك كار اقتصادي‌ترتيب دهد و بانك سراسري در‬ ‫همه كشورهاي عضو راه‌بيندازد كه تبادل پولي‪ ،‬مالي و تجاري‬ ‫و بازرگاني همه اعضا را زير پوش��ش بگيرد كه سياست‌هاي‬ ‫مستقل خود را بدون فشار و نظارت غربي‌ها محكم‌تر مي‌تواند‬ ‫دنبال كند‪ ،‬غربي‌ها هم از حجم و گس��تره اين جنبش مطلع‬ ‫ش��وند‪ ،‬تالش مي‌كنند از اهميت اين جنبش بكاهند‪ .‬در كل‬ ‫معتقدم‪ 120‬كشور در حال توسعه اگر تصميم اقتصادي بگيرند‪،‬‬ ‫قطعا بر معادالت اقتصادي جهان تاثيرگذار خواهند بود‪.‬‬ ‫بر همين اس�اس اس�ت كه مي‌توان تحريم‌هاي‬ ‫يكجانبه و سياس�ي شوراي امنيت س�ازمان ملل‬ ‫متحد را بي‌اثر كرد؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬شوراي امنيت براي توسعه صلح در جهان ايجاد‬ ‫شد اما اكنون خالف اين عمل مي‌كند‪.‬‬ ‫در اين حالت س�ازمان ملل متحد مجبور مي‌شود‬ ‫سازوكار خود را تغيير دهد‌‪ .‬تركيب شوراي امنيت‬ ‫و مكانيزم تصميم‌گيري در آن عوض خواهد شد؟‬ ‫‪ l‬اگر جنبش نم رهبري و مديريت صحيح پيدا كند‪،‬‬ ‫آن وقت مقاومت سازمان ملل متحد در مقابل اصالح ساختار‬ ‫خود موجب مي‌شود كه اين جنبش بديلي براي سازمان ملل‬ ‫شود‪ .‬دليلي ندارد چند كشور در س��ازمان ملل حق وتو داشته‬ ‫باشند‪ ،‬اگر ‪ 120‬كشور قرار بگذارند زير بار اين قضايا نروند آن‬ ‫وقت حتي اگر سازمان ملل تغيير ساختار ندهد و به سمت رفتار‬ ‫عادالنه و مساوي براي همه كش��ورها حركت نكند‪ ،‬سازمان‬ ‫بين‌المللي نم فعال‌تر عمل مي‌كن��د و خيلي از تصميمات در‬ ‫قطبي در جهان تبديل كند‪ .‬بحث اصالحي كه درباره اصالح‬ ‫س��اختار جنبش عدم تعهد مطرح اس��ت در اين چارچوب‬ ‫قابل ارزيابي و تحليل اس��ت‪ .‬اصالح جنب��ش عدم تعهد و‬ ‫ايجاد كارآم��دي و چابكي در س��اختار آن منجر به اصالح‬ ‫سازمان‌ملل به‌ويژه شوراي امنيت مي‌ش��ود‪ .‬سازمان‌ملل‬ ‫متعلق به جنگ سرد است و تغيير ساختار آن موجب مي‌شود‬ ‫كه يك راي هم در شوراي امنيت به عدم تعهدي‌ها بدهند‬ ‫كه قابل تحقق اس��ت‪ .‬جبنش عدم تعه��د در ايفاي نقش‬ ‫بين‌المللي و برقراري صلح و امنيت مي‌تواند موثر عمل كند‪،‬‬ ‫مثال به بعضي كشورهاي جهان س��وم كه جنگ مي‌كنند‬ ‫نيروی نظامي بفرستد‪.‬‬ ‫يعني وجه نظامي هم پيدا كند؟‬ ‫‪ l‬جنب��ش ع��دم تعه��د مي‌توان��د مث��ل اتحاديه‬ ‫اروپا ش��ود كه حدود ش��ش يا هفت كشور اس��اس‪ ،‬پايه و‬ ‫مح��ور هس��تند‪ ،‬بنابراين جنب��ش ع��دم تعهد ه��م بايد‬ ‫ب��ازوي سياس��ي‪ ،‬اقتص��ادي و نظامي براي خود درس��ت‬ ‫كند‪ ،‬در كل هدف آن اس��ت ك��ه اقتدار و هيمن��ه آمريكا و‬ ‫اس��تكبار بش��كند‪ .‬كنفرانس عدم تعهد براي تاثيرگذاري‬ ‫بايد پيچ تاريخ��ي بزن��د و ضعف‌هاي ليبرال دموكراس��ي‬ ‫را بيرون بكشد و با دنياي غرب چالش كند چون كشورهاي‬ ‫سلطه‌گر در پناه قدرت و ثروت كش��ورهاي فقير را استثمار‬ ‫و اس��تعمار مي‌كنند؛ جنبش باي��د اين را بيان كن��د‪ .‬بعد از‬ ‫يو‌چهار سال انقالب ايران اين همه نهضت رهايي بخش‬ ‫س‌‬ ‫به بيداري اسالمي در منطقه منجر شد‪ .‬باالخره وقتي ‪120‬‬ ‫كشور نقطه نظرات همديگر را بفهمند بي‌تاثير نيست‪ .‬آمريكا‬ ‫به بهانه س�لاح ش��یميايي به عراق حمله كرد‪ ،‬اما هيچ‌چيز‬ ‫كشف نشد بنابراين وقتي مسائلي از اين دست براي ملت‌هاي‬ ‫دنيا تشريح شود آنها ديگر ادعاهاي آمريكا را باور نمي‌كنند و‬ ‫فريب نمي‌خورند‪ .‬جنبش عدم تعهد به رهبري ايران مي‌تواند‬ ‫فضاي بي‌اعتمادي جامعه جهاني به غرب را مديريت كند‪.‬‬ ‫ضمن آنكه مي‌توان��د دبيرخانه دائمي‌اش ب��ه ايران بيايد و‬ ‫بازوهاي قوي براي خودش بگي��رد و به زبان‌هاي مختلف‬ ‫بيانيه‌هاي مختلف به مناس��بت‌هاي گوناگون بدهد و يك‬ ‫اراده‌اي هم به‌وجود آيد كه كش��ورهاي عدم تعهد رابطه‌اي‬
‫آن گرفته مي‌شود و همه اعضا پاي آن مي‌ايستند‪ .‬اين قابليت‬ ‫در جنبش عدم‌تعهد وجود دارد و اين سازمان مي‌تواند خيلي‬ ‫از مسائل مالي‪ ،‬سياسي و فرهنگي را پوشش دهد و فعال كند‪.‬‬ ‫اي�ران ب�ا مديري�ت خ�ودش چق�در مي‌توان�د‬ ‫نقش‌آفرين باش�د كه هم‌‌اكنون خواستار اصالح‬ ‫اساسنامه جنبش عدم‌تعهد است؟‬ ‫‪ l‬اگر ادبيات فاخر سياسي و كارشناسانه رهبر معظم‬ ‫انقالب در افتتاحيه كه برگرفته از آموزه‌هاي انقالب اسالمي‬ ‫است‪ ،‬محور تحوالت سياسي‪ ،‬اقتصادي‪ ،‬اجتماعي و فرهنگي‬ ‫سازمان جنبش عدم‌تعهد قرار گيرد به نظر مي‌رسد در سه سال‬ ‫آينده ايران بتواند پاره‌اي از اصالح ساختارها را انجام دهد‪.‬‬ ‫ايران كه هم‌اكنون رياس�ت س�ازمان عدم تعهد‬ ‫را برعهده گرفته چقدر مي‌تواند حالل مناقش�ات‬ ‫منطقه‌اي باش�د و حتي ب�ر مع�ادالت جهاني اثر‬ ‫بگذارد؟‬ ‫‪ l‬بايد با خيلي از كشورها نشست و درباره بسياري از‬ ‫مسائل تصميم‌گيري كرد‪ .‬در سطح منطقه‌اي بايد نشست‌هاي‬ ‫چند‌جانبه داشته باشيم؛ مثال كشورهايي كه مي‌توانند تاثيرگذار‬ ‫بر روند اصالح ساختار سوريه باش��ند و در بحران اين كشور‬ ‫تخفيف بدهند گرد هم آيند و ب��راي اين منظور تالش كنند‪.‬‬ ‫مسائل امنيتي از ديگر مباحثي است كه بايد آن را پيگيري كرد‬ ‫و تصميمات دو جانبه و چندجانبه درباره آن گرفت‪.‬‬ ‫باتوجه به اينكه ‪ 120‬كش�ور در اجلاس تهران‬ ‫شركت كردند چه پيامي‌به آمريكا داشت كه تالش‬ ‫مي‌كرد ايران در انزواي جهاني قرار بگيرد؟‬ ‫آينده جنبش به رهبري ايران را چگونه مي‌بينيد؟‬ ‫حضور محمد المرس�ي در اجلاس عدم‌تعهد را‬ ‫چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟‬ ‫‪ l‬به عقيده من محمد المرسي از فضاي كنفرانس به‬ ‫خوبي استفاده كرد و در اين اجالس حركت جديد خويش را‬ ‫بر‌خالف سياست‌خارجي حسني مبارك به خوبي تبيين كرد‪.‬‬ ‫معموال از آنجايي كه رهبران دنيا جرات و جس��ارت عتاب‬ ‫به آمريكا و رژيم‌صهيونيس��تي را ندارند‪ ،‬بنابراين س��خنان‬ ‫مقامات ايراني را دوست دارند زيرا حرف دلشان زده مي‌شود؛‬ ‫در حالي كه خودشان جرات و جسارت ايراد چنين سخناني را‬ ‫ندارند‪ .‬آقاي المرسي هم براي اولين بار بحث رژيم اشغالگر و‬ ‫سركوب فلسطينيان را مطرح كرد‪ .‬المرسي حركت خودش‬ ‫را از جبهه سازش در خاورميانه به رهبري رژيم‌صهيونيستي‬ ‫به جبهه مقاومت به رهبري ايران متمايل كرد و نش��ان داد‬ ‫عالقه‌مند است در آينده يك متحد استراتژيك براي ايران‬ ‫باشد‪.‬‬ ‫حضور المرس�ي در ايران با حاش�يه‌هاي زيادي‬ ‫همراه بود‪ .‬علت اين مساله چه بود؟‬ ‫‪ l‬به دليل جو‌سازي‌ها ابتدا قرار نبود المرسي خودش‬ ‫‪ l‬غرب بايد از اجالس ته��ران درس بگيرد‪ .‬در‌آينده‬ ‫نزديك مذاكرات هسته‌اي پيش‌رو اس��ت‪ 5+1 .‬با يك رفتار‬ ‫دوگان��ه از طرفي ت�لاش مي‌كند كه يكس��ري تحريم‌هاي‬ ‫غير‌قانوني و نامشروع را به ايران تحميل كند كه اينها نشانه‬ ‫عدم صداقت‌‌شان در گفتمان ديپلماتيك است‪ ،‬از طرف ديگر‬ ‫مي‌خواهندپشت‌ميزمذاكرهبهنتيجهبرسندكهقطعاايننتيجه‬ ‫حاصل نمي‌شود‪ .‬در كل معتقدم هر‌چقدر اين مذاكرات طوالني‬ ‫شود آمريكا و هم‌پيمانانش ضرر مي‌كنند‪.‬‬ ‫بحث اين است كه اجالس تهران مي‌تواند دست‬ ‫در اجالس سران كشورهاي عدم‌تعهد شركت كند‪ .‬در واقع‬ ‫قطر‪ ،‬امارات و عربس��تان سعودي با جو‌س��ازي‪ ،‬مصر را از‬ ‫ارتباط داشتن با ايران‌ ترسانده بودند تا به نوعي نشان دهند‬ ‫كمك‌هاي مالي عربستان س��عودي‪ ،‬قطر و آمريكا به مصر‬ ‫س��رازير مي‌ش��ود‪ ،‬به همین دليل اين بحث‌ها درباره سفر‬ ‫ايشان مطرح شد‪.‬‬ ‫اما چرا با وجود اين كمك‌ها المرسي تغيير عقيده‬ ‫داد و به ايران سفر كرد؟‬ ‫‪ l‬با وج��ود كمك‌هاي پن��ج ميلي��ارد دالري اين‬ ‫كش��ورها وقتي المرس��ي در اجالس مكه ش��ركت كرد و‬ ‫اس��تقبال س��عودي‌ها از احمدي‌ن��ژاد را ديد‪ ،‬متوجه ش��د‬ ‫س��عودي‌ها با وجود فش��اري كه ب��ه مصر مي‌آورن��د تا با‬ ‫ايران ارتباط برقرار نكند اما خودش��ان استقبال گرمتري از‬ ‫رئيس‌جمهور ايران دارند‪ ،‬بنابراين المرسي به داليل متعدد‬ ‫پذيرفت كه در اجالس كشورهاي غيرمتعهد شركت كند‪.‬‬ ‫در واقع المرسي رئيس كنفرانس بود و مي‌خواست خودش را‬ ‫در يك شرايط بين‌المللي نشان دهد و از اين فرصت طاليي‬ ‫اس��تفاده كند‪ .‬به همين دليل به ايران سفر كرد و نشان داد‬ ‫مي‌تواند به خوبي از انقالبش دفاع كند‪ .‬از سوي ديگر وقتي‬ ‫آقاي المرسي مي‌بيند همه كش��ورهاي عربي مثل كويت‪،‬‬ ‫امارات و قطر در حالي كه مخالف ارتباط ايران و مصر هستند‬ ‫اما خودشان در ايران سفارت دارند‪ ،‬بنابراين تصميم گرفت‬ ‫به ايران سفر كند‪ .‬همچنين المرسي به ايران آمد تا رياست‬ ‫جنبش عدم‌تعهد را از مصر به تهران تحويل دهد‪ .‬المرسي‬ ‫ديد قطر‪ ،‬امارات و عربس��تان مخالف برقراري رابطه ميان‬ ‫ايران و مصر هستند‪ ،‬اما خودشان رفتار ديگري با ايران دارند‬ ‫از سوي ديگر احمدي‌نژاد در مكه استقبال خوبي از المرسي‬ ‫داشت و حتي با پيشنهاد وي مبني بر تشكيل گروه تماس‬ ‫ايران و عربس��تان در مص��ر موافقت ك��رد و در تهران هم‬ ‫استقبال خوبي از المرسي صورت گرفت‪.‬‬ ‫آي�ا رژيم‌صهيونيس�تي در برابر س�خنان محمد‬ ‫المرسي موضع‌گيري خواهد كرد؟‬ ‫‪ l‬المرسي با س��خنانش تيري به س��مت اسرائيل‬ ‫شليك كرد بنابراين قطعا اين س��خنان ناراحتي اسرائيل را‬ ‫هم در مذاكره با آژانس بين‌الملل�ي انرژي اتمي‌و‬ ‫هم با ‪5+1‬؟‬ ‫‪ l‬بل��ه‪ ،‬رئيس‌جمه��ور موافق��ت ك��رد هر‌كش��ور‬ ‫ش��ركت كننده در اجالس تهران‪ ،‬در ص��ورت تمايل بتواند از‬ ‫تأسيسات اتمي‌ايران ديدن كند‪ .‬اين اقدام يعني خنثي كردن‬ ‫تالش‌هاي ژورناليستي‪ ،‬رسانه‌اي و تبليغاتي غرب در ‪‌10‬سال‬ ‫گذشته‪ .‬وقتي بان‌كي‌مون‪ ،‬المرسي و ديگر چهره‌ها اجازه بازديد‬ ‫از تاسيسات هسته‌اي را يافتند هم پيشرفت‌هاي علمي‌ايران‬ ‫را مالحظه مي‌كنند هم مي‌بينند كه ايران چيز پنهاني ندارد و‬ ‫براساس نيازهايي كه براي كش��ور است سوخت هسته‌اي و‬ ‫راديودارو توليد مي‌كند‪ ،‬ايران تالش خود را در زمينه صلح آميز‬ ‫متمركز كرده و هيچ‌هدف پنهاني از فعاليت‌هاي هسته‌اي ندارد‬ ‫بنابراين آمريكايي‌ها عبرت بگيرند و تغيير رفتار دهند‪ ،‬آمريكا‬ ‫در بحث مذاكرات هسته‌اي هرچقدر موضوع را به آينده محول‬ ‫كند قطعا در آينده ش��رايط ايران نسبت به حال حاضر تقويت‬ ‫مي‌شود و با دس��ت باالتر با آنها مذاكره خواهد كرد‪ .‬اگر چند‬ ‫ماه قبل مي‌آمدند روي سطح چهار درصد غني‌سازي اورانيوم‬ ‫مذاكره مي‌كردند‪ ،‬االن ايران ‪ 20‬درصد را مدنظر دارد و در آينده‬ ‫معلوم نيست در چه سطحي بخواهد گفت‌وگو كند‪ .‬قدر مسلم‬ ‫در مذاكرات بعدی ايران روي‪ 20‬درصد نمي‌ماند چون پيشرفت‬ ‫خود را در يك سطح متوقف نخواهد كرد‪ ،‬شايد روي ‪40 ،30‬‬ ‫يا ‪ 50‬درصد مذاكره كند‪ .‬آن موقع شرايط براي آمريكايي‌ها و‬ ‫‪ 5+1‬بد خواهد شد‪g.‬‬ ‫به‌دنبال خواهد داشت و موجب مي‌شود به آمريكا فشار وارد‬ ‫كند تا مصر را مجب��ور كند وضعيت ق��رار‌داد كمپ‌ديويد را‬ ‫روشن كند كه آيا به آن متعهد باقي مي‌ماند يا خير؟‬ ‫به نظر شما المرسي به قرارداد كمپ‌ديويد متعهد‬ ‫مي‌ماند؟‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪ l‬همانطور كه تمام ايراداتي كه به س��ازمان ملل و‬ ‫شوراي امنيت گرفته مي‌شود كه متعلق به جنگ سرد است‬ ‫همه ايرادها هم به جنبش عدم تعهد هم گرفته مي‌شود‪ .‬اگر‬ ‫اين ضعف‌ها برطرف نشود جنبش ضعيف مي‌ماند‪ .‬آينده از‬ ‫آن مستضعفين و كساني است که به دنبال استقالل سياسي‪،‬‬ ‫اقتصادي و اجتماعي هس��تند؛ باالخره كشورهاي گروه نم‬ ‫از رفتار آمريكا نس��بت به مبارك‪ ،‬بن‌علي‪ ،‬آل‌خليفه و علي‬ ‫عبداهلل صالحي مي‌فهمند كه سياست‌هاي واشنگتن قابل‬ ‫اعتماد نيست‪.‬‬ ‫بعد آنها به س��مت گروه نم مي‌آيند و اعتماد بيشتري‬ ‫مي‌كنند‪ .‬در آينده نم حرف بیشتری براي گفتن دارد و تاثيرات‬ ‫منطقه‌اي‌ و بين‌المللي‌اش در سازمان ملل و شوراي امنيت‬ ‫بيشتر خواهد شد‪.‬‬ ‫ي بر مذاكرات هس�ته‌اي باشد‬ ‫اين مي‌تواند اهرم ‌‬ ‫كه چند وقت ديگر بين آقاي جليلي و خانم اشتون‬ ‫انجام مي‌شود؟‬ ‫‪ l‬حتما مي‌تواند‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫اقتصادي‪ ،‬سياس��ي‪ ،‬تجاري با هم داشته باشند؛ اين چيزي‬ ‫است كه مي‌تواند تاثيرگذار باشد‪.‬‬ ‫‪ l‬اين اجالس به آمريكا ثابت كرد كه شايد به ظاهر‬ ‫بزرگ اس��ت‪ ،‬اما بلوغ الزم را ندارد‪ ،‬نش��ان داد كه بسياري از‬ ‫ارزيابي‌هاي آن اشتباه بود كه با طناب اسرائيل و انگليس وارد‬ ‫صحنه‌هاي سياسي شدند و حاال خارج شدن از آن صحنه‌ها‬ ‫برايشان پرهزينه خواهد بود‪.‬‬ ‫نشان داد كه جمهوري اس�لامي ايران در متن است نه‬ ‫حاشيه و در همه تحوالت دنيا نقش كليدي دارد‪ .‬تا زماني كه‬ ‫آمريكا معادل با وزن ژئوپلتيك جمهوري اس�لامي ايران‪ ،‬به‬ ‫ايران نقش ندهد و نقش ايران را ناديده بگيرد همه طرح‌هايش‬ ‫همانند عراق‪ ،‬فلس��طين‪ ،‬لبنان و س��وريه منتج به شكست‬ ‫مي‌شود‪ ،‬آمريكايي‌ها بايد تمكين كنند به اين وزن جمهوري‬ ‫اسالمي ايران و احترام بگذارند تا بسياري از تحوالت در سطح‬ ‫دنيا حل شود‪.‬‬ ‫باالي ايران را در مذاكرات هسته‌اي نشان دهد؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬بنده معتقدم المرس��ي به اين قرارداد متعهد‬ ‫مي‌ماند‪ ،‬اما پيش‌بيني مي‌كنم در مساله فروش گاز مقداري‬ ‫تجديد‌نظر كند و قيمت گاز را باال ببرد‪.‬‬ ‫علت اينكه رئيس‌جمهور مصر در اين اجالس از‬ ‫نظام سوريه انتقاد كرد چه بود؟‬ ‫‪ l‬شايد به اين دليل است كه المرسي فكر مي‌كند‬ ‫يك فضاي انقالبي در س��وريه در حال ش��كل‌گيري است‬ ‫در حالي كه در سوريه موضوع انقالب نيست و جنگ از خارج‬ ‫به اين كشور تحميل مي‌شود‪.‬‬ ‫از س��وي ديگر احتماال المرس��ي با بي��ان اين جمله‬ ‫مي‌خواس��ت اجازه ندهد ايران در اين كنفرانس مواضعي را‬ ‫درباره سوريه تبيين كند‪ .‬از اين رو صراحتا رژيم بشار اسد را‬ ‫مورد انتقاد قرار داد‪ .‬به هر حال بنده معتقدم المرس��ي با اين‬ ‫سخن يك پيام و سيگنال به عربستان داد و آن هم اين بود كه‬ ‫ما هنوز از شما جدا نشده‌ايم و به جبهه مقاومت نپيوسته‌ايم‪،‬‬ ‫زيرا برخي اين سفر را جدايي مصر از جبهه سازش و پيوستن‬ ‫به جبهه مقاومت قلمداد مي‌كنند‪ ،‬هر چند من فكر مي‌كنم‬ ‫اين مساله در نشس��ت و گفت‌وگو حل مي‌شود‪ .‬در واقع اگر‬ ‫بين سوريه و مصر نشست برگزار شود المرسي هم حق را به‬ ‫بشاراسد خواهد داد‪.‬‬ ‫تحليل شما از اين سفر چيست‪ ،‬آيا مصر به جبهه‬ ‫مقاومت خواهد پيوست؟‬ ‫‪ l‬بنده معتقدم المرسي با سفر به ايران جدايي اين‬ ‫كشور از جبهه سازش را اعالم كرد‪ .‬در واقع اين سفر‪ ،‬سفر از‬ ‫جبهه سازش به جبهه مقاومت بود‪ ،‬به عبارت ديگر هر كس‬ ‫مي‌تواند مواضع خود را اعالم كند‪ .‬درس��ت اس��ت المرسي‬ ‫درباره سوريه اين مواضع را دارد اما بايد توجه داشت كه مصر‬ ‫در موارد زيادي با ايران هم موضع است‪ ،‬بنابراين در آينده با‬ ‫سوريه نيز مذاكراتي انجام خواهد داد‪g .‬‬ ‫‪39‬‬
‫ميهمانانتهران‬ ‫مهمترين چهره‌هاي حاضر در اجالس عدم تعهد چه كساني بودند؟‬ ‫سياست‬ ‫در طول برگزاري اجالس عدم تعهد در تهران كه‬ ‫بيش از صد كشور در آن شركت كرده بودند‪ ،‬چهره‌هاي‬ ‫مهمي از سراسر دنيا در ايران حاضر شدند‬ ‫‪7‬‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫محمد المرسي‬ ‫«محمد محمد المرس��ي عيس��ي العياط» پنجمين‬ ‫رئيس‌جمهور مصر و نخس��تين رئيس‌جمهور اسالمگراي‬ ‫اين كشور است‪ .‬او پس از انقالب ‪ ۲۰۱۱‬مصر‪ ،‬رئيس حزب‬ ‫آزادي و عدالت وابس��ته به اخوان‌المس��لمين بود‪ .‬المرسي‬ ‫در فاصله س��ال‌هاي ‪ ۲۰۰۰‬تا ‪ ۲۰۰۵‬نماينده پارلمان مصر‬ ‫بود‪ .‬او در انتخابات رياست‌جمهوري ‪ 2012‬مصر كانديداي‬ ‫حزبش ش��د و توانس��ت با پيروزي بر احمد شفيق جانشين‬ ‫حسني مبارك شود‪.‬‬ ‫رئيس‌جمهور اس�لامگراي اهل س��نت مصر ‪ ۵‬اوت‬ ‫‪۱۹۵۱‬ميالدي در روستاي عدوه استان شرقيه مصر متولد‬ ‫شد‪ .‬او ليسانس و فوق ليسانس مهندسي متالوژي خود را از‬ ‫دانشگاه قاهره در ‪ ۱۹۷۸‬و دكتراي محافظت از موتورهاي‬ ‫فضاپيما را از دانشگاه كاليفرنياي جنوبي اخذ كرد و پس از‬ ‫پايان تحصيالت به تدريس در اين دانش��گاه مشغول شد‪.‬‬ ‫او از ‪ ۱۹۸۲‬تا ‪ ۱۹۸۵‬اس��تاديار دانش��گاه ايالتي كاليفرنيا در‬ ‫نورتريج بود‪ .‬در اين سال استاد دانشگاه زقازيق مصر شد‪.‬‬ ‫او در زمان رياس��ت‌جمهوري حس��ني مب��ارك تنها‬ ‫يك دوره حض��ور در مجل��س نمايندگان مص��ر را تجربه‬ ‫كرد‪ ،‬اما همچ��ون ديگر اس�لامگرايان اين كش��ور اجازه‬ ‫فعاليت چنداني نداشت‪ .‬پس از س��رنگوني مبارك يكي از‬ ‫كانديداهاي رياس��ت‌جمهوري مصر بود‪ .‬المرس��ي در دور‬ ‫دوم اين انتخابات ك��ه در ‪ ۱۷‬ژوئ��ن ‪ ۲۰۱۲‬برگزار گرديد‪،‬‬ ‫ژنرال احمد شفيق‪ ،‬نخست‌وزير رژيم مبارك را شكست‌داد‬ ‫و پيروز انتخابات شد‪ .‬پيروزي او با واكنش منفعالنه آمريكا‬ ‫و رژيم‌صهيونيستي مواجه شد‪.‬‬ ‫از جمله اقدامات مهم او در عرصه سياست داخلي مصر‬ ‫لغو حكم انحالل پارلمان و بركناري ژنرال طنطاوي‪ ،‬رئيس‬ ‫شوراي نظامي بود‪.‬‬ ‫رئيس‌جمهور مصر ح��اال يكي از رهبران برجس��ته‬ ‫‪40‬‬ ‫جهان اس�لام اس��ت و مي‌تواند نقش موثري در خصوص‬ ‫فلسطين و سوريه ايفا كند‪.‬‬ ‫المرس��ي كه رياس��ت جنبش عدم تعهد را از حسني‬ ‫مبارك به ارث ب��رده يكي از مهمتري��ن میهمانان اجالس‬ ‫تهران بود؛ چه آنكه نقش او در بحران س��وريه بس��يار حائز‬ ‫اهميت است‪.‬‬ ‫بان كي‌مون‬ ‫بان كي‌مون كه ‪ ۱۳‬ژوئن ‪ ۱۹۴۴‬در كره‌جنوبي متولد‬ ‫شده هشتمين دبيركل سازمان‌ملل متحد است‪ .‬او كار خود‬ ‫را به‌ط��ور رس��مي از ‪ ۱۱‬دي ‪ ۱۳۸۵‬يعني اولين روز س��ال‬ ‫‪ ۲۰۰۷‬ميالدي آغاز كرد‪ .‬مون تحصي�لات خود را تا‌مقطع‬ ‫كارشناسي ارشد در رشته امور اداري در دانشگاه‌هاروارد به‬ ‫پايان رساند‪.‬‬ ‫او در س��ال ‪ ۱۹۷۰‬ب��ه اس��تخدام وزارت امور‌خارجه‬ ‫كره‌‌جنوب��ي در آمد و پنج س��ال بعد در بخ��ش متولي امور‬ ‫سازمان ملل متحد در اين وزارتخانه مشغول به كار شد‪.‬‬ ‫دبيركل س��ازمان مل��ل در س��ال ‪ ۱۹۸۵‬ب��ا مدرك‬ ‫كارشناسي ارش��د در رش��ته امور اداري از دانشگاه‌ هاروارد‬ ‫فارغ التحصيل شد‪.‬‬ ‫معاونت رئيس كميس��يون كنترل هسته‌اي مشترك‬ ‫شمال ‪ -‬جنوب در سال ‪ ،1992‬رياست كميسيون مقدماتي‬ ‫سازمان پيمان جامع منع آزمايش هسته‌اي در سال ‪،1999‬‬ ‫رياست دفتر كره‌جنوبي در سازمان ملل متحد در سال ‪2001‬‬ ‫و رياست دستگاه ديپلماس��ي كره‌جنوبي در سال ‪ 2004‬از‬ ‫جمله س��مت‌هاي بان كي‌مون پيش از رسيدن به‌دبيركلي‬ ‫سازمان ملل بوده است‪.‬‬ ‫آمري��كا و رژيم‌صهيونيس��تي ت�لاش فراواني براي‬ ‫جلوگيري از سفر مون به تهران انجام دادند‪ ،‬اما او به تهران‬ ‫آمد تا در اجالس جنبش غيرمتعهدها شركت كند‪.‬‬
‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪41‬‬
‫حضور او مي‌توان��د نقش موثري در اعتمادس��ازي‬ ‫بر‌سر برنامه هسته‌اي تهران و شكس��تن ديوار تحريم‌ها‬ ‫ايفا كند‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫مان موهان سينگ‬ ‫م��ان موه��ان س��ينگ‪ ،‬هفدهمي��ن نخس��ت‌وزير‬ ‫هندوس��تان اس��ت‪ .‬او كه در ‪ ۲۶‬س��پتامبر ‪ ۱۹۳۲‬در غرب‬ ‫پنجاب متولد شده است‪ ۲۲ ،‬مه‌‪ ،۲۰۰۴‬به‌عنوان نخستين‬ ‫نخست‌وزير سيك هند انتخاب شد‪.‬‬ ‫او ليس��انس خ��ود را از دانش��گاه پنج��اب‪ ،‬م��درك‬ ‫كارشناس��ي ارش��دش را از كمبريج و دكتراي خ��ود را از‬ ‫آكس��فورد اخذ كرده است و در فاصله س��ال‌هاي ‪ 1957‬تا‬ ‫‪ 1976‬اس��تاد دانش��گاه‌هاي پنجاب‪ ،‬دهلي نو‪ ،‬جواهر لعل‬ ‫نهرو بود‪.‬‬ ‫سينگ همچنين از سال ‪ 1972‬تا ‪ ،1992‬سمت‌هايي‬ ‫همچ��ون مش��اور در وزارت اقتص��اد هند‪ ،‬رئي��س بانك‬ ‫مركزي هند و معاون وزير اقتصاد‪ ،‬عضو‌كميس��يون برنامه‬ ‫دولت نماينده هند در صندوق بين‌الملل��ي پول‪ ،‬قائم مقام‬ ‫كميسيون برنامه دولت‪ ،‬كميس��ر كميسيون جنوب در ژنو‪،‬‬ ‫مشاور اقتصادي نخس��ت‌وزير و رئيس كميسيون مدارك‬ ‫دانشگاه‌هاي هند را تجربه كرده است‪.‬‬ ‫سينگ از سال ‪ 1991‬وزير اقتصاد هند شد و به مدت‬ ‫پنج س��ال در اين س��مت فعاليت مي‌كرد‪ .‬رياس��ت كميته‬ ‫بازرگاني پارلمان هند مسئوليت ديگري بود كه او به مدت‬ ‫يكسال عهد دار آن بود‪.‬‬ ‫او در سال‌هاي ‪ 1998‬تا ‪ 2004‬رهبر حزب مخالف در‬ ‫مجلس اعالي هند‪ ،‬عضو كميته دارايي و عضو‌كميسيون‬ ‫اجرايي گروه پارلماني هند بود‪.‬‬ ‫س��ينگ اكنون به‌عنوان يك��ي از رهب��ران قدرتمند‬ ‫آسيايي و شرقي در نشست تهران شركت كرده است‪ .‬حضور‬ ‫او در ايران مي‌تواند به‌لحاظ اقتصادي بسيار موثر باشد؛ چه‬ ‫آنكه هند مي‌تواند يكي از مش��تريان اصل��ي نفت ايران در‬ ‫آسيا و جهان باشد‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫نادر وائل الحلقي‬ ‫نادر وائل الحلقي‪ ،‬نخست‌وزير جديد سوريه است كه‬ ‫در پي درگيري‌ها و تشنجات جديد اين كشور روي كار آمده‬ ‫است‪ .‬پيش از او رياض حجاب نخست‌وزير سوريه بود‪ ،‬اما‬ ‫در بحبوحه درگيري‌ها در سوريه از اين كشور فرار كرد و به‬ ‫مخالفان مسلح دولت بشار اسد پيوست‪.‬‬ ‫وائل الحلقي در سال ‪ ۱۹۴۶‬در جاسم استان درعا متولد‬ ‫شد‪ .‬او مدرك پزش��كي خود را در س��ال ‪ ۱۹۸۷‬از دانشگاه‬ ‫دمش��ق دريافت كرد و در س��ال ‪ ۱۹۹۱‬هم موف��ق به اخذ‬ ‫تخصص در بيماري‌هاي پوست و پزش��كي زنان از همين‬ ‫دانشگاه گرديد‪ .‬او در س��ال ‪ ۲۰۱۰‬رئيس اتحاديه پزشكان‬ ‫سوريه شد و پس از آن به‌سمت وزارت بهداشت اين كشور‬ ‫منصوب شد‪ .‬وائل الحلقي حاال به‌عنوان نماينده بشار اسد در‬ ‫تهران حاضر شده و هياتي بلندپايه او را همراهي مي‌كنند‪.‬‬ ‫او در س��فر به تهران به دنبال رايزني با مقامات بلندپايه‌اي‬ ‫همچون مس��ئوالن وزارت خارجه ايران و مقامات مصري‬ ‫اس��ت تا بتواند راهي براي بحران سياسي داخلي كشورش‬ ‫بيابد‪.‬‬ ‫رئيس كشور كره‌شمالي‬ ‫كيم يونگ‌نام‪ ،‬نماينده پيونگ يانگ در شانزدهمين‬ ‫اجالس سران كش��ورهاي عدم‌تعهد در تهران است‪ .‬كيم‬ ‫يونگ‌نام‪ ،‬رئيس مجلس كره‌شمالي پس از رهبر كره‌شمالي‬ ‫به‌عنوان دومين مقام قدرتمند كشورش است‪ .‬يونگ‌نام كه‬ ‫رياس��ت مجلس را برعهده دارد‪ ،‬به‌عنوان رئيس كشور نيز‬ ‫محسوب مي‌شود‪.‬‬ ‫او كه متولد ‪ ۴‬فوريه ‪ ۱۹۲۸‬است رئيس كل پرزيديوم‬ ‫‪42‬‬ ‫مجمع عالي خلق كره‌شمالي است‪.‬‬ ‫«ن��ام» از س��ال ‪ ۱۹۹۸‬به ص��ورت دو‌فاكت��و رئيس‬ ‫كش��ور اين كش��ور اس��ت‪ .‬او عضو پرزيديوم پوليتبوروي‬ ‫حزب كارگران كره‌ اس��ت‪ .‬گرچه او از لحاظ حقوقي رئيس‬ ‫كشور كره‌شمالي نيس��ت‪ ،‬اما به‌عنوان رئيس هيات‌رئيسه‬ ‫مجمع عالي خلق وظيف��ه پذيرفتن س��فرا‪ ،‬هدايت روابط‬ ‫خارجي و امضاي معاهدات را برعهده دارد كه او را دوفاكتو‬ ‫رئيس‌جمهور مي‌كند‪ .‬كيم جمهوري‌خل��ق كره را در همه‬ ‫س��فرهاي خارجي نمايندگي مي‌كند‪ .‬او سران كشورهاي‬ ‫خارجي را پذيراي��ي مي‌كند و با آنان مالق��ات مي‌كند‪ .‬در‬ ‫تئوري او نخست‌وزير كيم يونگ ايل و رئيس شوراي ملي‬ ‫دفاع كيم جونگ‌ايل يك هيات‌رئيس��ه سه نفره را تشكيل‬ ‫مي‌دهند و هريك قدرت‌هايي در رواب��ط خارجي‪ ،‬دولت و‬ ‫دفاع برابر يك‌سوم يك رئيس‌جمهور دارند‪.‬‬ ‫پيش از اين شايعات فراواني درباره احتمال حضور كيم‬ ‫جونگ‌اون در اجالس تهران منتشر شده بود‪ ،‬اما يونگ‌نام‬ ‫به تهران آمد تا شايعات در اين خصوص پايان يابد‪.‬‬ ‫نوري مالكي‬ ‫نوري المالكي‪ ،‬نماينده هيات عراق در اجالس تهران‬ ‫اس��ت‪ .‬پيش از اين قرار بود ج�لال طالباني‪ ،‬رئيس‌جمهور‬ ‫عراق براي شركت در اجالس س��ران جنبش عدم‌تعهد به‬ ‫ايران بيايد اما به دليل وضعيت نامناسب جسماني او هيات‬ ‫عراقي به رياس��ت يكي ديگر از مقامات بلند‌پايه عراقي به‬ ‫تهران خواهد آمد‪.‬‬ ‫نوري المالكي زاده ‪ ۱۹۵۰‬در ش��هر كربال سياستمدار‬ ‫شيعه و رهبر حزب الدعوه عراق اس��ت‪ .‬او در آوريل ‪۲۰۰۶‬‬ ‫نامزد نخس��ت‌وزيري عراق شد و توانس��ت جاي ابراهيم‬ ‫جعفري را بگيرد‪.‬‬ ‫مالكي در رش��ته ادبيات عربي تا مقطع كارشناس��ي‬ ‫ارشد تحصيل كرده است‪ .‬در سال ‪ ۱۹۸۰‬هنگامي‌كه دولت‬ ‫بعثي عراق دستور اعدام تمام اعضاي حزب الدعوه را صادر‬ ‫كرد مالكي به همراه شمار زيادي از افراد اين حزب به ايران‬ ‫گريخت و سپس به سوريه رفت‪.‬‬ ‫وي در س��ال ‪ ۲۰۰۳‬به عراق بازگش��ت و در نوشتن‬ ‫پيش‌نويس قانون اساسي عراق ش��ركت كرد‪ .‬وي با وجود‬ ‫عدم موافقت ج�لال طالباني و آمريكايي‌ه��ا‪ ،‬حكم اعدام‬ ‫صدام را امضا كرد و با اصرار وي حكم اجرا شد‪.‬‬ ‫محمود عباس‬ ‫محمود عباس‪ ،‬رئيس تشكيالت خودگردان فلسطين‬ ‫رئيس هي��ات بلند‌پايه فلس��طيني در تهران اس��ت‪ .‬اعالم‬ ‫حضور عباس همراه بود با انتش��ار برخي ش��ايعات درباره‬ ‫دعوت ايران از اسماعيل هنيه كه انتشار اين شايعه با انتقاد‬ ‫نزديكان عباس روبه رو شد‪ .‬اما سرانجام مسئوالن برگزاري‬ ‫اجالس اعالم كردند كه از هنيه دعوتي به عمل نياورده‌اند‬ ‫و نماينده فلسطين محمود عباس خواهد بود‪ .‬سفر عباس به‬ ‫تهران از اهميت فراواني برخوردار است‪ .‬عباس در آخرين‬ ‫نشست سران در سازمان ملل سخنراني تاريخي صورت داد‬ ‫كه با واكنش مثبت بسياري از كشورهاي جهان روبه رو شد‪.‬‬ ‫عباس در ش��رايطي به تهران‌آمد كه اسرائيل نوك پيكان‬ ‫تهديدات جنگ‌طلبانه خود را به سمت ايران گرفته است‪.‬‬ ‫عباس كه به ابومازن ش��هرت دارد متولد ‪ ۲۶‬مارس‬ ‫‪ ۱۹۳۵‬اس��ت‪ .‬او رئيس‌جمه��ور تش��كيالت خودگ��ردان‬ ‫فلسطين است كه ‪‌۹‬ژانويه ‪ ۲۰۰۵‬به اين سمت انتخاب شد‬ ‫و از ‪ ۱۵‬ژانويه همان سال تا‌كنون به‌عنوان رئيس‌جمهور در‬ ‫حال فعاليت است‪.‬‬ ‫او همچنين باالترين مقام سياس��ي گروه فتح است‪.‬‬ ‫عباس اولين نخست‌وزير دولت فلسطين است كه از مارس‬ ‫تا اكتبر ‪ ۲۰۰۳‬در اين سمت بر سر كار بود تا اينكه به علت‬ ‫عدم حمايت آمريكا و اس��رائيل كناره‌گي��ري كرد‪ .‬محمود‬ ‫عباس قبل از نخست‌وزير شدن مسئول مذاكرات ساف بود‪.‬‬ ‫او بعد از ياسر عرفات تا ‪ ۱۱‬نوامبر ‪ ۲۰۰۴‬اداره‌كننده كميته‬ ‫اجرايي ساف نيز بود‪.‬‬ ‫فرستاده‌هاي شرقي‬ ‫كنستانتين شوالف‪ ،‬فرستاده ويژه پوتين رئيس‌جمهور‬ ‫روسيه در اجالس تهران بود‪ .‬او كه مدتي نيز سفير اين كشور‬ ‫در تهران بوده‪ ،‬حامل پيام والديمي��ر پوتين رئيس‌جمهور‬ ‫روسيه براي نشست تهران اس��ت‪ .‬اين پيام توسط نماينده‬ ‫روس��يه در اجالس عدم‌تعهد قرائت مي‌ش��ود‪ .‬شوالف كه‬ ‫يك ديپلمات ارشد روسي است نماينده روسيه در سازمان‬ ‫همكاري اسالمي است‪.‬‬ ‫همچنين هيات چين به رياس��ت معاون وزير خارجه‬ ‫اين كشور در ش��انزدهمين اجالس عدم‌تعهد حضور يافته‬ ‫اس��ت‪ .‬ايران به عنوان ميزبان جنبش عدم‌تعهد از روسيه و‬ ‫چين براي شركت در اين اجالس دعوت كرده بود‪ .‬روسيه‬ ‫و چين هيچ نقشي در جنبش عدم‌تعهد ندارند‪ ،‬اما به‌عنوان‬ ‫میهمان ويژه دعوت شده‌اند‪.‬‬ ‫نبيل العربي‬ ‫نبيل العرب��ي از ديپلمات‌هاي كهن��ه‌كار مصري در‬ ‫س��ال ‪ 1935‬به دنيا آمد‌‪ .‬او فارغ‌التحصيل دانشكده حقوق‬ ‫دانش��گاه قاه��ره و داراي مدرك كارشناسي‌ارش��د حقوق‬ ‫بين‌الملل و دكتراي علوم قضايي از دانشكده حقوق دانشگاه‬ ‫نيويورك است‪.‬‬ ‫العربي از سال ‪ 1981‬تا سال ‪ 1983‬سفير مصر در هند‬ ‫بود و از سال ‪ 1985‬به مدت چهار سال رياست هيات مصر‬ ‫جهت انجام مذاكرات با رژيم‌صهيونيستي براي پايان دادن‬ ‫به درگيري «طابا» را برعهده داشت‪.‬‬ ‫او در س��ال ‪ 1987‬به عن��وان نماينده دائ��م مصر در‬ ‫س��ازمان ملل در ژنو انتخاب شد و از س��ال ‪ 1991‬تا سال‬ ‫‪ 1999‬نيز نماينده دائم مصر در مقر سازمان ملل در نيويورك‬ ‫بود‪.‬‬ ‫دبيركل اتحاديه عرب از س��ال ‪ 1994‬تا سال ‪2001‬‬ ‫عضو كميته حقوق بين‌الملل سازمان ملل بود و پس از آن تا‬ ‫سال ‪ 2006‬در دادگاه الهه به عنوان قاضي فعاليت مي‌كرد‪.‬‬ ‫او از سال ‪ 2005‬به عنوان عضو دادگاه داوري دائمي‬ ‫‌در الهه فعاليت كرد و از سال ‪ 2008‬نيز در موسسه حقوقي‬ ‫زكي‌هاشم و شركا مشاركت داشت‪.‬‬ ‫العربي همچنين به عنوان مدير مركز منطقه‌اي قاهره‬ ‫براي داوري بين‌المللي تجاري و مش��اور دولت سودان در‬ ‫مساله داوري درباره مرزهاي منطقه‌اي ميان دولت سودان‬ ‫و جنبش ملي آزادي‌بخش سودان فعاليت كرده است‪.‬‬ ‫او به‌دليل تجربه در ديپلماسي و حقوق كه طي مدت‬ ‫فعاليتش در وزارت امور خارجه‪ ،‬سازمان ملل و دادگاه الهه‬ ‫كسب كرده مورد احترام مصر و ساير كشورهاي عربي است‬ ‫و جوانان انق�لاب ‪ 25‬ژانويه نيز به ش��دت از وي حمايت‬ ‫مي‌كنند‪ .‬العربي در س��ال ‪ 1991‬نامزد جانش��يني عصمت‬ ‫عبدالمجيد‌‪ ،‬وزير اس��بق ام��ور خارجه مصر ب��ود اما عمرو‬ ‫موس��ي‌‪ ،‬كه آن زمان نماينده مصر در مقر سازمان ملل در‬ ‫نيويورك بود به عنوان وزير خارجه مصر انتخاب شد و العربي‬ ‫نيز جانشين وي در نيويورك شد‪ ،‬بنابراين وي براي دومين‬ ‫بار است كه جانشين عمرو موسي مي‌شود‪.‬‬ ‫او كه حدود س��ه ماه به عنوان وزير امور خارجه دولت‬ ‫موقت مصر فعاليت مي‌ك��رد توانس��ت تغييراتي مثبت در‬ ‫جايگاه اين كش��ور در س��طح منطقه و بين‌المللي به وجود‬ ‫بياورد‪ .‬موضع‌گيري‌هاي شديد العربي عليه اسرائيل‪ ،‬آمريكا‬ ‫و دولت سابق مصر توجه رسانه‌ها را به خود جلب كرد‪.‬‬ ‫او عالوه بر آنكه يك مصري اس��ت و مي‌تواند روابط‬ ‫تهران و قاهره را بهبود بخشد‪ ،‬نقش موثري در روابط ايران‬ ‫و اعراب نيز ايفا خواهد كرد‪g .‬‬
‫شوك بزرگ به غرب‬ ‫ارزيابي از حضور شخصيت‌هاي مهم بين‌المللي در تهران‬ ‫‪8‬‬ ‫حشمت‌اهللفالحتپيشه‪/‬رئيسكميتهروابطخارجيمجلسهشتم‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫از ماه‌ها قبل غرب خيلي كوش��يد تا مان��ع باال رفتن‬ ‫سطح اجالس در تهران ش��ود‪ ،‬اما سطح اجالس در قياس‬ ‫با ميانگين غيرمتعهده��ا خوب بود كه مي‌ت��وان گفت در‬ ‫قياس با آذر ‪ 1376‬كه كنفرانس اس�لامي در ايران برگزار‬ ‫شد تاكنون چنين حضور ديپلماتيكي را ايران تجربه نكرده‬ ‫بود كه اين مساله مي‌تواند تقويت كننده جايگاه ديپلماتيك‬ ‫جمهوري‌اسالمي در شرايط خاص كنوني منطقه و جهان‬ ‫باشد‪ .‬حضور بان كي‌مون از اين جهت مهم است كه ايشان‬ ‫دبيركلي س��ازمان ملل متحد را برعه��ده دارد و فعالترين‬ ‫پرونده در شوراي امنيت سازمان ملل متحد مربوط به ايران‬ ‫اس��ت‪ .‬تاكنون پنج قطعنامه عليه جمهوري اسالمي صادر‬ ‫شده و يك فضاي دو قطبي نسبت به ايران در سازمان ملل‬ ‫متحد وجود دارد‪ ،‬موقعيت ايران در مجمع عمومي بهتر است‬ ‫چون كشورهاي غيرمتعهد در آن صاحب نفوذ هستند‪ ،‬اما در‬ ‫جايي همچون شوراي امنيت كه قابليت صدور قطعنامه‌هاي‬ ‫سخت را دارد شرايط به نفع ايران نيست و تحريم‌هايي به‬ ‫ايران تحميل شد‪ .‬حضور بان‌كي‌مون در اين شرايط به‌رغم‬ ‫مخالفت‌ها نشان مي‌دهد كه امكان ادامه مسير ديپلماتيك‬ ‫درباره پرونده هس��ته‌اي ايران در سازمان ملل متحد وجود‬ ‫دارد‪ .‬ضمن آنكه س��ازمان ملل متحد در س��ه س��ال آينده‬ ‫با كش��وري به‌نام ايران مواجه اس��ت كه اين كشور رئيس‬ ‫بزرگترين بلوك بين‌المللي بعد از سازمان ملل متحد است‪،‬‬ ‫امروز آقاي بان كي‌مون‪ ،‬رئيس ديپلماس��ي دنياست و وي‬ ‫نمي‌تواند رئيس جنبش غيرمتعهدها را ناديده بگيرد كه اين‬ ‫نش��ان دهنده جايگاه ايران در مذاكرات و مسائل مختلف‬ ‫بين‌المللي است‪ ،‬فارغ از اين بحث تهران به لحاظ اعتقادي‬ ‫كه به غير متعهدها دارد سعي مي‌كند جايگاه عملي جنبش‬ ‫نم را ارتقا ده��د و تقويت كند؛ مثال همين االن پيش��نهاد‬ ‫شكل‌گيري‌تروئيكا و فعال‌سازي آن در قبال سوريه راهكار‬ ‫ايراني به حس��اب مي‌آيد ك��ه خيلي‌ها را در غ��رب نگران‬ ‫كرده است‪.‬‬ ‫ش��ركت المرس��ي در اجالس تهران هم از اين نظر‬ ‫مهم است كه به هر حال ش��كل حضور ايشان انتقادهايي‬ ‫را از س��وي غرب به‌دنبال داش��ت‪ ،‬هم اكنون مصر شرايط‬ ‫گذر از محافظه‌كاري در عرصه سياس��ت خارجي را تجربه‬ ‫مي‌كند و همين نوع حضور المرس��ي ب��راي ايران فرصت‬ ‫به حس��اب مي‌آيد چون مصري‌ها در شرايط نظام‌سازي و‬ ‫طرح ريزي براي بعد از انقالب به س��ر مي برند و در چنين‬ ‫ش��رايطي نيازمند نگاه مثبت سياس��ي آمريكا و همكاري‬ ‫مالي و منطقه‌اي با كش��ورهاي مرتجع همچون عربستان‬ ‫هستند‪ .‬بنابراين حضور المرسي در اين سطح با معني بود‪،‬‬ ‫ضمن آنكه وي موضع‌گيري‌هاي مهمي‌قبل از شركت در‬ ‫اجالس تهران داشت‪ ،‬مثال به نحوه برخورد شوراي امنيت‬ ‫سازمان ملل متحد با ايران در موضوع هسته‌اي انتقاد كرد‬ ‫يا ايران را حلقه مفقوده تحوالت منطقه به‌ويژه در س��وريه‬ ‫خواند‪ .‬المرس��ي برخالف طرح‌هاي ارتجاعي منطقه‌اي و‬ ‫استكباري فرامنطقه‌اي‪ ،‬معتقد است كه بايد جايگاه ايران را‬ ‫در تحوالت ديد و اين نشانگر آن است كه حضور محدود وي‬ ‫در اجالس تهران از لحاظ محتوايي قابليت تحليل بااليي‬ ‫دارد‪ .‬ضمن آنكه به‌نظر من حضور المرسي در ايران آغاز دور‬ ‫تازه تنش‌زدايي بين تهران و قاهره است كه در طول دوران‬ ‫بعد از انقالب اسالمي هيچ‌گاه چنين شرايطي فراهم نشد‪.‬‬ ‫درباره فرستاده روسيه‪ ،‬معتقدم انتظار از مسكو فراتر از‬ ‫اين سطح حضور بود‪ ،‬متاسفانه روس‌ها در قبال ايران بعضا‬ ‫برخوردهاي محافظه‌كارانه‌اي داشتند‪ ،‬اين محافظه‌كاري‬ ‫حتي به تضعيف جاي��گاه آنها نزد تهران منجر ش��د‪ .‬فارغ‬ ‫از واقعيت يادش��ده‪ ،‬اجالس غيرمتعهدها از اين نظر براي‬ ‫روس‌ها مهم بود كه آنها از زماني كه نظم دوقطبي جهان به‬ ‫هم ريخت‪ -‬همان نظمي‌كه باعث شكل‌گيري غيرمتعهدها‬ ‫ش��د‪ -‬به‌دنبال تقويت مجامع بين‌المللي مخالف هژموني‬ ‫غرب بودند‪ .‬مس��كو در سال‌هاي گذش��ته از غير متعهدها‬ ‫به‌عنوان سازماني براي نقد فضاي هژمون و استيال‌طلبانه‬ ‫آمريكا اس��تفاده كردند‪ ،‬بنابراين روس‌ها از اجالس تهران‬ ‫مي‌توانستند استفاده بيشتري كنند‪ ،‬حضور آقاي پوتين در‬ ‫ايران مي‌توانست در يك چنين ش��رايط منطقه‌اي معناي‬ ‫خاصي داشته باشد و هژمون آمريكا در فرامنطقه‌اي از سوي‬ ‫روسيه و در منطقه توسط ايران به چالش كشيده مي‌شد‪ ،‬اما‬ ‫با اين حال معتقدم حضور فرستاده ويژه روسيه را بايد زماني‬ ‫تفسير كرد كه موضع‌گيري روس‌ها در قبال تحوالت خاص‬ ‫منطقه‌اي مثل سوريه انجام مي‌شود‪.‬‬ ‫كيم يونگ‌نام‪ ،‬رئيس كل پرزيديوم‪ ،‬مجمع عالي خلق‬ ‫كره‌شمالي (رئيس كشور و رئيس مجلس) براي شركت در‬ ‫شانزدهمين اجالس سران عدم تعهد به‌تهران آمد كه اين‬ ‫حضور در قياس با نوع حضوري كه تا حاال پيونگ‌يانگ در‬ ‫اجالس‌هاي بين‌المللي داش��ته‪ ،‬باالترين سطح به حساب‬ ‫مي‌آيد‪ ،‬چون رهبر كره‌شمالي در اين نوع اجالس‌ها شركت‬ ‫نمي‌كند‪ .‬حضور هيات كره‌اي در اين س��طح نشان دهنده‬ ‫بخش ديگري از اعتراض‌ غير‌متعهد‌ها به حاكميت غرب بر‬ ‫سازمان‌هاي بين‌المللي است‪.‬‬ ‫نخست‌وزير هند هم به اجالس تهران آمد‪ ،‬هندوستان‬ ‫كش��وري اس��ت كه به فكر ارتقاي جايگاه بين‌المللي خود‬ ‫است‪ .‬هندوس��تان به داش��تن حق وتو و عضويت دائم در‬ ‫ش��وراي‌امنيت س��ازمان ملل متحد مي‌انديشد و مشخصا‬ ‫هندي‌ها براي اينكه بتوانند به چنين جايگاهي برسند نياز‬ ‫به تقويت نهادهاي غير‌فعال دنيا مث��ل غيرمتعهدها دارند‪،‬‬ ‫دهلي نو مي‌داند اگر غير‌متعهد‌ها را تقويت كند در رسيدن‬ ‫به آمال و آرزوهاي خود گامي‌اساسي برداشته است‪ .‬جنبش‬ ‫نم هم اكنون‌تركيب ش��وراي امنيت سازمان ملل متحد را‬ ‫نقد مي‌كند و آن را ناعادالنه مي‌خواند‪ ،‬بنابراين اگر هند اين‬ ‫گفتمان را تقويت كند و‌تركيب نهادهاي حاكم بر س��ازمان‬ ‫ملل دستخوش تغيير شود‪ ،‬كشورهاي ديگري مي‌توانند به‬ ‫اعضاي دائم شوراي امنيت بپيوندند‪ .‬آن وقت شرايط عوض‬ ‫خواهد شد و امكان دارد اينجا اختالفاتي شكل گيرد كه حل‬ ‫اين اختالفات فراتر از توان غير متعهد‌هاست‪.‬‬ ‫يك موضوع ديگر ش��ركت نخست‌وزير جديد سوريه‬ ‫به جاي بشار اسد در اجالس تهران بود‪ .‬از آنجا كه شرايط‬ ‫خاص امنيتي در اين كش��ور حاكم اس��ت‪ ،‬بش��ار اس��د در‬ ‫اجالس تهران ش��ركت نكرد و حضور نخس��ت‌وزير جديد‬ ‫س��وريه به لحاظ درگيري‌هاي داخلي اين كش��ور بس��يار‬ ‫مهم اس��ت‪ .‬س��وري‌ها خيل��ي اميدوارند كه بح��ران اين‬ ‫كش��ور يك راهكار غير متعهدي پيدا كند و اين مساله چند‬ ‫دليل دارد‪ ،‬دلي��ل اول آنكه راهكار اتحادي��ه عرب‪ ،‬راهكار‬ ‫بدون بش��ار اس��ت‪ ،‬بنابراين دولت دمش��ق حتما راهكار‬ ‫غيرمتعهدي را‌ترجي��ح به راهكار اتحادي��ه عرب مي‌دهد‪،‬‬ ‫بنابراين تالش داش��تند تا از حضورشان در اجالس تهران‬ ‫به بهترين شكل اس��تفاده كنند‪ .‬دوم آنكه رياست سه ساله‬ ‫ايران ب��ر غير‌متعهده��ا تقويت كننده جايگاه كش��ورهاي‬ ‫همراه جمه��وري اس�لامي اي��ران در نظ��م ديپلماتيك‬ ‫دنياس��ت‪ ،‬س��وري‌ها تالش مي‌كنند در قالب طرح ايران‬ ‫ك��ه از كانال‌تروئي��كاي غيرمتعهدها دنبال ش��ود‪ ،‬ضعف‬ ‫پش��توانه ديپلماتيك خود را رفع كنند‪ ،‬ضمن آنكه مي‌دانند‬ ‫ايران دوس��ت راهبردي س��وريه اس��ت و تهران مي‌تواند‬ ‫تقويت كننده جايگاه سوري‌ها در منطقه هم باشد‪ .‬نهايت‬ ‫آنكه خ��ود هيات س��وري با توج��ه به بايكوت سياس��ي و‬ ‫ديپلماتيك كه عليه اين كش��ور وج��ود دارد كمتر فضايي‬ ‫همچون اجالس ته��ران را پيدا مي‌كند ك��ه در آنجا بتواند‬ ‫مواضع خود را تشريح و براي تنش‌زدايي با كشورهاي عربي‬ ‫و بازيگران غربي گام‌هاي عملي بردارند‪.‬‬ ‫درب��اره حضور محمود عب��اس در ته��ران بايد گفت‬ ‫كه اين يك رفتار ديپلماتيك كم‌س��ابقه است‪ ،‬مشخصا از‬ ‫زماني كه ياسرعرفات براي ش��ركت در اجالس كنفرانس‬ ‫اسالمي در آذر سال ‪ 76‬به ايران آمد ديگر رئيس تشكيالت‬ ‫خودگردان به تهران سفري نداش��ت و اين نشان مي‌دهد‬ ‫كه در قالب س��ازمان‌هاي بين‌المللي برخي كش��ورها مثل‬ ‫ايران و تشكيالت خودگران مجبورند اختالفات خود را كنار‬ ‫بگذارند و وارد يك فضاي ديپلماتيك تازه شوند‪ ،‬معتقدم از‬ ‫زماني كه مصر رس��ما اعالم كرد كه در موضوع تحوالت‬ ‫خاورميانه نگاه انتقادي نس��بت به فلس��طين دارد موضع‬ ‫ايران تقويت شد‪ .‬از طرفي ايران يك نگاه همراه با تساهلي‬ ‫نسبت به آخرين موضع مصر نشان داد كه اعالم كرد معتقد‬ ‫است شرايط فلسطين بايد با ش��رايط سال ‪ 1967‬ميالدي‬ ‫مورد ارزيابي قرار گيرد‪ ،‬البته ايران طرح خودش را درقبال‬ ‫فلسطين دارد‪ ،‬طرح ايران طرح رفراندوم در سرزمين‌هاي‬ ‫اشغالي است كه با سكوت تشكيالت خودگران مواجه شد‪.‬‬ ‫اين طرح مترقي خيلي از ادعاهايي كه مي‌گويند جمهوري‬ ‫اسالمي ايران نقش منفي در تحوالت فلسطين ايفا مي‌كند‬ ‫را زير سوال مي‌برد‪.‬‬ ‫در آخر مساله حضور نخس��ت‌وزير عراق در اجالس‬ ‫اس��ت كه به صورت اجتناب‌ناپذير حتي توس��ط مخالفان‬ ‫ايران و عراق به عنوان كش��وري در جبهه اي��ران تعريف‬ ‫مي‌شود‪ .‬حضور مالكي در ايران نش��ان دهنده همين نگاه‬ ‫اس��ت‪ .‬معتقدم ع��راق دوران محافظه كاري در سياس��ت‬ ‫خارجي‌اش را دارد طي مي‌كند و به‌دالي��ل داخلي نيازمند‬ ‫محافظه‌كاري در عرصه سياس��ت خارجي اس��ت‪ ،‬ولي در‬ ‫نهايت اين ايران‪ ،‬ع��راق‪ ،‬مصر و تونس هس��تند كه دچار‬ ‫تحوالت انقالبي شدند و اين كش��ورها در آينده مي‌توانند‬ ‫جنبش غيرمتعهد و سازمان‌هاي بين‌المللي را از اين حالت‬ ‫انفعالي خارج كنند‪g .‬‬ ‫‪43‬‬
‫مانور بزرگ ديپلماتيك‬ ‫سطح بي سابقه اجالس عدم تعهد در تهران‬ ‫سيدحسين نقوي‌حسيني‪ /‬سخنگوي كميسيون امنيت ملي‬ ‫‪9‬‬ ‫سياست‬ ‫جنبش عدم‌تعهد وسيع‌ترين مجمع بين‌المللي از لحاظ‬ ‫تعداد عضو بعد از سازمان ملل متحد اس��ت‪ .‬اين جنبش از‬ ‫لحاظ توزيع اعض��ا در عرصه جهاني جاي��گاه مهم و قابل‬ ‫اعتنايي دارد‪ ،‬چون از هر پنج ق��اره دنيا در اين جنبش عضو‬ ‫هستند‪ .‬به عبارت ديگر ساير مجامع جهاني بيشتر شكل و‬ ‫قالبي منطقه‌اي دارند‪.‬‬ ‫اگر سطوح كارشناسان ارشد‪ ،‬وزراي خارجه و روساي‬ ‫عالي حكومت‌ها در شانزدهمين اجالس جنبش عدم‌تعهد با‬ ‫ادوار گذشته مقايسه ش��ود‪ ،‬معلوم مي‌شود يكي از باالترين‬ ‫معدل‌هاي ش��ركت مربوط به اجالس تهران اس��ت و اين‬ ‫نشان مي‌دهد كه جمهوري اسالمي ايران داراي يك جايگاه‬ ‫واالي ديپلماتيك در عرصه بين‌المللي اس��ت و كشورهاي‬ ‫بسياري در دنيا به سياست خارجي تهران اعتماد و اطمينان‬ ‫دارند كه با يك آرامش خاطر و نقطه اميد براي حل مشكالت‬ ‫و مسائل بين‌المللي از طريق جنبش عدم‌تعهد پا به اجالس‬ ‫تهران گذاشتند‪ .‬بنابراين مي‌توان گفت كه تشكيل اجالس‬ ‫تهران يك مانور ديپلماتيك براي جمهوري اسالمي ايران‬ ‫محسوب مي‌شود‪.‬‬ ‫بان كي‌مون‪ ،‬دبيركلي س��ازمان ملل متحد را برعهده‬ ‫دارد؛ اين س��ازمان بزرگترين مجمع بين‌المللي با عضويت‬ ‫قريب به اتفاق كشورهاي دنياس��ت كه در ماه‌هاي اخير با‬ ‫بحران‌هاي مختلف جهاني رو‌به‌رو ش��د‪ .‬موض��وع پرونده‬ ‫هسته‌اي جمهوري اس�لامي ايران كه مورد مناقشه ايران‬ ‫و غرب اس��ت از مهمترين آن بحران‌ها به حس��اب مي‌آيد‪.‬‬ ‫بان كي‌مون با حضور خ��ود در تهران پيام‌ه��ا و پيامدهاي‬ ‫حائز‌اهميتي را براي جامعه جهاني ارسال كرد‪ ،‬چراكه به‌رغم‬ ‫تالش‌هايي كه صورت گرفت وي در ش��انزدهين اجالس‬ ‫جنبش عدم‌تعهد ش��ركت كرد‪ .‬آمريكا و رژيم‌صهيونيستي‬ ‫تالش زيادي كردند كه بان كي مون در این اجالس حضور‬ ‫پيدا نكند‪ ،‬اما همه آن تالش‌ها نقش بر آب شد‪ .‬صرف حضور‬ ‫او بدون توجه به مذاكرات‪ ،‬معنايش اين است كه ايران داراي‬ ‫منطق مذاكره است و براي مواضع خودش استدالالت قوي‬ ‫دارد و مي‌تواند پاسخ جامعه جهاني را مستند و در چارچوب‬ ‫حقوق بين‌الملل بدهد‪ ،‬وگرنه هيچ گاه دبيركل سازمان ملل‬ ‫متحد به تهران س��فر نمي‌كرد‪ .‬مقامات جمهوري اسالمي‬ ‫هنگام مذاكرات مواضع تهران را درباره مس��ائل مختلف به‬ ‫بان كي‌مون منتقل كردند و وي از ايران در قبال موضوعات‬ ‫و وقايع گوناگون جامعه جهاني مطلع شد كه اين مي‌تواند در‬ ‫ايجاد نقاط مشترك بين جمهوري اسالمي ايران به عنوان‬ ‫رئيس جنبش عدم‌‌تعهد و سازمان ملل متحد بسيار با اهميت‬ ‫باشد‪ .‬المرسي رئيس‌جمهور جديد مصر دومين شخصيتي‬ ‫اس��ت كه با حضور در تهران نگاه جامع��ه جهاني را به خود‬ ‫معطوف كرد‪ .‬مصر در بين ممالك اسالمي به ويژه در منطقه‬ ‫خاورميانه يكي از مهمترين و مورد توجه‌ترين كش��ورهاي‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪44‬‬ ‫دنياس��ت‪ .‬مقام معظم رهبري در جنبش بيداري اس�لامي‬ ‫به جايگاه مهم مصر اشاره كردند و حركت مردم را ريشه‌دار‬ ‫خواندند و بر انديش��ه‌هاي ديني انقالبي��ون مصري تأكيد‬ ‫فراواني كردند‪ .‬معتقدم مصر در حل مناقش��ات منطقه‌اي و‬ ‫بين‌المللي نقش فراواني دارد‪ .‬بعد از اينكه اعالم شد جنبش‬ ‫عدم‌تعهد در تهران تشكيل مي‌شود يكي از كشورهايي كه‬ ‫توجه جهاني روي آن زي��اد بود و به لحاظ ش��ركت و عدم‬ ‫ش��ركت مقامات آن زي��ر ذره بين رس��انه‌هاي جهاني قرار‬ ‫گرفت مصر بود‪ .‬دش��منان جمهوري اسالمي به‌طور جدي‬ ‫س��عي كردند از حضور المرس��ي در تهران جلوگيري كنند‬ ‫تا اين مس��اله منش��أ اختالف ميان تهران و قاهره شود‪ ،‬اما‬ ‫اعالم حضور المرسي در اجالس يك فصل جديدي از رابطه‬ ‫سياس��ي ميان تهران و قاهره را ورق زد؛ اعتبار شانزدهمين‬ ‫اجالس عدم‌تعهد را افزاي��ش داد و نويد‌بخش روابط مثبت‬ ‫و خوبي بين جمهوري اس�لامي ايران و مصر شد كه قطعا‬ ‫اين اعالم روي مواضع س��اير كش��ورهاي اس�لامي مثل‬ ‫عربس��تان‪‌،‬تركيه و قطر تاثي��ر مثبت مي‌گ��ذارد و آنها نيز‬ ‫مي‌كوشند روابط س��ازنده‌اي با جمهوري اس�لامي ايران‬ ‫برقرار كنند‪ .‬اعالم حضور المرسي از يك سو پيام‌آور وحدت‪،‬‬ ‫انسجام و دوستي ميان كشورهاي اسالمي و از طرف ديگر‬ ‫باعث نااميدي آمريكايي‌ها و اسرائيلي‌ها از عقب‌گرد اوضاع‬ ‫سياسي مصر شد‪.‬‬ ‫محمودعباس شخصيت ديگري بود كه حضورش در‬ ‫تهران از نگاه رسانه‌ها رصد مي‌ش��د‪ .‬ايران درباره فلسطين‬ ‫همواره نق��ش تقويت‌كننده جبهه مقاوم��ت را ايفا كرد و از‬ ‫ابتداي پيروزي انقالب تاكنون ب��ا همه توان از حقوق ملت‬ ‫فلس��طين دفاع و براي استقرار كشور مس��تقل فلسطيني‬ ‫تالش كرد‪ .‬اي��ران در راه حف��ظ و تقويت جبه��ه مقاومت‬ ‫هزينه‌هاي س��نگيني پرداخت‪ ،‬به‌طوري كه مي‌توان گفت‬ ‫بخش��ي از لجاجت‌ها و تهاجماتي كه عليه كشورما مي‌شود‬ ‫به‌خاطر مواضع مل��ت و نظام جمهوري اس�لامي در قبال‬ ‫حقوق فلسطيني‌هاست‪ ،‬اگرچه در اين سال‌ها از سوي غرب‬ ‫تالش ش��د كه در بين گروه‌هاي فلسطيني انشقاق به‌وجود‬ ‫آيد و جمهوري اس�لامي عامل آن معرفي ش��ود‪ ،‬اما رابطه‬ ‫جمهوري اس�لامي ايران با گروه‌هاي فلس��طيني هيچ گاه‬ ‫تيره و تار نش��د و حضور محمود عباس‪ ،‬رئيس تش��كيالت‬ ‫بان كي‌مون با حضور خود در‬ ‫تهران پيام‌ها و پيامدهاي‬ ‫حائز‌اهميتي را براي جامعه‬ ‫جهاني ارسال كرد‪ ،‬چراكه به‌رغم‬ ‫تالش‌هايي كه صورت گرفت‬ ‫وي در شانزدهين اجالس جنبش‬ ‫عدم‌تعهد شركت كرد‪ .‬آمريكا و‬ ‫رژيم‌صهيونيستي تالش زيادي‬ ‫كردند كه بان كي مون در این‬ ‫اجالس حضور پيدا نكند‪ ،‬اما همه‬ ‫آن تالش‌ها نقش بر آب شد‪.‬‬ ‫خودگران فلسطين خط بطاني بر نقشه دشمنان بود‪ .‬شركت‬ ‫نخست‌وزير سوريه و بحران س��وريه در اجالس تهران نيز‬ ‫خالي از اهميت نبود‪ ،‬باالخره اين روزه��ا حال و هواي اين‬ ‫كشور به س��وي آرامش پيش مي‌رود و حضور نخست‌وزير‬ ‫جديد سوريه در ايران به معناي تأئيد سياست خارجي ايران در‬ ‫قبال حكومت دمشق بود‪ ،‬اين حضور باعث نااميدي دشمنان‬ ‫ملت سوريه از محاصره ديپلماتيك دولت دمشق شد‪ .‬اما با‬ ‫وجودي كه انتظار مي رفت از روس��يه هياتي عالي رتبه به‬ ‫اجالس تهران بيايد‪ ،‬اما اين طور نشد‪ .‬روس‌ها در ارتباط با‬ ‫بحران‌هاي منطقه‌اي از جمله بحران سوريه نقش كليدي‬ ‫ايفا كردند و انتظار خيلي بيشتري از آنها وجود داشت و ما فكر‬ ‫مي‌كرديم در س��طوح خيلي عالي‌تري در جنبش عدم تعهد‬ ‫ش��ركت كنند به جهت اينكه اين اجالس بهترين فرصت‬ ‫براي ايجاد هماهنگي بين مواضع مشترك كشورها در قبال‬ ‫بحران سوريه‪ ،‬موضوع فلس��طين‪ ،‬بحث مبارزه با‌تروريسم‬ ‫دولتي و دفاع از حقوق بشر بود‪ ،‬بنابراين انتظار مي‌رفت كه‬ ‫روس‌ها در سطحي خيلي عالي‌تر شركت كنند‪ ،‬اما اينگونه‬ ‫نشد‪ .‬فكر مي‌كنم كه چنين برخوردي با اجالس عدم تعهد از‬ ‫سوي روس‌ها بدون سابقه نيست و قبال هم شاهد كوتاهي‬ ‫در سياست خارجي روسيه در اين زمينه بوديم‪.‬‬ ‫حضور نف��ر دوم حكوم��ت پيونگ‌يانگ ه��م در اين‬ ‫اجالس به چشم مي‌آمد‪ ،‬كره‌شمالي يكي از كشورهايي است‬ ‫كه تجربه مقابله با توطئه جهاني و مقابله فعال با ممنوعيت‌ها‬ ‫و تحريم‌هاي قدرت‌هاي س��لطه‌گر را در حوزه هس��ته‌اي‬ ‫دارد و شركت هيأت عالي رتبه آن در اجالس تهران بيانگر‬ ‫همسويي آنها با جمهوري اسالمي ايران است‪ .‬كره‌شمالي‬ ‫كشوري موثر در جنوب شرقي آسيا به نمايندگي مردمي‌در‬ ‫اجالس تهران حضور يافت كه در مقابل تحريم و تهديد‌هاي‬ ‫آمريكا همواره مقاومت كردند و از حقوق خود ذره‌اي عقب‬ ‫ننشستند‪ .‬همچنين نخس��ت‌وزير هند در باالترين سطح به‬
‫پتانسيل‌هاي يك جنبش‬ ‫فرصت سه ساله رياست عدم تعهد براي ايران‬ ‫‪10‬‬ ‫سياست‬ ‫تقويت جنبش عدم‌تعهد‪ ،‬حمايت از استقالل كشورها در‬ ‫مقابل زورگويان و صاحبان قدرتي است كه به‌طور برنامه‌ريزي‬ ‫شده مديريت انساني و مالي و راهبري را در اختيار دارند و به تعبير‬ ‫رهبر هوشمند و فرزانه انقالب اسالمي ‪ ،‬اجالس نم مي‌تواند‬ ‫ضربهمهلكيبر«نظامسلطه»واردكند‪.‬‬ ‫هر چند جنبش عدم‌تعه��د در س��ال ‪ 1961‬براي حفظ‬ ‫استقالل كشورهاي در حال توسعه در مقابل نظام دو‌قطبي آن‬ ‫زمان يعني نظام سلطه كمونيستي به سردمداري شوروي سابق‬ ‫و نظام سلطه سرمايه‌داري به رهبري آمريكا شكل گرفت‪ ،‬با این‬ ‫حال با‌توجه به اهداف شكل‌گيري اين جنبش‪ ،‬به‌رغم فروپاشي‬ ‫كشور شوروي‪ ،‬با وجود نظام سرمايه‌داري به رهبري آمريكا‪،‬‬ ‫اين جنبش هنوز هم فلسفه وجودي‌اش را حفظ كرده و تقويت‬ ‫آن به‌درستي حمايت از استقالل كشورها در مقابل نظام سلطه‬ ‫استكباريمحسوبمي‌شود‪.‬‬ ‫مهمترين اهداف تعيين‌ش��ده اين جنبش كه هم‌اكنون‬ ‫‪120‬كشور به عنوان عضو اصلي‪ 17 ،‬كش��ور به‌عنوان ناظر و‬ ‫‪ 10‬سازمان و تشكل بين‌المللي دارد عبارت است از‪ :‬حق تعيين‬ ‫سرنوشت‪ ،‬حاكميت و استقالل ملي‪ ،‬عدم‌‌الحاق به پيمان‌هاي‬ ‫نظاميچند‌جانبه‪،‬استقاللعملكشورهايعضودرمقابلنفوذ‬ ‫بلوك‌بندي‌هايسياسيقدرت‌هايبزرگ‪،‬مبارزهباامپرياليسم‪،‬‬ ‫نفي نژادپرس��تي و اش��غال خارجي‪ ،‬دموكراتيزه كردن روابط‬ ‫بين‌المللوهمكارياقتصاديبر‌اساساصلبرابريحاكميت‪.‬‬ ‫با‌توجه به همين اهداف برگزاري ش��انزدهمين اجالس‬ ‫آن در كشور ما و واگذاري رياست جنبش براي سه سال آينده به‬ ‫جمهوري اسالمي ايران اهميت آن را به‌خصوص در نزد آنهايي‬ ‫كه سال‌هاست تالش مي‌كنند تا كشور و مردم ايران را به‌خاطر‬ ‫مواضع حق‌طلبانه‌اش در انزوا قرار دهند‪ ،‬صد چندان مي‌نمايد‪.‬‬ ‫آيا كشورهاي ضعيف يا درحال توسعه خواهند توانست با‬ ‫اتحاد و همگرايي و تشخيص منافع خود‪ ،‬منش آزاد‌انديشي را در‬ ‫پيش گرفته و در معادالت جهاني براي خود نقشي قايل شده و‬ ‫دربرابرقدرت‌هايبزرگوكشورهايقويانفعاليعمل نكنند؟‬ ‫اين سوالي است كه ملت‌هاي آزاد از حاكمان خود مي‌پرسند‪.‬‬ ‫مردم دنيا ب��ه برابري انس��ان‌ها اعتقاد دارن��د و حضور‬ ‫مقتدرانه مسئوالن كش��ورها در اين اجالس و اعتقاد حاكمان‬ ‫نيز به اين اصل انس��اني ه��م در اين راستاس��ت كه ضروري‬ ‫مي‌نمايد تا جمهوري اس�لامي تالش خود را بيش��تر نمايد‬ ‫و ح��س آزادي‌خواهي‪ ،‬آزاد‌انديش��ي و براب��ري ملت‌ها را بين‬ ‫شركت‌كنندگانتقويتنمايد‪.‬خوشبختانهبه‌رغمتالشگسترده‬ ‫استكبار جهاني به س��ركردگي آمريكا و متحد منطقه‌اي‌اش‬ ‫اسرائيل براي كم‌رونق كردن شانزدهمين اجالس كشورهاي‬ ‫عضو جنبش در تهران‪ ،‬اين اجالس چه از نظر تعداد هيات‌هاي‬ ‫ش��ركت‌كننده و چ��ه از لحاظ س��طح هيات‌ه��ا‪ ،‬باالترين و‬ ‫با‌اهميت‌ترين اجالس در طول ‪ 50‬سال عمر جنبش به حساب‬ ‫مي‌آيد و اين موفقيت بسيار بزرگي براي كشورمان است‪.‬‬ ‫با اينكه ديپلماسي سياس��ت خارجي دولت در سال‌هاي‬ ‫اخير با نوساناتي همراه بوده و نقاط ضعف و قابل انتقادي در آن‬ ‫مشاهده مي‌شود‪ ،‬اما برگزاري شكوهمند اين اجالس را مي‌توان‬ ‫ازنكاتمثبتديپلماسيخارجيارزيابيكرد؛چراكهباوجودهمه‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫اجالس تهران قدم گذاشت‪ ،‬همراه وي تيم‌ها و هيات‌هاي‬ ‫مختلف اقتصادي‪ ،‬فرهنگي‪ ،‬اجتماعي و سياس��ي بودند كه‬ ‫اين نشان مي‌دهد سياست‌گذاري جمهوري اسالمي ايران‬ ‫مبني بر كاهش ارتباط با حوزه اقتصادي غرب و انتقال اين‬ ‫تعامالت اقتصادي به س��اير حوزه‌هاي اقتصادي جهان از‬ ‫جمله شبه قاره هند جواب داده؛ به‌طوري كه دهلي نو پيگير‬ ‫اين ارتباطات است‪ .‬در همين راستا بايد يادآور شد كه ارتباط‬ ‫عراق با اجالس تهران خوب و سازنده بود‪ ،‬حتي دولت بغداد‬ ‫در اجرا و برگزاري اجالس هم به ايران خيلي كمك كرد ‪.‬‬ ‫درباره سطح هيات ش��ركت كننده عربستان سعودي‬ ‫در شانزدهمين اجالس غيرمتعهدها معتقدم درجه آن قابل‬ ‫قبول بود‪ .‬به‌ويژه اينكه فرس��تاده ويژه مل��ك عبداهلل‪ ،‬قائم‬ ‫مقام وزارت خارجه اين كشور است‪ ،‬در خبرها ديدم كه وقتي‬ ‫اعالم شد قائم مقام وزارت خارجه عربستان در اجالس تهران‬ ‫شركت مي‌كند اين شاهزاده سعودی اعالم كرد من به عنوان‬ ‫قائم مقام وزارت خارجه ش��ركت نمي‌كنم‪ ،‬بلكه به عنوان‬ ‫نماينده ويژه پدرم شركت مي‌كنم يعني سطح و جايگاه هيات‬ ‫شركت كننده را ارتقا داد و در اين قالب معرفي كرد‪.‬او گفت‬ ‫من نماينده پادشاه عربستان هستم و سطح هيات عربستاني‬ ‫را ارتقا داد‪ .‬دركل اجالس تهران در هر سه بخش كارشناسان‬ ‫ارشد‪ ،‬وزارت خارجه و سران بسيار خوب و عالي بود‪ .‬با توجه‬ ‫به استقبالي كه از سوي مجامع بين‌المللي غير از كشورهاي‬ ‫عضو از اين اجالس صورت گرفت و با توجه به كيفيتي كه‬ ‫در مذاكرات و برگزاري اجالس انجام شد و برنامه‌ريزي‌هاي‬ ‫بسيار خوبي كه صورت گرفت و توجهي كه جامعه جهاني به‬ ‫اجالس عدم تعهد داشت و به ويژه رسانه‌ها به‌طور جدي به‬ ‫آن پرداختند و شخصيت‌هاي برجسته جهاني مثل بان‌كي‬ ‫مون و المرسي به‌رغم فشارهاي دشمن از آن استقبال كردند‬ ‫تحوالت خوبي را ب��راي آينده جنبش ع��دم تعهد در زمان‬ ‫رياست ايران پيش‌بيني مي‌كنم‪g .‬‬ ‫دكتر مويد حسيني‌صدر‪ /‬دبيركل شوراي بين‌المجالس‬ ‫تخريب‌هاوشانتاژهاياستكباري‪،‬بيشترينهيات‌هادرباالترين‬ ‫سطح از كشورهاي عضو در آن شركت كرده‌اند و كشورهايي‬ ‫كه نيامده‌اند‪ .‬قطع يقين مي‌توان گفت که يا از آمريكا امتيازاتي‬ ‫دريافت كرده‌اند يا وابستگي پنهان و آشكارشان به نظام سلطه‪،‬‬ ‫مانع از حضور آنها در اين اجالس ش��ده است‪ .‬اهميت اجالس‬ ‫زماني بيشتر آشكار می‌شود كه مي‌بينيم كشورهاي سلطه‌گر‬ ‫تمام تالش خود را براي ناكامي‌اين اجالس به كار مي‌گيرند‪.‬‬ ‫برگزاري اين اج�لاس در تهران‪ ،‬ضم��ن اينكه دريچه‬ ‫روشني از ثبات‪ ،‬امنيت و پيشرفت كشورمان در مقابل ديدگان‬ ‫نمايندگانعالي‌رتبهبيشاز‪ 120‬كشورجهانمي‌گشايد‪،‬فرصت‬ ‫مناسبيهمبرایكارگزارانسياستخارجيمافراهممی‌کندتابا‬ ‫ديپلماسيدقيقوحسابشده‪،‬سياستتحريموبهانزواكشاندن‬ ‫كشورمان را كم‌رنگ و كم‌اثر سازند و حقانيت ما را در استفاده‬ ‫صلح‌آميز از انرژي هسته‌اي به اثبات رسانند و در راستاي اعتالي‬ ‫تفكر استقالل‌طلبي در بين كش��ورهاي عضو تالش نمايند‪،‬‬ ‫چرا‌كه آنچه مشخص است و هر انسان آزاده‌اي آن را به فراخور‬ ‫و گنجايش ادبيات خويش ابراز مي‌دارد اين است كه مديريت‬ ‫جهاني‪ ،‬ستمگرانه و به نفع زورمندان است و عادالنه و پيشرفته‬ ‫نيست و بايد در معادالت جهاني بازنگري شود و امروز ملت‌هاي‬ ‫حق‌طلبوعدالت‌خواهمنتظرندتايكمديريتوقاعدهمبتنيبر‬ ‫برابري انسان‌ها و عاري از سلطه در جهان حاكم شود‪.‬‬ ‫اما در رابطه با نام اين جنبش يعن��ي «عدم‌تعهد» كه در‬ ‫فرهنگمادرمقابلتعهدمي‌نشيندونوعيبي‌قيديرامي‌رساند‬ ‫مي‌توان نام آن را طوري تغيير داد كه به معناي تعهد و التزام براي‬ ‫حفظ استقالل كشورها در مقابل نظام سلطه و ارتقای كرامت‬ ‫انساني باشد يا در معناي فارسي آن به جاي عدم تعهد‪ ،‬از تعهد‬ ‫آگاهانه براي حفظ اس��تقالل و ارزش‌هاي حاكم بر كشورها‬ ‫استفاده كرد‪.‬‬ ‫با اين حال بايد برگزاري اجالس كشورهاي عضو جنبش‬ ‫ي توان‬ ‫غير‌متعهدها در كشورمان را به فال نيك گرفت و از تمام ‌‬ ‫و پتانس��يل‌ها براي اثبات حقانيت نظام جمهوري اسالمي و‬ ‫مواضع بر‌حق‌اش استفاده كرد و اين نمي‌شود مگر با همكاري‬ ‫همه‌جانبه همه مسئوالن در همه قواي كشور و همدلي همه‬ ‫مردم با مسئوالن‪.‬‬ ‫به عنوان نكته پاياني به مس��ئوالن برگ��زاري اجالس‬ ‫توصيهمي‌كنم‪:‬‬ ‫‪ -1‬از پوشش و انتقال كامل اخبار اجالس غافل نشوند‪.‬‬ ‫‪ -2‬با پايان اجالس پيگي��ري مصوبات و توافقنامه‌ها به‬ ‫فراموشي سپرده نشود‪.‬‬ ‫‪ -3‬نكات مثبتي كه در اين اجالس ايجاد مي‌ش��ود‪ ،‬بايد‬ ‫تقويتشود‪.‬‬ ‫‪ -4‬همكاري همه‌جانبه اعضاي جنب��ش عدم تعهد در‬ ‫حوزه‌هايمختلفمخصوصاانرژيمي‌تواندبهعنوانحربهقاطع‬ ‫نالملليبهكارگرفتهشود؛درصورتيكه‬ ‫برايتنظيممعادالتبي ‌‬ ‫هماهنگيوهمكاريصاحبانمنابعانرژيكهخوشبختانهعضو‬ ‫جنبشهمهستنددرسطحمناسبيباشد‪.‬‬ ‫‪ -5‬در حوزه محيط‌زيست هم بايد همكاري بين كشورها‬ ‫زياد شود و نهايتا در زمينه تعامل دانش فني و تجربيات علمي‌در‬ ‫حوزه‌هايمختلفكشورهايعضوجنبشبايدباهمكاريكامل‬ ‫و مساعدتمتقابل يكديگر را ياري رسانند‪.‬‬ ‫كش��ورهاي عضو جنبش تقريبا به‌طور كامل مي‌توانند‬ ‫در صورت همكاري‪ ،‬ديدگاه‌ها و نيازه��اي متقابل يگديگر را‬ ‫برآورده سازند‪ ،‬بنابراين موفقيت اين جنبش مي‌تواند گام مهمي‬ ‫‌در وارستگي فكري و معنوي و آزادي و استقالل مادي آنها به‬ ‫حساب آيد‪g.‬‬ ‫‪45‬‬
