صفحه قبل

هفته نامه مثلث شماره ۱۳۳

صفحه بعد

هفته نامه مثلث شماره 133

هفته نامه مثلث شماره 133

‫مخاطب به من شوک زد‬ ‫گفت‌وگوی مثلث با‬ ‫رضا عطاران‬ ‫هفته‌نامه‌خبري‪،‬تحليلي‪/‬سالسوم‪/‬شماره صد وسي وسوم ‪ 17/‬تيرماه‪ 92/1391‬صفحه‪1500/‬تومان‬ ‫اسحاق جهانگيري‪ ،‬كمال خرازي‬ ‫وحبيب‌اهللبيطرف سهگزينهدومخردادي‌ها اخبارويژه مثلث‬ ‫رقابت‌ درونگروهي‬ ‫اصالح‌طلبان‬ ‫همراه با گفت‌و‌گوهايي از‪ :‬حسين نجابت‪ ،‬محمدرضا تابش‬ ‫‌داريوش قنبري‪ ،‬حميدرضا ترقي‬ ‫چرا اس�تانداران‬ ‫تغییر می‌کنند‬ ‫در گفت‌وگو با استاندار جدید‬ ‫خراسانشمالیونمایندگانمجلس‬ ‫‪ISSN: 2008-5281‬‬ ‫‪MOSALAS.IR‬‬ ‫احمد توکلی چگونه حذف شد‬ ‫مركزپژوهش‌ها‬ ‫بهحاميانالريجانيرسيد‬ ‫جنگ سرد در ژنو‬ ‫بشاراسدمحلنزاعروسیهوآمریکا‬ ‫سناریوهارویمیز‬ ‫طرح‌های وزرای اقتصادی دولت برای مقابله با‬ ‫تحریم‌ها‬
‫راهامام‬ ‫و كذلك جعلنكم امه وسطا لتكونوا شهدا علي الناس‬ ‫و يكون الرسول عليكم شهيدا‬ ‫لزوم بيداري در مقابل‬ ‫توطئه‌ها و القائات شياطين‬ ‫ما بايد ب��ه ش��يطنت‌هايي كه از ط��رف ابرقدرت‌ها و‬ ‫وابستگان آنها انجام مي‌شود توجه كنيم و تحت تاثير واقع‬ ‫نشويم‪ .‬و ملت ما بيدار باشد‪ ،‬چون براي كشوري كه از اول‬ ‫بنايش بر اين بوده است كه مس��تقل باشد و تحت سلطه‬ ‫خبرنامه‬ ‫‪12-27‬‬ ‫احمد توكلي چگونه حذف شد؟‬ ‫مجادلهسينمايي‬ ‫اقتدارموشكي‬ ‫سياست‬ ‫‪28 - 43‬‬ ‫ت درون گروهي اصالح‌طلبان‬ ‫ رقاب ‌‬ ‫دوقطبياصولگرا‪-‬اصالح‌طلبنخواهيمداشت‬ ‫آغاز موج تغيير؟‬ ‫بين ‌الملل‬ ‫‪44 - 59‬‬ ‫اوباما ميان سنگ و صخره‬ ‫به دنبال تسلط بر«هارت لندنو»‬ ‫در ميان محافظه‌كاري و انقالبي‌گري‬ ‫گفتوگوی مثلث با‬ ‫رضا عطاران‬ ‫هفتهنامهخبري‪،‬تحليلي‪/‬سالسوم‪/‬شماره صد وسي وسوم ‪ 17/‬تيرماه‪ 92/1391‬صفحه‪1500/‬تومان‬ ‫هفته‌نامه سياسي‪ ،‬فرهنگي با رويكرد خبري‪ ،‬تحليلي‬ ‫صاحب امتياز و مدير مسئول‪ :‬مصطفي آجورلو‬ ‫سردبیر‪ :‬سعيد آجورلو‬ ‫اسحاق جهانگيري‪ ،‬كمال خرازي‬ ‫وحبيباهللبيطرف سهگزينهدومخرداديها اخبارويژه مثلث‬ ‫رقابت درونگروهي‬ ‫اصالحطلبان‬ ‫همراه با گفتوگوهايي از‪ :‬حسين نجابت‪ ،‬محمدرضا تابش‬ ‫داريوش قنبري‪ ،‬حميدرضا ترقي‬ ‫چرا اس�تانداران‬ ‫تغییر میکنند‬ ‫در گفتوگو با استاندار جدید‬ ‫خراسانشمالیونمایندگانمجلس‬ ‫‪ISSN: 2008-5281‬‬ ‫‪MOSALAS.IR‬‬ ‫مثلث؛ هفته نامه‌اي خبري‪ ،‬تحليلي است كه سعي دارد روايتي منصفانه و عادالنه‬ ‫از واقعيت‌ها ارائه دهد‪ .‬نامش تمثيل و اشاره‌اي است به سه ضلع استقالل‪ ،‬آزادي و‬ ‫جمهوري اسالمي‪ .‬مرامش تقويت گفتمان انقالب اسالمي‪ ،‬چارچوبش اسالم‪ ،‬انقالب‪،‬‬ ‫امام و رهبري‪ ،‬آرمانش گس�ترش و سيادت اسالم‌‌خواهي در سراسر جهان و عزت‬ ‫مسلمانان‪ ،‬توسعه و پيشرفت ايران‌اسالمي و رفاه مردم شريف ايران و رونق گرفتن‬ ‫عدال�ت‪ .‬مرزش رواداري و تأليف قلوب اهالي انقالب و ايس�تادگي در برابر مقابالن‬ ‫گفتماني و عملي نظام و س�ياق و مشرب‌مان نجابت قلم و روزنامه‌نگاري مومنانه و‬ ‫تالشدرجهترونقگرفتنسنتگفت‌وگوميانفرهيختگانونخبگانكشوراست‪.‬‬ ‫اميدواريم كه در روايت‌مان صادق‪ ،‬بر مرام‌مان مستمر و دائم‪ ،‬بر چارچوب‌مان مستقر‪،‬‬ ‫بر آرمان‌مان مومن‪ ،‬بر مرزهايمان مراقب و هوشيار و بر سياق‌مان استوار بمانيم‪.‬‬ ‫مثلث‬ ‫مخاطب به من شوک زد‬ ‫احمد توکلی چگونه حذف شد‬ ‫مرکزپژوهشها‬ ‫بهحامیانالریجانيرسید‬ ‫جنگ سرد در ژنو‬ ‫بشاراسدمحلنزاعروسیهوآمریکا‬ ‫سناریوهارویمیز‬ ‫طرحهای وزرای اقتصادی دولت برای مقابله با‬ ‫تحریمها‬
‫ديگران نباشد و مستشار از خارج نياورد و خودش حكومت‬ ‫كند‪ ،‬اين مسائل بوده است‪.‬‬ ‫ما وقتي كه در پاريس بوديم‪ ،‬يك نفر از آمريكا به‌عنوان‬ ‫يك تاجر آمد كه بعدا معلوم ش��د تاجر نيست‪ ،‬فاجر است‬ ‫و گفت صالح نيست كه به ايران برويد‪.‬‬ ‫يا دس��ته ديگ��ري كه بع��ض از آنه��ا مردمي‌صالح و‬ ‫بعض‌شان فضول بودند آمدند و گفتند كه سلطنت و قانون‬ ‫اساس��ي را حفظ كنيد‪ ،‬شاه سلطنت كند‪ ،‬نه حكومت و از‬ ‫اين حرف‌ها مي‌زدند‪ ،‬كه آنهاهم اشتباه مي‌كردند‪.‬‬ ‫بعد هم كه ش��اه رفت‪ ،‬راجع به بختيار همين مس��اله‬ ‫را پيش آوردند؛ كه بگذاريد بختيار و ش��وراي س��لطنت‬ ‫باشد‪ .‬بعد ديدند كه نش��د‪ ،‬راجع به تاخير آمدن ما شروع‬ ‫به فعاليت كردند كه حاال صالح نيس��ت و ممكن اس��ت‬ ‫چه بشود‪.‬‬ ‫بعد هم كه به ايران آمديم و مس��ائل اشتداد پيدا كرد‪،‬‬ ‫مثال‪ ،‬يكي از توطئه‌هاي آنان اين بود كه اين ارتش طاغوتي‬ ‫بايد منحل ش��ود و خودمان يك ارتش عليحده درس��ت‬ ‫كنيم و معلوم بود كه مي‌خواهند ش��يطنت بكنند كه اين‬ ‫نقشه هم از بين رفت‪.