‫مكانيزم‌هاي تعادل قدرت در جهان‬ ‫فرصت‌ها و چالش‌هاي جنبش عدم تعهد‬ ‫محمدطاهر كنعاني‪ /‬استاد حقوق دانشگاه‬ ‫‪11‬‬ ‫سياست‬ ‫چالشي كه در راستاي تصويب قواعد حقوقي سازماني‬ ‫و هنجاري و الزامات ناشي از اراده اكثريتي به‌وجود مي‌آيد‪،‬‬ ‫لزوم تعادل قدرت اس��ت‪.‬همان‌طور ك��ه مي‌دانيم؛ اعضاي‬ ‫عدم‌تعه��د‪ ،‬مركب از كش��ورهاي بزرگ و كوچك اس��ت‪.‬‬ ‫كشورها از نظر جمعيت‪ ،‬مس��احت‪ ،‬رشد و توسعه سياسي و‬ ‫اقتصادي و ميزان توسعه‌يافتگي با هم تفاوت‌هاي فاحشي‬ ‫دارند‪ .‬از سوي ديگر قدرت‌هاي جديدي از درون جنبش در‬ ‫حال بروز و بالندگي هس��تند‪ .‬اين قدرت‌ها درحال تبديل به‬ ‫نظام‌هاي سياس��ي‪ ،‬نظامي و اقتصادي بزرگي هس��تند‪ .‬در‬ ‫نتيجه ممكن است‪ ،‬همان معضالتي كه در نظام سازمان ملل‬ ‫متحد شاهد آن هستيم ‪ -‬همانند سيستم شوراي امنيت و حق‬ ‫وتو و نابرابري‌هاي اعض��اي ملل متحد ‪ -‬به‌نوع ديگري در‬ ‫تركيب جنبش پديد آيد‪ .‬نكته ديگر لزوم تعادل و هماهنگي‬ ‫بين جنبش و سازمان ملل متحد است‪ .‬تضاد و تعارض بين‬ ‫اين دو سازمان و عدم تعادل و هماهنگي تصميمات‪ ،‬موجب‬ ‫بروز مش��كالتي در نظم جهاني و حتي ناكامي‌جنبش عدم‬ ‫تعهد مي‌ش��ود‪ .‬دقيقا همين مشكالت به‌عالوه تفاوت‌هاي‬ ‫فرهنگي‪ ،‬سياسي‪ ،‬منافع ملي و ساير ناهمگوني‌ها سبب شده‬ ‫تاكنون اساسنامه و تكامل حقوقي در جنبش به‌وجود نيايد‪.‬‬ ‫حال چگونه مي‌توان س��ازماني به‌وجود آورد كه هم تناسب‬ ‫قدرت و موقعيت كشورها درنظر گرفته شود و هم عدالت و‬ ‫برابري و عدم‌تبعيض رعايت شود‪ ،‬هم اينكه جنبش به سوي‬ ‫قدرتمند شدن و اثرگذاري در روابط بين‌الملل پيش برود‪ .‬در‬ ‫اين رابطه راهكارهاي زير قابل ذكراست‪.‬‬ ‫‪ -1‬نقش‌آفريني‪ :‬چشم‌انداز آينده روابط بين‌المللي‬ ‫به‌گونه‌اي است كه جنبش مي‌تواند بس��ياري از نواقص و‬ ‫خالء‌هاي موجود در ساختار س��ازمان ملل متحد و شوراي‬ ‫امني��ت را برطرف س��ازد‪ .‬جنبش مي‌تواند بر كش��ورهاي‬ ‫متوسط و فقير جهان تاثير بگذارد و سازماندهي قدرتمندي‬ ‫در برابر قدرت سلطه‌گر جهاني به‌وجود آورد‪ .‬جنبش مي‌تواند‬ ‫با ارائه راهكارهاي ضمانت اجرادار از تصميمات و اقدامات‬ ‫نظام‌ س��لطه مانند منع توسعه س�لاح‌هاي هسته‌اي‪ ،‬رفع‬ ‫تبعيض‌هاي فاحش و ناعادالنه بين‌المللي‪ ‌،‬ترغيب به صلح‬ ‫پايدار‪ ،‬عاري‌سازي جهان از سالح‌هاي كشتار جمعي و الزام‬ ‫رژيم‌صهيونيستي به‌عضويت در ‪ NPT‬و مقابله با تجاوز و‬ ‫استفاده از زور در روابط بين‌المللي‪ ،‬اقدامات مفيد و موثري‬ ‫براي سعادت همه ابناي بشر به عمل آورد‪.‬‬ ‫‪ -2‬ماهيت حقوق�ي‪ :‬همانطور كه از نامش معلوم‬ ‫است جنبش ‪ movement‬قالب سازماني و اساسنامه و‬ ‫ساختار تش��كيالتي مدوني ندارد‪ ،‬اساسنامه آن به تصويب‬ ‫كشورهاي عضو نرس��يده اس��ت‪ .‬اصول و قواعد الزام‌آور‬ ‫حقوقي براي اركان سازمان وجود ندارد‪ .‬قواعد هنجاري و‬ ‫سازماندهي محكم و استواري همچون منشور سازمان ملل‬ ‫متحد ندارد و علت چيست؟ برخي چنين توجيه كرده‌اند كه‬ ‫چون كشورهاي غيرمتعهد داراي فرهنگ‌ها و منافع و نظام‬ ‫سياسي و ايدئولوژي‌هاي مختلف هستند؛ تشكيل سازمان‬ ‫و تشكيالت و اساسنامه‪ ،‬ممكن است باعث نابودي جنبش‬ ‫ش��ود‪ .‬از اين روي جنبش كماكان در حال��ت غيرحقوقي و‬ ‫بدون ساختار تشكيالتي الزام‌آور باقي مانده است‪.‬‬ ‫‪ -2‬تش�كيل س�ازمان بين‌المللي‪ :‬الزم است‬ ‫جنبش تبديل به يك سازمان بين‌المللي شود‪.‬براي تشكيل‬ ‫سازمان الزم است اساسنامه آن به تصويب برسد و مجمع‬ ‫اجالس س��ران و دبير‌كل و نظام تصميم‌گيري اكثريتي به‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪46‬‬ ‫تصويب برسد‪ .‬اين سازماندهي و تشكيالت و تبديل آن به‬ ‫يك س��ازمان بين‌المللي قدرت كش��ورهاي جهان سوم را‬ ‫در برابر قدرت نظام س��رمايه‌داري تقويت مي‌كند و سبب‬ ‫مي‌شود كشورهاي فقير و جهان‌سومي بتوانند توان سياسي‬ ‫و اقتصادي خود را روي هم بريزند و در روابط سياس��ي –‬ ‫اقتصادي جهاني تاثيرگذار باشند‪.‬‬ ‫‪ -3‬قواعد حقوق�ي تكميلي‪:‬جنبش بيش از هر‬ ‫چيز بايد با شعار همبس��تگي جهاني تا حدامكان و پرهيز از‬ ‫تقابل و تضاد تا حد امكان و نقش مكمل براي سازمان ملل‬ ‫به عنوان برادر بزرگ‌تر پيشرفت نمايد‪ .‬بديهي است ساختار‬ ‫سازمان ملل متحد براي تنظيم روابط بين‌الملل و حفظ نظم‬ ‫و جلوگيري از جنگ‌هاي خانمانس��وز و بسياري نقش‌هاي‬ ‫سياس��ي‪ ‌،‬اقتصادي و اجتماعي ديگر و حجم انباشته قواعد‬ ‫هنجاري بسيار مفيد و موثر اس��ت‪ .‬با اين وجود بسياري از‬ ‫چالش‌ه��اي بين‌المللي نظير جنايات رژيم‌صهيونيس��تي‪،‬‬ ‫نظامي‌گري اياالت‌متحده و بس��ياري از اقدامات ظالمانه‬ ‫را مهار نكرده اس��ت‪ .‬حق وتوي قدرت‌هاي جهاني باعث‬ ‫بي‌اثر ش��دن اقدامات جامع��ه جهاني مي‌ش��ود‪ .‬در چنين‬ ‫مواردي كش��ورهاي عضو جنبش مي‌توانند براي مقابله با‬ ‫هر آن چيزي كه در روابط بين‌المللي به‌عنوان ظلم و ستم‬ ‫غيرقابل تحمل محسوب مي‌ش��ود؛ اقدامات و راهكارهاي‬ ‫موثر و با ضمانت اجراي ناشي از اتحاد و همبستگي مستقل‬ ‫جهان را به‌كار ببندند‪ .‬براي اين مقصود الزم است كه قواعد‬ ‫حقوقي اين سازمان جنبه تكميلي داشته باشد‪ ،‬يعني سازمان‬ ‫عدم‌تعهد در طول سازمان ملل قرار گيرد‪ .‬زيرا تشكيل يك‬ ‫س��ازمان موازي و تضعيف س��ازمان ملل موجب مي‌شود‬ ‫كه حداقل صلح و ثب��ات نيم‌بند بين‌المللي ني��ز فروريزد‪.‬‬ ‫يعني هرجا كه س��ازمان ملل متحد از تصميم‌گيري عاجز‬ ‫باشد‪ ،‬سازمان عدم‌تعهد قطعنامه‌اي مبني‌بر تحريم كشور‬ ‫ستم‌پيش��ه يا همبس��تگي بين‌الملل در برابر اقدام ظالمانه‬ ‫تصويب نمايند‪.‬‬ ‫‪ -4‬تشكيل مقر دائمي‪ :‬جنبش عدم‌تعهد به دليل‬ ‫فقدان سازمان و اساسنامه قانوني يك سازمان نيم‌بند خانه‬ ‫به‌دوش است كه اس��تقرار حقوقي و فيزيكي نيافته است‪.‬‬ ‫به‌نظر مي‌رسد در تصويب اساسنامه يكي از كشورها الزم‬ ‫ي سازمان را تاسيس و تامين نمايد‪.‬‬ ‫است بپذيرد كه مقر دائم ‌‬ ‫وجود يك سازمان ثابت و دائمي‌ كه مركز دائمي‌آن نيز در‬ ‫خاك يكي از كشورهاي جهان سوم باشد‪ ،‬موجوديت دائمي‌‬ ‫و هويت و قدرت و اعتماد به نفس جديدي به كش��ورهاي‬ ‫عضو مي‌بخش��د‪ .‬اين كش��ورها مي‌توانند در عرصه روابط‬ ‫بين‌المللي قدرت خود را به نحو مشروع اعمال نمايند‪.‬‬ ‫‪ -5‬نظ�ام اكثريت�ي‪ :‬وج��ود نظ��ام اجماع��ي‬ ‫‪ consensus‬تصميمات‪ ،‬به دليل عدم وجود اساس��نامه‬ ‫الزام‌آور است و تصميمات بايد با اجماع گرفته شود‪ .‬همين‬ ‫امر سبب كندي كار و عقيم شدن تصميمات مي‌شود‪ .‬يعني‬ ‫كافي است يك كشور با يك تصميم و قطعنامه بسيار مفيد‬ ‫و ثمربخش مخالفت نمايد تا آن راهكار مفيد از دستور جلسه‬ ‫خارج شود‪ .‬به نظر مي‌رس��د با تشكيل اساسنامه و سازمان‬ ‫حقوقي راهكارهايي براي تعادل تصميمات انديشيده شود‪.‬‬ ‫البته در آن سازوكار نيز كش��ورهاي بزرگتر سهم بيشتري‬ ‫مي‌خواهند مثال نمي‌توان توقع داش��ت كش��ور مصر با ‪80‬‬ ‫ميليون جمعيت با قطر يا امارات يك راي مس��اوي داشته‬ ‫باشند‪ .‬به همين خاطر به تناس��ب جمعيت‪ ،‬مساحت‪ ،‬درجه‬ ‫رش��د و توس��عه تعداد نمايندگان داراي حق راي هر كشور‬ ‫تغيير خواهد كرد‪g .‬‬ ‫گزارش تصويري‬
‫سياست‬ ‫مثلث شماره ‪140‬‬ ‫‪47‬‬
‫سياست‌‬ ‫حاشيه‌هاي يك مصاحبه‬ ‫سياست‬ ‫ناطق‌نوري‬ ‫نامزد مي‌شود؟‬ ‫مثلث شماره ‪13 9‬‬ ‫بررسيتاثيرحضوراحتماليناطق‌نوريدرآرايشنيروهايسياسي‬ ‫‪36‬‬
‫مصطفي صادقي‪ /‬دبيرتحريريه‬ ‫آيا رئيس‌مجلس پنجم عزم رفتن به پاستور كرده است؟‬ ‫آيا آنچنان كه از ش��واهد بر مي‌آيد علي اكب��ر ناطق نوري در‬ ‫قامت كانديداهاي انتخابات ‪ 92‬حاضر خواهد شد؟ اين‌گمانه‬ ‫يعني تصميم مجدد ش��يخ براي رقاب��ت در عرصه انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري حاال جنسي متفاوت دارد با همه آن حدس‪،‬‬ ‫تحليل و گمان‌هايي كه تا پيش از چند روز اخير در مورد او مطرح‬ ‫بود‪ .‬اگر تا پيش از اين فقط بر مبناي برخي اخبار و شنيده‌ها‪،‬‬ ‫تحليل‌هايي نگاشته و مطرح مي‌شد مبني بر‌اينكه علي‌اكبر‬ ‫ناطق‌نوري تصميم‌هايي براي آينده سياسي‌اش گرفته حاال اما‬ ‫از تحركات و اظهارات او كه به‌صورت كامال مشخص نشانه‬ ‫خروجش از حالت سكوت چند س��اله است مي‌توان به خوبي‬ ‫دريافت كه گويا او حاال ديگر مثل چند سال پيش نمي‌انديشد‪.‬‬ ‫گويا اكنون او تصمي��م ديگري دارد غي��ر از آنچه مي‌گفت‪:‬‬ ‫«نوبت بازنشستگي سياسي‌اش فرا‌رسيده است‪ ».‬شيخ علي‬ ‫اكبر ناطق نوري كه چند سال پيش بناي اجراي طرحي به نام‬ ‫دولت وحدت ملي را داشت در اين چند ماه اخير نيز رصدگران و‬ ‫تحليلگران مسائل سياسي را به اين فكر مشغول كرده بود كه‬ ‫شايد باز او سوداي اجراي طرح سابقش را در ذهن داشته باشد‪.‬‬ ‫ماجراي شيخ و‌هاشمي‬ ‫اكبر‌هاشمي رفسنجاني اگر در نيمه دهه هفتاد سيبلي‬ ‫ثابت بود براي حمله‌هاي پ��ي در پي اصالح‌طلبان حاال گويا‬ ‫در دهه ‪ 90‬به سرپناهي تبديل ش��ده براي اين جناح مغموم‪.‬‬ ‫بسياري باورشان اين است كه اكبر هاشمي‌رفسنجاني تمايل‬ ‫فراواني دارد ك��ه در قامت منتقد وضع موجود ظاهر ش��ده تا‬ ‫بتواند نامزدي را از ميان چهره‌هاي دلخواهش روانه پاس��تور‬ ‫كند‪ .‬بر مبناي چنين تحليلي اس��ت كه اس��حاق جهانگيري‬ ‫و محمد‌علي نجفي‪ ،‬دو گزينه مطلوب رئيس‌جمهور اس��بق‬ ‫براي باالبردن تابلوي اصالح‌طلبي در فراق ساير چهره‌هاي‬ ‫اين جناح به‌ش��مار مي‌روند‪ .‬حاال صورت مساله اين است كه‬ ‫حضور ناطق نوري چه تاثيري بر تصميم‌گيري سياسي اكبر‬ ‫هاشمي‌رفسنجاني خواهد داشت؟ آيا او همچنان به نامزدي‬ ‫فردي ديگر خواهد انديش��يد؟ س��ابقه رفتار سياسي اين دو‬ ‫شخصيت نشان مي‌دهد كه آنها در سه دهه گذشته تقريبا در‬ ‫يك سوي ميدان قرار داشته‌اند؛ چه آن زمان كه در دهه هفتاد‬ ‫هر دو با انتقاد سرسختانه اصالح‌طلبان مواجه بودند و چه حاال‬ ‫كه هر دو از منتقدان به شمار مي‌روند‪ .‬آنچه از شرايط سياسي‬ ‫موجود مي‌توان يافت اين است كه علي اكبر ناطق‌نوري براي‬ ‫هاشمي رفسنجاني نامزد مطلوب‌تري خواهد بود تا نجفي و‬ ‫جهانگيري‪ .‬چه آنكه اين دو مدير سابق هاشمي رفسنجاني‬ ‫هر دو از نسل دوم اصالح‌طلبان به شمار مي‌روند كه بر اساس‬ ‫تحليل‌هاي موجود ش��انس چنداني براي پيروزي در رقابت‬ ‫سال ‪ 92‬ندارند‪ .‬هاشمي مي‌داند كه اگر ناطق‌نوري فرد پيروز‬ ‫انتخابات ‪ 92‬باش��د روزگار متفاوتي را پيش رو خواهد داشت‪.‬‬ ‫او نيك مي‌داند در چنين ش��رايطي به‌راحتي مي‌تواند زمينه‬ ‫بازگشت مجدد مديرانش را به مجموعه دولت و البته قدرت‬ ‫رسمي كشور فراهم سازد؛ مديراني كه برخي از آنها سال‌هاست‬ ‫بازگشت به خانه‬ ‫شايد مهمترين مساله‌اي كه در صورت حضور علي‌اكبر‬ ‫ناطق‌نوري در انتخابات بايد مورد بررس��ي قرار گيرد‪ ،‬نحوه‬ ‫مواجه��ه اصولگرايان ب��ا كانديداتوري احتمال��ي علي‌اكبر‬ ‫ناطق‌نوري است‪ .‬ناگفته پيداست كه اين جناح به هيچ‌وجه‬ ‫قابل مقايس��ه با آنچه در س��ال‌هاي دهه هفتاد بود نيست‪.‬‬ ‫حاال انديش��ه‌هاي متفاوتي در ميان اصولگرايان وجود دارد‬ ‫و رخدادهاي جديدی در ميانش��ان به وقوع پيوس��ته است‪.‬‬ ‫رخدادهايي چون تولد جبهه و احزاب و تش��كل‌هايي مانند‬ ‫رهپويان انقالب اسالمي‪ ،‬جمعيت ايثارگران‪ ،‬جبهه پايداري و‬ ‫ساير گروه‌هايي كه از اركان تاثير‌گذار در جناح اصولگرا به‌شمار‬ ‫مي‌روند‪ .‬رصد واكنش‌هايي كه در اين چند روز اخير نسبت به‬ ‫احتمال حضور ناطق‌نوري در انتخابات صورت گرفته شايد‬ ‫بتواند تصويري متفاوت و ش��فاف از نحوه موضع‌گيري اين‬ ‫طيف‌ها در اختيار ما قرار دهد‪ .‬چنين است كه به‌راحتي مي‌توان‬ ‫فهميد جبهه پايداري از مخالفان سر‌سخت ورود مجدد شيخ‬ ‫به عرصه رقابت است‪ .‬از ديگر سو‌ترديدی نيست كه گروه‌ها و‬ ‫احزابي همچون جمعيت ايثارگران و رهپويان انقالب نيز روي‬ ‫خوشي به رئيس مجلس پنجم نشان نخواهند داد و براي او‬ ‫فرش قرمز پهن نخواهند كرد‪ .‬اما بي‌شك شيخ نور همچنان‬ ‫حامياني هم دارد در ميان رفقاي سال‌هاي دور‪ .‬طيف‌هايي از‬ ‫موتلفه اسالمي‪ ،‬جامعه اسالمي مهندسين‪ ،‬گروه‌هاي از جبهه‬ ‫پيروان خط امام و رهبري‪ ،‬بخش‌هاي��ي از جامعه روحانيت‬ ‫مبارز و شايد فراكس��يون رهروان واليت كه از حاميان علي‬ ‫الريجاني به حس��اب مي‌آيند‪ .‬اينگونه است كه مي‌توان به‬ ‫اين نتيجه رس��يد كه اگر علي‌اكبر ناطق‌نوري سوداي بر تن‬ ‫كردن رداي بر جاي مان��ده از محمود احمدي‌ن��ژاد را كند‪،‬‬ ‫نامزدهايي همچون منوچهر متكي‪ ،‬مصطفي پورمحمدي‪،‬‬ ‫علي الريجان��ي‪ ،‬نهاونديان و آل‌اس��حاق ديگر خيال رفتن‬ ‫به پاستور را از س��ر بيرون خواهند كرد‪ .‬اما چرا شيخ اين قدر‬ ‫زود احتمال كانديداتوري‌اش را نمايان ساخته است؟ به نظر‬ ‫مي‌رسد او مي‌خواهد با اس��تفاده از اهرم زمان موج گسترده‬ ‫انتقادات را با قاعده مشمول زمان و تكرار شدنش در فاصله‬ ‫تقريبا يكساله تا انتخابات كم اثر‌تر كند‪.‬‬ ‫اما آيا به واقع شيخ خواهد آمد؟ ‪g‬‬ ‫سياست‬ ‫ماجراي شيخ و اصالح‌طلبان‬ ‫‪ 15‬سال پيش و در آستانه انتخابات رياست‌جمهوري‪،‬‬ ‫عرصه سياسي ايران به دو بخش عمده تقسيم مي‌شد؛ حاميان‬ ‫و طرف��داران ناطق‌نوري و حاميان و طرفداران س��يد محمد‬ ‫خاتمي‪ .‬تمام «راست» مقابل تمام «چپ»‪ .‬يك رقابت تمام‬ ‫عيار ميان دو قطب سياسي كشور‪ .‬حاال اما سپهر سياسي ايران‬ ‫تفاوت‌هايي فراوان دارد با آنچه در سال ‪ 75‬و ‪ 76‬وجود داشت‪.‬‬ ‫امروز صداهاي متفاوتي از درون هر دو جناح شنيده مي‌شود؛‬ ‫گران‌تر آنكه عرصه سياسي كشور ديگر مانند آن سال‌ها در دو‬ ‫قطب خالصه نمي‌شود‪ .‬جريان طرفدار محمود احمدي‌نژاد‪،‬‬ ‫طيف‌هاي متفاوت اصالح‌طلب و گروه‌هايي با انديش��ه‌هاي‬ ‫متفاوت در ميان اصولگرايان‪ .‬اين‌چنين اس��ت كه در شرايط‬ ‫كنوني حضور يا ع��دم حضور برخي چهره‌هاي سياس��ي در‬ ‫تصميم‌گيري‌هاي گروه‌هاي مختلف بسيار موثر خواهد بود‪.‬‬ ‫تحليل چنين شرايطي است كه مي‌تواند چشم‌اندازي روشن‬ ‫را درباره آنچه در رقابت سال ‪ 92‬رخ خواهد داد در اختيار ما قرار‬ ‫دهد‪ .‬امروز هر‌چه هست احس��اس اصالح‌طلبان نسبت به‬ ‫ناطق نوري بسيار متفاوت است با آنچه در نيمه دهه هفتاد وجود‬ ‫داشت‪ .‬برخي بر اين باورند كه چنانچه اصالح‌طلبان نتوانند يا‬ ‫نخواهند با نامزد اختصاصي در انتخابات حاضر شوند ناگزير به‬ ‫حمايت از يك نامزد اصولگرا خواهند پرداخت‪ .‬نامزدي كه بتواند‬ ‫در قبال حمايت از او كرسي‌هايي از ساختمان پاستور يا الاقل‬ ‫سهمي‌را از قدرت رسمي به‌دست آورند‪ .‬همان فرضيه‌اي كه‬ ‫از آن به عنوان استفاده از يار قرضي نام مي‌برند‪ .‬اما آيا مي‌توان‬ ‫ديروز و امروز دو رقيب‬ ‫اگر در نيمه ده��ه هفتاد گفتمان و ش��عارهاي دو نامزد‬ ‫اصلي رياس��ت‌جمهوري تفاوتي ‪ 180‬درجه‌اي داش��ت حاال‬ ‫اما در سال‌هاي نخست دهه ‪ 90‬س��يد محمد خاتمي‌و علي‬ ‫اكبر ناطق نوري هر دو جزو منتقدين دولت مس��تقر به شمار‬ ‫مي‌آيند‪ .‬دو منتقدي كه البته منتقدان فراواني هم در برابرشان‬ ‫صف كشيده‌اند؛ از حاميان محمود احمدي‌نژاد تا طيف‌هايي از‬ ‫اصولگرايان‪ .‬شرايط سياسي آنچنان تغيير يافته كه دو رقيب‬ ‫س��ابق حاال در زمينه‌هايي با يكديگر اتفاق نظ��ر هم دارند‪.‬‬ ‫چنانكه اخباري از ميان اصالح‌طلبان حكايت از ديدار اين دو‬ ‫رقيب س��ابق در زادگاه رئيس دولت اصالحات دارد‪ .‬ديداري‬ ‫مهم كه جلسه‌اي مش��ورتي جهت حضور شيخ در انتخابات‬ ‫قلمداد مي‌شود‪ .‬با نگاهي به اظهارات سيد محمد خاتمي‌در‬ ‫چند ماه اخير به خوبي مي‌توان به اين نتيجه رسيد كه رئيس‬ ‫دولت اصالحات مانند برخي تئوريسين‌ها و تصميم‌سازان جناح‬ ‫اصالح‌طلب گويا باور و عقيده‌اش چنين است كه اگر با نامزد‬ ‫حداقلي يعني چهره‌اي مانند محمد‌رضا عارف يا محمد‌علي‬ ‫نجفي و اسحاق جهانگيري در انتخابات حضور يابند شانسي‬ ‫براي پيروزي نخواهند داشت و چيزي عايدشان نمي‌شود‪ ،‬جز‬ ‫همه آن هزينه‌هاي سياسي و غير‌سياسي كه از الزامات حضور‬ ‫در انتخابات است‪ .‬شايد اينگونه است كه او نيز سوداي حمايت‬ ‫از يك نامزد اصولگرا را در سر مي‌پروراند؛ حمايتي كه اگر منجر‬ ‫به پيروزي شود جناح متبوعش جايگاهي بسيار متفاوت از آنچه‬ ‫امروز دارد خواهد يافت و شايد سرآغازي باشد براي بازگشت‬ ‫مجدد آنها به قدرت‪ .‬اما آيا اي��ن دو رقيب دهه ‪ 70‬به دو رفيق‬ ‫دهه ‪ 90‬تبديل شده‌اند؟ شايد اصالح‌طلبان امروز به پيشنهاد‬ ‫سعيد حجاریان در سال‪ 87‬رسيده‌اند‪ .‬شايد آنها امروز نسخه‬ ‫چهار سال پيش اين تئوريس��ین اصالح‌طلب را در دستور‌كار‬ ‫داشته باشند‪.‬‬ ‫آيا راديكال‌ها هم به شيخ مي‌انديشند؟‬ ‫بحث غالب اين روزهاي طيفي از اصالح‌طلبان كه در‬ ‫ميانشان افرادي چون عبداهلل نوري و موسوي‌خوئيني‌ها حضور‬ ‫دارند اين است كه نبايد با گزينه‌اي كه شانسي براي پيروزي‬ ‫ندارد پاي به ميدان رقابت نهاد؛ طرفه آنكه چنين رويدادي را‬ ‫تنها گرم كردن تنور انتخابات قلمداد مي‌كنند‪.‬‬ ‫باورشان هم گويا اين است كه يا نبايد پاي به اين عرصه‬ ‫گذاش��ت يا اينكه با نامزدي وارد انتخابات شد كه مولفه‌هاي‬ ‫كانديداي راي آور را داشتنه باشد‪ .‬مولفه‌هايي كه اگر موجبات‬ ‫عدم تاييد صالحيت را ني��ز پدي��د آورد‪ ،‬هزينه‌هايي را براي‬ ‫حاكميت در بر‌داشته باشد‪ .‬اما آيا در چنين شرايطي مي‌توان به‬ ‫اين نتيجه رسيد كه آنها هرگز فكر حمايت از ناطق‌نوري را در‬ ‫سر نمي‌پرورانند؟ واكاوي رفتار سياسي آنان چنين مي‌نماياند‬ ‫كه از هر فرصتي براي بازگشت به قدرت بهره خواهند جست‪.‬‬ ‫آنها بي‌شك مي‌دانند انتخابات پيش رو فرصتي طاليي براي‬ ‫رسيدن به اين مهم است‪ .‬چنين است كه موسوي‌خوئيني‌ها‬ ‫مي‌گويد اي��ن انتخابات آخرين فرص��ت اصالح‌طلبان براي‬ ‫بازگشت به قدرت اس��ت‪ .‬اما آيا ش��يخ‪،‬حمايت اين طيف از‬ ‫اصالح‌طلبان را خواهد پذيرفت؟ آيا گزينه‌هايي كه به باور اين‬ ‫طيف از اصالح‌طلبان از كانديداهاي حداكثري به شمار مي‌روند‬ ‫حاضرند رخ به رخ شيخ در انتخابات شوند؟ به نظر مي‌رسد نامزد‬ ‫اين گروه از اصالح‌طلبان اگر ش��يخ راه پاستور در پيش گيرد‬ ‫ترجيح به نيامدن داشته باشد‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫روزهاي پرحاشيه‬ ‫شيخ اما روزهاي پرخبري را در مرداد‪ 91‬پشت‌سر گذاشته‬ ‫است‪ .‬نخست‪ ،‬مصاحبه‌اي با يك نشريه كه ضمن آن به طرح‬ ‫برخي مسائل پرداخت كه با حاشيه‌هايي متعدد و واكنش‌هاي‬ ‫گسترده مواجه ش��د و پس از آن ماجراي س��خنراني در حرم‬ ‫ي و شعارهاي معترضان مواجه شد‪.‬‬ ‫مطهر رضوي كه با نا آرام ‌‬ ‫همين دو رخداد كافي است كه بتوان گفت احتمال حضور شيخ‬ ‫در انتخابات ديگر كمتر از چهره‌هايي نيست كه هر روز درباره‬ ‫آنها مطالبي مطرح و نگاشته مي‌شود‪ .‬اما اگر اين احتمال رنگ‬ ‫واقعيت به خود بگيرد صحنه سياسي كشور در آستانه انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري چه تغييراتي خواهد داشت؟ به ديگر سخن‬ ‫اينكه با آمدن شيخ آرايش نيروهاي سياسي چگونه رقم خواهد‬ ‫خورد؟ كدام كانديدا يا كانديداهاي احتمالي از حضور در عرصه‬ ‫انتخابات منصرف و كدام نامزد يا نامزدها عزمشان براي حضور‬ ‫جزم‌تر خواهد شد؟‬ ‫به اين نتيجه رس��يد كه اين گزينه روي ميز همه طيف‌هاي‬ ‫اصالح‌طلب است؟‬ ‫راهي به ساختمان‌هاي دولتي ندارند‪.‬‬ ‫‪37‬‬
‫ورود نه‌چندان آرام شيخ‬ ‫مصاحبه و سخنراني علي‌اكبر ناطق‌نوري جنجال‌ساز شد‬ ‫سياست‬ ‫خروج ناطق‌نوري از حالت سكوت چند‌ساله اين شايعه‬ ‫را در محافل سياس��ي و رس��انه‌اي مطرح س��اخته كه او از‬ ‫چهره‌هاي حاض��ر در انتخابات رياس��ت‌جمهوري يازدهم‬ ‫خواهد بود؛ گمانه اي كه پيش از اين مثلث از آن خبر داه بود‪.‬‬ ‫سكوت چند س��اله علي اكبر ناطق‌نوري از جهات گوناگون‬ ‫قابل فهم است‪ .‬در اين چند ساله او به جز مواردي كه به جهت‬ ‫حساس��يت حوادث و رويدادها كه احتياج به اعالم موضع يا‬ ‫تحليلي كوتاه بوده‪ ،‬سكوت اختيار كرده بود‪ .‬حاال اما دو رويداد‬ ‫موجب ش��ده كه ناطق‌نوري ب��ار ديگر در ص��در توجهات‬ ‫رسانه‌ها و محافل سياسي قرار گيرد‪ .‬نخستين مساله مصاحبه‬ ‫او با مجله «نگاه پنجشنبه» بود‪ .‬او در اين مصاحبه با شكستن‬ ‫س��كوت چندس��اله‌اش به انتقاد نس��بت به خرافه‌گرايي و‬ ‫اتهام‌زني‌ها و بي‌قانوني‌ها پرداخت‪ .‬وي با اشاره به بحث غلو‬ ‫و نس��بت دادن‌ها به افراد مي‌گويد‪....« :‬مثال يك روحاني يا‬ ‫منبري در يك سخنراني حرف‌هايي مي‌زند درباره يك آقايي‬ ‫كه از دنيا رفته و نمي‌شود راس��ت و دروغ آن حرف‌ها را از او‬ ‫پرس��يد‪ .‬بعضي چنان كش��ف و كراماتي ب��راي اينها قائل‬ ‫مي‌ش��وند كه نه با عقل ج��ور در‌مي‌آيد‪ ،‬نه با ش��رع‪ .‬مثال‬ ‫مي‌گويند فالن عالم بزرگ خدمت آقا امام زمان رس��يده و‬ ‫امام زمان به او چنين و چنان گفته‪ .‬در روايات داريم آنهايي‬ ‫كه به ديدارامام زمان ش��رفياب مي‌شوند‪ ،‬اصال نبايد اظهار‬ ‫كنند يعني مجاز و مامور به اظهار نيستند‪ .‬بعدا ديگران از روي‬ ‫قرائن و شواهدي مي‌فهمند كه او شرفياب مي‌شده واال اگر‬ ‫اين‌طور باشد هركسي از راه رسيد مي‌تواند ادعا كند امام‌زمان‬ ‫را ديده‪ .‬ثمره و اثر سوء اين غلوها درباره شخصيت ائمه و نهي‬ ‫نشدنشان از اين منكر عوارض ديگري خواهد داشت‪ .‬چيزي‬ ‫مثل آنچه چند س��ال پيش در ك��رج رخ داد‪ .‬وقتي مانع غلو‬ ‫نشويد تبديل مي‌شود به خرافات و موهومات و آن‌وقت اين‬ ‫كم‌كم رايج مي‌ش��ود و به حساب دين و اس�لام و انقالب‬ ‫گذاشته مي‌ش��ود و به همه اينها ضربه مي‌زند‪ ...‬آموزگاران‬ ‫انقالب‪ ،‬كساني مثل مطهري و شريعتي وقتي شخصيت ائمه‬ ‫را مي‌خواس��تند معرفي كنند‪ ،‬بخشي از كارشان نفي همين‬ ‫خرافات بود‪ .‬اين مسائل از همان غلو شروع مي‌شود و كم‌كم‬ ‫مي‌رسد به خرافات و موهومات‪ .‬آن‌وقت ديگر جامعه جوزده‬ ‫مي‌ش��ود و در آن جامعه جوزده و در جوزدگي عمومي ديگر‬ ‫كسي جرات نمي‌كند حرفي بزند و اعتراضي بكند‪ .‬نتيجه‌اش‬ ‫اين مي‌شود كه اعتقادات اصلي مردم زير سوال مي‌رود‪ .‬مثال‬ ‫همين حرف كه آقايان درباره مديريت امام زمان (عج)‪ ...‬يك‬ ‫وقت ما مي‌گوييم كشورمان كشور امام زمان(عج) است؛ اين‬ ‫قابل‌قب��ول اس��ت‪ ،‬باالخ��ره ايران كش��وري مس��لمان و‬ ‫شيعه‌نشين است‪ .‬از قديم هم اين را گفته‌ايم كه اين كشور‪،‬‬ ‫كش��ور امام زمان (عج) است‪ ،‬اش��كالي هم ندارد اما وقتي‬ ‫مي‌گويي��م مديريتي ك��ه دارد كش��ور را اداره مي‌كند‪ ،‬اين‬ ‫مديريت امام زمان(عج) است‪ ،‬آن وقت همه خطاها به حساب‬ ‫امام زمان گذاشته مي‌شود‪ ...‬اصال آن اعتقاد به امام زمان كه‬ ‫مي‌آيد و يمألاالرض قس��طا و عدال با اين حرف زير سوال‬ ‫مي‌رود‪ .‬خوش��بختانه با بنده‌اي داريد صحبت مي‌كنيد كه‬ ‫خط‌‌شكن اين قصه بوده‌ام‪ .‬چند سال قبل وقتي اين حرف‌ها‬ ‫آغاز شد‌؛ هاله‌نور و قبه‌نور و مديريت امام زمان و غيره‪ ،‬كسي‬ ‫كه ش��ب نوزدهم در مرقد امام اين قبيل حرف‌ها را كوبيد و‬ ‫به‌طور كلي خرافات را كوبيد من بودم‪ .‬خب وقتي جلوي اينها‬ ‫را نگيريد‪ ،‬نتيجه‌اش اين مي‌شود كه جمع كثيري از آدم‌هاي‬ ‫مذهبي در كرج رفته بودند اقتدا كرده بودند كه آقا امام‌زمان‬ ‫آنجا نماز مي‌خواند‪ ».‬ناطق نوري با تشريح شرايط پيش از‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪38‬‬ ‫انقالب مي‌گويد‪« :‬من هميشه گفته‌ام مرحوم مطهري در آن‬ ‫زمان در چند جبهه مي‌جنگيد؛ يكي از اين جبهه‌ها حكومت‬ ‫و رژيم شاه بود‪ .‬در يك جبهه با روشنفكران غرب‌زده مبارزه‬ ‫مي‌كرد‪ .‬جبهه ديگر متحج��ران بودند‪ .‬تعبي��ر امام هم در‬ ‫اين‌باره «متحجرين» است‪ .‬اين متحجرين قبل از انقالب‬ ‫هم بودند‪ ،‬امام خطر آنها را هميشه گوشزد مي‌كردند‪ .‬رئيس‬ ‫سابق مجلس در بخش��ي از صحبت هايش كه مورد انتقاد‬ ‫جدي برخي چهره‌هاي دفاع مقدس قرار گرفت و گفتن آن از‬ ‫سوي فردي مانند ناطق نوري قابل انتظار نبود مي گويد‪« :‬در‬ ‫طول جنگ بعضي از بچه‌ها كه ظرفيت كمتري داشتند بر اثر‬ ‫دوري از خانواده‪ ،‬فشار جنگ و غربتي كه در جبهه دچارش‬ ‫شده بودند به افسردگي دچار ش��دند و گرفتار نوعي بيماري‬ ‫رواني ش��دند‪ .‬عده‌اي از اينها ادعا مي‌كردند ام��ام زمان را‬ ‫مي‌بينند‪ .‬اوايل خيلي به اين مساله توجه نمي‌شد‪ .‬بعد ديدند‬ ‫تعداد مدعياني كه آقا را زيارت كرده‌اند خيلي زياد شده‪ .‬اينها‬ ‫دچار تخيل و توهم شده بودند‪ .‬بعضي دچار توهم مي‌شوند و‬ ‫كم‌ك��م اين توه��م برايش��ان تبديل ب��ه باور مي‌ش��ود‪».‬‬ ‫مصطفي ناطق نوري فردي بود كه در جريان مناظره‬ ‫سال ‪ 88‬نامش مطرح شد‬ ‫ناطق‌نوري معتقد اس��ت پس از اينكه او در مس��ير مبارزه با‬ ‫خرافات و موهومات خط‌شكني كرد‌‪ ،‬او را تنها گذاشتند‪ .‬او با‬ ‫اشاره به سخنراني يك روحاني شناخته شده مي‌گويد‪« :‬اگر‬ ‫همان موج در‌مي‌گرفت‪ ،‬امروز ديگر كس��ي جرات نمي‌كرد‬ ‫خواب ببيند و آن را به‌عنوان دليل و حجت مطرح كند‪ .‬مثال‬ ‫مي‌گويند كسي سه نفر از علما را كه شهيد شده‌اند يا از دنيا‬ ‫رفته‌اند‪ ،‬در خواب ديده و ديده كه يكي از آن سه نفر نيست‪.‬‬ ‫پرسيده فالني كجاست؟ گفته‌اند او خيلي باال رفته‪ .‬پرسيده‬ ‫شما چرا اينجا مانده‌ايد و با او نرفته‌ايد؟ گفته‌اند‪ :‬به اين علت‬ ‫كه ما چهار‪ ،‬پنج ماه از شريعتي حمايت كرده‌ايم! بعدش هم‬ ‫توبه كرده‌ايم ولي به خاطر آن چهار‪ ،‬پنج ماه ما را اينجا نگه‬ ‫داشته‌اند‪ .‬يعني از آن يك نفر پايين‌تر مانده‌ايم‪ .‬يعني بيست‬ ‫نگرفته‌ايم [با خنده] باالخره يك هفده و نيم به ما داده‌اند و ما‬ ‫را اينجا نگه داشته‌اند‪ ...‬اين ضربه است‪ .‬اينكه كسي بيايد و‬ ‫بگويد وقتي مق��ام معظم رهبري به دنيا آمده قابله ايش��ان‬ ‫ناگهان اهلل‌اكبر گفته‪ ،‬براي اينكه ايش��ان وقتي به دنيا آمده‬ ‫گفته است‪ :‬يا علي‪ .‬اين مزخرفات است‪ .‬توهين به مقام معظم‬ ‫رهبري اس��ت‪ .‬اينجور حرف‌ها ضد‌واليت فقيه است‪ .‬اتفاقا‬ ‫اينجاس��ت كه بايد بگوييم‪ :‬مرگ بر ضد‌‌واليت فقيه‪ .‬ببينيد‬ ‫چقدر اين حرف موجب سوءاستفاده قرار گرفت‪ .‬البته آقايي‬ ‫كه اين حرف را زده از طرف بيت مورد توبيخ قرار گرفت‪ ،‬ولي‬ ‫مصاحبه‬ ‫ناطق نوري با يك‬ ‫مجله جنجال ساز‬ ‫شد‬ ‫مردم از اي��ن توبيخ‌ها مطل��ع نش��دند‪ .‬اي كاش اين توبيخ‬ ‫منعكس مي‌ش��د‪ .‬اي كاش منعكس مي‌شد كه بدانند تفكر‬ ‫ايشان اصال اين نيست‪ .‬قبل از انقالب‪ ،‬در ميان روحانيون ما‬ ‫اگر بنا بود بپرسند كه روشنفكرترين روحاني شما كيست و ما‬ ‫مي‌خواستيم سه تا روحاني روشنفكر اسم بياوريم‪ ،‬اولين يا‬ ‫دومين اسم‪ ،‬اسم ايشان بود‪ ،‬االن هم ايشان همان شخص‬ ‫اس��ت‪ .‬اين خرافات و موهومات را ايش��ان قب��ول ندارند‪».‬‬ ‫وزيركشور دوران ابتداي انقالب با ذكر خاطراتي از مديراني‬ ‫که از رهبري خرج مي‌كنند انتقاد کرده و مي‌گويد‪« :‬بنده در‬ ‫همان دوره اين‌گونه عمل مي‌كردم‪ .‬آن روزها توي خيابان‬ ‫وليعصر (عج) عده‌اي بدحجاب و با آرايش بيرون مي‌آمدند‪.‬‬ ‫يك عده هم مي‌خواستند با اين افراد برخورد كنند‪ ،‬درحالي‬ ‫كه مسئوليت برخورد با آن اشخاص بر‌عهده‌شان نبود اما به‬ ‫عنوان نيروهاي انقالبي و اس�لامي و خودس��ر مي‌آمدند و‬ ‫مي‌ريختند توي خيابان و مثال يك پس��ري را كه موهايش‬ ‫بلند بود مي‌گرفتند و كنار جوي مي‌خواباندند كه با ماش��ين‬ ‫سرش را بتراشند و گاه پوستش را هم مي‌كندند‪ .‬يا امثال آن‪.‬‬ ‫امام رحم��ت‌اهلل عليه به م��ن فرمودند اين ه��رج و مرج‌ها‬ ‫چيس��ت؟ من بدون اينكه از امام خرج كن��م‪ ،‬با آنها برخورد‬ ‫كردم‪ .‬من در دوران مديريتم هرگز از امام خرج نكردم‪ .‬اصال‬ ‫مديري كه هر روز برود بگويد آقا اجازه هست؟ يا بگويد آقا‬ ‫گفته‌اند اين كار را بكنيد و همه مس��ئوليت را به گردن رهبر‬ ‫بيندازد‪ ،‬چنين مديري به هيچ دردي نمي‌خورد‪ ».‬او همچنين‬ ‫با اشاره به اين دفاعش از برخوردهاي تند از اتهامي‌كه بعدها‬ ‫در آس��تانه انتخابات خرداد ‪ 76‬زده شده‪ ،‬مي‌گويد‪« :‬ببينيد‪،‬‬ ‫جالب اس��ت من يك روز چنان روش��نفكر مي‌ش��وم كه از‬ ‫بدحجاب‌ها دفاع مي‌كنم و مي‌شوم طرفدار بي‌حجابي! و يك‬ ‫روز ديگر طوري مرا به طالبانيسم متهم مي‌كنند كه مي‌گويند‬ ‫ناطق‌نوري اگر رئيس‌جمهور شود پياده‌رو‌ها را زنانه و مردانه‬ ‫مي‌كند و ديوار مي‌كشد وس��ط پياده‌روها!» ناطق‌نوري در‬ ‫جايي ديگر به دفاع از خود پس از سه سال در مورد اتهاماتي‬ ‫كه ب��ه او و خان��واده‌اش در مناظ��رات بي��ن احمدي‌نژاد و‬ ‫ميرحسين موسوي زده شد مي‌پردازد و مي‌گويد‪« :‬بنده قائلم‬ ‫به اينكه در حكومت ما رودربايستي هست‪ .‬بايد رودربايستي‬ ‫را كنار بگذاريم‪ .‬هركس تخلف كرد با او برخورد كنيم‪ .‬حاال‬ ‫هركه باش��د‪ .‬نگوييم بد اس��ت‪ .‬اميرالمومنين(ع) اين كار را‬ ‫نمي‌كرد‪ .‬من ناطق اگر واقعا تخلف دارم بايد بررس��ي شود‪.‬‬ ‫اساسا چرا مثل مني مورد سوال و مواخذه قرار نگرفت‪ .‬واقعا‬ ‫اين س��وال جدي من اس��ت‪ .‬واقعا من چرا مورد سوال قرار‬ ‫نگرفتم؟ چرا مواخذه نشدم؟ اگر نسبتي داده شد‪ ،‬چرا تحقيق‬ ‫نشد‪ ،‬بررسي نشد كه اين درست است يا درست نيست‪ .‬واقعا‬ ‫براي من سوال است و اصال اين براي من مساله است‪ ،‬براي‬ ‫جامعه هم مس��اله اس��ت‪ ».‬محمود احمدي‌نژاد در مناظره‬ ‫معروف ‪ 13‬خرداد ‪ 88‬در مقابل ميرحسين موسوي با انتقاد از‬ ‫حمايت فرزند ناطق‌نوري از وي گفت‪« :‬بي‌قانوني در پسران‬ ‫بعضي از همين آقاياني اس��ت ك��ه امروز از ش��ما حمايت‬ ‫مي‌كنند‪ .‬پسر آقاي ناطق چطوري ميلياردر شد؟ خود‪ ،‬آقاي‬ ‫ناطق چط��وري دارد زندگ��ي مي‌كند‪ .‬اينها حاميان ش��ما‬ ‫هس��تند‪ ».‬همان موقع مصطفي ناطق‌نوري‪ ،‬پسر علي‌اكبر‬ ‫ناطق نوري هم با واكنش نش��ان دادن به اظه��ارات او در‬ ‫نامه‌اي سرگشاده بيان داش��ت كه از افترايي كه در پيشگاه‬ ‫ميليون‌ها نفر بر او و خانواده‌اش روا ش��ده‪ ،‬بسيار آزرده شده‌‬
‫سياست‬ ‫سعيد قاسمي‬ ‫در واكنش‬ ‫به برخي‬ ‫قسمت‌هاي‬ ‫مصاحبه‬ ‫ناطق‌نوري‬ ‫عليه او‬ ‫موضع‬ ‫گرفت‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫است اما در اتفاقي مهمتر س��خنراني ناطق‌نوري در مراسم‬ ‫شب قدر با نا‌آرامي‌هايي مواجه ش��د‪ .‬ناطق نوري كه براي‬ ‫سخنراني در مراسم احيا به مشهد رفته بود‪ ،‬در بخش‌هايي از‬ ‫سخنان خود با اشاره به ضرورت بسط و توسعه عدالت در همه‬ ‫زمينه‌ها در جامعه براي رفع تبعيض‌هاي ناروا و نابرابري‌ها به‬ ‫بيان برخي ناعدالتي‌هاي اقتصادي‪ ،‬اجتماعي‪ ،‬سياس��ي و‬ ‫فرهنگي پرداخت كه ناگهان عده اي در بخش��ي از مجلس‬ ‫شروع به ش��عار دادن كردند‪ .‬همين موضوع موجب شد كه‬ ‫ناطق نوري از مباحث روز دوري كرده و خيلي سريع مراسم‬ ‫احيا را برگزار كند‪ .‬اما در پايان مراس��م گروهي با شعارهاي‬ ‫«مرگ بر ضد‌واليت‌فقيه» و «مرگ بر خواص بي‌بصيرت» و‬ ‫همچنين پرتاب بطري‌هاي آب در صحن مطهر امام رضا(ع)‬ ‫سعي داشتند مراسم را تحت تاثير قرار داده و حمالتي را عليه‬ ‫او داشته باشند‪ .‬در پي اين اتفاقات سخنراني ناطق‌نوري كه‬ ‫مستقيم از سيما پخش مي‌شد براي مدتي قطع شد‪ .‬از سوي‬ ‫ديگر سايت دولتي شبكه ايران در مطلبی به شرح ماجراي‬ ‫ناآرامي‌در مراسم سخنراني ناطق‌نوري پرداخته و از قول يك‬ ‫راوي حاضر در اين مراسم چنين مي‌نويسد‪« :‬اول؛ چرا بايد‬ ‫براي مراسم معنوي شب قدر يك شخصيت سياسي متهم‬ ‫به بي‌بصيرتي دعوت بشود‪ .‬دوم؛ سخنران مراسم‪ ،‬هيچ‌گاه‬ ‫به ابهام‌ه��اي فراواني ك��ه در خصوص مفاس��د اقتصادي‬ ‫اطرافيان ايشان وجود دارد‪ ،‬اش��اره‌اي نمي‌كند‪ ،‬اما االن از‬ ‫فاميل‌بازي و زد‌وبندهاي مسئوالن و دلسردي مردم از آنان‬ ‫مي‌گويد!سوم؛ اعتراض به سكوت ايشان در فتنه‪».‬‬ ‫اما مخالف��ان حضور ناطق‌نوري فقط به س��ايت‌هاي‬ ‫نزديك به ارگان رسمي رسانه‌اي دولت خالصه نمي‌شوند‪.‬‬ ‫س��ايت رجانيوز در مطلبي مينويسد‪« :‬سخنراني علي‌اكبر‬ ‫ناطق‌نوري در س��ومين شب از مراسم ش��ب‌هاي قدر حرم‬ ‫علي‌ابن‌موسي‌الرضا عليه‌السالم به دليل بيان برخي مطالب‬ ‫سياسي و دو پهلو با اعتراض حاضران در اين مراسم روبه‌رو‬ ‫شد‪ ،‬به نحوي كه ناطق‌نوري را مجبور كرد زودتر از معمول‬ ‫سخنراني خود را به اتمام رس��انده و با كمك خادمين حرم‬ ‫ثامن‌الحجج از محل س��خنراني خارج شود‪».‬اين سايت در‬ ‫ادامه نوشته است‪« :‬سخنان جهت‌دار و دو پهلوي ناطق‌نوري‬ ‫سبب شد تا عده‌اي از حاضران در رواق امام خميني‌(ره) لب‬ ‫به اعتراض گشوده و با شعارهايي همچون «اين همه لشكر‬ ‫آمده به عش��ق رهبر آمده» به سخنان وي و متوليان برنامه‬ ‫به‌دليل دعوت از سخنرانان سياسي اعتراض كنند‪ .‬پس از اين‬ ‫اقدام مردم حاضر در رواق نيز شعاردهندگان را همراهي كرده‬ ‫و بسياري از زائران حاضر در رواق با سر دادن شعار و صلوات‬ ‫به س��مت جايگاه حركت كرده و خواس��تار اتمام سخنراني‬ ‫ناطق‌نوري در شب قدر شدند‪ ».‬حضور دوباره ناطق‌نوري در‬ ‫ش تند سعيد‬ ‫عرصه سياس��ت و مصاحبه‌‌هاي اخير او با واكن ‌‬ ‫قاسمي هم روبه‌رو شد‪ .‬او به ناطق‌نوري حمله كرد و نسبت به‬ ‫ي در گفت‌وگو‬ ‫تضعيف دولت به وي هشدار داد‪ .‬سعيد قاسم ‌‬ ‫با شبكه ايران مي‌گويد‪« :‬ناطق‌نوري همان كسي است كه‬ ‫ي گفت دست مير‌حسين را بگير و ببر به سراسر ايران‬ ‫به خاتم ‌‬ ‫و بگو «من كنت موال فهذا ميرحسين موال»! تو بگو در فتنه‬ ‫‪ ۸۸‬چگونه بودي و براي چه كس��ي شمش��ير زدي؟ مساله‬ ‫رزمندگان به امثال تو ربطي ندارد! »‬ ‫وي ادام��ه داد‪« :‬اخب��اري داريم كه نش��ان مي‌دهد‬ ‫ناطق‌نوري مصداق كامل مرفهين بي‌درد اس��ت و سرگرم‬ ‫اسب‌سواري و كيف و حال در ويال! همان بهتر كه به همين‬ ‫كارها مشغول باشد و س��ر خود را گرم كند‪ ».‬قاسمي معتقد‬ ‫اس��ت‪ « :‬بزرگ كردن اينگونه آدم‌ها و كساني كه آقا از آنها‬ ‫به عن��وان خواص بي‌بصيرت و س��اكت فتنه ن��ام برده كار‬ ‫اشتباهي است ‪ ».‬وي در حمايت از دولت محمود احمدي‌نژاد‬ ‫مي‌گويد‪« :‬امثال اين آقايان حس��ب طراحي و دس��تورات‬ ‫برآمده از خانه‌هاي تيمي‪ ،‬يك جبهه متحد تش��كيل داده و‬ ‫با تضعيف دولت احمدي‌نژاد به‌دنبال ايجاد روحيه يأس در‬ ‫مردم هستند؛ اين توهين زش��ت نيز بخشي از پازل دشمن‬ ‫بود كه ناطق‌نوري آن را كامل كرد‪ » .‬او با هش��دار شديد به‬ ‫ناطق‌نوري در خصوص تضعيف دول��ت‪ ،‬گفت‪« :‬اگر ادامه‬ ‫بدهند حزب‌اهلل رس��ما عن��ان پاره مي‌كند و به سراغش��ان‬ ‫مي‌رود؛ همچنان كه در مشهد هم ديديم‪ .‬آقاي ناطق‌نوري!‬ ‫اين گوي و اين ميدان‪ .‬ويال و اسبت را كنار بگذار و مثل اول‬ ‫انقالب كه هيچ چيز نداشتي وارد معركه شو!» سعيد قاسمي‬ ‫‌در بخشي از اين گفت‌وگو مدعي شد ‌ه كه «مالك‪ ،‬حال فعلي‬ ‫افراد است و براي حزب‌اهلل مهم نيس��ت كه ناطق‌نوري در‬ ‫بيت رهبري است‪ ».‬وي در ادامه با قراردادن ناطق‌نوري در‬ ‫مقابل اقتصاد مقاومتي افزوده‪« :‬ايشان به جاي اين سخنان‬ ‫توهين‌آميز و عجيب و غريب و به ج��اي خون دل دادن به‬ ‫جانبازان‪ ،‬ايثارگران و رزمندگان‪ ،‬بهتر اس��ت االن بگويد در‬ ‫كجاي اقتصاد مقاومتي كه آقا فرمودند‪ ،‬قرار دارد‪ .‬در ماه‌هاي‬ ‫منتهي به انتخابات رياس��ت‌جمهوري بايد منتظر حوادث و‬ ‫سخناني بسيار عجيب‌تر از اين باشيم و خود را آماده كنيم‪».‬‬ ‫به‌ه��رروي ه��ر دو اتفاق موجب ش��د كه بس��ياري‬ ‫حضور رئيس مجلس پنجم در انتخاب��ات را امري محتمل‬ ‫قلمداد كنند‪ .‬پيدايش چنين احتمالي موجبات مطرح شدن‬ ‫واكنش‌هاي گس��ترده‌اي را فراهم ساخته است‪.‬طيف‌هايي‬ ‫از سياس��يون از چنين رويدادي استقبال كرده و حتي برخي‬ ‫تحليلگران سياس��ي عن��وان كرده‌اند كه ب��ا كانديداتوري‬ ‫علي‌اكبر ناطق‌نوري طرح دولت وحدت ملي بار ديگر زنده‬ ‫خواهد شد و اين رئيس مجلس پنجم خواهد بود كه در قامت‬ ‫احياي چنين پروژه‌اي ايفاي نقش خواهد كرد‪ .‬از ديگر س��و‬ ‫اما حضور احتمالي ناطق‌نوري از هم‌اكنون با مخالفت‌هايي‬ ‫نيز مواجه شده است‪ .‬از سوي ديگر صاحب‌نظران و فعاالن‬ ‫عرصه سياست و رسانه نيز در اين خصوص اظهار‌نظرهاي‬ ‫جالبي كردند و حضور و عدم حضور او در انتخابات با موافقان‬ ‫و مخالفاني همراه است‪ .‬صادق زيبا‌كالم با تشريح وضعيت‬ ‫موجود بين كانديداه��اي احتمالي و جناح‌هاي موجود مانند‬ ‫اصولگرايان‌ تحولخواه و جبهه‌پاي��داري مي‌‌گويد‪« :‬ما بايد‬ ‫به دنبال تش��كيل دولت آش��تي ملي باش��يم تا بغض‌ها و‬ ‫كينه‌هاي موجود در كش��ور كه بعد از حوادث انتخابات ‪88‬‬ ‫در كشور به‌وجود آمده از بين برود يا دستكم التيام پيدا كند‪.‬‬ ‫زيرا شرايط كشور در عرصه بين‌الملل ايجاب مي‌كند ما به‬ ‫دنبال اصولگرايي و اصالح‌طلب نرويم و تنها به فكر دولت‬ ‫آشتي‌ملي باشيم تا انس��جام و اتحاد بين نيروهاي سياسي‬ ‫كشور به‌وجود آید‪ .‬يعني دولتي كه از جبهه متحد اصولگرايي‪،‬‬ ‫جبهه پايداري و اصالح‌طلبان در آن حضور داشته باشند‪».‬‬ ‫او ناطق‌ن��وري را بهترين گزينه براي تش��كيل دولت‬ ‫آشتي‌ملي عنوان كرد و گفت‪« :‬البته هم جبهه پايداري و هم‬ ‫خيلي از اصالح‌‌طلبان باالخص راديكال‌هاي آنان از مخالفان‬ ‫اين نظريه هستند‪ ،‬البته هاشمي‌‌رفسنجاني و جرياناتي كه‬ ‫آينده نظ��ام براي آنها اهمي��ت دارد از فك��ر و نظريه دولت‬ ‫آشتي ملي حمايت خواهند كرد‪ ».‬عليرضا محجوب‪ ،‬نماينده‬ ‫مردم تهران نيز در گفت‌وگويي معتقد اس��ت‪« :‬ناطق‌نوري‬ ‫از شخصيت‌هاي برجسته كشور هس��تند كه يك دوره هم‬ ‫رياست مجلس را بر‌عهده داشتند‪ .‬در واقع متانت ايشان براي‬ ‫همه شناخته ش��ده است‪ ».‬او معتقد اس��ت‪« :‬كانديداتوري‬ ‫ناطق‌نوري در انتخابات مي‌تواند آثار متفاوتي داش��ته باشد‪.‬‬ ‫او جزو شانس‌هايي است كه ممكن است جناح‌هاي مختلف‬ ‫نس��بت به حضور ايش��ان ابراز تمايل كنند‪».‬از سوي ديگر‬ ‫حميدرضا‌ترق��ي‪ ،‬عضو ش��وراي مركزي ح��زب موتلفه با‬ ‫اشاره به اينكه ناطق‌نوري قس��م خورده بود كه در انتخابات‬ ‫شركت نمي‌كند گفت كه او در سال ‪ 76‬با وجودي كه همه‬ ‫ظرفيت‌هاي اصولگرايي را پش��ت سر خود داشت نتوانست‬ ‫پيروز شود‪ .‬حميدرضا‌ترقي‪ ،‬با تاكيد بر اين مطلب كه موتلفه‬ ‫هنوز روي مصداقي براي انتخابات رياست‌جمهوري يازدهم‬ ‫بحث و بررسي نكرده اس��ت‪ ،‬گفت‪« :‬ما به همه افرادي كه‬ ‫در حال حاضر از بين اصولگرايان براي نامزدي در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري مطرح هس��تند احترام مي‌گذاريم‪،‬اما بايد‬ ‫بگويم فعال درب��اره هيچ‌كدام از اي��ن گزينه‌ها بحثي انجام‬ ‫نداده‌ايم‪ ،‬زيرا معتقديم فرآيندي كه براي رسيدن به مصداق‬ ‫بايد طي ش��ود ابتدا تحليل ش��رايط كنوني كشور و سپس‬ ‫تدوين برنامه رياس��ت‌جمهوري آينده اس��ت‪ ».‬وي افزود‪:‬‬ ‫«مشخص كردن سيستمي‌ كه بخواهد به همراه كانديداي‬ ‫مورد نظر كشور را اداره كند بايد مورد بحث قرار گيرد‪ .‬در واقع‬ ‫با بررس��ي محوريت اين تيم به مصداق رياس��ت‌جمهوري‬ ‫مي‌رس��يم‪ ».‬عضو ش��وراي مركزي موتلفه اسالمي درباره‬ ‫گفتمان ناطق‌نوري در انتخابات رياس��ت‌جمهوري يازدهم‬ ‫گفت‪« :‬از آنجايي كه هنوز مش��خص نيس��ت ناطق‌نوري‬ ‫قصد كانديدات��وري در انتخابات را دارد ي��ا خير‪ ،‬نمي‌توان‬ ‫درباره ايش��ان بحث كرد‪ ،‬البته شخص ناطق‌نوري خودش‬ ‫بايد بگويد كه آيا گفتماني براي انتخابات رياست‌جمهوري‬ ‫يازدهم دارد يا خير؟» ترقي نامزدي ناطق‌نوري در انتخابات‬ ‫را بعيد دانست و تاكيد كرد‪« :‬با‌توجه به روحيه‌اي كه تا به‌حال‬ ‫داش��ته نش��انه‌اي از قصد كانديداتوري وي مشاهده نشده‬ ‫است‪ ».‬وي تصريح كرد‪« :‬ناطق‌نوري قبال قسم خورده بود‬ ‫كه ديگر در انتخابات شركت نمي‌كند اما اگر بعدا تصميم به‬ ‫اين كار گرفت��ه در درجه اول بايد خ��ودش اعالم كند تا بعد‬ ‫قابليت بررسي داشته باشد‪ ».‬اين عضو شوراي مركزي حزب‬ ‫موتلفه ادامه داد‪« :‬با حضور ناطق‌نوري ممكن است يك يا‬ ‫دو كانديدا از عرصه رقابت كنار بكش��ند اما بعيد مي‌دانم از‬ ‫بين افراد و چهره‌هاي شاخصي كه اين روزها مطرح هستند‬ ‫كس��ي ميدان رقابت را خالي كند‪ ».‬وي حمايت هاش��مي‬ ‫رفسنجاني از ناطق‌نوري را بي‌اهميت خواند و گفت‪« :‬در بين‬ ‫كانديداهاي اصولگرا گزينه‌اي كه برايش حمايت هاشمي از‬ ‫ناطق‌نوري مهم باش��د وجود ندارد و قطعا اين كانديداها به‬ ‫رقابت خود ادامه خواهند داد‪».‬ترق��ي درباره اقبال عمومي‬ ‫ناطق‌نوري اظهار داش��ت‪« :‬به‌طور طبيعي شخصيت‌هاي‬ ‫سياس��ي كه براي مدتي خاموش هس��تند نمي‌توان انتظار‬ ‫داشت كه اقبال وسيع و گسترده‌اي از آنها صورت گيرد‪ ،‬مگر‬ ‫اينكه شرايط خاصي پديد آيد و بتواند با يك جهش سياسي‬ ‫مهم‪ ،‬اين عقب ماندگي را در اف��كار عمومي جامعه جبران‬ ‫كند‪ ،‬البته با يك سرمايه‌گذاري گسترده روي آن كانديدا نيز‬ ‫ي ظرفيت‌هاي‬ ‫مي‌توان ش��رايط را تغيير داد‪ .‬با‌توجه به تمام ‌‬ ‫اصولگرايي كه در س��ال ‪ 76‬پشت‌سر ناطق‌نوري بود‪ ،‬اما در‬ ‫آن موقعيت نتيجه‌اي نداد‪ ،‬البته آن زمان شرايط دوم خرداد‬ ‫و حاكميت خاص كشور آنگونه بود‪ ،‬در حاليكه شرايط امروز‬ ‫با آن‌زمان فرق ن��دارد و مردم به‌دنبال نيروهاي ارزش��ي و‬ ‫جامع‌نگر اصولگرا هستند‪ ،‬بنابراين بايد با توجه به نظرسنجي‬ ‫از جامعه در جهت معرفي كانديدا اقدام كرد‪».‬‬ ‫بازگشت ناطق نوري به صحنه سياست كشور موافقان‬ ‫و مخالفان او را به صف كرده است‪ .‬او كه از سال ‪ 76‬تاكنون‬ ‫در هيچ انتخاباتي شركت نكرده اكنون اميدوار است تا بتواند‬ ‫گزينه اي براي طرح وحدت ملي باشد؛ طرحي كه از سوي‬ ‫برخي جريان هاي اصالح طلب و برخي طرفداران هاشمي و‬ ‫گروهي از راست‌گرايان سنتي حمايت مي شود‪g .‬‬ ‫‪39‬‬
‫ناطق نوري با اقبال‬ ‫مواجه نمي‌شود‬ ‫تو‌گوي مثلث با زهره طبيب‌زاده‬ ‫گف ‌‬ ‫كانديداتوري احتمالي علي‌اكبر ناطق‌نوري‬ ‫چه‌تاثي�ري ب�ر فضاي سياس�ي كش�ور خواهد‬ ‫داشت؟ اين مساله‌اي‌است كه با زهره طبيب‌زاده‬ ‫در باره آن به گفت‌و‌گو پرداختيم‬ ‫خانم طبيب‌زاده! به‌نظر شما اين احتمال وجود دارد‬ ‫كه آقاي ناطق‌نوري به‌عنوان كانديداي اصولگرايان‬ ‫درانتخابات رياس�ت‌جمهوري يازدهم حضور پيدا‬ ‫كنند؟‬ ‫‪ l‬نمي‌دانم؛ آقاي ناطق‌نوري خودشان بايد اعالم كنند‬ ‫كه آيا قصد كانديداتوري در انتخابات رياست‌جمهوري يازدهم را‬ ‫دارند يا خير؟ بنابراين بنده نمي‌توانم دراين خصوص نظر بدهم‬ ‫هر‌چندمطالبيمبني‌براينكهايشانبرايحضوردرانتخاباتابراز‬ ‫تمايل كرده‌اند شنيده‌ام‪.‬‬ ‫شمامواضع آقاي ناطق‌نوري راچگونه مي‌بينيد؟‬ ‫‪ l‬از ديدگاه م��ن مواضع آقاي ناطق‌ن��وري در ارتباط با‬ ‫اصولگرايان در طي س��ال‌هاي اخير مواضع قابل قبولي نبوده‬ ‫است‪ ،‬ضمن اينكه ايشاندر طولچند سال اخير سكوت كردند و‬ ‫به‌نوعيدرصحنهسياسيكشورحضورنداشتند‪.‬‬ ‫يعني سكوت آقاي ناطق‌نوري در چند سال اخير از‬ ‫ديد شما قابل قبول نبوده است؟‬ ‫سياست‬ ‫‪ l‬خير‪ ،‬معموال كس��اني كه در م��دت زمان طوالني‬ ‫سكوتمي‌كنندوبعدتصميم‌مي‌گيرندواردعرصهسياسيكشور‬ ‫می‌شوند مثل آقاي ميرحسين موسوي جامعه تصوير روشن و‬ ‫مثبتي نسبت به آنها ندارد‪ ،‬بنابراين همانطور كه اشاره كردم من‬ ‫مواضع ايشان را دركل تائيد نمي‌كنم‪ .‬ضمن اينكه دربسياري از‬ ‫موارد بايد به‌عنوان يك فعال سياسي كه تجربه‌اي در انقالب‬ ‫و نظام داش��تند‪ ،‬مثال در جريان فتنه باي��د يك عكس‌العملي‬ ‫نشان‌مي‌دادند و مواضع خودش را روشن مي‌كرد‪ ،‬در حالي كه‬ ‫سكوت كامل اختيار كرد و حتي ما شنيده‌ايم كه ناطق‌نوري در‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫كارنامه مثبت ناطق‌نوري‬ ‫عالئمي از تمايل رئيس مجلس پنجم براي‬ ‫كانديداتوريديدهنمي‌شود‬ ‫کمال سجادی‪ /‬عضو جبهه پيروان خط امام و رهبري‬ ‫بنده در رابطه با ناطق‌نوري بايد س��ه نكت��ه را مطرح‬ ‫كنم؛ اول اينكه با توجه به س��وابق و كارنامه‌اي كه علي‌اكبر‬ ‫ناطق‌ن��وري از قب��ل و بعد از انق�لاب از خودش��ان به جاي‬ ‫گذاش��ته‌اند از اين‌رو فكر مي‌كنم ايشان از معتمدين و هيات‬ ‫امناي انقالب اسالمي محسوب مي‌شوند‪ .‬در واقع ناطق‌نوري‬ ‫از ش��جاع‌ترين‪ ،‬خوش‌س��ابقه‌ترين و مبارزترين چهره‌هاي‬ ‫انقالب است كه خدماتش براي بسياري روشن است‪.‬به عبارت‬ ‫ديگر خدمات ايشان به قبل از انقالب باز‌مي‌گردد كه در خط‬ ‫امام حركت مي‌كردند و از مبارزين بودند و همچنين به مبارزين‬ ‫كمك مي‌كردند‪ .‬در صدر انقالب نيز ايشان همكاري‌هايي با‬ ‫مرحوم شهيد دكتر بهشتي و حزب جمهوري اسالمي داشتند‬ ‫‪40‬‬ ‫حال حاضر پادرمياني‌هايي درباره سران فتنه انجام مي‌دهند كه‬ ‫اينرفتارهابهعقيدهبندهرويكردهايمثبتينبودهاست‪،‬بنابراين‬ ‫فكر نمي‌كنم ايشان بين اصولگرايان هيچ‌گونه جايگاه و پايگاه‬ ‫قوي داشته باشد‪.‬‬ ‫به‌نظر شما با‌حضور ناطق‌نوري در انتخابات احتمال‬ ‫كناره‌گيري ديگر كانديداهاي اصولگرا وجود دارد؟‬ ‫‪ l‬به هيچ‌وجه‪ .‬در واقع حضور يا عدم حضورايشان اصال‬ ‫تعيين‌كننده نيس��ت‪ ،‬زيرا افراد و گزينه‌هايي كه تا‌كنون براي‬ ‫نامزديدرانتخاباتمطرحشده‌اندافرادشناختهشده‌ايهستندو‬ ‫باكانديداتوريناطق‌نوريهمازرقابتكناره‌گيرينخواهندكرد‪.‬‬ ‫يعن�ي كانديدايي مث�ل آق�اي واليتي ه�م به نفع‬ ‫ناطق‌نوريكناره‌‌گيرينمي‌كند؟‬ ‫‪ l‬اگر حضور دكتر واليتي در انتخابات قطعي باش��د‬ ‫هيچ‌وقت به‌خاطر نام��زدي آقاي ناطق‌ن��وري كنار نخواهند‬ ‫رفت‪ ،‬حتي گزينه‌هاي ديگري مثل قاليباف شهردار تهران يا‬ ‫ديگر گزينه‌هاي مطرح در بين اصولگرايان افرادي نيستند كه‬ ‫به‌خاطر حضور ناطق كنار بروند‪ ،‬بنابراين به عقيده من آمدن و‬ ‫رفتن ايشان تاثيري در تصميم‌گيري ديگر كانديداهاي اصولگرا‬ ‫نخواهد داشت‪.‬‬ ‫پيش‌بيني شما از گفتمان ناطق‌نوري در انتخابات‬ ‫آينده چگونه است؟‬ ‫برخ�ي معتقدن�د آق�اي هاشمي‌رفس�نجاني از‬ ‫ناطق‌نوري حمايت مي‌كند‪ .‬فكر مي‌كنيد در صورت‬ ‫اينحمايتشرايطتغييرخواهدكرد؟‬ ‫‪ l‬اگر هاشمي‌‌رفسنجاني از ناطق‌نوري حمايت كند‬ ‫همين مساله كافي است كه ناطق راي نياورد‪ .‬بنابراين نيازي‬ ‫به مصاحبه كردن نيست‪ .‬در واقع با اين حمايت قطعا ناطق راي‬ ‫ي شانسي داشت در‬ ‫نمي‌آورد‪ ،‬البته بايد يادآور شوم كه اگر هاشم ‌‬ ‫انتخابات گذش��ته راي مي‌آورد‪ ،‬اما وقتي اقبال مردم نسبت به‬ ‫ايشان وجود ندارد حال اگر كسي را تاييد كند يا نكند نقطه منفي‬ ‫براي ناطق‌نوري محسوب مي‌شود‪.‬‬ ‫مواضع اصالح‌طلبان را نسبت به ناطق‌نوري چگونه‬ ‫مي‌بينيد؟‬ ‫‪ l‬من از اين موضوع خبر ندارم‪.‬‬ ‫بهتر است س�والم را اينگونه مطرح كنم؛ برخي از‬ ‫صاحبنظران معتقدند با حضور ناطق‌نوري و حمايت‬ ‫اصالح‌طلبان از وي به‌نوعي دولت آشتي ملي ايجاد‬ ‫مي‌شود‪.‬شمابااينتحليلموافقيد؟‬ ‫‪ l‬من اين نقل‌قول را نشنيده‌ام اما اگر چنين صحبتي‬ ‫مطرح باشد بازهم اين يك نكته منفي براي ايشان است‪ ،‬زيرا در‬ ‫وهله اول بايد روشن كنيم منظور از آشتي ملي چيست؟ در واقع‬ ‫آيا منظور از آشتي دادن آشتي با فتنه‌گران است كه مي‌خواستند‬ ‫عليه انقالب و نظ��ام‪ ،‬تومار در هم بريزند يا با كس��اني كه مي‬ ‫خواستند وجهه و اقتدار جمهوري‌اس�لامي را در اوج اقتدارش‬ ‫در هم بشكنند‪ .‬به عقيده من اينهاشكست‌خوردگان سياسي‬ ‫هستند بنابراينلزومي‌نداردماباسرانفتنهآشتيكنيم‪،‬بنابراين‬ ‫بندهمعتقدمكسانيكهمعتقدبهآشتيمليهستندوجههمردمي‌‬ ‫خود را به‌طور كلي از دست داده‌اند‪ .‬از اين رو مي‌خواهند آبرويي‬ ‫برايخودشانبخرند‪،‬درحاليكهآبرفتهبهجوييبازنمي‌گردد‪.‬‬ ‫‪ l‬همانطور كه عرض كردم ايش��ان با توجه به اينكه‬ ‫مدت زمان زيادي است كه س��كوت كرده‌اند و از سوي ديگر‬ ‫شرايط هم تغيير كرده‪ ،‬يعني كساني كه ابتداي انقالب رويكرد‬ ‫خيلي مثبتي داشتند به يكباره از لحاظ مواضع سياسي تغييرات‬ ‫زيادي كردند بنابراين االن شرايط انقالب به صورتي شده كه‬ ‫افراد بايد مواضعشان را نس��بت به يك شاخص كه در انقالب‬ ‫است و آن هم واليت مطلقه فقيه و موقعيت مقام معظم رهبري‬ ‫اس��ت‪ ،‬مش��خص كنند و به‌طور صريح و بي‌پرده آن را مطرح‬ ‫كنند‪ .‬در حالي كه مي‌بينيم در مقابل وقايع چندسال اخير هيچ‬ ‫عكس‌العمل و انعكاسي از سوي ايشان در اين خصوص نشده‬ ‫است‪،‬بنابرايننمي‌توانمنسبتبهمواضعفعلي ايشان اظهار‌نظر‬ ‫كنم‪ .‬در واقع گاهي وقت‌ها سكوت نوعي حمايت از جريان منفي‬ ‫است كه در جامعه وجود دارد‪ .‬به عبارت ديگر سكوت مثل راي‬ ‫مخالف است‪ .‬از اين رو من برخورد ايشان را در صحنه سياسي‬ ‫كشور كوتاهي مي‌دانم و معتقدم افراد تواناتر‪ ،‬مديرتر با اطالعات‬ ‫علمي‌و تخصصي بهتر از ايشان براي كانديداتوري وجود دارد‪.‬‬ ‫با اين تفاس�ير ش�ما اقبالي ب�راي ناطق‌ن�وري در‬ ‫انتخاباترياست‌جمهورييازدهمنمي‌بينيد؟‬ ‫‪ l‬به هيچ‌وجه بنده اقبالي براي ايشان نمي‌بينم‪ ،‬در واقع‬ ‫ايشان نبايدكه وارد اين عرصه شوند‪ .‬با سوابقي كه ناطق‌نوري‬ ‫از قبل و بعد از انقالب داشتند چهره‌اي براي ايشان ايجاد شده‬ ‫كه االن با ورودشان به صحنه و حمايت اصالح‌طلبان و آقاي‬ ‫هاشمي از ايشان فكر مي‌كنم به آبرويي كه از ابتداي انقالب به‬ ‫دستآوردندخدشهواردمي‌شود‪،‬بنابراينفكرمي‌كنمبهتراست‬ ‫ايشان به انتخابات ورود پيدا نكنند‪g.‬‬ ‫وحتي ماموريت‌هاي��ي كه حضرت ام��ام‌‌(ره) به ناطق‌نوري‬ ‫محول كرده بودند ب��ه خوبي انجام مي‌دادن��د همچنين در‬ ‫تشكيالت جامعه روحانيت مبارز از چهره‌هاي برجسته هستند‬ ‫و كارنامه درخشاني در مجلس هم در سمت نمايندگي و هم‬ ‫در سمت رياس��ت مجلس پنجم از خود به جاي گذاشتند‪ .‬در‬ ‫واقع ناطق‌نوري مديريت معتدل و مقتدري از خود نشان دادند‪،‬‬ ‫بنابراين همانطور كه اشاره كردم به‌رغم تخريب‌هايي كه از‬ ‫سوي افراد بي‌نام و نشان و با نام و نشان درباره ايشان صورت‬ ‫گرفته اما كارنامه قابل قبولي دارد‪ .‬نكته دوم كه بايد متذكر شوم‬ ‫اين است كه اخيرا بنده ش��ايعات زيادي درباره كانديداتوري‬ ‫ناطق‌نوري در انتخابات رياس��ت‌جمهوري يازدهم شنيده‌ام‬ ‫كه در حال حاضر عالئمي‌دال بركانديداتوري ايشان مشاهده‬ ‫نمي‌كنم‪ ،‬بنابراين بنده اين ش��ايعات را با شك و‌ترديد نگاه‬ ‫مي‌كنم‪ ،‬زيرا مطرح كردن زود‌هنگام اين س��خنان از سوي‬ ‫برخي كانال‌ها را در جهت تضعيف ايش��ان مي‌دانم‪ .‬اما نكته‬ ‫سوم اين است كه اگر روزي آقاي ناطق‌نوري تصميم بگيرند‬ ‫كانديداي رياست‌جمهوري ش��وند‪ ،‬چهره‌اي خوش‌سابقه‪،‬‬ ‫توانمند‪ ،‬معتدل و همچنين مورد عالقه اصولگرايان هستند‪،‬‬ ‫بنابراين حتي برخي از افراد مستقل و معتقد به اصول نظام و‬ ‫واليت و قانون اساسي نظر مساعدي نسبت به ايشان دارند‪ ،‬از‬ ‫اين رو فكر مي‌كنم ناطق‌نوري پايگاه قويي در جامعه ما دارند‪،‬‬ ‫بنابراين اگر روزي تصميم بگيرند وارد عرصه انتخابات شوند‬ ‫به عقيده من آرای خوبي كسب خواهند كرد‪.‬هر چند بنده فكر‬ ‫نمي‌كنم ناطق‌نوري براي رياس��ت‌جمهوري اعالم آمادگي‬ ‫كرده باش��د‪ .‬درباره گفتمان ناطق‌نوري نيز بايد بگويم خط‬ ‫ايشان‪،‬خط واليت‪ ،‬خط معتقد به اسالم و روحانيت است كه‬ ‫سابقه ايشان در روحانيت مبارز گوياي اين حقيقت است‪ .‬در‬ ‫واقع گفتمان ايشان در افكار و فعاليت‌هاي سياسي‪ ،‬گفتمان‬ ‫انقالب اسالمي است‪ ،‬اما همانطور كه اشاره كردم عالئمي‬ ‫‌ديده نمي‌شود كه ناطق‌نوري كانديداي رياست‌جمهوري شود‪.‬‬ ‫البته بايد متذكر شوم هر‌چند ناطق‌نوري در بين اصولگرايان‬ ‫طرفداران زيادي دارد‪ ،‬اما با توجه به تجربه‌اي كه از گذشته‬ ‫داريم بنده تعدد كانديداه��ا در طيف اصولگراي��ان را به‌نفع‬ ‫اين جريان نمي‌دانم بنابراين معتق��دم اصولگرايان حداكثر‬ ‫بايد دو كانديدا داشته باش��ند‪ ،‬زيرا در صورت تعدد كانديداها‬ ‫راي‌ها شكسته و پراكنده مي‌شود‪ .‬از اين رو پيش‌بيني خوبي‬ ‫درباره تع��داد زياد كاندايداها در انتخابات رياس��ت‌جمهوري‬ ‫يازدهم ن��دارم‪ .‬در واقع همانط��ور كه ديدي��م در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري دور دوم رياست سيد محمد خاتمي‌بر دولت‪،‬‬ ‫تعداد زيادي از اصولگرايان وارد رقابت شدند كه همين مساله‬ ‫زمينه شكست اين طيف را فراهم ساخت در حالي كه شايد اگر‬ ‫يك كانديدا داشتيم بهتر مي‌توانستيم با رقيب رقابت كنيم‪ .‬در‬ ‫پايان بارديگر يادآورمي‌شوم كه بهتر است شخص ناطق‌نوري‬ ‫موضع خود در رابطه با‌حضورش درانتخابات را روشن كند‪ ،‬زيرا‬ ‫شخص ايشان بهترين منبع براي پاسخگويي به شايعات و‬ ‫شبهات مطرح شده است‪g .‬‬
‫سياست‌‬ ‫يك مناظره داغ‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫مناظره عباس عبدی و امیر محبیان درباره‬ ‫سیاست‪،‬جامعهوانتخاباتسال‪1392‬‬ ‫چرا انتخابات ریاست جمهوری‬ ‫قابل پیش بینی نیست؟‬ ‫عباس عبدی‪:‬‬ ‫اصالح طلبان در میان دو راهبرد موجود عالقه دارند به گفتمان اصالحات بازگردند‬ ‫جريانات و نامزدها در ايران پيش‌بيني‌پذير نيستند‪ .‬حتي آدم‌هاي مطلع هم نمي‌توانند نتايج يك رقابت‬ ‫سياسي را پيش‌بيني كنند‬ ‫امير محبیان‪:‬‬ ‫به جای تلف کردن وقت در چانه‌زنی با اصالح‌طلبان می‌توان جریان‌های اجتماعی را مدیریت کرد‬ ‫بخش اعظم اختالف‌های اصولگرایان عملی است نه نظری‬ ‫‪41‬‬
‫اميد كرماني‌ها‬ ‫از گرمی تابستان که کاسته ش�ود برگرمای انتخابات رياس�ت جمهوری افزوده می‌ش�ود‪ .‬از آفتاب داغ مردادتا باد پاییزی مهر و آبان و سرمای‬ ‫زمستان مسیر معکوسی اس�ت که انتخابات ریاس�ت‌جمهوری از س�رما به گرما طی می‌کند؛ مخالف آب و هوای ایران‪ .‬ش�واهد می‌گویند حزب‬ ‫مرکزی اصولگرایان نمی‌تواند با یک گزینه به مدیریت صحنه سیاس�ی بپردازد و ائتالف حداقلی انتخاباتی مجلس نهم هم شانس چندانی برای‬ ‫تکرار ش�دن ندارد‪ .‬رقابت نه فقط درون اصولگرایان که به طیف‌های مختلف این جناح هم کشیده ش�ده است‪ .‬شاید دو عامل در این میان بسیار‬ ‫پر اهمیت باشد؛ یکی تردیدهای اصالح طلبان برای حضور در انتخابات که خودش می‌تواند بر میزان رقابت میان اصولگرایان بیفزاید و دیگری‬ ‫تجربه انتخابات سال ‪ 84‬که فردی را به پاس�تور رس�اند که نه از حمایت احزاب اصلی اصولگرا برخوردار بود و نه اصالح‌طلبان برای او شانسی‬ ‫متصور می‌ش�دند‪ .‬این متغیرها به عالوه برخی مولفه‌ها در عرصه بین‌المللی از س�ویی قدرت جناح‌ها را در ایران کم کرده و از س�وی دیگر پیش‬ ‫بینی انتخابات س�ال ‪ 92‬را به کاری سخت تبدیل كرده اس�ت‪ .‬مناظره پیش رو سعی دارد ضمن آسیب‌ شناس�ی انتخابات سال ‪ ‌،92‬تصویری از‬ ‫صورت‌بندی‌های احتمالی ارائه ده�د و رابطه‌ای منطقی میان تحوالت اجتماعی و سیاس�ت عمل�ی برقرار کند‪ .‬هفته‌نامه مثلث برای رس�یدن به‬ ‫این هدف این مناظره را میان عباس عبدی و امیر محبیان برگزار کرد‪ .‬عبدی که در جرگه اصالح طلبان قرار دارد س�عی کرد تا بیش�تر به مس�ائل‬ ‫اقتصادی و اجتماعی تمرکز کند‪ ،‬ضمن آنکه انتقادهایی هم به راهبرده�ای اصالح‌طلبان وارد کرد‪ .‬همانگونه که منتقد اصولگرایان درعرصه عملی‬ ‫بود‪ .‬امیر محبیان هم به عنوان یک اصولگرا به تش�ریح فضای جامعه پرداخت و از لزوم داش�تن طرح‌هایی برای مدیریت فضای سیاسی سخن‬ ‫گفت‪ .‬مسلما باز بودن پنجره گفت‌وگو می‌تواند فضای سیاسی کشور را شفاف و البته پررونق و پویا سازد‪ .‬ضمن آنکه مناظره ای كه یک طرفش‬ ‫فردی اصالح‌طلب باش�د‪ ،‬اصولگرایان را نس�بت به اتخاذ تصمیمات درس�ت هوش�یارتر می‌کند‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫مثلث‪ :‬تشريح فضاي سياس�ي كشور يك سوال‬ ‫كليشه‌اي است كه عمدتا در ابتداي همه مناظره‌ها‬ ‫ي�ا مصاحبه‌ها مط�رح مي‌ش�ود‪ ،‬بنابراي�ن بهتر‬ ‫اس�ت اين طور بحث را ش�روع كنيم كه همواره‬ ‫شش ماه قبل و ش�ش ماه بعد از انتخابات كشور‬ ‫دچار دگرگوني و تغيير جدي در فضاي سياس�ي‬ ‫ميان جناح‌هاي مختلف مي‌ش�ود؛ ب�راي مثال در‬ ‫انتخابات س�ال ‪ 76‬ي�ك ائتالف بي�ن گروه‌هاي‬ ‫راس�ت مدرن و چپ س�نتي ش�كل گرف�ت و در‬ ‫انتخابات رياست‌جمهوري س�ال ‪ 84‬هم فضاي‬ ‫كل�ي اصولگراي�ان دچ�ار دگرگوني ش�د و جناح‬ ‫اصلي اصولگرايان كه ذيل نام شوراي هماهنگي‬ ‫نيروه�اي انقلاب فعالي�ت مي‌ك�رد نتوانس�ت‬ ‫مرجعي�ت را كس�ب كن�د و به‌نوع�ي گروه‌ه�اي‬ ‫نورسيده و تازه به عرصه آمده و فضاي اصولگرايي‬ ‫را ش�كل دادند‪ .‬با اين مقدمه تحليل‌ت�ان از آينده‬ ‫دو جناح سياس�ي در انتخابات رياست‌جمهوري‬ ‫‪ 91‬چيست و چگونه مي‌شود اين تغيير و دگرگوني‬ ‫را توضيح داد؟‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫محبيان‪ :‬به‌نام خدا‪ .‬به هر ص��ورت انتخابات آن هم‬ ‫انتخابات رياست‌جمهوري به‌صورت خاص‪ ،‬شاخصي است‬ ‫كه صعود و اف��ول اح��زاب‪ ،‬جريانات‪ ،‬جناح‌ها و اش��خاص‬ ‫برمبناي آن تعيين مي‌ش��ود‪ .‬در ايران به‌خصوص انتخابات‬ ‫مي‌تواند به‌عنوان شاخص و نش��ان‌دهنده طلوع و افول يك‬ ‫جريان يا صعود و س��قوط يك جريان ديگ��ر در نظر گرفته‬ ‫شود‪ .‬زيرا جناح‌ها به‌طور جدي در مقابل هم قرار مي‌گيرند‪.‬‬ ‫البته در دوران جديد ش��اخصه‌هاي جديدي هم به انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري اضافه شد‪ .‬يكي آن است كه اگر در انتخابات‬ ‫پيشين شاهد آن بوديم كه دو كانديدای اصلي به صحنه وارد‬ ‫مي‌ش��دند و بقيه نامزدها زينت انتخابات بودن��د‪ ،‬ولي االن‬ ‫همه اميد به پيروزي دارند‪ .‬در دوره‌هاي قبل يك كانديداي‬ ‫اصلي‪ ،‬يكي حاشيه‌اي و بقيه هم چهره‌هاي جدي نبودند كه‬ ‫بتوانند منشأ اثر باشند‪ ،‬اما كم‌كم اوضاع عوض شد و به آنجا‬ ‫رسيد كه دو جناح اصلي در مقابل هم كانديدا مي‌دادند اما در‬ ‫اين دوره با توجه به كاهش موقعيت جريان اصالحات كه يا‬ ‫نمي‌خواهد يا نمي‌تواند كانديداي جدي را مطرح كند تا بتواند‬ ‫براي پياده‌س��ازي ديدگاه‌هايش منشأ اثر باشد‪ ،‬عمال رقابت‬ ‫بين كانديداهاي اصولگرا در حال شكل گرفتن است و ما به‬ ‫نوعي با كثرت كانديداها در اين جناح مواجه هستيم‪ .‬يعني اگر‬ ‫پيش از اين يك نامزد شاخص با يك رقيب غير‌جدي همراه با‬ ‫چند كانديداي سايه در صحنه رقابت براي رياست‌جمهوري‬ ‫بودند؛ بعدا به اينجا رس��يد كه دو رقيب جدي از هر جناح رو‬ ‫به‌روي هم قرار گرفتند و االن به‌نوعي اتميزه شدن را در حوزه‬ ‫انتخابات رياست‌جمهوري شاهد هستيم‪ .‬يعني گرايش‌هاي‬ ‫دروني جريان اصولگرا هر كدام احتماال نمايندگان خودشان‬ ‫‪42‬‬ ‫را خواهند داشت؛ تا جايي كه اخيرا شاهد آن هستيم كه برخي‬ ‫از بزرگان جريان اصولگرا درخواس��ت مي‌كنند كه طيف‌ها‬ ‫به س��مت كثرت كانديداها نروند‪ .‬طبيعتا افراد به حسب نوع‬ ‫نگاه‌شان كانديدا مي‌شوند و تابع درخواست‌ها در اين زمينه‬ ‫نيس��تند‪ .‬از طرفي ديگر جريان اصالح‌طلب است كه براي‬ ‫آنكه وارد صحنه انتخابات شود‪ ،‬هنوز نگاه به عالئمي‌دارد كه‬ ‫از طرف قدرت و نظام حاكم ارسال مي‌شود تا ببيند آيا مجوز‬ ‫ورود را دريافت مي‌كند؟ اگر مجوز بگيرد اين مجوز پيشرفت تا‬ ‫چه حدي است؟ البته جريان اصالحات بي‌گمان غير از مساله‬ ‫نگاه به حاكميت به جاهاي ديگري هم نگاه دارد‪.‬‬ ‫يعني به وضعيت ديپلماسي و وضعيت بين‌المللي هم‬ ‫نگاه مي‌كند كه آيا شرايط و فشارهاي بيروني فضا را به نحوي‬ ‫پيش مي‌برد كه مس��اله حضور كانديداها از همه جناح‌ها در‬ ‫انتخابات به يك اولويت براي نظام تبديل ش��ود و در نتيجه‬ ‫راه را براي آنها باز كند و حت��ي از آنها براي حضور درصحنه‬ ‫درخواس��ت كند‪ .‬در مجموع به نظر مي‌رسد كه انتخابات پ‬ ‫يش رو‪ ،‬رقابت سياسي پر‌اهميتي خواهد بود‪ ،‬به‌خصوص كه‬ ‫االن دو دوره هشت‌ساله است كه تجربه جديدي را كه نوعي‬ ‫پديده انتخاباتي است‪ ،‬شاهد هستيم كه اگر در اين دوره هم‬ ‫تكرار شود و مجددا اتفاق بيفتد به يك سنت انتخاباتي تبديل‬ ‫خواهد شد و آن اين اس��ت كه در دوره نخست آقاي خاتمي‬ ‫‌يعني دوم‌خرداد س��ال ‪ 76‬كانديدايي پيروز ش��د كه انتظار‬ ‫پيروزي او نمي‌رفت و به يك مفه��وم كانديدايي كه تصور‬ ‫مي‌كرد رئيس‌جمهور مي‌شود كنار رفت و كانديدايي كه تصور‬ ‫نمي‌شد‪ ،‬يعني آقاي خاتمي‌رئيس‌جمهور شد‪ .‬بعد از يك دوره‬ ‫‪ 8‬ساله يعني درسال ‪ 84‬هم همين وضعيت اتفاق افتاد‪ .‬يعني‬ ‫شاهد اين بوديم كه كانديداهاي ديگري خود را براي نشستن‬ ‫بر صندلي رياس��ت‌جمهوري آماده مي‌كردند‪ ،‬اما كسي كه‬ ‫انتظارش نمي‌رفت؛ يعني آقاي احمدي‌نژاد رئيس‌جمهور شد‪.‬‬ ‫چه بسا ممكن است در انتخابات رياست‌جمهوري يازدهم نيز‬ ‫همين اتفاق بيفتد‪ .‬يعني كانديدايي كه روي او محاس��به‌ای‬ ‫نيست پيروز ميدان شود‪.‬‬ ‫مردم حسب نوع رفتاري كه در اين ‪ 16‬سال نشان دادند‬ ‫به كانديداي جديدي اقبال مي‌كنند كه روي او محاسبه‌اي‬ ‫وجود ندارد‪ .‬يكي ديگر از شاخصه‌ها آن است كه جناح‌هاي‬ ‫موجود دارند روز به روز قدرت خود را از دست مي‌دهند‪ .‬يكي از‬ ‫خاصيت‌هاي يك جناح اين است كه جناح داراي كاريزمايي‬ ‫باشد كه نهايتا در يك داوري نهايي بتواند به يك جمع‌بندي‬ ‫برسد‪ ،‬اما اكنون افراد چنان اصالت براي خودشان قائل شدند‬ ‫كه جناح به حداقل نفوذ خودش رس��يده كه نمونه‌اش را در‬ ‫انتخابات مجلس نهم شاهد بوديم‪.‬‬ ‫مثلث‪ :‬آقاي عبدي! نظر شما در اين باره چيست؟‬ ‫‪ l‬عبدي‪ :‬به ن��ام خدا‪ .‬معتقدم با هم��ه تفاوتي كه‬ ‫ميان انواع انتخابات در ايران اس��ت؛ يعني انتخابات مجلس‬ ‫با رياس��ت‌جمهوري يا ه��ر دوره رياس��ت‌جمهوري با دوره‬ ‫قبلي آن تفاوت دارد؛ اما همه آنها از يك ويژگي برخوردارند‬ ‫كه البته اين ويژگي گاهي كمرنگ‌تر و گاهي پررنگ‌تر خود‬ ‫را نشان مي‌دهد و آن اين اس��ت كه انتخابات در ايران بيش‬ ‫از آنكه صحنه‌اي ب��راي ارائه برنامه‌ها يا گرايش‌ها باش��د‪،‬‬ ‫فرصتي براي افراد به صفت فردي آنان اس��ت كه به جايي‬ ‫برسند‪ .‬اگر انتخابات اخير فرانس��ه را در نظر بگيريم درست‬ ‫است كه ساركوزي رفت و اوالند آمد ولي واقعيت اين است‬ ‫كه دو گرايش در طول چند سال با يكديگر درگير بودند‪ .‬يعني‬ ‫مبارزه آنها به شب انتخابات يا دو هفته قبل از انتخابات ختم‬ ‫نمي‌ش��د‪ .‬مبارزه آنها از همه ابعاد مختل��ف در طول چهار يا‬ ‫پنج سال برقرار بود‪ ،‬البته اينكه چه كسي نامزد اين دو گرايش‬ ‫باش��د در نتيجه‌نهايي تاثير دارد‪ ،‬ولي اين تاثير خيلي فرعي‬ ‫اس��ت‪ .‬پيش‌بيني‌پذيري هم وج��ه ديگ��ر آن انتخابات بود‬ ‫به‌طوري كه نهايتا يك ماه يا دو ماه مانده به انتخابات تقريبا‬ ‫معلوم بود كه مردم به چه كسي راي مي‌دهند و با چند درصد‬ ‫باال و پايين همان پيش‌بيني به وقوع پيوس��ت‪ .‬يعني از قبل‬ ‫گفته مي‌شد كه ساركوزي ديگر راي نمي‌آورد و رفتني است‪،‬‬ ‫اما در ايران اين عدم‌تعين ت��ا آخرين لحظه وجود دارد‪ .‬چون‬ ‫اساسا مبارزه‌اي عيان از س��ال‌هاي قبل وجود نداشته‪ .‬يعني‬ ‫كساني كه براي كسب جايگاه رياست‌جمهوري مي‌خواهند‬ ‫س��ال آينده با يكديگر رقابت كنند‪ ،‬االن در صحنه نيستند‪.‬‬ ‫بنابراين نمي‌توان گفت االن چه كس��ي مي‌خواهد كانديدا‬ ‫شود‪ ،‬چون اين بس��تگي دارد افراد خودش��ان چقدر دوست‬ ‫داشته باشند كه به عرصه ورود كنند؟ چقدر منابع مالي جور‬ ‫كرده‌اند؟ چقدر در س��طح پاليتي مي‌توانن��د البي كنند؟ در‬ ‫واقع نامزدي آنان ارتباطي با جامعه و مسائل آن ندارد‪ ،‬حتي‬ ‫نمي‌توان گفت برنامه افراد چيست؟ همانطور كه وقتي آقاي‬ ‫احمدي‌نژاد آمد از قبل كسي نتوانست بگويد وي برنامه‌اش‬ ‫براي رياست‌جمهوری چيست؟ اول گفتند برنامه‌اش تثبيت‬ ‫قيمت‌هاست و با چه سرو صدايي آن را تبليغ كردند و مخالفت‬ ‫با اين طرح را نادرست خواندند‪ ،‬بعد هم معلوم شد كه عكسش‬ ‫هم مي‌تواند باشد و مي‌شود افتخار كرد كه آزادسازي قيمت‌ها‬ ‫انجام شود‪ .‬بنابراين برنامه‌اي وجود ندارد و آدم‌هايي هم كه‬ ‫مي‌آيند ابتدا خودش��ان را در س��طح پاليتي براي راي‌آوري‬ ‫آماده مي‌كنند‪ ،‬بعد به جامعه مراجعه مي‌كنند كه ببينند بحث‬ ‫مردم چیست تا آن دغدغه‌هاي عمومي را با يك نوع ادبياتي‬ ‫بيان كنند كه راي بگيرند‪ .‬به اين دليل است كه خيلي راحت‬ ‫هركس هر چيزي را مي‌تواند بگويد بدون آنكه مجبور باشد‬ ‫آن را انجام دهد‪ .‬در نتيجه نمي‌ت��وان پيش‌بيني كرد كه چه‬ ‫كسي در اين مس��ابقه برنده مي‌ش��ود‪ ،‬اگر دقيق‌تر بخواهم‬ ‫بگويم نظام‌هاي سياسي كشورها سه نوع هستند؛ اول آنهايي‬ ‫كه براساس دموكراس��ي حزبي عمل مي‌كنند؛ يعني دعواي‬ ‫سياسي بين احزاب است‪ .‬يكسري ديگر حكومت‌هايي مثل‬ ‫عربستان كه خيالشان از انتخابات راحت است و به آن كاري‬ ‫ندارند‪ .‬همه كساني كه در سطح قدرت هستند مي‌دانند نيازي‬
‫‪ l‬عبدي‪ :‬اگر جناح‌هاي سياس��ي را به‌طور كل دو‬ ‫گروه درون س��اخت حاكميت و بي��رون آن در نظر بگيريم‪،‬‬ ‫آنهايي كه در ساخت حاكميت هستند و در سال ‪ 84‬از دولت‬ ‫فعلي حمايت كردند به ذهن‌ش��ان نمي‌گنجيد كه يك روز‬ ‫اين‌گونه دولت را نقد كنند‪ .‬به عب��ارت ديگر خود آنها چنين‬ ‫وضعيتي را متصور نبودند‪ .‬چون اين نيروها در برابر متغيرهايي‬ ‫قرار دارند كه بسيار‌بسيار قدرتمندتر از اراده آنان است‪ .‬مثل‬ ‫كشتي اقيانوس‌پيما كه وقتي به دريا مي‌رود مي‌توان با چند‬ ‫متر تخمين پيش‌بيني كرد كه در چه مس��يري ق��رار دارد و‬ ‫حركت مي‌كند‪ ،‬اما اگ��ر يك قايق ب��ادي را در نظر بگيريم‪،‬‬ ‫چگونه مي‌توان وضعيت آن را پيش‌بيني كرد؟ يك سونامي‬ ‫‌بيايد آن را غرق مي‌كند‪ .‬يك باد بيايد ‪ 50‬كيلومتر آن طرف‌تر‬ ‫مي‌رود‪ ،‬اين جناح‌هاي سياس��ي كه در ايران فعال هس��تند‬ ‫طوري از خودشان كنش و رفتار نشان مي‌دهند كه گويا يك‬ ‫قايق يا بلم كوچكي در اقيانوس بسيار بسيار مواج و خطرناك‬ ‫هستند و هر آن امكان دارد كه موج آنها را به يك طرف ببرد‪.‬‬ ‫بنابراين اش��تباه مي‌كنند اگر فكر كنند در يك جاي خاص و‬ ‫تعيين‌شده‌اي قرار دارند‪ ،‬هيچ كدام از حاميان سال ‪ 84‬دولت‬ ‫‪ l‬محبيان‪ :‬از جهاتي بله‪ .‬يكي از معضالت جدي‬ ‫كه در مقابل بازيگران‪ ،‬تحليلگ��ران و حاكميت وجود دارد‪،‬‬ ‫پيش‌بيني‌ناپذيري آينده است‪ .‬از موضع حكومتي اگر بخواهيم‬ ‫نگاه كنيم يكي از خطرناك‌ترين مسائل‪ ،‬پيش‌بيني‌ناپذيري‬ ‫و كنترل‌ناپذير بودن آينده اس��ت‪ .‬يعني وضعيتي كه در آن‬ ‫نتوان براي آينده پيش‌بيني و برنامه‌‌ريزي كرد‪ .‬اين وضعيت‬ ‫باعث مي‌شود هزينه‌هاي بسيار زيادي براي سناريوهايي كه‬ ‫درصد وقوعشان كم است صرف شود ؛حال آنكه ممكن است‬ ‫اصال آن احتماالت رخ ندهد‪ .‬داليل مختلفي هم دارد كه اين‬ ‫وضعيت به‌وجود آمده است‪ .‬فارغ از اينكه به هر صورت دولت‬ ‫فعلي موفق بوده يا خير‪ -‬كه م��ن معتقدم در جاهايي موفق‬ ‫بوده و در جاهايي موفق نبوده‪ -‬سيستم واقعا قادر به پيش‌بيني‬ ‫دقيق روي كار آمدن اين دولت نبود و اين يك نقطه ضعف‬ ‫بزرگ اس��ت‪ .‬بنابراين سيستم مجبور اس��ت برود به سمت‬ ‫مديريت محيط‌هاي پر‌تنش يا وضعيت نامشخص كه يك‬ ‫مديريت خاص و خطرناك است‪ .‬اگر حكومت به سمت كنترل‬ ‫وضعيت برود يعني اين احساس را داشته باشد كه بر‌فضا سوار‬ ‫و كنترل در اختيارش است و نگراني از افراد يا جريانات نداشته‬ ‫باشد‪ ،‬الزمه‌اش چند مورد است؛ يكي آنكه نظام باالخره بعد از‬ ‫‪ 30‬سال تجربه بايد مديريت آينده‌اش را به حداكثر برساند تا‬ ‫هم آرامش ذهني به خودش دهد و هم اين آرامش در محيط‬ ‫اجتماعي احساس ش��ود‪ .‬اين وضعيت يك آرامش ذهني به‬ ‫مردم مي‌دهد‪ .‬الزمه مديريت آينده اين اس��ت كه چند كار‬ ‫انجام ش��ود‪ .‬زماني حكومت براي مديريت آينده كش��ور به‬ ‫سمت مديريت صحنه انتخابات مي‌رود كه صحنه انتخابات‬ ‫بخشي فضاي ذهني و بخشي به فاكتورها و اكتورهاي بازي‬ ‫برمي‌گردد‪ .‬در اين بخش شوراي نگهبان بعضي افرادي كه‬ ‫احساس مي‌كرده ممكن است زمينه نداشته باشند يا زمينه‬ ‫مساله‌‌آفريني داشته باش��ند به نحوي كنار مي‌گذارد‪ ،‬يعني‬ ‫با يك فاكتور قانوني بازيگران‪ ،‬مح��دود‪ ،‬كنترل و مديريت‬ ‫شده‌اند‪ .‬اما درعمل ديديم كه اين فاكتور براي مديريت عرصه‬ ‫كافي نيس��ت‪ .‬در ش��كلي ديگر‪ ،‬حكومت مي‌تواند به سوي‬ ‫مديريت افراد سياسي برود‪ .‬يعني اينكه با تغيير جايگاه مهره‌ها‬ ‫و تقويت افراد در بازي سياس��ي‪ ،‬چوب امدادي را از دس��ت‬ ‫بعضي‌ها بگيرد و بدهد به دست كس ديگر‪ ،‬يعني بعضي‌ها‬ ‫را شارژ كند و با اين كار وضعيت صحنه را مديريت كند؛ كه‬ ‫اين مدل ممكن اس��ت احس��اس عدم عدالت در بازيگران‬ ‫به‌وجود آورد كه نتيجه آن مثب��ت نخواهد بود‪ .‬يك زمان به‬ ‫س��مت فضاي ذهني مردم مي‌رود‪ ،‬يك چي��زي كه دنيا به‬ ‫آن ‪( Perception Management‬مديري��ت ادراك و‬ ‫برداشت) مي‌گويد‪ .‬پنجاه سال است كه دنيا به اين سمت رفته‬ ‫اما ما هنوز ‪ Data Management‬مي‌كنيم يعني مديريت‬ ‫اطالعات انجام مي‌دهيم‪ ،‬به ج��اي آنكه به مديريت ادراك‬ ‫و برداشت بپردازيم‪ .‬اين كار بسيار پيچيده‌اي است‪ .‬انقالب‬ ‫براساس همين شكل گرفت‪ ،‬ولي به‌هر‌صورت ما سازوكاري‬ ‫مناسب براي اين مساله در انتخابات‌ها نداريم و در اين زمينه‬ ‫هم دچار مشكل‌هايي شديم‪.‬‬ ‫يك روش ديگر اين اس��ت كه رويكرد روحي و رواني‬ ‫گروه‌ها و بازيگران صحنه را بتوانيم پيش‌بيني كرده و نهايتا‬ ‫آنها را مديريت كنيم‪ .‬اگر همه اينها را داشته باشيم مي‌توانيم‬ ‫سياست‬ ‫مثلث‪ :‬يعني ش�ما معتقديد نمي‌توان از هم‌اكنون‬ ‫رفتار جناح‌هاي سياسي را هم پيش‌بيني كرد؟‬ ‫مثلث‪ :‬جناب آقاي محبيان! ش�ما با صحبت‌هاي‬ ‫آقاي عبدي به اين صراحت موافق هستيد؟‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫به راي مردم ندارند‪ .‬اما يكسري كشورها هم مثل ايران هستند‬ ‫كه هيچ كدام از این دو وضعيت يادشده را ندارند و انتخابات‬ ‫غير‌حزبي دارند كه نمي‌توان ب��رون‌داد آن را پيش‌بيني كرد‪.‬‬ ‫چون نوع حرف زدن و موضع گيري افراد قبل و بعد از نامزد‬ ‫ش��دن با هم تفاوت مي‌كند‪ .‬آنه��ا راي مي‌خواهند‪ ،‬بنابراين‬ ‫مجبورند متناس��ب با خواس��ت عموم حرف بزنند وگرنه در‬ ‫ي مواجه نمي‌شوند‪ .‬معتقدم نه جريانات‬ ‫انتخابات با اقبال مردم ‌‬ ‫و نه نامزدها پيش‌بيني‌پذير نيستند‪ .‬متغيرها به‌گونه‌اي هستند‬ ‫كه حتي آدم‌هايي كه اطالع��ات خيلي زيادي هم دارند قادر‬ ‫نيستند فرآيند و نتايج يك رقابت سياسي را پيش‌بيني كنند‬ ‫و اين يك ضعف بسيار‌بس��يار جدي در جامعه ماست‪ ،‬چون‬ ‫متغير‌ها تحت كنترل نيست‪ .‬اگر امروز نمي‌توان در انتخابات‬ ‫واكنش فرداي مردم را پيش‌بيني كرد اتفاق‌هاي ديگر نيز قابل‬ ‫پيش‌بيني نخواهد بود‪ .‬چون اين مساله در همه حوزه‌ها وجود‬ ‫دارد و مردم در شرايط انتخابي طوري ديگري از خود واكنش‬ ‫نشان مي‌دهند‪ .‬همانطور كه گفتم ارتباط بين پاليتي به معناي‬ ‫فعاالن سياسي و جامعه كمرنگ است‪ .‬فقط در زمان شش تا‬ ‫يك ماه مانده به انتخابات ارتباط برقرار مي‌شود كه اين ارتباط‬ ‫عمق ندارد؛ بنابراين كال فضا پيش‌بيني‌ناپذير است‪.‬‬ ‫نه تنها رفت��ار مردم پيش‌بيني‌پذير نيس��ت بلكه حتي‬ ‫نمي‌توان ن��وع رفت��ار و گرايش‌هاي مختلف ي��ك جناح را‬ ‫پيش‌بيني ك��رد‪ ،‬چون يك نامزد در نهاي��ت مي‌خواهد راي‬ ‫بياورد و از آنجا كه از ابتدا برنامه‌اي نداشته در آخرين لحظات‬ ‫متوجه مي‌ش��ود كه بهتر است چگونه س��خن بگويد‪ ،‬پس‬ ‫خودش ه��م نمي‌داند چه خواهد كرد چه رس��د ب��ه جامعه‪.‬‬ ‫آدم‌هايي هس��تند كه در ش��رايط عادي خيلي گرايش‌هاي‬ ‫س��نتي دارند؛ از حيث فرهنگي و اجتماعي ام��ا درانتخابات‬ ‫چون راي مي‌خواهند كال يك گرايش ديگري از خود نشان‬ ‫مي‌دهد‪ .‬بنابراين انتخابات ايران خيلي قابل پيش‌بيني نيست‬ ‫و بايد منتظر ماند ديد در آخرين لحظات اوضاع چه مي‌شود؟‬ ‫چه كساني مي‌توانند بيايند؟ چه شعارهايي مي‌دهند؟ چطور‬ ‫مي‌توانند خودش��ان را عرضه كنند؟ ضم��ن آنكه در رقابت‬ ‫سياسي پيش رو در كنار همه اين مسائل‪ ،‬قيمت نفت و دالر‬ ‫به‌شدت روي معادالت انتخابات تاثير مي‌گذارد‪ .‬يعني افرادي‬ ‫كه اعالم نامزدي مي‌كنند مجبور هستند مقداري حرف‌هاي‬ ‫دقيق‌تري بزنند‪ ،‬البته اين جاي اميدواري است‪ .‬من شخصا‬ ‫فكر نمي‌كنم كه بتوان يك پيش‌بيني دقيق يا نيمه‌دقيق از‬ ‫وضعيت سياسي انتخابات عرضه كرد كه چه كساني مي‌آيند؟‬ ‫چه كس��اني مي‌توانند بيايند؟ چه رايي مي‌آورند؟ چه اقبالي‬ ‫از مردم جمع مي‌كنند؟ پيش‌بيني اين مس��ائل بسيار‌بسيار‬ ‫سخت است‪.‬‬ ‫فعلي فكر نمي‌كردند عاقبت كارشان با دولت به اينجا برسد‪.‬‬ ‫دول��ت بع��دي ه��م همي��ن مش��كل را‬ ‫دارد‪ .‬ت��ا وقت��ي جنا ح‌ه��اي سياس��ي ب��ه بدن��ه‬ ‫اجتماع��ي خ��ود گ��ره نخورن��د همانن��د ي��ك‬ ‫قايق بادي در اقيانوس مواج هس��تند‪ .‬تنها كشتي اقيانوس‬ ‫پيماست كه در امواج مختلف سكانش در اختيار است و مسير‌‬ ‫ترس��يمي‌را مي‌پيمايد و اين امكان وجود دارد كه مسيرش‬ ‫پيش‌بيني ش��ود‪ ،‬در غير اين صورت تقريب��ا ارزيابي اوضاع‬ ‫غير‌ممكن است‪.‬‬ ‫بگوييم صحنه چه چيزي اس��ت و به چه س��مت و س��ويي‬ ‫مي‌رود‪ .‬يعني صحنه‌اي اس��ت كه هم س��ناريو را مي‌دانيم‬ ‫و هم براساس ش��ناخت و بصيرتي كه داريم قادريم فضا را‬ ‫كنترل كنيم‪ .‬به‌‌فرض شناخت تمامي‌بازيگران مي‌توان تمام‬ ‫واكنش‌هاي محتمل آنها را در ش��رايط مختلف تعيين كرد‪.‬‬ ‫بنابراين فضا تا حدودي روشن مي‌شود‪ .‬ما بسياري از چنين‬ ‫فاكتورهايي را در اختيار نداريم؛ چنانچه هيچ زندگينامه رواني‬ ‫(‪ )psycho biography‬از بازيگ��ران سياس��ي نداريم و‬ ‫نمي‌دانيم يك مس��ئول كه هم‌اكنون در وضعيت نرمال در‬ ‫حال حرف زدن است‪ ،‬در شرايط متفاوت و غير‌نرمال و فشار‬ ‫چگونه عمل مي‌كند‪ .‬يعني زندگينامه رواني يا شناخت رواني‬ ‫و زيستي فرد را اصال نداريم‪ .‬بنابراين همه‌اش در حال دست‬ ‫زدن به قمار با ريسك باال هستيم‪.‬‬ ‫يكي از راه‌هاي شناخت افراد بررسي واكنش‌هاي فرد‬ ‫در طول زمان است‪ .‬براي رسيدن به اين مقصود‪ ،‬فرد بايد در‬ ‫محيط سياس��ي يعني حزب به‌طور مستمر كار كند و در يك‬ ‫جريان حزبي به‌صورت روشن باال بيايد و در اين شرايط عمال‬ ‫بار شوراي نگهبان كم مي‌شود‪ .‬چون شخصيت حقوقي حزب‬ ‫مسئوليت اين فرد آموزش ديده را برعهده گرفته است‪ ،‬حزب‬ ‫يك شخصيت حقوقي است كه مسئوليت نامزد را به عهده‬ ‫مي‌گيرد‪ .‬چنين فردي در فرآيند فعاليت حزبي شناخته شده‬ ‫و اگر در جاهايي هنوز ناشناخته اس��ت‪ ،‬حزب كنترل وي را‬ ‫به دس��ت مي‌گيرد‪ .‬چون حزب مصلحت خودش را باالتر از‬ ‫افراد مي‌داند‪ .‬ما چنين نظام حزب��ي كارآمدي را نداريم؛ اين‬ ‫يكي از ايرادات بزرگ اس��ت‪ .‬البته آن نقد احزاب ما نيست‪،‬‬ ‫بلكه نقد سيستم و قانون حزبي و انتخابات ماست‪ .‬از طرف‬ ‫ديگر دائم به اشتباه مي‌گويند‪ ،‬احزاب جا نيفتادند‪ .‬اين حرف‬ ‫نادرستي است احزاب خيلي در اين مملكت جا افتادند‪ .‬قبل و‬ ‫بعد از انقالب همه سران مملكت عضو يكي از احزاب شناخته‬ ‫شده كشور بودند‪ .‬حتي اپوزيس��يون ما هم عضو حزب بود‪.‬‬ ‫هم اكنون جناح‪ ،‬حكم حزب را دارد چ��ون احزاب درون آن‬ ‫هستند‪ .‬فقط آن س��اختار قانوني را نداريم‪ .‬زيرا اكنون مردم‬ ‫به اشخاص راي مي‌دهند‪ ،‬به احزاب راي نمي‌دهند‪ .‬بنابراين‬ ‫حزب هميشه سكوي پرش افراد مي‌ش��ود‪ .‬فرد تا به قدرت‬ ‫رسيد مس��تقل و از حزب خود رويگردان مي‌شود‪ .‬در نهايت‬ ‫افرادي وارد صحنه مي‌شوند كه هيچ شناخت و مطالعه‌اي در‬ ‫مورد آنها وجود ندارد‪.‬‬ ‫با در نظر گرفتن پارامتر شناخته بودن فرد و برنامه‌اش‪،‬‬ ‫چهار نوع كانديدا ممكن است وارد صحنه شوند؛ اول‪ ،‬فردي‬ ‫كه خودش ش��ناخته ش��ده و برنامه‌اش هم مشخص است‪.‬‬ ‫چون حزب نداريم اين افراد در صحنه سياسي اگر هم بيايند‬ ‫شعارشان بسيار محافظه‌كارانه و كارشناسانه خواهد بود‪.‬‬ ‫كسي كه مي‌خواهد كارشناسي و برنامه‌محور حركت‬ ‫كند نمي‌تواند شعار بدهد؛ مثال مي‌گويد رشد سه درصدي در‬ ‫حوزه اشتغال ايجاد مي‌كند‪ .‬اما اين فرد وقتي با كانديدايي كه‬ ‫مي‌گويد مشكل بيكاري را كامل برطرف مي‌كنم و وضعيت را‬ ‫از صفر به صد مي‌رسانم‪ ،‬قياس شود‪ ،‬شانس آنچناني نخواهد‬ ‫داشت‪ .‬بنابراين كسي هم سعي نمي‌كند خودش را در اين قالب‬ ‫عرضه كند‪ .‬دوم آنكه كانديدايي مي‌آيد كه ناشناس است اما‬ ‫برنامه‌هاي مشخصی دارد‪ .‬الزمه‌اش اين است كه اين فرد از‬ ‫سوي يك حزبي حمايت شود‪ ،‬چنين چيزي را هم ما نداريم‪.‬‬ ‫حالت سوم آنكه كانديدا مشخص‪ ،‬اما برنامه نامشخص باشد‪.‬‬ ‫اكثر كانديداهايي كه هم اكنون هس��تند همه را تا حدودي‬ ‫مي‌شناسيم و در اين دسته هستند‪ .‬ممكن است برنامه ندهند‪،‬‬ ‫چون تابع حزب نيس��تند‪ -‬حال آنكه برنام��ه از درون حزب‬ ‫بيرون مي‌آيد‪ -‬اين افراد با نامزدي كه ناشناس است و برنامه‬ ‫نامشخص دارد وارد صحنه رقابت مي‌شوند‪ .‬چه مشكلي پيش‬ ‫مي‌آيد؟ كسي كه شناخته ش��ده است در بند گذشته خودش‬ ‫اس��ت‪ .‬يعني به‌عنوان چهره‌اي كه در حوزه سياس��ت رشد‬ ‫كرده و باالآمده‪ ،‬مجبور به دفاع از گذش��ته خودش مي‌شود‪.‬‬ ‫مثل دفاع آقاي هاشمي از گذشته‌اش‪ ،‬آقاي خاتمي‌سال ‪76‬‬ ‫‪43‬‬
‫پوشيدن‌شان هم ديگر قديمي‌نيست‪.‬‬ ‫در ايران اين عدم‌تعين تا آخرين لحظه وجود‬ ‫دارد‪ .‬چون اساسا مبارزه‌اي عيان از سال‌هاي‬ ‫قبل وجود نداشته‪ .‬يعني كساني كه براي كسب‬ ‫جايگاه رياست‌جمهوري مي‌خواهند سال‬ ‫آينده با يكديگر رقابت كنند‪ ،‬االن در صحنه‬ ‫نيستند‪ .‬بنابراين نمي‌توان گفت االن چه كسي‬ ‫مي‌خواهد كانديدا شود‪ ،‬چون اين بستگي‬ ‫دارد افراد خودشان چقدر دوست داشته‬ ‫باشند به عرصه ورود كنند‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫ناشناخته بود‪ ،‬بيشتر مي‌توانست شعار دهد‪ ،‬اما از االن به بعد‬ ‫شناخته شده است‪ .‬بنابراين افراد تابع تصويري هستند كه از‬ ‫گذشته آنها در ذهن مردم وجود دارد‪ ،‬اما از آن طرف كانديداي‬ ‫ناشناخته‪ ،‬درست است كه برنامه مشخصی ندارد اما قدرت‬ ‫شعاردادن دارد‪ ،‬چون با هيچ معياري نمي‌توان او را ارزيابي و‬ ‫تطبيق داد‪ ،‬بنابراين اين فرد فقط ش��عار آينده را مي‌دهد و از‬ ‫آنجا كه مي‌خواهد ببرد هر شعاري را مطرح مي‌كند‪ .‬خب از‬ ‫آن طرف فضاي سياسي كشور در آن مقطع احساسي است‪.‬‬ ‫درست است كه مردم محاسبه مي‌كنند ولي محاسبات مردم‬ ‫تابع يكسري شرايط اس��ت‪ .‬وقتي هيچ ش��ناختي از كسي‬ ‫وجود ندارد و فضا احساس��ي و راديكال بشود مردم به كسي‬ ‫بيشتر گوش مي‌دهند كه بلندتر فرياد مي‌زند و شعارهايش‬ ‫بيش��تر مورد توجه قرار مي‌گيرد‪ .‬بين كسي كه مي‌گويد من‬ ‫بيكاري را به‌طور كامل از بين مي‌برم با كس��ي كه مي‌گويد‬ ‫بيكاري را دو درصد كاهش مي‌دهم‪ ،‬طبيعتا مشخص است‬ ‫جامعه به چه فردي اقبال مي‌كند‪ .‬بنابراين كساني روي كار‬ ‫مي‌آيند كه تا حدودي ناشناخته هستند و برنامه هم ندارند‪ .‬آنها‬ ‫مي‌خواهند وقتي روي كار آمدند برنامه بنويسند‪ .‬بنابراين حوزه‬ ‫رياست‌جمهوري براي آنها يك محيط آزمايشگاهي مي‌شود‬ ‫و نتيجه آن است كه نظام هميشه در حال پوشاندن اشتباهات‬ ‫نيروهاي تازه كار يا رفع اشكاالت آنها يا برخورد با آنهاست‬ ‫و اين هزينه‌هاي س��نگيني را براي نظ��ام به‌وجود مي‌آورد‪.‬‬ ‫بنابراين فكر مي‌كنم بعد از ‪‌30‬سال ما به جايي رسيديم كه‬ ‫بايد يك تغييركلي در اين زمينه انجام شود‪ .‬واقعيت اين است‬ ‫كه بايد ي��ك بازنگري جدي در اين زمين��ه انجام داد‪ ،‬اصال‬ ‫نظام نمي‌تواند اين قدر انرژي در حوزه سياسي بگذارد‪ .‬بخش‬ ‫اعظم نيروي نظام ما صرف سياست مي‌شود‪ .‬سياست حوزه‬ ‫شعار است و چون فضاي سامان‌مندي نيست افراد ناشناس‬ ‫مي‌آيند وارد حوزه مي‌ش��وند و بعد نظام دنبال كنترل بعد از‬ ‫پيروزي است‪ ،‬درحالي كه ديگر فرد در منصب است و كنترل‬ ‫وي بسيار دش��وار‪ .‬از لحاظ عقل سياس��ي اين ديگر شدني‬ ‫نيس��ت‪ ،‬اس��تفاده از فاكتورهاي نظارتي هم به علت اينكه‬ ‫آنها به حسب گذش��ته فرد صالحيت وي را بررسي مي‌كنند‬ ‫نمي‌تواند اين مش��كل را رفع كند‪ .‬بنابراين افراد ناش��ناخته‬ ‫وارد صحنه انتخابات مي‌شوند و از آنجا كه هيچ محاسبه‌اي‬ ‫روي آنها نيست‪ ،‬مي‌آيند و از همه جلو مي‌زنند‪ ،‬چون راحت‌تر‬ ‫مي‌توانند شعار دهند‪.‬‬ ‫ما نمي‌توانيم اين هزينه‌ها را بپردازيم‪ .‬بايد اولويت نظام‬ ‫به اقتصاد و اجتماع تغيير كند‪ .‬اگر بخواهم به سياسيون توصيه‬ ‫كنم‪ ،‬مي‌گويم سياستمدار خوب آن است كه از حاشيه اجتماع‬ ‫وارد حوزه سياست ش��ود‪ .‬مثل حزب س��بزها در اروپا‪ .‬االن‬ ‫اين طور عمل نمي‌كنند‪ .‬به س��متي رفته‌ان��د كه در فضاي‬ ‫صد‌درصد احساسي و سياسي كانديداها وارد عمل مي‌شوند‬ ‫و نظام‪ ،‬بخشي از انرژي خودش را از دست مي‌دهد‪ .‬فضاي‬ ‫سياسي كشور اين گونه است‪ .‬حال آنكه اصال فضاي مناسبي‬ ‫نيست‪ .‬اصال اين هنر نيس��ت كه بگوييم قادر به تشخيص‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪44‬‬ ‫نيستيم كه چه كس��ي رئيس‌جمهور مي‌ش��ود‪ .‬آمارهايمان‬ ‫هيچ كدام درست نيست‪ .‬اين نشانه نامتعين بودن فضاست‪.‬‬ ‫شايد بگوييم دموكراتيك اس��ت اما از آن طرف نشان‌دهنده‬ ‫بي‌س��اماني هم اس��ت‪ .‬باالخره باي��د فرد‪ ،‬درص��دي قابل‬ ‫پيش‌بيني باش��د‪ .‬اصال حكومت ب��دون پيش‌بيني ممكن‬ ‫نيس��ت‪ .‬بر همين اس��اس معتقدم يكي از مشكالت بسيار‬ ‫جدي اين اس��ت و در دوره يازدهم هم اين مس��اله تشديد‬ ‫مي‌شود‪ .‬چون جناح‌ها شديدا ضعيف شدند‪ ،‬صحنه سياسي‬ ‫به‌شدت اتميزه ش��ده‪ ،‬تعدد و كثرت كانديدا به حدي رسيده‬ ‫كه كنترل اينها دشوار است و از طرف ديگر ما هيچ حركتي‬ ‫انجام نداديم كه چهره‌هايي ك��ه مي‌آيند تعهدي به جايي از‬ ‫لحاظ تشكيالتي و حزبي داشته باش��ند‪ .‬بنابراين يا به دنبال‬ ‫البي كردن با يكسري از اركان قدرت هستند كه بعد وقتي بر‬ ‫كرسي رياست‌جمهوري مي‌نشينند معلوم نيست چقدر به آن‬ ‫تعهدات پايبند باشند‪ ،‬از طرفي هم درست نيست كه نامزدها‬ ‫در ميدان رقابت شعارهاي مطلوبي بدهند و وارد ميدان شوند‬ ‫بعد كه قدرت را گرفتند آن وقت ش��عارهايي اپوزيسيوني را‬ ‫س��ر دهند كه به مخيله و تصور كس��ي هم رسوخ نمي‌كرد‪.‬‬ ‫بنابراين اين مساله هم‌اكنون يك آس��يب جدي در فضاي‬ ‫سياسي كشور است‪.‬‬ ‫مثل�ث‪ :‬با‌توجه ب�ه صحبت‌ه�اي دكت�ر محبيان‬ ‫اگر بخواهي�م بحث را به فض�اي اجتماعي ببريم‬ ‫مي‌توان گفت مطالبات جامع�ه ايران تقريبا از دو‬ ‫جنس است و دو بخش كامال متفاوت از هم دارد‪.‬‬ ‫حتي با تس�امح مي‌ت�وان گفت س�ه بخش؛ يك‬ ‫بخش ش�هري كه طبق آخرين آمار سرش�ماري‬ ‫نزديك ب�ه ‪ 70‬درصد جامع�ه ايران را تش�كيل‬ ‫مي‌ده�د و ‪ 30‬درصد جامعه روس�تايي و س�نتي‬ ‫است كه تفاوت‌هايي با قش�ر شهرنشين دارند‪.‬‬ ‫البته عمدتا هم وقتي مي‌گوييم ‪ 70‬درصد جامعه‬ ‫ش�هري به اين معنا نيس�ت كه همه مشخصات‬ ‫كام�ل جامع�ه م�درن مث�ل طبق�ات اجتماع�ي‬ ‫در آن ديده مي‌ش�ود‪ .‬ب�ا توجه به پيش�ينه‌اي كه‬ ‫در انتخاب�ات گذش�ته داش�تيم درب�اره موضوع‬ ‫ش�عارگرايي و آن چيزي كه از آن به‌عنوان جذب‬ ‫آراي عوام نام مي‌بريم‪ ،‬فكر مي‌كنيد در انتخابات‬ ‫آينده جامعه اي�ران محافظه‌كار عم�ل مي‌كند يا‬ ‫همچنان به‌نوع�ي مبتني‌بر گرايش‌ه�اي چپ و‬ ‫آرمانگرايانه به نامزدها راي مي‌دهد‪ .‬فكر مي‌كنيد‬ ‫در اين چند سال جامعه ايران راست و محافظه‌كار‬ ‫شده يا شعارگرا؟‬ ‫‪ l‬عب�دي‪ :‬من تقسيم‌بندي اول ش��ما را نمي‌دانم‬ ‫چقدر درس��ت اس��ت‪ .‬چون ديگر نمي‌ت��وان گفت جمعيت‬ ‫ي است‪ .‬همين االن‬ ‫روستايي كشور جميعت س��نتي و قديم ‌‬ ‫دختران روس��تايي تا س��طوح باال درس مي‌خوانند‪ ،‬حتي از‬ ‫پسرها جلوترند‪ .‬از رس��انه‌ها اس��تفاده مي‌كنند حتي لباس‬ ‫مثلث‪ :‬ولي منتال و ذهن‌ها متفاوت است؟‬ ‫‪ l‬عبدي‪ :‬متاسفانه در چند سال گذشته مطالعات‬ ‫اجتماعي كم و محدودي انجام شده و آنهايي هم كه انجام‬ ‫مي‌شود چندان اعتبار ندارد‪ .‬در نتيجه مي‌توان گفت كه خيلي‬ ‫ذهنيت روش��ني از مس��ائل وجود ندارد‪ .‬آن بخشي هم كه‬ ‫رسمي منتشر مي‌شود داراي ابهام‌هايي هستند‪ .‬بنابراين من‬ ‫كه در خانه نشستم و دو تا روزنامه مي‌خوانم و يكسري آدم‌ها‬ ‫را مي‌بينم‪ ،‬نمي‌توانم قضاوت قطعي و نهايي كنم‪ .‬چون همه‬ ‫حرف‌هاي من براساس حدسيات اس��ت كه گفته مي‌شود‪.‬‬ ‫ولي استنباط خودم اين نيست كه آنها جوامع سنتي هستند‪.‬‬ ‫اگر نگاه ش��ود حتي طالق در ميان آنها باال رفته‪ .‬تعداد زاد و‬ ‫ولد پايين آمده و س��ن ازدواج افزايش يافته‪ .‬نمي‌گويم اينها‬ ‫نكته‌های مثبتی است‪ ،‬بلكه نش��ان‌دهنده مسائلي است كه‬ ‫همه از واقعيت تحوالت در آنج��ا حكايت مي‌كنند‪ .‬بنابراين‬ ‫نمي‌توان آنها را عين گذشته دانست‪ ،‬ولي اينكه جامعه ما به‬ ‫چه سمتي رفته‪ ،‬اين هم قابل پيش‌بيني نيست‪ .‬چون وقتي‬ ‫پرسيده مي‌شود جامعه به چه س��متي رفته‪ ،‬ذهن من به اين‬ ‫س��و مي‌آيد كه نهادهايي كه جامعه را نمايندگي مي‌كنند يا‬ ‫نخبگاني كه يك بخش‌هايي از جامعه را نمايندگي مي‌كنند؛‬ ‫به چه سمتي رفتند‪ .‬روشن اس��ت كه اين نهادها و نخبگان‬ ‫در سال‌هاي گذشته ضعيف‌تر از قبل شدند‪ -‬حال آنكه بايد‬ ‫قوي‌تر مي‌ش��دند‪ -‬حتي نمي‌توان پيش‌بيني كرد كه مردم‬ ‫چه واكنشي از خود نش��ان مي‌دهند‪ .‬مردم براي انجام يك‬ ‫واكنش قابل پيش‌بيني بايد ذهنيتي نهادينه و عميق ش��ده‬ ‫به‌دست آورده باشند‪ ،‬من چنين ذهنيتي را مشاهده نمي‌كنم‪.‬‬ ‫اگر در سطح كشور بررسي شود مشخص است چقدر آدم‌ها‬ ‫درباره برنامه حرف مي‌زنند‪ .‬اوايل دول��ت فعلي بيش از ‪50‬‬ ‫اقتصاددان آمدند و حرفي زدند و يك بار ديگر هم گفتند ولي‬ ‫با واكنش‌هايي كه ديدند كنار كشيدند و ديگر تمام شد‪ .‬االن‬ ‫چهار اقتصاددان را هم نمي‌توان ديد كه بگويند مسائل موجود‬ ‫كش��ور اين طور يا آن طور قابل حل اس��ت‪ .‬همه مي‌گويند‬ ‫تورم بد است حتي آن كس��اني كه در تورم نقش داشتند گله‬ ‫مي‌كنند‪ .‬تورم كه از آسمان نمي‌آيد‪ .‬از همين بودجه مي‌آيد اما‬ ‫همان‌هايي كه در ايجاد تورم نقش دارند اعتراض مي‌كنند‪.‬‬ ‫بنابراين ذهنيتي به نظر من وجود ن��دارد كه من بگويم اين‬ ‫ذهنيت به چه سمتي مي‌رود‪ ،‬آنچه خطرناك است اين است‬ ‫كه فضاي شكل‌گيري گفت‌وگو براي اينكه من بفهمم اين‬ ‫طرفم و شما هم بفهميد آن طرف هستيد وجود ندارد‪ ،‬متاسفانه‬ ‫متغيرهاي خطرناكي دارد وارد قضيه مي‌شود‪ .‬متغير خارجي‬ ‫بسيار بسيار مهم مي‌شود‪ .‬اين مملكت االن نسبت به دو سال‬ ‫قبل خود توليد نفتش چقدر است؟ صادراتش در چه وضعيتي‬ ‫اس��ت؟ مملكتي كه به درآمدهاي نفتي ات��كاي جدي دارد‬ ‫وقتي به يك باره ‪ 30‬درصد توليد ناخالص ملي‌اش با بحران‬ ‫مواجه مي‌شود‪ ،‬اين وضعيت به تمام مسائل ديگرش سرريز‬ ‫مي‌شود‪ .‬اين مساله تمام متغيرهاي ديگر را از بين مي‌برد يا‬ ‫مطلبي كه دكتر محبيان فرمودند و درست است‪ ،‬رفتارهاي‬ ‫ما در ريس��ك‌هاي خطرناك اس��ت‪ .‬االن به‌گونه‌اي درگير‬ ‫يك مساله خارجي(سوريه) هستيم كه ريسكش بسيار بسيار‬ ‫باالست و دست ما هم نيست‪ .‬ممكن است وضعيت سوريه‬ ‫اين طرف و آن طرف شود‪ .‬من نمي‌گويم اسد برود يا بماند اما‬ ‫تغييرات آنجا به شدت در داخل ايران تاثير مي‌گذارد و مردم‬ ‫در اين حوزه‌ها متاثر مي‌شوند‪ .‬واقعا خيلي جامعه عجيبي را‬ ‫پيش‌رو مي‌بينم‪ .‬نه در بين مردم بلكه در بين ساخت سياسي‬ ‫هم همين طور است؛ اصالح‌طلبان به شدت از لحاظ فكري‬ ‫متشتت هس��تند‪ ،‬نه به‌خاطر اينكه نمي‌خواهند اتحاد داشته‬ ‫باشند بلكه در يك مسير عادي و با متغيرهاي پيش‌بيني‌پذير‬ ‫قرار ندارند‪ .‬هركس��ي در جريان عادي باشد مسير خودش را‬ ‫مي‌رود‪ ،‬اما در امواج خروشان هركسي به يك طرف مي‌رود‪،‬‬ ‫همين اتفاق در ساخت قدرت هم رخ مي‌دهد‪ .‬تا آنجايي كه‬ ‫مي‌بينيم هيچ اشتراك‌نظر جدي بين آنها حتي درباره مسائل‬
‫از موضع حكومتي‬ ‫اگر بخواهيم نگاه كنيم‬ ‫يكي از خطرناك‌ترين‬ ‫مسائل‪،‬پيش‌بيني‌ناپذيري‬ ‫و كنترل‌ناپذير بودن آينده‬ ‫است‪ .‬يعني وضعيتي كه در‬ ‫آن نتوان براي آينده پيش‌بيني‬ ‫و برنامه‌‌ريزي كرد‪ .‬اين وضعيت‬ ‫باعث مي‌شود هزينه‌هاي بسيار‬ ‫زيادي براي سناريوهايي كه درصد وقوعشان‬ ‫كم است صرف شود‬ ‫سياست‬ ‫ش��خصي‪ ،‬فردي‪ ،‬فرعي وكوتاه مدت به منافع كالن و كلي‬ ‫اولويت پيدا مي‌كند‪ ،‬از اين به بعد صحنه سياسي محل چالش‬ ‫بين منافع كوچك افراد مي‌ش��ود‪ .‬االن نظ��ام فرصت دارد‬ ‫اين اصالح را انجام دهد‪ ،‬هم‌اكنون بح��ث از اصالح قانون‬ ‫انتخابات است و بايد سريع آن را انجام داد تا نظام حزبي شكل‬ ‫بگيرد‪ .‬حتما نگاه بايد درباره احزاب درست شود‪.‬‬ ‫هيچ چيزي بي‌ضرر نيست‪ .‬بايد دنبال كم ضررترين و‬ ‫نفع‌دارترين مدل برويم‪ .‬بنابراين تثبيت احزاب قطعا از اتميزه‬ ‫شدن فضاي سياسي كشور بهتر است‪ .‬كنترل احزاب بسيار‬ ‫ساده‌تر از افراد است‪ .‬يكي از نكات ديگري كه از يك جهت‬ ‫فرصت و از جهتي ديگر تهديد جدي است بحث پيرشدگي‬ ‫جامعه ايران اس��ت‪ .‬جامعه ايران در حال پيرش��دن است و‬ ‫اين خيلي جدي اس��ت‪ .‬من نمي‌خواهم به اين مس��اله نگاه‬ ‫سياسي داشته باش��م‪ ،‬بلكه مي‌خواهم از جنبه اقتصادي به‬ ‫آن بنگرم‪ .‬اخيرا صحبت مي‌كردم با بعضي از ديپلمات‌هاي‬ ‫ژاپني‪ .‬مي‌گفتند يكي از داليلي ك��ه تكنولوژي كره از ژاپن‬ ‫پيشي گرفت اين بود كه جامعه ما پير شد‪ ،‬افراد در ‪ 61‬سالگي‬ ‫بازنشسته شدند‪ ،‬بعد كره با نصف حقوق تمام مهندسان سوني‬ ‫و پاناسونيك را در سامس��ونگ جمع كرد و تكنولوژي آنها از‬ ‫ژاپن جلو زد‪ .‬اخيرا گزارش اكونوميست را ديدم كه از ‪1656‬‬ ‫نفر از بزرگترين متخصصان و مديران اجرايي ‪ 100‬كش��ور‬ ‫دنيا درب��اره تصوير و وضعيت جهان در س��ال‪2020‬تحقيق‬ ‫كردند‪ ،‬وقتي يك كشوري مثل ژاپن ‪ 46‬درصد پير مي‌شود‬ ‫اثرات آن عق��ب افتادن تكنولوژي‌اش از كره اس��ت‪ .‬جامعه‬ ‫ما به سرعت دارد به سمت پير‌ش��دگي مي‌رود كه يكسري‬ ‫نتايج سياس��ي و اقتص��ادي دارد‪ ،‬از نتايج سياس��ي اينكه؛‬ ‫جامعه محافظه‌كار مي‌شود‪ .‬انسان وقتي مسن‌تر مي‌شود از‬ ‫شعارهاي آزادي‌خواهانه به سوي مساله بقا و امنيت مي‌رود‬ ‫و محتاط‌تر مي‌شود‪ ،‬اين مي‌تواند هم حسن باشد و هم عيب‪.‬‬ ‫حسنش اين اس��ت كه جامعه آرام‌تر خواهد شد‪ ،‬تنش‌هاي‬ ‫سياسي در آن كمتر مي‌ش��ود‪ .‬البته اين به شرطي است كه‬ ‫وضع اقتصادي جامعه خوب باشد اما اگر اين اتفاق نيفتد براي‬ ‫فرد مس��ن و جامعه‌اي كه به سمت پيرشدگي پيش مي‌رود‪،‬‬ ‫اقتصاد به‌واس��طه نگاه اميد به آينده بر بقيه مسائل اولويت‬ ‫پيدا مي‌كند‪ .‬فرد مسن مي‌خواهد وقتي ديگر توانايي جواني را‬ ‫ندارد يك محيط آرام اقتصادي داشته باشد‪ .‬حاال اگر در اين‬ ‫شرايط وضعيت اقتصادي افول كند‪ -‬ضمن آنكه نيروي كار‬ ‫هم در حال افول است‪ -‬آن وقت مشكل پيدا مي‌شود‪ .‬نتيجه‬ ‫آن خواهد ش��د كه مابين انتظاري كه از اميد به آينده وجود‬ ‫دارد و وضع اقتصادي جاري احساس محروميت نسبي ايجاد‬ ‫مي‌شود‪ .‬جوان جامعه كه ناراحت است‪ ،‬پير جامعه هم نااميد‬ ‫خواهد شد و اين وضعيت نادرستي را ايجاد مي‌كند‪ .‬ضمن آنكه‬ ‫اثرات ديپلماتيك هم دارد‪ .‬جامعه‌اي كه پير شود شعارهاي‬ ‫انقالب��ي و حركات انقالب��ي را نمي‌تواند انج��ام دهد‪ .‬يعني‬ ‫پيگيري ش��عارها از حالت فعال و اكتيو قبلي خارج مي‌شود‪.‬‬ ‫البته وقتي مي‌گويم بحران در پيش است معني‌اش اين نيست‬ ‫كه جامعه رو به‌نابودي اس��ت و همه چيز دارد از بين مي‌رود‪،‬‬ ‫بلكه منظور آن است كه خوشبيني به آينده را خيلي‌ها دارند‬ ‫اما بايد اين هشدارها را داد تا بيماري‌هاي نامحسوس برطرف‬ ‫شود‪ ،‬بر همين اساس يك مش��كل ديگر كه اهميت دارد و‬ ‫موظفم نسبت به آن هش��دار دهم اين است كه بخش‌هايي‬ ‫از جامعه جوان م��ا كه به يك مفهوم ج��زو دگر‌انديش‌هاي‬ ‫خارج كشوري نيستند با ارزش‌ها و سيستم‌هاي موجود كشور‬ ‫تفاوت ديدگاه دارند و بخش‌هايي از جامعه مثل سوپر مدرن‌ها‬ ‫و سوپر‌داراها كه شايد خيلي وصل به سياست نشدند‪ ،‬كم‌كم‬ ‫دارند جهان‌هاي ش��خصي براي خودشان درست مي‌كنند‪.‬‬ ‫يعني اصال خودش��ان را از مس��ائل اجتماع كنار مي‌كشند و‬ ‫يكسري دنياهاي شخصي براي خودشان درست مي‌كنند‪.‬‬ ‫مسافرت‌هاي خارجي مي‌روند و با آن محيط‌ها لينك دارند‪.‬‬ ‫يكسري اشخاص جهاني را به لحاظ نُرم‌ها و ارزش‌ها براي‬ ‫خود به‌وجود مي‌آورند‪ .‬يعني اينها به لحاظ ارتباطات و درجه‬ ‫برخورد و ن��وع نگاه با ارزش‌هاي سيس��تم موج��ود تطابق‬ ‫ندارند‪ .‬بنابراين همواره نظام حاكم را نظام بدهكار مي‌بينند‬ ‫و از آنجا كه نگاه خيالي هم به مسائل مي‌كنند‪ ،‬ديگر نسبت‬ ‫به دغدغه‌هاي جامعه بي‌احس��اس مي‌شوند‪ .‬اينكه رهبري‬ ‫دائم تاكيد مي‌كنند؛ دانش��جويان بايد وارد صحنه ش��وند و‬ ‫نقش‌آفرين باشند در همين راستا و براي از بين بردن اين گونه‬ ‫مشكالت است‪ .‬منتها اين كار يكسري اقتضائات را هم الزم‬ ‫دارد كه بايد آنها را فراهم كرد‪ .‬بنابراين يكي از بحران‌هايي‬ ‫كه ممكن است به‌وجود آيد اين است كه ما طيفي از جوانان‬ ‫و از كساني را داشته باشيم كه مي‌توانند موتور سوخت فكري‬ ‫و انرژي در جامعه باشند؛ حال آنكه ش��ايد در حوزه سياسي‬ ‫اختالف ديدگاه هم داشته باشند؛ اما اينها روي جهان شخصي‬ ‫خود متمركز شوند‪ .‬وقتي اين طور شود يك حالت بي‌احساسي‬ ‫در جامعه رسوخ پيدا مي‌كند و اين خيلي نگران كننده است‪.‬‬ ‫البته من شايد فضا را كاريكاتوريزه و راديكال تصويرمي‌كنم تا‬ ‫مسئوالن بيشتر خطر را درك كنند‪ .‬اگر اين ذهنيت در جامعه‬ ‫ايجاد شود يك ضربه سنگين خواهد بود‪ .‬چون ضد انقالب‬ ‫خارج كشور و بيگانه منتظر همين است‪ .‬آنها مي‌خواهند اين‬ ‫اتفاق بيفتد و مردم از لحاظ ارزشي‪ ،‬احساسي و رابطه فكري‬ ‫از نظام و كشور خود جدا شوند تا ديگر تعلق خاطري نداشته‬ ‫بو‌آتش‬ ‫باش��ند كه خود را در مقابل تهديدات خارج��ي به آ ‌‬ ‫بزنند‪ .‬اين از جمله هشدارهايي است كه ما بايد بدهيم شايد‬ ‫به‌گوش‌هايي برسد كه برنامه ريزي كنند چون بي‌برنامگي در‬ ‫اين باره خطرناك است‪ .‬دنيا دائم در حال تغيير است‪ .‬بي‌تعارف‬ ‫اگر ما تغيير را نتوانيم مديريت كنيم تغيير ما را عوض خواهد‬ ‫كرد‪ .‬آن وقت وضعيتي به‌وجود مي‌آيد كه نامناسب خواهد بود‪.‬‬ ‫در حوزه سياس��ت كش��ور ه��م همين‌طور اس��ت و‬ ‫رياس��ت‌جمهوري يا هر انتخابات ديگر مثل هم هس��تند‪.‬‬ ‫اول چيزي كه بايد پيش��نهاد داد اين است كه نظام حاكم به‬ ‫سمت غيرسياسي كردن فضاي كشور برود و شرايط را از اين‬ ‫وضعيت افراطي خارج كند‪ .‬چه‌لزومي‌دارد كه اين قدر مساله‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫مهم كشور از هسته‌اي تا سوريه و اقتصادي و نفت و‪ ...‬وجود‬ ‫ندارد‪ ،‬براي آنكه زمينه شكل‌گيري چنين اتحادي نيست‪ .‬اين‬ ‫آنومي‌چه در سطح رفتار و چه در سطح اذهان و انديشه وجود‬ ‫دارد و به نظر من يك چيز بسيار خطرناكي است كه آقاي دكتر‬ ‫محبيان هم فرمودند اما واقعيت اين است كه ساخت سياسي‬ ‫فكر مي‌كرد با اتميزه شدن عرصه سياست بهتر مي‌تواند آن را‬ ‫كنترل كرد اما درست است يك گروه و حزب بزرگ سخت‌تر‬ ‫مديريت مي‌شود‪ ،‬اما براساس مسئوليت و سابقه عملكردي و‬ ‫برنامه‌اي كه دارد خيلي چيز‌ها را در نظر مي‌گيرد‪ .‬مثال همين‬ ‫االن افرادي در حكومت هس��تند كه دولت فعلي را با دولت‬ ‫گذشته مقايسه مي‌كنند و آقاي خاتمي‌را تمجيد مي‌كنند كه‬ ‫الاقل رعايت يكس��ري چيزها را مي‌كرد‪ .‬چرا؟ چون خاتمي‬ ‫نمي‌توانس��ت چنين كند‌‪ ،‬حتي اگر ذهنش ه��م اين بود كه‬ ‫بي‌محابا‌تر عمل كند‪ ،‬به خاطر يك نوع پيوستگي‌ها و حالت‬ ‫گروه داشتن اين كار را انجام نمي‌داد‪ .‬بنابراين واضح شده كه‬ ‫اتميزه شدن‪ ،‬كنترل عرصه را سخت‌تر مي‌كند‪ .‬چون جامعه‬ ‫را پيش‌بيني ناپذيرتر مي‌كند‪ .‬در نتيج��ه نمي‌توان گفت در‬ ‫انتخابات بعدي مردم چه واكنشي از خودشان نشان مي‌دهند‪.‬‬ ‫ممكن است خيلي تحت تأثير رسانه‌هاي مختلف و خارجي‬ ‫باشند‪ .‬من كه نمي‌توانم االن پيش‌بيني كنم‪ .‬شايد ديگران‬ ‫بتوانند اين كار را كنند‪.‬‬ ‫مثلث‪ :‬آقاي دكتر محبيان! نظر شما چيست؟‬ ‫‪ l‬محبيان‪ :‬من چند فاكتور را مي‌بينم كه مي‌توانند‬ ‫براي ما ايجاد فرصت كنن��د و براس��اس آن مي‌توان براي‬ ‫كنترل فضاي سياسي كشور برنامه‌ريزيكرد‪ .‬عرصه سياسي‬ ‫ما تاحدودي كالينتاليستي است؛ برحسب روابط بين يكسري‬ ‫خوشه‌هايي ‪-‬بعضا حول اش��خاص‪ -‬مثل آقاي هاشمي و‬ ‫تيمش‪ ،‬مجمع روحانيون و تيمش‪ ،‬راس��ت سنتي و تيمش‬ ‫شكل گرفته بود كه اين مس��اله نكات مثبت و منفي داشت‪.‬‬ ‫نكته مثبت اين بود كه اين خوش��ه‌ها همانند احزاب مخفي‬ ‫با هم مبارزه مي‌كردند و البته گاهي منافع كش��ور به واسطه‬ ‫رقابت آنها ذبح مي‌ش��د‪ .‬يكي از آثاري كه آقاي احمدي‌نژاد‬ ‫داشت اين بود كه خوشه‌ها را به هم ريخت‪ ،‬يعني به بعضي‬ ‫از اين خوشه‌ها ضربه زد مثال به خوشه آقاي هاشمي ضربه‬ ‫زد‪ .‬اين مي‌تواند يك فرصت ايجاد كند‪ .‬يعني نظام به سمتي‬ ‫برود كه ضمن حفظ شكل هرمي‌ خود‪ ،‬احزاب شناسنامه‌دار‬ ‫آش��كارا در آن با هم رقابت كنند‪ .‬يعني حزب شناس��نامه‌دار‬ ‫طبق قانون كش��ور به فعاليت بپ��ردازد و تعه��د بدهد كه از‬ ‫مسير قانون خارج نش��ود وگرنه مي‌توان با آنها برخورد كرد‪.‬‬ ‫وقتي پرونده حزب دس��ت دولت است تخلف از قانون باعث‬ ‫باطل ش��دن مجوز فعاليتش مي‌شود كه اين مساله به معني‬ ‫پايان يافتن عمر سياسي يك حزب است؛ اين كنترلش ساده‌تر‬ ‫از ديگر روش‌هاست‪ .‬اين ايده خيلي راحت مي‌تواند اجرايي‬ ‫شود ولي خطرناك آن است كه كالينت‌هاي ناشناخته جاي‬ ‫خوشه‌هاي قبلي را بگيرند‪ .‬مثال تيم آقاي احمدي‌نژاد بخواهد‬ ‫جاي تيم آقاي‌هاشمي را بگيرد يا تيم يك فرد ديگر بخواهد‬ ‫براي خود طرفدارانی درست كند‪ .‬در اين حالت بازي خطرناك‬ ‫مي‌شود‪ ،‬چون سيستم قبلي اگر چه خوب نبود اما شناخته شده‬ ‫بود‪ .‬اين حالت جديد كه ديگر شناخته شده هم نيست؛ بنابراين‬ ‫از يك جهت اين يك فرصت است و نظام بايد از اين فرصت‬ ‫براي ساماندهي سريع و صريح فضاي سياسي كشور استفاده‬ ‫كند‪ ،‬چون فرصت ندارد وگرنه چيز‌هاي ديگر شكل مي‌گيرد‪.‬‬ ‫سياستمدار وقتي وارد صحنه مي‌ش��ود اول خودش است و‬ ‫براساس افكار و آرمان‌ها و ديدگاه‌هايي كه دارد عمل مي‌كند‪.‬‬ ‫ي دور‬ ‫با يك اعتماد به نفس حركت مي‌كند‪ .‬بعد رفته‌رفته تيم ‌‬ ‫او جمع مي‌شوند و بعد خوشه كم‌كم شكل مي‌گيرد‪ .‬بعد كه‬ ‫خوشه نهايي شد ديگر فرد خودش نيست و خوشه او را هدايت‬ ‫مي‌كند‪ .‬او اگر هم بخواهد كنار رود خوشه نگهش مي‌دارد‪.‬‬ ‫اصال جرياني خاص درست مي‌شود و اين خوشه منافع خودش‬ ‫را مي‌خواهد و اين منافع آن فرد را در راس نگه مي‌دارد و چون‬ ‫سامان يافته و آموزش ديده نيس��ت‪ ،‬نگاه مدني ندارد‪.‬منافع‬ ‫‪45‬‬
‫اتفاقاتيكه بعد از انتخابات سال‪ 88‬رخ داد يك‬ ‫نوع تغيير راهبردي را در عمل ايجاد كرد‪ .‬چالش‬ ‫اصلي اين است كه اصالح‌طلبان نه با راهبرد‬ ‫جديد توانستند خودشان را انطباق دهند و‬ ‫نه توانسته‌اند به‌راهبرد قبلي برگردند‪ .‬يعني‬ ‫آمادگي اين كار را ندارند‬ ‫سياست‬ ‫سياست در كشور اولويت داشته باشد؟‬ ‫البته مقام معظم رهبري اين موضوع را دنبال مي‌كنند‪.‬‬ ‫الگوي ايراني اس�لامي پيش��رفت را ارائه مي‌كنند ولي كل‬ ‫سيس��تم به اين س��مت نمي‌رود و فضاي غالب آن فضاي‬ ‫سياسي است‪ .‬دغدغه‌هاي رهبري درست است‪ .‬بايد جامعه را‬ ‫به سمتي برد كه مسائل اجتماعي با كليد اجتماعي حل‌شوند‪،‬‬ ‫مسائل اقتصادي با كليد اقتصادي‪ ،‬قفل‌هاي سياست هم با‬ ‫كليد خودش باز ش��وند البته تا مي‌توان بايد عرصه سياست‬ ‫كشور را غير‌سياسي كرد‪ .‬چون فضاي سياسي كشور ناسالم‬ ‫اس��ت‪ ،‬فضاي آن عقالني نيست‪ .‬بيش��تر بحث شعار است؛‬ ‫يك ش��اخص نداريم كه قضاوت ش��ود چه‌كس��ي راس��ت‬ ‫مي‌گويد‪ .‬فقط حرف مي‌زنند‪ ،‬در حوزه اقتصادي هم وضعيت‬ ‫آمارگويي به همين شكل است‪ ،‬من جايي ديدم يك مسئول‬ ‫بانك مركزي گفته اين بار س��عي مي‌كنيم آم��ار را واقعي‌تر‬ ‫بگوييم!(خنده) اين صحبت خيلي بامزه اس��ت‪ .‬آمار يا بايد‬ ‫درست باشد يا غلط‪ ،‬مثل اين اس��ت كه يك نفر دارتي را به‬ ‫سمت هدف بزند‪ ،‬اما به س��يبل نخورد‪ ،‬آن موقع طرف برود‬ ‫دور جاي محل اصابت خط بكشد و بگويد همين هدف است‪.‬‬ ‫‪ l‬عبدي‪ :‬من نخواندم ببينم اين مدير بانك مركزي‬ ‫چه گفته‪ ،‬اما از صحبت‌هايش برمي‌آيد كه مي‌خواسته به ما‬ ‫بگويد كه آمار ما خيلي واقعي نيست و ما مجبوريم اين گونه‬ ‫آمار بدهيم‪.‬‬ ‫‪ l‬محبيان‪ :‬بله‪ ،‬خواس��ته يا ناخواس��ته منظورش‬ ‫همين است‪.‬‬ ‫‪ l‬عبدي‪ :‬كسي كه در بانك مركزي است اين قدر‬ ‫مي‌فهمد كه نباي��د بگويد از اين به بعد آمارم��ان را واقعي‌تر‬ ‫مي‌گوييم‪ .‬مي‌خواس��ته بگويد اينجا آمارهايش زياد درست‬ ‫نيست‪ .‬حواستان باشد‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫مثلث‪ :‬كمي‌فضاي بحث را از جنبه نظري به سوي‬ ‫فضاي پراتيك ببريم‪ ،‬آقاي عبدي! شما وضعيت‬ ‫اردوگاه اصالحات را متش�تت اعالم كرديد‪ .‬فكر‬ ‫مي‌كني�د بزرگ‌تري�ن چال�ش اصالح‌طلب�ان در‬ ‫انتخابات آينده چيست؟ خيلي‌ها مي‌گويند انتخاب‬ ‫كردن بين بدنه جنبش به‌اصطالح سبز و حاكميت‬ ‫بزرگ‌ترين مشكل اصالح‌طلبان است‪ ،‬چراكه اگر‬ ‫ي در ميانه دو‬ ‫يك بازه‌اي را فرض كنيم آقاي خاتم ‌‬ ‫ديدگاه است؛ يك س�مت حاكميت و سمت ديگر‬ ‫گروهي كه به طيف افراطي تمايل دارند‪ ،‬شما فكر‬ ‫مي‌كنيد چالش اصلي اين جريان چيست؟ با‌توجه‬ ‫به شناختي كه از اين فضا داريد سناريوي احتمالي‬ ‫را چه‌مي‌دانيد؟‬ ‫‪ l‬عبدي‪ :‬اتفاقاتي كه بعد از انتخابات سال‪ 88‬رخ‬ ‫داد يك نوع تغيي��ر راهبردي را در عمل ايج��اد كرد‪ .‬چالش‬ ‫اصلي اين است كه اصالح‌طلبان نه با راهبرد جديد توانستند‬ ‫خودش��ان را انطباق دهن��د و نه توانس��ته‌اند به‌راهبرد قبلي‬ ‫‪46‬‬ ‫برگردند‪ .‬يعني آمادگي اي��ن كار را ندارند‪ .‬در مراحل و مقاطع‬ ‫تغيير راهب��رد اصوال ي��ك فاصله‌هايي مي‌افت��د كه آدم‌ها‬ ‫مي‌خواهند خودش��ان را پيدا كنند تا تش��خيص دهند كه با‬ ‫كداميك از دو راهب��رد انطباق دارند‪ .‬واقعيت اين اس��ت كه‬ ‫فضاي سياسي به‌گونه‌اي است كه عده زيادي از اين نيروهاي‬ ‫اصالح‌طلب ديگر نس��بت به راهبرد اصالحات خوش��بين‬ ‫نيستند و فكر مي‌كنند اين راهبرد جواب نمي‌دهد‪ ،‬بنابراين‬ ‫ادامه راه را غلط مي‌دانند‪ .‬از طرف ديگر بخش قابل توجهي از‬ ‫نيروهاي اصالح‌طلب مي‌گويند چاره‌اي جز حمايت از راهبرد‬ ‫اصالحات نيست‪ ،‬بنابراين خودشان را متعهد و ملتزم به آن‬ ‫مي‌دانند‪ .‬بخشي از نيروها نيز همانند آقاي خاتمي‌مي‌خواهند‌‬ ‫تركيبي بين اين دو را داشته باشند ولي شدني نيست‪ .‬بنابراين‬ ‫تا‌مساله را با خودشان حل نكنند من فكر نمي‌كنم در شرايط‬ ‫كنوني بتوانند در انتخابات شركت كنند و اگر هم شركت كنند‬ ‫نه براي آنها مفيد است و نه براي كل ساخت سياسي كشور‬ ‫مفيد خواهد بود‪ ،‬اما ش��ايد وضعيت تا ماه‌ه��اي آينده تغيير‬ ‫كند‪ .‬البته اين يك وجه قضيه اس��ت‪ .‬يك وجه ديگر قضيه‬ ‫به حكومت برمي‌گردد‪ .‬حكومت بايد تكليف اينها را روش��ن‬ ‫كند‪ .‬مديريت كردن جامعه آنطور كه آقاي محبيان فرمودند‬ ‫از اساس اشتباه است‪ .‬در واقع مديريت مطلوب يك نوع عدم‬ ‫مديريت اس��ت؛ مثال در اقتصاد ب��ازار مي‌گويند نمي‌خواهد‬ ‫بررسي شود تا چه كس��ي چه مقدار توليد كند و به چه مبلغي‬ ‫بفروشد‪ ،‬بلكه بايد رها كرد تا خودش درست مي‌شود‪ .‬آنهايي‬ ‫كه مي‌خواهند خيلي مديريت كنند آخرش به نتيجه نمي‌رسند‪.‬‬ ‫بنابراين بخش��ي از علتي كه اصالح‌طلبان نمي‌توانند از اين‬ ‫وضعيت بيرون بيايند يا يك جنبه‌شان به‌جنبه ديگري غالب‬ ‫ش��ود بس��تگي به حكومت دارد كه به‌دنبال اجرايي كردن‬ ‫چه‌تصميمي‌اس��ت‪ .‬اگر حكوم��ت دور اصالح‌طلبان را خط‬ ‫كش��يده و گمان مي‌كند بدون اينها هم مي‌تواند جلو برود‪،‬‬ ‫خب خيلي مساله‌اي نيست‪ .‬در واقع حكومت محدود به همين‬ ‫نيروهايي مي‌شود كه در ساخت رسمي فعلي حكومت هستند‪.‬‬ ‫در اين حالت يك گرايش در اصالح‌طلبان غالب مي‌ش��ود و‬ ‫آن گرايش خروج قطعي از ساختار و بيرون رفتن از آن است‪،‬‬ ‫اما چنانچه حكومت به اين نتيجه برس��د كه نمي‌توان يك‬ ‫گرايش را كنار گذاشت مس��اله طور ديگري رقم مي‌خورد‪.‬‬ ‫شايد بكوشند تا يك عده از خود سيستم بيايند و متولي شوند‬ ‫و گفتمان اصالحات را نمايندگي كنند‪ .‬وقتي حرف‌هاي آن‬ ‫افراد با واقعيت عملكردي‌شان انطباق ندارد‪ ،‬قطعا نمي‌توانند‬ ‫راه به‌جاي��ي ببرند‪ .‬بنابراي��ن اگر فكر مي‌كنند الزم اس��ت‬ ‫اصالح‌طلبان در صحنه باشند به نظرم حكومت مي‌تواندهرچه‬ ‫زودتر پالس‌هاي مثبتي به‌آنها بدهد‪ .‬برداشت من اين است كه‬ ‫اين زمينه در مجموعه اصالح‌طلبان به شدت وجود دارد كه‬ ‫مجددا به آن گفتمان اصالحات برگردند‪ -‬يعني به وضعيتي‬ ‫كه قبل از سه سال گذشته بود‪ -‬اين امر مستلزم آن است كه‬ ‫حكومت اي��ن راه را باز كند اما حكومت قادر اس��ت كه راه را‬ ‫ببندد‪ .‬خيلي هم ساده مي‌تواند اين كار را انجام دهد‪ .‬در اين‬ ‫حالت فرد اصالح‌طلب مي‌گويد يا حرف نمي‌زنم يا مي‌روم آن‬ ‫طرف خط مي‌ايستم‪ .‬فكر مي‌كنم چالش اصلي اصالح‌طلبان‬ ‫اين است كه بين اين دو گرايش ياد شده بخش‌هايي قائل به‬ ‫برگشت به گذشته هستند اما حداقل بخشي‌از اقشار جوان‌تر‬ ‫و توده‌اي‌تر جامعه موافق ادامه همين جريان سه ساله اخير‬ ‫هس��تند و به هر‌دليلي فك��ر مي‌كنند‪ ،‬در آين��ده اين جريان‬ ‫كارسازتر است‪ .‬البته همانطور كه گفته شد بخش‌هايي هم‬ ‫هستند كه بين اين دو در حال نوسان هستند و فكر مي‌كنند‬ ‫هر دو را مي‌توانند داشته باشند‪ .‬حال آنكه نمي‌شود‪ .‬اينها بايد‬ ‫تصميم بگيرند كه مي‌خواهند ب��ه كداميك از اين دو جريان‬ ‫ياد شده متمايل ش��وند‪ .‬اينكه بخش وس��ط به يكي از اين‬ ‫دو حالت ياد شده پيوند بخورد تا حدود زيادي بستگي به آن‬ ‫دارد كه ساخت سياسي كش��ور چه رفتاري مي‌كند‪ .‬من فكر‬ ‫مي‌كنم تا پايان تابستان بايد گشايش‌هايي به‌وجود آيد‪ .‬نوع‬ ‫گشايش‌ها هم روشن است و زياد پيچيده نيست‪ .‬يكي اين‬ ‫اس��ت كه تغييري در وضع زنداني‌ها و آزادي بيان داده شود‪.‬‬ ‫فكر مي‌كنم با شروع سال تحصيلي ‪ -‬مهر به‌عنوان يك نقطه‬ ‫عطف نه به‌عنوان يك زمان خاص‪ -‬اگ��ر فضا براي آزادي‬ ‫بيان و آزادي تجمعات تا‌حدي باز باشد و مساله زنداني‌ها حل‬ ‫شود مي‌توان اميدوار بود كه گرايش اصالحات تقويت شود و‬ ‫آن نيروهايي كه وسط دو راهبرد ياد شده قرار گرفتند به جمع‬ ‫اصالحات بپيوندند‪ .‬نيروهاي ديگر يا به اين جمع مي‌پيوندند‬ ‫يا مسير خودش��ان را مي‌روند‪ .‬در اين صورت ديگر اهميتي‬ ‫ندارد‪ .‬آنها مي‌توانند در انتخابات آين��ده گام‌هايي را بردارند‪،‬‬ ‫اگر حكومت راهي را بازكند يا اگر نكرد نظر شخصي من اين‬ ‫است كه نيروهاي اصالح‌طلب بايد راه خودشان را بروند‪ .‬حاال‬ ‫مي‌خواهد راه باز بشود يا خير‪ .‬اما از نظر يك تحليلگر مي‌گويم‬ ‫اگر حكومت پالس‌هاي مثبتي را از خود نشان ندهد گرايش‬ ‫بازگشت به قبل از ‪ 88‬نمي‌تواند تقويت شود و اين را مي‌توان‬ ‫پالس��ي از اردوگاه اصالحات به‌حكومت دانس��ت‪ .‬بنابراين‬ ‫برداشت من اين اس��ت كه چالش اصلي اصالح‌طلبان اين‬ ‫است كه غالب آنان قادر نيس��تند يكي از دو راهبرد ياد شده‬ ‫را انتخاب كنند‪.‬‬ ‫مثلث‪ :‬صحبت‌هايي كه آقاي عبدي اشاره كردند‬ ‫ناظر به اين است كه اين سه گرايش اصالح‌طلب‪،‬‬ ‫گرايش تندرو و خاكستري را در اصالح‌طلبان به‬ ‫رسميت بشناسيم‪ ،‬آقاي دكتر محبيان! شما فكر‬ ‫مي‌كنيد‪...‬‬ ‫‪ l‬عبدي‪ :‬به رسميت شناختن معناي حقوقي دارد‪.‬‬ ‫منظور من اين بود كه اين سه گرايش هست‪.‬‬ ‫مثلث‪ :‬در مقام تحليل آقاي عبدي اين سه گرايش‬ ‫را بيان كردند‪ ،‬حاال آقاي دكتر محبيان ش�ما فكر‬ ‫مي‌كنيد حاكميت عامل اصلي هژمون شدن يكي‬ ‫از اين سه گرايش اس�ت يا از اين طرف صحبتي‬