‬‬ ‫و حاال ش��ما مي‌بينيد كه ارتش متحول ش��ده و به جز‬ ‫اش��خاصي كه فاس��د بوده و فرار كردند يا معدوم شدند‪،‬‬ ‫ديگران خدمت مي‌كنند‪ ،‬كه اگر خداي نخواس��ته در آن‬ ‫وقت چنين مس��اله‌اي پيش مي‌آمد‪ ،‬ما مواجه با شكست‬ ‫مي‌شديم‪.‬‬ ‫پرونده ويژه‬ ‫‪60 -67‬‬ ‫سناريوهاي ضدتحريم روي ميز‬ ‫دامن غرب در آتش تحريم خواهد سوخت‬ ‫ترس از هژموني ايران‬ ‫فرهنگ‬ ‫‪68 -73‬‬ ‫مخاطب به من شوك زد‬ ‫فيلمي با كاستي‌هاي فراوان‬ ‫سينمايي كه ناديده گرفته شد‬ ‫نقدونظر‬ ‫‪74-79‬‬ ‫پرده‌برداري از راز قهرمان‬ ‫موج نژادپرستي در اوكراين و لهستان‬ ‫جدال مغز و مغز‬ ‫تحريريه‪:‬‬ ‫ي‬ ‫دبیر تحريريه و سياست‪ :‬مصطفي صادق ‬ ‫دبیر فرهنگ و اقتصاد‪ :‬عليرضا بهرامي‬ ‫دبیر جهان‌اسالم و دين‌وتاريخ‪ :‬مصطفي شوقي‬ ‫دبیر بين‌الملل‪‌:‬سعيده سادات فهري‬ ‫دبير ديدار‪ :‬افشين خماند‬ ‫دبير بازار‪ :‬مصطفي ميري ‬ ‫دبیر ورزش‪ :‬مهدي ربوشه‬ ‫دبیر خبرنامه‪ :‬علي حاجي‌ناصري‬ ‫اعضاي تحريريه و همکاران‪ :‬زهير توكلي‪-‬خسرو معتضد ‪ -‬شاهده‌يوسفي‬ ‫ياسين سيف‌االسالم‪ -‬اميد كرماني‌ها‪-‬فاطمه‌ميرزايي‪ -‬شيما غفاري ‪ -‬زهرا‌راد‪-‬‬ ‫عاطفه كربالئي‪ -‬محمد تاجيك‪ -‬حسين غالمي‪ -‬شادي خوشكار خيري‪-‬‬ ‫حميدرضا نصيري‌نژاد‪ -‬مسعود نجفي‪ -‬شاهين فتحيان ‪ -‬محمد جواد پاينده‬ ‫دبيراجرايي‪ :‬سمانه مومني‬ ‫فني‪:‬نيما ملك‌نيازي‬ ‫گرافيك و صفحه‌آرايي‪ :‬فاطمه قنائي ‪ -‬علي آجورلو‬ ‫پردازش تصاوير و عكس‪ :‬هومن سليميان‪ -‬امير طاليي‪ -‬مهدي ابراهيمي‬ ‫و نيوشا ملك‌نيازي‬ ‫تصحيح‪ :‬ژيال شاكري ‪ -‬داوود جوكار‬ ‫حروفچيني‪ :‬داود حشمتي‬ ‫امور اداري‪ :‬محمد شكرالهي‬ ‫مدير مالي‪ :‬محمد پاليزدار‬ ‫سازمان آگهي‌ها‪ :‬مصطفي ميري‬ ‫بازرگاني و بازاريابي‪ :‬محمدعلي آجورلو ‬ ‫انفورماتيك‪ :‬شهرام رحمتي‬ ‫با تشکر از‪ :‬دكتر اسماعيل تبار‪ -‬مهندس واعظي‪ -‬دكتر آيت‌اله ابراهيمي‬ ‫دكتر غالم‌حسن تقي نتاج ‪ -‬حسين زندي ‪ -‬احمد طاليي ‪ -‬مهندس بختياري‬ ‫مهندس صدوقي ‪ -‬مهندس مهرداد نصرت‌پور ‪ -‬حسين مجاهدي‬ ‫مهندس نظري توکلي ‪ -‬هادي انباردار ‪ -‬سيد عارف علوي ‪ -‬دکتر بهرامپور‬ ‫رضا راس��تي ‪ -‬ابراهیم صفرلکی‪ -‬دکتر زارعیان‪ -‬عليرضا حس��ن زاده‬ ‫سازمان آگهي‌ها‪ :‬تلفن‪0912 - 5169927 :‬‬ ‫چاپ‪ :‬رواق‬ ‫توزيع‪ :‬نامه‌امروز‬ ‫نشاني ‪ :‬تهران‪ ،‬خيابان شهيد بهشتي‪ ،‬خيابان پاكستان‪ ،‬كوچه دوازدهم‪،‬‬ ‫پالك ‪ ،24‬واحد ‪1‬‬ ‫تلفن ‪88171506-8 :‬‬
‫خبرنامه‬ ‫در خبرنامه اين هفته گزارش��ي درباره تغيير رئيس مركز پژوهش‌هاي مجلس درج ش��ده است‪ .‬مرور رسانه‌ها‪،‬‬ ‫گزارش‌هاوخبرهايي در حوزه‌هاي مختلف از بخش‌هاي گوناگون خبرنامه اين شماره است‪.‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫مجادله سينمايي‬ ‫اقتدار موشكي‬ ‫چرا بايد دعوت شوند؟‬ ‫تاريخ جريان‌هاي سياسي‪ -‬فكري مشهد‬ ‫‪12‬‬
‫گزارش اول‬ ‫سنگنايبرئيسيمجلسباشد‪.‬‬ ‫اگرچه مراحل قانوني تاسيس مركز پژوهش‌ها در‬ ‫پاييز سال ‪ 1374‬به انجام رس��يد‪ ،‬اما در واقع اين مركز در‬ ‫ماه‌هاي ابتدايي سال‪ 1372‬تاسيس شد‪.‬‬ ‫احمد توکلی از مرکز پژوهش‌های مجلس حذف‬ ‫شد‪.‬اینمناسب‌ترینتعبیرازاتفاقاتهفتهگذشتهمجلس‬ ‫است‪.‬‬ ‫حاال کاظ��م جاللی به عن��وان یک��ی از طرفداران‬ ‫سرس��خت علی الریجانی بر کرس��ی ریاس��ت مرکز‬ ‫پژوهش‌ها تکیه خواهد زد تا شاید به گفته رئیس مجلس‬ ‫این مرکز در فعالیت‌های خود نوآوری داشته باشد‪.‬‬ ‫پس از اتفاقاتی که در انتخابات هیات رئیس مجلس‬ ‫رخدادوعلیالریجانیموفقشدبهپشتوانهفراکسیونتازه‬ ‫تاسیس رهروان والیت جایگاه خود را در ریاست مجلس‬ ‫تثبیت کند و طیف تحول‌خواه��ان به رهبری غالمعلی‬ ‫حداد عادل را شکست دهد‪ ،‬جاللی با رای اعضای هیات‬ ‫رئیسه س��کاندار مرکز پژوهش‌ها شد تا پازل فراكسيون‬ ‫حامي رئيس مجلس در به دست گرفتن مناسب اصلی‬ ‫مجلسکاملشود‪.‬‬ ‫مجلس نهم ک��ه قرار ب��ود مکانی ب��رای وحدت‬ ‫اصولگرایانباشدحاالتبدیلشدهبهمحملیبرایعمیق‌تر‬ ‫شدن اختالفات آنان؛ از انتخابات هیات رئیسه تابررسی‬ ‫اعتبارنامه‌هاواکنونریاستمرکزپژوهش‌ها‪.‬‬ ‫مجلس شوراي اسالمي‌از همان روزهاي آغازين‬ ‫فعاليت خود در س��ال ‪ ،58‬همواره طرح‌هاي��ي را براي‬ ‫پي‌ريزي قوانين موردنياز جامعه تدوين مي‌كرد و لوايح‬ ‫ساير دستگاه‌ها را به بررسي مي‌گذاشت‪ .‬نمايندگان ملت‬ ‫براي بررس��ي طرح‌ها و لوايح هيچ‌گاه خود را از نظرات‬ ‫كارشناس��ان محروم نمي‌كردند و در اين راس��تا از آنان‬ ‫مشورتمي‌طلبيدند‪.‬امادرعينحالايننمايندگانبودند‬ ‫كهنظرنهاييراابرازمي‌كردندوچه‌بسانظراتكارشناسان‬ ‫بهمرحلهاجرانمي‌رسيد‪.