‫من به نظام توصيه مي‌كنم وقت خود را باچانه‌زني‬ ‫با اصالح‌طلبان تلف نكند‪ .‬اصال اصالح‌طلبان از‬ ‫موضع دغدغه‌هاي حكومتي اصالت ندارند‪ .‬نه‬ ‫اينكه وجود ندارند‪ ،‬بلكه مي‌گويم اصالت ندارند‪،‬‬ ‫براي يك نظام بحث اصلي بحث جريان‌هاي‬ ‫سياسي است؛ افراد سياسي فرع بر جريان‌هاي‬ ‫سياسي و جريان‌هاي سياسي فرع بر جريان‌هاي‬ ‫اجتماعي هستند‪ .‬نظام بايد مساله جريان‌هاي‬ ‫اجتماعي را حل كند‬ ‫كه اصولگراها مي‌كنند اين است كه اول گرايش‬ ‫اصالحات باي�د تكليف خ�ود را ب�ا انتخابات ‪88‬‬ ‫روش�ن كند؛ يعني برائت از فتنه را داشته باشند‪.‬‬ ‫قضاوت شما در اين باره چطوراست؟‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪ l‬محبيان‪ :‬در اينكه نظام در ش��كل دهي فضاي‬ ‫سياسي‪ ،‬آمدن‪ ،‬نيامدن و چگونگي آمدن اصالح‌طلبان نقش‬ ‫دار ‌د ترديدي نيست‪ ،‬تعارف هم ندارد؛ چون قدرت دارد و اين‬ ‫را تعيين مي‌كند‪ .‬حاال تعييني كه انجام مي‌دهد دقيق است‬ ‫يا خير بحث ديگري اس��ت ولي اين قدرت را دارد‪ ،‬اما من به‬ ‫نظام توصيه مي‌كنم وقت خود را باچانه‌زني با اصالح‌طلبان‬ ‫تلف نكند‪ .‬اصال اصالح‌طلبان از موضع دغدغه‌هاي حكومتي‬ ‫اصالت ندارند‪ ،‬نه اينكه وج��ود ندارند‪ ،‬بلكه مي‌گويم اصالت‬ ‫ندارند‪ ،‬براي يك نظام بحث اصلي بحث جريان‌هاي سياسي‬ ‫است؛ افراد سياسي فرع بر جريان‌هاي سياسي و جريان‌هاي‬ ‫سياسي فرع بر جريان‌هاي اجتماعي هستند‪ .‬نظام بايد مساله‬ ‫جريان‌هاي اجتماعي را حل كند‪ .‬از نظر من‪ ،‬اصالح‌طلبان در‬ ‫ش��رايط فعلي چهار بحران دارند ؛ يكي بحران هويت است‪.‬‬ ‫آنها بايد خودشان را تعريف كنند‪ ،‬وقتي مي‌گويند اصالحات‪،‬‬ ‫يعني چه؟ االن سبزهاي س��كوالر را داريم كه كامال به ضد‬ ‫انقالب پيوند خوردند و حتي تندتر از آنها حركت مي‌كنند‪ .‬از‬ ‫يك طرف مي‌رس��يم به آدم‌هايي همچون فرخ نگهداركه‬ ‫خود را س��بز مي‌دانند تا مي‌آييم اين طرف كه اصالح‌طلبند‬ ‫و برخي‌شان حتي خود را اصالح‌طلب اصولگرا مي‌دانند‪ .‬اين‬ ‫هويت بايد تعريف ش��ود‪ .‬بيكران بودن موجب شكل‌گيري‬ ‫هويت نمي‌شود‪ ،‬مرز آنها كجاست؟ كجا را مي‌خواهند تعريف‬ ‫كنند؟ دوم آنكه اينها واقعا چه مي‌خواهند؟ هيچ موقع تعريف‬ ‫دقيقي از آنچه مي‌خواهند بيان نشده است‪ .‬معتقدم آن زماني‬ ‫كه روزنامه س�لام بود خيلي وضعيت روش��ن‌تر بود‪ .‬سالم‬ ‫مانيفست داشت‪ .‬يك جريان س��نتي در حال مدرن شدن در‬ ‫كشور با يكسري تعريف‌هاي اقتصادي را نمايندگي مي‌كرد‪.‬‬ ‫آن جريان را مي‌توان تعريف ك��رد‪ ،‬اما اصالح‌طلبان فعلي را‬ ‫نمي‌توان تعريف كرد‪ .‬چپ از لحاظ اقتصادي‪ ،‬سوپرراست و‬ ‫سوپرليبرال هم در بين آنها وجود دارد و هر‌كدام براي خودشان‬ ‫يك محوريتي قائل هستند‪ .‬مي‌گويند؛ البشرط يجتمع مع‬ ‫الف شرط؛ آنكه شرط و مرزي ندارد با هر‌چيزي جمع مي‌شود‪.‬‬ ‫اينها فكر مي‌كردند گستردگي دليل قدرت است و مرزهاي‬ ‫فكري را رها كردند‪ .‬حال آنكه گستردگي دليل قدرت نيست‪،‬‬ ‫بلكه دليل آن است كه مديريتي وجود ندارد كه اين وضعيت‬ ‫را جمع كند‪ ،‬پس اصالح‌طلبان بحران هوي��ت دارند و بايد‬ ‫خود را تعريف كنند كه در حوزه اقتص��اد‪ ،‬فرهنگ و اجتماع‬ ‫چه مي‌خواهند بگويند‪ .‬در چه زميني و با چه ابزار و وس��ايلي‬ ‫مي‌خواهند بازي كنند‪ .‬يك بحران ديگر اصالح‌طلبان بحران‬ ‫اعتماد به نفس اس��ت‪ .‬اينها در جريان س��ال ‪ 88‬يك شوك‬ ‫بزرگ خوردند و هنوز از آن شوك بيرون نيامدند‪ .‬اصالح‌طلبان‬ ‫درون الك خود رفتن��د و هنوز از آن بي��رون نيامدند‪ .‬گاهي‬ ‫مي‌خواهند بيايند بيرون‪ ،‬اما تا يك ضربه كوچك مي‌خورند‬ ‫به درون الك خود برمي‌گردند‪ .‬هنوز بحران اعتماد به نفس‬ ‫دارند و وقتي كسي بحران اعتماد به نفس دارد خيلي نمي‌توان‬ ‫به حرف‌هايش اعتماد كرد‪ .‬يعني حرف‌ه��ا و قول‌هايي كه‬ ‫در دوران بي‌اعتماد به نفس��ي مي‌گويد موقعي كه قدرت را‬ ‫به دست آورد ممكن اس��ت همه را زير پا بگذارد‪ .‬بنابراين نه‬ ‫نظام به قول‌هاي اينها اعتماد مي‌كند‪ ،‬چون موقعي كه راي‬ ‫مي‌آورند معلوم نيست چه كار مي‌كنند نه خودشان حرف‌هاي‬ ‫جدي و روشني مي‌زنند‪.‬‬ ‫سومين بحران‪ ،‬بحران تشكيالتي است‪ .‬اينها يك فاز‬ ‫بازيابي را بايد طي كنند‪ .‬االن مي‌خواهند طي كنند‪ ،‬اما به نظر‬ ‫مي‌رسد كه بازي دس��ت متفكرانشان نيست‪ .‬يعني هركس‬ ‫آمد چهار تا حرف زد‪ ،‬حرفش مالك و معيار مي‌ش��ود‪ .‬واقعا‬ ‫بايد فكر كنند؛ البته بحث اتاق فكر هم مطرح ش��ده‪ .‬آقاي‬ ‫عبداهلل نوري چيزهايي را مطرح كرده اما باالخره تشكيل آن‬ ‫يك فرآيندي را مي‌طلبد‪ .‬بنابراين سومين بحران تشكيالتي‬ ‫است‪ .‬اينها يك بال‌هايي را براي خودشان تعريف كرده بودند‪،‬‬ ‫اما سازمان مجاهدين‌انقالب و حزب مشاركت يعني هر‌دو بال‬ ‫اين جريان از بين رفته‪ ،‬اينها پرنده‌هايي هستند كه روي زمين‬ ‫راه مي‌روند و گاهي س��ينه خيز حركت مي‌كنند‪ .‬مشروعيت‬ ‫آن بال‌ها را نظام ديگر نمي‌پذيرد واينها بايد سيستم جديدي‬ ‫را تعريف كنند‪ ،‬آيا دوب��اره مجمع روحانيون را احيا مي‌كنند؟‬ ‫نمي‌دانم احياي مجم��ع روحانيون ج��واب مي‌دهد يا خير؟‬ ‫اين به خودشان برمي‌گردد‪ .‬من نمي‌خواهم براي آنها تعيين‬ ‫تكليف كنم‪.‬‬ ‫چهارمين بحران‪ ،‬بحران جايگاه است‪ .‬اينها مي‌خواهند‬ ‫فعاليت سياس��ي كنند و آكس��يون داش��ته باش��ند‪ .‬نظام را‬ ‫چگونه مي‌بينند؟ دشمن مي‌بينند؟ شريك مي‌بينند؟ رقيب‬ ‫مي‌بينند؟ رفيق مي‌بينند؟ با اي��ن نظامي كه صاحب قدرت‬ ‫است مي‌خواهند چه كار كنند؟ چه برنامه‌اي دارند؟ متاسفانه‬ ‫اينها به عنوان رفيق در خيلي از موارد نزديك شدند و وقتي‬ ‫دست شان به هدف نرس��يد به عنوان رقيب و حتي دشمن‬ ‫هم عم��ل كردند‪ .‬يعني از دش��منان هم يارگي��ري كردند و‬ ‫اين نادرس��ت بود و اين باعث ش��د نظام به آنه��ا بي‌اعتماد‬ ‫ش��ود تا‌حدودي هم حق دارد‪ .‬بخش��ي از اين مس��اله شايد‬ ‫به اعم��ال خودش برگ��ردد‪ ،‬ام��ا در عين حال ح��ق دارد تا‬ ‫حدودي به اصالح‌طلبان بي‌اعتماد ش��ود و يك نكته ديگر‬ ‫اين اس��ت كه من گفتم اصالت با اصالح‌طلب نيست و اين‬ ‫نبايد دغدغه نظام باشد و وقت خود را با اين مساله تلف كند‪،‬‬ ‫بلكه بايد برود مديريت س��نگين‌تري انج��ام دهد‪ .‬واقعيت‬ ‫اين اس��ت كه اصالحات دو بخش دارد؛ يك بخش آن اليه‬ ‫اجتماعي اس��ت كه بخش اصيل اس��ت‪ .‬يعني ريشه دارد و‬ ‫واقعي است؛ نمي‌شود با آن معامله كرد‪ .‬بايد با آن حرف زد‪،‬‬ ‫يك بخش بازيگران سياس��ي جريان اصالح��ات كه از آن‬ ‫پتانسيل اجتماعي مي‌خواهند استفاده كنند تا قدرت سياسي‬ ‫را بگيرند و حاضر به معامله و گفت‌وگو و امتياز گرفتن و امتياز‬ ‫دادن هم هس��تند ولي فايده ندارد‪ .‬به‌دليل آنكه به محض‬ ‫آنكه معامله مي‌كنند جري��ان اجتماعي راه خ��ود را مي‌رود‬ ‫و اينه��ا از راس پايين مي‌افتند‪ .‬حال سيس��تم چ��ه كار بايد‬ ‫كند؟ سيس��تم بايد برود آن جريان اجتماعي را بشناسد‪ .‬اين‬ ‫جريان اجتماعي از اول انقالب ب��وده ولي به مرور از جهاتي‬ ‫تقويت ش��ده‪ ،‬در مقابل نيروهاي انقالب هم قوي ش��دند‪.‬‬ ‫من نمي‌گويم اين ظرفيت اجتماعي‪ ،‬ضد انقالب است‪ .‬اين‬ ‫ظرفيت دغدغه سياس��ي ندارد‪ ،‬بلكه از ناچاري گاهي مواقع‬ ‫سياسي مي‌ش��ود‪ .‬اين يك جريان اجتماعي است كه داراي‬ ‫ارزش‌هاي خاص خودش اس��ت‪ .‬ارزش‌هاي آن لزوما ضد‬ ‫ارزش‌هاي نظام نيس��ت‪ ،‬اما تفاوت دارد‪ .‬فردگرايي و تاكيد‬ ‫بر حريم ش��خصي در مواجهه با ميل ب��راي دخالت در اين‬ ‫حوزه‌ها از جمله آن ارزش‌هاست‪ .‬دخالت هيچ‌كس را در اين‬ ‫مرزها نمي‌پسندد‪ ،‬حتي واكنش هم نشان مي‌دهد اما چون‬ ‫محافظه كار است واكنشش را سر صندوق راي بروز مي‌دهد‬ ‫و از كس��ي كه بتواند يك جوابي به اين قضيه بدهد حمايت‬ ‫مي‌كند‪ .‬پ��س اصل جريان اجتماعي اس��ت ك��ه آن را بايد‬ ‫شناسايي و پاسخ داد و با آن مفاهمه كرد‪ .‬موضوع دوم بحث‬ ‫حاشيه و متن است‪ .‬سياست نبايد متن بازي ما باشد‪ .‬متن بازي‬ ‫بايد فرهنگ و اجتماع باشد‪ ،‬بايد فرهنگ‌سازي كرد تا سودش‬ ‫درسياست حاصل شود‪ .‬ما مي‌خواهيم بذر در زمين نامناسب‬ ‫و نا‌استوار سياست بكاريم‪ ،‬اما سودش را در فرهنگ و اجتماع‬ ‫ببريم‪ .‬اين شدني نيست‪ ،‬غلط است‪ .‬برنامه‌هاي اقتصادي با‬ ‫ديد سياسي مي‌ريزيم و نتيجه‌اي گرفته نمي‌شود‪ ،‬در حوزه‬ ‫اجتماع هم همين‌طور‪ .‬به‌خاطر آنكه معكوس كار مي‌ش��ود‪.‬‬ ‫بايد رفت در آن حوزه‌ها س��رمايه‌گذاري جدي كرد‪ ،‬محيط‬ ‫سياسي به تبع آن اداره مي‌شود‪ .‬ما داريم همه محيط‌ها را تابع‬ ‫سياست مي‌كنيم‪ .‬آن را هم در نهايت به سختي اداره مي‌كنيم‬ ‫كه اين جواب نخواهد داد‪ .‬بنابراي��ن آن جريان اجتماعي به‬ ‫مرور خودش براي خودش نماينده تعريف مي‌كند‪ .‬نماينده‬ ‫مس��تقيمي‌ندارد‪ .‬آنهايي كه نزديك‌ترند يا فاصله بيشتري‬ ‫دارند؛ مي‌آين��د تقويت مي‌كنند‪ .‬امروز آقاي خاتمي‌اس��ت؛‬ ‫فردا كس‌ديگر‪ ،‬پس فردا اگر شد كواكبيان و ديگران‪ .‬بعد هم‬ ‫جالب است؛ افراد اول مي‌آيند خيلي قول و قرارها مي‌گذارند‬ ‫بعد در عمل چيز ديگري مي‌شود‪ .‬چون مي‌خواهند از نيروي‬ ‫اجتماعي يادشده اس��تفاده كنند و آن ظرفيت اجتماعي هم‬ ‫شرايط خود را به فرد تحميل مي‌كند‪ .‬آن نيرو اصال سياسي‬ ‫نيست ولي وقتي در اجتماع مشكلش حل نمي‌شود به‌صورت‬ ‫زيركانه‌اي م��ي‌رود عناصر سياس��ي را ابزار خ��ودش براي‬ ‫رساندن يكسري پيام‌ها به حاكميت مي‌كند تا نتيجه‌اش را در‬ ‫اجتماع با كاهش فشارها بگيرد‪.‬‬ ‫مثلث‪ :‬آقاي عبدي! نظر شما چيست؟‬ ‫‪ l‬عبدي‪ :‬آقاي محبي��ان مطالبي گفتن��د‪ ،‬اينكه‬ ‫كارهايي كنيم تا به مطالبات نيروي اجتماعي پاس��خ دهيم‪،‬‬ ‫‪47‬‬
‫سياست‬ ‫بسم‌اهلل اين كار را بكنند‪ .‬اصال مساله‌اي نيست‪ .‬اگر حكومت‬ ‫مي‌تواند مطالبات همه اقشار جامعه را جواب دهد‪ ،‬خب اين كار‬ ‫را بكند‪ ،‬اما معتقدم علتي كه به ايجاد شكاف ميان حاكميت و‬ ‫اصالح‌طلبان انجاميده‪ ،‬آن است كه حكومت نمي‌خواهد به‬ ‫اين مطالبات رس��ميت دهد‪ .‬اين حرف آق��اي محبيان يك‬ ‫ذهنيت است؛ كه اگر اين كار را كنيم آن طور مي‌شود‪ .‬اگر را با‬ ‫مگر كاشتند نهال كاشكي از آن برآمد‪ .‬اگر حاكميت مي‌خواهد‬ ‫به مطالبات اين اقشار پاسخ دهد‪ ،‬خب مي‌تواند اين كار را انجام‬ ‫دهد واصال مشكلي نمي‌ماند‪ .‬پس بنابراين اگر نمي‌خواهد آن‬ ‫كار را انجام دهد‪ ،‬معنايش آن نيست كه تحليل ندارد كه بايد‬ ‫اين كار را انجام دهد؛ به همين دليل نمي‌توان اصالح‌طلبان را‬ ‫ناديده گرفت و اگر تا االن موفق نشدند بايد ديد چرا؟‬ ‫از آنجا كه اين كار دستوري نيست بايد توضيح دهيم‪،‬‬ ‫حاكميت چرا نمي‌تواند اين كار را بكند‪.‬اين مساله بايد توضيح‬ ‫داده ش��ود‪ .‬اما نكاتي كه درباره اصالح‌طلبان گفته شد يك‬ ‫مقدار جاي بحث دارد‪ .‬از هويت ش��روع مي‌كنم‪ .‬تعريف من‬ ‫آن است يك مفهومي‌به‌نام اصالح‌طلبان و يك مفهوم به‌نام‬ ‫اصالح‌طلبي وجود دارد‪ .‬اصالح‌طلبي يك گرايش عام است‪.‬‬ ‫هركسي مي‌تواند باشد‪ .‬يك مشخصاتي دارد مثال از قانون و‬ ‫عدم خشونت دفاع و حمايت مي‌كند‪ .‬حاال مي‌خواهد هر‌كس‬ ‫باشد‪ .‬من از اين گرايش دفاع مي‌كنم‪ .‬اين وجه عام آن است‪،‬‬ ‫اما در جزئيات ممكن است سكوالر يا حتي بي‌دين باشد‪ ،‬شايد‬ ‫گرايش فرهنگي يا اقتصادي خاصي داش��ته باش��د‪ ،‬اما اين‬ ‫گرايش عام همان گرايشي است كه شما مي‌گوييد و همه را‬ ‫در برمي‌گيرد‪ .‬حتي ممكن است بخش‌هايي از اصولگراها نيز‬ ‫با اين ايده موافق باشند‪ ،‬اما گاهي اسم خاص اصالح‌طلبان را‬ ‫به‌كار مي‌برند كه اينها يك بخش معيني هستند‪ .‬ضمن آنكه‬ ‫اينها ايده‌هايي ديگري غير از اصالح‌طلبي دارند كه ناقض‬ ‫آن نيست‪ .‬بنابراين اصالح‌طلبان كامال هويت شناخته شده‬ ‫دارند‪ ،‬همانطورهم كه گفته شد تشكيالت خاص خود را داشته‬ ‫يا دارد‪ ،‬پس مشكل هويتي ندارد‪ .‬مشكل اصالح‌طلبان هماني‬ ‫است كه عده‌اي فكر مي‌كنند با اصالحات مي‌توانند جلو بروند‬ ‫ من معتقدم اين راه جواب مي‌دهد ‪ -‬اما عده‌اي با اين حرف‬‫موافق نيستند و معتقدند اين راه جواب نمي‌دهد و بايد روش‬ ‫ديگري را پيش‌بگيرند‪ ،‬اينجاست كه دچار گير شدند‪ .‬درباره‬ ‫اعتماد به نفس نيز با آقاي محبيان هم موافقم و هم مخالف‪.‬‬ ‫مخالفم چون اعتماد به نفس شان در مقاطعي خيلي باال بود‪.‬‬ ‫‪ l‬محبيان‪ :‬االن منظور من بود‪.‬‬ ‫‪ l‬عبدي‪ :‬توضي��ح مي‌دهم چ��را االن اعتماد به‬ ‫نفس‌ش��ان از بين رفته اس��ت‪ .‬البته من با نتيجه‌گيري شما‬ ‫زياد مخالف نيس��تم كه به كس��ي كه اعتماد به نفس ندارد‪،‬‬ ‫زياد نبايد اتكا كرد‪ .‬عدم‌اعتماد به نفس اصالح‌طلبان ناشي‬ ‫از ضعف آنها نيست‪ ،‬بلكه ناش��ي از يك چالش است‪ .‬وقتي‬ ‫در اي��ن مملك��ت در برخي مقاط��ع از جانب م��ردم به طرز‬ ‫فوق‌العاده‌اي به اصالح‌طلبان اقبال ش��د‪ ،‬اين اقبال به آنها‬ ‫اعتماد به نفس داد‪ ،‬اما عدم اعتماد به نفس كنوني به آن خاطر‬ ‫اس��ت كه اصالح‌طلبان تاكنون نظام را از خود مي‌دانستند و‬ ‫خودشان را بيشتر متولي مي‌دانس��تند حاال يا درست يا غلط‬ ‫يكس��ري واقعيت‌ها و اتفاقاتي را مي‌بينن��د‪ ،‬يك چيزهايي‬ ‫را ديدند كه در واقع ديگر اعتماد به نفسش��ان به اين ايده از‬ ‫بين رفته اس��ت‪ .‬اين وضعيت در اصالح‌طلب��ان وجود دارد‪،‬‬ ‫اما نه از آن زاوي��ه‌اي كه آقاي محبي��ان مي‌گويد‪ .‬من فكر‬ ‫مي‌كنم مشكل آنها همه‌اش به چالش اول برمي‌گردد‪ .‬درباره‬ ‫تشكيالت حتي اگر آن دو تشكيالت هم غير‌قانوني شوند و‬ ‫نظام اعتمادي به آنها نداشته باش��د اين مشكل تشكيالتي‬ ‫براي اصالح‌طلبان به‌وجود نم��ي‌آورد‪ ،‬اصالح‌طلبان همين‬ ‫االن بخواهند تشكيالتشان را سريع و به‌مراتب از اصولگراها‬ ‫قوي‌تر س��امان مي‌دهند چون يك بدنه خاص خودشان را‬ ‫دارند‪ .‬بر فرض به‌داليل مس��ائل امنيتي و راهبرد سياسي به‬ ‫نتيجه نرسند‪ ،‬اما تش��كيالت اصالح‌طلبان در ذيل گفتمان‬ ‫اصالح‌طلبي جواب مي‌دهد نه در جنبش سبز؛ مشكل‌شان‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪48‬‬ ‫اينجاس��ت‪ .‬آن انتقادي كه من به آنها دارم اين است كه اين‬ ‫تشكيالتي كه دارند و سريع مي‌توانند آن را سامان دهند در‬ ‫چارچوب اصالحات جواب مي‌دهد و مي‌تواند بالفعل شود‪ ،‬در‬ ‫چارچوب جنبش سبز نمي‌توانند آن را بالفعل كنند چون آن‬ ‫جنبش چيز ديگري است و تش��كيالت ديگري مي‌خواهد‪.‬‬ ‫بنابراين مشكل‌شان همان تعيين تكليف است‪ .‬اصالح‌طلبان‬ ‫خودشان را با دو راهبرد مواجه مي‌بينند‪ ،‬حاال حكومت مي‌تواند‬ ‫انتخاب كند اينها به كدام سمت‌گرايش پيدا كنند‪ .‬اين ايده كه‬ ‫اصالح‌طلبان را رها كنيم و وقت‌مان را براي آنها تلف نكنيم؛‬ ‫شايد بنده كه اينجا نشستم پيش خودم بگويم كه اين حرف‬ ‫تحقيرآميزي است‪ .‬اين ايده خطرناك است‪ .‬اصال طرح چنين‬ ‫نگرشي به‌گونه‌اي كه آقاي محبيان مي‌گويند براي سيستم‬ ‫خطرناك است‪ .‬بايد از اين دست برداشت كه مي‌خواهيم در‬ ‫باال يكسري چيزها را مديريت كنيم‪ .‬حكومت يك جوري بايد‬ ‫خودش را تعريف كند كه برآمده از محيط اجتماعي‌اش باشد‬ ‫نه آنكه باال بنشيند و همه چيز را مديريت كند‪ ،‬چون مديريت‬ ‫به اين شكل اصال امكانپذير نيست‪ .‬بايد اين طور تعريف كرد‬ ‫كه خودش برآمده از اينها باشد‪ .‬بنابراين اين ادبيات بايد كنار‬ ‫گذاشته شود‪ .‬سيستم بايد خودش را بازتعريف كند كه چگونه‬ ‫با جامعه انطباق پيدا كند وگرنه دائم مي‌خواهد مديريت كند‬ ‫تا از پس بحران‌ها برآيد‪ ،‬ام��روز اصالح‌طلبان مي‌روند‪ -‬كه‬ ‫چه بخواهيم و نخواهيم يك قشر قابل توجهي هستند‪ -‬فردا‬ ‫نمي‌تواند مطالبات اقشار مرتبط با آنها را پاسخ دهد‪ .‬بعد يك‬ ‫جريان انحرافي مي‌آيد‪ ،‬پس فردا جريان انحرافي دو و س��ه‬ ‫در صحنه سياسي كشور ش��كل مي‌گيرد‪ .‬بنابراين به جاي‬ ‫آنكه دائم به مديريت كردن اصرار ش��ود باي��د ديد واقعا چه‬ ‫طور مي‌ش��ود بين مطلوب‌هاي حكومت و امكانات موجود‬ ‫فضا را اپتيم��م و بهينه كرد‪ .‬ب��ا اين بحراني ك��ه دارد پيش‬ ‫مي‌آيد آينده س��ختي را مي‌بينيم‪ .‬يكي از چالش‌هاي اصلي‬ ‫اصالح‌طلبان اين است كه مملكت دارد به يك سمتي پيش‬ ‫مي‌رود كه حتي اگر بتوانند بيايند در قدرت هم به نفع‌ش��ان‬ ‫نيس��ت‪ ،‬يعني وقتي مملكت زير يك ميليون بشكه نفت در‬ ‫نقلو‌انتق��ال كند حاال وزير و‬ ‫روز بفروش��د و پولش را نتواند ‌‌‬ ‫وكيل هم بش��وند تازه تبديل به س��يبل كتك خواهند شد‪،‬‬ ‫خب پيش خ��ود مي‌گويند اصولگرايان ت��ا اينجا آمدند پس‬ ‫خودشان هم ادامه بدهند‪ .‬بنابراين سوال اين است كه آيا آنها‬ ‫مي‌توانند بقيه راه را خودشان بروند؟ خيلي فكر ساده‌اي است‬ ‫اگر جواب مثبت باشد‪ .‬اگر مي‌شد مديريت كرد همين دولت‬ ‫فعلي مديريت مي‌شد تا كار به اينجا نكشد‪ .‬بنابراين به ذهنم‬ ‫مي‌آيد كه مساله اصالحات يك بخش عمده‌اش مربوط به‬ ‫درون اصالح‌طلبان است‪ .‬آنها بايد برگردند و نگران نباشند‬ ‫كه با چه واكنشي روبه‌رو مي‌شوند‪ ،‬منافع كشور و انقالب را‬ ‫لحاظ كنند حاال هرچه شد‪،‬شد‪ .‬بايد رفتارشان با اين سه سال‬ ‫اخير متمايز شود و اعتماد به نفس هم داشته باشند‪ .‬اگر سيستم‬ ‫مي‌تواند از اين بحران‌ها عبور كند پس چه بهتر‪ ،‬اما اگر مشكل‬ ‫پيدا مي‌كند كه پيدا مي‌كند ‪ -‬همين االن مشخص است كه‬ ‫گيرش كجاس��ت‪ -‬اميد هس��ت كه راهي را براي بازسازي‬ ‫ساخت سياسي باز بگذارد‪ .‬اين طور نيست كه بخواهيم حوزه‬ ‫سياست را نديده بگيريم‪ .‬سياست در ايران يعني همه چيز‪ .‬اين‬ ‫موضوع به سياس��ت برمي‌گردد كه االن ‪ 600 ،500‬ميليارد‬ ‫دالر درآمد نفتي معلوم نيس��ت چگونه و كجا و چطورهزينه‬ ‫شده است‪ .‬سياست اس��ت كه بحران‌ها را در روابط خارجي‬ ‫به‌وجود مي‌آورد و بعد كار به‌جايي مي‌رس��د كه وليد‌جنبالط‬ ‫هم به ما متلك مي‌اندازد‪ .‬سياست خيلي خيلي مهم است‪ ،‬اما‬ ‫بايد كوشيد مرزش جدا شود‪ .‬يعني بگذارند اقتصاد سرجاي‬ ‫خودش باش��د تا اقتصاددانان درباره آن ح��رف بزنند‪ .‬كاري‬ ‫نشود كه يك س��مينار پژوهشي آس��يب شناسي اجتماعي‬ ‫كه مي‌خواهد برگزار ش��ود دو مرتبه مانع ايجاد ش��ود‪ .‬مگر‬ ‫مي‌خواهند در آن سمينار چه كار كنند؟ نهايت چهار تا مقاله‬ ‫مي‌خوانند‪ .‬اين كارها باعث مي‌شود كه سياست حجيم شود‪.‬‬ ‫سياست حجيم و فربه در نهايت هم مديريت پذير نخواهد بود‪.‬‬ ‫‪ l‬محبيان‪ :‬س��ه نكته را بگويم‪ .‬درقس��مت اخير‬ ‫صحبت‌هاي ايش��ان ي��ك پارادوكس ب��ود‪ .‬فرمودند همه‬ ‫مش��كالتي كه داريم علتش اين است كه به همين سياست‬ ‫توجه نشده است‪ ،‬از آن طرف مي‌گويند سياست حجيم و فربه‬ ‫نشود‪ .‬حرف من اين است كه سياست همه چيز نشود‪ .‬مساله‬ ‫اقتصادي در حوزه اقتصاد و با روش‌هاي خاص خودش حل‬ ‫شود‪ ،‬مشكالت اجتماعي در حوزه اجتماع با روش خاص خود‬ ‫حل شود و در سياست هم به همين شكل باشد‪ .‬همه قفل‌ها‬ ‫را بخواهيم با كليد سياست باز كنيم؛ اين شدني نيست‪ ،‬ضمن‬ ‫آنكه بسياري مش��كالت از همين سياسي شدن موضوعات‬ ‫است‪ .‬يعني اقتصاد هم مي‌آيد در اختيار سياست قرار مي‌گيرد‬ ‫و آخر سر نمي‌فهميم چه مي‌شود‪ .‬چون در اقتصاد همه چيز‬ ‫ملموس و روشن است‪ .‬در مورد مديريت كردن فضاي سياسي‬ ‫كشور اشتباه برداش��ت نش��ود‪ ،‬من مديريت را معادل اداره‬ ‫فيزيكي نمي‌دانم‪ .‬من مي‌گويم همه چيز مديريت ش��ود نه‬ ‫آنكه خاموش شود‪ .‬مديريت يعني فهم واقعيت‌ها‪ ،‬تالش براي‬ ‫تعامل و تفاهم بين خود و واقعيت‌ها‪ .‬ما نمي‌توانيم به سمت‬ ‫آنارشيسم برويم‪ .‬بايد به سمتي رفت كه تعامل و تعادل ايجاد‬ ‫شود‪ .‬يعني دو طرف مطالبات خود را كاهش دهند و به يك‬ ‫جايي برسند كه مديريت حكومت براي حفظ انسجام جامعه‬ ‫حاصل ش��ود و در مقابل يك جريان سياسي احساس نكند‬ ‫دولت برهمه اركان زندگي‌اش نظارت دارد‪ .‬معناي مديريت‪،‬‬ ‫سركوب نيست‪ .‬بيش��تر بحث قدرت نرم است‪ .‬هر‌جا قدرت‬ ‫سخت خود را نشان مي‌دهد يعني قدرت نرم وجود ندارد‪ .‬نكته‬ ‫ديگري كه درباره اصالت اصالح‌طلبان گفتم تاكيد مي‌كنم‬ ‫وقتي حكومت اصالت را به اصالح‌طلبان بدهد يعني حساسيت‬ ‫و تمركز را روي اصالح‌طلبان مي‌گذارد و سياست‌ورزي براي‬ ‫آنها س��خت مي‌ش��ود‪ .‬چون فكر مي‌كند همه مشكالت از‬ ‫اينجاس��ت و اگر بخش��ي از جامعه ناراضي است مشكل از‬ ‫اينجاست‪ .‬من مي‌گويم اين ديد بايد عوض شود‪ .‬اگر اينها اين‬ ‫كار را مي‌كنند يعني بخشي از جامعه ناراضي است‪ ،‬سيستم‬ ‫برود مشكل آن بخش جامعه را حل كند‪ .‬در فضاي سياسي‬ ‫هر‌كسي موضع اپوزيسيون گونه مي‌گيرد مساله‌اي را ديده و‬ ‫با ديدن آن مساله جامعه را شارژ مي‌كند وقتي مساله برطرف‬ ‫شود ديگر او حرفي براي گفتن ندارد‪ .‬پس بايد مساله را حل‬ ‫عباس عبدي‪:‬يكي پيدا شود كه اين را نمايندگي و تئوريزه كند‪ ،‬برنامه‬ ‫بدهد و اعتماد جامعه را هم به خود جلب كند‪ .‬يعني مردم بپذيرند كه‬ ‫اين فرد راست مي‌گويد و مي‌خواهد اين كارها را انجام دهد‪ .‬من از‬ ‫وي دفاع مي‌كنم و هيچ اصالح‌طلبي هم نمي‌خواهد نامزد انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري شود‬
‫‪l‬عبدي‪:‬بحثمنبيشترناظربهمباحثنظرياست‪.‬‬ ‫مثل�ث‪ :‬اگ�ر اي�ن اي�ده را در ش�رايط انتخابات‬ ‫بخواهيم مطرح كنيم چه مي‌شود؟‬ ‫‪l‬عبدي‪ :‬كسي كه مي‌خواهد اين ايده را بگويد بايد‬ ‫حداقل ‪ 10‬سال خط مشي‌اش اين را نشان دهد و چهار جا كه‬ ‫خالف اين ايده را ديده است‪ ،‬اعتراض كرده و بگويد چرا دارد‬ ‫اين كارانجام مي‌ش��ود؟ اين كار غلط است‪ ،‬اما همان كسي‬ ‫كه همين سياس��ت را دنبال كرده كه نمي‌تواند برود ش��عار‬ ‫آزادي س��ر دهد‪ .‬كس��ي باور نمي‌كند‪ .‬بنابراين اين ايده‌اي‬ ‫كه ايش��ان مي‌گويد از اصالح‌طلبان يكي پيدا شود كه اين‬ ‫را نمايندگي و تئوريزه كند‪ ،‬برنامه بده��د و اعتماد جامعه را‬ ‫هم به خود جلب كند‪ .‬يعني مردم بپذيرند كه اين فرد راست‬ ‫مي‌گويد و مي‌خواهد اين كارها را انجام دهد‪ .‬من از وي دفاع‬ ‫مي‌كنم و هيچ اصالح‌طلبي هم نمي‌خواهد نامزد انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري شود‪.‬‬ ‫‪l‬محبيان‪ :‬حاال سوال من اين است كه چرا افرادي‬ ‫كه با راديكال‌ترين مواضع وارد مي‌شوند‪ ،‬اما در عمل به همين‬ ‫شعارها مي‌رسند؟ چون واقعيت‌هايي اس��ت كه بدون اينها‬ ‫نمي‌شود ماند‪ ،‬راز بقا همين است‪.‬‬ ‫‪l‬عب�دي‪ :‬روي چنين افرادي هزينه مي‌شود دوباره‬ ‫روز از نو‪ ،‬روزي از نو‪.‬‬ ‫محبيان‪ :‬قبول دارم‪ ،‬من از موضع ديگري مي‌گويم‪.‬‬ ‫وقتي بحث تئ��وري را مط��رح مي‌كنيم اص�لا بحث اين‬ ‫نيس��ت كه مس��ئوليت اجراي آن را هم به عه��ده داريم‪.‬‬ ‫يعني مثال اين نيست كه به من بگويند طرح بده بعد خودت‬ ‫برو پياده‌اش ك��ن‪ .‬ادعايي ندارم ولي مگر ژان ژاك روس��و‬ ‫وقتي طرح داد خودش مس��ئول اجراي آن شد؟ مردم خواه‬ ‫با گراي��ش اصولگرايي ي��ا اصالح‌طلب��ي در جامعه كم كم‬ ‫مي‌پذيرند كه اين حرف معقول است‪ .‬حتي آقاي احمدي‌نژاد‬ ‫بعد از هفت س��ال يا قبل از آن مي‌گويد قب��ول دارد‪ ،‬كم‌كم‬ ‫فضاي جامعه به اينجا مي‌رسد كه راز بقا همين است‪ ،‬عقل‬ ‫حكم مي‌كند‪ .‬چاره‌اي جز اين نيس��ت اگر قدرت اس��تمرار‬ ‫مي‌خواهد ‪ -‬چون استمرار برايش مهم‌تر از هر‌‌چيز ديگري‬ ‫اس��ت‪ -‬راهش اين اس��ت كه بايد بتواند به اجزاي مختلف‬ ‫جامعه راه بيايد‪ .‬آقاي احمدي‌ن��ژاد اول آمد با مدل خودش‬ ‫رفتار كرد‪ .‬بعد از مدتي به اين نتيجه رس��يد كه وقتي پلكان‬ ‫را باال م��ي‌رود و به پايين ن��گاه مي‌كند مي‌بين��د بايد طور‬ ‫ديگري رفتار كند كه همه طيف‌ه��ا بتوانند او را قبول كنند‪.‬‬ ‫آق��اي خاتمي‌مي‌خواس��ت ط��وري حرف بزن��د كه فقط‬ ‫اصالح‌طلب��ان او را قب��ول كنند‪ ،‬ام��ا بعد فهمي��د كه بايد‬ ‫طوري حرف بزند كه من اصولگرا هم او را قبول كنم‪ .‬آقاي‬ ‫احمدي‌نژاد نيز به همين نتيجه رسيد‪ .‬چرا؟ بعد از يك مدت‬ ‫اينها به اين نتيجه مي‌رسند كه ما هر‌كس��ي يا ديدگاهي را‬ ‫كنار بگذاريم بخش��ي از ظرفيت را كنار گذاش��تيم و ناقص‬ ‫مي‌ش��ويم و نمي‌توانيم براي كل جامع��ه تصميم بگيريم‪.‬‬ ‫بنابراين مشكل پيدا مي‌كند‪ .‬من مي‌گويم اين راه عملي است‬ ‫و بيشتر از توصيه هم زورم نمي‌رس��د‪ .‬اعتقاد دارم با مباني‬ ‫ديني ما نه تنه��ا تعارض ندارد‪ ،‬بلكه تواف��ق هم دارد‪ .‬چون‬ ‫شرط عقل اس��ت‪ ،‬چون عقل حكم مي‌كند‪ .‬امام‌(ره) گفت‬ ‫حفظ نظام از اوجب واجبات اس��ت چون به اين نتيجه رسيد‬ ‫كه اصل بقا را بايد اصالت داد‪ .‬اينها عقالني است چاره‌اي هم‬ ‫جز گفتن آن نيست‪ .‬من اتفاقا س��يگنال‌هاي بسيار روشني‬ ‫در عرصه حاكميت مي‌بينم كه اين نظ��ر را قبول دارند‪ ،‬اما‬ ‫مشكل اين است كه ما هميشه در حالت واقعي يا مصنوعي‬ ‫در فضاي بحران زندگي كرديم و اين فضاي بحران مخالف‬ ‫شكل‌گيري اين ذهنيت است‪ .‬اين نظريه به يك اوضاع آرام‬ ‫براي اجرايي شدن نياز دارد‪ .‬فضاي آرام هم هيچ‌گاه در ذهن‬ ‫ما متاسفانه شكل نمي‌گيرد‪ .‬در واقع خيلي از موانع ذهني مانع‬ ‫ش��كل‌گيري چنين فضاي عقالني مي‌شود ولي شخصا به‬ ‫عنوان يك اصولگرا معتقدم ما بايد به اين سمت برويم و نوع‬ ‫تعامل و ديدگاه‌مان با بدن��ه اجتماعي را در اين زمينه به اين‬ ‫شكل تطبيق دهيم‪ .‬چتر نظام تاحد ممكن بايد گسترده شود‬ ‫و اسالم اين ظرفيت را دارد‪.‬‬ ‫مثل�ث‪ :‬آقاي دكتر محبي�ان! به‌عن�وان يك فعال‬ ‫سياس�ي اصولگرا فكر مي‌كنيد تقسيم‌بندي بين‬ ‫اصولگراها را مي‌توان براساس اين تفكر قرار داد‪.‬‬ ‫يعني اين موجب شكاف بين اصولگراها مي‌شود يا‬ ‫آنكه شكاف از جنس راست سنتي و اصولگرايان‬ ‫جديد است؟‬ ‫سياست‬ ‫مثل�ث‪ :‬آقاي عب�دي! يعن�ي اگ�ر بخواهيم بحث‬ ‫را انتخابات�ي كنيم ش�ما از گزين�ه حداقلي دفاع‬ ‫مي‌كنيد؟‬ ‫محبيان‪ :‬معتقدم غير ازپاره‌اي بحث‌ها بين اصالح‌طلب و اصولگرا‪ ،‬روابط‬ ‫فعال صد‌درصد پراتيك است‪ .‬افراد سياسي كه فعال هستند بستگي به‬ ‫اين دارد كه به كدام سمت رفته‌اند‪ ،‬طرف را بيرونش كردند شده هوادار‬ ‫فالن گروه‪ .‬اين طور نيست كه طرف نشسته براساس يك تحليل و برنامه‬ ‫مشخص چنين راهي را انتخاب كرده است‪ ،‬تقسيمات درون اين قضايا‬ ‫براساس محور فكري نيست كه بگوييم كسي اين ايده را قبول دارد يا خير‬ ‫‪ l‬محبيان‪ :‬بخش اعظم دعواهاي ما اصال تئوريك‬ ‫نيست‪ .‬يعني بحث پراتيك وعملي است‪.‬‬ ‫‪ l‬عبدي‪ :‬من وظيفه سوال كردن ندارم‪ ،‬اما آيا شما‬ ‫فكر مي‌كنيد اين كار قابل اجراست؟ حكومت چنين كاري را‬ ‫انجام مي‌دهد؟‬ ‫‪ l‬محبيان‪ :‬من ظرفيت‌هايش را مي‌بينم‪ .‬بستگي به‬ ‫فاكتورهاي زيادي دارد‪ ،‬تمايل هم در آن زياد است و شدني است‪.‬‬ ‫‪ l‬عبدي‪ :‬اينكه امكان اجرا دارد با آنكه اجرا مي‌شود‬ ‫فرق مي‌كند‪ ،‬يعني مي‌خواهيم اين مساله را ارجاع به واقعيت‬ ‫بدهيم؟‬ ‫‪ l‬محبيان‪ :‬من مي‌گويم ما ب��ه اين فضا خواهيم‬ ‫رسيد‪ .‬يعني احتمالش زياد است‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫كرد‪.‬اعتراض محصول مساله حل نشده است‪.‬‬ ‫‪ l‬عبدي‪ :‬خب همين كار را انجام دهند‪.‬‬ ‫‪ l‬محبيان‪ :‬منظور من اين بود كه اين اتفاق بيفتد‪.‬‬ ‫‪ l‬عبدي‪ :‬حاال س��وال اين طور مطرح شود كه چه‬ ‫كسي مسئول انجام اين عمل است؟‬ ‫‪ l‬محبي�ان‪ :‬همي��ن را مي‌خواه��م بگوي��م‪ .‬من‬ ‫مثالي‌زدم درباره تغيير نوع نگرش ما درباره جامعه‪...‬‬ ‫‪ l‬عبدي‪ :‬حاال كه مي‌خواهيد جواب بدهيد بگذاريد‬ ‫من س��وال را دقيق‌تر بپرسم‪ ،‬ش��ما مي‌گوييد بايد فرهنگي‬ ‫عمل شود‪ ،‬فرض شود يك خانمي‌ بي‌حجاب مي‌آيد بيرون‬ ‫مطابق قانون او را مي‌توان مجازات كرد‪ ،‬اما رنگ لباسش كه‬ ‫در قانون نيامده است‪.‬‬ ‫‪l‬محبيان‪ :‬ذوقي عمل مي‌كنند‪.‬‬ ‫‪l‬عب�دي‪ :‬به قول شما فرهنگ‌سازي كه نمي‌شود‪.‬‬ ‫قانون هم كنار رفته اس��ت‪ .‬حاال س��وال اين است كسي كه‬ ‫مطلب من را مي‌خواند مي‌فهمد مخاطب من كيست‪ ،‬مخاطب‬ ‫شما چه كسي است و شما چه كسي را مسئول مي‌دانيد؟‬ ‫‪l‬محبيان‪ :‬ما يك نگاهي از ابتداي انقالب داشتيم‬ ‫كه به مرور با توجه به كاهش پتانس��يل جامع��ه تاحدودي‬ ‫كم كم باعث ايجاد ش��كاف بي��ن ارزش‌ه��اي حكومت و‬ ‫ارزش‌هاي جامعه مي‌شود و اين ممكن است نگراني ايجاد‬ ‫كند‪ .‬من‌ترديدي ن��دارم كه انق�لاب ب��راي آزادي مردم و‬ ‫استقالل و پيشرفت كشور آمد‪‌.‬ترديدي ندارم كه مسئوالن‬ ‫هم همين نيت را دارند و مي‌خواهند همين كار انجام شود‪ ،‬اما‬ ‫چرا اين مساله پيش آمده است؟ اين مساله وجود داشته‪ ،‬در‬ ‫بحث حكومت يك توقع حداكثري از مردم براي پياده كردن‬ ‫يا تطبيق خودشان با ارزش‌ها وجود داشت‪ .‬يعني به عبارتي در‬ ‫پي اين بوديم كه مردم به الگوها و صد‌درصدها تبديل شوند‪.‬‬ ‫دنبال اين بوديم كه مردم را به اين حد برسانيم‪ .‬يعني فارغ از‬ ‫ظرفيت‌هايي كه دارند؛ چارچوبي را ايجاد كنيم كه همه بروند‬ ‫به سمت اينكه صد‌در‌صد بشوند‪ ،‬در اينجا برخي جاها عامل‬ ‫اختيار و عامل ظرفيت را درنظر نگرفتيم‪ .‬اعتقاد دارم و صراحتا‬ ‫هم نوشتم كه ما بايد به سمت ديدگاه معتدل برويم‪ .‬همانطور‬ ‫كه مي‌گوييم امام بايد خود را با اضعف مامومين تطبيق دهد‪.‬‬ ‫در بحث حكومت هم همين است‪ ،‬حكومت بايد كف را تعريف‬ ‫كند نه سقف را‪ ،‬سقف را دين تعريف و ارزش‌ها را مشخص‬ ‫كرده‪ .‬يعني به‌عبارتي من معتقدم حكومت بايد كاري كند كه‬ ‫زمينه براي حركت آزادنه مردم به سمت ايمان ايجاد شود و‬ ‫جامعه ما جامعه فاسدي نباشد‪ .‬يعني يك كفي تعريف شود و‬ ‫بر مبناي اين كف مي‌گوييم؛ پايين‌تر از اين فسق و فساد است‪.‬‬ ‫بعضي‌ها مي‌گويند همين هم مرز سخت و سفتي است‪ ،‬اما‬ ‫من مي‌گويم اين را تعريف كنيم و حافظ اين كف باشيم‪ .‬بعد‬ ‫به مردم توصيه كنيم و الگوها و راه صحيح و درست را نشان‬ ‫دهيم‪ .‬بعد يكي مي‌رود سلمان مي‌شود‪ .‬يكي ابوذر و يكي هم‬ ‫يك آدم عادي مي‌شود‪.‬‬ ‫‪ l‬عب�دي‪ :‬س��وال اين اس��ت كه ف��ارغ از حضور‬ ‫اصالح‌طلب��ان در عرصه انتخابات‪ ،‬اصال يك��ي بيايد پيگير‬ ‫همين ايده و ساير ايده‌ها همچون عقالنيت در اقتصاد و ديگر‬ ‫مسائل ش��ود و ما هم از وي حمايت مي‌كنيم‪ .‬من مي‌گويم‬ ‫چنين چيزي امكان پذير نيست‪.‬‬ ‫‪l‬محبي�ان‪ :‬بحث توانستن يا نتوانستن نيست؛ اول‬ ‫بايد دانست و قبول كرد بعد توانست‪.‬‬ ‫‪l‬عبدي‪ :‬خيلي مهم است‪ .‬چون داريم درباره سياست‬ ‫حرف مي‌زنيم‪ .‬اصال اگر كسي در ساخت قدرت پيدا مي‌شود‪،‬‬ ‫اين ايده را تئوريزه و عملياتي كند همه هم در حمايت آن بلند‬ ‫مي‌شويم‪...‬‬ ‫مثلث‪ :‬در ح�وزه اصولگرايي هم اعتق�اد داريد كه‬ ‫دعواها پراتيك است؟‬ ‫محبي�ان‪ :‬معتق��دم غي��ر ازپ��اره‌اي بحث‌ه��ا بين‬ ‫اصالح‌طلب و اصولگرا‪ ،‬روابط فعال صد‌درصد پراتيك است‪.‬‬ ‫افراد سياسي كه فعال هستند بستگي به اين دارد كه به كدام‬ ‫س��مت رفته‌اند‪ ،‬طرف را بيرونش كردند ش��ده هوادار فالن‬ ‫گروه‪ .‬اين طور نيست كه طرف نشسته براساس يك تحليل و‬ ‫برنامه مشخص چنين راهي را انتخاب كرده است‪ ،‬تقسيمات‬ ‫درون اين قضايا براس��اس محور فكري نيست كه بگوييم‬ ‫كس��ي اين ايده را قبول دارد يا خير‪ ،‬بنشينيم صحبت كنيم‬ ‫همه مي‌گويند ما اين را قبول داريم منتها در عمل كار ديگري‬ ‫مي‌كنند‪ .‬معتقدم دسته بندي‌هاي سياسي ما تئوريك نيست‪.‬‬ ‫بنابراين هر كانديدايي كه بيايد براي آنكه طيف وسيع‌تري را‬ ‫جمع كند به شرط آنكه تصويري كه از خود نشان داده با اين‬ ‫حرف‌هايش همخوان باش��د راي بيشتري را مي‌تواند جذب‬ ‫كند‪ .‬اين يك نوع بازاريابي سياسي است‪.‬‬ ‫مثلث‪ :‬باتشكر از اينكه قبول زحمت كرديد و براي‬ ‫انجام اين بحث وقت گذاشتيد‪g .‬‬ ‫‪49‬‬
‫بين‌الملل‌‬ ‫سينا منطقه جنگ و صلح‬ ‫صحراي سينا ميزبان باديه نشين هاي معترض‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مانورقدرتدربيابان‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪1‬‬ ‫روز يكشنبه (‪15‬مراد‪ 5 ،‬اوت) حمله افراد مسلح ناشناس‬ ‫به يك پاس��گاه مرزي در نزديكي مرز مصر با سرزمين‌هاي‬ ‫اشغالي‪ ،‬موجب كشته شدن ‪ 16‬نفر و زخمي‌شدن هفت نفر‬ ‫ش��د‪ .‬به‌دنبال اين حادثه محمد المرس��ی‪ ،‬رئيس‌جمهور اين‬ ‫كشور برگزاري نشست فوري با ش��ورايعالي نيروهاي مسلح‬ ‫مصر را خواستار شد‪ .‬دفتر رياست‌جمهوري مصر در واپسين‬ ‫ساعات همان روز با صدور بيانيه‌اي اعالم كرد‪« :‬رئيس‌جمهور‬ ‫مي‌گويد اين حمله ‪ ،‬بدون پاسخ نخواهد ماند‪ ...‬و كساني كه‬ ‫مرتكب اين جنايت شدند بهاي سنگيني خواهند پرداخت‪».‬‬ ‫مهاجم��ان در حالي كه لباس ب��دوي به تن داش��تند پس از‬ ‫كش��تار نيروهاي گارد مرزي در پاس��گاه «كرم ابوسالم» دو‬ ‫خودرو زرهي را ربوده و از صحنه گريختند‪ .‬صدها مصري در‬ ‫مراسم تشييع جنازه نظامي سربازان كشته شده شركت كردند‪.‬‬ ‫مصرو‌جنبش مقاومت فلسطين (حماس)‬ ‫اخوان‌المس��لمين ‌‌‬ ‫معتقدند سازمان جاسوسي رژيم اسرائيل (موساد) در اين حمله‬ ‫دست داشته است‪ .‬چند روز پس از حمله اول يك پاسگاه ديگر‬ ‫نيز در شهر «العريش» هدف آتش افراد مسلح ناشناس قرار‬ ‫گرفته‪ .‬همچنين صبح روز يكشنبه ‪ ٢٢‬مردادماه رويترز به‌نقل‬ ‫از منابع امنيتي خبر داد افراد مس��لح به‌روي نيروهاي حافظ‬ ‫منافع صلح در اين منطقه آتش گشودند‪ .‬اين درگيري در منطقه‬ ‫«ام‌شيحان» در مركز صحراي سينا رخ داده و كشته يا زخمي‬ ‫‌به‌جاي نگذاشته است‪.‬‬ ‫ ‬ ‫ تاثيرات اتفاقات بر فلسطينيان‬ ‫اتفاقات صحراي سينا موجب بس��ته شدن گذرگاه رفح‬ ‫ش��د‪ .‬نيروهاي اس��رائيلي كه دو‌خودروي مهاجمان را هدف‬ ‫قرار داده بودند تالش كردند تا آن را به گروه حماس نس��بت‬ ‫‪50‬‬ ‫دهند‪ .‬اما حماس اين موضوع را به‌شدت تكذيب كرد و ضمن‬ ‫همدردي با مصريان خواستار بازگش��ايي مرز رفح شد‪ .‬در پي‬ ‫آن به‌دستور المرسی اين گذرگاه حياتي غزه براي ‪ 48‬ساعت‬ ‫با دستور مستقيم محمد المرس��ی گشوده شود‪ .‬شبكه خبري‬ ‫«فلسطين اليوم»‪ ،‬طي گزارشي از نشست گروه‌هاي فلسطيني‬ ‫بنا به دعوت جنبش جهاد اسالمي براي بررسي اين موضوع خبر‬ ‫داد‪ .‬اين نشست در دفتر اين جنبش در شهر غزه برگزار و طي‬ ‫آن پيامدهاي تعطيلي گذرگاه مرزي رفح و تاثيرات منفي آن بر‬ ‫زندگي اهالي غزه مورد بررسي قرار گرفت‪ .‬با‌وجود محكوميت‬ ‫شديد حمله صورت گرفته عليه يك پست مرزي مصري در‬ ‫صحرا توسط فلسطينيان ساكن نوار غزه و ابراز همدردي آنان‬ ‫با بازماندگان اين حادثه‌تروريستي‏‪ ،‬با اين حال مشاهده مي‌شود‬ ‫كه برخي رسانه‌هاي مصري وابس��ته به رژيم سابق از اولين‬ ‫لحظات وقوع اين جنايت حمالت تبليغاتي گزنده‌اي را عليه‬ ‫فلسطينيان ساكن نوار غزه آغاز كرده‌اند‪« .‬مشير المصري»‪،‬‬ ‫از رهبران جنبش حماس در اين ارتباط از متهم شدن نوار غزه‬ ‫به‌دست داشتن يا مشاركت در اين عمليات توسط رسانه‌هاي‬ ‫مصري به‌شدت انتقاد و تاكيد كرد كه تنها رژيم‌صهيونيستي‬ ‫اس��ت كه از اين حادثه سود مي‌برد‪ .‬از س��وي ديگر «مجدي‬ ‫حس��ين»‌‪ ،‬دبيركل حزب «العمل االس�لامي» مصر تالش‬ ‫برخي رسانه‌ها براي تباه ساختن رابطه تاريخي دو ملت برادر‬ ‫فلسطينيومصريرامحكوموتاكيدكرد‪،‬طرف‌هاييكهدست‬ ‫به چنين اقداماتي مي‌زنند كه در راستاي استراتژي‌ها و اهداف‬ ‫آمريكا و رژيم‌صهيونيستي در منطقه گام‌برمي‌دارند‪ .‬صرف نظر‬ ‫از اينكه اين حمله با چه اهدافي صورت گرفته يا چه طرف‌هايي‬ ‫از آن سود مي‌برند‪ ،‬بسياري از ناظران مسئوليت اين عمليات را‬ ‫متوجه گروه‌هايي به‌نام «تكفيري‌ها» مي‌كنند‪ .‬گروه كه پيش‬ ‫از اين دبيركل حزب‌اهلل در سخنراني اخير خود به شدت به‌خطر‬ ‫«تفكيري‌ها» و «رژيم‌صهيونيستي» اشاره كرده بود‪.‬‬ ‫ ايجاد بحران در مصر توسط اسرائيل‬ ‫منابع اروپايي گفتند كه رژيم س��عودي بيش از يكسال‬ ‫قبل براي تقويت امكانات گروه‌هاي سلفي از دو طريق تالش‬ ‫مي‌كند؛ يكي از طريق افسران دستگاه اطالعاتي عربستان‬ ‫كه مزدوراني در تشكيالت وهابي جهادي در مصر و از جمله‬ ‫سينا دارد و ديگري از طريق جمعيت‌هاي خيريه در‌عربستان‬ ‫سعودي و خليج‌فارس است كه با هماهنگي با دستگاه اطالعات‬ ‫مصر به حمايت مالي از اين گروه‌ها و ارائه مبالغ هنگفت مالي‬ ‫به آنها كه به ده‌ها ميليون دالر مي‌رسد‪ ،‬اقدام مي‌كنند و همه‬ ‫اينها به بهانه تبليغات و ارشاد و بناي مساجد و مراكز سلفي انجام‬ ‫مي‌شود‪ .‬در اين گزارش همچنين اش��اره شده است آمريكا و‬ ‫اسرائيل‌ترس از اين دارند كه احساس تنفر از اسرائيل در ميان‬ ‫جريان‌هاي اسالمگرا در حزب عدالت و آزادي شاخه سياسي‬ ‫جنبش اخوان‌المسلمین و ديگر احزاب ليبرال مصر به حدي‬ ‫برسد كه المرسی و دولت كنوني اين كشور را براي تجديدنظر‬ ‫در توافقنامه صلح با اسرائيل معروف به «كمپ ديويد» تحت‬ ‫فشار قرار‌دهند كه يا اين توافقنامه را تعديل و يا آن را لغو كند‪،‬‬ ‫زيرا آنگونه كه سياستمداران‪ ،‬نويسندگان و عالمان ديني مصر‬ ‫تاكيد دارند مفاد اين توافقنامه به نفع رژيم‌صهيونيستي است‪.‬‬ ‫ ضدكودتاي نرم‬ ‫اين اتفاقات سبب شد تا المرسی تعدادي از افسران ارتش‬ ‫از جمله طنطاوي را بركنار كند‪ .‬برخي مي‌گويند كه ارتش قرار‬ ‫بوده است به‌زودي كودتا كند و المرس��ی بر آن پيشي‌گرفته‬
‫تعيين كند‪ .‬نام اي��ن اختيارات «مكمل قانون اساس��ي» بود‬ ‫كه تقريبا بيشتر گروه‌هاي حامي‌انقالب با آن مخالف بودند‪.‬‬ ‫ش��وراي نظامي حاكم مطلق كش��ور قبل از انتخاب محمد‬ ‫المرس��ی به رياس��ت‌جمهوري بود و تا قبل از تغييرات اخير‬ ‫قدرت را با وي تقس��يم مي‌كرد‪ .‬اما اي��ن تصميمات موجب‬ ‫هراس رژيم‌صهيونيستي شد و ش��ماري از مقامات سياسي‬ ‫و سرمقاله‌نويس��ان اين رژيم از پيامدهاي نظامي و سياسي‬ ‫اين «زلزله» اب��راز نگراني كردند‪ .‬يك مق��ام بلند پايه دولت‬ ‫رژيم‌صهيونيستي كه خواست نامش فاش نشود اعالم كرد‪:‬‬ ‫«اظهار‌نظر در اين خصوص زود است‪ ،‬زيرا همه چيز در مصر‬ ‫درحال تغيير است ‪ ،‬اما ما از نزديك و با نگراني آنچه را كه در‬ ‫اين كشور اتفاق مي‌افتد‪ ،‬پيگيري مي‌كنيم‪ ».‬وي تاكيد كرد‪:‬‬ ‫«همكاري نظامي بين دو‌طرف براي برق��راري نظم در مرز‬ ‫و در صحراي س��ينا بيش از هميش��ه ضرورت دارد‪ .‬سلسله‬ ‫مراتب جديد نظامي مصر از اين مس��اله آگاه است‪ ،‬اما مساله‬ ‫اين اس��ت كه بدانيم آنها چه مي‌خواهند‪ ».‬به گفته وي‪ ،‬اين‬ ‫مساله بي‌پاسخ است‪ ،‬زيرا دولت جديد مصر مخالف هرگونه‬ ‫تماسي با اسرائيل است‪ .‬اين مس��اله نگران كننده است زيرا‬ ‫فقدان مجاري گفت‌وگو مي‌تواند در پرونده فلس��طين كه در‬ ‫آن مصر همواره نقش اصلي ايفا كرده است‪ ،‬تاثير بسيار منفي‬ ‫داشته باشد‪ .‬سرلش��كر «عبدالمنعم كاطو»‪ ،‬كارشناس امور‬ ‫استراتژيك و مشاور اداره امور روحي و رواني نيروهاي مسلح‬ ‫مصر درباره معتقد اس��ت اين حمالت كار رژيم‌صهيونيستي‬ ‫است‪ .‬او در گفت‌وگوي در قاهره مي‌گويد‪« :‬اوال و پيش از هر‬ ‫چيز بايد بگويم كه داليل بسياري وجود دارد كه تاكيد مي‌كند‪،‬‬ ‫اسرائيل از اين اقدام از مدت‌ها پيش اطالع داشته است و دليل‬ ‫اين مدعا اين است كه ‪48‬ساعت پيش از اين عمليات‪ ،‬اسرائيل‬ ‫بيانيه‌اي صادر كرد و در آن از ناامن بودن منطقه سينا و امكان‬ ‫وقوع عمليات‌هاي‌تروريستي در مرزهاي اين منطقه سخن‬ ‫گفت‪ ».‬وي افزود‪« :‬دليل دوم اين اس��ت كه اين رژيم از چند‬ ‫روز پيش از عمليات سينا بيانيه‌اي صادر كرد و در آن از ساكنان‬ ‫صهيونيستي اين منطقه خواست به دليل ناامني و امكان وقوع‬ ‫عمليات‌هاي‌تروريستي در مرزها‪ ،‬اين منطقه را سريعا تخليه‬ ‫كنند‪ ،‬و دليل سوم اينكه اسرائيل هنگام وقوع اين عمليات در‬ ‫آماده‌باش كامل بسر مي‌برد و دليل آن استفاده از نيروي هوايي‬ ‫در مقابله ب‌ا تروريس��ت‌ها بود‪ ».‬به‌هرحال آنچه مسلم است‬ ‫اتفاقات اخير در صحراي سينا اوضاع منطقه‌اي كه سال‌ها به‬ ‫صورت آرام اداره مي‌شد را دستخوش تغييرات كرده‪ .‬دو طرف‬ ‫ماجرا يعني مصر و اسرائيل تالش دارند كه نهايت بهره‌برداري‬ ‫را از اين اتفاقات به‌نفع خود رقم بزنند‪ .‬المرس��ی به اين دليل‬ ‫توانست بخشي از قدرت نظاميان را كاس��ته و اسرائيل نيز با‬ ‫ناامن ش��دن منطقه حضور خود را افزايش خواهد داد‪ .‬در اين‬ ‫ميان تنها مردم بي‌دفاع غزه هستند كه مثل هميشه قرباني‬ ‫خواهند شد‪g .‬‬ ‫است‪ .‬عده‌اي ناكارآيي فرماندهان ارتش در برخورد با عامالن‬ ‫صحنه در صحراي س��ينا به سبب رعايت دقيق پيمان كمپ‬ ‫ديويد با اسرائيل را علت خشم رئيس‌جمهوري مصر مي‌دانند‪.‬‬ ‫در اين تغييرات‪ ،‬وزير دف��اع و وزير صنايع نظامي و همچنين‬ ‫رئيس ستاد ارتش بازنشسته شده و به نحو آبرومندي از صحنه‬ ‫سياسي مصر بيرون رفته‌اند‪ .‬دو نفر اول دو هفته قبل به عنوان‬ ‫اعضاي هيات‌دولت جديد مصر‪ ،‬به نخس��ت‌وزيري هش��ام‬ ‫قنديل‪ ،‬معرفي ش��ده بودند‪ .‬اين اعتقاد وجود دارد كه محمد‬ ‫المرسی همواره مي‌خواسته است كه خود را از سيطره شوراي‬ ‫نظامي و شخص ژنرال طنطاوي خارج كند و به تقسيم قدرت‬ ‫در كش��ور پايان دهد‪ ،‬ولي چرا وي آن دو نفر را قبال به‌عنوان‬ ‫اعضاي نخستين كابينه خود پذيرفته بود؟‬ ‫المرس��ي ب��ا قاطعي��ت از تصميم خ��ود دف��اع كرد و‬ ‫تصميماتش در بركناري وزير دفاع و ش��ماري از فرماندهان‬ ‫ارشد ارتش‪ ،‬را در راستاي منافع و مصلحت اين كشور دانست‪.‬‬ ‫تصميمات المرسی تنها به بركناري وزير دفاع و چند افسر ديگر‬ ‫محدود نمي‌شود‪ ،‬بلكه وي قدرت سياسي و قانون‌گذاري را از‬ ‫شوراي نظامي پس‌گرفت و اين شورا را به جايگاه اصلي خود‬ ‫بازگرداند‪ .‬ش��وراي نظامي قبل از انتخابات رياست‌جمهوري‬ ‫اختيارات وس��يعي براي خود در اداره كش��ور قائل ش��ده بود‬ ‫و حتي ب��ه رئيس‌جمهوري اج��ازه نمي‌داد ك��ه اعضايش را‬ ‫تغيير دهد و ب��ه دولت هم اج��ازه نمي‌داد ك��ه بودجه‌اش را‬ ‫تاكتيك‌هاي آقاي رئيس‌جمهور‬ ‫حسن‌نيت توانس��ته حمايت‌ها و اعتمادها را نسبت به دولت‬ ‫خود جلب كند‪ ،‬احتماال در آينده با مش��كالت و هزينه‌هاي‬ ‫كمتري مواجه خواهد بود‪.‬‬ ‫انتقادات در امان بماند‪ .‬اما چند مساله بستر مناسبي در اختيار‬ ‫المرس��ی براي اعمال اين تغييرات گذاش��ت و روند تحول‬ ‫در كابينه را تس��ريع كرد؛ اول وقايع اخير در صحراي س��ينا‬ ‫بود‪ .‬ارتش در وقايع اخير صحراي سينا با رژيم‌صهيونيستي‬ ‫همكاري داشت‪ .‬اين همكاري به اين معناست كه اسرائيل‬ ‫از وجود جريان‌هاي افراطي در صحراي سينا اظهار نگراني‬ ‫كرده و به ارتش مصر اجازه داد كه نيروهاي مصري برخالف‬ ‫توافقنامه كمپ‌ديويد وارد بخش‌هايي از سينا شوند‪ .‬همانطور‬ ‫كه مي‌دانيد طبق توافقنامه كمپ‌ديويد نيروهاي ارتش مصر‬ ‫با سالح سنگين حق ندارند وارد دو‌سوم شمالي صحراي سينا‬ ‫شوند‪ ،‬ولي در هر حال ارتش با سالح سنگين وارد صحراي‬ ‫سينا شد و اين همكاري منجر به كشته شدن‪ 17‬سرباز مصري‬ ‫شد و برگ برنده‌اي را در اختيار المرسی قرار داد تا با استفاده از‬ ‫آن قدرت نظاميان را محدود كند‪ .‬دومين مساله مطالباتي است‬ ‫كه ميان مردم مصر وجود دارد‪ .‬مردم همواره دولت المرسی‬ ‫را به واسطه همكاري با نظاميان مالمت مي‌كردند و معتقد‬ ‫بودند سرنگوني رژيم مبارك به واقع تحقق پيدا نكرده است‪.‬‬ ‫بنابراين آقاي المرسی در اين صحنه با قدرت بيرون آمد‪ .‬مساله‬ ‫سوم اين بود كه المرسی سعي كرد موضع گيري خود در قبال‬ ‫نظاميان را با حضور در جامعه االزهر توجيه كند‪ .‬در واقع او در‬ ‫االزهر داليل خود نس��بت به كناره‌گيري طنطاوي و النام را‬ ‫تشريح كرد‪ .‬او با اين كار به نوعي استمداد و درخواست براي‬ ‫پشتيباني از تصميمات خود در قبال نظاميان را مطرح ساخت‪.‬‬ ‫اين اقدام بسيار قابل توجه است‪ ،‬چراكه المرسی نشان داد در‬ ‫داخل جامعه االزهر مصر نفوذ دارد و از پشتيباني آنها برخودار‬ ‫است‪ .‬در مقايس��ه اين حضور در االزهر با حضور او در جامعه‬ ‫نظاميان يا مردم التحرير‪ ،‬مي‌توان گفت كه حضور در االزهر‬ ‫بسيار هوشمندانه بود و ركن سوم قدرت المرسی را رقم زد‪ .‬با‬ ‫اين وجود نمي‌توان المرسی را در به‌دست‌گيري قدرت كامال‬ ‫موفق دانست‪ .‬در واقع هنوز كار المرسی براي كنترل كامل‬ ‫دولت ناتمام اس��ت و واكنش‌هاي داخلي و خارجي از سوي‬ ‫حاميان نظاميان مي‌تواند به عن��وان موانع پيش‌روي دولت‬ ‫المرسی قابل توجه باش��د‪ .‬با اين وجود از آنجا كه المرسی با‬ ‫نظاميان دو نقط��ه ضعف دارند؛ اول همكاري‌ش��ان با‬ ‫رژيم‌صهيونيستي است كه در جريان رخدادهاي صحراي سينا‬ ‫اطالعات كامل اين همكاري در اختيار المرسی قرار گرفت و‬ ‫دوم كشته شدن ‪ 17‬سرباز مصري در نتيجه همكاري نظاميان‬ ‫و رژيم‌صهيونيستي ‪ .‬اين اتفاق بدنه ارتش را از دست نظاميان‬ ‫خارج خواهد س��اخت‪ .‬در واقع اگر اين ‪‌17‬س��رباز در جريان‬ ‫عمليات اخير در صحراي سينا كشته نش��ده بودند‪ ،‬ارتش به‬ ‫راحتي مي‌توانست زمينه اعمال فشارها بر دولت المرسی در‬ ‫نتيجه كنارگذاشتن نظاميان از كابينه را فراهم آورد‪ ،‬اما از آنجا‬ ‫كه كوتاهي نظاميان مصري موجب اين رخداد شده‪ ،‬در كوتاه‬ ‫مدت اين مساله مانع تحركات آنها عليه دولت المرسی خواهد‬ ‫بود‪ .‬البته اين حساسيت به جامعه مصر هم سرايت مي‌كند‌؛ به‬ ‫اين معنا كه مردم معتقدند ارتش مي‌توانس��ت مانع از كشته‬ ‫شدن اين ‪ 17‬سرباز مصري شود‪ .‬اين در حالي است كه افشاي‬ ‫همكاري نظاميان با رژيم‌صهيونيستي در عمليات صحراي‬ ‫سينا بي‌شك افكار عمومي مصر را بيش از پيش از همكاري با‬ ‫نظاميان باز خواهد داشت‪ .‬نكته مهم اين است كه مردم مصر از‬ ‫ابتداي انقالب تا آخرين مراحل شكل‌گيري دولت جديد مصر‬ ‫شعار سرنگوني رژيم مبارك را سرداده و حفظ كردند و در مرحله‬ ‫اول و دوم رياس��ت‌جمهوري نيز ب��ه وزارت دفاع مصر حمله‬ ‫برده و ‪ 9‬كشته دادند‪ .‬اين به معناي تاكيد مردم بر كناره‌گيري‬ ‫نظاميان از قدرت اس��ت‪ .‬نظاميان نيز آگاهند كه اگر دست به‬ ‫اقداماتي عليه دولت المرسی كه از آرای مردم و حمايت پارلمان‬ ‫برخوردار است بزنند‪ ،‬طبيعتا مردم مخالفت‌شان عليه نظاميان‬ ‫را مشهودتر از گذشته نشان خواهند داد‪ .‬در مجموع مي‌توان‬ ‫گفت كه محمد المرسی با محدودسازي قدرت نظاميان‪ ،‬كنار‬ ‫گذاش��تن طنطاوي و النام از كابينه و كنترل فعاليت ارتش به‬ ‫خواست و مطالبات مردم انقالبي مصر پاسخ داده است‪ .‬با اين‬ ‫حال نبايد شيطنت‌هاي مخالفان و مانع‌تراشي‌هاي نظاميان و‬ ‫حاميان غربي آنها را در ادامه كار دولت المرسی ناديده گرفت‪ .‬به‬ ‫عبارتيمي‌توانگفتكهصحنهسياسيمصرهمچنانملتهب‬ ‫است و اين التهاب تا هفته‌هاي آتي كه دولت و كابينه جديد‬ ‫استحكام بيشتري پيدا كنند‪ ،‬باقي خواهد ماند‪g.‬‬ ‫سوال‌هايي درباره عزل نظاميان توسط مرسي‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪2‬‬ ‫اقدام محمد المرسی‪ ،‬رئيس‌جمهور مصر در بازنشسته‬ ‫كردن دو تن از ارش��دترين فرماندهان ارتش مصر و كاهش‬ ‫قدرت ش��وراي نظامي چند هفته بعد از شكل‌گيري‌ تركيب‬ ‫كابينه نه تنها نظاميان بلكه مردم مصر را هم متعجب ساخته‬ ‫و سوال‌هاي مختلفي را ايجاد كرده است‪ .‬او با صدور دستوري‬ ‫«محمود مكي» را به‌عنوان معاون خود برگزيد و «سامي‌النام»‬ ‫رئيس ستاد جنگ نيروهاي مسلح مصر و حسين طنطاوي‪،‬‬ ‫وزير دفاع اين كشور را از سمت‌ش��ان بركنار كرد‪ .‬اين اقدام‬ ‫به‌وضوح مخالفان ش��وراي نظام��ي را ش��ادمان و بر دايره‬ ‫حاميان المرسی افزوده است‪ .‬نكته اينجاست كه خط‌مشي‬ ‫المرس��ی از ابتدا هم اين نبود كه با وابس��تگان رژيم مبارك‬ ‫تحت عنوان س��ازش در كابينه كار كند‪ .‬پذيرش وابستگان‬ ‫رژيم مبارك در كابين��ه و همكاري با آنها تاكن��ون دو دليل‬ ‫عمده داشت؛ اول اينكه المرسی همواره تالش داشته قانون‬ ‫را ناديده نگي��رد‪ .‬او قانون موجود را مش��روعيت‌بخش خود‬ ‫مي‌داند و چنانچه اي��ن قانون را زير پا مي‌گذاش��ت‪ ،‬طبيعتا‬ ‫مش��روعيت خود را زير سوال مي‌برد‪ .‬مس��اله دوم اين است‬ ‫كه المرسی سعي داشته با آرامش و بدون برهم زدن اوضاع‬ ‫مصر و متوجه ساختن شرايط كشور به دولت خود‪ ،‬دست به‬ ‫تغييراتی در كابينه بزند‪ .‬به معناي ديگر نظاميان و طرف‌هاي‬ ‫خارجي عالقه‌من��د بودند المرس��ی در مس��ير حركت خود‬ ‫دس��ت به اقدامات نس��نجيده بزند تا آنها هم��ه ناكامي‌ها و‬ ‫نا بس��اماني‌هاي اقتصادي و امنيتي را متوجه رئيس‌جمهور‬ ‫جديد كنند‪ .‬اما المرس��ی بعد از آنكه زمام امور را در دس��ت‬ ‫گرفت و‌تركيب كابينه را مشخص كرد‪ ،‬فرصت اين را يافت‬ ‫كه تغييرات مورد‌نظر را اعمال كند‪ .‬برهمين اساس شاهديم‬ ‫كه در اقدامي‌س��ريع طنطاوي‪ ،‬رئيس ستاد جنگ‪ ،‬فرماندار‬ ‫سينا و رئيس اطالعات و امنيت را كنار گذاشت و معاون خود‬ ‫را معرفي كرد‪ .‬همه اين تغييرات و كنار گذاشتن‌ها بر اساس‬ ‫قانون صورت گرفته تا مرس��ي ذيل قانون گراي��ي بتواند از‬ ‫بين‌الملل‬ ‫جعفر قنادباشي ‪ /‬كارشناس مسائل آفريقا‬ ‫ ضعف‌هايي كه مانع واكنش نظاميان مي‌شود‬ ‫‪51‬‬
‫نگاهي به موقعيت ژئوپولوتيك صحراي سينا‬ ‫‪3‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫«سينا» يكي از ش��به‌جزيره‌هاي مصر است كه حدود‬ ‫‪60‬هزار كيلومتر‌مربع وسعت دارد‪ .‬اين شبه‌جزيره مثلثي شكل‬ ‫ميان درياي مديترانه در شمال و درياي سرخ در جنوب قرار‬ ‫گرفته است‪ .‬شبه‌جزيره سينا از لحاظ جغرافيايي در آسيا واقع‬ ‫شده اس��ت؛ مرز زميني در طول كانال س��وئز در غرب و مرز‬ ‫اسرائيل و مصر در شمال شرقي اس��ت‪ .‬منابعي مانند نفت‪،‬‬ ‫آهن و منگنز از شمال و جنوب منطقه بهره برداري مي‌شود؛‬ ‫معادن باستاني سينا هزاران سال پيش كشف شدند‪ .‬امروزه‬ ‫اين منطقه با آب و هواي خشك گرمسيري بيش از ‪ 400‬هزار‬ ‫مصري را در خود جاي داده است‪ .‬اين جمعيت عمدتا در شمال‬ ‫و در مرز شبه‌جزيره سينا با اسرائيل و همچنين نوار غزه مستقر‬ ‫هستند‪ .‬مهمترين شهرهاي سينا عبارتند از شرم‌الشيخ و طابا‬ ‫كه همچنين مراكز توريستي مهم نيز محسوب مي‌شوند‪ .‬اين‬ ‫شبه‌جزيره آفريقا و آسيا را به‌هم متصل مي‌كند و در حقيقت‬ ‫مساحت اين شبه‌جزيره حدود ش��ش درصد از مساحت كل‬ ‫مصر را تشكيل مي‌دهد‪ .‬بخشي از سلسله كوه‌هاي موسي با‬ ‫ارتفاع ‪ 2300‬متر و همچنين كوه‪‎‬هاي كاترينا با ارتفاع ‪2600‬‬ ‫كه عالي‌ترين و مرتفع‌ترين كوه‌هاي مصر به‌شمار مي‪‎‬روند‬ ‫در اين منطقه قرار دارند‪ .‬پيرامون وجه‌تسميه صحراي سينا‬ ‫اختالف‌نظرهاي بس��ياري وجود دارد‪ ،‬اما دقيق‌ترين روايت‬ ‫اين است كه سينا برگرفته از نام الهه ماه در بابل قديم است‪.‬‬ ‫اين تسميه و اصطالح مورد تقدس و احترام بابلي‌هاي قديم‬ ‫است و از آن زمان اين صحرا با اين نام شناخته شده است‪ .‬البته‬ ‫نام‪‎‎‬هاي ديگري نيز براي اين صحرا وجود دارد مانند تشريت‬ ‫به معناي سرزمين خشك و بي‌آب و علف‪ .‬عمده اهميت اين‬ ‫شبه‌جزيره اين است كه بخش‌هاي وس��يعي از خاورميانه را‬ ‫به آفريقا و همچنين دو درياي مهم مديترانه و سرخ را به‌هم‬ ‫مرتبط مي‌كند‪ .‬اين شبه‌جزيره به دليل اهميت جغرافيايي‌اش‬ ‫همواره مورد توجه قدرت‌هاي استعماري قرار داشت؛ در سال‬ ‫‪ 1956‬اسرائيل‪ ،‬فرانسه و انگليس در زمان حكومت عبدالناصر‬ ‫يك «تهاجم س��ه‌جانبه» را عليه مصر انجام دادند و تالش‬ ‫كردند بخش‌هايي از سينا را به تصرف خودشان درآورند‪ .‬در‬ ‫واقع رژيم‌صهيونيستي به اين صحرا چشم داشت و در جنگ‬ ‫شش روزه ژوئن ‪ 1967‬با حمله‌اي كه به مصر داشت تمام اين‬ ‫منطقه را به تصرف خ��ودش درآورد و در منطقه العريش هم‬ ‫اقدام به ايجاد يكسري شهرك و ساختمان‌هاي گردشگري‬ ‫كرد‪ .‬جنگ شش‌روزه ‪ ۱۹۶۷‬نبردي بود كه از پنجم ژوئن تا ‪۱۰‬‬ ‫ژوئن ‪ ۱۹۶۷‬ميان اسرائيل و كشورهاي عربي مصر‪ ،‬سوريه و‬ ‫اردن رخ داد و با پيروزي اسرائيل به پايان رسيد‪ .‬اين نبرد نقطه‬ ‫اوج بحراني بود كه از تاريخ ‪ ۱۵‬مه تا ‪ ۱۲‬ژوئن ‪ ۱۹۶۷‬به درازا‬ ‫انجاميد و در آن اسرائيل با شكست ارتش چند كشور عربي‬ ‫قسمتي از خاك آنها را تصرف كرد‪ .‬اين جنگ با حمله هوايي‬ ‫ناگهاني اسرائيل به پايگاه‌هاي هوايي مصر در ‪ ۵‬ژوئن ‪۱۹۶۷‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪52‬‬ ‫گلوگاه استراتژيك‬ ‫آغاز شد و اسرائيل طي شش روز موفق شد تا كنترل نوار غزه‬ ‫و صحراي سينا را از مصر‪ ،‬قدس شرقي و كرانه باختري رود‬ ‫اردن را از اردن و بلندي‌هاي جوالن را از س��وريه خارج كند‪.‬‬ ‫كشورهاي عربي همچون عراق‪ ،‬عربستان سعودي‪ ،‬تونس‪،‬‬ ‫سودان‪ ،‬مراكش‪ ،‬الجزاير‪ ،‬ليبي و كويت نيز به اسرائيل اعالم‬ ‫جنگ داده و با اعزام نيروهاي كمكي به ياري اردن‪ ،‬مصر و‬ ‫سوريه شتافتند‪ .‬درواقع اسرائيل كه حمله هم‌زمان ارتش‌هاي‬ ‫مصر‪ ،‬عراق‪ ،‬سوريه و اردن را در چند قدمي‌خود مي‌ديد‪ ،‬دست‬ ‫پيش گرفت و در تاريخ ذكر شده به نيروهاي ارتش مصر در‬ ‫صحراي سينا حمله كرد‪ .‬اسرائيل با دريافت اطالعاتي حياتي‬ ‫به واس��طه عوامل اطالعاتي خود در مصر پي برد كه ارتش‬ ‫مصر بيش از چهارصد هواپيماي جنگنده خود را در نقطه‌اي‬ ‫جمع كرده‌است تا صبح روز بعد صفوف ارتش اسرائيل را شديدا‬ ‫در هم بكوبد‪ .‬در اين شرايط ژنرال‪‎‬هاي اسرائيلي كه كار خود‬ ‫را با بلند شدن هواپيماهاي مصري تقريبا تمام شده مي‪‎‬ديدند‪،‬‬ ‫تصميم به زدن شبانه تمام جنگنده‌هاي مصري قبل از بلند‬ ‫شدن يكباره آنها روي اسرائيل گرفتند و نيروي هوايي ارتش‬ ‫اسرائيل با حمله غافلگيرانه به فرودگاه‌هاي نظامي مصر و با‬ ‫فرس��تادن تمام ‪ ۲۰۰‬هواپيماي جنگند ‌ه فعال خود‪ ،‬در مدت‬ ‫چند ساعت اكثريت هواپيماهاي جنگي مصر را نابود كرد‪ .‬اين‬ ‫در حالي است كه مصر نتوانست به اين حمالت پاسخ مناسبي‬ ‫بدهد و در اين حمله بي��ش از ‪ ۳۰۰‬هواپيماي مصري از بين‬ ‫رفت‪ .‬در دوران حاكميت جم��ال عبدالناصر و از زمان جنگ‬ ‫‪ 1967‬تا سال ‪ 1970‬يعني زمان مرگ عبدالناصر يك جنگ‬ ‫فرسايشي ميان اسرائيل و مصر در جريان بود تا اينكه در سال‬ ‫‪ 1973‬و دوران حاكميت انور‌سادات با عبور نيروهاي مسلح‬ ‫مصري از كانال سوئز بخش‌هايي از صحراي سينا و العريش‬ ‫آزاد شد‪ .‬اما نقطه‌عطف جنگ اسرائيل و مصر امضاي قرارداد‬ ‫كمپ‌ديويد با نظارت آمريكا ب��ود‪ .‬پيمان كمپ‌ديويد پس از‬ ‫دوازده روز مذاكرات مخفي و با ميانجي‌گري اياالت متحده در‬ ‫كمپ‌ديويد كه يكي از استراحتگاه‌هاي مقام رياست‌جمهوري‬ ‫در اياالت‌متحده آمريكاست نهايي شد و در تاريخ ‪ ۱۷‬سپتامبر‬ ‫ي كارتر‪ ،‬رئيس‌جمه��ور وقت اياالت‬ ‫‪ ۱۹۷۸‬با حضور جيم�� ‌‬ ‫متحده آمريكا در كاخ س��فيد به امضاي نهايي رسيد‪ .‬پيمان‬ ‫كمپ‌ديويد اولين پيمان صلح مي��ان طرفين جنگ اعراب و‬ ‫اسرائيل بود كه به صلح ميان مصر و اسرائيل انجاميد‪ .‬مطابق‬ ‫اين قرارداد تمام صحراي سينا در اختيار مصر قرار گرفت و در‬ ‫سال ‪ 1982‬ارتش رژيم‌صهيونيستي منطقه شبه‌جزيره سينا‬ ‫به‌جز كمربند «طابا» كه يك منطقه مرزي بين فلس��طين‬ ‫اش��غالي و مصر اس��ت را در اختيار مصر قرار داد‪ .‬با‌توجه به‬ ‫ش��رايط موجود و با توجه ب��ه اينكه اين صحرا داراي ش��به‬ ‫سلسله كوهستان است به نظر مي‌آيد از اهميت فوق‌العاده‌اي‬ ‫برخوردار باشد و مي‌توان از طريق اين منطقه به‌طور جدي به‬ ‫رژيم‌صهيونيستي آسيب رساند‪.‬‬ ‫از ديگر س��و گذرگاه رفح نيز براي رژيم‌صهيونيستي‬ ‫اهمي��ت وي��ژه‌اي دارد؛ چرا ك��ه رفح تنها گذرگاهي اس��ت‬ ‫ك��ه از دروازه صالح‌الدي��ن به ن��وار غزه مرتبط مي‌ش��ود‪.‬‬ ‫رژيم‌صهيونيستي در سال ‪ 1967‬با اشغال غزه به نوعي تالش‬ ‫داشت تا منطقه‌اي را به موازات صحراي سينا‪ ،‬العريش و طابا‬ ‫ايجاد كند تا در مواقع مناسب به مصر آسيب برساند‪ .‬به همين‬ ‫دليل منطقه رفح كه نقطه اتصال زمين��ي مصر با غزه تلقي‬ ‫مي‌شود اهميت خاصي دارد‪ .‬سرزمين طابا در شمال شرقي‬ ‫مصر روز پانزدهم مارس سال ‪ 1989‬ميالدي‪ ،‬پس از سال‌ها‬ ‫از اشغال رژيم‌صهيونيستي آزاد شد‪ .‬اين رژيم‪ ،‬صحراي سينا‬ ‫را كه منطقه طابا در شرق آن قرار دارد‪ ،‬در جريان جنگ سال‬ ‫‪ 1967‬اشغال كرد‪ .‬با امضاي پيمان كمپ‌ديويد درسال ‪،1987‬‬ ‫رژيم تل آويو پذيرفت كه صحراي سينا را به مصر بازگرداند‪.‬‬ ‫با آنكه رژيم‌صهيونيس��تي قس��مت‌هايي از اي��ن صحرا را‬ ‫تخليه كرد‪ ،‬اما به اش��غال منطقه مهم طابا در ش��مال خليج‬ ‫عقبه ادامه داد تا آنكه پس از گفت‌وگوه��اي متعدد و در اثر‬ ‫فشارهاي بين‌المللي‪ ،‬درسال ‪ 1989‬مجبور به عقب‌نشيني از‬ ‫اين ناحيه شد‪ .‬در طول دوران حاكميت حسني مبارك كه از‬ ‫سال ‪ 1981‬تا ‪ 2011‬ادامه داشت معموال نيروها و پاسداران‬ ‫مرزي مصر و اسرائيل به‌طور مشترك در دروازه صالح‌الدين‬ ‫مستقر بودند و مانع ورود و خروج اهالي غزه به مصر مي‌شدند‪.‬‬ ‫اما پس از سرنگوني حسني مبارك شرايط نيز دگرگون شد و‬ ‫مرز رفح روي اهالي غزه بازگشايي شد‪ .‬همين مساله موجب‬ ‫شد تا رژيم‌صهيونيستي با توس��ل به انواع شيوه‌ها در صدد‬ ‫بس��تن منطقه رفح برآيد‪ .‬منطقه س��ينا يك منطقه خاص‬ ‫صحرايي است و حدود ‪ 200‬هزار نفر از ‪ 500‬هزار نفر جمعيت‬ ‫شبه جزيره سينا و العريش را اعراب بدوي يا كوچ‌گر تشكيل‬ ‫مي‌دهند‪ ،‬بنابراين امكان قاچاق اسلحه در اين منطقه وجود‬ ‫دارد‪ .‬در قرارداد كمپ‌ديويد تاكيد ش��ده كه نيروهاي مسلح‬ ‫مصر مي‌بايستي به صورت غيرمسلح و با استفاده از ابزارهاي‬ ‫سبك حفاظت از شبه‌جزيره سينا را برعهده داشته باشند‪ .‬اما‬ ‫در آن طرف مرز يعني منطقه طابا‪ ،‬ارتش رژيم‌صهيونيستي‬ ‫اين حق را دارد كه با استفاده از سالح‌هاي سنگين منطقه را‬ ‫زير‌نظر داشته باشد‪ .‬در واقع اين منطقه با رادارهاي فوق مدرن‬ ‫اسرائيل و آمريكا كنترل مي‌شود‪ .‬با اين اوصاف عملياتي كه‬ ‫اخيرا در اين منطقه انجام شد جاي سوال دارد؛ چگونه ممكن‬ ‫اس��ت با آن همه دوربين و راداري كه رژيم‌صهيونيستي در‬ ‫مناطق مرزي مس��تقر كرده بدون اطالع آنها به پادگاني در‬ ‫شبه‌جزيره سينا حمله شود‪ .‬بنابراين به نظر مي‌رسد در پس‬ ‫اين عمليات سازمان موس��اد قرار داشته باشد‪ .‬با اين اوصاف‬ ‫شايد از این پس بازهم شبه‌جزيره سينا به منطقه جنگ ميان‬ ‫مصر و اسرائيل تبديل شود‪g .‬‬
‫احمد بخشي در گفت‌وگو با مثلث‬ ‫پشت صحنه ناآرامي‌هاي سينا‬ ‫‪4‬‬ ‫چندي پيش عملياتي در صحراي سينا صورت گرفت و ناامني اين منطقه را بيش از پيش نمايان ساخت‪.‬‬ ‫اين صحرا پيش از اين و حتي در زمان مبارك ملتهب بود و هم‌اكنون كه المرسی زمام امور را در مصر بر‌عهده‬ ‫دارد نيز همچنان ناآرام است‪ .‬كشته شدن ‪ 16‬مرزبان مصري در اين منطقه و عدم مشخص شدن عامالن‬ ‫اين حادثه‪ ،‬سناريوهاي متفاوتي را پيش‌رو قرار مي‌دهد‪ .‬در اين رابطه گفت‌وگويي با احمد بخشي‪ ،‬كارشناس‬ ‫مسائل مصر انجام داديم‪ .‬وي نيز در رابطه با عوامل دخيل در اين حادثه سناريوهاي گوناگوني را مطرح كرد‪،‬‬ ‫از جمله دست‌داشتن رژيم‌صهيونيستي‪ ،‬نيروهاي افراطي فلسطين‪ ،‬مصر يا حتي عربستان‪ .‬بخشي بر اين‬ ‫باور است كه به‌دنبال اتفاقات اخير روابط مصر و اسرائيل به سمت جنگ و تنش پيش نخواهد رفت‪ ،‬چرا كه‬ ‫سياست دولت المرسی به‌گونه‌اي است كه از متهم‌كردن مستقيم رژيم‌صهيونيستي همواره پرهيز مي‌كند و‬ ‫از ديگر سو با‌توجه به تغييراتي كه المرسی انجام داد و بازنشسته كردن طنطاوي از سمت وزير‌دفاع اكنون‬ ‫شوراي نظاميان در حالت تخاصم با دولت قرار دارد و آمادگي تنش‌هاي خارجي را ندارد‪.‬‬ ‫ارزياب�ي ش�ما از تح�والت اخي�ر مص�ر به‌ويژه‬ ‫ناآرامي‌در صحراي سينا و كشته شدن ‪ 16‬مرزبان‬ ‫مصري چيست؟ به‌نظر شما چه كشور يا گروهي‬ ‫پشت اين حادثه قرار دارد؟‬ ‫با اين اوصاف روابط دولت آقاي المرسی و اسرائيل به‬ ‫تو‌سويي خواهد رفت؟‬ ‫چه سم ‌‬ ‫بين‌الملل‬ ‫‪ l‬تح��والت چند هفت��ه گذش��ته در مصر نش��ان داد‬ ‫سياستدولت آقاي المرس��ی به‌گونه‌اياستكهازمتهمكردن‬ ‫مس��تقيم رژيم‌صهيونيس��تي خودداري كند؛ از طرف ديگر‬ ‫رژيم‌صهيونيس��تي نيز اعالم داش��ته ك��ه در ماجراي اخير‬ ‫نقشي نداشته است‪ .‬مساله ديگري كه طي اين مدت اتفاق‬ ‫افتاد اين اس��ت كه آمريكا نمي‌خواهد اين فضا يك فضاي‬ ‫تنش ميان دول��ت جديد مصر ب��ا همس��ايگانش از جمله‬ ‫اس��رائيل باش��د‪ .‬بنابراين اعالم كرده كه درصدد كمك به‬ ‫دولت مصر اس��ت تا مشخص ش��ود باني اين تحوالت چه‬ ‫كشور يا گروهي بوده است‪ .‬اكنون با‌توجه به برخي تحوالت‬ ‫بين‌الملل��ي و داخلي از جمله اعالم بازنشس��تگي طنطاوي‬ ‫از جانب المرس��ی و همچنين تفاوت در نگرش نظاميان و‬ ‫اسالمگرايان ممكن است‪ ،‬شاهد تنش‌هايي ميان اسرائيل‬ ‫و مصر باشيم‪ .‬اما در هر حال فضاي كنوني در مصر به سمت‬ ‫جنگ با رژيم‌صهيونيستي پيش نخواهد رفت‪ ،‬زيرا با توجه به‬ ‫تغييراتي كه المرسی انجام داد و بازنشسته كردن طنطاوي از‬ ‫سمت وزير دفاع اكنون شوراي نظاميان در حالت تخاصم با‬ ‫دولت قرار دارد و آمادگي تنش‌هاي خارجي را ندارد‪ .‬به نظر‬ ‫مي‌رس��د تحوالتي كه در امور داخلي و عوامل نظامي مصر‬ ‫در حال رخ‌‌دادن است به‌گونه‌اي اس��ت كه محمد المرسی‬ ‫بتواند حمايت اسالمگرايان و انقالبيون را به دست بياورد و‬ ‫از اتهاماتي مبني‌بر اينكه وي غرب‌گرا يا پيش برنده راهبرد‬ ‫نظاميان است رها شود‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪ l‬موضوع��ي به ن��ام س��ينا‪ ،‬بحث گ��ذرگاه رفح و‬ ‫كشته‌ش��دن مرزبان‌هاي مصري با‌وجود گذش��ت بيش از‬ ‫دو هفته همچنان الينحل باق��ي مانده و هيچ گروه يا طيف‬ ‫خاصي عهده‌دار اين موضوع نشده اس��ت‪ .‬با‌توجه به اينكه‬ ‫با گذش��ت زمان هيچ كش��ور يا گروه سياس��ي و اجتماعي‬ ‫مسئوليت اين مس��اله را برعهده نگرفته‌اند‪ ،‬چندين سناريو‬ ‫را مي‌توان پيش‌رو ق��رار داد كه با هر‌يك از اين س��ناريوها‬ ‫اين معادله رنگ و بوي خاصي به‌خ��ود خواهد گرفت‪ .‬يك‬ ‫سناريو كه خيلي پررنگ اس��ت نقش رژيم‌صهيونيستي را‬ ‫در اين ماجرا برجس��ته مي‌كند‪ .‬هرچند كه در پي اين حمله‬ ‫اسرائيلي‌ها و فلسطيني‌ها ابراز نگراني كرده و اعالم كرده‌اند‬ ‫كه در اين حادثه دخالت نداشته‌اند‪ .‬امري كه در شرايط كنوني‬ ‫منطقي است‪ ،‬چرا كه فلس��طيني‌ها با اين اتفاق خطر بسته‬ ‫شدن گذرگاه رفح را در پيش دارند و اسرائيلي‌ها نيز همچنان‬ ‫روابط پيشين خود را با مصر دنبال مي‌كنند و به‌خوبي مي‌دانند‬ ‫كه چنين حمله‌اي ممكن اس��ت معاهده‌ه��اي دو‌طرف را‬ ‫تحت‌الش��عاع قرار دهد و روابط آنها را با مشكل مواجه كند‪.‬‬ ‫به همين دليل بعيد به نظر مي‌رسد كه دولت‌هاي فلسطيني‬ ‫و اس��رائيلي چنين حمله‌اي را‌ترتيب داده باشند‪ .‬با اين حال‬ ‫سناريوهاي مختلفي وجود دارد‪ .‬برخي از گمانه‌ها حاكي از‬ ‫آن است كه نيروهاي انقالبي فلسطيني كه از روابط اسرائيل‬ ‫و مصر ناراضي هس��تند با حمله اخير در پي ابراز نارضايتي‬ ‫خود بوده‌ان��د و درصددند كه با ايجاد آش��وب روابط مصر و‬ ‫رژيم‌صهيونيستي را خدشه‌دار كنند و بهره‌برداري خاص خود‬ ‫را داشته باشند‪ .‬از طرف ديگر برخي معتقدند كه گروه‌هاي‬ ‫‌تروريستي اس��رائيلي عامل اين حمله بوده‌اند‪ .‬اين گروه‌ها‬ ‫برآنند كه ب��ا تنش در روابط مصر و اس��رائيل فضاي داخلي‬ ‫اسرائيل را ملتهب‌تر كنند‪ .‬يك س��ناريوي ديگر گروه‌هاي‬ ‫افراطي مصري را در اين حادثه متهم مي‌كند‪ ،‬چراكه منافع‬ ‫دولت‌ها بر اين اساس شكل نگرفته كه از طريق ايجاد ناامني‬ ‫به غايت و هدفي كه دارند دست پيدا كنند‪ ،‬در نتيجه مساله‌اي‬ ‫كه اينجا مطرح مي‌شود اين است كه شايد برخي گروه‌هاي‬ ‫افراطي چنين اقدامي‌انجام داده باشند‪ .‬همچنين با‌توجه به‬ ‫اينكه طي اين مدت امنيت اين منطقه به دس��ت اسماعيل‬ ‫هنيه و فلس��طيني‪‎‬ها بوده يك س��ناريوي ديگ��ر از جانب‬ ‫اسرائيل و ديگر دشمنان فلس��طين مطرح مي‌شود‪ ،‬مبني‌بر‬ ‫اينكه شايد فلس��طيني‌ها اين فضا را به آش��وب كشانده‌اند‬ ‫تا دشمني ميان فلسطين و اس��رائيل را تقويت كنند‪ .‬جنگ‬ ‫ميان قبايل نيز از ديگر س��ناريوهاي مطرح شده است‪ ،‬زيرا‬ ‫اكنون و پس از تحوالت مصر و فضاي باز سياسي كه ايجاد‬ ‫شد بسياري از گروه‌هاي اجتماعي و سياسي و قبايلي كه در‬ ‫صحراي سينا هستند با توجه به مشكالت محلي و منطقه‌اي‬ ‫كه دارند مي‌خواهند از اين خالء اس��تفاده كنن��د‪ .‬با در نظر‬ ‫گرفتن درگيري‪‎‬هايي كه پس از اين اتفاقات در صحراي سينا‬ ‫اتفاق افتاد متوجه مي‌ش��ويم كه اين درگيري‌ها اغلب ميان‬ ‫نيروهاي خودي و در مناطق مرزي روي داده اس��ت‪ .‬نيمه‬ ‫سناريوي ديگري كه در رابطه با مصر مي‌توان بدان پرداخت‬ ‫اين است كه گروه‌هاي افراطي و سلفي در درون اين كشور‬ ‫با‌ توجه به تحوالتي كه در كشورشان روي داد به دنبال آن‬ ‫بودند كه آرمان‌ها و ايدئولوژي‌هاي خودشان را به‌طور كامل‬ ‫محقق كنند از جمله لغو پيمان كمپ ديويد و رابطه با اسرائيل‬ ‫مدنظرشان بود؛ اكنون اين احتمال وجود دارد كه گروه‌هاي‬ ‫انقالبي اين تنش‌ها را در مرز ايجاد كرده باشند تا در نهايت‬ ‫به اهداف ش��ان دس��ت پيدا كنند‪ .‬اكنون برخي گروه‌هاي‬ ‫ايدئولوژيك مص��ري بر اين باورند كه انق�لاب ناتمام بوده‬ ‫و آنها به اهداف خودشان دس��ت‌نيافته‌اند‪ .‬بنابراين به دنبال‬ ‫برخي خواس��ته‌هاي خودش��ان ممكن اس��ت به هركاري‬ ‫دست بزنند و در حال حاضر سقف خواس��ته‌هاي آنها قطع‬ ‫رابطه با رژيم‌صهيونيستي و كف خواسته‌هايشان لغو پيمان‬ ‫كمپ ديويد است‪ .‬در نهايت س��ناريويي كه شايد قوي‌تر از‬ ‫بقيه باشد دست داش��تن عربس��تان در اتفاقات اخير است؛‬ ‫در مصر از زم��ان بركن��اري مبارك يك رقابت آش��كاري‬ ‫ميان اين كشور و عربس��تان در تحوالت عربي و تحوالت‬ ‫منطقه خاورميانه ديده مي‌ش��ود‪ .‬با توجه ب��ه اينكه اكنون‬ ‫مصر مي‌تواند يك نقش منطقه‌اي قوي را عهده دار باشد و‬ ‫طاليه‌دار رهبري جهان عرب باشد شايد عربستان با كمك‬ ‫نيروهاي سلفي به اين اقدام مبادرت ورزيده تا مصر را درگير‬ ‫يكس��ري تنش و بازي‌هاي منطقه‌اي و بازي با كشورهاي‬ ‫همسايه بكند‪ .‬حتي تقويت روابط ايران و مصر نيز به نقش‬ ‫آشكار عربستان در برهه كنوني ضربه مي زند‪ .‬البته با‌توجه به‬ ‫اينكه تاكنون هيچ گروهي عهده دار اتفاق اخير در صحراي‬ ‫س��ينا نش��ده احتمال‌دارد كه با‌گذش��ت زمان برخي از اين‬ ‫سناريوها حذف و برخي ديگر پررنگ‌تر شوند‪.‬‬ ‫تصميمات اخير المرسی مبني بر بركناري وزير دفاع و‬ ‫رئيس ستاد مشترك ارتش از كجا ناشي شد؟‬ ‫‪ l‬حوادثصحرايسينادراقداماتاخيرمحمدالمرسی‬ ‫موثر بوده و اين تحوالت واكنش��ي به اتفاقات اخير اس��ت‪.‬‬ ‫المرسی با اينگونه كارها در پي آن است كه فضاي اعتدال را‬ ‫به جامعه بازگرداند و اين فرضيه كه شوراي نظاميان در امور‬ ‫خارجي به‌ويژه ارتباط با رژيم‌صهيونيستي همه كاره است را‬ ‫از بين ببرد‪ .‬بحثي كه پيرامون انتصاب كوتاه مدت «حسين‬ ‫طنطاوي»‪ ،‬وزير دفاع مصر و «عنان»‪ ،‬رئيس ستاد مشترك‬ ‫ارتش وجود دارد اين اس��ت كه به دليل اينك��ه اين افراد در‬ ‫دولت مبارك ب��ه ايفاي نقش پرداخته بودن��د‪ ،‬اگر در دولت‬ ‫جديد نقش نمي‌گرفتند ممكن بود بحث محاكمه‌شان مطرح‬ ‫مي‌شد‪ .‬بنابراين شايد جهت اينكه اين افراد بعدها محاكمه‬ ‫و تحت پيگرد قرار نگيرند اي��ن انتصاب كوتاه‌مدت صورت‬ ‫گرفته باشد‪g .‬‬ ‫‪53‬‬
‫حسين رويوران در گفت‌وگو با مثلث‬ ‫‪5‬‬ ‫بركناري ژنرال ها با چراغ سبز آمريكا‬ ‫محمد المرسي‪ ،‬رئيس‌جمهوري مصر اخيرا اقدامات مهمي‌در راستاي تثبيت قدرت و دولتش انجام‬ ‫داد‪ ،‬از جمله بركناري طنطاوي و عنان و لغو متمم قانون اساسي‪ .‬اين اقدامات المرسي پرسش‌هاي زيادي‬ ‫را به‌وجود آورد‪ .‬از جمله اينكه به چه دليل به چنين اقداماتي روي آورد و واكنش نظاميان به اين مساله چگونه‬ ‫خواهد بود‪ .‬حسين رويوران‪ ،‬كارشناس مسائل خاورميانه مي‌گويد كه المرسي براي يكسره‌سازي قدرت‬ ‫ي مبادرت ورزيد‪ .‬همچنين وي به اين نتيجه رسيده بود‪ ،‬برخي از افرادي كه در‬ ‫سياسي‌اش به چنين اقدام ‌‬ ‫قدرت هستند نه تنها كمك حال وي نيستند‪ ،‬بلكه براي او مشكل‌ساز خواهند شد‪ .‬رويوران احتمال كودتا را‬ ‫از جانب نظاميان اندك مي‌داند و مي‌گويد تا زماني كه مردم در كف خيابان حضور دارند ارتش قدرت كودتا‬ ‫ندارد‪ ،‬چرا كه كودتا در زمان بي‌خبري مردم نسبت به قدرت اتفاق مي‌افتد‪.‬‬ ‫ارزيابي ش�ما از اقدامات اخير المرسي همچون‬ ‫بركناري وزي�ر دف�اع‪ ،‬رئيس س�تاد كل ارتش و‬ ‫همچنين لغو متمم قانون‌اساسي چيست؟‬ ‫بين‌الملل‬ ‫‪ l‬اقدام محمد المرس��ي در اين زمينه به يكس��ره‬ ‫سازي قدرت سياسي بازمي‌گردد؛ طي اين مدتي كه المرسي‬ ‫به عن��وان رئيس‌جمه��وري در مص��ر انتخاب ش��د به اين‬ ‫نتيجه رس��يد كه نيروهاي نظامي و فرماندهان با اس��تفاده‬ ‫از ابزارهاي رس��انه و امكانات مختلف به اق��دام عليه دولت‬ ‫مبادرت مي‌ورزند‪ .‬به عب��ارت ديگر آنه��ا به‌دنبال تضعيف‬ ‫رئيس‌جمهوري و ناكارآمد جلوه دادن وي بودند‪ .‬اين مساله‬ ‫براي شخصي مانند المرسي اصال قابل‌قبول نبود‪ .‬از ديگر سو‬ ‫مساله‌اي كه در سينا اتفاق افتاد‪ ،‬حمله به رفح و كشته شدن‬ ‫‪ 16‬نظامي همزمان با موج مطبوعاتي و رسانه‌اي در محكوم‬ ‫كردن المرسي و سياست‌هايش در حالي كه وي تازه به قدرت‬ ‫رسيده بود باعث شد كه وي به اين نتيجه برسد كه اين افراد‬ ‫نه‌تنها در قدرت كمك حالش نيستند‪ ،‬بلكه كساني هستند‬ ‫كه بيشترين ضربه را به او وارد مي‌كنند‪ .‬به همين خاطر در‬ ‫نهايت تصميم آخر را گرفت و حسين طنطاوي‪ ،‬وزير دفاع و‬ ‫سامي‌عنان‪ ،‬رئيس س��تاد‌كل ارتش و همچنين سه فرمانده‬ ‫زميني‪ ،‬هوايي و درياي��ي را تغيير داد‪ .‬المرس��ي در پي اين‬ ‫تغييرات افرادي را روي كار آورد كه به آنها اطمينان بيشتري‬ ‫دارد‪ .‬اين اقدام تاحدودي دوگانگي ق��درت را از بين مي‌برد‬ ‫و اين امكان را به المرس��ي مي‌دهد كه در مديريت كش��ور‬ ‫مسئوليت واقعي داشته باشد‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫آيا اين اقدامات المرسي ممكن است با واكنشي‬ ‫از س�وي نظاميان به عنوان نمون�ه كودتا روبه‌رو‬ ‫شود؟‬ ‫‪ l‬قطعا ممكن است نظاميان واكنشي به اين مساله‬ ‫نشان دهند‪ ،‬اما تاكنون چنين اتفاقي نيفتاده است‪ .‬نيروهاي‬ ‫نظامي اين مساله را پذيرفته اند؛ اكنون افرادي كه روي كار‬ ‫آمده‌اند تاحدي با المرس��ي هماهنگ‌ترند‪ .‬بايد توجه داشت‬ ‫تا زماني كه م��ردم در كف خيابان و ميدان‌التحرير هس��تند‬ ‫ارتش قدرت كودتا ندارد‪ ،‬چرا‌كه كودتا در زمان بي‌خبري و‬ ‫بي‌تفاوتي مردم نسبت به قدرت اتفاق مي‌افتد‪ .‬اما در زماني‬ ‫كه مردم در باالترين هوشياري و حساس��يت سياسي قرار‬ ‫دارند ارتش توان كودتا ندارد و اين به آقاي المرس��ي كمك‬ ‫مي‌كند كه به‌صورت واقعي مس��ئوليت را بپذيرد و در جهت‬ ‫حل مشكالت بدون مزاحمت و كارشكني اقدام كند‪.‬‬ ‫آيا اقدام�ات اخير المرس�ي به‌نوع�ي در تضاد با‬ ‫اقدامات پيشين و سياست‌هاي اخوان نيست؟‬ ‫‪ l‬از ابت��داي قيام مردم مصر تاكن��ون در مقاطعي‬ ‫توافق ميان اخوان و نظامي‌ها وجود داش��ته است‪ .‬يكي از‬ ‫مهمترين انتقادات��ي كه به اخوان وارد مي‌ش��ود نيز همين‬ ‫اس��ت كه چرا در برخي مقاطع با نظامي��ان توافق كردند‪.‬‬ ‫اما پرس��ش اينجاس��ت كه آيا اتفاقات اخير يك تحول در‬ ‫رفتارهاي اخوان محسوب مي‌شود يا خير؟ به نظر من اين‬ ‫‪54‬‬ ‫مسائل تحول خاصي را ش��امل نمي‌شوند‪ ،‬چرا كه المرسي‬ ‫يك فرد محسوب مي‌شود و سياست‌هايش با سياست‌هاي‬ ‫اخوان تفاوت‌هايي دارد‪ .‬از جمله اينكه المرس��ي در مسائل‬ ‫سياس��ي گروه‌هاي ديگر را هم وارد مي‌كند‪ ،‬اما اخوان در‬ ‫اين رابطه بسته‌تر از المرسي اس��ت‪ .‬المرسي يك دولتمرد‬ ‫اس��ت و ناگزير اس��ت در چارچوب نهاده��اي دولتي اقدام‬ ‫كند در حالي كه اخوان‌المس��لمين يك تش��كل سياس��ي‬ ‫اس��ت كه در درون خودش��ان تصميم مي‌گيرند‪ .‬المرسي‬ ‫پس از عمليات س��ينا از جاي��گاه فرمانده كل قوا س��خن‬ ‫گفت؛ اي��ن نوع گفتم��ان و تاكيد ب��ر اينك��ه وي فرمانده‬ ‫كل قواست نشان از اين دارد كه المرسي از دوگانگي قدرت‬ ‫ناخشنود است و سعي مي‌كند قدرت را يكسره كند‪.‬‬ ‫با اين اوص�اف آيا ممكن اس�ت در پ�ي اتفاقات‬ ‫اخي�ر ارتباط مي�ان نظاميان و اخوان‌المس�لمين‬ ‫گسسته شود؟‬ ‫‪ l‬اكنون نظره��اي متفاوتي پيرامون اين مس��اله‬ ‫وج��ود دارد‪ .‬برخي مي‌گويند اين اقدام اساس��ا با هماهنگي‬ ‫بخش‌هايي از نيروي مسلح و آمريكا اتفاق افتاده است‪ .‬اعالم‬ ‫آمريكا مبني‌بر اينكه از اين اتفاقات مطلع بودند خودش يك‬ ‫نكته جالب است كه نشان مي‌دهد المرسي بدون هماهنگي‬ ‫غرب اين كار را انجام نداده است‪ .‬همچنين تعيين افرادي كه‬ ‫اكنون در اين پست‌ها قرار گرفته‌اند با مشورت بخش‌هايي‬ ‫از واحدهاي نظامي اتفاق افتاده است‪ .‬اين موضوع نيز نشان‬ ‫مي‌دهد كه رئيس‌جمهور اسالمگراي مصر ارتباط با نظامي‌ها‬ ‫را قطع نكرده‪ ،‬بلكه ارتباط با تعدادي از افراد را قطع كرده و‬ ‫شرايط پيش��ين تا حدي همچنان باقي اس��ت‪ .‬حتي ارتباط‬ ‫المرسي با غرب با توجه به اطالعي كه به آنها در اين زمينه‬ ‫داده تا حدي نشان‌دهنده حاشيه محدودي است كه وي در‬ ‫حسين رويوران معتقد است كه‬ ‫آمريكا قبل از اعالم خبر بركناري‬ ‫ژنرال هاي مصري توسط المرسي‬ ‫از تصميم رئيس جمهور جديد مصر‬ ‫مطلع بوده است‬ ‫آن قرار گرفته است‪.‬‬ ‫پس مي‌توان گف�ت كه المرس�ي با چراغ س�بز‬ ‫آمريكا اين اقدام را انجام داده است؟‬ ‫‪ l‬نمي‌ت��وان گفت كه اين تصمي��م كامال از جانب‬ ‫آمريكا بوده‪ .‬اكنون تنها چيزي كه مطرح است اين كه آمريكا‬ ‫از اين تصميم مطلع بوده است‪ .‬حال اينكه آمريكا در فرآيند‬ ‫تصميم‌گيري نقش داشته يا خير هنوز مشخص نيست‪ .‬ولي‬ ‫از لحاظ تحليلي اين احتمال همچنان وجود دارد كه المرسي‬ ‫با اتكاي هم‌پيماني با غرب و مطلع ك��ردن آنها به‌گونه‌اي‬ ‫موافقت ضمني آنها را گرفته باش��د‪ .‬اين در حالي است كه‬ ‫اگر چنين اتفاقي افتاده باشد با نوع نگاه و انتظارات مردم در‬ ‫داشتن يك نظام كامال مستقل تعارض دارد‪.‬‬ ‫آيا ارتش و نيروهاي مس�لح مي‌پذيرند كه تمام‬ ‫قدرت در دست يك غيرنظامی باشد؟‬ ‫‪ l‬از س��ال ‪ 1952‬تا همين چند روز پيش قدرت در‬ ‫اختيار نظاميان بود و رفتار آنها نشان داد كه نمي‌پذيرند نظام‬ ‫يك نظام مدني باش��د و ارتش نيز بخش��ي از يك ساختار‬ ‫مدني‪ .‬اين يك واقعيت اس��ت و س��كوت ارت��ش تاكنون‬ ‫نشان‌دهنده اين است كه اين مساله را پذيرفته است‪ .‬اگر در‬ ‫آينده اعتراضي از س��وي ارتش و يا اقدامي‌در جهت برهم‬ ‫زدن معادله صورت بگيرد بدين معناست كه ارتش اين اقدام‬ ‫اخوان را نپذيرفته اس��ت‪ .‬حركت نظام به سمت يك نظام‬ ‫مدني با فرماندهي مدني و ن��ه دوگانه يعني نظامي‪-‬مدني‬ ‫نشان مي‌دهد كه حركت مردم بايد به يك سرانجامي‌برسد‬ ‫و اين بينابيني وضعيت قابل قبولي نيست‪ .‬مردم قطعا به اين‬ ‫سمت فشار خواهند آورد تا نظام يكس��ره شود‪ .‬اتفاقي كه‬ ‫اكنون در مصر پيش آمده نيز به همين صورت است‪.‬‬ ‫آيا اين وضعيت پايدار خواهد بود؟‬ ‫‪ l‬با‌توجه به عادت كردن نظاميان به در راس قدرت‬ ‫بودن بدون شك اين وضعيت براي پايدار بودن با مشكالت‬ ‫بس��ياري روبه‌رو خواهد بود‪ .‬در قاهره يك مركز تفريحي‬ ‫بزرگ وجود دارد كه مدير آن يك سرتيپ بازنشسته است‪ .‬در‬ ‫واقع در مصر تمامي‌نهادها به‌گونه‌اي ميان نظاميان تقسيم‬ ‫شده است‪ .‬آنها زماني كه نظامي‪‎‬اند كه پست دارند و زماني‬ ‫كه بازنشسته مي‌ش��وند نيز دور دوم زندگي مدني‌شان آغاز‬ ‫مي‌شود‪ .‬اين مس��ائل نش��ان مي‌دهد كه نظاميان قدرت را‬ ‫عرصه تاخت و تاز خودشان قرار داده‌اند و حركت المرسي در‬ ‫تقابل با اين مساله است‪ .‬بنابراين انتقال از نظامي كه نظاميان‬ ‫عنصر تعيين‌كننده هستند به وضعيت جديدي كه يك نظام‬ ‫مدني و منتخب مردم در راس قرار بگيرد قطعا هزينه‌هايي‬ ‫خواهد داشت‪ .‬البته اكنون حركت نظاميان برخالف حركت‬ ‫طبيعي جامعه اس��ت و هرگونه اعتراض از طرف آنها يعني‬ ‫تقابل با خواست عمومي‪g .‬‬
‫بين‌الملل‌‬ ‫جنگ داخلي در سوريه‬ ‫‪1‬‬ ‫حسن السجردي‪/‬كارشناس بين الملل‬ ‫ش��هر حلب نقطه مرزي بين ترکيه و س��وريه اس��ت و‬ ‫همچنين به عنوان يكي از ش��هرهاي بزرگ سوريه و قطب‬ ‫صنعتي آن نيز به ش��مار مي‌رود؛ بنابراين مي‌تواند يك مركز‬ ‫مهم و يك نقطه استراتژيك براي تصميمات دو‌طرف سوريه‬ ‫و ترکيه باشد‪ .‬از زماني كه موضوع فشار به حكومت بشار اسد‬ ‫مطرح ش��د و عناصر منطقه‌اي به‌ويژه كش��ورهاي مخالف‬ ‫مانند ترکيه‪ ،‬عربستان و قطر حضور پيدا كردند‪ ،‬ترک‌ها تالش‬ ‫بس��ياري انجام دادند تا از طريق مناطق مرزي فشارهايي را‬ ‫اعمال كنند و يكي از ن��كات خيلي مهم در بحث نقاط مرزي‬ ‫شهر حلب بود‪ .‬تمركز ارتش ترکيه در پشت مرزها‪ ،‬امكان تبادل‬ ‫و بردن سالح از مرز ترکيه به طرف حلب و مكان‌هاي ديگر‪،‬‬ ‫ايجاد كمپ و اردوگاه معارضان براي آموزش و كمپ آوارگان‬ ‫ي تردد‬ ‫و از طرف ديگر باز گذاشتن مرز بين ترکيه و سوريه برا ‌‬ ‫نيروهاي مخالف و شورشي از جمله نكاتي است كه در شهري‬ ‫مانند حلب از طرف دولت ترکيه اعمال شده است‪ .‬دولت ترکيه‬ ‫بر اين باور بود كه با گرفتن شهر حلب توسط نيروهاي شورشي‬ ‫مي‌تواند آن را به عنوان پايگاهي براي تهاجم به ديگر نقاط قرار‬ ‫دهد‪ ،‬بنابراين چندي پيش كه موضوع تهاجم به حلب مطرح‬ ‫شد فراخوان نيرو از جاهاي مختلف انجام گرفت‪ .‬اكنون بخشي‬ ‫از معارضان ترکيه در سوريه حضور دارند و سلفي‌ها‪ ،‬القاعده و‬ ‫مخالفان ديگر را نيز مقامات ترکيه در اين منطقه گرد‌آوردند و‬ ‫حمله‌اي بزرگ را آغاز كردند‪ .‬بنابراين كاري كه ترک‪‎‬ها به‌عنوان‬ ‫جنگ نيابتي از طرف غرب انجام دادند اين بود كه بتوانند نقطه‬ ‫فش��ار اهداف و سياس��ت‌هاي آمريكا در منطقه به‌خصوص‬ ‫سوريه باشند‪ .‬اما اكنون مساله اينجاست كه چرا ترک‪‎‬ها در برابر‬ ‫سوريه اينچنين موضع گيري كرده اند‪ .‬شايد نخستين علت‬ ‫اين اقدامات ترکيه ادعاهايي اس��ت كه آنها از گذشته داشتند؛‬ ‫آنها سوريه را بخشي از امپراتوري عثماني مي‌دانند و يك حق‬ ‫سرزميني براي خودشان قائل هستند‪ .‬نكته دوم اين است كه‬ ‫آنها به نيابت اياالت متحده در منطقه حض��ور پيدا كرده‌اند و‬ ‫طبق ادعاي خود مي خواهند دموكراسي را دنبال كنند‪ .‬نكته‬ ‫سوم نيز اين است كه ترکيه به دنبال ايجاد يك فرصت براي‬ ‫جهشوپرشخودشاندرمنطقههستندبههمينجهتمايلند‬ ‫نشان دهند كه داراي پتانس��يل و ظرفيتي فراتر از كشورهای‬ ‫منطقه هستند‪ .‬به همين جهت طي سال‌هاي اخير به‌ويژه از‬ ‫س��ال ‪ 2008‬به بعد ما با ترکيه‌اي مواجه شديم كه مي‌خواهد‬ ‫نشان دهد پتانسيل ورود به بسياري از فعاليت‌هاي سطح باال‬ ‫را دارد و حتي به قول معروف قدرت اول منطقه اس��ت‪ .‬اينها‬ ‫نكات و مواردي است كه پيرامون مواضع ترکيه در شهر حلب‬ ‫مطرح است‪ .‬البته اين مواضع مي‌تواند ادامه پيدا كند‪ ،‬چرا كه در‬ ‫سفر اخير هيالري كلينتون به ترکيه يك اشتراك نظري ميان‬ ‫آمريكا و ترکيه در خصوص فشار مجدد به سوريه از طريق حلب‬ ‫و جريان معارض ايجاد شد و به نظر مي‌رسد كمك‌هايي كه‬ ‫آمريكايي‌ها اعالم كردند به معارضان ارائه می‌دهند به‌طور حتم‬ ‫از طريق ترکيه به دست آنها خواهد رسيد‪ .‬پس از اتفاقات اخير در‬ ‫رابطه با سوريه حزب اسالمگراي آقاي اردوغان جهت مواضع‬ ‫غيرمنطقه‌اي‌اش تحت فش��ار افكار عمومي كشورش قرار‬ ‫گرفته است‪ .‬نكته ديگر كه شايد به عنوان يك نيروي معارض‬ ‫ترکيه مي‌توان از آن ياد كرد كردها هس��تند؛ چرا كه از گذشته‬ ‫حكومت مركزي مجموعه حساس��يت‌هايي نسبت به كردها‬ ‫داشته و در شرايط كنوني نيز كردها يكي از مراكز مخالفت با‬ ‫سياست‌هاي ترکيه عليه سوريه هستند‪ ،‬چرا‌كه هرگونه تغيير و‬ ‫تحول در منطقه به ويژه مناطق كردنشين هر يك از كشورهاي‬ ‫چهارگانه داراي جمعيت كرد مي‌تواند شرايط سختي را براي‬ ‫كردهاي ديگر كشورها فراهم كند‪ .‬بنابراين در شرايط فعلي‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫منطقه جنگي‬ ‫بين‌الملل‬ ‫پيشروي ارتش سوريه در حلب و عقب نشيني ترك ها‬ ‫كه ترک‌ها در مناطق مرزي خودش��ان با سوريه دچار مشكل‬ ‫هستند تاحدودي فضاي كردها نيز دچار تحول شده است‪ .‬اين‬ ‫مسائل نشان مي‌دهد كه هرگونه تغيير و جابه‌جايي در روابط‬ ‫ترکيه و سوريه مي‌تواند روي زندگي كردها نيز موثر باشد‪ .‬امروز‬ ‫كردها نيز يكي از مراكز فشار به ترکيه هستند زيرا سياست‌هاي‬ ‫دولت اردوغان در سوريه برخالف منافع کردهاست ‪ .‬تاكنون‬ ‫مجموعه تصميمات‪ ،‬اقدامات و كاركردهايي كه ترک‌ها داشتند‬ ‫در راستاي سياست‌هاي آمريكا شكل گرفته است‪ ،‬اما نمي‌توان‬ ‫گفت كه ترک‌ها همان اقداماتي را انج��ام داده‌اند كه آمريكا‬ ‫مي‌خواهد‪ .‬اما نتايج و دستاوردهاي سياست‌ها و اقداماتي كه‬ ‫ترکيه در برهه كنوني انجام مي‌دهد با سياس��ت‪‎‬هاي آمريكا‬ ‫همراهي و همخواني زيادي دارد‪.‬آمريكايي‌ها اكنون در تالشند‬ ‫كه بتوانند از اين پتانسيل اس��تفاده كنند و كمك‪‎‬هايي كه در‬ ‫گذشته آمريكا به مخالفان داشته و پشتيباني آنها از اپوزيسيون‬ ‫نشان داده كه عالقه‪‎‬مند هستند از كانال ترکيه سياست‪‎‬هاي‬ ‫خودشان را در سوريه اعمال كنند‪ .‬در عين حال اين سياست‌ها‬ ‫موجب شده تا كشورهايي مانند ايران و عراق روابط خود را با‬ ‫ترکيه در چالش ببينند‪ .‬بنابراين سياست‌هاي اردوغان نسبت به‬ ‫سوريه سياست روبه‌جلويي نيست و براي اردوغان هزينه‌هايي‬ ‫را به‌دنبال دارد‪ .‬نكته قابل توجه ديگر اين است كه ما شاهد يك‬ ‫نوع دوگانگي در سياست‌هاي اردوغان هستيم‪ .‬در حال حاضر‬ ‫تنهامنفعتسياست‌هايكنونيترک‌هادرقبالسوريهبهجيب‬ ‫رژيم‌صهيونيس��تي مي‌رود و اين با خواست افكار عمومي در‬ ‫تناقض است‪ .‬افكار عمومي‪ ،‬نخبگان‪ ،‬صاحبنظران و بخش‬ ‫قابل‌توجهي از رسانه‌ها بر اين باورند كه اردوغان سياست آمريكا‬ ‫را در منطقه پياده مي‌كند‪ .‬با اين اوصاف و با توجه به سياستي كه‬ ‫اردوغان در پيش گرفته و همچنين با توجه به‌فشار گروه‌هاي‬ ‫رقيب به نظر مي‌رسد‪ ،‬محبوبيت باالي‪ 70‬درصد اردوغان از اين‬ ‫پس شاهد افت چشمگيري باشد‪ .‬آنچه جريان مخالف دولت‬ ‫سوريه پس از بسياري از تحوالت مانند حمله به دمشق‪ ،‬حلب‬ ‫و نقاط ديگر و همچنين شكست ماموريت عنان دنبال مي‌كند‪،‬‬ ‫بحث مربوط به ايجاد منطقه پرواز ممنوع است‪ .‬شايد يكي از‬ ‫مراكزي كه مورد توجه نيروهاي مخالف بشار است همين حلب‬ ‫است‪ .‬زيرا پتانسيل‌هايي در اين شهر موجود است كه شايد در‬ ‫ديگر مناطق نباشد‪ ،‬از جمله نزديكي حلب به مرز‪ ،‬تاثير حلب‬ ‫روي حكومت مركزي و صنعتي ب��ودن و اقتصادي بودن اين‬ ‫ش��هر‪ ،‬از مجموعه صحبت‌ها و توافقاتي كه كلينتون در سفر‬ ‫اخيرش به ترکيه داشت و همچنين اجالسي كه سعودي‌ها در‬ ‫جده برپا كردند مي‌توان نتيجه گرفت كه مجموعه نگاه‌ها به اين‬ ‫برمي‌گردد كه الگويي به نام منطقه پرواز ممنوع در سوريه اجرا‬ ‫كنند‪ .‬در صورت اجراي چنين طرحي مي‌توانند به دولت بشار‬ ‫اسد فشار وارد آورند و زمينه فشار بيشتر را فراهم كنند‪ .‬بنابراين‬ ‫تمركز مخالفان سوريه روي حلب يك تمركز جدي است و آنها‬ ‫به دنبال آن هس��تند كه اين نقطه‪ ،‬نقطه آغ��ازي براي ديگر‬ ‫تحوالت سياس��ي در مركز س��وريه باش��د‪ .‬اما از آنجايي كه‬ ‫پرونده س��وريه يك پرونده فرامنطقه‌اي اس��ت و متغيرهاي‬ ‫تصميم‌گيرنده امروز س��وريه متغيرهاي محدودي نيس��ت‪،‬‬ ‫نمي‌توان به آساني به اين نتيجه رسيد كه منطقه پرواز ممنوع‬ ‫در س��وريه غرب و برخي كش��ورهاي عربي را به اهداف‌شان‬ ‫برساند‪ .‬رقابت روسيه‪ ،‬چين و ايران با كشورهاي غربي از جمله‬ ‫آمريكا‪ ،‬نحوه كمك‌ها به‌‌كشور سوريه و همچنين چنددستگي‬ ‫معارضان باعث شده كه گزينه‌هاي مخالفان براي سوريه خيلي‬ ‫كارآمد نباشد‪ .‬اما اگر منطقه پرواز ممنوع در سوريه اتفاق نيفتد‬ ‫احتماال يك بار ديگر بحث ناظران مطرح خواهد ش��د و اگر‬ ‫ناظران نيز موفق نشوند بحث مذاكرات بين اپوزیسيون و دولت‬ ‫را در سوريه مقدمه‌چيني كنند بار ديگر سوريه صحنه جنگ و‬ ‫درگيري‌هاي داخلي خواهد شد‪ .‬در اين شرايط القاعده‪ ،‬سلفي‌ها‬ ‫و ديگر گروه‌هاي افراطي به خيابان‌ها خواهند آمد و دست به‬ ‫اقدام نظامي خواهند زد‪ .‬اگر ش��رايط سياسي جاري در سوريه‬ ‫جواب ندهد‪ ،‬بازهم ش��اهد جنگ داخلي در شهرهاي بزرگ‬ ‫خواهيم بود‪g.‬‬ ‫‪55‬‬
‫‌حلب پايگاه‬ ‫فعاليت هاي‬ ‫اقتصادي سوريه‬ ‫است‪ .‬بيشتر‬ ‫دادوستدها و‬ ‫تجارت خارجي‬ ‫دمشق از اين منطقه‬ ‫انجام مي شود‬ ‫چرا حلب براي موافقان و مخالفان اسد مهم است‬ ‫‪2‬‬ ‫قلب تپنده شامات‬ ‫بين‌الملل‬ ‫حلب پرجمعيت‌ترين شهر و استان سوريه پس از دمشق‬ ‫است و از اهميت بااليي برخوردار است‪ .‬شهر حلب يك شهر‬ ‫تاريخي و قديمي‌است كه از گذشته‌هاي دور مركز صنعت بوده‬ ‫است‪ .‬در گلستان سعدي هم بارها به حلب به عنوان يك مركز‬ ‫صنعتي اشاره شده است‪ .‬وي در قسمتي از حكايت ‪ 21‬گلستان‬ ‫از زبان يك تاجر آورده‪ :‬سعديا‪ ،‬سفري ديگرم در پيش است‪،‬‬ ‫اگر آن كرده شود‪ ،‬بقيت عمر خويش به گوشه بنشينم‪ .‬گفتم‪:‬‬ ‫«آن كدام سفرست؟» گفت‪« :‬گوگرد پارسي خواهم بردن به‬ ‫چين كه شنيدم قيمتي عظيم دارد و از آن‌جا كاسه چيني به روم‬ ‫ي به هند و فوالد هندي به حلب و آبگينه حلبي‬ ‫آرم و ديباي روم ‌‬ ‫به يمن و برد يماني به پارس و زان پس ترك تجارت كنم و به‬ ‫دكاني بنشينم‪ ...‬اين فوالد هندي را به حلب بردن كه خواستار‬ ‫داشته به‌اين دليل اس��ت كه از آن زمان در حلب روي فوالد‬ ‫كار مي‌كردند‪ ».‬حتي در رابطه با زندگاني پيامبر ذكر شده كه‬ ‫برخالف مردم عربستان كه در عصر جاهليت از ظروف سفالي‬ ‫براي خوردن آب استفاده مي‌كردند ايشان از ظروف بلوري كه از‬ ‫شام يعني همين حلب به آن جا برده مي‌شد‪ ،‬استفاده مي‌كردند‪.‬‬ ‫بنابراين قلب صنعتي سوريه در حلب است و حتي يك منطقه‬ ‫به نام الراموس��ه در حلب وجود دارد كه معروف‌ترين منطقه‬ ‫مونتاژ خاورميانه است و كاميون مونتاژ مي‌كنند‪ .‬از نظر مذهبي‬ ‫حلب بيشتر يك مركز اهل سنت تلقي مي‌شود و شيعيان در‬ ‫آنجا تنها ‪10‬درصد را شامل مي‌شوند‪ .‬اين شهر چندين هزار‬ ‫ساله كه به خاطر موقعيت استراتژيكش بين دريا و رود فرات‪ ،‬از‬ ‫مهم‌ترين شهرهاي جهان باستان محسوب مي‌شده در سال‬ ‫‪ ۲۰۰۶‬ميالدي به‌همراه ش��هر اصفهان و تمبكتو (جمهوري‬ ‫مالي) به‌عنوان پايتخت فرهنگي جهان اس�لام انتخاب شد‪.‬‬ ‫ق به‌دو‌هزار‬ ‫ي متعل ‌‬ ‫حلب‌محل‌كشف‌نخستين‌لوح‌هاي‌سنگ ‌‬ ‫ن زمان به‌بعد اين‌شهر‬ ‫س��ال‌پيش‌از ميالد مسيح‌اس��ت‪ .‬از آ ‌‬ ‫تحت‌حكومت هيتي‌ها (ساكنان باستاني سوريه)‪ ،‬آشوري‌ها‬ ‫و ايراني‌ها بود ‌ه و سپس به تصرف سلوكيان در آمده‌است‪ ،‬اما‬ ‫پس از حمله عرب‌ها به سوريه در قرن هفتم اين شهر شهرت و‬ ‫اهميت كنوني خود را به‌دست آورد‌ه است‪ .‬مطابق آمارگيري كه‬ ‫در سال ‪ 2005‬انجام شد جمعيت شهر حلب دوميليون ‪ 700‬نفر‬ ‫و جمعيت استان حلب حدود چهار ميليون نفر است‪ .‬مساحت‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪56‬‬ ‫حلب ‪ 10‬درصد مساحت سوريه را شامل مي‌شود‪ ،‬اما حدود ‪24‬‬ ‫درصد جمعيت سوريه را در خود جاي داده است‪ .‬اين مساله به‬ ‫صنعتي بودن اين شهر و آب و هواي مطبوع آن باز مي‌گردد‪.‬‬ ‫از ديگر‌س��و س��وريه با كش��ورهاي مختلفي همچون اردن‪،‬‬ ‫عراق ‌و تركيه مرز دارد‪ ،‬اما طوالني‌ترين مرز را ب‌ا تركيه دارد؛‬ ‫طول مر‌ز تركيه و س��وريه ‪ 845‬كيلومتر است‪ .‬در حال حاضر‬ ‫گروه‌هاي مخالف بشار اسد بنا به چند دليل حلب را به‌عنوان‬ ‫مركز عمليات‌شان انتخاب كرده‌اند‪ .‬حلب از يك جهت نزديك‬ ‫مرزهاي‌تركيه است و كمتر از ‪ 100‬كيلومتر تا مرز این کشور‬ ‫فاصله دارد‪ .‬همين مساله باعث مي‌شود ك ‌ه تركيه خيلي راحت‬ ‫بتواند مخالفان در حلب را سازماندهي كند‪ .‬همچنين مخالفان‬ ‫خارجي سوريه مليت‌هاي مختلفي را شامل مي‌شود از جمله‬ ‫افرادي كه از ليبي‪ ،‬قطر‪ ،‬كويت‪ ،‬تونس‪ ،‬افغانستان‪ ،‬پاكستان و‬ ‫برخي كشورهاي ديگر به سوريه آمده‌اند‪ .‬براي رفت و آمد اين‬ ‫افراد يك نقطه كناري در سوريه خيلي مناسب‌تر است و حلب‬ ‫نيز در منتهي‌اليه شمالي سوريه قرار داشته و فاصله زيادي تا‬ ‫پايتخت دارد‪ .‬حلب به درياي مديترانه نيز نزديك اس��ت و در‬ ‫فاصله‌اش تا ساحل تنها استان كوچك ادلب قرار دارد‪ .‬به همين‬ ‫خاطر مخالفان به راحتي مي‌توانند از مرزهاي دريايي استفاده‬ ‫كنند‪ .‬در رابطه با دوري از پايتخت نيز بايد گفت آنها اين منطقه‬ ‫را انتخاب كردند تا ارتش نتواند به خوبي عملياتش را پوشش‬ ‫دهد و از اين نظر اين منطقه براي آنها نسبتا امن تلقي مي‌شد‪.‬‬ ‫اما ليبيزه كردن سوريه شايد مهم ترين علت انتخاب حلب بود‪،‬‬ ‫يعني گروه‌هاي مخالف و گروه‌هاي خارجي به دنبال آن هستند‬ ‫كه نوعي حركت مشابه ليبي را در سوريه نيز انجام دهند‪ .‬شاهد‬ ‫بوديم كه در ليبي پايتخت در غرب كش��ور قرار داد و بنغازي‬ ‫در منتهي‌اليه شرق كش��ور‪ .‬بنابراين مخالفان كه بعضا مورد‬ ‫حمايت نيروهاي خارجي بودند از بنغازي عمليات نظامي‌شان‬ ‫را آغاز كردند‪ .‬در سوريه نيز به نوعي به دنبال همين روند هستند‬ ‫و حلب را به دليل دوري‌اش از پايتخت انتخاب كردند‪ .‬اما دليل‬ ‫ديگري كه حلب به وسيله مخالفان انتخاب شد اين است كه‬ ‫صاحبان صنايع و سرمايه‌داران حلبي به نوعي از تسلط اقتصاد‬ ‫دولتي سوريه ناراضي‌اند و عالقه‌مندند كه اقتصادشان آزاد شود‪.‬‬ ‫همچنين مخالفان از مدت‌ها پيش نوعي باج‌گيري محلي را‬ ‫آغاز كرده‌ان��د‪ ،‬يعني مخالفان با مراجعه ب��ه صاحبان صنايع‬ ‫بخشي از درآمد آنها را براي ادامه عمليات‌هايشان درخواست‬ ‫مي‌كردند و بعضا نيز متوسل به زور مي‌شدند‪ .‬در اين رابطه بايد‬ ‫گفت كه شايد بخش‌هاي ديگر سوريه توانايي كمك‌هاي مالي‬ ‫به مخالفان را تا اين حد نداشته باشند‪ .‬يكي از صاحبان صنايع‬ ‫‪ 4،3‬ماه پيش مصاحب��ه‌اي انجام داده و اذع��ان كرده بود كه‬ ‫‪ 30‬درصد درآمدشان را ناگزير به گروه‌هاي مخالف اختصاص‬ ‫دهند‪ .‬بنابراين فهرست طوالني و محاسبات بسياري انجام‬ ‫گرفت كه حلب به عنوان مركز عمليات انتخاب شود‪.‬‬ ‫اما ارتش س��وريه عمليات در حلب را خيلي به تاخير‬ ‫انداخت و اكنون تنها نزديك به يك ماه اس��ت كه عمليات‬ ‫ارتش عليه حلب آغاز شده است‪ .‬عمليات نيروهاي دولتي‬ ‫عليه حلب به چندين روش صورت گرفت؛ نخس��ت اينكه‬ ‫تالش كردند مناطقي كه مخالف��ان در آنها حضور دارند را‬ ‫مورد محاصره قرار دهند و كمك‌هايي كه از‌تركيه به‌دست‬ ‫مخالفان مي‌رسد را قطع كنند‪ .‬دوم نيز سعي كردند به مردم‬ ‫كمك كنند كه به زندگي عادي‌شان در ش��هر ادامه دهند‬ ‫و برخي امكان��ات را در اختيار مردم قرار دادند‪ .‬اما مس��اله‬ ‫بس��يار جالب اين اس��ت كه گروه‌هاي مخالفي كه از خارج‬ ‫وارد س��وريه ش��ده‌اند به ويژه افراطيون نزديك به القاعده‬ ‫و س��لفي‌ها در نامه‌هايي كه به بيرون مي‌فرس��تند همواره‬ ‫اعالم مي‌كنند كه در حلب از همكاري مردم محروم هستند‪.‬‬ ‫اتفاقي كه به‌دنبال درگيري‌هاي حلب صورت گرفت و بسيار‬ ‫مهم است اين كه برخي افراد از سركردگان كرد كه از عشاير‬ ‫كرد بودند به‌دست گروه‌هاي مخالف كشته شدند‪ .‬به‌عنوان‬ ‫نمونه شخصي به نام خالد داموك كه از سركردگان عشاير‬ ‫كرد بود‪ ،‬به‌دست ارتش مخالف كشته شد‪ .‬اين مساله كمك‬ ‫كرد عشاير و گروه‌هاي مردمي با ارتش همكاري كنند‪ .‬در‬ ‫واقع در آنجا يك ارتش مردمي‌تش��كيل شده كه با ارتش‬ ‫در شناس��ايي مخالفان همكاري مي‌كند‪ .‬واقعه ديگري كه‬ ‫بسيار مهم است و موفقيت ارتش سوريه را به دنبال داشت‬ ‫اين است كه چندين تن از سران و فرماندهان ارتش مخالف‬ ‫بشار اسد در اين شهر كشته شدند‪ .‬اين مسائل نشان داد كه‬ ‫ارتش سوريه در اين منطقه به خوبي عمل كرده است‪ .‬در كل‬ ‫ارتش سوريه در اين جنگ شهري به خوبي عمل كرد‪ ،‬اما‬ ‫ي كند شد‪ .‬كندي عمليات‬ ‫در برخي موارد عمليات ارتش كم ‌‬ ‫نيز از اينجا ناشي مي‌ش��د كه گروه‌هاي مخالف مردم را به‬ ‫صورت سپر انس��اني قرار مي‌دادند و ارتش را براي مقابله‬ ‫دچار مشكل مي‌كردند‪g .‬‬
‫هزينه سنگين نو عثماني‌گرايي‬ ‫حزب عدالت توسعه تحت فشار مخالفان داخلي خود قرار گرفت‬ ‫سيامك كاكايي‪ /‬كارشناس مسائل‌تركيه‬ ‫‪3‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫طي يك س��ال اخير ش��اهد بوديم كه سياست‌تركيه‬ ‫نسبت به سوريه دچار تغييرات اساسي شد و عمال نوع نگرش‬ ‫‌تركيه به روند تحوالت سوريه اين كشور را به طرف مخاصمه‬ ‫تبديل كرد؛ به نحوي كه مقام‪‎‬هاي‌تركيه از جمله رجب طيب‬ ‫اردوغان‪ ،‬عبداهلل گل و احم��د داود اوغلو تاكيد دارند كه بايد‬ ‫تغييرات بنيادين در نظام سياس��ي س��وريه ص��ورت بگيرد‪.‬‬ ‫سياس��تمداران‌ترك حتي در رابطه با ض��رورت كناره‌گيري‬ ‫بشار اس��د از قدرت نيز صحبت كرده‌اند‪ .‬در كنار اين مساله‪،‬‬ ‫‌تركيه اق��دام به س��ازماندهي گروه‌هاي مخالف س��وري در‬ ‫‌تركيه كرد و مرزهاي‌تركيه بر روي مخالف��ان و پناه جويان‬ ‫باز شد‪ .‬همچنين شاهد جابجايي نيروي نظامي تركيه در مرز‬ ‫سوريه بوديم اكنون نيز نقاط مرزي دو كشور در يك وضعيت‬ ‫غير‌عادي قرار دارد‪ .‬از طرف ديگر‌تركيه در ماه‌هاي اخير در‬ ‫انديشه ايجاد يك منطقه حائل در س��وريه است؛ منطقه‌اي‬ ‫كه به‌ش��كلي تحت نظارت قواي خارجي ق��رار بگيرد يعني‬ ‫يك منطقه پرواز ممنوع كه در آن مخالفان س��وري فعاليت‬ ‫بكنند و م��ورد حمايت كش��ورهاي خارج��ي از جمله‌تركيه‬ ‫باشند‪ .‬مجموعه اين رويكرد‌تركيه عمال آنكارا را در موقعيت‬ ‫نقطه مقابل س��وريه قرار داده اس��ت‪ .‬با‌توجه به اين مسائل‬ ‫زماني كه در سوريه مساله كردها به يكباره سربرآورد باعث‬ ‫نگراني جدي و شديد‌تركيه شد چنانچه رجب طيب اردوغان‪،‬‬ ‫نخست‌وزير‌تركيه اعالم كرد اگر در سوريه يك اقليم كردي‬ ‫نظير عراق تشكيل شود‌تركيه نمي‌تواند در اين رابطه ساكت‬ ‫بماند؛ حتي وي تهدي��د به مداخله نظامي كرد‪ .‬اين مس��اله‬ ‫نش��ان داد كه آس��تانه تحمل و حساس��يت‌تركيه نسبت به‬ ‫مساله كردها در سوريه خيلي پايين است‪ .‬زيرا‌تركيه نسبت‬ ‫به رشد كردگرايي در سوريه نگران است و بيم آن دارد كه اين‬ ‫مساله روي مناطق كردنشين‌تركيه نيز تاثيراتي داشته باشد‪.‬‬ ‫از طرف ديگر تالش‌تركيه بر اين بود که به ش��كلي نگراني‬ ‫خودش را نش��ان دهد كه مانع از رش��د كردگرايي در سوريه‬ ‫شود‪ .‬اين در حالي است كه بحث پيش كشيده شدن مساله‬ ‫كردها در سوريه خود زمينه‌اي ش��د براي به چالش كشيدن‬ ‫سياس��ت‌تركيه در ارتباط با س��وريه‪ .‬به‌خص��وص در داخل‬ ‫‌تركيه اكنون كس��اني نظير قليچدار اوغل��و‪ ،‬رهبر جمهوري‬ ‫خلق‌تركيه معتقدند كه سياس��ت‌تركيه در ارتباط با سوريه‬ ‫سياست اشتباهي بوده و ممكن است ماجراجويي‌تركيه اين‬ ‫كشور را وارد يك باتالق بكند‪ .‬همچنين برخي نيز معتقدند‬ ‫مسائل سوريه همچون يك شمشير دولبه است كه يك لبه‬ ‫آن به سوي‌تركيه نشانه رفته اس��ت‪ .‬پيشتر در‌تركيه مساله‬ ‫كردها مطرح نبود و اصال به آن به‌عنوان يك مش��كل نگاه‬ ‫نمي‌كردند‪ .‬اكنون كنترل حزب اتحاد دموكراتيك كردستان‬ ‫سوريه بر‌مناطق كردنشين سوريه موجب تشديد نگراني‌هاي‬ ‫‌تركيه از آينده اين تحوالت شده است‪ .‬همين مسائل در داخل‬ ‫‌تركيه زمينه را براي انتقادهاي بيشتر از سياست‌هاي اردوغان‬ ‫نيز فراهم آورده است‪ .‬احزاب مخالفي كه اكنون اردوغان را‬ ‫مورد انتقاد قرار داده‌اند ش��امل حزب جمهوري خلق‪ ،‬حزب‬ ‫كردي صلح و دموكراس��ي و حزب حركت ملي هستند‪ .‬اين‬ ‫احزاب از شيوه گفتار اردوغان در ارتباط با كردهاي سوريه و‬ ‫سياست‌هاي كلي‌تركيه پيرامون سوريه انتقاد دارند‪ .‬اما با‌وجود‬ ‫اين انتقادها هيچ تغييري در سياست‌هاي دولت اردوغان در‬ ‫رابطه با سوريه ايجاد نشده است‪ .‬سفر اخير كلينتون به‌تركيه‬ ‫و مذاكرات دو طرف پيرامون سوريه نش��ان داد كه‌تركيه در‬ ‫مدار تغيير سياسي در س��وريه حركت مي‌كند و همچنان به‬ ‫تو‌آمدها در مناطق‬ ‫كمك مخالفان‪ ،‬تجهيز آنها و ت��داوم رف ‌‬ ‫مرزي مي‌پردازد‪ .‬اين مس��اله نش��ان از اين واقعيت دارد كه‬ ‫در جبهه‌بندي كه عليه سوريه در منطقه و عرصه بين‌المللي‬ ‫ش��كل گرفته‌تركيه در نوك جبهه ق��رار دارد؛ جبهه‌اي كه‬ ‫متش��كل از آمريكا‪ ،‬اروپا‪‌،‬تركيه‪ ،‬عربس��تان و قطر اس��ت‪.‬‬ ‫تو‌سويي پيدا كرده كه به‌طور مشخص‬ ‫اكنون اين جبهه سم ‌‬ ‫هدفش ايجاد تغييرات اساسي در نظام سياسي سوريه است‬ ‫و اين مساله ممكن است در آينده‌تركيه را دچار چالش‌هاي‬ ‫بيش��تري بكند‪ .‬زيرا‌تركيه با سوريه همس��ايه است و زماني‬ ‫كه داخل‌تركيه انتقادهايي به دولت اردوغان وارد مي‌ش��ود‬ ‫بيانگر آن اس��ت كه تبعات عملكرد وي در آين��ده نيز وجود‬ ‫خواهد داش��ت‪ .‬افزايش انتقادها از حزب عدالت و توس��عه و‬ ‫كشيده شدن اين انتقادات به سطوح اجتماعي‌تركيه ممكن‬ ‫اس��ت در آينده به زيان حزب عدالت و توس��عه تمام شود و‬ ‫به شكلي سياست خارجي و ديپلماسي اين حزب را در راستاي‬ ‫ماجراجويي تعريف و تفسير بكند‪ .‬حتي اين احتمال وجود دارد‬ ‫كه در داخل‌تركيه ادامه نارضايتي‪‎‬ها‪ ،‬چالش��ي را براي حزب‬ ‫عدالت و توسعه به‌وجود بياورد ولي فعال نشانه‌هاي عميقي‬ ‫از اين چالش ديده نشده اس��ت‪ .‬در چنين فضاي ملتهبي كه‬ ‫در منطقه خاورميانه يعني سوريه وجود دارد احمد داود اوغلو‪،‬‬ ‫وزير خارجه‌تركيه نيز س��فري به كردس��تان عراق داش��ت‪.‬‬ ‫بسياري معتقدند اين سفر با دو هدف انجام گرفت؛ نخست‬ ‫اينكه‌تركيه درصدد اس��ت منطقه كردستان عراق را همسو‬ ‫با سياست خودش در ارتباط با سوريه حفظ كند‪ .‬به‌خصوص‬ ‫اينكه مواضعي كه مسئوالن كرد عراقي در ارتباط با تحوالت‬ ‫سوريه گرفتند متفاوت از مواضعي بود كه دولت عراق گرفته‬ ‫بود‪ .‬در واقع‌تركيه بسيار متمايل است كه كردستان عراق در‬ ‫اين زمينه از اين كشور پيروي كند‪ .‬مساله دوم نيز اين است‬ ‫كه با‌توجه به پديدار شدن مس��اله كردها در سوريه به‌عنوان‬ ‫يك مساله سياسي و طرح بحث ايجاد خودمختاري و اقليم‬ ‫كردي در كردستان سوريه‪ ،‬داوود‌اوغلو كه خود يك طراح مهم‬ ‫سياست خارجي است به كردستان عراق سفر كرد تا كردهاي‬ ‫عراق و شخص مسعود بارزاني را از حمايت سريع نسبت به‬ ‫احزاب كرد سوري و ايجاد رويكرد تشكيل منطقه خودمختار‬ ‫كردستان سوريه به شكلي بازدارد‪.‬‬ ‫به‌خصوص كه مسئوالن حزب دموكراتيك كردستان‬ ‫س��وريه اعالم كردند كه مشي و نگرش‌ش��ان به پ‪.‬ك‪.‬ك‬ ‫نزديك است‪ .‬اين مساله نشان مي‌دهد نگراني‌هاي‌تركيه از‬ ‫اين بابت است كه نفوذ پ‪.‬ك‪.‬ك در كردستان سوريه بيشتر‬ ‫ش��ود و اين تقويت نفوذ و ايجاد يك اقليم ك��ردي در آينده‬ ‫تبعاتش دامنگير‌تركيه و مناطق كردنش��ين اين كشور شود‪.‬‬ ‫در اين ش��رايط داوود‌اوغلو از كردهاي عراق درخواست كرد‬ ‫در اين باره به شكلي عمل بكنند كه در تقابل با سياست‌هاي‬ ‫‌تركيه نباش��د‪ .‬به همين دليل حتي ديداري با حضور اوغلو و‬ ‫برخي رهبران احزاب كرد س��وريه در كردستان عراق شكل‬ ‫گرفت‪ .‬اما نكته‌اي كه باعث اختالف��ات جدي دولت عراق‬ ‫با‌تركيه ش��د اين بود كه داوود‌اوغلو به كركوك س��فر كرد و‬ ‫باعث تحريك‌تركمن‌هاي كركوك شد‪ .‬دولت عراق به‌ويژه‬ ‫شخص نوري مالكي با انتقاد از رويكرد‌تركيه نسبت به مناطق‬ ‫شمالي و كردس��تان عراق اعالم كرد كه‌تركيه به‌گونه‌اي در‬ ‫ارتباط با كردس��تان عراق تعامل مي‌كند ك��ه گويي با يك‬ ‫كشور مستقل تعامل مي‌كند‪ .‬عراقي‌ها اعالم كردند كه اگر‬ ‫‌تركيه خواهان رابطه با عراق اس��ت‪ ،‬بايد ديدارها‪ ،‬بازديدها‬ ‫و قراردادها با منطقه كردستان عراق را از دروازه عراق انجام‬ ‫دهد‪ .‬بنابراين اختالفات ميان‌تركيه و عراق هم به ش��كلي‬ ‫سياس��ت منطقه‌تركيه را وارد يك دوره چالشي كرده است‪.‬‬ ‫حتي مخالفان داخلي‌تركيه نيز به اين مساله اشاره دارند كه‬ ‫سياست‌تركيه با همسايگان از تئوري داوود اوغلو يعني تنش‬ ‫صفر با همسايگان به تنش با همسايگان تبديل شده و اين‬ ‫كشور وارد تنش دوباره با همسايگان شده است‪ .‬اين مساله در‬ ‫بلند‌مدت ممكن است هزينه زيادي براي سياست خارجي و‬ ‫ديپلماسي منطقه‌اي‌تركيه داشته باشد‪g.‬‬ ‫‪57‬‬
‫ديپلماسي راديكال آينده اردوغان‬ ‫را به خطر مي اندازد‬ ‫گفت وگو با اسداهلل اطهري‬ ‫‪4‬‬ ‫بحران سوريه و نقش منفي‌تركيه در اين رابطه اكنون وارد فاز جديدي شده است‪ .‬افزايش نقش و حضور‬ ‫پررنگ كردهاي سوريه در تحوالت جاري در اين كشور و به دنبال آن كنترل برخي از شهرهاي شمالي سوريه‬ ‫ي تركيه را هدف‬ ‫در نزديكي مرزهاي‌تركيه از نگاه دولتمردان‌ترك يك چالش جدي است كه امنيت و منافع مل ‌‬ ‫قرار داده است‪ .‬در اين رابطه گفت‌وگويي با اسداهلل اطهري‪ ،‬كارشناس مسائل‌تركيه انجام داديم‪ .‬وي معتقد‬ ‫است که اكنون بحران سوريه و‌تركيه به‌گونه‌اي شده كه هر دو كشور از مخالفان هم عليه يكديگر استفاده‬ ‫مي‌كنند؛ مساله كردها نيز در همين زمره است‪ .‬اطهري بر اين باور است که هرگونه سياست خارجي موفق‬ ‫نيازمند اين است كه از حمايت داخلي برخوردار باشد‪ ،‬به همين خاطر اكنون كه حزب عدالت و توسعه‌تركيه‬ ‫با برخي سياست‌هاي اشتباهش تنها راديكال‌هاي حزب را راضي نگاه داشته بايد گفت اگر در كوتاه‌مدت‬ ‫سياست‌هايش را تغيير ندهد و همين روند را ادامه دهد قطعا پايگاه‌هاي اجتماعي‌اش آسيب خواهد ديد‪.‬‬ ‫چرا در تنش ميان‌تركيه و سوريه به يكباره كردها‬ ‫سربرآوردند؟ آيا مي‌توان گفت كه سياست‌هاي‬ ‫اردوغان در قبال س�وريه‪ ،‬نگراني وي از وضعيت‬ ‫كرده�ا و همچني�ن موضع‌گي�ري‌اش در براب�ر‬ ‫تحركات كردها باعث اين مساله شده است؟‬ ‫بين‌الملل‬ ‫‪ l‬در ابتدا بايد روابط سوريه و‌تركيه را مورد بررسي‬ ‫قرار دهيم و ببينيم ك��ه روابط اين دو كش��ور در ابتداي امر‬ ‫چگونه بوده ك��ه اكنون به اي��ن صورت درآمده اس��ت‪ .‬در‬ ‫حقيقت در ابتداي به قدرت رس��يدن بشار اس��د در سوريه‪،‬‬ ‫دو كش��ور قرارداد همكاري‪‎‬هاي اس��تراتژيك امضا كردند‪،‬‬ ‫روابط اقتصادي‪‎‬شان افزايش پيدا كرد‪ ،‬سوريه دروازه‌تركيه‬ ‫به جهان عرب بود‪ ،‬طرح شانگن مطرح شد و رفت و آمدهاي‬ ‫خيلي خوبي بين مقامات سوريه و‌تركيه ايجاد شد‪ .‬اما پس از‬ ‫مشكلي كه براي سوريه ايجاد شد مواضع‌تركيه تغيير كرد و‬ ‫اين كشور در كنار عربستان و قطر در برابر سوريه قرار گرفت‪.‬‬ ‫در حال حاضر نيز وضعيت به‌گونه‌اي است كه هر دو كشور‬ ‫از مخالفان ه��م عليه يكديگر اس��تفاده مي‌كنند‪ .‬زماني كه‬ ‫‌تركيه به عنوان نماينده غرب‪ ،‬عربستان و قطر ظاهر مي‌شود‬ ‫سوري‌ها نيز از داش��ته‌هاي خودش��ان عليه‌تركيه استفاده‬ ‫مي‌كنند‪ .‬در اين وضعيت هر كش��وري از هر آنچه دارد عليه‬ ‫ديگري اس��تفاده مي‌كند؛ حال مساله علوي‌ها باشد‪ ،‬مساله‬ ‫كردها باشد يا حتي بحث بر سر رژيم‌صهيونيستي‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫به نظ�ر ش�ما موضع‌گيري‌هاي اخي�ر اردوغان و‬ ‫همچنين س�فر اوغلو به كركوك باعث پيچيده‌تر‬ ‫شدن اوضاع نشد؟‬ ‫‪ l‬در واقع‌تركيه به خاطر مش��كالت اساس��ي كه‬ ‫طي اين سال‌ها داشته و براي حل مشكالتش در ابتدا طرح‬ ‫گشايشكردي را مطرح كرد‪ ،‬اما اين طرح جواب نداد‪ .‬سپس‬ ‫نوعي نقض حقوق بش��ر در زمينه كردها انجام شد و برخي‬ ‫افراد به چند سال زندان از س��وي قوه‌قضائيه‌تركيه محكوم‬ ‫شدند‪ .‬نوع رفتار‌تركيه با كردهاي كشورش باعث شد مسائل‬ ‫نقض حقوق بشر در اين رابطه مطرح شود‪.‬‬ ‫تركيه چون در رابطه با كرده��ا در زمينه داخلي خيلي‬ ‫موفق عمل نكرده بود از جانب كردهاي عراق نگراني‌هايي‬ ‫داشت‪ .‬به همين خاطر مسئوالن‌ترك به ديدار بارزاني رفته‬ ‫و ب��ا وي هماهنگ كردند كه مس��اله كرده��اي مربوط به‬ ‫س��وريه را تحت كنترل قرار دهد‪ .‬در حقيق��ت پس از اينكه‬ ‫احزاب سياس��ي كرد از جمله حزب اتحاد دموكراتيك كه از‬ ‫شاخه‌هاي حزب كارگران كردستان (‪ )P.KK‬به‌شمار مي‌رود‬ ‫بر پنج شهر كردنشين سوريه مسلط شد‪ ،‬نگراني‌هاي‌تركيه‬ ‫نيز افزايش يافت‪ .‬در همين مقطع بود كه اردوغان به تهديد‬ ‫كردها پرداخت و گفت‪« :‬تركيه به هيچ وجه ايجاد پايگاه‌هاي‬ ‫‪58‬‬ ‫‌تروريس��تي در نزديكي مرزهايش كه‌تركي��ه را در معرض‬ ‫خطر قرار بدهد تحمل نخواهد كرد‪ ».‬پ��س از اين اتفاقات‬ ‫نيز داوود اوغلو به شكل غيرقانوني به كركوك رفت و سعي‬ ‫كرد دولت مالكي را دور بزن��د‪ .‬در ادامه اين ماجراها به دليل‬ ‫مداخالت نظامي تركيه در س��وريه ‪ 40‬نظامي تركيه در مرز‬ ‫سوريه بازداشت شدند‪ .‬اين بازداشت‌ها توسط سازمان‌هاي‬ ‫مردمي‌وابسته به كميته‌هاي خلق كـرد سوريه كه از حدود‬ ‫يك سال پيش براي حمايت از ساكنان كرد سوريه در مقابل‬ ‫‌تروريست‌ها شكل گرفته‪ ،‬انجام شد‪ .‬شايان ذكر است برخي‬ ‫از اين نظاميان در شهر حلب دستگير شدند‪ .‬بنابراين‌ترك‌ها‬ ‫تمام تالش‌شان بر اين اس��ت كه به دنبال برخورد با سوريه‬ ‫بروند و در اين راه از هيچ اقدامي‌فروگذار نخواهند كرد‪.‬‬ ‫اكنون برخي انتقادات به حزب عدالت و توسعه و‬ ‫شخص اردوغان وارد است‪ .‬اين انتقادات بيشتر‬ ‫چه مسائلي را در برمي‌گيرد؟‬ ‫‪ l‬رويكرد اردوغان نس��بت به س��وريه و همچنين‬ ‫مساله كردها مشكالتي را براي‌تركيه به‌وجود آورده است‪.‬‬ ‫اكنون بخش راديكال حزب عدالت و توسعه در حال انجام‬ ‫تحركاتي اس��ت كه امنيت و يكپارچگي‌تركيه را هدف قرار‬ ‫داده است‪ .‬نگاه طايفه‌اي‪ ،‬مذهبي و قومي‌اين حزب موجب‬ ‫خواهد شد كه اين حزب با مشكل مواجه شود‪ .‬در فاز نظامي‬ ‫نيز ارتش‌تركيه با انتقال تانك‌ها و ساير تجهيزات نظامي در‬ ‫مرزهاي س��وريه چنين وانمود مي‌كند كه به‌دنبال مداخله‬ ‫مستقيم در تحوالت سوريه اس��ت‪ .‬اين تغيير موضع‌تركيه‬ ‫ناشي از نگراني اين كشور از افزايش چالش‪‎‬هايي است كه به‬ ‫كردها مربوط مي‪‎‬شود‪.‬‬ ‫مخالفان اردوغان بيشتر چه احزاب و گروه‌هايي‬ ‫را شامل مي‌شوند و مطالبات آنها چيست؟‬ ‫اس��داهلل اطهري پژوهشگر ارش��د مركز مطالعات‬ ‫خاورميانه معتقد است كه اگر حزب عدالت و توسعه در‬ ‫كوتاه مدت سياس��ت خارجي اش را تغيير ندهدپايگاه‬ ‫اجتماعي اش را از دست خواهد داد‬ ‫‪ l‬اصلي‌ترين مخالفان اردوغان حزب جمهوريخواه‬ ‫خلق به رهبري كمال غليچدار اوغلو و حزب سعادت هستند؛‬ ‫اين احزاب ميراث‌هاي آقاي اربكان هستند كه در حال حاضر‬ ‫موضع‌گي��ري كرده‌اند‪ .‬اين در حالي اس��ت كه برخي تجار‪،‬‬ ‫نظاميان و بازرگانان نيز موض��ع گرفته‌اند‪ .‬همچنين برخي‬ ‫مش��كالت اقتصادي كه براي‌تركيه ايجاد شده نيز موجب‬ ‫نگراني اين افراد ش��ده است‪ .‬در شهر اس��كندرون و برخي‬ ‫ش��هرها ميان علوي‌ها و اقوام ديگر درگيري‌هايي به وجود‬ ‫آمده است‪ .‬تندروي اردوغان نس��بت به مكان‌هاي مذهبي‬ ‫علوي‌ها كه نشان‌دهنده تفكر مذهبي وي است باعث برخي‬ ‫تنش‌ها شد‪.‬‬ ‫چه آينده‌اي را براي‌تركيه و بحراني كه گريبانگير‬ ‫حزب عدالت و توسعه شده پيش‌بيني مي‌كنيد؟‬ ‫‪ l‬در حال حاضر ش��خصيتي كه تاكن��ون مردم از‬ ‫اردوغان ش��ناخته بودند دچار خدش��ه شده اس��ت و سوال‬ ‫اينجاس��ت كه چرا وي به اينجا رسيد‪ .‬اكنون‌تركيه به محل‬ ‫تجمع مخالفان مانن��د القاعده و ديگر مخالف��ان از تونس‪،‬‬ ‫الجزاير و چچن تبديل شده اس��ت‪‌.‬تركيه به اين مساله فكر‬ ‫نكرده بود كه خودش با بحران رخنه قدرت دولت در ناحيه‬ ‫دوردست مواجه شود‪ .‬وقتي‌تركيه در برابر سوريه چون يك‬ ‫دشمن ظاهر مي‌شود‪ ،‬اين مسائل نيز پيش مي‌آيد‪ .‬اقدامات‬ ‫‌تركيه در مواجهه با س��وريه از جمله س��ازماندهي و تجهيز‬ ‫مخالفان‪ ،‬طرح ايجاد منطقه حائل و امنيتي باعث ش��د كه‬ ‫برخي گروه‌ها نسبت به اين كشور موضع بگيرند‪.‬‬ ‫تركيه به واسطه اقداماتي كه انجام داد دچار مشكالت‬ ‫اقتصادي شد؛‌تركيه مي‌توانس��ت به وسيله پول‌هايي كه از‬ ‫عربستان و قطر براي بحران‌هاي اقتصادي گرفته بود از اين‬ ‫گونه آشوب‌ها عقب بماند‪ .‬بنابراين عالوه بر مشكل كردها در‬ ‫آينده ممكن است مشكل اقتصادي گريبان‌تركيه را بگيرد‪.‬‬ ‫آي�ا ممك�ن اس�ت در اي�ن ش�رايط اردوغ�ان‬ ‫در سياس�ت‌هايش در قب�ال س�وريه ي�ا كردها‬ ‫تجديدنظر كند؟‬ ‫‪ l‬هرگونه سياست خارجي موفق نيازمند اين است‬ ‫كه از حمايت داخلي برخوردار باشد‪ .‬پيش از اين مردم‌تركيه و‬ ‫احزاب از سياست صفر با همسايگان همچون يونان‪ ،‬روسيه‬ ‫و ارمنستان پشتيباني مي‌كردند‪ .‬اكنون اردوغان سياستي را‬ ‫دنبال مي‌كند كه فقط راديكال‌هاي حزب عدالت و توسعه از‬ ‫آن حمايت مي‌كنند‪ .‬اين سياست‌ها فقط مختص به سوريه‬ ‫نيس��ت‪ ،‬بلكه ايران‪ ،‬عراق و برخي كش��ورهاي ديگر را نيز‬ ‫شامل مي‌ش��ود‪ .‬به نظر مي‌رس��د كه اين رويكرد اردوغان‬ ‫مش��كالتي براي حزب عدالت و توس��عه ايجاد خواهد كرد‬ ‫و اين حزب باي��د هزينه‌هاي اين مس��اله را بپ��ردازد‪ .‬البته‬ ‫اين حزب همواره با مش��كالتي مواجه ب��وده و در انتخابات‬ ‫محلي‪ ،‬شهرداري و مجلس اصال نتوانست در ميان كردها‬ ‫آرايي را كس��ب كند‪ .‬اكنون به نظر مي‌رس��د اگر اين حزب‬ ‫سياست‌هايش را تغيير ندهد و همين روند را ادامه دهد قطعا‬ ‫پايگاه‌هاي اجتماعي‌اش آسيب خواهد ديد‪g .‬‬