‬‬ ‫قري��ب ب��ه ‪ 13‬س��ال پ��س از تش��كيل پارلمان‬ ‫در جمهوري اسالمي‪ ،‬نمايندگان مردم نسبت به وجود‬ ‫عقبهكارشناسيدرخصوصطرح‌هاولوايحاحساسنياز‬ ‫جدي كردند‪ .‬بدين ترتيب از اواخر سال ‪ 1371‬به دستور‬ ‫هياترئيسهمجلسوموافقتعلياكبرناطقنوري‪،‬رئيس‬ ‫مجلسچهارم‪،‬نهاديمستقل‌‪،‬دائمي‌وسازمان‌يافتهباعنوان‬ ‫«مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسالمي» براي ارائه‬ ‫خدمات مستمر كارشناسي و مطالعاتي در كنار مجلس‬ ‫قرار گرفت‪.‬‬ ‫در آن زم��ان گروه��ي از نماين��دگان و پارلمان تا‬ ‫ي اينگونه اس��تدالل‬ ‫رياس��ت‌هاي جمه��وري اس�لام ‌‬ ‫يو‬ ‫مي‌كردند كه مجالس��ي كه چنين تكيه‌گاه‌هاي علم ‌‬ ‫تحقيقاتي س��ازما ‌ن يافته‌اي در اختيار دارند‪ ،‬با مجالسي‬ ‫كه نمايندگان‌شان با اتكا به توان علمي‌و تجربي خود به‬ ‫كارشناسي و تدوين قوانين مبادرت مي‌ورزند‪ ،‬در روش و‬ ‫درنتيجهقابلمقايسهنيستند‪.‬بدينترتيبمجلسبادرك‬ ‫اين ضرورت‌‪ ،‬مركز پژوهش‌هاي خود را بنا نهاد‪.‬‬ ‫حاال پس از گذش��ت حدود ‪ 20‬س��ال از تاسيس‬ ‫اين مرك��ز‪ ،‬مركز پژوهش‌ه��ا به‌عنوان ب��ازوي علمي‌و‬ ‫تحقيقاتي مجل��س‪ ،‬با انتش��ار چندين ه��زار گزارش‪،‬‬ ‫جايگاه پژوهش��ي خ��ود را باالتر از ديگر موسس��ات‬ ‫پژوهش��ي كش��ور قرار داده اس��ت‪ .‬هرچن��د در ابتدا‬ ‫بنا بر اين بود كه اين مركز عقبه كارشناسي هيات رئيسه‬ ‫باشد اما حاال آنقدر بال‌وپر گرفته كه رياست آن شايد هم‬ ‫خبرنامه‬ ‫مركز پژوهش‌ها به حاميان الريجاني رسيد‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫احمد توكلي چگونه حذف شد؟‬ ‫ساختار مركز پژوهش‌ها‬ ‫براساس آنچه كه ماده ‪ 22‬قانون شرح وظايف مركز‬ ‫پژوهش‌ها ابراز مي‌دارد‪ ،‬مطالعه‪ ،‬بررسي و ارائه نظرهاي‬ ‫كارشناسي بر روي تمام طرح‌ها و لوايح‪ ،‬گردآوري‪ ،‬نقد و‬ ‫تنظيم نظرهاي محققان و پژوهشگران مراكز دانشگاهي و‬ ‫تحقيقاتي‪ ،‬دستگاه‌هاي اجرايي‪ ،‬نهادها‪ ،‬گروه‌ها و احزاب‬ ‫سياسي و افكار عمومي‌در مورد نيازهاي جامعه‪ ،‬مطالعه‪،‬‬ ‫بررسي و تحقيق نسبت به حسن اجراي قوانين و ساير‬ ‫ابعاد نظارتي مجلس و ارائه پيش��نهادهاي كارشناسانه‬ ‫براي رفع موانع و مش��كالت اجراي��ي‪ ،‬تامين نيازهاي‬ ‫اطالعاتي كميس��يون‌ها و