‫نگاهي ديگر‬ ‫رمز و رازهاي‬ ‫سناتور رايان‬ ‫معاون ميت رامني چه كسي است؟‬ ‫ترجمه‪ :‬سامان كمالي ‪ /‬منبع‪ :‬تايم‬ ‫بين‌الملل‬ ‫نگ ‌هداشتناينرازشبه‌جاسوسيبود‪.‬بنابراين‪،‬اولينگاممالقاتبا‬ ‫نامزد برگزيده و درخواست از او براي رازداري بود‪ .‬رامني همان روز‬ ‫بانمايندهويسكانسيندركنگرهتماسگرفتوخواستارمالقاتي‬ ‫خصوصيشد‪.‬چهارروزبعد‪،‬يكشنبهپنجمآگوست‪،‬روزموعوداز‬ ‫راه رسيد‪ .‬اما مخفي كردن اين ورود كار آساني نبود‪ .‬به گفته مايرز‬ ‫آنها ساعت‌ها فكر كردند تا راهي براي پنهان كردن رايان بيابند‪.‬‬ ‫رايان با كاله بيسبال بر سر‌‪ ،‬عينك آفتابي و شلوار جين از فرودگاه‬ ‫شيكاگو به فرودگاه‌هاتفورد دركانكتيكوت رفت‪ .‬كرت‪ ،‬پسر‪19‬‬ ‫ساله مايرز به اس��تقبال رايان رفت و او را با يك اتومبيل ‪SUV‬‬ ‫اجاره‌اي به خانه مايرز برد؛ جايي در بروكلين ماساچوست‪ ،‬خارج از‬ ‫يراند‪،‬‬ ‫بوستون‪.‬درحاليكهرامنيازوولفبوروبه‌سويخانهمايرزم ‌‬ ‫رايانباخانوادهمايرزناهارخورد‪.‬سپسرامنيومعاونآينده‌اشدر‬ ‫اتاق ناهارخوري به مدت يك ساعت به گفت‌وگويي خصوصي‬ ‫نشستند‪.‬بهگفتهرامنيآنهاازخانواده‌شانگفتندوهمچنيناز‬ ‫كمپينوديدگاه‌هايشاندربارهدولت‪.‬رامنيدرهمينمالقات‬ ‫از رايان خواست معاون او در دوران رياست‌جمهوري باشد‪.‬‬ ‫راياناينپيشنهادراپذيرفت‪.‬اوپيشازپروازچارتربهسوي‬ ‫شارلوتدركارولينايشماليبهخبرنگارانگفت‌‪«:‬وقتي‬ ‫يدانستمچنيناتفاقيمي‌افتد‪.‬‬ ‫درحالصحبتبودي ‌مم ‌‬ ‫احساسمي‌كردماليقچنينانتخابينيستم‪.‬اين‬ ‫بزرگ‌ترين افتخاري است كه در زندگي نصيب‬ ‫منشدهاست‪ ».‬روزبعدرامنيباتيمپاولنتي‪،‬‬ ‫فرماندار سابق مينه‌سوتا‪ ،‬تماس گرفت تا‬ ‫او را از ع��دم انتخابش آگاه كند‪ .‬به گفته‬ ‫مايرز او با بقيه نامزدها روز جمعه تماس‬ ‫گرفت‪ .‬نمايش نورفوك چمشگير بود‪،‬‬ ‫اما با نسخه اصلي فرق داشت‪ .‬قرار بود پرده‬ ‫روز‪ 10‬آگوستودرنيوهمپشايركناربرود؛جاييكهرامنيتابستان‬ ‫گذشتهكمپينشراازآنجاشروعكرد‪.‬اماتراژديتيراندازيدرمعبد‬ ‫سيك‌هادريكيازمناطقويسكانسين‪،‬كهراياننماينده‌اشبود‪،‬‬ ‫همه نقشه‌ها را به هم ريخت‪ .‬بنابراين او بايد روز دهم آگوست در‬ ‫مراسميادبودقربانيانشركتمي‌كرد‪.‬كمپينناگزيرتصميمگرفت‬ ‫معاونرامنيراصبحروزبعددرنورفوك‪،‬زيرسايهناوويسكانسين‬ ‫معرفي كند؛ سرنخي كه از چش��م خبرنگاران پنهان ماند‪ .‬بعد از‌‬ ‫تراژديتيراندازيويسكانسين‪،‬انتخابچنينروزيمنطقيبهنظر‬ ‫مي‌رسيد‪.‬انتقالرايانبهنورفوكزيرنگاهتيزبينحاضرانوناظران‬ ‫بهشاهكارديگريبرايگمكردنرداونيازداشت‪.‬كمپينباآگاهي‬ ‫ازاينكهخبرنگارانمي‌توانندمسيرپروازهواپيماهايچارترراتعقيب‬ ‫كنند–واينكهخبرنگاران‪‌.‬بي‪‌.‬سيمنحصرابهتعقيبحركاترايان‬ ‫گماشتهشده‪-‬تصميمگرفتاوراباهواپيمايچارترازواكيگاندر‬ ‫ايلينويزبهاليزابت‌سيتيدرفاصلهيكساعتهبانورفوكبفرستد‪.‬‬ ‫بعد از مراسم روز جمعه‪ ،‬اندي اسپت‌‪ ،‬مسئول ارشد ستاد رامني‪،‬‬ ‫رايانرابهخانهبرگرداند‪.‬اوپسازگفت‌وگوييبسياركوتاهباهمسر‬ ‫برادرش از در پشتي خارج شد‪ ،‬از حياط گذشت و به جنگل‌هاي‬ ‫پشتخانه‌اشخزيد‪.‬بعدازطيمسافتيكمتراز‪ 300‬متربهسوي‬ ‫ديگر‪،‬رسيد‪،‬راهيماشين‌روبهسويخانهدورانكودكي‌اشوجايي‬ ‫كهاسپتدرانتظارشبود‪.‬آنهابااتومبيلبهواكيگانرفتندوساعت‬ ‫پنجبعدازظهرسوارهواپيماشدند‪.‬تقريباهمزمانهواپيمايچارتر‬ ‫رامنيازفرودگاهيكوچكدرشمالبوستونبهسوينورفوكپريد‬ ‫(همسربرادررايانجمعهشبرادرمنزلاوگذراندتاخبرنگارانيرا‬ ‫كه با شنيدن خبر انتخاب رامني خانه او را محاصره كرده بودند‪،‬‬ ‫گمراهكند)‪.‬راياندراليزابت‌سيتيفرودآمدوبههتليكوچكرفت؛‬ ‫جاييكهچندنفرازاطرافيانرامنيمنتظرشبودند‪.‬آنهاغذاخوردند‬ ‫وبرايسخنرانيفرداصبحرايانآمادهشدند‪.‬صبحزودشنبه‪،‬رايان‬ ‫دريكاتومبيلهمراهبااسكورتيمخفيبهسوينورفوكرفتتا‬ ‫يدانمكهمي‌توانيم‬ ‫گامبهتاريخبگذارد‪«.‬اينتحققيكروياست‪.‬م ‌‬ ‫مشكالت اين كشور را حل كنيم و من بسيار خوشحالم كه براي‬ ‫چنينهدفيانتخابشده‌ام‪g».‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫انتخاب پل رايان حاصل ماه‌ها برنامه‌ريزي وسواس‌گونه‬ ‫تو‌آمدهاييمخفيانه‬ ‫پشتدرهايبسته‪،‬پروازهايگمراه‌كنندهورف ‌‬ ‫درجنگل‌هايويسكانسينبود‪.‬رازاينانتخابتنهاكميپسازآن‬ ‫فاششدكهرامنيبر‌عرشهيكناوبازنشستهنيروي‌درياييمعاونش‬ ‫رامعرفيكرد؛مخفي‌كاريهوشيارانه‌ايكههويتمعاونرامنيرا‬ ‫تا پيش از آنكه در ميان تش��ويق بي‌امان حاضران گام به عرشه‬ ‫ويسكانسينبگذارد‌‪،‬پنهاننگ ‌هداشت‪.‬‬ ‫ماجرا از ماه آوريل ش��روع ش��د‪ ،‬كمي‌پس از آنكه رامني‬ ‫قباي نامزدي جمهوريخواهان را بر تن كرد‪ .‬او براي نلغزيدن به‬ ‫‌دامي كه جان‌مك‌كين را بلعيد‪ ،‬وظيفه جست‌وجو براي معاون‬ ‫خود را به بث مايرز سپرد‪ ،‬محرم اسرار هميشگي‌اش كه در سال‬ ‫‪ 2008‬مدير كمپين انتخاباتي‌اش هم بود‪ .‬او روز ش��نبه پيش از‬ ‫پرواز از فرودگاه دالس ويرجينياي ش��مالي به خبرنگاران گفت‪،‬‬ ‫رامني دستوري صريح و سرراست به او داده‪ « :‬هم ‌ه نامزدها بايد‬ ‫بتوانند از همان روز اول زمام كار را در دس��ت بگيرند‪ ».‬مايرز در‬ ‫ماه‌هاي آوريل و مه‌از چهره‌هاي سرشناس جمهوريخواهان كه‬ ‫تجربه جست‌وجو براي يافتن چنين معاوني را داشتند درخواست‬ ‫مش��اوره كرد‪ ،‬از جمله از ديك چني و وزير س��ابق خارجه جيمز‬ ‫بيكر‪ .‬فهرس��ت رامني و مايرز روز اول ماه مه‌نهايي ش��د (مايرز‬ ‫نخواس��ت بگويد كه چند نفر يا چه‌كس��اني به اين فهرست راه‬ ‫يافته‌اند)‪ .‬رامني هري��ك از نامزدها را فراخواند تا از او بپرس��د آيا‬ ‫مي‌خواهدسوابقوتوانايي‌هايشبررسيشوديانه‪.‬پاسخهمگي‬ ‫مثبت بود‪ .‬از فرآيند بررس��ي كوچك‌ترين اطالعاتي درز نكرد‪.‬‬ ‫ي متش��كل از چند وكيل داوطلب و قاب��ل اعتماد را در‬ ‫مايرز تيم ‌‬ ‫اتاقي امن در ساختمان اصلي كمپين رامني در بوستون گرد آورد‬ ‫ت��ا اطالع��ات زندگينام��ه‌اي نامزدها و س��اير تحقيق��ات را‬ ‫با دقت بررس��ي كنند‪ .‬در پايان هر‌روز تمامي‌اس��ناد و ابزار كار‬ ‫بهصندوقيامنمنتقلوصندوققفلمي‌شد‪.‬هيچمدركيازاين‬ ‫يهمتهيهنشد‪.‬بهگفتهمايرز‪،‬‬ ‫اتاقبيروننرفتوهيچنسخهدوم ‌‬ ‫راياناظهارنامهمالياتيچندسالگذشته‌اشرا(هرچندمايرزاشاره‬ ‫نكرد كه چند سال) براي بررس��ي به اين گروه ارائه كرده بود‪ .‬در‬ ‫ماه‌هاي مه و ژوئن رامني با گروهي از مش��اوران عالي‌رتبه‌اش‬ ‫مالقات كرد‪ :‬استوارت استيونز و رايس شريفر مشاوران نظامي؛‬ ‫مت رودز مديركمپين؛ نيل نيوهاوس ناظر انتخاباتي؛ اريك فرن‬ ‫اشتورم و پيتر فلئرتي‪ ،‬دو مسئول ارشد س��تاد؛ و دو مشاور ديگر‬ ‫به نام‌هاي اد گيلپس��ي و ران كافمن‪ .‬به گفته ماي��رز‪ ،‬او و رامني‬ ‫همچنين نظر افراد بس��ياري خارج از هسته كمپين را هم جويا‬ ‫شده‌اند؛ «همه كس��اني كه با ميت راحت و رك بوده‌اند»‪ .‬در ماه‬ ‫ژوئن رامني و مايرز هر آنچه را به دست آورده بودند با هم بررسي‬ ‫كردند‪ .‬مايرز نامزدها را به نشس��ت‌هايي دو نف��ره دعوت كرد‪.‬‬ ‫برخي از اين مالقات‌ها در ويالي رامني در پارك سيتي‌يوتا شكل‬ ‫گرفت‪ .‬روز دوم ژوئيه پرونده‌ها كامل ش��دند و رامني عازم سفر‬ ‫به خارج و المپيك لندن شد‪ .‬او قصد نداشت تا پيش از بازگشت‬ ‫انتخابشرافاشكند‪.‬چهارشنبهاولآگوسترامنيدراستراحتگاه‬ ‫تابستاني‌اش در سواحل درياچه ويني پسواكي در نيوهمپشاير‬ ‫با يكي از مس��ئوالن ارش��د كمپينش مالقات كرد‪ .‬پس از آن‬ ‫به گفت‌وگويي شخصي با مايرز نشست و به او گفت كه رايان را‬ ‫انتخابكردهاست‪.‬چنينانتخابيازميانآنچهمايرزيك«نيمكت‬ ‫قوي»خوانده‪،‬بهنوعيآسان‌ترينكاربودهاست‪.‬كارسختپنهان‬ ‫آمريكا‬ ‫‪59‬‬
‫چين‬ ‫بين‌الملل‬ ‫افتضاح سياسي‬ ‫همسر يكي از مقامات بلندپايه حزب كمونيست چين به قتل متهم شد‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫آستين رمزي‪/‬منبع تايم‬ ‫دادگاه رسيدگي به اتهام‌هاي همسر يكي از مقام‌هاي‬ ‫بلندپايه چين پنجش��نبه نهم آگوس��ت در ش��هر «هفي»‬ ‫واقع در شرق اين كش��ور برگزار ش��د‪ .‬از طرف ديگر‪ ،‬شهر‬ ‫دورافتاده ساحلي «بيداهه» در شمال چين‪ ،‬ميزبان رهبران‬ ‫ارشد اين كش��ور اس��ت‪ .‬انتظار مي‌رود گفت‌وگوهاي اين‬ ‫رهبران ب��ا محوريت انتقال ق��درت در چين باش��د كه هر‬ ‫‪ 10‬سال يك بار در اين كشور صورت مي‌گيرد و قرار است‬ ‫در پائيز آينده بار ديگر شاهد آن باشيم‪ .‬درباره نشست بيداهه‬ ‫اطالع‌رساني چنداني صورت نگرفته و از جمله معدود مواردي‬ ‫كه برخي رس��انه‌ها دولتي به آن پرداخته‌اند اين اس��ت كه‬ ‫برخي مقام‌هاي بلندپايه از جمله «شي جين پينگ»‪ ،‬معاون‬ ‫رئيس‌جمهوري كه انتظ��ار مي‌رود رهبر آينده اين كش��ور‬ ‫باشد‪ ،‬در آن حضور دارند‪ .‬به نظر مي‌رس��د برگزاري دادگاه‬ ‫«گو كايالي» همس��ر «بو ش��يالي» فرماندار سابق شهر‬ ‫«چونگ كينگ» اقدامي‌از قبل برنامه‌ريزي شده بوده است‪.‬‬ ‫گو و «ژانگ شيائوجون» يكي از معاونان بو شيالي‪ ،‬متهم به‬ ‫قتل «نيل هيوود» شهروند انگليسي هستند كه با خانواده بو‬ ‫كار مي‌كرد‪ .‬دفتر امور خارجي انگليس به منابع خبري اطالع‬ ‫داده بود كه به ديپلمات‌هاي اين كش��ور اجازه داده مي‌شود‬ ‫شاهد روند برگزاري دادگاه باشند‪ .‬شايد اين ديپلمات‌ها تنها‬ ‫شاهدان دادگاه خارج از چارچوب رسمي رسانه‌اي بودند‪.‬‬ ‫نقاط مش��ترك بين نشس��ت بيداه��ه و دادگاه هيفي‪،‬‬ ‫فراتر از محرمانه بودن آنهاس��ت؛ در نهاي��ت هر دوي آنها‬ ‫روي حفظ قدرت حزب كمونيست چين متمركز خواهد بود‬ ‫و از آنجا كه نتيجه هر دو نشس��ت از قب��ل قابل پيش‌بيني‬ ‫است – گو و ژانگ در دادگاه مجرم شناخته مي‌شوند و شي‬ ‫رئيس‌جمهوري آينده چين خواهد ش��د – جزئيات مس��اله‬ ‫چندان مهم به نظر نمي‌رس��د‪ .‬هر دو اين رويدادها نيازمند‬ ‫‪60‬‬ ‫توازن و مديري��ت اميده��ا و‌ترس‌ها‪ ،‬اقدام‌ه��اي عملي و‬ ‫انتظارات هس��تند‪ ،‬بنابراين تحوالت سياسي سال گذشته‬ ‫باعث بي‌ثباتي ي��ا به مخاط��ره افتادن ح��زب حاكم چين‬ ‫نخواهد شد‪.‬‬ ‫«هوانگ جينگ» اس��تاد علوم سياس��ي در دانشگاه‬ ‫ملي س��نگاپور معتقد است كه س��ال جاري ميالدي‪ ،‬سالي‬ ‫پر‌فرا‌زو‌نشيب براي چين خواهد بود؛ همه توجه‌ها روي مساله‬ ‫انتقال قدرت در اين كش��ور متمركز است و بعد از آن پرونده‬ ‫بو ش��ياالي مطرح خواهد شد‪ .‬در اين س��ال شاهد تقالي‬ ‫رهبران ارش��د چين بي��ن «زندگي و م��رگ» خواهيم بود و‬ ‫آنچه در اين ميان از همه مهمتر به نظر مي‌رسد‪ ،‬آسيب‌پذیر‬ ‫بودن سيستم است‪ .‬هوانگ همچنين تاكيد مي‌كند كه نحوه‬ ‫رويكرد دولت چين در قبال بو‪ ،‬سياستمدار كاريزماتيكي كه‬ ‫از طریق مقابله با جرائم سازمان‌يافته و تالش براي احياي‬ ‫«فرهنگ س��رخ» دوره مائو‪ ،‬جرقه‌ه��اي بحراني جدي را‬ ‫براي حزب حاكم روش��ن كرد‪ ،‬بحراني ج��دي براي حزب‬ ‫حاكم به وجود آورده اس��ت‪ .‬به اعتقاد او‪ ،‬اين مس��اله نشان‬ ‫مي‌دهد كه اين سيس��تم ديگر كارآيي ندارد‪ ،‬رهبران ارشد‬ ‫لو‌فصل اختالف‌هاي خود نيس��تند‪ ،‬هيچ س��از و‬ ‫قادر به ح ‌‬ ‫كار مش��خصي وجود ن��دارد و حزب كمونيس��ت نمي‌تواند‬ ‫چارچوب‌‌هاي خ��ود را مديريت كند‪ .‬اين ن��وع بحران‪ ،‬يك‬ ‫زنگ خطر اس��ت‪ .‬در حقيقت الزم است رهبران ارشد چين‬ ‫در بيداهه گرد‌هم بيايند تا به اتفاق نظر برس��ند و اطمينان‬ ‫حاصل كنند كه خونريزي را متوقف خواهند كرد‪ ،‬اين نوعي‬ ‫مديريت آسيب است‪.‬‬ ‫بيداهه واقع در ش��مال شرق چين در س��احل درياي‬ ‫بوه��اي‪ ،‬در دوره مائو مكاني مورد عالقه ش��هرونداني بود‬ ‫كه به دنبال فرار از گرمای تابس��تان بودند‪« .‬هو جين تائو»‬ ‫رئيس‌جمهوري چين اين گردهمايي‌هاي تابس��تاني را لغو‬ ‫كرد چرا كه اين نگراني وجود داش��ت ك��ه برگزاري چنين‬ ‫كنفرانس‌هايي‪ ،‬باعث تقويت تصوير نخبه‌گرايي چين شود‬ ‫ولي در سال‌‌هاي اخير اين نشست‌ها مجددا برگزار مي‌شود‪ .‬با‬ ‫اين وجود‪ ،‬نشست‌ها همچنان ماهيت محرمانه خود را حفظ‬ ‫كرده و تنها بعد از اين گردهمايي است كه ديدار رهبران ارشد‬ ‫به‌طور عمومي تائيد مي‌شود‪ .‬اگر مسائل به‌گونه ديگري رقم‬ ‫مي‌خورد‪ ،‬ش��ايد بو نيز در نشست سال جاري بيداهه حضور‬ ‫داشت و به‌طور قطع با رويكردي متفاوت درباره مسائل بحث‬ ‫مي‌كرد‪ .‬بو به‌عنوان عضو دفتر سياسي‪ ،‬يكي از گزينه‌هاي‬ ‫محتمل براي حضور در كميته دائمي‌چين كه باالترين نهاد‬ ‫دولتي اين كشور است‪ ،‬به شمار مي‌رفت‪ .‬وي در شهر چونگ‬ ‫كينگ موفق به جلب حمايت گس��ترده‌اي شده بود‪ ،‬ولي در‬ ‫تاريخ ششم ماه فوريه‪« ،‬وانگ ليجون»‪ ،‬رئيس پليس سابق‬ ‫شهر چونگ كينگ كه يكي از معاونان كليدي وي به‌‌شمار‬ ‫مي‌رفت‪ ،‬به كنس��ولگري آمريكا در شهر مجاور «چنگدو»‬ ‫فرار كرد‪ .‬وانگ شب را در اين كنسولگري گذراند و از آنجا كه‬ ‫آمريكا جزئياتي درباره اين ديدار اعالم نكرده است‪ ،‬احتمال‬ ‫مي‌رود وي اطالعاتي را درباره كش��ته ش��دن هيوود فاش‬ ‫كرده باشد‪ .‬وانگ بعد از خروج از كنسولگري آمريكا توسط‬ ‫ماموران امنيتي چين دستگير شده و به پكن منتقل شد‪ .‬از آن‬ ‫زمان‪ ،‬اطالعاتي از وي در دست نيست‪.‬‬ ‫گمانه‌زني‌ه��اي اوليه درباره مرگ هيوود ‪‌41‬س��اله در‬ ‫ماه نوامبر گذشته‪ ،‬حاكي از اين بود كه او در اثر بيماري قلبي‬ ‫ناشي از مصرف بيش از حد‌ الكل تس��ليم مرگ شده است‪.‬‬ ‫آشنايي هيوود با بو براي نخستين بار زماني صورت گرفت‬ ‫كه وي دبير حزب كمونيست در شهر ساحلي «داليان» بود‪.‬‬ ‫از طرف ديگر‪« ،‬بو گواگ��وا» فرزند بو و گو براي تحصيل به‬ ‫مدرسه شبانه‌روزي انگليسي «هرو» رفته بود كه هيوود نيز‬ ‫در همين مدرسه حضور داشت‪ .‬خبرگزاري رسمي «شينهوا»‬ ‫اعالم كرده است كه گو درباره «منافع اقتصادي» با هيوود‬ ‫مشاجره داشته و به‌دنبال آن‪ ،‬به‌همراه ژانگ‪ ،‬هيوود را مسموم‬
‫كرده است‪ ،‬زيرا نگران بوده كه اين شهروند انگليسي امنيت‬ ‫شخصي فرزندش را تهديد كند‪ .‬پوشش داخلي اين پرونده‬ ‫در چين‪ ،‬بسيار محدود بود ولي مقام‌هاي رسمي اين كشور‬ ‫تالش كردند برگ��زاری اين دادگاه را نوع��ي پيروزي براي‬ ‫حاكميت قانون جلوه داده و اين طور نشان دهند كه هيچ‌كس‬ ‫از حلقه اجراي قوانين خارج نخواه��د بود‪ .‬روزنامه «گلوبال‬ ‫تايمز» متعلق به حزب كمونيست چين در اين باره نوشت‪:‬‬ ‫« معتقديم كه برگ��زاري اين دادگاه‪ ،‬انتظ��ارات عمومي را‬ ‫برآورده ك��رده و محاكمه‌اي عادالنه را ب��ه نمايش خواهد‬ ‫گذاشت‪ ».‬پوشش‌هاي رسانه‌اي ديگر هر چند چندان شفاف‬ ‫و روشن نبود‪ ،‬ولي روي اين مس��اله تاكيد داشت كه نتيجه‬ ‫دادگاه از پيش مشخص است‪ .‬خبرگزاري شينهوا در اين‌باره‬ ‫اعالم كرد‪ « :‬واقعيت جرم اين دو متهم كامال روشن و شواهد‬ ‫آن انكارناپذير است‪».‬‬ ‫متخصصان خارجي مس��ائل حقوقي از عدم شفافيت‬ ‫اين دادگاه انتقاد ك��رده و معتقدند ك��ه دادگاه به‌طور قطع‬ ‫گو‌و‌ژانگ را مجرم خواهد ش��ناخت‪« .‬جروم كوهن» استاد‬ ‫حقوق دانش��گاه نيويورك در اين‌باره مي‌گويد‪« :‬به باور من‬ ‫حكم دادگاه‪ ،‬محكوميت اين دو متهم اس��ت و تنها مساله‌‬ ‫غيرقابل پيش‌بيني نحوه مجازات آنهاست‪».‬‬ ‫برخي ناظران معتقدند كه ممكن است گو با مجازات‬ ‫مرگ تعليقي رو‌به‌رو ش��ود كه امكان فرار وي از حكم اعدام‬ ‫را فراهم مي‌كند‪.‬‬ ‫كوهن همچنين گفته است كه نگراني گو درباره امنيت‬ ‫فرزندش مي‌تواند عاملي تاثيرگذار در حكم دادگاه به‌ش��مار‬ ‫رود و ممكن است « انگيزه حفاظت از فرزند» باعث تخفيف‬ ‫در حكم وي شود‪.‬‬ ‫بو گواگوا كه به نظر مي‌رسد بعد از پايان تحصيالتش در‬ ‫ماه مه‌همچنان در آمريكا مانده است‪ ،‬بدون اشاره به جزئيات‬ ‫بيشتر به شبكه خبري «س��ي‪‌.‬ان‪‌.‬ان» گفت كه بيانيه‌اي را‬ ‫در حمايت از مادرش به دادستان‌ها ارائه كرده است‪ .‬گواگوا‬ ‫‪ 24‬س��اله همچنين گفت كه ايمان دارد شواهد‪ ،‬حقيقت را‬ ‫بيان خواهند كرد‪.‬‬ ‫به‌رغم اينكه بع��د از بركن��اري بو از س��متش در ماه‬ ‫مارس گذش��ته‪ ،‬گمانه‌زني‌هاي زيادي درباره فس��اد مالي‬ ‫وي و همس��رش مطرح ش��ده اس��ت‪ ،‬بو هرگز پيش از اين‬ ‫چنين محكوميتي را در پرونده خود ندارد‪ .‬بررسي كه توسط‬ ‫پايگاه خبري « بلومبرگ» انجام شده است نشان مي‌دهد كه‬ ‫خواهران گو بر يك امپراتوري اقتص��ادي به ارزش حداقل‬ ‫‪ 126‬ميليون دالر تسلط دارند‪ .‬شايد تعبير شينهوا از «منافع‬ ‫اقتصادي» شفاف‌ترين اشاره يك رسانه رسمي به اين مساله‬ ‫باشد‪« .‬پو ژيكيانگ» يكي از دادس��تان‌ها برجسته در پكن‬ ‫معتقد است كه اين مس��اله به معناي آن است كه گو بعد از‬ ‫محاكمه مي‌تواند از اتهام فساد مالي تبرئه شده و تنها اتهام‬ ‫قتل عمد كه عليه وي مطرح است‪ ،‬به قوت خود باقي خواهد‬ ‫ماند‪ .‬همچنين احتمال مي‌رود مقام‌هاي قضايي چين‪ ،‬پرونده‬ ‫بو را به عنوان يك پرونده سياس��ي مورد بررسي قرار داده و‬ ‫به جاي اقامه دعواي اقتصادي عليه وي‪ ،‬اعالم كنند كه اين‬ ‫مقام سابق از برخي قوانين تخطي كرده است‪.‬‬ ‫«چنگ لي» متخصص سياس��ت چين در موسس��ه‬ ‫ران موريل‪ /‬منبع‪ :‬نيوزويك‬ ‫تنها چند هفته قبل‪ ،‬او با ‪ 48‬سال سن با درجه سرتيپي‬ ‫در ارتش س��وريه خدمت مي‌ك��رد‪ .‬مناف فرزن��د وزير‌دفاع‬ ‫سابق سوريه‪ ،‬دوست بشار اس��د و كسي است كه در فرانسه‬ ‫هم داراي تاريخ و نفوذ است‪ .‬بدون شك خود مناف طالس‬ ‫يك شيطان جذاب است‪ .‬او چند‌سال پيش ما را به خانه‌اش‬ ‫دعوت كرد‪ .‬مردي عياش‪ ،‬با چشماني خمار‪ ،‬موهاي ضخيم‬ ‫و مشكي كه امروزه رو به خاكستري گذاشته است‪ .‬اما هيچ‬ ‫سوري‪ ،‬چه قبل و چه حاال او را به‌عنوان يك رهبر بالقوه براي‬ ‫سوريه نمي‌شناسد‪ .‬كمتر كسي است كه بپندارد از دل جنگ‬ ‫بتوان به يك جامعه دموكراتيك رسيد؛ چيزي كه او هم اينك‬ ‫ادعاي آن را دارد‪ .‬يكي از اعضاي دائم ش��وراي ملي سوريه‬ ‫مي‌گويد كه او مغز بزرگي ندارد‪ .‬يكي ديگر نيز با بدبيني بيشتر‬ ‫مي‌گويد‪ « :‬ما معتقديم كه او سايه‌اي از بشار اسد است‪ ».‬اين‬ ‫در حالي اس��ت كه طالس تاكنون در يك��ي از برنامه‌هاي‬ ‫تلويزيوني عربستان س��عودي و در مصاحبه با وال‌استريت‬ ‫ژورن��ال در مورد انقالب س��وريه صحبت كرده اس��ت‪ .‬اما‬ ‫داستان او از نااميدي قدرت‌هاي غربي و منطقه‌اي در سوريه‬ ‫پديدار شد‪ .‬گروه‌هايي كه س��عي دارند مانع گسترش جنگ‬ ‫داخلي شوند و خواستار سرنگوني حكومت هستند‪ .‬استعفاي‬ ‫كوفي‌عنان به‌عنوان نماينده س��ازمان ملل و اتحاديه عرب‬ ‫براي برقراري صلح نش��ان مي‌دهد كه راه‌هاي ديپلماتيك‬ ‫به بن‌بست رسيده است‪ .‬دس��تكم هم‌اينك اينگونه نشان‬ ‫مي‌دهد‪ .‬تناقض داستان اما اينجاست و اهميت مناف طالس‬ ‫زماني رو مي‌شود كه او مي‌تواند مانع تحقق شكست در راه‬ ‫رسيدن به صلح ش��ود‪ .‬جيمز پرينس در لس‌آنجلس تايمز‬ ‫مي‌نويسد‪« :‬سوال بزرگ اين اس��ت كه چه كسي در مركز‬ ‫حكومت قرار مي‌گيرد؟ و مهم‌تر اينكه چه كس��ي مي‌تواند‬ ‫به اقليت‌ها اين اطمينان را بدهد كه م��ورد آزار و اذيت قرار‬ ‫نخواهند گرفت؟» اين امر تنها اش��اره ب��ه علويان طرفدار‬ ‫بشار اسد ندارد‪ .‬در واقع بايد حتي به مسيحيان و سني‌هاي‬ ‫ثروتمند نيز اشاره كرد كه هس��ته اصلي دفاع از بشار اسد را‬ ‫تشكيل مي‌دهند‪ .‬ايران نيز احتماال تا آخر از بشار اسد حمايت‬ ‫خواهد كرد‪ .‬در اين ميان روس‌ها اگر اطمينان داشته باشند‬ ‫كه در آينده در سوريه منافع آنها حفظ خواهد شد در‌خصوص‬ ‫حمايت از حكومت دمشق ممكن اس��ت تجديد نظر كنند‪.‬‬ ‫نام طالس اما در اينجا هر چند ش��فاف مطرح نيست‪ ،‬اما به‬ ‫عنوان يك پيشنهاد قابل بررسي است و دست‌كم او خود را‬ ‫به‌گونه‌اي نشان داده اس��ت كه مي‌خواهد سعي كند خود را‬ ‫به‌عنوان يك جايگزين مطرح كند‪ .‬طالس در ماه ژوييه در‬ ‫گفت‌وگو با روزنامه سعودي‌ الشرق‌االوسط گفت‪« :‬سوريه‬ ‫كشوري اس��ت كه خود را با نژادها و اقليت‌هاي گوناگوني‬ ‫وفق داده است‪ .‬كش��وري كه با قوميت‌هاي مختلف شكل‬ ‫گرفته نياز دارد تا فضاي امني ايج��اد كند‪ .‬نبايد اين زخم‌ها‬ ‫تبديل به يك بحران ش��ود‪ ».‬پرينس در اين باره مي‌گويد‪:‬‬ ‫« من فكر مي‌كنم كه تو بايد او (طالس) را جدي بگيري‪ .‬اما‬ ‫آيا اپوزيسيون سوريه او را به‌عنوان يك رهبر قبول خواهند‬ ‫داشت‪ ».‬وقتي مناف طالس بزرگ شد دوستان خيلي كمي‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫شيطان عياش‬ ‫‌داش��ت و پدرش نيز به عنوان مردي موفق در حزب بعث و‬ ‫به‌عنوان وزير دفاع حافظ اس��د مطرح شده بود‪ .‬هر چند كه‬ ‫حافظ اسد عاليق خود را به علويان نشان داده بود و طالس‬ ‫پدر خود به اكثريت سني تعلق داشت‪ .‬حافظ اسد‪ ،‬اما به يك‬ ‫نكته كليدي توجه داش��ت و در خصوص استفاده از سني‌ها‬ ‫نيز دقت الزمه را داشت؛ «مردي مثل طالس‌پدر‪ ،‬مصطفي‬ ‫طالس‪ ،‬كس��ي كه به‌عنوان وزير دفاع سوريه ساليان سال‬ ‫براي حكومت خدمت ك��رد‪ .‬حتي مي‌توان ب��ه عبدالحليم‬ ‫خدام به‌عنوان معاون حافظ اسد اشاره كرد كه كمك فراواني‬ ‫براي حكومت به حساب مي‌آمد‪ .‬طالس‌پدر به‌عنوان بازوي‬ ‫كليدي دمش��ق خود را به روس��يه نزديك كرد و توانست از‬ ‫اين كشور س�لاح‌هاي الزم را تهيه كند و روسيه به‌عنوان‬ ‫تامين‌كننده اصلي سالح‌هاي دمشق شد‪ .‬اما طالس‌ها هرگز‬ ‫در ميان سردمداران دمشق از احترام زيادي برخوردار نبودند‪.‬‬ ‫او زماني كه جوان بود به فكر عياشي بود و زماني كه پير شد‬ ‫هم چندان چنگي به دل نمي زد ‪ .‬او زماني كه مي‌خواس��ت‬ ‫زنان را تحت تاثير قرار دهد شمش��ير مراسم رسمي نظامي‬ ‫را به آنه��ا هديه م��ي‌داد‪ .‬در اين ميان مي‌ت��وان به دو مورد‬ ‫اشاره كرد؛ «لوال بريجيا» ديگري هم «كاترين گراهام» از‬ ‫واشنگتن‌پست كه از اين هديه بي‌نصيب نماندند‪ .‬هر چند كه‬ ‫گراهام از اين هديه طالس بسيار سرخورده شد و زماني كه‬ ‫دمش��ق را‌ ترك كرد آن را به عمد در هتل محل سكونتش‬ ‫جا گذاشت‪g .‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫چرا قدرت‌هاي غربي و منطقه‌اي به مناف طالس دل بسته‌اند؟‬ ‫«بروكينگز» مي‌گويد خطر واقعي زماني اس��ت كه صدور‬ ‫حكم نه چندان س��نگين براي بو باعث خشم مردم شود‪ .‬به‬ ‫گفته او دو مساله حساس در ارتباط با اين پرونده وجود دارد؛‬ ‫جنسيت و طبقه‪ .‬اگر گو كايالي به مجازات مرگ يا حبس ابد‬ ‫محكوم شده ولي براي بو شيالي مجازات سبك‌تري در نظر‬ ‫گرفته شود‪ ،‬ممكن است از گو تصويري به عنوان يك قرباني‬ ‫در اذهان مردم ايجاد شود‪ .‬مساله ديگر اين است كه ژانگ‬ ‫ش��ائوجونگ فردي بود كه براي بوكار مي‌كرد‪ .‬اگر ژانگ به‬ ‫مرگ محكوم شده ولي گو با مجازات كمتري رو‌به‌رو شود‪،‬‬ ‫اين پرس��ش براي مردم پيش خواهد آمد كه چه اتفاقي در‬ ‫كشور مي‌افتد؟‬ ‫به اعتقاد هوان��گ‪ ،‬تمركز روي جنبه‌هاي ش��خصي‬ ‫اين پرونده باعث مي‌شود توجه عموم از روي اين مساله كه‬ ‫جنايت توسط يكي از افراد حكومت انجام شده‪ ،‬منحرف شود‪.‬‬ ‫در واقع آنها تالش مي‌كنند «حقيقي و نه حقوقي بودن عامل‬ ‫جنايت» پررنگ‌تر به نظر برس��د و در حال��ي كه اين دادگاه‬ ‫به‌طور دقيق برنامه‌ريزي ش��ده است‪ ،‬تحوالت سال جاري‬ ‫نشان داده است كه حزب حاكم به‌رغم تمام برنامه‌ريزي‌هاي‬ ‫دقيق خود مي‌تواند شگفتي‌‌ساز باشد‪».‬‬ ‫اين همان دليلي است كه رهبران ارشد چين در زمان‬ ‫برگزاري دادگاه‪ ،‬نشست خود در بيداهه را تشكيل داده‌اند‪ .‬آنها‬ ‫در اين نشست نه تنها درباره انتقال قدرت گفت‌وگو مي‌كنند‪،‬‬ ‫بلكه آماده مي‌شوند تا در صورتي كه دادگاه هفي رويدادهاي‬ ‫پيش‌بيني نشده‌اي به دنبال داشته باشد‪ ،‬نسبت به آن واكنش‬ ‫مناسب نشان دهند‪g .‬‬ ‫هيچ سوري‪ ،‬چه قبل و چه حاال او را به‌عنوان يك‬ ‫رهبربالقوهبرايسوريهنمي‌شناسد‪.‬كمتر كسياست‬ ‫كه بپندارد از دل جنگ بتوان به يك جامعه دموكراتيك‬ ‫رسيد؛ چيزي كه او هم اينك ادعاي آن را دارد‬ ‫‪61‬‬
‫مصر‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫پیاده‌روی مرسی در صحرای سینا‬ ‫چرا مرسي‪ ،‬نظاميان را بركنار كرد؟‬ ‫ابيگيل هاسلونز ‪/‬منبع تايم‬ ‫در شرایطی که ارتش مصر به دنبال نمایش نمادین گسترده‬ ‫قدرت خود اس��ت‪ ،‬رئیس جمه��وری منتخب این کش��ور‬ ‫کمپینی آرام و آگاهانه را برای نشان دادن قدرت نهاد اجرایی‬ ‫آغاز کرده است‪ .‬س��ه روز بعد از حمله ش��به‌نظاميان مسلح‬ ‫ناش��ناس به مقر امنيتي مصر كه در جريان آن ‪ 16‬س��رباز‬ ‫اين كشور كشته شدند‪« ،‬محمد المرسي» رئيس‌جمهوري‬ ‫مصر در تاريخ هش��تم ماه آگوس��ت‪ ،‬نس��بت به اين حادثه‬ ‫واكنش سرس��ختانه‌اي نش��ان داد‪.‬رئيس‌جمهوري جديد‬ ‫مص��ر در واكنش ب��ه اين حادث��ه‪« ،‬مراد مواف��ي»‪ ،‬رئيس‬ ‫سازمان اطالعات اين كش��ور كه توسط «حسني مبارك»‪،‬‬ ‫رئيس‌جمهوري پيشين مصر در واپسين روزهاي رژيم سابق‬ ‫انتخاب شده بود را بركنار كرد و «رافت عبدالواحد شحاته»‬ ‫يكي ديگ��ر از م��ردان اطالعاتي دوران حس��ني مبارك به‬ ‫طور موقت جانش��ين وي شد‪ .‬المرس��ي همچنين فرماندار‬ ‫استان «شمال سينا» ـ منطقه‌اي كه حمالت در آن صورت‬ ‫‪62‬‬ ‫گرفته بود ـ را بر كنار كرد‪ .‬او همچني��ن در اقدامي ديگر‪ ،‬از‬ ‫«محمد‌حسين طنطاوي»‪ ،‬رئيس ش��وراي عالي نيروهاي‬ ‫مسلح مصر خواست تا اقدام‌هاي اجرايي الزم براي بركناري‬ ‫فرمانده پليس نظامي كه نتوانسته امنيت مراسم خاكسپاري‬ ‫س��ربازان را تامين كند‪ ،‬انجام دهد‪ .‬در همين ميان‪« ،‬هشام‬ ‫قنديل» نخست‌وزير مصر در مراسم خاكسپاري هدف حمله‬ ‫قرار گرفت و در تحول بعدي‪ ،‬المرسي فرمانده جديدي را براي‬ ‫گارد جمهوري و دو رئيس پليس جديد در وزارت كشور و يك‬ ‫رئيس جديد براي كاركنان انتخاب كرد‪ .‬رسانه‌هاي مصر از‬ ‫اين تحوالت به عنوان واكنش به س��وء مديريت امنيتي ياد‬ ‫كردند‪ .‬موافي به روزنامه‌هاي محلي گف��ت كه از حمله‌اي‬ ‫قريب‌الوقوع آگاه بوده و ارتش را نيز در جريان اين مساله قرار‬ ‫داده است‪ ،‬ولي مقام‌هاي مسئول به هشدارهاي او اهميتي‬ ‫نداده‌اند‪ .‬از طرف ديگر برخي ش��ايعات حاكي از آن بود كه‬ ‫گارد رياست‌جمهوري به المرس��ي گفته است كه نمي‌تواند‬ ‫امنيت او را در مراسم خاكسپاري سربازان تضمين كند‪.‬با همه‬ ‫اينها برخي تغيير و تحوالت در ميان مقام‌هاي ارشد مصر را‬ ‫مي‌توان نشانه‌اي از جنگ قدرت بين رئيس‌جمهوري جديد‬ ‫و خونتاي مصر دانس��ت كه در فوريه س��ال ‪ 2011‬ميالدي‬ ‫جايگزين مبارك ش��ده و تالش كرده كه حداقل بخشي از‬ ‫قدرت خود را حفظ كند‪«.‬رابرت اسپرينگبورگ» متخصص‬ ‫مسائل نظامي مصر در دانشكده تحصيالت تكميلي نيروي‬ ‫دريايي آمري��كا گفت كه اين تح��والت‪ ،‬نوعي بازي قدرت‬ ‫است‪ .‬ممكن است فرمانده گارد جمهوري و رئيس سازمان‬ ‫اطالعات مصر به نوعي در بحران س��ينا مقصر باشند‪ ،‬ولي‬ ‫مساله كلي‌تر اين است كه آنها در اين تحوالت عدم وفاداري‬ ‫خود را اثبات كردند‪ .‬موضع گارد رياس��ت‌جمهوري‪ ،‬دفاع از‬ ‫شخص رئيس‌جمهور اس��ت‪ .‬اين نيرو به اندازه كافي بزرگ‬ ‫و مجهز بود كه بتواند امنيت المرسي براي حضور در مراسم‬ ‫خاكسپاري س��ربازان را تضمين كند و ناكامي در انجام اين‬ ‫وظيفه بسيار مهمتر از يك شكست سازماني است‪ .‬به گفته‬ ‫اسپرينگبورگ‪« ،‬انور‌سادات»‪ ،‬رئيس‌جمهوري اسبق مصر كه‬ ‫در نهايت توس��ط يكي از اعضاي ارتش خود ترور شد‪ ،‬براي‬ ‫خنثي كردن توطئه‌ها به شدت به گارد رياست‌جمهوري متكي‬
‫بازگشت پادشاه‬ ‫فيلسوف‬ ‫لينچ فرايدي‪/‬منبع‪ :‬فارين پاليسي‬ ‫اخضر االبراهيم��ي‪ ،‬وزير امور خارجه س��ابق الجزاير‬ ‫و مشكل‌گشاي هميشگي س��ازمان ملل‪ ،‬به گفته برخي از‬ ‫ديپلمات‌هاي سازمان ملل‪،‬گزينه نخست براي جايگزيني‬ ‫كوفي عنان به‌عنوان مامور رس��مي سازمان ملل و اتحاديه‬ ‫عرب در مساله سوريه است‪.‬‬ ‫انتصاب االبراهيمي‌‪ 76‬ساله به اين منصب‪ ،‬بار ديگر‬ ‫يكي از بزرگترين چهره‌ه��اي ديپلماتيك بين‌المللي را وارد‬ ‫فرآيند ميانجي‌گري كه توسط سازمان ملل پشتيباني مي‌شود‬ ‫خواهد كرد‪ .‬فرآيندي كه نشانه‌هاي ناچيزي از موفقيت را در‬ ‫معرض نمايش قرار مي‌دهد‪ .‬با اين وجود‪ ،‬هنوز مش��خص‬ ‫نيست كه آيا االبراهيمي‌اين درخواست را قبول خواهد كرد‬ ‫و آيا دولت سوريه او را خواهد پذيرفت‪.‬‬ ‫االبراهيمي‌به چش��م‌انداز صلح در س��وريه مشكوك‬ ‫است و به اطرافيان خود گفته است كه مي‌تواند حدس بزند‬ ‫كه جنگ داخلي سوريه به يك جنگ طوالني تبديل شود‪.‬‬ ‫االبراهيمي‌كه براي تالش‌هاي صلح‌طلبانه‌اش در افغانستان‬ ‫و عراق معروف است‪ ،‬چهره شناخته شده‌اي در سوريه است‪.‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫اخضر االبراهيمي جانشين كوفي‬ ‫عنان مي شود‬ ‫او يكي از مهره‌هاي اصلي در مذاك��رات صلحي بود كه در‬ ‫سال ‪ 1989‬به جنگ داخلي ‪ 15‬س��اله لبنان پايان داد‪ .‬اين‬ ‫توافقنامه كه به توافقنامه «طائف» معروف است‪ ،‬سوريه را‬ ‫مستلزم به‌خروج از لبنان ظرف دو سال كرد‪.‬‬ ‫با‌وجود آنكه سوريه به مدت ‪ 15‬سال در لبنان باقيماند‪،‬‬ ‫اما حكومت اين كشور خونسردي خود را در برابر االبراهيمي‬ ‫‌نگه‌داشت‪ .‬يكي ديگر از عوامل پيچيده اين قضيه‪ ،‬شاهزاده‬ ‫ريم‌علي‪ ،‬دختر االبراهيمي‌اس��ت‪ .‬او كه س��ابقا در ش��بكه‬ ‫سي‪‌.‬ان‪‌.‬ان به‌عنوان خبرنگار خدمت مي‌كرد‪ ،‬همسر شاهزاده‬ ‫«علي بن‌الحسين»‪ ،‬برادر «عبداهلل دوم»‪ ،‬پادشاه يمن است‪.‬‬ ‫يمن مانند غربي‌ها براي تحت فشار گذاشتن بشار اسد براي‬ ‫پايين آمدن از مصدر قدرت فعال اس��ت‪«.‬جفري فلتمن»‪،‬‬ ‫مدير سياسي سازمان ملل‪ ،‬با بش��ار الجعفري‪ ،‬سفيرسوريه‬ ‫در س��ازمان مل��ل‪ ،‬ب��راي صحبت ح��ول مح��ور انتصاب‬ ‫االبراهيمي‌ديدار كرد‪.‬اياالت‌متحده و س��ازمان ملل به‌طور‬ ‫مداوم ب��ه االبراهيمي‌براي به عهده گرفت��ن پيچيده‌ترين‬ ‫مسائل و مشكالت سياس��ي روي آورده‌اند‪ .‬او وظيفه اصلي‬ ‫براي برقراري يك دولت انتقالي در افغانس��تان را بر‌عهده‬ ‫داشت‪ .‬پس از آن‪ ،‬او براي هموار كردن مسير براي تشكيل‬ ‫يك دولت انتقالي در عراق دوباره به كمك طلبيده شد‪ .‬سال‬ ‫گذشته‪ ،‬اياالت‌متحده براي ايجاد مذاكرات صلح ميان دولت‬ ‫ي نزديك شد تا ميزان عالقه‬ ‫افغانستان و طالبان به االبراهيم ‌‬ ‫او را براي اين‌كار بسنجد‪.‬‬ ‫«باب يودوارد» در كتاب خ��ود با‌عنوان «جنگ‌هاي‬ ‫اوباما»‪ ،‬به تش��ريح كوش��ش‌هاي مقامات آمريكايي براي‬ ‫شناسايي يك شخصيت خارجي برجسته‪ ،‬كه «يودوارد» به‬ ‫او نام «پادشاه فيلسوف» را مي‌دهد‪ ،‬كه بتواند ميانجي يك‬ ‫مذاكره سياسي بشود‪ ،‬كه در نتيجه آمريكاييان بتوانند به‌طور‬ ‫كل افغانستان را‌ترك كنند‪ .‬او در كتابش مي‌گويد‪« :‬يكي از‬ ‫نامزدهاي احتمالي اخضر االبراهيمي‪ ،‬ديپلمات سالخورده‬ ‫س��ازمان ملل اس��ت‪ .‬كس��ي كه به كرزاي براي رس��يدن‬ ‫به ق��درت پس از حمله س��ال ‪ 2001‬آمريكا به افغانس��تان‬ ‫كمك كرد‪ .‬آيا او مي‌تواند اين كار را به س��رانجام برس��اند؟‬ ‫االبراهيمي‌‪ 76‬ساله است و شايد براي انجام اين ماموريت‬ ‫ي مانند‬ ‫ديپلماتيك به ياد ماندني زيادي پير باشد‪ ».‬االبراهيم ‌‬ ‫عنان عضو گروهي از زنان و مردان بازنشسته حكومتي است‬ ‫كه به‌نام «پي��ران» معروفند‪ .‬اين گروه بيانيه‌اي را منتش��ر‬ ‫كردند كه بر‌طبق آن طرف‌هاي جنگ در سوريه و پشتيبانان‬ ‫خارجي آنها را ب��ه «همكاري و پايان دادن به خش��ونت‌ها‬ ‫و خارج س��اختن كش��ور از اين ش��كاف عميق» تش��ويق‬ ‫مي‌كن��د‪ .‬االبراهيمي‌كه در پاريس زندگ��ي مي‌كند‪ ،‬بيانيه‬ ‫شخصي خود را منتشر كرد و گفت‪« :‬سوري‌ها براي دست‬ ‫يافتن به يك راه‌حل جديد باي��د به‌عنوان يك ملت واحد در‬ ‫كنار هم قرار گيرند‪ .‬اين تنها راهي اس��ت كه آنها بتوانند در‬ ‫كنار هم با صلح زندگي كنن��د‪ ،‬در جامعه‌اي كه نه بر‌‌ترس و‬ ‫انتقام‪ ،‬بلكه بر‌پايه صب ‌رو‌تحمل اس��توار باش��د‪ .‬تا آن زمان‪،‬‬ ‫سازمان ملل‪ ،‬شوراي امنيت و كشورهاي منطقه بايد براي‬ ‫ايجاد يك انتقال سياسي سريع با هم متحد شوند‪ .‬ميليون‌ها‬ ‫سوري تقاضاي صلح دارند‪ .‬سران دنيا نمي‌توانند بيش از اين‬ ‫از يكديگر به‌خاطر مسائل خودشان جدا بمانند‪ ».‬در صورت‬ ‫انتصاب‪ ،‬االبراهيمي‌احتماال براي ماموريت سياسي بازسازي‬ ‫شده سازمان ملل در دمشق ايفاي نقش خواهد كرد‪ .‬با اين‬ ‫وجود احتمال اينكه او در اين كش��ور زندگي كند بسيار كم‬ ‫است‪« .‬ادواردو دل بوي»‪ ،‬معاون سخنگوي سازمان ملل‪،‬‬ ‫ي اين نقش را عهده‌دار‬ ‫سربسته به اين سوال كه آيا االبراهيم ‌‬ ‫مي‌ش��ود يا خير پاس��خ داد و گفت‪« :‬ما چيزي براي اعالن‬ ‫كردن نداريم‪ .‬اگ��ر زماني چيزي براي اع�لام كردن وجود‬ ‫داشت‪ ،‬حتما اين كار را خواهيم كرد‪g ».‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫بود‪ .‬اين موضعي بسيار كليدي است و چنانچه رئيس‌جمهور‬ ‫روي گارد رياس��ت‌جمهوري كنترل و تسلط نداشته باشد به‬ ‫معناي آن است كه قدرت و حاكميت الزم را ندارد‪.‬‬ ‫رئيس‌جمهوري مص��ر همچنين ب��ه طور رس��مي كنترل‬ ‫سرويس امنيتي تحت فرماندهي موافي و همينطور وزارت‬ ‫كش��ور را بر عه��ده دارد؛ هر چن��د هردوي اي��ن نهادها در‬ ‫دوره مب��ارك نقش پررنگي در س��ركوب جنبش سياس��ي‬ ‫اخوان‌المسلمين كه المرس��ي عضوي از آن است‪ ،‬داشتند‪.‬‬ ‫به گفته اس��پرينگبورگ‪ ،‬موافي به وضوح يكي از مهره‌هاي‬ ‫طنطاوي است‪ .‬او عضو پيشين شوراي عالي نيروهاي مسلح‬ ‫اس��ت كه در حال حاضر طنط��اوي در راس آن قرار دارد‪ .‬او‬ ‫عمده دوران فعاليت حرفه‌اي خ��ود را به‌عنوان يك نيروي‬ ‫نظامي – اطالعاتي گذرانده اس��ت‪« .‬ف��واد عالم»‪ ،‬معاون‬ ‫بازنشسته رئيس امنيت كش��ور مصر اندكي پس از انتخاب‬ ‫المرس��ي به عنوان رئيس‌جمهوري مصر گفت كه احتماال‬ ‫وي ب��ه پرونده‌هاي آژانس جاسوس��ي دسترس��ي چنداني‬ ‫نخواهد داشت‪ .‬به اعتقاد وي‪ ،‬بركناري موافي تغيير چنداني‬ ‫در اوضاع ايجاد نخواهد كرد و چنانچ��ه وي فرد جديدي را‬ ‫براي رياس��ت س��ازمان اطالعات انتخاب مي‌كرد‪ ،‬اين فرد‬ ‫مي‌بايست از همان س��رويس اطالعاتي با همان آموزش‌ها‬ ‫و دغدغه‌ها انتخاب مي‌ش��د‪ .‬به گفته اسپرينگبورگ به‌رغم‬ ‫اينكه رئيس‌جمهوري مصر‪ ،‬موافي را با فردي از همان رده‬ ‫و گرايش جايگزي��ن كرد و رويكردهاي مش��ابهي را نيز در‬ ‫وزارت كشور در پيش گرفت‪ ،‬ولي مساله اصلي اين است كه‬ ‫او نمي‌خواست اين نهادها تضعيف شوند‪ ،‬بلكه خواستار آن‬ ‫بود كه اين نهادها به او و به اخوان‌الملس��مين وفادار باشند‪.‬‬ ‫وارد كردن فردي از خارج به حلقه داخل‪ ،‬قدم بسيار بزرگي‬ ‫بود و شوراي نظامي نمي‌توانست آن را تحمل كند‪ .‬ولي آنها‬ ‫به طور شفاف تاكيد كردند كه اين افراد اكنون به المرسي و‬ ‫اخوان‌المسلمين وابسته هس��تند‪ .‬اسپرينگبورگ بر اين باور‬ ‫است كه تغييري بزرگ و شايد محتاطانه آغاز شده است‪.‬‬ ‫نخست‌وزير جديد مصر اخيرا تركيب كابينه خود را اعالم كرد‬ ‫كه تغيير و تحول چنداني در آن ديده نمي‌شد و بيش از نيمي‬ ‫از س��مت‌هاي آن به افرادي اختصاص داده شده بود كه در‬ ‫رژيم سابق نيز فعاليت مي‌كردند‪ .‬پنج سمت كليدي داخلي‬ ‫در حوزه آموزش و توسعه به اعضاي گروه اخوان‌المسلمين‬ ‫اختصاص داده ش��ده بود‪ ،‬ولي س��مت‌هاي امنيت��ي و امور‬ ‫خارجي به افرادي كه سابقه فعاليت در رژيم مبارك را داشتند‪،‬‬ ‫سپرده شده بود‪ .‬يكي از تحليلگراني كه با يك هيات خارجي‬ ‫در قاهره همكاري مي‌كند در اين‌باره گفت كه اسالمگرايان‬ ‫به خوبي مي‌دانند كه در چ��ه حوزه‌هايي مي‌توانند تاثيرگذار‬ ‫باشند و در چه حوزه‌هايي اين امكان براي آنها وجود ندارد؛‬ ‫شايد اين ارزيابي درستي باشد كه برخي از اين وزارتخانه‌ها‬ ‫از كنترل مس��تقيم المرسي خارج هس��تند‪ ،‬به همين دليل‬ ‫اخوان‌المس��لمين روي تقويت خود تمركز ك��رده و در اين‬ ‫مس��ير به رفتاره��اي عملگرايانه روي آورده اس��ت‪ .‬برخي‬ ‫تحليلگران و فعاالن معتقدند كه مس��اله‌اي كه در ارتباط با‬ ‫استراتژي المرس��ي وجود دارد‪ ،‬اين اس��ت كه راهبردهاي‬ ‫او به جاي بررس��ي و اصالح خود سيستم‪ ،‬عمدتا روي تغيير‬ ‫و تحول سران امنيتي متمركز اس��ت‪ .‬ساکنان مناطق قبیله‬ ‫نش��ین صحرایی مصر در نزدیکی مرزهای س��رزمین‌های‬ ‫اش��غالی و نوار غزه‪ ،‬همواره از بی‌توجهی دولت و عدم رشد‬ ‫و پیش��رفت در این مناطق ناراضی بوده‌اند‪ .‬سیاس��ت‌های‬ ‫قبیله‌ای‪ ،‬بی‌اعتم��ادی دولت‪ ،‬تس��لیحات و افراط‌گرایی از‬ ‫دیگر چالش‌هایی اس��ت که همواره گریبانگیر این مناطق‬ ‫بوده است‪ .‬برخی ساکنان محلی معتقدند که تغییر تحوالت‬ ‫در ترکیب دولتمردان می‌تواند کارساز باشد‪ .‬به گفته ابراهیم‪،‬‬ ‫یکی از ساکنان قبیله‌نشین‪ ،‬شاید یک فرماندار یا رئیس جدید‬ ‫س��ازمان اطالعات بتواند عملکرد مثبتی داشته باشد چرا‌که‬ ‫آنها برکنار ش��دن مس��ئوالن قبلی را دیده و از به مخاطره‬ ‫افتادن موقعیت خود نگرانی بیشتری دارند‪.‬‬ ‫به این ترتیب ممکن اس��ت المرس��ی بتواند در ترکیب حلقه‬ ‫افراد وفادار به خ��ود تغییراتی ایجاد کند‪ ،‬ول��ی تغییر در این‬ ‫نظام ناقص و معیوب به مراتب س��خت‌تر خواهد بود‪ .‬ارتش‬ ‫مصر با حمالتی موسوم به «عملیات عقاب» به خشونت‌های‬ ‫صحرای سینا پاسخ داد و روزنامه‌های دولتی از آن به عنوان‬ ‫«بزرگ‌ترین کمپین تصفیه در سینا» یاد کردند که در جریان‬ ‫آن و در چارچوب حمالت هوایی و درگیری مس��لحانه‪ ،‬ده‌ها‬ ‫«تروریست» کشته شده و درخت‌های جنایت خشک شدند‪.‬‬ ‫تصاویر منتش��ر ش��ده‪ ،‬نفربرهایی را نش��ان می‌دهد که در‬ ‫جاده‌های بیابانی در حال حرکت هستند‪ .‬این تصاویر همچنین‬ ‫نیروهای امنیتی را که تفنگ بر دوش دارند و از تپه‌های شنی‬ ‫باال می‌روند‪ ،‬نش��ان می‌دهد‪ .‬با این وج��ود «احمد ابو‌درعا»‬ ‫روزنامه‌نگار محلی که به بخش��ی از عملیات بامدادی ارتش‬ ‫پیوسته بود‪ ،‬مدعی است که مطالبی که در رسانه‌های دولتی‬ ‫مطرح می‌شود‪ ،‬چیزی بیش از جار و جنجال و اغراق نیست‪.‬‬ ‫به ادعای او نه کسی کشته شده و نه کسی دستگیر شده است‪.‬‬ ‫او همچنین می‌گوید‪« :‬حمله هوایی؟ آنها تنها دو موشک را در‬ ‫مناطق صحرایی شلیک کردند تا مردم را بترسانند‪ .‬این کمپین‬ ‫هیچ دستاوردی نداشت‪».‬به گفته اس��پرینگبورگ‪ ،‬المرسی‬ ‫نیز ب��ر این عملیات که چی��زی بیش از ی��ک نمایش قدرت‬ ‫نبود‪ ،‬کنترلی نداش��ت‪« .‬آنچه آنها انج��ام دادند یک تمرین‬ ‫نظامی بود که بسیار به چش��م آمد‪ ،‬ولی کاملا بی‌نتیجه بود‪.‬‬ ‫ریشه‌کن کردن تهدید در صحرای سینا‪ ،‬عملیات اطالعاتی‬ ‫طوالنی‌مدت است که دانش‪ ،‬ارزیابی و اطالعات گسترده نیاز‬ ‫دارد‪ .‬الزم است بدانیم چه کسانی در منطقه هستند و ارتش چه‬ ‫چیزی در اختیار ندارد‪ ».‬همچنین به نظر نمی‌رسد تحوالتی‬ ‫که المرس��ی ایجاد کرده اس��ت در آینده نزدی��ک تغییری‬ ‫در موازنه ق��درت بین دولت منتخ��ب و ژنرال‌ها یا وضعیت‬ ‫صحرای سینا ایجاد کند‪g .‬‬ ‫‪63‬‬
‫دين و تاريخ‌‬ ‫مصدق و حزب توده‬ ‫دين و تاريخ‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫چپ كمونيست عليه چپ ناسيوناليست‬ ‫آيا حزب توده موافق كودتا عليه مصدق بود؟‬ ‫درطرح کودتای آمریکایی – انگلیسی ‪ 28‬مرداد موسوم به «عملیات آژاکس» اینتلجنت‌سرویس و سیا چندین عامل موثر در پیروزی کودتا و سرنگونی دولت ملی‬ ‫مصدق پیش‌بینی ش�ده بود‪ .‬در این طرح ابتدا از لزوم توافق با «ش�اه» و «فضل‌اهلل زاهدی» به‌عنوان متحدان کودتا نام برده می‌شود و سپس جلب‌نظر نمایندگان‬ ‫مجلس مورد توجه قرار می‌گیرد‪ .‬برنامه‌ریزان کودتا در بخش‌های دیگر طرح به عناصر موثر در صحنه سیاسی اجتماعی آن دوره مانند روحانیت به‌خصوص حضرت‬ ‫آیت‌اهلل بروجردی‪ ،‬بازار‪ .‬روشنفکران و ایالت و قبایل اشاره می‌کنند و سعی در مهار این عوامل به نفع کودتا دارند‪ .‬طراحان کودتا در عین حال به‌طور واضح از اقدامات‬ ‫خشونت‌‌آمیز احتمالی دو گروه شبه مسلح ابراز نگرانی دارند‪ .‬نخست حزب توده ایران و دوم ایل قشقایی که سران آن از حامیان جدی جبهه ملی بودند‪ .‬مثلث در پرونده‬ ‫پیش‌رو رابطه جریان چپ به خصوص حزب توده ایران با دکتر مصدق و موضع‌گیری آنها در قبال کودتا را مورد بررسی قرارداده و در یادداشت‌ها و گفت‌وگوهایی‬ ‫سعی دارد به این پرسش‌ها پاسخ دهد که حزب توده ایران به عنوان متحد حزب کمونیست شوروی چرا در مقابل کودتای آمریکایی – انگلیسی واکنش نشان نداد؟‬ ‫و اصوال این حزب که تا ‪ 27‬مردادماه توانسته بود با برگزاری راه‌پیمایی‪ ،‬میتینگ و‪ ...‬به‌طور گسترده عرض‌اندام کند چرا ناگهان در روز ‪ 28‬مردادماه صحنه را خالی‬ ‫کرد؟ آیا رهبران حزب توده به خصوص شخص نورالدین کیانوری نخواستند از سرنگونی دولت مصدق جلوگیری کنند؟ یا اینکه آنها غافلگیر شده و نتوانستند در آن‬ ‫بزنگاه تاریخی نقش‌افرینی الزم و موثری داشته باشند؟‬ ‫‪64‬‬
‫هم‌پيماني مصدق ب��ا مذهبيون مي‌توانس��ت به‬ ‫او دست باال در مواجهه با ش��اه دهد‪ ‌،‬اما مصدق تنها‬ ‫مغلوب كودتايي شد كه برخي مي‌گويند از قبل به او‬ ‫اطالع داده شده بود‪.‬‬ ‫نفت ابرقدرت نوظهور (آمريكا) جاي استعمار پير (انگليس) را‬ ‫در ايران خواهد گرفت‪.‬‬ ‫دين و تاريخ‬ ‫از ‪ 25‬تا ‪ 28‬مرداد‬ ‫حزب توده ايران در خنثي س��ازي كودت��اي ‪ 25‬مرداد‬ ‫نقش موثري ايفا كرد‪ .‬يا حداقل اين است كه قرائن و شواهد‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫كودتاي ‪ 28‬مرداد ‪ 1332‬از زواياي مختلفي قابل بررسي‬ ‫است‪ .‬يكي از نكات قابل تامل درباره اين كودتا نوع موضع‌گيري‬ ‫و اقدام رهبران حزب توده در قبال آن اس��ت‪ .‬براس��اس اسناد‬ ‫منتشره سازمان سيا يكي از اهداف كودتا از ديد آمريكايي‌ها آن‬ ‫بود كه «از به‌قدرت رسيدن حزب خطرناك كمونيست قاطعانه‬ ‫جلوگيري كن��د» در آن زمان حزب ت��وده ديدگاه‌هاي حزب‬ ‫كمونيست شوروي را در ايران نمايندگي مي‌كرد‪ .‬به همين دليل‬ ‫مي‌بينيم كه در بخش��ي از طرح كودتا به شايعه‌پراكني درباره‬ ‫«ارتباط آشكار مصدق با حزب توده و اتحاد جماهير شوروي»‬ ‫اشاره شده و آمده است كه «سيا بايد به‌طور گسترده مجموعه‌اي‬ ‫از اس��ناد جعلي را كه داللت بر توافقات محرمانه بين مصدق‬ ‫و حزب توده دارد‪ ،‬منتشر س��ازد» جالب است كه آمريكايي‌ها‬ ‫در حالي مصدق را متحد ح��زب «توده» معرفي مي‌كردند كه‬ ‫رهبران حزب توده در تبليغاتشان مصدق را عامل امپرياليسم‬ ‫معرفي مي‌كردند و بر اين باور بودند كه با ملي ش��دن صنعت‬ ‫داليل اهميت حزب توده‬ ‫اهميت حزب توده در ماجراي كودتا از يكس��و به‌دليل‬ ‫پيروي از ايدئولوژي و ديدگاه‌هاي حزب كمونيست شوروي‬ ‫و رهبران آن بود ك��ه تفكر حاكم بر‌جهان غ��رب و به ويژه‬ ‫آمريكا را به چالش مي‌كش��يد؛ زيرا ش��وروي ب��ا حمايت از‬ ‫آن حزب و احزاب مش��ابه در ديگر كش��ورها‪ ،‬در پي ايجاد‬ ‫فضايي براي رشد انديشه‌هاي كمونيستي در سراسر جهان‬ ‫ب��ود و موفقيت‌هاي بس��ياري ني��ز در چين و كره‌ش��مالي‬ ‫و س��اير كش��ورها بدس��ت آورده بود‪ .‬تجربه‌ دقيقي است‬ ‫در ايران نيز نش��ان م��ي‌داد كه آن ايدئول��وژي و ديدگاه‌ها‬ ‫داراي زمينه رشد بسيار است‪ .‬از سوي ديگر آن حزب داراي‬ ‫تشكيالت منظم و گس��ترده‌اي بود و با‌توجه به نفوذش در‬ ‫بين كارگران تحصيلكردگان و روش��نفكران جامعه‪ ،‬بسيار‬ ‫سريع مي‌توانس��ت نيروي بزرگي را بس��يج نمايد‪ .‬ميتينگ‬ ‫آن حزب در نخس��تين سالگرد واقعه س��ي‌ام تير ‪ 1331‬كه‬ ‫جدا از ميتين��گ طرفداران مصدق و جبه��ه ملي‪ ،‬در ميدان‬ ‫بهارستان برگزار شد‪ ،‬گس��تردگي و نظم و تهديدآميز بودن‬ ‫آن را ثابت ك��رد‪ .‬دليل ديگ��ر اهميت حزب ت��وده‪ ،‬به‌ويژه‬ ‫براي انگليسي‌ها آن بود كه براي كسب موافقت و همراهي‬ ‫آمريكا با هم كودتاي ‪ 28‬مرداد‪ ،‬مي‌توانستند دولت مصدق را‬ ‫وابسته به آن معرفي كنند‪ .‬آنها با بزرگنمايي و قريب‌الوقوع‬ ‫جلوه دادن خطر كمونيسم و امكان انجام كودتاي كمونيستي‬ ‫در اي��ران‪ .‬از ذهنيت مك‌كارتيس��م حاكم ب��ر دولتمردان‬ ‫آمريكايي به‌ويژه در دوره رياست‌جمهوري آيزنهاور استفاده‬ ‫كردند و آمريكايي‌ها را بر ضد مص��دق و براي كودتا با خود‬ ‫همراه ساختند‪ .‬براي روشن شدن حقيقت امر‪ ،‬الزم است به‬ ‫عملكرد و موضع‌گيري حزب ت��وده در دوره‌هاي اول و دوم‬ ‫زمامداري مصدق اشاره كرد‪ .‬اين حزب در جريان ملي شدن‬ ‫صنعت نفت هرگز روش واقع‌بينانه‌اي در پيش نگرفت و آن‬ ‫را تنها در حد يك شعار پذيرفت‪ .‬به گفته برخي از چهره‌هاي‬ ‫سابق حزب توده تحليل حزب توده از نهضت ملي شدن نفت‬ ‫نه برپاي��ه واقعيت‌هاي درون ايران‪ ،‬بلكه براس��اس اوضاع‬ ‫بين‌المللي و منافع شوروي استوار بود‪ .‬از اين رو در حالي كه‬ ‫جبهه ملي با انگلستان و حاميان داخلي آن درگير بود حزب‬ ‫توده اوضاع را در ارتباط با رقابت ميان شوروي و آمريكا مورد‬ ‫ارزيابي قرار مي‌‌داد‪ .‬به‌طوري كه از نگاه حزب توده ملي شدن‬ ‫صنعت نفت يك عمل امپرياليستي تلقي شده بود‪ .‬اين حزب‬ ‫تا آنجا پيش رفت كه تنها ملي كردن صنعت نفت جنوب را‬ ‫اقدام شايسته‌اي مي‌دانس��ت‪ .‬زيرا معتقد بود كه ملي كردن‬ ‫فقط در حوزه حضور و نفوذ انگلستان (جنوب) شايسته است‬ ‫و نبايد حضور شوروي در شمال را نيز در بر‌گيرد‪ .‬ولي مصدق‬ ‫با ملي كردن شيالت ايران نشان داد كه هدفش ملي كردن‬ ‫نفت در كل ايران است‪.‬‬ ‫تاريخي حكاي��ت از آن دارد كه اين حزب از طريق افس��ران‬ ‫خود از وقوع كودتاي ‪ 25‬مرداد مطلع ش��ده و آن را به اطالع‬ ‫مصدق رس��انده بود‪ .‬در روزها نزديك به كودتاي ‪ 25‬مرداد‬ ‫اخبار و شايعات بس��ياري درباره كودتاي قريب‌الوقوع عليه‬ ‫دولت مصدق وجود داشت‪ .‬حزب توده نيز از طريق سازمان‬ ‫افس��ران خود كه در رده‌ها و واحدهاي مختلف ارتش حضور‬ ‫داش��تند از انجام كودتا باخبر ش��ده بود‪ .‬به‌طوري كه روز ‪23‬‬ ‫مرداد روزنامه ش��جاعت كه نظ��رات و ديدگاه‌هاي رهبران‬ ‫حزب توده را منعكس مي‌كرد با انتشار بيانيه‌‌اي ضمن اعالم‬ ‫خبر كودتاي قريب‌الوقوع از كارگران‪ ،‬دهقانان‪ ،‬پيش��ه‌وران‪،‬‬ ‫روشنفكران و بازرگانان مي‌خواهد كه خود را براي رويارويي‬ ‫با كودت��اي احتمالي آماده كن��د‪ .‬ابتدا قرار بود س��اعت يك‬ ‫بعد از نيمه ش��ب ‪ 23‬مرداد (نخس��تين س��اعات ‪ 24‬مرداد)‬ ‫كودتا شروع ش��ود‪ .‬ولي به‌دليل عدم هماهنگي مجريان آن‬ ‫به ش��ب بعد موكول شد‪ .‬ش��ب بعد نيز به‌دليل آگاهي يافتن‬ ‫نخس��ت‌وزير و اتخاذ تدابير الزم عمليات كودتا با شكس��ت‬ ‫مواجه شد و كودتاگران با پرتاب موشك سفيد رنگي انصراف‬ ‫از كودتا را به واحدهاي كودتاگر اعالم كردند‪ .‬پس از شكست‬ ‫كودتاي ‪ 25‬مرداد حزب توده ب��ا بزرگ جلوه دادن نقش خود‬ ‫در خنثي ك��ردن توطئه بر ض��د دولت مصدق ب��ا تمام نيرو‬ ‫وارد مي��دان ش��د و در نش��ريه‌هاي حزب��ي‪ ،‬راهپيمايي‌ها‪،‬‬ ‫ميتينگ‌ها و سخنراني‌ها حمايت همه جانبه خود را از جبهه‬ ‫ملي براي ايجاد اتحادي ضد امپرياليستي و ضد سلطنتي اعالم‬ ‫كرد‪ .‬حزب توده با بهره‌گي��ري از اين فضا بي‌درنگ خواهان‬ ‫قطع فوري كمك‌هاي فني و نظامي مستش��اران آمريكايي‬ ‫شد‪ .‬در آن سه روز هواداران توده تندروي‌هاي بي‌سابقه‌اي را‬ ‫انجام دادند‪ .‬مجسمه‌هاي رضا شاه و محمدرضا را سرنگون‬ ‫كردند‪ ،‬تصاوير ش��اه و اعضاي خاندان س��لطنتي را از ديوار‬ ‫اداره‌ها و مغازه‌ها و اماكن عمومي به زير كشيدند و حتي در پي‬ ‫عوض كردن نام خيابان‌ها نيز بودند‪ .‬ش��دت عمل هواداران‬ ‫حزب توده ت��ا بدانجا بود كه بين طرف��داران مصدق و حزب‬ ‫توده درگيري‌هايي رخ داد‪ .‬نهايتا در شب ‪ 27‬مرداد نيروهايي‬ ‫كه حفظ نظم را بر‌عهده داش��تند به بهانه مقابله با توده‌اي‌ها‬ ‫به گروه‌هاي ضد توده‌اي مثل پان‌ايرانيس��ت‌ها پيوس��تند‪.‬‬ ‫نيروهاي نظامي و انتظامي‌كه احتماال با كودتاگران ارتباطي‬ ‫داشتند‪ ،‬مخالفان س��لطنت را مورد ضرب و شتم قرار دادند‪.‬‬ ‫شدت عمل درگيري‌ها به‌گونه‌اي بود كه حزب توده نيروهاي‬ ‫خود را از خيابان‌ها فرا‌خواند‪ .‬همين امر باعث ش��د كه در روز‬ ‫واقعه يعني ‪ 28‬مرداد حزب توده موضعي كامال انفعالي اتخاذ‬ ‫كند و نتواند در مقابل كودتاگران مقاومت به خرج دهد‪ .‬البته در‬ ‫برخي از اسناد تاريخي آمده است كه رهبران حزب توده تعمدا‬ ‫نخواس��تند با كودتا مقابله كنند‪ .‬در درون كادر رهبري حزب‬ ‫توده دو جناح نقش پررنگي داش��تند‪ .‬يك جناح كه به جبهه‬ ‫ملي نزديك‌تر بود و جناح ديگ��ر كه نورالدين كيانوري رهبر‬ ‫حزب توده آن را نمايندگي مي‌كرد به شدت عليه مصدق بود‪.‬‬ ‫در هر صورت آنان با اينكه از كودتا آگاه شده بودند و از نيروي‬ ‫كافي نيز برخوردار بودند در روز كودتا يك راهكار عملي براي‬ ‫مقابله با كودتا به كار نبردند و موجب ش��دند كه اين نيروي‬ ‫قدرتمند در س��كوت و انفعال نظاره‌گر سرنگوني دولت ملي‬ ‫مصدق باشد‪g .‬‬ ‫‪65‬‬