نمايندگان مجل��س از طريق‬ ‫تدارك و برقراري نظام اطالع رساني‪ ،‬انجام پژوهش‌هاي‬ ‫موردي حسب درخواست هيات رئيسه‪ ،‬كميسيون‌ها و‬ ‫نمايندگان مجلس و انجام ماموريت‌هاي محوله در رابطه‬ ‫با كتابخانه‌هاي مجلس كه اين‌گونه موارد زيرنظر مستقيم‬ ‫رئيس مجلس قرار مي‌گيرند از جمله وظايف اين مركز‬ ‫ذكر شده است‪ .‬اين مركز همچنين موظف به اشاعه نتايج‬ ‫مطالعاتپژوهشيازطريقنشركتبونشرياتوانعكاس‬ ‫نظرات به واحدها و دس��تگاه‌هاي ذي‌ربط با نظر هيات‬ ‫رئيسهمجلساست‪.‬‬ ‫همچنين هيات امناي مركز پژوهش‌ها متشكل از‬ ‫رئيسمجلس‪،‬اعضايهياترئيسهمجلسورئيسمركز‬ ‫است‪ .‬تصويب خط مشي كلي مركز بنا بر پيشنهاد رئيس‬ ‫مركز‪ ،‬تائيد بودجه‪ ،‬تائيد زيرمجموعه س��ازماني و آئين‬ ‫نامه‌هاياستخدامي‪،‬ماليومعامالتيوعزلونصبرئيس‬ ‫مركز‪،‬ازجملهوظايفهياتامناست‪.‬‬ ‫رئيسمركزراهياتامناباتوجهبهماده‪ 77‬قانونشرح‬ ‫وظايف مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسالمي‪ ،‬براي‬ ‫مدت چهار سال از ميان افرادي ذي‌صالح كه داراي مدارج‬ ‫يوتجربهكافيباشند‪،‬انتخابمي‌كنند‪.‬شوراي‬ ‫بااليعلم ‌‬ ‫پژوهشي مركز نيز‪ ،‬متش��كل از رئيس مركز‪ ،‬پنج نفر از‬ ‫يوكارشناسيازبيننمايندگانمجلس‬ ‫شخصيت‌هايعلم ‌‬ ‫به انتخاب هيات امناي مركز و پنج نفر از پژوهش��گران‬ ‫متخصص داراي حداقل مرتبه استادياري با معرفي رئيس‬ ‫مركز و تصويب هيات امناست‪ .‬بررسي و تائيد طرح‌هاي‬ ‫پژوهشي‪ ،‬همكاري در تدوين برنامه ساالنه مركز‪ ،‬نظارت‬ ‫بر انتشار نش��ريه‌هاي علمي‌و پژوهش��ي مركز و تعيين‬ ‫ي با ساير مراكز‬ ‫برنامه‌هاي اجرايي مركز براي ارتباط علم ‌‬ ‫آموزشي و پژوهشي داخل و خارج كشور‪ ،‬جزو وظايف‬ ‫شوراي پژوهشي است‪.‬‬ ‫آغاز فعاليت مركز پژوهش‌ها‬ ‫تاسيس مركز پژوهش‌ها‪ ،‬همزمان بود با سال پاياني‬ ‫مس��ئوليت مجلس چهارم‪ .‬در آن روزها‪ ،‬جناح راست‬ ‫اكثريت مجلس را در اختيار داش��ت و طبيع��ي بود كه‬ ‫يكي از چهره‌هاي برجس��ته اين جناح مس��ئوليت اين‬ ‫مركز تازه تاس��يس را برعهده گيرد‪ .‬اگرچه زمزمه‌هايي‬ ‫مبني بر رياست برخي چهره‌هاي جناح راست كه وجهه‬ ‫سياسي آنها غالب بود‪ ،‬اما عقالي اين جناح بر آن شدند‬ ‫تا چهره‌اي علمي‌را به رياست اين مركز برسانند‪ .‬اينگونه‬ ‫بود كه محمدجواد الريجاني كه خود از موسسان مركز‬ ‫پژوهش‌ها بود به رياس��ت اين مركز رسيد‪ .‬او كه سابقه‬ ‫معاون��ت وزارت خارجه در دوران رياس��ت دكتر علي‬ ‫اكبر واليتي بر دستگاه ديپلماسي را در كارنامه داشت و‬ ‫عالوه‌بر تحصيالت حوزوي‪ ،‬دكتراي خود را در رش��ته‬ ‫‪13‬‬