‫داليل مخالفت تودهاي‌ها با مصدق‬ ‫گفت و گو با صادق زيبا كالم درباره نقش حزب توده در كودتاي ‪ 28‬مرداد‬ ‫بررسي تحوالت منتهي به كودتاي ‪ 28‬مرداد از زواياي مختلف قابل بحث و بررسي است‪ .‬در كنار اقدامات‬ ‫و تحوالت نيروهاي خارجي و غربي و هواداران سلطنت رفتار ديگر جريانات سياسي مانند چپ‌ها نيز قابل‌تامل‬ ‫اس��ت‪ .‬حزب توده ايران به‌عنوان مطرح‌ترين جريان چپگراي منتقد دكتر مصدق با وجود اينكه پس از ‪ 30‬تير‬ ‫‪ 1331‬به جريان ملي دكتر مصدق نزديك شد‪ ،‬ولي در جريان كودتا نخواست يا نتوانست نقشي بازدارنده ايفا‬ ‫كند‪« .‬مثلث» در گفت‌وگو با صادق زيبا‌كالم رفتار حزب توده را مورد واكاوي قرار داده است‪ .‬در روايت دكتر‬ ‫زيباكالم مخالفت با برخي گفته‌ها مانند پيشنهاد همكاري آقاي كاشاني و اعضاي حزب توده با مصدق براي‬ ‫ممانعت از كودتا برجسته هستند‪ .‬طبيعتا مثلث آمادگي انعكاس نظرات ديگر را هم دارد‪.‬‬ ‫چرا حزب توده به‌عن�وان قدرتمندترين جريان‬ ‫چپگ�راي كش�ور ب�ا تم‌ه�اي سوسياليس�تي و‬ ‫ضدليبرال مخالف ملي شدن صنعت نفت بود؟‬ ‫دين و تاريخ‬ ‫‪ l‬نگاه حزب ت��وده و جريانات چ��پ از همان ابتدا‬ ‫به جنبش ملي ش��دن صنعت نفت اينگونه بوده اس��ت كه‬ ‫اين جنبش‪ ،‬جنبش��ي حقيقي و ميهن‌پرستانه نيست‪ .‬حزب‬ ‫توده معتقد بود آمريكا مس��اله ملي ش��دن صنع��ت نفت را‬ ‫به راه‌انداخته است‪ .‬چرا‌كه امپرياليسم جوان و روبه توسعه كه‬ ‫پس از جنگ جهاني دوم در حال قدرت‌گيري بود معتقد بود‪،‬‬ ‫كه آمريكايي‌ها نياز به حضور در منابع نفتي ايران دارند و چون‬ ‫منابع نفتي ايران بيش از ‪ 50‬سال در انحصار انگلستان بود‪،‬‬ ‫بنابراين آمريكا مساله ملي شدن صنعت نفت را مطرح كرد تا‬ ‫بتواند در انحصار نفت جا پاي انگلس��تان بگذارد‪ .‬توده‌اي‌ها‬ ‫جبهه ملي‪ ،‬اعضا‪ ،‬رهبران و طرفداران جبهه ملي را وابس��ته‬ ‫به آمريكا مي‌دانس��تند‪ .‬در واقع مجموع فرآيند ملي ش��دن‬ ‫صنعت نفت را ي��ك رقابت اعالم نش��ده مي��ان آمريكا و‬ ‫انگلستان مي‌دانستند‪.‬‬ ‫نبوده اس�ت كه اختالفات مصدق و ح�زب توده‬ ‫كمرنگ شده باشد؟‬ ‫‪ l‬خير‪ ،‬همچنان حزب در جهت رقابت و رويارويي‬ ‫با دكتر مصدق بود‪.‬‬ ‫كيانوري‪ ،‬رهبر حزب ت�وده اعالم كرد كه مصدق‬ ‫به عنوان يك رهبر سياس�ي عقيده‌اي به احزاب‬ ‫سياسي ندارد‪ ،‬آيا به راستي اينگونه بوده است؟‬ ‫‪ l‬نمي‌ت��وان خيلي به آنچ��ه حزب ت��وده در مورد‬ ‫مصدق مي‌گويد اس��تناد كرد‪ ،‬چرا‌كه حزب توده در رقابت‬ ‫خيلي عميق و شديدي با دكتر مصدق بود‪ .‬بنابراين هيچ‌گاه‬ ‫حزب ت��وده نمي‌گفت كه مص��دق آدم دموكراتي اس��ت و‬ ‫در زمان مص��دق از آزادي برخورداريم‪ .‬اگ��ر به حزب توده‬ ‫مي‌گفتيد كه آزادي را كه در حال حاضر داريد مديون دكتر‬ ‫مصدق هستيد با شما مخالفت مي‌كردند‪ .‬آنها معتقد بودند‬ ‫كه آزادي‌ش��ان را مديون مب��ارزات طبقه زحمت‌كش��ان‪،‬‬ ‫روشنفكران و نويسندگان هستند‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫با‌توج�ه ب�ه اختالف�ات حزب‬ ‫توده با دكتر مصدق چرا در دور‬ ‫دوم نخست‌وزيري مصدق از‬ ‫او حمايت مي‌كردند؟‬ ‫‪ l‬با گذش��ت زمان حزب توده‬ ‫كم‌كم متوجه ش��د ديدگاهي كه نسبت‬ ‫به ملي ش��دن صنعت نفت داشتند و آن‬ ‫را توطئه‌اي از جانب آمريكا مي‌دانستند‪،‬‬ ‫ديدگاه خيلي درستي نيست و شايد اين‬ ‫نگاه كه مصدق نماينده بورژوازي است و‬ ‫در راستاي منافع مردم گام برنمي‌دارد نگاه‬ ‫خيلي درستي نيست‪ .‬همچنين در جريان‬ ‫قيام ‪ 30‬تير تعداد زيادي از دانشجويان‪،‬‬ ‫روشنفكران‪،‬نويسندگانوخيليازكارگران‬ ‫منتظر نشدند حزب تصميم‌گيري كند و‬ ‫به دكتر مصدق پيوستند‪ .‬بنابراين رهبري‬ ‫حزب توده متوجه ش��د خيلي از اعضا و‬ ‫طرفداران معمولي حزب از دكتر مصدق‬ ‫طرفداري مي‌كنند‪ .‬مجموع اين عوامل‬ ‫موجب شد حزب اندكي از دشمني آشكار‬ ‫خود بكاهد‪ .‬اما در عين حال پس از قيام‬ ‫‪ 30‬تير‪ 1331‬همتظاهراتحزبتودهعليهدكترمصدقبودوبه‬ ‫هيچ عنوان حزب توده از مصدق طرفداري و حمايت نمي‌كرد‪.‬‬ ‫مطبوعاتحزبتودهپرازحملهبهدكترمصدقبودوعمالحزب‬ ‫توده هيچ كمكي به او نكرد تا اندكي اوضاع به نفع دكتر مصدق‬ ‫شود و بر اقتدار مصدق در مقابل دربار و انگليس بيفزايد‪ .‬در واقع‬ ‫توده‌اي‌ها گامي‌براي ثبات ايران بر‌نداشتند‪.‬‬ ‫به غير از دوره دوم نخس�ت‌وزيري كه توده‌اي‌ها‬ ‫اندكي از دشمني آشكار خود كاستند‪ ،‬آيا دوره‌اي‬ ‫‪66‬‬ ‫با‌توجه ب�ه اينكه ‪ 26‬م�رداد ‪ 1332‬ت�وده اي‌ها‬ ‫يك راهپيمايي ب�ه راه‌انداختند‪ ،‬چرا دكتر مصدق‬ ‫با توده‌اي‌ها همكاري نكرد؟ آيا اين ناشي از ديد‬ ‫و نگرش منفي توده‌اي‌ها نسبت به مصدق بود يا‬ ‫داليل ديگري داشت؟‬ ‫‪ l‬راهپيمايي‌هاي حزب توده هيچ‌كدام در راستاي‬ ‫حمايت از مصدق نبود‪ ،‬حتي ‪ 25‬م��رداد‪ ،‬اولين حركت براي‬ ‫كودتا به شكس��ت مي‌انجامد و ف��رداي آن ‪ 26‬مرداد حزب‬ ‫توده تظاهرات بسيار گس��ترده‌اي به راه انداخت كه طي آن‬ ‫مجسمه شاه را پايين كشيدند و شعار جمهوري و مرگ بر شاه‬ ‫سر دادند‪ .‬اين اقدامات حزب توده موجب نگراني مردم شد‪،‬‬ ‫چرا كه به جمهوري و جمهوريخواهي بيشتر به ديد يك پز‬ ‫چپ‌گرايانه نگاه مي‌كردند‪ .‬بنابراين تظاهرات و ش��عار‌هاي‬ ‫حزب توده باعث نگراني خيلي از اقشار و اليه‌هاي مذهبي‬ ‫سنتي شده بود‪.‬‬ ‫پيش از كودت�اي ‪ 28‬مرداد حزب ت�وده خطر بروز‬ ‫كودتارابهمصدقگوشزدكرد‪.‬حتيآيت‌اهللكاشاني‬ ‫طي نامه‌اي مصدق را از كودتا آگاه كرد‪ ،‬برخي از‬ ‫نزديكان آيت‌اهلل كاشاني معتقدند مصدق به اين‬ ‫خاطر كه در داخل با مخالفت‌هايي روبه رو ش�ده‬ ‫ب�ود‌ ترجيح مي‌داد توس�ط يك جري�ان خارجي‬ ‫بركنار ش�ود و اينگونه حداقل نام نيكي از خود در‬ ‫تاريخ به جاي گذارد‪ ،‬آيا اين مطلب درست است؟‬ ‫‪ l‬خير‪ ،‬من با اين روايت به‌طور كامل مخالف هستم‪.‬‬ ‫اينكه خود مصدق تعمدا به كودتا دامن زد و ضمن اينكه مي‌ديد‬ ‫كودتا اتفاق مي‌افتد‪ ،‬در مقابل آن هيچ عكس‌العملي نشان نداد‬ ‫تا مانند يك قهرمان از صحنه كنار رود‪ ،‬رواياتي اس��ت كه دو‬ ‫جريان اصلي مخالف وي‪ ،‬يعني حزب توده و طرفداران آيت‌اهلل‬ ‫كاشاني آن را مطرح كردند‪ .‬به عقيده آنها چون مصدق در حل‬ ‫مساله نفت ناكام مانده بود و توان الزم را براي حل كردن مساله‬ ‫نفت نداشت و از سوي ديگر هم نمي‌خواست تسليم انگليس و‬ ‫دربار شود‪ ،‬بنابر اين بهترين سناريوی موجود اين بود كه كودتا‬ ‫ش��ود و قدرت‌هاي خارجي آن را كنار گذارند و مصدق مانند‬ ‫قهرمان بيرون برود‪ .‬اين را ه��م توده‌اي‌ها مطرح مي‌كنند و‬ ‫هم طرفداران آيت‌اهلل كاشاني‪ .‬دكتر نورالدين كيانوري‪ ،‬رهبر‬ ‫حزب توده در خاطرات خود مي‌گويد چهارشنبه ‪ 28‬مرداد‪ ،‬روز‬ ‫كودتا حدود ‪ 10‬صبح از طريق مريم فيروز‪ ،‬همسرم كه با دكتر‬ ‫مصدق نسبت فاميلي داشت با مصدق تماس گرفتيم‪ .‬مصدق‬ ‫نيز از طريق مريم فيروز اعالم كرد كه من در جريان هستم و‬ ‫ي صورت دهيد‬ ‫نيازي به اينكه شما اقدام ‌‬ ‫نيست‪ .‬كيانوري در ادامه مي‌گويد يكي‪،‬‬ ‫دو ساعت بعد مصدق با ما تماس گرفتند‬ ‫و از طريق مريم فيروز از ما خواستند كه‬ ‫هركاري از دستتان بر‌مي‌آيد انجام دهيد‪.‬‬ ‫منتها ب��ه گفته كيان��وري در آن لحظه‬ ‫خيلي دير ش��ده بود و كاري از دستشان‬ ‫بر‌نمي‌آمد‪ .‬اين روايت كيانوري است‪ ،‬اما‬ ‫هيچ‌گاه مصدق آن را تائيد نكرده و فقط‬ ‫ما روايت كيانوري را داريم كه مي‌گويد‬ ‫مي‌خواس��تيم جلوي كودتا را بگيريم‪.‬‬ ‫براي يك لحظه فرض كنيد اين مساله‬ ‫حقيقت داشته باشد و كيانوري در ساعات‬ ‫اوليه مصدق را آگاه كرده است‪ .‬در اينجا‬ ‫اين سوال از توده‌اي‌ها مطرح مي‌شود كه‬ ‫آيا شما براي تظاهرات‪ ،‬راهپيمايي‌ها و‬ ‫اقدامات ديگرتان از دكتر مصدق اجازه‬ ‫مي‌گرفتيد؟ ط��ي ‪ 28‬ماهي كه مصدق‬ ‫نخس��ت‌وزير بود‪ ،‬از ارديبهشت ‪1330‬‬ ‫تا ‪ 28‬مرداد ‪ 1332‬حزب توده چند‌بار از‬ ‫مصدق اجازه گرفت؟ حزب توده طي ‪28‬‬ ‫ماه هر‌كاري كه خواس��ت كرد و درست‬ ‫روز كودتا مبادي آداب و مبادي قانون ش��ده و از دكتر مصدق‬ ‫كس��ب تكليف مي‌كند؟ نمي‌توان اين را قبول كرد كه حزب‬ ‫توده ‪ 28‬ماه س��رخود عمل كرده و روز كودتا براي س��ركوبي‬ ‫كودتا از مصدق كسب تكليف مي‌كند‪ .‬اما در خصوص آيت‌اهلل‬ ‫كاش��اني‪ ،‬طرفداران ايش��ان گفته‌اند چند روز پيش از كودتا‬ ‫آيت‌اهلل كاشاني نامه‌اي نوشت و آن را توسط يكي از منسوبين‬ ‫خود به دست مصدق رساند‪ .‬مضمون نامه اينگونه بوده است‬ ‫كه سرلشکر زاهدي قصد كودتا دارد‪ ،‬بياييد دست به دست هم‬
‫دهيم و جلوي كودتاي سرلشکر زاهدي را بگيريم‪ .‬طرفداران‬ ‫آيت‌اهلل كاشاني مي‌گويند مصدق در كمال نخوت و غرور به‬ ‫آيت‌اهلل كاشاني پاسخ مي‌دهد كه من مستحضر به پيشتيباني‬ ‫ملت هستم و نيازي به همكاري ش��ما ندارم‪ .‬در اينجا دوباره‬ ‫داستان حزب توده تكرار مي‌ش��ود‪ .‬اول اينكه وجود اين نامه‬ ‫سال‌هاي پس از اين ماجرا مطرح شده است‪ .‬حال فرض بگيريد‬ ‫همچنين تماسي گرفته مي‌شود‪ ،‬در اين جا اين سوال از آيت‌اهلل‬ ‫كاشاني مطرح مي‌شود كه آيا صرفا به اين خاطر كه مصدق‬ ‫اينگونه پاس��خ داد دست روي دست گذاش��تيد و اجازه داديد‬ ‫سرلش��کر زاهدي كودتا را انجام دهد؟ مگر صاحب مملكت‬ ‫دكتر مصدق بوده است؟ مگر صاحب ملي شدن صنعت نفت‬ ‫مصدق بوده است؟ آنهايي كه هميشه مي‌گويند بايد به وظيفه‬ ‫عمل كنيم چطور در‌‌خصوص كودتا نخواستند عملي را انجام‬ ‫دهند كه موجب ناراحتي دكتر مصدق شود‪ .‬آنهايي كه حمالت‬ ‫ش��ديدي را به مصدق انجام دادند‪ ،‬حال يك هم‌رتبه مبادي‬ ‫آداب شده و با ايشان همكاري مي‌كنند؟ هردوي اين روايات‬ ‫مخدوش است و از نظر من هيچ‌كدام درست نيست‪.‬‬ ‫از نظر ش�ما اصال اي�ن قضيه مطرح نش�ده بود‪،‬‬ ‫درست است؟‬ ‫‪ l‬حزب بيشتر در قالب رهبري عمل مي‌كرد‪ ،‬نورالدين‬ ‫كيا‌نوري نيز يكي از رهبران حزب بود‪ .‬ايرج اسكندري‪ ،‬احسان‬ ‫طبري و دكتر شرمين از افراد برجسته حزب توده بوند و حزب‬ ‫ي عمل مي‌كرد‪ .‬البته برخي از رهبران حزب‬ ‫بيشتر به صورت تيم ‌‬ ‫راديكال‌تر و انقالبي‌تر بودند و موضع راديكال‌تري نس��بت به‬ ‫مصدق داشتند‪ .‬برخي با گذشت زمان متوجه شدند مصدق آدم‬ ‫وطن‌پرستياستوبه‌هر‌‌حالجنبش‪،‬جنبشدموكراتيكياست‬ ‫و خيلي از توده‌اي‌ها مانند جالل آل‌احمد و خليل ملكي به خاطر‬ ‫موضع‌گيريحزبعليهمصدقازحزبجداشدندوحزبنيروي‬ ‫سوم را تشكيل دادند‪.‬‬ ‫چرا مذهبيون از نزديك ش�دن چپ‌ها به مصدق‬ ‫نگران بودند؟‬ ‫‪ l‬كال روحاني��ت و جريانات اس�لامگرا چه قبل از‬ ‫كودتا‪ ،‬چه در زمان كودتا و چه بعد از آن كاري به ملي شدن‬ ‫صنعت نفت نداش��تند‪ .‬تنها يك بخش از اس�لامگرا‌ها كه‬ ‫شامل آيت‌اهلل كاش��اني و فداييان اسالم مي‌ش��د در ابتدا با‬ ‫دكتر مصدق همكاري مي‌كردند و بعد‌ها به دليل اختالفات‬ ‫سياس��ي كه به وجود آم��د از مصدق جدا ش��دند‪ .‬جريانات‬ ‫اسالمگرا در دهه ‪ 20‬و ‪ 30‬آنگونه كه ما امروزه مي‌شناسيم‬ ‫اصال وجود نداشت‪.‬‬ ‫چه شد كه مصدق نتوانست توازني ميان چپ‌ها و‬ ‫مذهبي‌ها به وجود آورد و از حمايت آنها برخوردار‬ ‫شود؟‬ ‫‪l‬حزب توده كه از ابتدا به مس��اله ملي شدن صنعت‬ ‫نفت بدبين ب��ود و آن را يك جريان اصل��ي مردمي‌ كه نفع‬ ‫زحمت‌كشان باش��د نمي‌دانست‪ .‬آيت‌اهلل كاش��اني و ديگر‬ ‫همراهان مصدق سر رقابت‌هاي سياسي و مسائل شخصي‬ ‫از دكتر مصدق جدا شدند ‪g .‬‬ ‫علي بيگدلي‌در‌گفت‌وگو با مثلث‬ ‫كودتاي ‪ 28‬مرداد در حقيقت توطئه نيروهاي قدرتمند وقت خارجي عليه اراده ملت ايران‬ ‫بود؛ اراده‌اي كه بر آن شده بود تا با ملي كردن صنعت نفت دست بيگانگان را از اين سرمايه‬ ‫ملي كوتاه كند‪ .‬آمريكا و انگليس‪ ،‬شاه را وسيله پيشبرد اهداف خود مي‌پنداشتند‪ .‬به همين‬ ‫دليل نيز در طرح كودتا از ارتش�يان وفادار به ش�اه به�ره بردند تا مهره خ�ود را جايگزين‬ ‫مصدق سازند‪ .‬با اين حال چرا برخي جرياناتي كه موافق حاكميت شاه نيز نبودند در مقابل‬ ‫كودتا واكنش جدي نش�ان ندادن�د؟ رفتار اين گروه‌ه�ا به‌خصوص حزب ت�وده به‌عنوان‬ ‫قدرتمندترين حزب سياس�ي ايران موضوع گفت‌وگو با دكتر علي بيگدلي‪ ،‬اس�تاد تاريخ‬ ‫دانشگاه شهيد بهشتي است‪.‬‬ ‫آقاي دكتر! پي�ش از هر چيز لطف�ا درباره فضاي‬ ‫سياس�ي داخلي و بين‌الملل�ي دوره دكتر مصدق‬ ‫توضيح دهيد تا بعد به بحث‌هاي مربوط به كودتا‬ ‫بپردازيم؟‬ ‫‪ l‬مي‌توانيم در دوران ص��دارت دكتر مصدق يك‬ ‫نگاه انديشه‌اي به ش��رايط بين‌المللي و اوضاع داخلي‌مان‬ ‫داشته باشيم‪ .‬در ش��رايط بين‌المللي انديش��ه ناسیونالیسم‬ ‫به رهب��ري مصدق ك��ه خاس��تگاه آن توده‌ه��اي مردم و‬ ‫طبق��ات مياني جامعه بودن��د در مقابل دو ق��درت نو‌ظهور‬ ‫قرار گرف��ت‪ .‬اولين قدرت امپرياليس��م آمري��كا و انگليس‬ ‫و ديگري سوسياليس��م ش��وروي بود‪ .‬اين درحالي بود كه‬ ‫اين دو ق��درت در چارچوب نظام قطب��ي در حال تعارضات‬ ‫بين‌المللي بودند‪ .‬ش��ايد مصدق هم تا ح��دودي فريب اين‬ ‫اخت�لاف را خورد و تص��ور مي‌كرد كه اگر به انگلس��تان و‬ ‫آمريكا فشار وارد كند‪ ،‬ش��وروي به اين خاطر كه با انگليس‬ ‫و آمريكا بر سر مسائل استعماري و بينش‌هاي اقتصادي و‬ ‫سياسي اختالف دارد قطعا به حمايت دكتر مصدق بر خواهد‬ ‫خاس��ت در صورتي که هيچ‌گاه چنين اتفاقي نيفتاد‪ .‬در اين‬ ‫فضاي بين‌المللي آنچه در سياست خارجي ما جريان داشت‬ ‫به هيچ وجه به نفع مصدق و ملت ايران تمام نشد‪ ،‬و اما اگر‬ ‫در ش��رايط داخلي‌مان يك مثلث‌ترسيم كنيم‪ ،‬در سه راس‬ ‫اين مثلث آمريكا‪ ،‬شوروي و انگليس قرار داشت و اختالفات‬ ‫و انتظاراتي كه اينها از ميزان نفتي كه در ايران قابليت كشف‬ ‫داشت موجب ش��د تا اينها در فضاي داخلي ايران تاثيرات‬ ‫فراواني بگذارند‪ .‬معموال احزاب ما از لحاظ بينش��ي به سه‬ ‫قسمت تقس��يم مي‌ش��دند‪ .‬اول مذهبيون كه عموما تحت‬ ‫رهبري آيت‌اهلل كاش��اني بودند و ديگر جمعيتي بود تحت‬ ‫عنوان مجاهدين اسالم تحت رهبري شمس قنات‌آبادي‪،‬‬ ‫گروه دوم ناسيوناليس��ت‌هاي مدرن بودن��د؛ حزب ايران و‬ ‫روشنفكران در اين زمره قرار مي‌گرفتند‪ .‬حزب سوم چپ‌ها‬ ‫بودند كه چپ‌ها هم به دو بخش تقس��يم مي‌ش��دند؛ يكي‬ ‫توده‌اي‌ها و يك��ي چپ‌هاي غير توده‌اي كه آش��كارترين‬ ‫جناح چپ غير‌توده‌اي حزب زحمت‌كش��ان ملت است‪ .‬در‬ ‫دو سال صدارت مصدق يعني از ‪ 12‬ارديبهشت ‪ 1330‬تا ‪28‬‬ ‫مرداد ‪ 1332‬ايران بحراني‌ترين شرايط سياسي و اقتصادي‬ ‫خود را مي‌گذراند‪ ،‬مخصوصا به دنبال بحران‌هاي ناشي از‬ ‫جنگ جهاني سوم كه اوضاع جهان نابسامان بود‪ ،‬شرايط ما‬ ‫ناشي از شرايط جامعه بين‌المللي و تا حدي هم تحت تاثير‬ ‫دگرگوني‌هاي داخلي بسيار نابسامان بود‪.‬‬ ‫منش�ا اختالف حزب توده با دكتر مصدق بر س�ر‬ ‫چه بوده است؟‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫ما شكل‌گيري نيروي س�وم را ش�اهد بوديم كه‬ ‫عمدتا جدا شدگان حزب توده را شامل مي‌شدند‪.‬‬ ‫چرا اين افراد از حزب جدا شدند؟‬ ‫مصدق نبايد ائتالف با كاشاني را برهم مي‌زد‬ ‫دين و تاريخ‬ ‫‪ l‬ن��ه تنه��ا مط��رح نش��ده ب��ود‪ ،‬بلك��ه معتقدم‬ ‫دكتر مظفر بقايي‪ ،‬حس��ين مك��ي‪ ،‬ش��مس قنات‌آبادي و‬ ‫ديگ��ران در مخالف��ت‪ ،‬رقاب��ت و دش��مني ب��ا دكت��ر‬ ‫مصدق تا آنج��ا پي��ش رفتند كه عم�لا به‌طور مس��تقيم‬ ‫و غير‌مس��تقيم ب��ا سرلش��کر زاه��دي و ديگ��ر عام�لان‬ ‫كودت��ا هم��كاري كردند‪ .‬اص�لا اين بحث مطرح نيس��ت‬ ‫ك��ه مي‌خواس��تند جل��وي كودت��ا را بگيرن��د‪ ،‬حت��ي‬ ‫آيت‌اهلل كاشاني پس از كودتا اعالم كرد مصدق بايد به جرم‬ ‫خيانت اعدام شود‪ .‬حال چطور مي‌شود همين فرد كه چند روز‬ ‫پيش از كودتا طي نامه‌اي به مصدق خواسته تا جلوي كودتا‬ ‫را بگيرد حاال خواهان اعدام وي باشد؟‬ ‫علي بيگدلي معتقد است؛ چون دكتر مصدق از‬ ‫طبقه اشراف بود نمي‌توانست با شيوه‌هاي انقالب به‬ ‫اهداف خود برسد‪ .‬مصدق براي خود هدفي را مشخص‬ ‫كرده بود‪ ،‬و آن بيرون آوردن سرمايه ملي ايران از چنگ‬ ‫انگليسي‌ها بود‪ .‬اما ابزارهاي الزم را براي رسيدن به‬ ‫هدف ايجاد نكرده بود‪ .‬مصدق مي‌توانست يك شاخه‬ ‫ي به‌وجود آورد‬ ‫نظامي تشكيل دهد و نهاد‌هاي مردم ‌‬ ‫‪ l‬شايد بتوان گفت حزب توده اولين حزب سياسي‬ ‫سازمان يافته در كش��ور بود كه تقريبا از شهريور ‪ 1320‬به‬ ‫اين طرف سازمان يافت‪ .‬در س��ال ‪ 1325‬دچار انشعاب شد‬ ‫ولي در بهمن سال ‪ 1327‬به دنبال تيراندازي كه در دانشگاه‬ ‫تهران به شاه شد‪ ،‬حزب دچار ممنوعيت فعاليت‌هاي سياسي‬ ‫ش��د‪ .‬اما هنگامي‌ ك��ه وارد دوران حكوم��ت دكتر مصدق‬ ‫ش��دند‪ ،‬اگرچه هنوز ممنوعيت وجود داش��ت‪ ،‬اما به دنبال‬ ‫فضاي دموكراتيكي كه ايجاد ش��ده بود‪ ،‬حزب توده عمال‬ ‫وارد فضاي سياس��ي ش��د و به‌رغم ممنوعيت فعاليت‌هاي‬ ‫خود را آغاز كردند‪ .‬منتها فعاليت حزب توده بيش��تر ناش��ي‬ ‫از فعاليت جبهه ملي بود‪ .‬دكتر مص��دق در برابر حزب توده‬ ‫دست به اقدام مناسبي زد‪ .‬دكتر مصدق با جمع كردن احزاب‬ ‫كوچك و بزرگ حزب جبهه‌ملي را تش��كيل داد‪ .‬در واقع از‬ ‫مهر ماه ‪ 1328‬حزب جبهه ملي تاس��يس شد و تاسيس آن‬ ‫نتيجه اعتراض به دخالت دربار و ارتش در انتخابات مجلس‬ ‫شانزدهم بود‪ .‬در واقع جبهه ملي فضاي ايران را يك فضاي‬ ‫تحزبي كرد و در اين فضاي تحزبي‪ ،‬حزب توده توانس��ت‬ ‫به‌طور عملي فعاليت‌هاي خود را گسترش دهد‪ .‬حزب توده‬ ‫زماني كه متوجه شد جبهه ملي در حال قدرت گرفتن است‬ ‫به يك تاكتيك دو‌ضلعي دست زد‪ .‬يكي از اضالع اين بود كه‬ ‫حزب توده سازماندهي خود را تجديد كرد‪ ،‬نيروهاي جديدي‬ ‫را وارد حزب كرد‪ ،‬خيلي از نيروهاي قديمي‌را از حزب كنار‬ ‫گذاش��ت و از طرفي ديگر دست به تاس��يس سازمان‌هاي‬ ‫پوششي زد تا بتواند فعاليت‌هاي بيشتري را در استان‌ها به‬ ‫دست آورد و اين س��ازمان‌هاي پوششي انجمن‌هايي مانند‬ ‫انجمن صلح و انجمن جوانان دموكرات را در ايران گسترش‬ ‫داد تا بتواند به قدرت بيشتري در برابر جبهه ملي دست يابد‪.‬‬ ‫اما در همين زمان يعني يك‌س��ال پس از تاس��يس حزب‬ ‫جبهه‌ملي براي اينكه حزب توده بتواند يك س��ازماندهي‬ ‫‪67‬‬
‫جديدي به وجود آورد‪ ،‬دس��ت به فعاليت‌هاي گس��ترده‌اي‬ ‫زد و در سال ‪ 1329‬دچار يك انش��عاب آزار‌دهنده‌اي شد و‬ ‫از درون اين انشعاب شخصيت‌هاي برجسته‌اي مانند خليل‬ ‫ملكي بي��رون آمدند‪ .‬خليل ملكي با هم��كاري دكتر مظفر‬ ‫بقايي حزب زحمت‌‌كش��ان ملت اي��ران را به‌وجود آورد كه‬ ‫داراي تمايالت چپ بود؛ منتها غير‌توده‌اي و بدون وابستگي‬ ‫به شوروي ‪ .‬اين حزب به رقيب سرسختي براي حزب توده‬ ‫مبدل شد‪ .‬بسياري از روشنفكران و جوانان دانشجو از حزب‬ ‫توده جدا شدند و به اين حزب پيوس��تند‪ .‬در واقع مخالفت‬ ‫دكتر مصدق با حزب توده مرب��وط به ماه‌هاي آخر صدارت‬ ‫مصدق بود‪ .‬حزب توده از جهت سازمان‌يافتگي حزب بسيار‬ ‫قدرتمندي بود و اختالف حزب توده با دكتر مصدق اختالف‬ ‫بنياديني بود‪ .‬حزب توده ناچار بود به خاطر اراده ملي از ملي‬ ‫ش��دن صنعت نفت حمايت كند‪ .‬ولي در عمق انتظاراتش‬ ‫جور ديگري عمل مي‌كرد‪ .‬حتي حزب توده اعالم كرده بود‬ ‫كه همانگونه كه انگليس از نفت جنوب بهره‌مند مي‌ش��ود‬ ‫شوروي هم بايد بهره‌مند شود و امتياز حق كشف نفت پنج‬ ‫استان شمالي كشور بايد به ش��وروي واگذار شود‪ .‬بنابراين‬ ‫اختالف از اينجا شروع شد و از آنجا كه مذهبيون مخالفت‬ ‫زيادي با توده‌اي‌ها داشتند‪ ،‬به دكتر مصدق كمك بسياري‬ ‫در راس��تاي مبارزه با حزب توده كردند‪ .‬حزب توده در كنار‬ ‫جريان‌هاي سياسي جبهه‌ملي به حيات خود ادامه مي‌داد و‬ ‫حتي شهرت دارد كه حزب توده جريان كودتاي ‪ 28‬مرداد‬ ‫را به مصدق گوشزد كرده بود‪ ،‬اما مصدق توجهي نكرد‪.‬‬ ‫دين و تاريخ‬ ‫گفته ش�ده كه پيش از كودتاي ‪ 28‬مرداد حزب‬ ‫توده از طري�ق مريم في�روز‪ ،‬مص�دق را از خطر‬ ‫كودتا آگاه كرده است‪ .‬همچنين آيت‌اهلل كاشاني‬ ‫نيز چن�د روز قب�ل از ‪‌28‬مرداد از طري�ق نامه‌اي‬ ‫كودتا را به مصدق گوش�زد كرد‪ .‬گفته ش�ده كه‬ ‫مصدق به دليل اختالفات داخلي توان ادامه كار را‬ ‫در خود نمي‌ديد و‌ترجيح مي‌داد تا توسط نيروي‬ ‫خارجي كنار گذاشته ش�ود تا حداقل نام نيكي از‬ ‫وی به جا بماند؛ با اين فرضیه تا چه حد موافقيد؟‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪ l‬اين خبر درست اس��ت‪ ،‬چرا كه حزب توده شاخه‬ ‫نظامي قدرتمندي داش��ت و در بخش‌ه��اي مختلف نفوذ‬ ‫كرده بود‪ .‬از طرفي كودتاي ‪ 28‬مرداد كودتاي بس��يار بازي‬ ‫بود و اين كامال درست است كه حزب توده اين را به اطالع‬ ‫مصدق رساند‪ ،‬منتها دكتر مصدق نس��بت به شرايطي كه‬ ‫در آن قرار داش��ت دچار يأس و نااميدي ش��ده بود‪ .‬چرا كه‬ ‫از همكاري قدرت‌هاي خارجي در راس��تاي هدفش كامال‬ ‫نا‌اميد و همچنين از آمريكا دلزده ش��ده بود‪ ،‬چرا كه از ابتدا‬ ‫‌ترومن حمايت خود را از دكتر مص��دق اعالم كرده بود‪ ،‬اما‬ ‫رفته‌رفته و با گذش��ت زمان و با يكدندگي مصدق‪ ‌،‬ترومن‬ ‫هم از دكتر مصدق جدا ش��د‪ .‬سياس��ت موازنه منفي لطمه‬ ‫بزرگي ب��ه دكتر مصدق زد‪ .‬براي اينكه ش��رايط به‌گونه‌اي‬ ‫نبود كه مصدق بتواند سياس��ت موازنه منفي را به كار گيرد‬ ‫و نتيجه سياس��ت منفي هم��ان كودتاي ‪ 28‬اس��ت‪ .‬دكتر‬ ‫مصدق شخصيت سياس��ي بود كه لجاجت و يكدندگي در‬ ‫سياست‌هايش كامال مشهود بود‪.‬‬ ‫از طرفي برخي معتقدن�د كه هيچ كس مصدق را‬ ‫از كودتا آگاه نكرده اس�ت‪ ،‬چرا ك�ه در خصوص‬ ‫كيانوري تنها روايت كيانوري در دس�ت است و‬ ‫دكتر مصدق آن را تاييد نكرده است‪ ،‬در خصوص‬ ‫آي�ت‌اهلل كاش�اني نيز موض�وع نامه س�الها بعد‬ ‫مطرح ش�د‪ ،‬آيا اصال مصدق از كودتا آگاه ش�ده‬ ‫است؟‬ ‫‪l‬من معتقدم ك��ه دكتر مصدق از ب��روز كودتا قطعا‬ ‫آگاه ش��ده اس��ت‪ .‬منش��ا اطالعات را نمي‌دانم چه كسي‬ ‫بوده اس��ت ولي دكتر مصدق از طرف تع��دادي از اعضاي‬ ‫خانواده ك��ه در راس هرم‌ه��اي قدرت‌ه��اي نظامي قرار‬ ‫داش��تند از جريان كودتا كامال آگاه بود‪ .‬ولي نمي‌دانس��ت‬ ‫‪68‬‬ ‫كودتا با اين سرعت انجام مي‌ش��ود‪ .‬بنابراين مصدق هيچ‬ ‫واكنش��ي در مقابل كودتا انجام نداد و حتي وقتي كودتاي‬ ‫اول با شكست روبه‌رو ش��د‪ ،‬باز هم مصدق به عكس‌العمل‬ ‫شدیدی دس��ت نزد‪ .‬حتي مصدق مي‌توانس��ت زاهدي را‬ ‫اعدام كن��د‪ .‬ياران داخل��ي مصدق از وي جدا ش��ده بودند‪،‬‬ ‫مصدق احساس تنهايي محض سياسي مي‌كرد و همچنين‬ ‫قدرت‌هاي خارجي كه مصدق چش��م اميد به حمايت آنها‬ ‫داشت‪ ،‬وي را تنها گذاشتند‪ .‬شرايط داخلي بسيار آزار‌دهنده‬ ‫و ش��رايط اقتصادي به ش��دت نا‌بس��امان بود‪ .‬مردم براي‬ ‫تهيه مايحتاج روزانه‌‌شان با مش��كالت بسياري روبه به رو‬ ‫بودند‪ .‬دكتر مصدق كه در جريان كودتا ق��رار گرفته بود با‬ ‫توجه به ش��رايط نمي‌توانس��ت عكس‌العملي از خود نشان‬ ‫دهد و‌ترجيح مي‌داد طي يك كودتا كنار گذاش��ته ش��ود تا‬ ‫اينكه استعفا دهد‪ .‬ش��ايد با‌توجه به ش��رايط آن زمان تنها‬ ‫راه پيش روي مصدق نشستن و نظاره كردن روند كودتا بود‪.‬‬ ‫كيانوري اعالم كرده اس�ت كه مصدق به‌عنوان‬ ‫يك رهبر سياس�ي‪ ،‬اعتقادي به احزاب سياسي‬ ‫ندارد‪ ،‬آيا چنين ادعايي صحت دارد؟‬ ‫‪l‬دكتر مصدق هيچ استراتژي نه در سياست داخلي و‬ ‫نه در سياست خارجي براي مديريت ايران نداشت‪ .‬مصدق‬ ‫بدون اينكه از ابتدا هدف مش��خصي را مطرح كرده باش��د‬ ‫وارد يك ميدان مبارزاتي س��نگين و س��همگيني شد‪ .‬وي‬ ‫ابزارهاي مبارزاتي براي اين مبارزه را تهيه نكرده بود‪ .‬حتي‬ ‫با توجه به اينكه بيش��تر طرفداران مصدق از دانشگاهيان‬ ‫بودند حتي يك روز هم به دانش��گاه نرفت و در دانش��گاه‬ ‫س��خنراني نكرد‪ .‬در واق��ع دكتر مصدق اصال ش��خصيت‬ ‫سياسي سازماندهي شده‌اي نبود‪ .‬مصدق شخصيتي بزرگ‪،‬‬ ‫صادق و پاك ب��ود‪ ،‬اما هيچ روح انقالب��ي در دكتر مصدق‬ ‫وجود نداشت‪ .‬ش��ايد به اين خاطر كه چون دكتر مصدق از‬ ‫طبقه اشراف بود نمي‌توانست با شيوه‌هاي انقالب به اهداف‬ ‫خود برسد‪ .‬مصدق براي خود هدفي را مشخص كرده بود‪،‬‬ ‫و آن بيرون آوردن س��رمايه ملي ايران از چنگ انگليسي‌ها‬ ‫بود‪ .‬اما ابزارهاي الزم را براي رسيدن به هدف ايجاد نكرده‬ ‫بود‪ .‬مصدق مي‌توانست يك ش��اخه نظامي تشكيل دهد و‬ ‫نهاد‌هاي مردمي‌ به‌وجود آورد ‪.‬‬ ‫دكتر مص�دق به خاط�ر ملي ش�دن صنعت نفت‬ ‫از چهره هاي متهم ايران به شمار مي‌آيد‪ ،‬آيا به‬ ‫راستي وي هيچ اقدام مثبتي صورت نمی‌داد و از‬ ‫مشاوره مشاوران استفاده نمي‌كرد؟‬ ‫‪l‬ش��خصيت دكتر مصدق را ب��ه دو بخش مي‌توان‬ ‫تقسيم كرد؛ تحصيالت مصدق در رشته حقوق بود و اروپا‬ ‫را خيلي خوب مي‌ش��ناخت‪ .‬وي با كتب سياس��ي آشنا بود‪.‬‬ ‫مصدق فرد درستكار و وطن‌پرستی بود و در اينها هيچ شكي‬ ‫وجود ندارد‪ .‬از آن ط��رف وقتي مي‌خواهيم وارد يك ميدان‬ ‫مبارزاتي شويم قطعا مخالفاني در مقابل ما قرار مي‌گيرند‪.‬‬ ‫دربار‪ ،‬ارت��ش‪ ،‬احزاب سياس��ي و حتي مجل��س در مقابل‬ ‫مصدق قرار گرفته بودند‪ .‬وقتي مصدق وارد صحنه مبارزاتي‬ ‫ش��د‪ ،‬بايد ابزارهاي مبارزاتي را نيز آماده مي‌كرد‪ .‬بيشترين‬ ‫طرفداران مصدق از دانشگاهيان بودند‪ ،‬ولي وي حتي يك‬ ‫روز هم در دانشگاه سخنراني نكرد‪ .‬حتي مصدق مي‌توانست‬ ‫يك شاخه نظامي به‌وجود آورد و در روز مبادا از آن در مقابل‬ ‫ارتش كه به شاه وفادار مانده بود استفاده كند‪ .‬اما درخصوص‬ ‫مشاوران بايد بگويم كه اگرچه مصدق با مشاورانش مشورت‬ ‫مي‌كرد‪ ،‬اما در نهايت تصميم خود را به اجرا مي‌گذاش��ت‪.‬‬ ‫شايد به همين دليل است كه مشاورانش نيز رفته‌رفته از او‬ ‫جدا شدند و تنها ماندن مصدق‪ ،‬وي را راضي كرد كه با يك‬ ‫كودتا به تمام جريان‌ها پايان دهد‪ .‬منتها حركت دكتر مصدق‬ ‫به‌عنوان يك نقطه‌عطف روش��ن تاريخي‪ ،‬هيچ‌گاه از ذهن‬ ‫تاريخي ما پاك نخواهد شد‪.‬‬ ‫دكتر مصدق ي��ك فضايي را به وج��ود آورد و روحيه‬ ‫ملي‌پرس��تي و ميهن‌پرس��تي را در ايران تازه كرد‪ .‬درست‬ ‫اس��ت كه در اين راه كامياب نش��د‪ ،‬ولي در همان زمان در‬ ‫كش��ورهاي ديگر نيز كودتاي نظامي اتف��اق افتاد‪ .‬در واقع‬ ‫اولين قدرت نمايي آمريكا در دنيا كودتاي ‪ 28‬مرداد بود و از‬ ‫آن پس بود كه آمريكا به عن��وان متجاوز در حقوق ملت‌ها‬ ‫شناخته شد و اولين تجربه سياست خارجي آمريكا در مسائل‬ ‫نظامي با كودتاي ‪ 28‬مرداد تحقق يافت‪.‬‬ ‫چپ‌ها به غير از حزب توده چه كس�اني را شامل‬ ‫مي‌شد؟‬ ‫‪ l‬چپ‌ها به دو بخش تقسيم مي‌شدند؛ توده‌اي‌ها و‬ ‫غير‌توده‌اي‌ها‪ .‬مشي‌‌توده‌اي‌ها مشي حاكم و ناظر بر اتحاد‬ ‫جماهير ش��وروي بود‪ .‬اما چپ غير‌توده‌اي كه همان حزب‬ ‫زحمت‌كش��ان ملت ايران بود‪ ،‬مشي سوسياليست علمي‌ يا‬ ‫همان ماركسيس��م بود‪ .‬دكتر مظفر بقايي و خليل ملكي‪ ،‬از‬ ‫افراد برجسته و رهبران اصلي اين حزب بودند كه توانستند‬ ‫خيلي از روشنفكران و دانش��گاهيان را در حزب خود جاي‬ ‫دهند‪ .‬منتها بعدها خليل ملكي به‌عنوان يك فرد مس��تقل‬ ‫از بقايي جدا ش��د‪ .‬چرا‌كه بقايي آدم متفاوت��ي بود و هر روز‬ ‫به سمت‌ و سويي مي‌رفت‪ ،‬اما به نس��بت او خليل ملكي از‬ ‫ثبات شخصيت بيشتري برخوردار بود‪.‬‬ ‫چرا مذهبيون از نزديك ش�دن چپ‌ها به مصدق‬ ‫نگران بودند؟‬ ‫‪l‬پس از ماجراي سياس��ي ‪ 30‬تير وضعيت سياسي‬ ‫ايران و به تبع آن خط‌مشي سياسي دكتر مصدق تغيير كرد‪.‬‬ ‫اگر جريان ‪ 30‬تير را روي يك مثلث‌ ترس��يم كنيم در راس‬ ‫آن دكتر مصدق و آيت‌اهلل كاشاني بودند و در قاعده آن شاه‪،‬‬ ‫دربار و ارتش قرار داش��تند و در سوي ديگر احزاب سياسي‬ ‫و مجلس‪ -‬هر دو مجلس‪ ،‬هم مجلس س��نا و هم مجلس‬ ‫شوراي ملي – قرار داشتند‪ .‬همچنين ما عوامل تاثير‌گذاري‬ ‫نيز در جريان ‪ 30‬تير داشتيم‪ .‬آيت‌اهلل كاشاني‪ ،‬دكتر مصدق‬ ‫و جبهه ملي از اين عواملند‪ .‬از طرفي حزب توده بيش��ترين‬ ‫قدرت نمايي را در ‪ 30‬تير انجام داد‪ .‬ح��زب توده از ‪ 30‬تير‬ ‫به بعد بسيار قدرت گرفت‪ .‬رهبران آن اعالم مي‌كردند كه‬ ‫تنها نيمي‌از جمعيتش��ان به خيابان‌ها آمده‌اند‪ .‬حزب توده‬ ‫براي اولين بار عكس‌ها و مجسمه‌هاي شاه را به زير كشيد‪،‬‬ ‫حتي در گوشه و كنار تهران شعارهاي جمهوري توده‌اي به‬ ‫گوش مي‌رسيد‪ .‬در واقع حزب توده هم مقابل مصدق و هم‬ ‫در مقابل كاشاني ايستاد‪ .‬مصدق پس از ‪ 30‬تير براي دومين‬ ‫بار با بركناري قوام به نخس��ت‌وزيري رسيد و در اين ميان‬ ‫آيت‌اهلل كاشاني تاثير بسيار زيادي در سرنگوني قوام داشت‪.‬‬ ‫آيت‌اهلل كاش��اني با قوام اختالفات ديرينه‌اي داش��ت‪ .‬وي‬ ‫فتوايي صادر كرد و حك��م جهاد داد‪ .‬حتي به ش��هرباني و‬ ‫نيروهاي ارتش اع�لام كرد كه تيراندازي به س��وي مردم‬ ‫عملي حرام و خالف ش��رع اس��ت‪ .‬اين فرم��ان جهاد وي‬ ‫بس��يار موثر واقع ش��د‪ .‬وقتي كه مصدق براي ب��ار دوم به‬ ‫نخست‌وزيري رسيد‪ ،‬اختالفاتش با آيت‌اهلل كاشاني شروع‬ ‫شد‪.‬‬ ‫آيت‌اهلل كاشاني به همان اندازه كه در سرنگوني قوام‬ ‫نقش داش��ت به همان اندازه متقاضي مديريت دولت هم‬ ‫بود‪ .‬دكتر مصدق اين س��هم را به كاش��اني نداد‪ .‬همچنين‬ ‫اختالفات دكتر مصدق با حزب توده ه��م از همين جا آغاز‬ ‫شد‪ .‬مصدق در مقابل دو نيروي قوي قرار داشت؛ مذهبيون‬ ‫و توده‌اي‌ه��ا! همچنين جبهه‌‌ملي نيز ديگ��ر خيلي كارآمد‬ ‫نبود‪ .‬شايد هم اگر مصدق آنها را در قدرت شريك مي‌كرد‬ ‫سر‌‌رشته قدرت از دس��تش خارج مي‌شد‪ .‬ولي به عقيده من‬ ‫مي‌توانست س��همي‌ از قدرت را به آيت‌اهلل كاشاني بدهد و‬ ‫اين دو با ش��راكت هم مي‌توانس��تند حزب توده را در تنگنا‬ ‫قرار دهند‪.‬‬ ‫اختالف كاش��اني و مصدق كامال به نف��ع توده تمام‬ ‫ش��د‪ .‬توده ه��ر روز قدرتمندتر مي‌ش��د و آمري��كا از آن به‬ ‫ش��دت نگران ش��ده بود و ش��ايد يكي از داليل كودتا نيز‬ ‫همين باشد‪g .‬‬
‫فرهنگ‌‬ ‫يك كتاب ماندگار‬ ‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪139‬‬ ‫گفت‌وگوباصادقكرميار‪،‬نويسندهرمانتحسينشدهناميرا‬ ‫‪1‬‬ ‫مثل راه رفتن روي لبه تيغ‬ ‫صادق كرميار مانند خيلي از نويسندگان و فيلمسازان كارش را با روزنامه نگاري شروع كرده است‪ .‬وقتي‬ ‫انقالب شد ‪ ۱۹‬سال داش�ته و جواني‌اش با دوران جنگ همراه مي‌شود‪ .‬او پس از ساخت چند فيلم كوتاه و‬ ‫عالوه بر نوشتن فيلمنامه سريال‌هاي داستاني «دريا در غربت»‪« ،‬گارد ساحلي» و «ويروس ‪ »۲۰۰۰‬ساخت‬ ‫فيلم هاي بلند سينمايي تلويزيوني همانند «زيارت»‪« ،‬كرانه‌هاي كبود»‪« ،‬رويا»‪« ،‬خانه ساحلي»‪« ،‬سيم آخر»‪،‬‬ ‫«بهانه‌هاي عاشقي» و «وقت طاليي» و از همه مشهورتر سريال «يك روز قبل» را تجربه كرده است‪ .‬فعاليت‬ ‫او در حوزه سينما هم نوشتن فيلمنامه‌هاي فيلم‌هاي جنگي و اجتماعي «اش�ك كوسه»‪« ،‬سجده برآب» و‬ ‫«جان‌سخت» را شامل مي‌شود‪ .‬كرميار همچنين كتاب‌هاي «فرياد در خاكستر» مجموعه داستان‌هاي جنگ‪،‬‬ ‫«انتقام در اردوگاه» مجموعه داس�تان نوجوانان و رمان‌هاي «غنيمت»‪« ،‬دشت‌هاي سوزان» و «ناميرا» را‬ ‫هم به جامعه ادبي عرضه كرده است‪ .‬او با اين اثر در جايزه كتاب سال و جايزه جالل آل‌احمد تقدير شد‪ .‬با او‬ ‫درباره اين رمان تاريخي كه واقعه عاشورا را محور قرار داده است به گفت وگو نشستيم‪.‬‬ ‫جناب كرميار داستاني كه ش�ما در ناميرا روايت‬ ‫مي‌كنيد از بعد قصه چقدر حقيقي اس�ت و چقدر‬ ‫زاييده تخيل شماست؟‬ ‫‪ l‬اول از همه بايد بگوييم منظور از حقيقت و واقعيت‬ ‫چيست‪ .‬اگر اشاره شما به استناد تاريخي قصه است؛ خوب‬ ‫من براي نوشتن قصه از سندهاي تاريخي زيادي استفاده‬ ‫كرده‌ام ولي هميشه در اس��ناد تاريخي اختالف نظر وجود‬ ‫دارد به‌ويژه در مورد حوادث كوفه در زمان حادثه عاش��ورا‬ ‫كه روايت‌هاي مختلفي از آن وجود دارد‪ .‬من س��عي كردم‬ ‫در شكل‌دادن به قصه از روايت‌هاي متواتر استفاده كنم‪ ،‬اما‬ ‫بقيه ماجرا غير از آنچه كه شما هم مي‌توانيد تشخيص دهيد‪،‬‬ ‫زاييده تخيل من است‪.‬‬ ‫‪70‬‬ ‫اما مرزبندي مش�خص ميان قص�ه و واقعيت را‬ ‫در اي�ن رمان چگون�ه بايد تش�خيص داد‪ .‬حلقه‬ ‫اصلي داس�تان را مي‌دانيم؛ نامه‌‌ن�گاري كوفيان‬ ‫به‌امام حس�ين(ع) و ماجراهايي كه به عاش�ورا‬ ‫منتهي مي‌شود‪ ،‬اما شخصيت پردازي‌ها چطور؟‬ ‫ديالوگ‌ها چطور؟‬ ‫‪ l‬خب‪ ،‬اي��ن مرزبندي كه اش��اره مي‌كنيد چندان‬ ‫قابل تفكيك نيست چون روايت داستاني و واقعي به شدت‬ ‫در دل هم اس��ت‪ ،‬اما وقايع كلي در ناميرا حقيقي است كه‬ ‫سنديت تاريخي دارد‪ .‬بخش‌هايي از رمان در تاريخ آمده و‬ ‫بخش‌هايي هم نه‪ .‬نمي‌شود دانه دانه آنها را تفكيك كرد كه‬ ‫كدام در تاريخ آمده و كدام نه‪ .‬كدام مستند است و كدام نه‪.‬‬ ‫در بخش مستندات براي نوشتن رمانتان چقدر‬ ‫زمان صرف تحقيق در متون تاريخي كرديد؟‬ ‫من حدود يكسال فقط مي‌خواندم و يادداشت برداري‬ ‫مي‌كردم‪ .‬از مقاتل گرفته تا كتاب‌ه��اي مختلف‪ .‬در رابطه‬ ‫با عاش��ورا حداقل ‪ 20‬عنوان كتاب را در اين مدت به‌نظرم‬ ‫مطالعه كردم و يادداشت برداشتم‪.‬‬ ‫معرف اين آثار به شما چه كسي بود؟‬ ‫‪ l‬بخش��ي را خودم پيدا مي‌كردم و بخش��ي را هم‬ ‫ديگ��ران معرفي كردند ك��ه از جمله آنها حجت‌االس�لام‬ ‫س��يد‌‌مجيد پورطباطبايي‪ ،‬عضو هيات علمي‌دفتر تبليغات‬ ‫حوزه علميه قم را مي‌توانم اشاره كنم‪.‬‬ ‫قبل از همه اين يك سال خواندن و فيش‌برداري‬ ‫سوژه رمان هم مدنظر ش�ما بود يا بعد از مطالعه‬ ‫به آن عالقه‌مند شديد؟‬ ‫‪ l‬شخصيت عبداهلل برايم جالب بود‪ .‬در تاريخ راجع‬ ‫به اين فرد يك خط بيشتر نيامده؛ گفته‌اند كه عبداهلل بن امي‬ ‫‌مردي بود از قبيله بنيكلب‪ ،‬ديده بود كه عده‌اي از لشكريان‬ ‫ابن زياد در حال عبور از تحليه براي رفتن به كربال هستند‪.‬‬ ‫پرس‌و‌جو كرده بود و از امام حس��ين(ع) پرس��يده بود و در‬ ‫نهايت گفته بود من سال‌ها آرزو داشتم در جهاد با كفار شهيد‬ ‫شوم و حاال فكر مي‌كنم جهاد با ابن زياد واجب‌تر از جهاد با‬ ‫كفار است و به كربال مي‌رود و شهيد مي‌شود‪.‬‬ ‫ولي ش�ما در داس�تان عب�داهلل بيش�تر از اينها‬
‫نوشته‌ايد؟‬ ‫‪ l‬همگي تخيل خود من است‪ .‬كسي كه آرزو دارد‬ ‫در جنگ‌هاي جهادي باش��د و حاال در جاي��ي قرار دارد كه‬ ‫آن را باالتر از جهاد با كفار مي‌داند‪ .‬اين ضربه‌اي اس��ت كه‬ ‫عبداهلل به نويسنده وارد مي‌كند‪ ،‬يعني او ظرفيت وارد شدن‬ ‫به داستان را دارد‪ .‬طبيعي است كه در داستان‌پردازي حول‬ ‫واقعه عاشورا مثال نمي‌توان حول شخصيت امام حسين(ع)‬ ‫تخيل كرد‪ ،‬ولي براي بقيه مي‌توانيم و م��ن هم اين كار را‬ ‫كردم‪.‬‬ ‫به اين فكر نمي‌كني�د كه ورود تخي�ل به روايت‬ ‫از يك فرد ك�ه در تاريخ نام او هس�ت‪ ،‬تحريف‬ ‫تاريخي باشد؟‬ ‫‪ l‬ما صحبتمان راجع به داستان است‪ .‬من نگفته‌ام‬ ‫كه مقتل نوش��تم‪ .‬نوشته من داستان اس��ت و در داستان با‬ ‫تخيل مبتني بر واقعيت و بازآفريني واقعيت روبه‌روييم‪ .‬وقتي‬ ‫اسم داستان را مي‌آوريم‪ ،‬تخيل ديگر انكارناشدني است‪.‬‬ ‫يعني حد و حدودي هم ندارد؟‬ ‫‪ l‬چرا تخيل تا جايي كه خالف يك واقعه تاريخي‬ ‫نباش��د و يا واردكننده واقعه تاريخي به داس��تان باشد كه‬ ‫حقيقت ندارد‪ ،‬مجاز است‪ .‬در داستان براساس يك ديالوگ‬ ‫كه از دهان يك فرد بيرون مي‌آيد مي‌توانيم قصه‌اي بسازيم‬ ‫و روايت كنيم‪ .‬در مورد شخصيت عبداهلل‪ ،‬عمربن حجاج من‬ ‫اين كار را كردم‪ .‬يعني براساس سير داستان براساس آنچه‬ ‫از آنها خوانده بودم‪ ،‬يعني ديالوگ‌هاي داستاني را وارد ماجرا‬ ‫كردم كه زاييده تخيل من بود‪ ،‬اما براس��اس شخصيت آنها‬ ‫شكل گرفته بود‪.‬‬ ‫اين نكات و روايت آنها را آيا بايد نوعي تيپ‌سازي‬ ‫داستاني و طعنه‌زدن شما به‌شرايط امروز جامعه‬ ‫هم بدانيم؟‬ ‫‪ l‬نه‪ ،‬به اين حد كه مدنظر شماس��ت‪ .‬اين داستان‬ ‫را س��ال ‪ 82‬نوش��تم و آن موقع‪ ،‬وقايعي كه مي‌گوييد رخ‬ ‫نداده بود‪ .‬البت��ه اگر ما معتقدي��م هر روز عاش��ورا و هر‌جا‬ ‫كربالست منظورمان اين است كه وقايع تاريخي مي‌توانند‬ ‫در دوره‌هاي مختلف تكرار ش��وند و اين يعني موضوعاتي‬ ‫مثل خيانت‪ ،‬قدرت‌طلبي و رياكاري هست و اين خصلت‌ها‬ ‫هميشه وجود داشته‌اند‪.‬‬ ‫اگر اينچنين اس�ت ك�ه مي‌گويي�د يعن�ي تكرار‬ ‫دوره‌هاي وقايع تاريخي؛ اين سوال مطرح مي‌شود‬ ‫كه چ�را داستان‌نويس�ي و رم�ان بايد عه�ده دار‬ ‫روايت آن شود؟‬ ‫‪ l‬در نامي��را من به‌دنب��ال تحليل وبررس��ي واقعه‬ ‫عاشورا نبودم‪ .‬من دنبال پاسخ به پرسش‌هاي خودم بودم‪.‬‬ ‫مي‌خواس��تم چيزي را به خواننده منتقل كنم‪ .‬خودم هم به‬ ‫دنبال كشف بوده‌ام‪ .‬هر لحظه كه مي‌نوشتم فكر مي‌كردم‬ ‫كه بعد از آن چه اتفاقي مي‌بايست بيفتد و هر صفحه كه جلو‬ ‫مي‌رفتم كشف تازه‌اي براي پرسش‌هايم به دست مي‌آوردم‬ ‫به همين دليل است كه مي‌بينيم كاراكترهاي داستاني من‬ ‫در طول داستان به مرور و خيلي ظريف جايشان باهم عوض‬ ‫مي‌شود‪ .‬من خودم از خودم دائم مي‌پرسيدم كه چطور ممكن‬ ‫اس��ت انس��ان تا اين اندازه ناگهان تغيير كند و جامعه دچار‬ ‫فكر مي‌كنيد پايان‌بندي داستانتان آن جوابي كه‬ ‫بايد را به خواننده مي‌دهد؟‬ ‫‪ l‬من جواب��م را گرفتم‪ .‬خواننده هم بدون ش��ك‬ ‫گرفته و مي‌گيرد چون بازخ��ورد كتاب براي من چيزي جز‬ ‫اقناع مخاطبم نبوده است‪ .‬درمورد عاشورا اما معموال پرسش‬ ‫نمي‌كنيم كه ام��ام بر‌حق بود يا نه چون هي��چ‌ترديدي در‬ ‫برحق بودن امام نداريم‪ .‬اما سوالي كه من جوابي را براي آن‬ ‫مي‌گشتم اين بودكه‪ ،‬اگر ‪ 1400‬سال قبل من و خواننده‌ام‬ ‫در آن موقعيت بوديم آيا يقينا جزو لش��كر امام بوديم؟ اينها‬ ‫سواالتي است كه‌ ترديدهاي شخصيت‌هاي داستان سعي‬ ‫در پاسخ‌دهي به آن است‪ .‬حتي اوايل مي‌خواستم اسم كتاب‬ ‫را هم‌ ترديد بگ��ذارم‪ ،‬اما كم‌كم فهميدم اس��م اينها‌ترديد‬ ‫نيست؛ سوال‌هايي اس��ت كه بايد هميش��ه تاريخ برايش‬ ‫دنبال جواب باشد‪ .‬سوال‌هايي كه در داس��تان عمدتا ربيع‬ ‫آنها را ارائه مي‌كند‪.‬‬ ‫ولي در انتشار داستانتان گويا‌ترديد داشتيد؟‬ ‫‪ l‬بل��ه‪ ،‬چون واقع��ا نمي‌دانس��تم واكن��ش به آن‬ ‫چه‌خواهد بود و خوب آقاي س��يد‌مهدي شجاعي بودند كه‬ ‫در چاپ آن موثر بودند و باني آن شدند‪.‬‬ ‫در اوايل ده�ه ‪ 80‬و ده�ه ‪ 79‬ما در ح�وزه چنين‬ ‫سوژه‌هايي تنها با بازنويسي روبه‌رو بوديم و در‬ ‫اين چند ساله اس�ت كه قصه به معني واقعي آن‬ ‫در بيان آنها دخيل شده اس�ت‪ .‬اين اتفاق از يك‬ ‫ضرورت ناشي مي‌ش�ود يا اينكه كامال تصادفي‬ ‫بايد در ذهن يك نويس�نده آن را س�امان يافته‬ ‫ديد؟‬ ‫‪ l‬نوشتن اين دس��ت رمان‌ها به‌نظرم اتفاقي است‬ ‫كه بر بستر يك ضرورت اجتماعي شكل مي‌گيرد‪ .‬قرن ما‬ ‫قرن پرسشگري اس��ت و جواب‌هاي قطعي هم نمي‌توان‬ ‫به آنه��ا داد‪ .‬االن هم درجامعه ما اين جريان هس��ت‪ .‬البته‬ ‫بخش‌هاي��ي آن را عن��وان مي‌كنند و بخش‌هاي��ي آن را‬ ‫ف��رو مي‌خورند‪ ،‬من ه��م به‌عنوان عض��وي از جامعه اين‬ ‫پرسش را داشتم وتوانايي اين راداشتم كه به دنبال جوابش‬ ‫بگردم‪ .‬با اين حال همه نمي‌توانند به دنبال جواب باشند و از‬ ‫كنار پرسش هم نمي‌توان به سادگي گذشت‪ .‬بايد به دنبال‬ ‫پاسخ‌هاي اقناعي باش��يم و اگر به حقانيتمان يقين داريم‪،‬‬ ‫بايد به دنبال استدالل‌هايي باشيم كه اين يقين را به ذهن‬ ‫مخاطبمان منتقل مي‌كن��د و در غير اين صورت اين ماييم‬ ‫كه قافيه را باخته‌ايم‪ .‬ساده‌اش اين است كه خيلي از ما شايد‬ ‫دلمان با عاشورا و امام حسين‌(ع) باشد‪ ،‬اما به پرسش‌هايي‬ ‫كه در رابطه با آن مطرح مي‌شود نمي‌توانيم پاسخ دهيم‪ .‬بايد‬ ‫پس به نظر ش�ما پرسش�گري درباره عاش�ورا‬ ‫از آن دس�ت ضرور ت‌هاي�ي اس�ت ك�ه االن‬ ‫به‌بي‌توجهي سپرده شده است؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬پاسخگويي و پرسشگري در اين وادي مثل‬ ‫راه رفتن روي لبه تيغ است وبراي همين بايد طوري پاسخ‬ ‫داد و طوري پرسيد كه اهانت آميز نشود‪ .‬من هم سعي كردم‬ ‫پرسشگري باشم كه رفتار مردم كوفه پاسخ من را بدهند و‬ ‫درست همين است كه در داستان مي‌بينيد يعني پاسخ قيس‬ ‫به عبداهلل چنان است كه جان او راتازه مي‌كند‪.‬‬ ‫زبان روايت ش�ما هم ش�يوه خاصي دارد‪ .‬انگار‬ ‫در هم�ه اين دس�ت داس�تان‌ها ديده مي‌ش�ود‬ ‫زبان�ي كه كمي‌ب�راي قصه گويي زمخت اس�ت‬ ‫و لطافت ن�دارد‪ ،‬انتخاب اين زب�ان آيا ضرورتي‬ ‫داشته است؟‬ ‫مثلث شماره ‪137‬‬ ‫‪ l‬نه! ربيع كامال زاييده تخيل من است‪ ،‬اما فردي‬ ‫مثل عمروبن حج��اج را مثال براس��اس س��ير زندگي‌اش‬ ‫مي‌توان دريافت كه شور‌هيجان اوليه او در دعوت از امام به‬ ‫كوفه و بعد پيوستن به لشكر ابن زياد ناشي از چيزي غير از‬ ‫واليت‌پذيري است‪ .‬جست‌وجوي اين نكات است كه انسان‬ ‫را به تخيل وادار مي‌كند و همين كش��ف انگيزه‌هاي فعلی‬ ‫افراد اس��ت كه ديالوگ‌هاي آنها را مي‌س��ازد و در كنار آن‬ ‫نكاتي كليدي كه داستان مي‌خواهد بگويد‪ .‬يعني چه چيزي‬ ‫واليت پذيري افراد را تحت‌الشعاع خودش قرار مي‌دهد‪.‬‬ ‫چه تحولي مي‌شود كه ناگهان اين گونه تغيير مسير مي‌دهد‪.‬‬ ‫اين پاسخ‌يابي من بود كه قصه و شخصيت‌هاي آن را به جلو‬ ‫مي‌برد و من با همين نكته كه ش��خصيتي مثل ربيع را به‬ ‫قصه مي‌آورم كه شاهد سير تحول اين جامعه است‪.‬‬ ‫اين مشكل را حل كرد‪ ،‬يعني كساني كه مي‌توانستند به اين‬ ‫سوال‌ها پاسخ بدهند وندادند حاال مي‌خواهد نويسنده باشد‬ ‫يا روحاني یا مبلغ يا روشنفكران‪.‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫در مورد ش�خصيت محوري «ربيع» هم اين طور‬ ‫عمل كرديد؟‬ ‫نوشتن اين دست رمان‌ها به‌نظرم اتفاقي است كه‬ ‫بر بستر يك ضرورت اجتماعي شكل مي‌گيرد‪ .‬قرن ما‬ ‫قرن پرسشگري است و جواب‌هاي قطعي هم نمي‌توان‬ ‫به آنها داد‪ .‬االن هم درجامعه ما اين جريان هست‪ .‬البته‬ ‫بخش‌هايي آن را عنوان مي‌كنند و بخش‌هايي آن را فرو‬ ‫مي‌خورند‪ ،‬من هم به‌عنوان عضوي از جامعه اين پرسش‬ ‫را داشتم وتوانايي اين راداشتم كه به دنبال جوابش بگردم‬ ‫‪ l‬اين زبان‪ ،‬زبان روايت داس��تاني فارسي از مردم‬ ‫عرب زبان عصر امام حسين(ع) است‪ .‬زباني است كه قابل‬ ‫استفاده براي همه دوران‌هاس��ت‪ .‬زبانكوچه بازاري امروز‬ ‫مختص همين امروز ماس��ت و زبان فارس��ي باستان هم‬ ‫مختص همان دوره اس��ت‪ .‬زبان اين زمان‪ ،‬زباني است كه‬ ‫براي همه اين دوران‌ها مي‌تواند پاس��خگو باشد‪ ،‬يعني هم‬ ‫انسان فارسي زبان گذشته و هم امروزي و هم آيندگان‪ .‬پس‬ ‫بايد س��راغ نوعي روايت زباني كالسيك رفت كه شكسته‬ ‫نيست و طراحي خاص خودش را دارد‪ .‬شيوه روايت و ديالوگ‬ ‫گويي و زبان داس��تان را س��عي كردم با مضمون داس��تان‬ ‫همخوان باش��د و خوب فكر مي‌كنم اين زبان كالس��يك‬ ‫مي‌تواند از پس آن برآيد‪.‬‬ ‫نوش�تن داس�تاني كه از ابتدا پاي�ان آن برايتان‬ ‫مش�خص اس�ت چق�در مي‌توان�د مبتن�ي ب�ر‬ ‫ضروريات يا داستان نويسي باشد؟‬ ‫‪ l‬من واقعا دنبال چراي��ي برخي ماجراها‪ ،‬رفتارها و‬ ‫اعمال درخالل روايت بودم و وقتي به‌دنبال اين چرايي باشي‬ ‫ديگر مش��خص بودن و يا نبودن پايان داستان چندان مهم‬ ‫نيست‪ .‬اين لحظه به لحظه‌هاست كه مهم مي‌شود‪ ،‬نتيجه را‬ ‫ميداني‪ ،‬اما چرايي رسيدن به آن نتيجه مهم است‌‪ .‬ترديد‌هايي‬ ‫كه درمس��ير آن وجود دارد و خوب البته گفتن اين حرف‌ها‬ ‫مثل راه رفتن روي لبه تيغ اس��ت هم براي من و هم براي‬ ‫خواننده پرسشگر وهمين پرسشگري است كه وادارم مي‌كند‬ ‫اگر روزي جلد دومي‌براي اين رمان نوش��تم در آن به‌دنبال‬ ‫پاسخ به س��واالتي درباره نوع رفتار امام‌حس��ين(ع) باشم‪.‬‬ ‫پرسش‌هايي از قبيل اينكه شكل حركت امام از مكه به كوفه‬ ‫نش��ان از تمايل او به جنگ ندارد و معرف موضوع ديگري‬ ‫است و حاال با اين سوال اينكه چرا درنهايت مي‌جنگد‪g ...‬‬ ‫‪71‬‬
‫نقد و بررسي رمان «ناميرا» تقدير شده جايزه جالل آل‌احمد‬ ‫چشم‌انداز واقعه‬ ‫‪2‬‬ ‫باقر رجبعلي‬ ‫فرهنگ‬ ‫صادق كرميار درب��اره واقعه كربال رماني نوش��ته كه‬ ‫سيدمهدي شجاعي آن را پسنديده و بنابه قوت كار‪ ،‬چاپش‬ ‫را در سلسله آثار موس��وم به متون فاخر‪ ،‬تائيد كرده است‪ .‬با‬ ‫نوشته‌هاي كرميار و ش��گردهاي ساده‌نويسي و بي‌حاشيه‬ ‫زيستنش از سال‌ها پيش آشنايي دارم و همين بود كه تا قبل از‬ ‫تقديرشدن رمان ناميرا در سومين دوره جايزه جالل آل‌احمد‪،‬‬ ‫در گمنامي‌محض به سر مي‌برد‪.‬‬ ‫هر نويس��نده خوبي س��رانجام رو خواهدآمد و كرميار‬ ‫نيز پس از س��ال‌ها اين در و آن در زدن‪ ،‬سرانجام حق خود‬ ‫را از ادبيات داستاني ايران گرفت و با پيگيري‌هاي مداوم در‬ ‫نوشتن و بازنوشتن‪ ،‬در مراسم جايزه‌اي بزرگ تقدير شد‪ .‬به‬ ‫همين سبب رمان ناميرا را مي‌گشايم‪« :‬بيابان تفتيده است‬ ‫و نور لرزان خورشيد ظهر بر دشت‌ ترك خورده‪ .‬هرم سوزان‬ ‫باد كه خاك داغ و ش��ن‌هاي بيابان را بر سر و روي عبداهلل‬ ‫مي‌پاشد‪»...‬‬ ‫از همين ابتداي رمان مي‌دانيم كه قرار است مشركان و‬ ‫حراميان و عده‌اي از مسلمانان‪ ،‬همپيمان شوند تا در همين‬ ‫بيابان و در گودال��ي‪ ،‬بهترين بنده خدا و فرزند رس��ولش را‬ ‫بكش��ند و بركش��ته‌اش پاي‌افش��اني كنند‪ .‬همراه با‌ام‌ربيع‬ ‫(همس��ر عباس)‪ ،‬به بازار كوچك و گ��رم «بني كلب» پاي‬ ‫مي‌گذاريم‪ .‬اينجا آغاز ورود ما به اعماق اجتماعي اس��ت كه‬ ‫مردمش با ش��نيدن صداي اذان‪ ،‬دست از كار مي‌كشند و به‬ ‫نماز مي‌ايس��تند‪ .‬مردي به نام «زبير»‪ ،‬از‌ام‌ربيع كه شويش‬ ‫عباس را از دس��ت داده به سماجت خواس��تگاري مي‌كند و‬ ‫با جواب دندان‌شكن او مواجه مي‌شود‪.‬‬ ‫فرزندش ربيع ‪-‬كه رمان بر ش��رح دغدغه‌هاي او بين‬ ‫حق و باطل تاكيد دارد‪ -‬همچون ش��ير دركنار مادر ايستاده‬ ‫اس��ت‪ .‬اما چه كند كه بايد براي انتقام خون پدر‪ ،‬راهي شود‪.‬‬ ‫او قرار است مادر را نيز همراه خود ببرد‪ .‬اما ماد ‌ر ترديد دارد‪:‬‬ ‫ «كمي‌ديگر فكر كن ربيع‪ .‬عمل نكردن به سفارش‬‫پدر‪ ،‬بدفرجامي‌دارد‪ .‬وقتي از تو خواست به شام بروي‪ ،‬يعني‬ ‫از خون خويش گذش��ته تا خداوند در روز موع��ود ميان او و‬ ‫قاتالنش داوري كند‪».‬‬ ‫ « پدر از حق خود براي خونخواهي گذش��ت‪ ،‬اما من‬‫هم حقي دارم كه نمي‌توانم از آن بگذرم‪».‬‬ ‫همراه با رمان‪ ،‬پا به «نخيل��ه» مي‌گذاريم و از آنجا به‬ ‫كوفه مي‌روي��م‪ .‬مردمي‌را مي‌بينيم ك��ه د ‌ر ترديد و دو دلي‬ ‫دست و پا مي‌زنند‪.‬‬ ‫« عبداهلل بن‌عمير» و «عمروبن‌حجاج» دو س��رداري‬ ‫كه س��ال‌ها كنار هم در جنگ‌هاي گوناگون جنگيده‌اند‪ ،‬در‬ ‫انتخاب ميان امام حسين(ع‌) و ابن زياد‪ ،‬د ‌ر ترديدند‪.‬‬ ‫ربيع‌‪ ،‬ترديدهاي آنان را تعقيب مي‌كند تا خود به حقيقت‬ ‫دست يابد‪ .‬در نهايت‪ ،‬عبداهلل بن عمير‪ ،‬خود را مخالف قيام‬ ‫امام‌حسين(ع) نشان مي‌دهد و در همان حال‪ ،‬عمروبن حجاج‬ ‫نامه‌اي به امام مي‌نويسد و حضرت را به كوفه دعوت مي‌كند‪.‬‬ ‫از آنجا كه رمان بر پايه روش استقرايي‪ ،‬يعني رسيدن‬ ‫از جزء به كل نوشته شده‪ ،‬اين دو قطب داستان در مقابل هم‬ ‫قرار مي‌گيرند و هر كدام از موضع پيشين خود برمي‌گردند تا‬ ‫جزئيات زندگي همراه با عواطف‪ ،‬احساس��ات‪ ،‬غرايز و همه‬ ‫آنچه در وجود آدمي‌ امكان بروز مي‌يابد‪ ،‬نمايشي از واقعيت‬ ‫محض آن روزهاي واقعه را پيش روي مخاطب قرار دهند‪.‬‬ ‫اين روش در واقع ايجابي‪ ،‬اگرچه عاري از تكنيك‌هاي‬ ‫روايي تاثيرگذار امروزي است‪ ،‬اما توانسته روايت رمان را با‬ ‫مثلث شماره ‪137‬‬ ‫‪72‬‬ ‫توسل به نوعي سادگي مالوف‪ ،‬از در غلتيدن به تكرار مكررات‬ ‫نجات دهد‪.‬‬ ‫البته در رمان هايي كه موضوع مذهبي دارند‪ ،‬چاره‌اي‬ ‫جز اين نيس��ت و وفاداري نويس��نده به هنجارهاي سنتي‬ ‫روايت‪ ،‬نشان‌دهنده هوش��مندي او و آگاهي‌اش از سليقه و‬ ‫خواست مخاطب است‪ .‬گويي نويس��نده دوربيني به‌دست‬ ‫گرفت��ه‪ ،‬از البه‌الي آدم‌ها و اش��يا عبور ك��رده و هر نكته و‬ ‫نقطه‌اي از جامعه آن روزگار را كه الزم ديده‪ ،‬به كيفيتي قابل‬ ‫عرضه‪ ،‬ثبت كرده است‪.‬‬ ‫موقعيت‌هاي جغرافيايي كوچه و بازار‪ ،‬شهرها‪ ،‬بازارها‪،‬‬ ‫حاشيه‌هاي محالت‪ ،‬دش��ت‌ها‪ ،‬بيابان‌ها و گستره وسيعي از‬ ‫آنچه زير آسمان آن وقايع حضور داشته‪ ،‬به يمن تصوير پردازي‬ ‫درخشان و نورپردازي از آن درخشان‌تر تقدس ماجرا‪ ،‬در برابر‬ ‫نگاه دل ما گسترده شده‌اند تا بر سويداي جان‪ ،‬نه تنها بنشينند‬ ‫كه صاحبخانه نيز بشوند‪.‬‬ ‫نث��ر روان و در عين حال كاربردي نويس��نده‪‌،‬نش��ان‬ ‫از مطالعات به هر ح��ال ضروري و خ��اص در ارتباط با اين‬ ‫واقعه دارد و به خوبي پيداس��ت ك��ه آثار زب��ده‌اي را براي‬ ‫اين‌كار‪ ،‬واكاويده اس��ت‪ .‬از اينها گذش��ته اگر نويسنده‌اي‬ ‫تحقيقات و مطالعات كافي در اين موارد داش��ته باش��د‪ ،‬اما‬ ‫با اصول داستان‌نويسي آشنا نباش��د‪ ،‬بديهي است كه همه‬ ‫تمهيدات و تتبعات راه به جايي نخواهند برد‪ ،‬اما كرميار اصول‬ ‫داستان‌نويس��ي (به‌ويژه در حوزه آ‌ثار نمايش��ي)را به خوبي‬ ‫آموخته و از شگردها و‌ترفندهاي توليد خالقانه اين گونه آثار‬ ‫به خوبي آگاه اس��ت‪ .‬از همه مهم تر در نگارش چنين آثاري‬ ‫با موضوع ثابت و مش��خص و مخصوصا ممتاز (مثل واقعه‬ ‫عاش��ورا)‪ ،‬اگر مولف خود دغدغه‌اي براي واكاوي جزئيات‬ ‫موضوع نداشته باشد‪ ،‬موفق نخواهد بود‪ .‬اين دغدغه را كرميار‬ ‫چنان در حالتي بين تعليق و تاييد به جلو رانده و پيش برده كه‬ ‫خواننده‪ ،‬ناخودآگاه و حتي گاه��ي در عين ناباوري‪ ،‬در هول‬ ‫و والي اثر غرق مي‌ش��ود‪ .‬در واقع از همان آغاز رمان‪ ،‬بذر‬ ‫‌ترديد چنان ال‌به‌الي كلمات و جمله‌ها پاشيده شده كه عبور‬ ‫از آنها و رسيدن به حقانيت امام‌حسين(ع) همراه با حالوت‬ ‫خاصي صورت مي‌گيرد‪ .‬اما در فرآيند اين دگرديسي انساني و‬ ‫عاشقانه‪ ،‬ما از درون و اعماق مردم و جامعه چيزي نمي‌بينيم‪،‬‬ ‫زيرا نويس��نده به تأس��ي از منابع‪ ،‬با پرداختن به ظواهري از‬ ‫رفتار عادي مردم كوچه و بازار‪ ،‬چشم‌انداز واقعه را طوري در‬ ‫برابر ما گسترده كه ناگزيريم براي پي بردن به درون آدم‌ها‪،‬‬ ‫از حاالت و حركت‌هايي كه ب��ه نقش آمده با حدس و گمان‬ ‫اطالعات به دست آوريم‪.‬‬ ‫اين عيب بزرگي است براي يك اثر كه مي‌خواهد رمان‬ ‫باش��د و نه متن تاريخي‪ .‬اما عجبا كه در ادامه رمان‪‌،‬عبداهلل‬ ‫بن عمير‪ ،‬طرفدار امام حسين(ع) مي‌شود و عمرو بن حجاج‬ ‫به ياري ابن‌زياد تن مي‌دهد و پرچمدار كساني مي‌شود كه در‬ ‫كربال آب به روي امام مي‌بندند‪.‬‬ ‫اين‌ترديدها و تغييرهاي سريع و غير‌منطقي مواضع‪،‬‬ ‫عنصر تعليق را در رمان چنان برجس��ته و پر‌كشش نمايانده‬ ‫كه خواننده براي خواندن ادامه ماجرا بي‌تابي خاصي را تجربه‬ ‫مي‌كند و براي دانستن ماجرا‪ ‌،‬كلمات و جمله‌ها را با سرعت‬ ‫در‌مي‌نوردد‪ ،‬حال آنكه ممكن است از كل ماجرا آگاهي‌هاي‬ ‫قبلي داشته و نهايت واقعه عاشورا و حواشي آن را صدها بار‬ ‫مرور كرده باش��د‪ .‬جذابيت رمان كرميار در همين است كه‬ ‫چنين خوانند ‌ه و مخاطبي را هم به روايت خود‌‪ ،‬جلب و جذب‬ ‫مي‌كند و او را در چش��م‌اندازي ديگر از اين واقعه به چالش‬ ‫وا مي‌دارد‪ .‬چالش در اين رمان در همه ديالوگ‌ها وجود دارد‪،‬‬ ‫در حالي كه نبايد به اين ش��دت وجود داش��ته باشد و گاهي‬ ‫ديالوگ‌ها بايد زندگي ساده و عادي مردم را نمايش دهند‪.‬‬ ‫ربي��ع در اين رم��ان‪ ،‬در واقع همان ج��وان امروزي و‬ ‫مخاطب اينچنيني است كه مي‌خواهد از عمق ماجرا‪ ،‬با مرور‬ ‫جزئيات ساده زندگي سردر‌آورد‪ .‬بنابراين و به ناگزير‪ ،‬از اين‬ ‫همه دو‌‌دلي و چالش در گفت‌وگوها لطمات شديدي متحمل‬ ‫مي‌شود و اين پروسه به يقين رسيدن او را به تعويق مي‌اندازد‪.‬‬ ‫اين يقين دير‌هنگام براي جواني چون او‪ ،‬يعني كس��ي كه‬ ‫مي‌خواهد مرواريد واقعيت‌ها را از ميان انبوه وقايع و دريايي‬ ‫از موج‌هاي گوناگون و ناهمگ��ون صيد كند‪ ،‬بايد از منطقي‬ ‫دروني نشات بگيردكه نمي‌گيرد!‬ ‫يكايك ما‪ ،‬از كودكي در ذهنمان بوده كه واقعه عاشورا‬ ‫چه بود و چه ش��د‪ .‬البته در متون تاريخ��ي و مذهبي‪ ‌،‬وقايع‬ ‫به طرزي دلنشين و شيرين ثبت شده و خوانده مي‌شوند اما‬ ‫تعليق و ش��ك و‌ترديدي را كه در ذهن هركس وجود دارد‪،‬‬ ‫پاسخي نمي‌دهند‪ ،‬زيرا غالبا بر مبناي قطعيت و تعصب نوشته‬ ‫شده‌اند و احتماال براي بعضي‌ها‪ ،‬نمي‌توانند همراه با پاسخ به‬ ‫ابهامات و‌ ترديدها باشند‪ .‬اين پاسخگويي در هر حال بايد با‬ ‫منطقي دروني صورت گيرد‪.‬‬ ‫جذابيت تبدي��ل اينگونه ماجراها به رم��ان در همين‬ ‫است كه چون رمان را بايد بر اساس تعليق و ابهام و عناصر‬ ‫دراماتيك ب��ه وج��ود آورد‪‌،‬اينها خ��ود باعث مي‌ش��وند تا‬ ‫دلمشغولي‌هاي حاشيه‌اي مخاطب هم‪ ،‬پاسخ خود از ماجرا‬ ‫را به نحو مطلوبي دريافت كند‪ .‬رم��ان «ناميرا» را مي‌توان‬ ‫به‌طور نسبي و با توجه به داش��ته‌هايمان در اين زمينه و نيز‬ ‫عرف جامعه و سليقه مخاطبان‪ ،‬موفق دانست و اميدوار بود‬ ‫كه گام‌هاي بعدي نويسنده نيز در اين ژانر‌‪ ،‬همه ما را غافلگير‬ ‫كند‪ .‬اگر چه تا همينجا هم به قدر وسع خود كوشيده و دست‬ ‫به كاري زده كه در انديشه اغلب نويسندگان امروزي‪ ،‬اگر نه‬ ‫ناممكن‪ ،‬الاقل خارج از دستور نويسندگي شمرده مي‌شود‪.‬‬ ‫* از آنجا كه رمان بر پايه روش استقرايي‪‌،‬يعني رسيدن‬ ‫از جزء به كل نوش��ته شده‪ ،‬دو قطب داس��تان در مقابل هم‬ ‫قرار مي‌گيرند و هر يك از موضع پيش��ين خود برمي‌گردند‬ ‫تا نمايشي از واقعيت محض پيش روي مخاطب قرار دهند!‬ ‫* ربيع در اين رم��ان‪ ،‬در واقع همان ج��وان امروزي‬ ‫اس��ت كه مي‌خواهد از عم��ق ماجراها با عب��ور از جزئيات‬ ‫سردرآورد‪g .‬‬ ‫ناميرا نوشته صادق كرميار توانسته ارتباط‬ ‫مناسبي ميان وقايع تاريخي و چارچوب‌هاي‬ ‫داستان‌نويسي مدرن برقرار كند‬
‫ناميرا و آنچه خالق آن به‌دنبال آن است‬ ‫در ستايش جسارت‬ ‫حميد نورشمسي‬ ‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪137‬‬ ‫‪ 3‬شايد به‌سادگي نوشتن يك يادداشت نتوان نسبت ميان‬ ‫تاريخ و رمان را در ادبيات داس��تاني معاصر ايران مورد بررسي‬ ‫قرار داد‪ .‬شايد به سادگي مرتب‌كردن اين كلمات پشت سر هم‬ ‫نتوان نوشت كه چگونه نس��بتي ميان تاريخ ايران و تاريخ‬ ‫اسالم و حتي جهان با داستان نويس��ي معاصر ايران برقرار‬ ‫بوده و چگونه رمان ايراني معاصر به استناد از واقعيات تاريخي‬ ‫پرداخته است‪ .‬شايد نتوان و شايد هم بتوان البته‪ ،‬اما بي‌شك‬ ‫مي‌توان در حد و اندازه يك يادداش��ت بر‌وجود اين اس��تناد‬ ‫صحه گذاش��ت و ادبيات معاصر را وام‌دار آن و نويسندگان‬ ‫معاصر را نيز متاثر از آن و نه تنها تجربه ذهني خويش دانست‪.‬‬ ‫كمي‌كه بيشتر جرأت كنيم حتي مي‌توانيم بنويسيم كه‬ ‫نش��انه‌ها و جرقه‌هايي از يك حركت و نگاه تازه به تاريخ در‬ ‫داستان‌نويسي معاصر ايران نيز در حال مشاهده شدن است‪.‬‬ ‫نشانه‌هايي از ايجاد يك سبك ادبي تازه در استناد تاريخي‬ ‫كه در آن تاريخ به عنوان بستر رخداد ماجراي رمان تنها براي‬ ‫خلق چارچوب زماني و مكاني روايت به‌كار مي‌رود و استناد‬ ‫متقن به آن نه خواست و نه نياز نويسنده در خلق اثر است‪.‬‬ ‫به زبان ساده‌تر در نگاه تازه به تاريخ در رمان فارسي‪ ،‬در‬ ‫سال‌هاي اخير برخي نويسندگان پيشرو‌ترجيح داده‌اند به‌جاي‬ ‫راوي صرف تاريخ بودن و باز خواني حوادث تاريخي به‌جاي‬ ‫پناه بردن به حيله ايهام و ايجاز در بيان و بهره‌مندي از ادبيات‬ ‫خاص روايت تاريخي كه در داستان نويسي معاصر ايران چيز‬ ‫تازه‌اي هم نيست و نمونه‌هايش هم فراوان است‪ ،‬تاريخ را‬ ‫تنها بستر روايتي قرار دهند كه قرائت آنها از رخداد يك حادثه‬ ‫تاريخي را رقم مي‌زند‪.‬‬ ‫در اين حركت نويس��نده قصد بازنماي��ي و يا واكاوي‬ ‫تاريخ را در خالل قصه خ��ود ندارد‪ .‬او در عي��ن حال كه به‬ ‫واقعيت تاريخ پايبند است‪ ،‬قرائت داستاني خود را از يك واقعه‬ ‫تاريخي و انسان در بستر آن دارد‪ .‬شخصيت‌پردازي در اين‬ ‫شيوه روايت ابزاري است كه نويسنده با آن به‌دنبال واكاوي‬ ‫موقعيت جغرافيايي تاريخي يك رخداد تاريحي نيست‪ ،‬بلكه‬ ‫از آن به‌عنوان يك بستر جامعه‌شناس��انه و انسان‌شناسانه‬ ‫براي برقراري نسبت ميان انسان‌ها‪ ،‬داستان خود و مخاطبان‬ ‫امروزي خواننده آن بهره مي‌برد و صد البته خلق اين چنين‬ ‫اثري كاري اس��ت كارس��تان كه معدود نويسندگان معاصر‬ ‫توانسته‌اند از پس آن بر‌آيند‪.‬‬ ‫رمان «ناميرا» اثر ص��ادق كريمار را مي‌توان به‌جرأت‬ ‫آغازگر اين نگاه ادبي تازه در رمان ايراني به ش��مار آورد كه‬ ‫سبك و ساختار وروايي آن در س��ال‌هاي پس از خلقش نيز‬ ‫از سوي نويس��ندگاني مثل محمدرضا بايرامي‌ و حتي رضا‬ ‫اميرخاني در داس��تان اخيرش «قيدار» به آن توجه و استناد‬ ‫داشته‌اند‪.‬‬ ‫ناميرا در پوسته ظاهري خود داستاني است تاريخي كه‬ ‫در سال شصت هجري و در هنگامه قيام عاشورا رخ مي‌دهد‪.‬‬ ‫داس��تان رمان درباره دختر و پس��ري جوان اس��ت كه بين‬ ‫سرداران بزرگ براي حمايت از امام حسين(ع) و يزيد‌ترديد‬ ‫دارند؛ در ادامه داس��تان‪ ،‬اين دوجوان طي اس��تدالل‌هاي‬ ‫مختلف به حقانيت امام حسين(ع) پي‌مي‌برند‪.‬‬ ‫هنر كرميار اما در نگارش اين رمان‌ترسيم چهره اين دو‬ ‫شخصيت پيش چشم مخاطبانش نيست‪ ،‬بلكه او با‌ترسيم اين‬ ‫ق ترديدي در ميان باطن آنها و قرار‌دادن آنها در معرض‬ ‫افراد و خل ‌‬ ‫انتخاب بي‌مهاب��ا‪ ،‬مخاطب خود را در مقام جايگزين س��ازي‬ ‫با آنها قرار مي‌دهد و از او مي‌خواهد كه به‌جاي آنها و در باطن‬ ‫خود دست به انتخاب بزند و البته خود نويسنده نيز در پايان‬ ‫پيشنهاد و انتخاب خود را روايت مي‌كند‪.‬‬ ‫كرمي��ار در اين رم��ان به‌دنبال روايت تاريخ نيس��ت‪،‬‬ ‫قصد هم نكرده كه درباره قيام عاشورا و يا حقانيت قيام امام‬ ‫شهيدان‪ ،‬حسين بن علي(ع) مرثيه سرايي كند‪ ،‬اما بي مهابا و‬ ‫شايد در يكي از سياسي‌ترين برداشت‌هاي ادبي از اين واقعه‪،‬‬ ‫با خلق داستاني در بستر تاريخي از مخاطب خود مي‌خواهد‬ ‫كه به اين انديشه كند كه امروزه و در ميان مناسبات سياسي‬ ‫و اجتماعي پيرامون خود حاضر به همكاري در كدام جناح و‬ ‫لشكر خواهد بود؟‬ ‫ناميرا داس��تان انتخاب انس��ان معاصر ميان دو نوع از‬ ‫بودن تاريخي است كه نويسنده در لفافه از آن به‌عنوان بودن‬ ‫در لشكر امام حسين (ع) و يا عمر سعد ياد مي‌كند‪.‬‬ ‫تمامي‌شخصيت‌هاي تاريخي و بس��تر‌هاي تاريخي‬ ‫در ناميرا و وجوه تاريخي آن اس��تعاره است كه كرميار براي‬ ‫مكاش��فه تاريخي خود از آن بهره برده است‪ .‬به ساده‌ترين‬ ‫زبان ممكن‪ ،‬او در اين اثر به‌دنبال اثبات حقانيت قيام عاشورا و‬ ‫انديشه حسين(ع) نيست‪ ،‬بلكه زيركانه به دنبال تعيين نسبت‬ ‫مخاطب معاصر اين واقعه تاريخي با آن است‪.‬‬ ‫داستان ناميرا داستان استحاله انديشه حق توسط انديشه‬ ‫باطل و نيز چيستي باور قدسي حاضر در انديشه حق جويانه‬ ‫اس��ت كه در نهايت پيله تنيده شده از ش��ك و‌ ترديد باطل‬ ‫پيرامون خود را مي‌درد و انتخاب حق‪ ،‬مس��ير رسيدن به آن‬ ‫ر‌ا ترسيم مي‌كند‪.‬‬ ‫ش��يوه روايت‪ ،‬زبان‪ ،‬فضاسازي و ش��خصيت‌پردازي‬ ‫كرميار در ناميرا همه و همه در پوسته ظاهري نمونه‌اي است‬ ‫بي‌نقص از رمان تاريخي معاصر كه از قضا بسيار شور انگيز‬ ‫نيز نوشته شده اس��ت؛ اما آنچه كرميار در واقع به دنبال آن‬ ‫بوده‪ ،‬نه روايت تاريخ كه واكاوي نس��بت واقعيت امروزي با‬ ‫واقعيت تاريخي در رمانش است‪ .‬او در لفافه روايت تاريخي‬ ‫مخاطب خود را به چالشي ذهني با ماجراي داستانش وادار‬ ‫مي‌كند و از او مي‌خواهد ش��جاعانه نسبت خود را با انتخابي‬ ‫تاريخي كه او در رمانش‌ترسيم مي‌كند مشخص و ابراز كند‬ ‫انتخاب او در اين ميان چيست‪.‬‬ ‫ناميرا بيش از آنكه به تاريخ تعلق داشته باشد‪ ،‬داستاني‬ ‫است متعلق به انس��ان معاصر كه س��اخت جامعه‌شناسانه‬ ‫پيرامون او را م��ورد واكاوي قرار مي‌دهد و با‌ ترس��يم يك‬ ‫موقعيت ب��راي انتخاب پيش چش��م مخاطبان��ش از آنها‬ ‫مي‌خواهد كه نسبت خود را با يك حقيقت تاريخي كه نقش‬ ‫پررنگي در باورهاي روزمره آنها در زيس��ت اجتماعي‌شان‬ ‫دارد‪ ،‬مشخص كنند‪ .‬از اين منظر كار كرميار در اين رمان و‬ ‫ادامه دادنش را در آثاري از اين دس��ت كه در سال‌هاي اخير‬ ‫نيز توسط او ادامه داشته است‪ ،‬بايد جسورانه و در عين حال‬ ‫شجاعانه ستود و پاس داشت‪g .‬‬ ‫رمان تاريخی‪ ،‬يك ژانر محبوب‬ ‫واقعيات صدر اسالم‬ ‫‪4‬‬ ‫رمان‌هاي تاريخي يكي از ژانرهايي است كه در بازار‬ ‫كتاب بس��يار خريدار دارد‪ .‬در همه كشورهاي جهان شاهد‬ ‫گونه‌اي از ادبيات هستيم كه مي‌خواهد ميان حوادث تاريخي‬ ‫و ادبيات خالقانه پل بزند‪ .‬به‌عنوان مثال جنگ داخلي آمريكا‬ ‫مي‌تواند بهانه‌اي باشد براي نوشتن چندين و چند رمان‪ ...‬يا‬ ‫جنگ داخلي اسپانيا دو رمان بس��يار مهم را به تاريخ ادبيات‬ ‫جهان اضافه كرده كه يكي از آنها خورشيد هم طلوع مي‌كند‬ ‫نوشته ارنست همينگوي است‪ ...‬اصوال رمان‌هاي تاريخي‬ ‫با توجه به اينكه تاريخ را در لباسي ملموس‌تر ارائه مي‌دهند‬ ‫با مخاطب ارتباط بهتري نسبت به كتاب‌هاي تحقيقي پيدا‬ ‫مي‌كنند‪.‬‬ ‫در ميان رمان‌ه��اي تاريخي‪ ،‬رمان‌هاي��ي با تم تاريخ‬ ‫اديان جايگاه ويژه‌اي دارند‪ .‬رمان‌هايي با محوريت زندگي‬ ‫حضرت مسيح بسيار يافت مي‌شود‪،‬به عنوان مثال اكثر آثار‬ ‫نيكوالس كانتزاكيس به زندگي مس��يح مي‌پردازند‪ .‬دوران‬ ‫قبل و بعد از مسيح هم محور رمان‌هاي تاريخي فراواني بوده‪.‬‬ ‫از ميان كتاب‌هايي كه به دوران پيش از مس��يح پرداخته‌اند‬ ‫مي‌توان به بن‌هور اشاره كرد‪ ،‬در مورد دوران پس از مسيح‬ ‫هم می‌توان به كتاب جنجالي راز داوينچي نوشته دن براون‬ ‫اش��اره كرد‪ .‬اكثر رمان‌ه��اي تاريخي تبديل ب��ه فيلم‌هاي‬ ‫پر‌فروشي شده‌اند‪.‬‬ ‫در ايران ه��م رمان تاريخ��ي جايگاه وي��ژه‌اي دارد‪،‬‬ ‫تقريبا هم��ه كتاب‌هاي ذبيح‌اهلل منص��وري را در اين زمينه‬ ‫در ياد دارند‪ .‬رمان تاريخ‪ -‬مذهبي هم بسيار محبوب است‪.‬‬ ‫حوادث صدر‌اس�لام آنچنان با فرهنگ مردم عجين است‬ ‫كه كتاب‌هاي ارزش��مند بس��ياري در اين زمينه چاپ شده‪.‬‬ ‫تنوع مضامين؛ حوادث مك��ه‪ ،‬مدينه‪ ،‬زندگاني و ش��هادت‬ ‫حضرت علي‪ ،‬حادثه كربال‪ ...‬همه پايه خوبي براي رمان‌هاي‬ ‫تاريخي‪-‬مذهبي محس��وب مي‌ش��وند‪ .‬از اي��ن مجموعه‬ ‫مي‌توان به كتاب«آنك آن يتيم نظر‌كرده» نوشته محمدرضا‬ ‫سرشار اش��اره كرد‪ .‬محمود حكيمي‌ اين ژانر ادبي را داراي‬ ‫ريزه‌كاري‌هايي مي‌داند كه بايد به آن پرداخت‪« :‬در بسياري‬ ‫از داس��تان‌هاي تاريخي متاسفانه نويس��ندگان به‌گونه‌اي‬ ‫وقايع را تغيير دادند كه تحريف پديد آمد و اين از نظر من اصال‬ ‫درست نيست‪ ،‬حتي اگر رمان‌نويس خيلي زيبا بنويسد‪ .‬گاهي‬ ‫اوقات نويسنده به خلق قهرمانان جديد در يك واقعه تاريخي‬ ‫دست مي‌زند‪ .‬در خلق قهرمانان جديد اگر وقايع تاريخي را از‬ ‫اصل تغيير ندهد‪ ،‬اشكالي ندارد‪ ،‬ولي اگر بخواهد اصل واقعه‬ ‫تاريخي را به‌گونه‌اي تغيير ده��د آن وقت باز هم تحريف به‬ ‫وجود مي‌آيد‪g ».‬‬ ‫‪73‬‬
‫ورزش‬ ‫مدال‌هايي كه آورديم و نياورديم‬ ‫آسانسوركاروان ايران‬ ‫كشتي فرنگي چگونه تاريخ‌ساز شد‬ ‫ورزش‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪1‬‬ ‫تيم‌ملي كش��تي فرنگي ايران موفق‌ترين تيم اعزامي‬ ‫‌كش��ورمان به رقابت‌هاي المپي��ك ‪ 2012‬لندن ب��ود و با‬ ‫كسب سه مدال طال بر سكوي نخس��ت اين رقابت‌ها قرار‬ ‫گرفت‪ .‬فرنگي‌كاران ايران كه در ش��ش وزن ب ‌ه غير از وزن‬ ‫‪ 74‬كيلوگرم‪ ،‬سهميه حضور در اين مسابقات را كسب كرده‬ ‫بودند‪ ،‬نمایش خوبي از خود به جای گذاشتند و اگر اتفاقي كه‬ ‫براي سعيد عبدولي پيش آمد هم رخ نمي‌داد امكان افزايش‬ ‫مدال‌هاي ايران وجود داشت‪ .‬بررسي عملكرد كشتي‌‌گيران‬ ‫فرنگي ايران در اين رقابت‌ها نش��ان دهنده سخت‌كوشي و‬ ‫توانمندي آنها در رسيدن به اين موفقيت است‪.‬‬ ‫حميد سوريان‪ ،‬پسر طاليي ايران‬ ‫حميد سوريان در نخس��تين ديدار خود در رقابت‌هاي‬ ‫كش��تي فرنگي‪ ،‬نماينده قرقيزس��تان را شكس��ت داد و به‬ ‫جمع هش��ت نفر برتر وزن ‪ 55‬كيلوگرم راه يافت‪ .‬او اراليف‬ ‫قرقيز را در س��ه تايم ‪ 6‬بر ‪ 2-0 ،0-4( 3‬و ‪ )1-2‬شكس��ت‬ ‫داد‪ .‬حريف بعدي س��وريان از مجارس��تان ب��ود و مهم‌تر از‬ ‫‪74‬‬ ‫حريف داور كره‌اي اين مس��ابقه بود كه پيش از اين سابقه‬ ‫قضاوت‌هاي بدي عليه نمايندگان ايران داشت‪ ،‬اما سوريان از‬ ‫پس حريف مجاري خود برآمد و او را هم در دو وقت مغلوب‬ ‫كرد‪ .‬دو كشتي نخست نشان داد كه سوريان زمين تا آسمان‬ ‫با حميد ‪ 2008‬پكن متفاوت اس��ت و اس��تارت خود را براي‬ ‫رسيدن به قهرماني المپيك زده است‪ .‬تمامي‌نگاه‌ها به ديدار‬ ‫نيمه‌نهايي س��وريان مقابل نيلبوم دانماركي بود‪ ،‬اما برتري‬ ‫قاطعانه در اين ديدار همه را متقاعد كرد كه س��وريان پسر‬ ‫طاليي ايران خواهد بود‪ .‬او طلس��م ‪‌40‬ساله كشتي فرنگي‬ ‫ايران در رسيدن به مدال المپيك را شكسته بود و ديگر همه‬ ‫از او طال مي‌خواستند‪ .‬در فينال روشن بايراموف آذربايجاني‬ ‫انتظار سوريان را مي‌كشيد‪ .‬در وقت اول كار به كلينچ كشيده‬ ‫شد و همانجا كه بايراموف نتوانست در خاك مقابل سوريان‬ ‫مقاومت كند و بارانداز شد ديگر معلوم بود كه او حريف حميد‬ ‫نخواهد شد‪ .‬در تايم دوم هم س��وريان حريف را خاك كرد‬ ‫تا هم وق��ت دوم را ببرد‪ ،‬هم مدال ط�لاي المپيك را و هم‬ ‫نخس��تين مدال طالي كاروان ايران را به نام خود بزند‪ .‬دور‬ ‫افتخار سوريان در سالن اكسل هنوز هم از ياد نرفته است‪.‬‬ ‫پديده‌اي به نام اميد نوروزي‬ ‫مسير اميد نوروزي در وزن ‪ 60‬كيلوگرم المپيك لندن‬ ‫پيچيده و دش��وار بود‪ ،‬اما او براي روزهاي س��خت س��اخته‬ ‫ش��ده بود‪ .‬نوروزي در گام اول به آس��اني حري��ف چيني را‬ ‫پشت‌سرگذاش��ت و پس از او هم س��رافيموف بلغار حريف‬ ‫جدي نبود و نوروزي در دو تايم از سد او هم گذشت‪ .‬تا اينجا‬ ‫همه چيز طبيعي بود‪ ،‬اما كش��تي‌هاي آين��ده نگران كننده‬ ‫بود‪ .‬حريف قزاقي نوروزي رقيب جدي ب��ود و در وقت اول‬ ‫تا لحظات پاياني اميد را شكس��ت داده بود‪ ،‬ام��ا نوروزي با‬ ‫تيزهوشي او را از تشك بيرون انداخت و امتياز پيروزي بخش‬ ‫را گرفت‪ .‬در تايم دوم کش��تی نوروزي به حريف خود امان‬ ‫نداد و با كمرگيري و كسب سه امتياز راهي ديدار نيمه نهايي‬ ‫شد‪ .‬در نيمه‌نهايي كشتي‌گير ژاپني در انتظار نوروزي بود كه‬ ‫اميد از پس ماتس��وموتو هم در دو وقت برآمد و راهي فينال‬ ‫شد‪ .‬ش��ايد تا همين‌جا هم انتظارات از اميد نوروزي برآورده‬
‫آقاي خاص از كشتي مي‌رود؟‬ ‫شده بود‪ ،‬اما اين جوان سوداي بيشتري در سر داشت‪ .‬او در‬ ‫فينال الشخي گرجستاني را در دو ست با نتيجه يك بر صفر‬ ‫شكست داد تا با اقتدار كامل دومين مدال طالي رقابت‌ها را‬ ‫به نام خود ثبت كند‪.‬‬ ‫اشك‌هاي عبدولي‬ ‫ماجراي س��عيد عبدولي را هم ديگر هم��ه مي‌دانند؛‬ ‫جايي كه او به مصاف حريف فرانسوي رفت و در وقت اول‬ ‫با آنكه در خاك مقابل گينو مقاومت كرد‪ ،‬اما داوران امتياز را‬ ‫به حريف دادند‪ .‬در وقت دوم هم كار به كلينچ كش��يد و اين‬ ‫بار عبدولي حريف را بارانداز كرد‪ ،‬اما با اعتراض فرانسوي‌ها‬ ‫راي داور بالروس برگش��ت و در نهايت در ميان اشك‌هاي‬ ‫سعيد عبدولي دست فرانس��وي را به‌عنوان برنده باال بردند‪.‬‬ ‫در مرحله نميه پايان��ي هم گينو مغلوب حريف خود ش��د تا‬ ‫بدين‌ترتيب عبدولي حذف شود و دست ايران از مدال وزن‬ ‫‪ 66‬كيلوگرم المپي��ك لندن كوتاه بماند‪ .‬هر چند بس��ياري‬ ‫معتقدند در اين دي��دار حق عبدولي ناديده گرفته ش��د و او‬ ‫از رس��يدن به مدال بازماند با اين حال برخي از كارشناسان‬ ‫هم معتقدند تصميم داور درست بوده است‪ .‬بعد از اين ديدار‬ ‫سيلي از ايميل‌هاي اعتراضي به سمت فيال روانه شد و شايعه‬ ‫محروميت داور بالروس باال گرفت‪ ،‬اما جالب آنكه مارتينتي‪،‬‬ ‫رئيس فيال حق را به داور داد و در نهايت هم او محروم نشد‪.‬‬ ‫دو مسافر‬ ‫بازگشت آقاي خاص‬ ‫محمد بنا زماني كه خودش كشتي مي‌گرفت هم‬ ‫تاريخ‌ساز ش��د‪ .‬او زماني كه در وزن ‪ 68‬كيلوگرم كشتي‬ ‫مي‌گرفت‪ ،‬موفق شد نخستين مدال كشتي فرنگي ايران‬ ‫پس از انقالب را در جهان به‌دست بياورد و به دنبال آن‬ ‫مدال نقره جهاني خود را با مدال طالی آسيا كامل كرد‪.‬‬ ‫اما بنا كه مدتي را هم در خارج از ايران زندگي كرده بود در‬ ‫دوران مديريت محمدرضا طالقاني در فدراسيون كشتي‬ ‫همكاريش را با تيم مل��ي جوانان آغاز ك��رد‪ .‬در همين‬ ‫دوران بود كه «حس��ن بابك» س��رمربي وقت تيم‌‌ملي‬ ‫كشتي فرنگي بزرگس��االن با طالقاني اختالف‌نظر پيدا‬ ‫كرد و در نهايت رئيس آن زمان فدراس��يون كش��تي در‬ ‫سال ‪ 2005‬ابتدا بابك را از كار بركنار كرد و سپس محمد‬ ‫بنا را به‌عنوان جانش��ين او معرفي كرد‪ .‬نكته جالب آنكه‬ ‫در آن زمان حسن بابك پيش‌بيني كرده بود با اين تغيير‬ ‫كشتي فرنگي ايران به قهقرا خواهد رفت‪ ،‬اما بنا منتظر‬ ‫آينده بود تا هفت سال بعد با سه مدال طالي المپيك خود‬ ‫را اثبات كند‪ .‬شيوه‌ كاري محمد بنا به‌گونه‌اي بود كه از‬ ‫همان ابتدا بسياري از كارشناسان كشتي به سبك كاري‬ ‫او عالقه‌مند شدند و او را باور كردند‪.‬‬ ‫مرد حساس‬ ‫بنا روحيه‌اي بسيار حساس دارد و در دوران كاري‬ ‫خود بارها اين حساسيت را نش��ان داده است‪ .‬او هميشه‬ ‫مي‌خواهد بهترين باشد و به همين دليل ضعف‌ها سريع‬ ‫به چش��مش مي‌آيد‪ .‬در اين دوره هفت ساله زمان‌هايي‬ ‫كه او قيد كار را زده و اس��تعفا داده‪ ،‬كم نبوده است‪ .‬اين‬ ‫اتفاق براي نخس��تين‌بار در س��ال ‪ 2007‬رقم خورد‪ .‬بنا‬ ‫و محمدرض��ا يزداني‌خرم ك��ه بعد از طالقاني رياس��ت‬ ‫فدراسيون كشتي را در دست گرفته بود چندان با يكديگر‬ ‫سر سازش نداشتند و سرانجام اختالفات سبب شد تا بنا‬ ‫از كشتي فرنگي اس��تعفا دهد‪ .‬يزداني‌خرم هم استعفا را‬ ‫پذيرا شد و با انتخاب سيم‌خواه به جاي اين مربي‪ ،‬يكسال‬ ‫بعد كشتي فرنگي ايران در المپيك پكن نتايج ضعيفي‬ ‫را كسب كرد‪ .‬پراميدترين كشتي‌گير فرنگي ايران حميد‬ ‫سوريان هم نتوانست در المپيك پكن راه به جايي ببرد‬ ‫تا كمبود محمد بنا بيش از هر زماني احساس شود‪ .‬با اين‬ ‫به سوي افتخار‬ ‫محمد بنا در سال ‪ 2009‬تيم‌كشتي فرنگي ايران را در‬ ‫رقابت‌هاي جهاني حاضر كرد‪ .‬يك مدال طال و س��ه مدال‬ ‫برنز سبب شد تا نخستين افتخار بنا رقم بخورد و سرانجام‬ ‫كشتي فرنگي ايران بتواند روي سكوي جهاني حاضر شود‪.‬‬ ‫آن هم در جايگاه نايب‌قهرماني تا اين موفقيت بي‌س��ابقه‬ ‫نويد روزه��اي بزرگتري با بنا را بده��د‪ .‬نبايد فراموش كرد‬ ‫كه بنا در آن رقابت‌ها پنج كش��تي‌گير ت��ازه‌وارد را رو كرد‬ ‫كه نخس��تين ميدان جهاني خود را تجرب��ه مي‌كردند‪ .‬اما‬ ‫افتخاراتي بزرگت��ر در راه بود‪ .‬بنا و ش��اگردانش در س��ال‬ ‫‪ 2010‬دست به‌كار بزرگي زدند و نخستين قهرماني كشتي‬ ‫فرنگي ايران را در جام‌جهاني ارمنس��تان رقم زدند‪ .‬بعد از‬ ‫آن معمار‌نوين كش��تي فرنگي ايران تيم اي��ران را با چهار‬ ‫مدال طال و يك برنز به مقام قهرماني بازي‌هاي آس��يايي‬ ‫گوانگجو رساند؛ مقامي‌ كه بعد از بازي‌هاي آسيايي تهران‬ ‫در سال ‪ 1974‬بي‌سابقه بود‪ .‬بعد از آن فرنگي‌كاران ايران بار‬ ‫ديگر در جا‌م‌جهاني حاضر شدند‪ ،‬آنهم در كشور بالروس و‬ ‫طبيعي بود كه تمايل داوري‌ها به سمت كشور روسيه بيشتر‬ ‫باشد‪ .‬با اين حال تيم ايران با اقتدار روسيه را شكست داد و‬ ‫براي دومين بار قهرماني اين رقابت‌ها را كسب كرد و البته‬ ‫هت‌تريك قهرماني‌هاي بنا در جام‌جهاني در روس��يه هم‬ ‫تكرار شد و تيم ايران در فينال با برتري مقابل تركيه سه‌گانه‬ ‫قهرماني در جام جهان��ي را كامل كرد‪ .‬ام��ا در رقابت‌هاي‬ ‫جهاني كشتي‌فرنگي جايي كه كارشناسان معتقدند سطح‬ ‫آن از رقابت‌هاي جام جهاني باالتر اس��ت هم محمد بنا و‬ ‫شاگردانش درخشيدند‪ .‬در چهل و سومين دوره رقابت‌هاي‬ ‫جهاني كشتي فرنگي كه سال گذش��ته در استانبول‌تركيه‬ ‫برگزار شد‪ ،‬شاگردان بنا دو مدال طال‪ ،‬يك نقره و يك برنز‬ ‫را به دس��ت آوردند تا عالوه بر كسب چهار سهميه المپيك‬ ‫عنوان نايب‌قهرماني جهان هم به تاالر افتخارات كش��تي‬ ‫فرنگي ايران با محمد بنا اضافه شود‪ .‬بعد از آن ايراني‌ها دو‬ ‫سهميه ديگر هم گرفتند و با شش سهميه راهي لندن شدند‪.‬‬ ‫ورزش‬ ‫رضايي كار را تمام كرد‬ ‫اما در شرايطي كه همه معتقد بودند داوري‌ها نخواهد‬ ‫گذاشت تا ايران سه مدال طال بگيرد و باالتر از روس‌ها تيم‬ ‫اول كشتي‌‌فرنگي المپيك ‪ 2012‬لندن شود اعجوبه‌اي به‬ ‫نام قاسم رضايي از راه رسيد‪ .‬راه براي قاسم رضايي دشوار‬ ‫بود و از طرفي او دچار عفونت صورت هم شده بود‪ .‬نخستين‬ ‫حريف ايلديم‌ تركيه‌اي ب��ود‪ .‬در لحظات آغازين وقت اول‪،‬‬ ‫‌ايلديم كه به نظر مي‌رسيد از مش��كل مصدوميت صورت‬ ‫رضايي اطالع دارد با دست ضربه محكمي‌ به صورت او زد‬ ‫تا ش��روع بازي به تاخير بيفتد‪ .‬دو كشتي‌گير در ادامه كاري‬ ‫از پيش نبردند و كار به كلينچ كشيده شد و رضايي در خاك‬ ‫خوابيد و به خوبي توانست مقاومت كند‪ ،‬اما داور اعالم كرد‬ ‫كه رضايي از پايش استفاده كرده است و يك اخطار و يك‬ ‫امتياز به حريف‌ترك داد تا تايم اول به سود او به پايان برسد‪.‬‬ ‫در وقت دوم كار به كلينچ كش��يد و اگر مرد‌ترك در خاك‬ ‫مقاومت مي‌كرد كار تمام بود‪ ،‬اما رضاي��ي بارانداز را انجام‬ ‫داد و كار به وقت س��وم كش��يد كه باز هم كلينچ و باز هم‬ ‫بارانداز رضايي كار را تمام ك��رد‪ .‬در مراحل بعدي رضايي‬ ‫توانست حريفان ارمنس��تاني و كوبايي را شكست داد و به‬ ‫فينال رفت‪ .‬آن هم فينالي مقابل حريف روس كه سرنوشت‬ ‫قهرمان كش��تي فرنگي المپيك را هم تعيين مي‌كرد‪ .‬او در‬ ‫دو تايم توترف روس را شكس��ت داد و هم خودش در وزن‬ ‫‪ 96‬كيلوگرم به مدال طال رس��يد و هم تيم فرنگي ايران را‬ ‫قهرمان كرد‪ .‬تا بدين‌ترتيب افس��انه پي��روزي محمد بنا و‬ ‫شاگردانش نقش حقيقت به خود بگيرد‪g .‬‬ ‫‪2‬‬ ‫موفق‌ترين كارنامه در ميان رش��ته‌هاي المپيكي‬ ‫اي��ران در لن��دن ‪ 2012‬را كش��تي فرنگي رق��م زد‪ .‬در‬ ‫حالي كه شايد بيش��تر پيش‌بيني‌ها و اميدها معطوف به‬ ‫رش��ته‌هايي چون وزنه‌‌برداري‪ ،‬تكواندو و حتي كش��تي‬ ‫آزاد بود‪ ،‬اين فرنگي‌كاران ايراني بودند كه با كس��ب ‪3‬‬ ‫طال همه مع��ادالت را برهم زدن��د و ركوردهاي زيادي‬ ‫را ثبت كردند‪ .‬ركورد كسب سه مدال طال در المپيك و‬ ‫همچنين كمك به قرار گرفتن ايران در جايگاه هفدهم‬ ‫دنيا در المپي��ك لندن و همه اينها محصول ش��اگردان‬ ‫مربي اي به نام محمد بنا ب��ود‪ .‬اين روزها او را با نام‌هاي‬ ‫مختلفي مي‌خوانند از آقاي خاص كشتي گرفته تا اعجوبه‬ ‫كشتي فرنگي؛ كسي كه در سال‌هاي اخير بدون‌ترديد‬ ‫فرنگي‌كاران كشتي ايران را متحول ساخته و رشته‌اي‬ ‫را كه هم��واره نقطه‌ضعفي براي كش��تي‌گيران ايراني‬ ‫بود اكنون به موفق‌ترين رش��ته المپيكي كشور تبديل‬ ‫كرده است‪.‬‬ ‫شرايط يزداني‌خرم متوجه شد ارزش‌هاي فني بنا آنقدر زياد‬ ‫است كه بتوان با ريزه‌‌كاري‌هاي شخصيتي و حساسيت‌هاي‬ ‫ن ترتيب بنا بالفاصله پس از المپيك‬ ‫ويژه او هم كنار آمد‪ .‬بدي ‌‬ ‫پكن هدايت تيم‌ملي كشتي فرنگي را در دست گرفت‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫بشير باباجان زاده در ‪ 120‬كيلوگرم و حبيب‌اهلل اخالقي‬ ‫در ‪ 84‬كيلوگ��رم خيلي زود از گردون��ه رقابت‌ها كنار رفتند‪.‬‬ ‫اخالقي كه همان كشتي اول را به هرناندزكوبايي واگذار كرد‬ ‫و بعد از آنكه هرناندز نتوانس��ت از پس حريفان خود بربيايد‬ ‫او هم حذف ش��د‪ .‬اما باباجان زاده ابتدا كش��تي‌گيران عراق‬ ‫و ارمنستان را شكست داد و س��پس در مقابل يوهان يورن‬ ‫س��وئدي مغلوب ش��د تا اميدوار به حضور در مرحله شانس‬ ‫مجدد باش��د‪ .‬با اين حال يورن هم در نيمه‌نهايي از حريف‬ ‫استوني شكست خورد و باباجان زاده از گردونه رقابت‌ها كنار‬ ‫رفت تا اين دو نماينده كشورمان نتوانند تاثير چنداني براي‬ ‫كاروان ايران داشته باشند‪.‬‬ ‫محمد بنا سخن از خداحافظي با شغلش در تيم ملي ايران مي‌گويد‬ ‫يك المپيك‪ ،‬يك بنا‬ ‫المپي��ك لندن ش��اهكار بنا بود و س��ه م��دال طال از‬ ‫س��وريان‪ ،‬نوروزي و رضاي��ي نهايت موفقي��ت را رقم زد و‬ ‫كشتي‌فرنگي ايران توانست باالتر از روسيه قهرمان كشتي‬ ‫فرنگي المپيك ‪ 2012‬لندن شود تا نام محمد بنا و تيمش در‬ ‫تاريخ اين رشته ورزشي جاودانه باشد‪.‬‬ ‫معمار مي‌رود؟‬ ‫در اين مدت كم نبوده اس��ت زمان‌هاي��ي كه بنا آواي‬ ‫رفتن سر داده است‪ .‬همانطور كه اش��اره شد يكبار در سال‬ ‫‪ 2007‬استعفا كرد و زمزمه‌هاي استعفاي او در دوران كار با‬ ‫يزداني‌خرم چندبار ديگر هم تكرار شد‪ ،‬اما در نهايت بنا ماند‬ ‫اما اين بار همانطور كه قبل از المپيك هم گفته بود با پايان‬ ‫كارش در لندن اعالم كرد ديگر از هدايت تيم كشتي فرنگي‬ ‫ايران كناره خواهد گرفت‪ .‬اكنون بايد ديد اين خداحافظي در‬ ‫اوج پايان بناي كشتي فرنگي است يا نه؟ ‪g‬‬ ‫‪75‬‬
‫شادترين مرد‬ ‫روي زمين بودم‬ ‫اما حاال غمگينم‬ ‫‪3‬‬ ‫تو‌گو با محمد بنا درباره‬ ‫گف ‌‬ ‫كار بزرگش در لندن‬ ‫آقاي خاص‪ ،‬معمار كش�تي فرنگي‪ ،‬اعجوبه‬ ‫كش�تي و هر اس�م ديگري كه براي�ش بگذاري‬ ‫ش�ايد براي وصف محمد بنا كم باشد‪ .‬مردي كه‬ ‫چه�ره اصل�ي كاروان اعزامي‌ايران ب�ه المپيك‬ ‫لندن بود‪ .‬هرچند زلزله آذربايجان كام سرمربي‬ ‫تيم ملي را تلخ كرده اس�ت‪ ،‬ام�ا هيجان المپيك‬ ‫هنوز هم در چش�مان او قابل ديدن است‪ .‬محمد‬ ‫بنا در گفت‌وگو با مثلث از شادي‌هاي ديروز و غم‬ ‫امروزش گفته است‪.‬‬ ‫آقاي بنا! دوست داشتيم اين گفت‌وگو را با‌شادي‬ ‫موفقيت‌هاي تيم كشتي فرنگي ايران آغاز كنيم‬ ‫اما خب‪ ،‬زلزل�ه آذربايجان هم�ه را ناراحت كرده‬ ‫است‪.‬‬ ‫ورزش‬ ‫‪ l‬بله دقيقا‪ .‬وقتي صحنه‌هاي اين حادثه و ناراحتي‬ ‫مردم را ديدم تمام آن ش��ادي‌هاي بع��د از المپيك برايم به‬ ‫پايان رس��يد‪ .‬واقعا غمگينم و اميدوارم بتوانيم هر‌چه بيشتر‬ ‫از بار اين غم براي مردم آس��يب ديده كم كنيم‪ .‬خدا را شكر‬ ‫كه مردم همه به كم��ك آمدند و من از همي��ن جا باز هم با‬ ‫تمامي‌آسيب ديدگان اين حادثه ابراز همدردي مي‌كنم‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫خب به سراغ المپيك لندن برويم‪ .‬چه شد كه تيم‬ ‫شما كاري كرد كارستان؟‬ ‫پيش از اينكه به لندن بياييم‪ ،‬گفته بودم ش��ش دالور‬ ‫داريم كه هم��ه آنها به دنبال قهرماني هس��تند‪ .‬ما ش��ش‬ ‫شانس مدال بوديم كه براي كسب آنها تالش كرديم‪ .‬حتي‬ ‫مي‌دانستيم در شرايط خاص شايد اجازه ندهند مدال بگيريم‪،‬‬ ‫كش��تي‌گيران ما جنگيدند و مبارزه كردند‪ .‬خوشبختانه سه‬ ‫مدال طال به كاروان ايران اضافه ش��د و به نظر من س��عيد‬ ‫عبدولي نيز حقش بود كه طاليي باشد‪ .‬حبيب اخالقي و بشير‬ ‫باباجان‌زاده نيز دالورانه جنگيدند و در مجموع عملكرد خوبي‬ ‫داشتيم‪ .‬اين قهرماني و سه مدال طال را به مردم ايران تبريك‬ ‫مي‌گويم كه هميشه از ما حمايت مي‌كردند‪.‬‬ ‫از عبدولي گفتيد‪ ،‬در كش�تي او چه اتفاقي افتاد؟‬ ‫شما هنوز هم اعتقاد داريد بحث داوري بود؟‬ ‫‪ l‬ببين‪ ،‬ما در شرايطي كه مي‌توانستيم مدال طالي‬ ‫ديگري نيز داش��ته باش��يم حق ايران را خوردن��د‪ .‬قبال هم‬ ‫گفته بودم كه نمي‌توانس��تند تحمل كنند كه در يك ش��ب‬ ‫دو فيناليست داش��ته باشيم‪ .‬همه مي‌دانس��تند كه عبدولي‬ ‫شانس مدال است‪ ،‬اما نخواستند ايران قهرمان المپيك شود‬ ‫و اين قرعه به نام اين جوان افتاد‪ .‬خوشحالم با اينكه دوست‬ ‫نداشتند قهرمان ش��ديم‪ ،‬قاس��م رضايي حريف روسش را‬ ‫شكست داد و ايران را قهرمان كرد‪ .‬به هر‌حال من حتي بعد‬ ‫از پايان مسابقه هم از عبدولي خواستم با داور دست بدهد تا‬ ‫هر‌بهانه‌اي را از آنها بگيريم‪.‬‬ ‫خودت�ان بع�د از اي�ن موفقي�ت چه احساس�ي‬ ‫داشتيد؟‬ ‫‪ l‬خوشحال‌ترين آدم روي زمين بودم البته براي سه‬ ‫نماينده ديگر كه مدال نگرفتند هم غصه خوردم‪ ،‬اما واقعا اين‬ ‫نتيجه افتخاري براي ورزش ايران بود‪ ،‬چراكه ما هيچ‌وقت‬ ‫در تاريخ المپيك چه قبل و بعد از انقالب ورزشي نداشتيم كه‬ ‫‪76‬‬ ‫قهرمان المپيك ش��ود‪ ،‬اما فرنگي‌كاران ما دالورانه مبارزه‬ ‫كردند و با سه مدال طال باالتر از روس��يه قهرمان المپيك‬ ‫شدند‪ .‬با اين وجود االن به‌خاطر همين زلزله آذربايجان آن‬ ‫خوشحالي هم از بين رفته است‪.‬‬ ‫سه طاليي داشتيم‪ ،‬اما از اين ميان طالي كداميك‬ ‫از آنها بيشتر از بقيه شما را خوشحال كرد؟‬ ‫‪ l‬به نظر م��ن‪ ،‬در المپيك لندن تيم ملي كش��تي‬ ‫فرنگي ايران قهرمان شد‪ ،‬نه كش��تي‌گيرانش چرا كه همه‬ ‫آنها مبارزه كردند‪ .‬من از نتيجه كلي و قهرماني ايران راضي‬ ‫هستم‪ .‬براي اينكه هر‌كدام از اين مدال‌ها يك جزئي بود براي‬ ‫آنكه كل موفقيت ساخته شود‪ .‬من حتي وقتي در فرودگاه و‬ ‫زمان استقبال نام تنها سه ورزشكار طاليي را ديدم اعتراض‬ ‫كردم و گفتم بايد نام همه ورزشكاران ما درج مي‌شد چراكه‬ ‫همه اين كش��تي‌گيران از جان مايه گذاش��تند و با هم اين‬ ‫قهرماني را كس��ب كردند و بايد به همه آنها نگاه يكس��اني‬ ‫صورت بگيرد‪.‬‬ ‫پاداش خودتان را هم كه به سعيد عبدولي داديد؟‬ ‫‪ l‬نمي‌خواهم در اين ب��اره صحبت كنم‪ .‬من همان‬ ‫اول گفتم كه ه��ر چه مي‌خواهند به م��ن بدهند به عبدولي‬ ‫بدهند‪ ،‬چرا كه او اس��تحقاق مدال طالي المپيك را داشت‪.‬‬ ‫مسئوالن بايد بدانند كه نبايد تنها به برنده‌هايشان نگاه كنند‪.‬‬ ‫البته ب��ا وضعيتي كه در لندن ديدم مي‌دان��م كه هم مردم و‬ ‫مسئوالن قبول دارند حق عبدولي خورده شد و مطمئنم نگاه‬ ‫ويژه‌اي به او دارند‪ .‬چرا كه عبدولي جنگيد البته نظر من اين‬ ‫است كه بايد به تمام ورزشكاران ايران كه واقعا براي مدال‬ ‫جنگيدند نگاه ويژه‌اي شود‪.‬‬ ‫اما در مورد عبدولي بع�د از مدتي مارتينتي گفت‬ ‫كه تصميم داور درس�ت بوده و حتي او را محروم‬ ‫هم نكردند؟‬ ‫‪ l‬اصال صحت ندارد‪ .‬س��عيد عبدول��ي فنش كامال‬ ‫درست بود‪ .‬فني كه س��عيد عبدولي زد از روي لگن حريف‬ ‫فرانسوي بود‪ .‬در كشتي فرنگي بارانداز از روي پا خطا حساب‬ ‫مي‌ش��ود‪ ،‬اما كار عبدولي خطا نبود‪ .‬ده‌ها بار چنين فني در‬ ‫المپيك اجرا ش��د و حتي پايين‌تر از جايي ب��ود كه عبدولي‬ ‫زد‪ ،‬اما س��عيد بايد مي‌باخت و شكس��ت مي‌خورد‪ .‬مطمئن‬ ‫باشيد اگر عبدولي حريف را روي پل هم مي‌برد‪ ،‬داور دوباره‬ ‫بازي را برمي‌گرداند و اجازه مي‌داد تا كش��تي‌گير فرانسوي‬ ‫برنده باشد‪.‬‬ ‫گفته‌ايد ك�ه از دني�اي مربيگري كش�تي فرنگي‬ ‫خداحافظی مي‌كنيد‪ ،‬آيا همچن�ان روي حرفتان‬ ‫هستيد؟‬ ‫‪l‬ببيند واقعا مي‌خواهم مدتي را كنار مادر و خانواده‌ام‬ ‫باشم و به كارهاي ش��خصي‌ام بپردازم‪ .‬كشتي براي محمد‬ ‫بنا تمام ش��د‪ .‬عاش��قانه كش��تي را دوس��ت دارم‪ ،‬اما بعد از‬ ‫‪ 10‬سال خسته ش��دم و دلم نمي‌خواهد برگردم‪ .‬از مسئوالن‬ ‫نيز مي‌خواهم كاري نكنند كه شرايط به‌گونه‌اي شود كه حال‬ ‫من بدتر شود‪ .‬واقعا خسته‌ام و شرايط ادامه كار را ندارم‪ ،‬بدون‬ ‫هيچ تعارفي از لطف تمام مردم و كس��اني كه از من حمايت‬ ‫كردند تش��كر مي‌كنم‪ .‬آرزوي من قهرماني در المپيك بود‬ ‫كه با همكاراني خوب و شاگرداني دالور به اين آرزو رسيدن‬ ‫سقف آرزوهايم بود و اميدوارم بعد از من جواناني بيايند و اين‬ ‫راه را ادامه بدهند‪ .‬اميدوارم مس��ئوالن غير از بنا اين كادر را‬ ‫حفظ كنند تا ورزشكاران ما بتوانند در زير سايه آنها كارشان‬ ‫را ادامه دهند‪ .‬بنا هيچ فرقي با ديگران ندارد‪ .‬چرا كه خيلي‌ها‬ ‫بودند كه براي كشتي فرنگي بيش از من زحمت كشيدند‪.‬‬ ‫شما خودتان س�وريان را از خداحافظي منصرف‬ ‫كرديد‪ ،‬اما مي‌خواهيد همان كار را انجام دهيد؟‬ ‫‪ l‬اين جوان را با من مقايس��ه مي‌كنيد؟ س��وريان‬ ‫قصد داشت پس از قهرماني از كشتي خداحافظي كند‪ ،‬اما به‬ ‫او گفتم حق اين كار را ندارد‪ .‬راستش يك افسوس هميشه‬ ‫در دل من وجود داشته و آن اين است كه حميد بايد دومين‬ ‫طاليش را در لندن مي‌گرفت‪ ،‬اما به هر حال قسمتش اين‬ ‫بود كه بع��د از چهارس��ال تحمل زج��ر و بي‌محبتي به اين‬ ‫مدال برس��د‪ .‬به اعتقاد من س��وريان مظلوم‌ترين ورزشكار‬ ‫بعد از انقالب ماس��ت‪ .‬حميد پس از مسابقه به من گفت كه‬ ‫مي‌خواهد كفش‌هايش را روي تش��ك بگذارد و از كش��تي‬ ‫خداحافظي كند‪ ،‬اما به او گفتم كه حق چنين كاري را ندارد‬ ‫و اجازه ندادم كه حرفي در اين باره بزند‪ .‬چرا مدويد و كارلين‬ ‫بايد در كشتي دنيا ركورددار باشند و چرا حميد سوريان اين‬ ‫ركورد را نداشته باشد‪ .‬حميد وقت دارد كه يك ركورد جاودانه‬ ‫در دنيا از خود به جاي بگ��ذارد‪ .‬در مورد حض��ور او در وزن‬ ‫‪ 55‬و ‪ 60‬كيلوگرم هم به وضعيتش بس��تگي دارد و بايد ديد‬ ‫شرايطش چگونه مي‌شود‪ .‬او مدال طاليش را گرفت و كار‬ ‫حميد در لندن تمام شد و او بايد به فكر آينده باشد‪.‬‬ ‫تصور محمد بنا از آينده كشتي فرنگي چيست؟‬ ‫‪ l‬كامال اميدوارم‪ .‬اگر همي��ن كادر و همكاران من‬ ‫حفظ ش��وند و به قهرمانان ايران در المپي��ك توجه واقعي‬ ‫صورت گيرد كش��تي‌فرنگي ايران مي‌تواند اولين و بهترين‬ ‫رشته ورزش��ي ايران تا سال‌ها س��ال باش��د‪ .‬واقعا به آينده‬ ‫اميدوارم‪g.‬‬
‫اين همان چيزي بود كه مي‌خواستم‬ ‫‪4‬‬ ‫گفت و‌گو ي مثلث با حميد سوريان‬ ‫حميد س�وريان س�رانجام مزد همه تالش‌ها و زحماتش را گرفت‪ .‬مدال طالي المپيك لندن در وزن‬ ‫‪ 55‬كيلوگرم به او رس�يد و بي‌تردي�د هيچ‌‌كس به اندازه س�وريان ب�راي اين مدال شايس�ته نبود‪ .‬حميد‬ ‫اين روزها پيگي�ر اخبار مردم آس�يب ديده در زلزله آذربايجان اس�ت‪ ،‬ام�ا از لندن ه�م حرف‌هاي زيادي‬ ‫براي گفتن دارد‪.‬‬ ‫خب‪ ،‬آقاي سوريان! قبل از لندن به حركت اخيرت‬ ‫بپردازيم‪ .‬هداياي خود را به زلزل�ه زده‌ها تقديم‬ ‫كردي؟‬ ‫‪ l‬خب‪ ،‬وظيفه من بود تا اين كار را انجام دهم‪ .‬من‬ ‫با دعاي همين مردم مدال طالي المپيك را گرفتم و اكنون‬ ‫اين كمترين كاري است كه مي‌توانم انجام دهم‪ .‬به هر‌حال‬ ‫مسئوالن و زحمت‌كشان ش��هرري لطف كردند و مراسمي‌‬ ‫براي من‌ترتيب دادند و من هم كار كوچكي انجام دادم‪ .‬به‬ ‫هر حال همه ما از اين حادثه ناراحت شده‌ايم و شايد اغراق‬ ‫نباشد كه بگويم شادي مدال طالي المپيك از دل ما رفت و‬ ‫اكنون ناراحتي اين حادثه جايش را گرفته است‪.‬‬ ‫خب از المپيك لندن هم صحبت كن؟‬ ‫‪ l‬وقتي قهرمان المپيك شدم‪ ،‬هيچ چيز باوركردني‬ ‫نبود‪ ،‬اما خوشحالم كه زحمت‌هاي تيم ملي كشتي فرنگي‬ ‫نتيجه داد‪ .‬به نظر من‪ ،‬همه اعضاي تيم‌ملي كشتي فرنگي‬ ‫قهرمان هس��تند و براي پرچم كش��ور خود جنگيدند‪ .‬اين‬ ‫كش��تي‌گيران روزهاي دشواري داش��تند و از جانشان مايه‬ ‫گذاش��تند‪ .‬با اينكه حق ما را خوردند‪ ،‬اما قهرمان ش��ديم و‬ ‫جوابش��ان را داديم‪ .‬به‌هر‌حال جاي خوش��حالي دارد كه به‬ ‫عنوان فرزند كوچك كش��ورم مدال طال بگيرم‪ .‬آرزوي هر‬ ‫ورزشكاري كس��ب طالي المپيك اس��ت‪ .‬من چند مدال‬ ‫جهاني داش��ته‌ام كه خدا محبت كرد كلكسيون مدال‌هايم‬ ‫را تكميل كردم‪.‬‬ ‫يكي از حريفان خاص تو از ژاپن بود‪ ،‬پيروزي بر‬ ‫او خيلي برایت موثر بود؟‬ ‫‪ l‬من با اين كش��تي‌گير رقابت‌هاي زيادي داشتم‪.‬‬ ‫چند بار من ب��رده‌ام و چند ب��ار هم او برنده ب��وده‪ .‬با حريف‬ ‫آذربايجاني هم همين طور اما با زحماتي كه خودم و عزيزان‬ ‫كادر فني تيم ملي كشيده بودند اين تصور وجود داشت كه من‬ ‫در المپيك مدال بگيرم كه اين اتفاق هم افتاد‪ .‬فكر مي‌كنم‬ ‫رمز موفقيتم قبل از هر چيزي تالش سخت خودم و مربيان‬ ‫تيم ملي در سال‌هاي اخير و لطف خداوند بوده است‪.‬‬ ‫با جوي كه ب�ر مس�ابقات حاكم بود و احس�اس‬ ‫نگراني از س�مت داوري‌ها اما تو بس�يار مطمئن‬ ‫ناگهــ�ان صـحبـ�ت از‬ ‫خداحافظي‌ات به ميان آمد؛‬ ‫تا چه زماني كش�تي خواهي‬ ‫گرفت‪ .‬فك�ر نمي‌كن�ي براي‬ ‫خداحافظي خيلي زود است؟‬ ‫‪ l‬خب بعد از موفقيت و رسيدن‬ ‫به مدال طالي المپيك ه��ر فكري به‬ ‫س��راغ آدم مي‌آيد اما خب آق��اي بنا با‬ ‫من صحبت كرد و البته اين موضوعي‬ ‫نيس��ت كه بتوانم ب��ه تنهايي تصميم‬ ‫بگيرم‪ ،‬اش��خاص زيادي در سال‌هاي‬ ‫اخير براي من زحمت كش��يده‌اند كه‬ ‫پس از صحبت با آنها تصميم‌گيري‬ ‫مي‌كنم‪ .‬امروز ‪ 27‬سالم است و از‬ ‫نظر شرايط سني شايد بتوانم در‬ ‫المپيك بعدي هم مدال بگيرم‪.‬‬ ‫اما احتم��ال اينك��ه در ‪ 55‬كيلو‬ ‫كش��تي بگيرم ضعيف اس��ت و‬ ‫احتماال به يك وزن باالتر خواهم‬ ‫رفت‪.‬‬ ‫بنا قص�د خداحافظ�ي دارد‪.‬‬ ‫نظرت در اين باره چيست؟‬ ‫‪ l‬واقعا نمي‌دانم چه بگويم‪.‬‬ ‫چون او مرد بزرگي براي كش��تي است‬ ‫و واقع��ا نمي‌توان ب��ه عدم حض��ور او فكر‬ ‫كرد‪ .‬به‌هرحال مي‌گويم بعد از‬ ‫تورنمنتي مانند المپيك‬ ‫هر كس��ي تصميمي‬ ‫‌مي‌گي��رد‪ .‬ب��ه هر‬ ‫ح��ال بنا عاش��ق‬ ‫كش��تي اس��ت و از‬ ‫اي��ن خان��واده جدا‬ ‫نمي‌شود‪.‬‬ ‫ورزش‬ ‫در پكن به طال نرسيدي‪ .‬اكنون كه در لندن حقت‬ ‫را گرفتي‪ .‬چه احساسي داري؟‬ ‫آنها را داده باش��م‪.‬‬ ‫ما مردم خيلي خوب��ي داريم كه به‬ ‫ورزشكاران نهايت محبت را دارند‪.‬‬ ‫امي��دوارم براي لحظ��ه‌اي هرچند‬ ‫كوتاه لبخند به لب‌هايش��ان آورده‬ ‫باشم‪.‬‬ ‫نظرت راجع به محمد بنا چيست؟‬ ‫‪ l‬اميدوارم با اين مدال ج��واب زحمت‌هاي محمد‬ ‫بنا را داده باش��م‪ .‬محمد بنا مردي بزرگوار است كه زحمت‬ ‫فرنگي كش��يده است‪ .‬پيش‬ ‫زيادي براي كشتي‬ ‫هم‌قس��م ش��ده بودي��م و‬ ‫از مس��ابقه‌ها‬ ‫با اين مدال توانس��تم او را‬ ‫خوش��حالم كه‬ ‫م��ن در روز تول��د او مدال‬ ‫خوشحال كنم‪.‬‬ ‫و اين برايم بس��يار با‌ارزش‬ ‫طال گرفتم‬ ‫بود‪.‬‬ ‫م�دال طالي�ت را ب�ه‬ ‫مادرت تقديم كردي؛‬ ‫علــ�ت خاصــي‬ ‫داشت؟‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪ l‬بگذاريد اين را هم در همينجا اضافه كنم كه من‬ ‫واقعا خودم را مديون مردم مي‌دانم‪ .‬وقتي س��يل جمعيت را‬ ‫در فرودگاه امام خميني‌(ره) ديدم‪ ،‬واقعا غافلگير شدم‪ .‬مردم‬ ‫گ تمام گذاشتند‪ .‬خوشحالم كه اين قهرماني دل‬ ‫برايمان سن ‌‬ ‫مردم ايران را شاد كرده است‪ .‬اين استقبال ثابت كرد كه مردم‬ ‫از عملكرد ما در لندن راضي هستند و فكر مي‌كنم اين همان‬ ‫چيزي بود كه ما مي‌خواس��تيم‪ .‬در م��ورد المپيك لندن هم‬ ‫بايد بگويم كه واقعا زحمت كشيده بودم و منتظر اين مدال‬ ‫بودم‪ .‬پس از ناكامي‌هايي كه در گذشته داشتم نمي‌خواستم‬ ‫آن شرايط تكرار شود و دوست داشتم كاري كنم كه همه از‬ ‫حميد سوريان راضي باش��ند‪ .‬خدا را شكر با كمك مربيان و‬ ‫لطف خدا مدال طال را به دست آوردم‪.‬‬ ‫نشان دادي‪.‬‬ ‫‪ l‬من آنقدر روي مسابقه‌هايم تمركز داشتم‬ ‫و شرايطم به‌گونه‌اي بود كه مي‌توانم بگويم‬ ‫جو تماشاگران را احس��اس نمي‌كردم‪ .‬در‬ ‫اين سال‌ها مردم نس��بت به من و همه‬ ‫ورزشكاران لطف داشتند كه اميدوارم‬ ‫ب��ا اي��ن م��دال ج��واب‬ ‫محبت‌هاي‬ ‫كه خوش��بختانه خدا لطف كرد و من به اين آرزويم رسيدم‪.‬‬ ‫در لندن دور به دور برابر حريفانم عملكرد بهتري داشتم‪ .‬با‬ ‫توجه به اينكه من و البته تمام كشتي‌گيران وزن زيادي كم‬ ‫كرده‌ايم‪ ،‬كار سختي در مرحله اول داش��تم‪ .‬خوشبختانه با‬ ‫تمرين‌هاي منظمي‌كه كادر فني كش��تي ايران براي ما در‬ ‫نظر گرفته بودند از نظر جس��ماني ايده‌آل بودم و مرحله به‬ ‫مرحله عملكرد بهتري داشتم‪.‬‬ ‫‪ l‬بل��ه‪ .‬آن‬ ‫روز تولد مادر من هم‬ ‫بود و به همي��ن دليل‬ ‫اين مدال را به كسي كه‬ ‫بيشترين زحمات را برايم‬ ‫كشيده تقديم كردم‪g .‬‬ ‫براي حميد سوريان المپيك‬ ‫لندن چه تعريفي دارد؟‬ ‫‪ l‬تعريفش مفصل است‪.‬ش��ايد‬ ‫شما بگوييد با چهار مس��ابقه مدال طالي‬ ‫المپيك را به دست آوردم اما شايد باور نكنيد‬ ‫كه از نوجواني و دقيقا از زماني كه كش��تي را‬ ‫ش��ناختم منتظر چنين لحظه‌اي بودم‪ .‬جدا از‬ ‫اين چهار س��الي كه پس از شكست در پكن‬ ‫مدال المپيك را از دس��ت دادم‪ ،‬بايد بگويم‬ ‫كه ‪ 10‬سال است منتظر اين صحنه بودم‬ ‫‪77‬‬
‫يك بركناري پر‌حاشيه‬ ‫مورد عجيب تكواندو‬ ‫مبارزات متوسط باقري معتمد و ضعيف يوسف كرمي ورزش ايران را شوكه كرد‬ ‫‪1‬‬ ‫ورزش‬ ‫شايد كليد ماجرا به جلس��ه‌اي برمي‌گردد كه پوالدگر و‬ ‫مهماندوستبايكديگرجنگلفظيسختيراآغازكردندوهيچ‬ ‫يكهمحاضرنبودندازموضعخودعقب‌نشينيكنند‪.‬اتفاقيكه‬ ‫در فاصله كوتاهي تا آغاز رقابت‌هاي المپيك رخ‌داد و باعث بروز‬ ‫مشكالت و حواشي زيادي در فدراسيون تكواندو شد‪.‬قرار بود‬ ‫به‌منظورحلاختالفاتجلسه‌ايميانرئيسفدراسيونتكواندو‬ ‫و مهماندوست برگزار شود‪ ،‬اما لحن اين دو نفر در آن جلسه آن‬ ‫قدر تند شد كه ديگر كاري از هيچ‌كس برنمي‌آمد‪ .‬هر‌چند بازنده‬ ‫اين نزاع مش��خص بود و اين مهماندوس��ت بود كه بايد كنار‬ ‫مي‌رفت‪ ،‬اما ناكامي‌تكواندو در المپيك ‪ 2012‬لندن حاال باعث‬ ‫شدهتامهماندوستدرمصاحبه‌هاياخيرخودسختفدراسيون‬ ‫تكواندو و مسئوالنش را به باد انتقاد بگيرد‪.‬‬ ‫در آن جلسه معروف گويا پوالدگر از موضع مقام باالدست‬ ‫بامهماندوستحرف‌هاييرامطرحكردهبودكهموجبمخالفت‬ ‫اين مربي شده بود‪ ،‬اما رئيس فدراسيون تكواندو خطاب به اين‬ ‫مربي گفته بود كه نبايد بيش از حد پايش را از گليمش دراز كند‪.‬‬ ‫خط و نشان كشيدن‌ها تا جايي پيش رفته بود كه اين دو نفر به‬ ‫سهم‌خواهي از موفقيت‌هاي سال‌هاي اخير تكواندو پرداخته و‬ ‫خطاب به يكديگر گفته بودند اگر اين رشته ورزش پيشرفت و‬ ‫موفقيتي در عرصه بين‌المللي داشته به خاطر زحمت آنها بوده‬ ‫است‪.‬به‌طورطبيعياينجنجاللفظيتاحديپيشرفتهبودكه‬ ‫جلسه از شكل منطقي و حرفه‌اي خود خارج شده بود‪ .‬جلسه‌اي‬ ‫كه دو مقام مس��ئول يكي در قامت سرمربي تيم‌ملي تكواندو‬ ‫و ديگري در پست رياست فدراس��يون تكواندو موفقيت‌هاي‬ ‫گذشته‌شان را به ياد يكديگر آوردند‪.‬اما‬ ‫اين دعوا برنده‌اي نداشت جز ساعي و‬ ‫ذوالقدر؛ نفراتي ك��ه اتفاقا رابطه خوبي‬ ‫با مهماندوست نداشتند و حاال فرصت‬ ‫مناسبيپيداكردهبودندبارايزنيبارئيس‬ ‫فدراسيون تكواندو اين مربي را در فاصله‬ ‫زماني كوتاهي تا ش��روع المپيك كنار‬ ‫بزنند‪.‬مهماندوس��ت به همين سادگي‬ ‫كنار زده شد؛ به همين سادگي!در اين‬ ‫بين برچس��ب‌هاي زيادي هم به اين‬ ‫مربي زده شد؛ اينكه مهماندوست مربي‬ ‫بداخالق و به‌طور كلي فردي است كه‬ ‫انتقاد را قبول نمي‌كند‪ .‬در ضمن شرايط‬ ‫طبيعي و روال حرفه‌اي فدراسيون را به‬ ‫هم مي‌ريزد و‪...‬همه اينها اما باعث نشد‬ ‫تا جانشين او و البته افرادي كه از جانشين‬ ‫مهماندوس��ت حمايت كردند در لندن‬ ‫نتايج خوبي كسب كنند‪ .‬نتيجه جز ناكامي‌نبود‪ ،‬اما با اين حال‬ ‫ي هادي ساعي نيز در نوع خود جالب توجه است؛‬ ‫فرا‌ر رو‌به‌جلو ‌‬ ‫آنجا كه در تازه‌ترين واكنش خود تاكيد كرده است‪« :‬مطمئن‬ ‫باشيد اگر گروه ديگري هم غير از اين گروه روي تيم‌ملي بود‪،‬‬ ‫همين اتفاق رخ مي‌داد‪ .‬اين كادر فني تمام تالش خود را انجام‬ ‫داد‪ .‬اين گروه به لحاظ تجربه حض��ور در المپيك از كادر قبلي‬ ‫هم با‌تجربه‌تر بود‪ .‬من و عسگري سابقه حضور در المپيك را‬ ‫داشتيم و ذوالقدري هم كه اين همه افتخارات را براي تكواندو‬ ‫ايران به‌دست آورد‪ ،‬در كنار ما بود‪».‬حاال همه رسانه‌ها از ساعي‬ ‫و پوالدگر مي‌پرسند كه چرا مهماندوست در فاصله‌اي اندك‬ ‫تا شروع المپيك كنار زده شد‪ .‬ساعي به اين سوال اما اينگونه‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪78‬‬ ‫پاسخ داده است‪« :‬در زمان انتخاب اين كادر پس از بررسي‌هاي‬ ‫نهايي از سوي مديريت فدراسيون به اين نتيج ‌ه رسيده شد كه‬ ‫عسگري سرمربي باشد و من هم در كنار او به تيم كمك كنم‪.‬‬ ‫البته ذوالقدري هم به عنوان يك بزرگ‌تر هميشه كنار ما حضور‬ ‫داشت‪ .‬مطمئن باشيد كه اگر ذوالقدر آن زمان كه تصميم گرفت‬ ‫از تيم ملي كنار برود‪ ،‬اين تصميم را نمي‌گرفت‪ ،‬نه مهماندوست‬ ‫سرمربي مي‌شد نه عسگري‪ .‬من هم مدير فني نمي‌شدم و قطعا‬ ‫با افتخاراتي كه ذوالقدري به دست آورده بود‪ ،‬هنوز هم سرمربي‬ ‫تيم‌ملي بود‪».‬‬ ‫دلخوري كرمي‌و باقري‌معتمد‬ ‫گفته مي‌شود اين دو تكواندو‌كار با‌سابقه بيش از هر فرد‬ ‫ديگري به‌خاطر كنار رفتن مهماندوس��ت ناراحت شدند‪ .‬اين‬ ‫دلخوري تا جايي باال گرفت كه آنها قصد داشتند عليه فدراسيون‬ ‫و مخالفان مربي خود مصاحبه‌هاي تندي انجام دهند‪ ،‬اما خيلي‬ ‫زود مقدمات تشكيل جلسه‌اي با اين دو نفر انجام شد و مسئوالن‬ ‫فدراسيون اين دو المپيكي تكواندو را متقاعد كردند كه نبايد از‬ ‫مهماندوست حمايت كنند‪ .‬كليد اين ماجرا البته نزد كرمي‌است‪.‬‬ ‫يوسف كرمي‌پس از ناكامي‌در المپيك انگار قصد دارد سكوتش‬ ‫را بشكند‪ ،‬اما از طرفي موانعي اين اجازه را به او نمي‌دهد‪ .‬وي‬ ‫گفته اس��ت‪« :‬همه دعواها به‌خاطر مدال نگرفتن من است و‬ ‫مطمئنم كه اگر حتي يك مدال برنز هم مي‌گرفتم‪ ،‬اين انتقادها‬ ‫نمي‌شد‪ .‬براي مدال نگرفتن خودم داليل زيادي دارم كه هيچ‬ ‫كدام از آنها فني نيست‪».‬دعواهاي دروني در فدراسيون تكواندو‬ ‫بركناري ناگهاني رضا مهماندوست در فاصله زماني‬ ‫كوتاهي به آغاز رقابت‌ه��اي المپيك با انتقاد بس��ياري از‬ ‫كار‌شناسان همراه شد‪ ،‬اما كميته فني فدراسيون تكواندو به‬ ‫صورت عجيبي از حذف مهماندوست حمايت كرد تا فريبرز‬ ‫عسكري بدون هيچ تجربه‌اي در عرصه بين‌المللي‪ ،‬هدايت‬ ‫تيم‌مل��ي را بر‌عهده گيرد و البته انتصاب فريبرز عس��كري‬ ‫هم با‌مخالفت طيف گس��ترده‌اي از كار‌شناسان و منتقدان‬ ‫روبه‌رو ش��د‪ ،‬ولي محمد پوالدگر‪ ،‬زير حكم مربيگري وي‬ ‫را امضا كرد تا او به‌عنوان جانش��ين مهماندوست‪ ،‬هدايت‬ ‫تيم‌ملي تكواندو اي��ران را بر‌عهده گيرد‪ .‬تي��م ايران پيش‬ ‫از اين تغييرات ب��ا هدايت رضا مهماندوس��ت پيش از اين‬ ‫در مسابقات قهرماني آسيا ‪ ۲۰۰۸‬چين‪ ،‬جام جهاني ‪۲۰۱۰‬‬ ‫ارومچي و قهرماني آسيا قزاقستان ‪ ۲۰۱۰‬به مقام نخست‬ ‫دست يافته بود و اين مربي هم از سوي فدراسيون جهاني‬ ‫تكواندو‪ ،‬به عنوان بهترين مربي مرد جهان برگزيده ش��ده‬ ‫بود‪ .‬با اين حال تصميم حاشيه ساز فدراسيون سبب شد تا از‬ ‫همين‌‌جا اختالفات آغاز ش��ود‪ .‬به هر روي كاروان ايران در‬ ‫رشته تكواندو سه ورزشكار داشت كه از بين آنها تنها محمد‬ ‫باقري معتمد توانست نتيجه بگيرد‪.‬‬ ‫نقره‌اي كه اميدوارمان كرد‬ ‫محمد باقري معتمد در وزن ‪ -68‬كيلوگرم نخستين‬ ‫نماينده تكواندو ايران در رقابت‌ه��اي المپيك بود‪ .‬با وجود‬ ‫قرعه خ��وب‪ ،‬اما او راه چن��دان همواري هم تا رس��يدن به‬ ‫فينال نداشت‪ .‬ورزش��كار وزن ‪ -۶۸‬كيلوگرم ايران كارش‬ ‫را در رقابت‌هاي المپيك لندن با برد مقابل حريف آفريقاي‬ ‫مركزي آغاز كرد‪ .‬باق��ري معتم��د در رقابت‌هاي المپيك‬ ‫لندن مقابل ديويد بوي از آفريقاي مركزي به روي ش��ياپ‬ ‫چانگ رفت و اين مب��ارزه را با نتيجه ‪ ۷‬بر ‪ ۲‬به س��ود خود‬ ‫پايان داد‪ .‬باقري معتمد در دومين مبارزه‌اش مقابل روح‌اهلل‬ ‫نيك‌پا تكوان��دوكار افغان ك��ه يكي از مدعي��ان اين وزن‬ ‫به‌ش��مار مي‌رفت قرار گرفت و ‪ ۵‬بر ‪ ۴‬به برتري رسيد‪ .‬اين‬ ‫حريف چيزي نمان��ده بود كه به يك‬ ‫مشكل جدي تبديل شود‪ .‬در راند اول‬ ‫باقرمعتمد همانند پيكار خود در مرحله‬ ‫يك هشتم نهايي با احتياط بيشتر كار‬ ‫را دنبال كرد و حري��ف را محك زد‪،‬‬ ‫ام��ا در ثانيه‌هاي پايان��ي با ضربه‌اي‬ ‫به گوش��ه هوگوي نيك‌پا يك امتياز‬ ‫گرفت و يك امتياز پيش افتاد‪ .‬در راند‬ ‫دوم باقري معتمد يك امتياز گرفت و‬ ‫البته يك اخطار دريافت كرد‪ .‬در حالي‬ ‫كه دو بر صفر پيش بود يك ضربه سر‬ ‫دريافت كرد و س��ه بر دو عقب افتاد‪،‬‬ ‫اما در ادامه يك امتي��از ديگر گرفت‬ ‫و كار را مس��اوي كرد‪ .‬در راند پاياني‬ ‫باقري معتمد كه يك اخطار از حريف‬ ‫عقب بود‪ ،‬سرانجام در ‪ ۴۰‬ثانيه پاياني‬ ‫شكست يوسف كرمي بزرگترين شوك براي كاروان ايران در لندن بود‬ ‫يك امتياز گرفت‪ ،‬اما در ادامه او يك‬ ‫اخطار ديگر گرفت و يك امتياز به نيك‌پا داده شد تا كار به‬ ‫باعث شد تا مش��كالت فراواني گريبانگير اين رشته مدال‌آور‬ ‫كشورمانشودو حاالهمهفدراسيونبسيجشده تا با اين واقعيت‬ ‫راند چهارم كشيده ش��ود‪ .‬در راند طاليي اما باقري معتمد‬ ‫اولين امتياز را گرفت و پيروز شد‪.‬‬ ‫بجنگد‪.‬تكواندو ايران با مدال نقره باقري معتمد از المپيك‪2012‬‬ ‫تكواندوكار وزن ‪ -۶۸‬كيلوگرم ايران كه عنوان قهرماني‬ ‫لندن دست پر برگشت و شايد كسي از سوسن حاجي‌پور انتظار‬ ‫جهان را نيز در كارنامه دارد‪ ،‬در ديدار نيمه نهايي مقابل سيلوا از‬ ‫ي هنوز هم حسرت‌هاي‬ ‫چنداني نداشت‪ ،‬اما در مورد يوسف كرم ‌‬ ‫برزيل رفت و پس از تساوي پنج بر پنج با راي داوران به فينال‬ ‫بسياري باقي است‪ .‬سوال اين است كه واقعا چه بر‌سر تكواندو‬ ‫رسيد‪ .‬باقري معتمد در ديدار پاياني براي كسب نشان‌طال به‬ ‫آمد؛رشته‌ايكهتصورمي‌شدهمگامباسايررشته‌هايالمپيكي‬ ‫مصاف سروت تازگل‪ ،‬نفر اول رنكينگ جهان به روي شياپ‬ ‫بتواند موفق شود‪ .‬بي‌ترديد نمي‌توان از حرف ها و حاشيه‌هاي‬ ‫چانگ رفت‪ ،‬اما حريف‌تركيه‌اي در جدالي نزديك او را مغلوب‬ ‫پيش‌آمده قبل از المپيك چشم‌پوشي كرد؛ اتفاقاتي كه سبب‬ ‫كرد تا تنها مدال تكواندو ايران به رنگ نقره بر س��ينه معتمد‬ ‫شد تا تكواندو همدلي و اتحاد رشته‌هايي چون كشتي فرنگي‬ ‫بدرخشد‪.‬‬ ‫و وزنه‌برداري را نداشته باشد‪.‬‬
‫بدشانسي حاجي‌پور‬ ‫در رقابت‌هاي وزن منهاي ‪ 67‬كيلوي تكواندوي بانوان‬ ‫در المپيك‪ ،‬سوسن حاجي‌پور در اولين مسابقه‌اش به مصاف‬ ‫كارمن مارتن از استراليا رفت كه مسابقه را به حريف واگذار كرد‪.‬‬ ‫حاجي‌پور در راند اول با نتيجه ‪ 3‬بر ‪ 2‬به برتري رسيد‪ .‬راند دوم‬ ‫نيز با همين نتيجه پيگيري شد‪ .‬در راند سوم نتيجه ‪ 4‬بر ‪ 4‬شد تا‬ ‫كار به راند طاليي كشيده شود‪ .‬در راند طاليي نماينده استراليا‬ ‫با برتري يك بر صفر پيروز شد و به دور بعد صعود كرد‪ .‬در واقع‬ ‫حاجي‌پور مي‌توانست حريف اس��تراليايي را از پيش‌رو بردارد‪،‬‬ ‫اما شايد تجربه كمتر سبب ش��د در نهايت از عهده اين حريف‬ ‫برنيايد‪ .‬رقيب استراليايي هم در ديدار نيمه‌نهايي مغلوب شد‬ ‫ن ترتيب حاجي‌پور راهي جدول شانس مجدد هم نشود‪.‬‬ ‫تا بدي ‌‬ ‫در مجموع عده‌اي از كارشناس��ان اعتقاد دارند كه حاجي پور‬ ‫مي‌توانست حداقل مدال برنز را به‌دست بياورد‪.‬‬ ‫ناكام بزرگ‬ ‫ي را بايد ناكام ب��زرگ موفق‌ترين كاروان‬ ‫يوس��ف كرم ‌‬ ‫ورزشي ايران در المپيك دانست‪ .‬بعد از مدال نقره باقري معتمد‬ ‫بسياري روي مدال طالي يوس��ف كرمي‌در تكواندو حساب‬ ‫كرده بودند‪ ،‬هر چند از نگاه منصفانه كار يوس��ف در مقايسه با‬ ‫باقري بسيار دشوار‌تر بود‪ .‬يوسف كرمي‌در بازي آغازين وزن‬ ‫‪ -80‬كيلوگرم به مصاف سارمينتو اسپانيايي رفت؛ حريفي كه در‬ ‫گذشته مغلوب حريفان ايراني ضعيف‌تر از كرمي شده بود‪ .‬وقت‬ ‫نخست بازي هم به سود يوسف پايان يافت‪ ،‬اما به يكباره رشته‬ ‫كار از دست او در رفت و با نتيجه ‪ 8‬بر ‪ 2‬مغلوب اين حريف شد‪.‬‬ ‫آنچه بيش از همه براي همراهان تيم و خبرنگاران جالب بود‬ ‫خونسردي كرمي‌بود‪ .‬بسياري او را بي‌انگيزه ديدند و به‌خصوص‬ ‫وقتي او به‌جاي آنكه پيگير حضور در جدول شانس مجدد باشد‬ ‫با خيال راحت به خبرنگاران گفت من مي‌دانم كه اين اسپانيايي‬ ‫به فينال نخواهد رفت‪ .‬با اين وجود حدس يوسف اشتباه بود و‬ ‫سارمينتوتافينالپيشرفت‪.‬اينيعنيشانسمجددبرايكرمي‬ ‫‌كه حداقل مدال برنز المپيك را براي خود به ارمغان بياورد‪ ،‬اما‬ ‫در مقابل حريف انگليسي هم يوسف كم آورد‪ .‬او يكبار كرمي‌‬ ‫هميشگي شد و اختالف ‪ 5‬بر ‪ 1‬را به تساوي كشاند اما دوباره‬ ‫قدرت درونش فرو نشست و مغلوب نماينده بريتانيا شد تا حذف‬ ‫عجيبشازاينرقابت‌هارقمبخورد‪ .‬بسياريبي‌انگيزگييوسف‬ ‫و ناكامي‌او به همراه حاجي‌پور را به كنار گذاشتن مهماندوست‬ ‫مرتبط مي‌دانند‪ ،‬اما خود كرمي‌تنها مي‌گويد كه ش��ب قبل از‬ ‫مسابقه بي‌خواب شده است‪g.‬‬ ‫كرمي براي رفع تكليف مبارزه كرد‬ ‫‪2‬‬ ‫گفت‌و‌گو با رضا مهماندوست‬ ‫بس�ياري بركناري ناگهاني رضا مهماندوس�ت را عامل ناكامي‌تكواندو ايران در المپيك مي‌دانند‪ ،‬اما به راس�تي چه اتفاقي ب�راي كاروان ايران رخ داد‪.‬‬ ‫مهماندوس�ت اكنون در مقام يك منتقد جدي مي‌گويد‪« :‬مديران فدراسيون بايد پاس�خگوي نتايج المپيك لندن باش�ند‪ ».‬گفت‌وگوي او با مثلث را در ادامه‬ ‫مي‌خوانيد‪.‬‬ ‫ي اينگون�ه كار كرد‪ .‬هيچ‌ك�دام از‬ ‫خب چرا كرم� ‌‬ ‫تكنيك‌هايش را نش�ان نداد و تاكتيكي هم براي‬ ‫حملهبهحريفنداشت‪.‬ضعفازاوبودياكادرفني؟‬ ‫‪ l‬نه اتفاقا‪ .‬از كسي ناراحت نيستم‪ ،‬تنها از ذوالقدري و‬ ‫پوالدگر ناراحتم كه اين بال را سر من آوردند‪ .‬آنها با احساسات‬ ‫مردم و تكواندو‌كاران ايران بازي كردند و به آن لطمه زدند‪ ،‬در‬ ‫اين دنيا و آن دنيا آنها را نمي‌بخشم‪.‬‬ ‫به نظر شما اكنون بايد چه تصميمي‌گرفت؟‬ ‫‪ l‬اكنون اين فرصت از دست رفته و بايد به فكر آينده‬ ‫بود‪ ،‬مسئوالن فدراس��يون مي‌گفتند كه اين تيم بهترين تيم‬ ‫تاريخ بود پس چه شد كه تنها يك نقره المپيك را گرفتند‪ .‬اين‬ ‫تيم يازده ماه پيش بهترين تيم تاريخ بود‪ .‬بارها گوشزد كردم كه‬ ‫مراقب اين تيم باشند‪ ،‬همان زمان كه يوسف كرمي‌در مسابقات‬ ‫اگر شما در كنار تيم مي‌مانديد شرايط فرق مي‌كرد؟‬ ‫‪ l‬ببينيد‪ ،‬من ديگر به تكواندو فكر نمي‌كنم‪ .‬اين سوال‬ ‫را هم بايد از فدراسيون تكواندو بپرسيد‪ .‬االن ديگر آقايان بايد‬ ‫جوابگوي ملت باش��ند و توجيه نكنند ‪ .‬آنها زندگي يك مربي‬ ‫را از هم پاش��اندند‪ ،‬جالب اينكه اصال نمي‌خواهند قبول كنند‪،‬‬ ‫اشتباه كردند‪ .‬مدعي بودند در المپيك پيروز مي‌شويم و مدال‬ ‫مي‌گيرم‪ ،‬اين هم شد نتيجه‌اش‪ .‬خب معلوم است كه رفتن كادر‬ ‫فنيگذشتهوحضورمربيانجديدباعثتغييرروشتمرينيتيم‬ ‫ي‪‎‬ماند كه يك پيچ را بيش از حد بپيچانيد‪.‬‬ ‫مي‌شود‪ ،‬مانند اين م ‌‬ ‫تكواندوكاران به سيس��تم تمريني من عادت كرد‌ه بودند و ياد‬ ‫گرفته بودند با اين سيستم چگونه مدال طال بگيرند‪.‬‬ ‫‪ l‬كرمي تنها مي‌خواست به نوعي مبارزه كند كه‬ ‫نگويند خوب مبارزه نكرد و قصد داشت براي رفع تكليف‬ ‫پا بزند‪ .‬با اين نتايج آبروي م��ا در تكواندوي جهان رفت؛‬ ‫آبرويي كه سال‌ها براي به دست آوردن آن زحمت كشيده‬ ‫بوديم‪ .‬مسئوالن فدراس��يون همين را مي‌خواستند‪ ،‬اگر‬ ‫هدفشان اين بود‪ ،‬به آن رسيدند‪ .‬يوسف افتضاح بود و در‬ ‫حد يك كمربند آبي رقابت كرد! كرمي‌بهترين تكواندوكار‬ ‫جهان اس��ت و در دنيا او را تحت عنوان تانك و س��لطان‬ ‫تاكتيك مي‌شناس��ند‪ .‬مقصر او نيست‪ .‬چه باليي سرش‬ ‫آورده‌اند كه اينگونه مبارزه مي‌ك��رد؟ كرمي‌در رقابت با‬ ‫تكواندوكار اس��پانيايي‪ ،‬به دليل شدت ضربات صورتش‬ ‫كج شده بود‪.‬‬ ‫‪ l‬مسئوالنفدراسيونبه‌دنباليكبلهقربان‌گوبودندو‬ ‫يداد‪،‬بركنارش‬ ‫چون رضامهماندوست به اينامرپاسخمثبتنم ‌‬ ‫كردند‪‌.‬هادي‌ساعي به راحتي به خودش اجازه مي‌دهد و مي‌گويد‬ ‫ماخيليمربيبهترازمهماندوستداريم‪.‬اماهمينمربيانخوب‬ ‫به تكواندوكاران تمرين اشتباه دادند‪ ،‬بازيكنان من را دور درياچه‬ ‫دواندند‪ ،‬آنها را در شيب تمرين مي‌دادند و‪ ....‬تمام اينها اشتباه‬ ‫بوده و باعث خسته شدن آنها شد‪.‬‬ ‫‪ l‬به نظر من او هم در اي��ن المپيك باخت‪ ،‬چرا كه‬ ‫مقابل حريف برزيلي و حتي آن حريف افغان با كمك داوران‬ ‫پيروز شد‪ .‬معتمد در ديدار با روح‌اهلل نيك‌پا بايد بازنده مي‌شد‬ ‫چون دو ضربه به سرش برخورد كرد‪ .‬وي همچنين بايد در‬ ‫بازي با نماينده برزيل بازنده از ميدان خارج مي‌شد‪ .‬او وقتي‬ ‫كه داوران در راند طاليي به‌عنوان فرد پيروز دستش را باال‬ ‫‪ l‬به نظر ش��ما مي‌ش��ود؟ تكواندو ايران در المپيك‬ ‫ناموفق بوده و به غرور ملي ايراني‌ها توهين ش��ده است‪ .‬بايد‬ ‫منتظر آينده ماند و مسئوالن ورزش كشور اكنون بايد تصميم‬ ‫بگيرند كه مي‌خواهند همين وضعيت را ادامه دهند يا تصميم‬ ‫تازه‌اي بگيرند‪ .‬به هر حال اميدوارم از اين بعد تصميمات صحيح‬ ‫جايگزين نظرات اشتباه شود‪ ،‬شايد بتوان در آينده اين ناكامي‬ ‫‌تاريخي را از ذهن‌ها پاك كرد‪g.‬‬ ‫اما باقري معتمد موفق‌تر بود و توانست در همين‬ ‫شرايط مدال نقره بگيرد‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪139‬‬ ‫‪ l‬اين را بايد از پوالدگر سوال كنيد كه چرا تكواندوي‬ ‫ايران در بازي‌ه��اي المپيك اين همه ضعي��ف عمل كرد‪.‬‬ ‫تكواندوي ما از اتفاقي كه براي كشتي در المپيك‪ 2008‬پكن‬ ‫رخ داد‪ ،‬درس نگرفت‪ .‬بايد تكواندوي ايران به اين شرايط بد‬ ‫مي‌افتاد تا آنها به فكر بيفتند‪ .‬چرا آن زمان كه ما در مسابقات‬ ‫آسيايي دوم شديم كسي به فكر نبود‪ .‬يوسف كرمي‌به كسي‬ ‫باخت كه در مسابقات كسب سهميه در باكو هفت بر سه او‬ ‫را برده بود‪ .‬اين تكواندو كار اس��پانيايي در اين سال‌ها با هر‬ ‫ورزشكار ما كه بازي كرده بود باخته بود‪ ،‬حال چطور مي‌شود‬ ‫كه كرمي‌را شكست مي‌دهد!‬ ‫مثل اينكه دل خيلي پري داريد؟‬ ‫نظرتان درباره عملكرد سوسن حاجي‌پور چيست؟‬ ‫‪ l‬حد تكواندو بانوان همين است‪ .‬سرمربي گمنامي‬ ‫‌از كره‌جنوبي آورده‌اند كه هيچ‌كس از او شناختي ندارد و ماهي‬ ‫چهار‪ ،‬پنج هزار دالر هم به وي پرداخ��ت مي‌كنند‪ ،‬اما حاضر‬ ‫نيستند نصف اين پول را به رضا مهماندوست پرداخت كنند‪.‬‬ ‫جالب اينكه از او دفاع هم مي‌كنند‪ .‬عيبي ندارد خدا جاي حق‬ ‫نشستهاست‪.‬‬ ‫ورزش‬ ‫آقاي مهماندوست! چه شد كه تكواندو نتوانست‬ ‫در بازي‌ه�اي المپيك موفق باش�د و م�دال طال‬ ‫بگيرد؟‬ ‫بردند به هوا پريد و اين نشان مي‌دهد كه به همان مدال راضي‬ ‫بود‪ ،‬حتي معتق��دم او به مدال برنز هم راضي بود‪ .‬مس��ئوالن‬ ‫فدراسيون تكواندو آن زمان اعالم مي‌كردند دو طالي المپيك‬ ‫مي‌گيريم‪ ،‬حال چه شد؟!‬ ‫آزمايشي المپيك به آرون كوك باخت‪ ،‬زنگ خطر به صدا درآمد‪،‬‬ ‫اما كسي گوش نكرد‪.‬‬ ‫بادانستنهمهاينمسائ