‫خبرنامه‬ ‫فيزيك نظري اخذ كرده بود‪ ،‬چهره مناسبي براي يك مركز‬ ‫پژوهشي و تحقيقاتي به‌شمار مي‌رفت‪ .‬عالوه‌بر اين‪ ،‬او در‬ ‫دوره مسئوليت خود در وزارت امور خارجه‪ ،‬سنگ بناي‬ ‫دفتر مطالعات سياسي اين وزارتخانه را نيز گذاشته بود‪.‬‬ ‫الريجاني در مجلس پنجم توانس��ت با حضور موثر در‬ ‫مركز پژوهش‌هاي مجلس جايگاه مناسبي براي اين مركز‬ ‫ايجاد كند‪ .‬پس از شكست‌هاي پي‌در‌پي جناح راست در‬ ‫نيمه دوم دهه ‪ 70‬و ورود اصالح‌طلبان به مجلس ششم‪،‬‬ ‫ميراث محمدجواد الريجاني به محمدرضا خاتمي‌رسيد‪.‬‬ ‫خاتمي‌كه از همان ابتداي فعاليت مجلس ششم‪ ،‬به نايب‬ ‫رئيسي پارلمان اصالح‌طلبان رسيد و تا پايان اين مجلس‬ ‫بر اين كرسي تكيه زد‪ .‬او به دليل حضور در هيات رئيسه‬ ‫مجلس‪ ،‬به ن��درت در محل مرك��ز پژوهش‌ها حضور‬ ‫مي‌يافت؛ از اين رو در دوره چهارساله وي عملكرد اين‬ ‫مركز زيرسايه مس��ئوليت خاتمي‌در هيات رئيسه قرار‬ ‫گرفت‪ .‬زارع فومني رئيس ائت�لاف اصالح‌طلبان جوان‬ ‫درباره مركز پژوهش‌هاي تح��ت مديريت محمدرضا‬ ‫خاتمي‌چنين مي‌گويد‪« :‬يك مركزي كه ش��ايد تاكنون‬ ‫مورد توجه واقع نشده است‪ ،‬مركز پژوهش‌هاي مجلس‬ ‫ي بود؛ اين مركز در‬ ‫ششم بود كه دست محمدرضا خاتم ‌‬ ‫كنار حلقه‌هاي ديگري مثل حلقه كيان‪ ،‬حلقه آئين‪ ،‬مركز‬ ‫مطالعات استراتژيك رياس��ت جمهوري كه متشكل از‬ ‫افرادي كه از وزارت اطالعات و س��پاه به دليل تخلفات‬ ‫بيرون انداخته شده بودند‪ ،‬به تئوري سازي و توطئه‌چيني‬ ‫اقدام مي‌كردند‪ .‬مركز پژوهش‌هاي مجلس مواردي را به‬ ‫يكسري از افراد ديكته مي‌كردند و در قالب كارهاي ظاهرا‬ ‫تحقيقاتي و نظرسنجي و‪ ..‬به دنبال اهداف خاصي بود در‬ ‫ادامه همين مركز پژوهش‌هاي مجلس ششم گروهي را‬ ‫مامور كرد به قم بروند كه يكي از آنها من بودم‪ ،‬كه برخي‬ ‫مسائل را به برخي روحانيون ديكته كنيم و ارتباط بگيريم‬ ‫و مسائل مختلف را بايد انجام مي‌داديم‪ ».‬فومني حتي از‬ ‫تالشناكامخاتمي‌برايتخريبعقايددينيجامعهسخن‬ ‫به ميان مي‌آورد‪ .‬با وجود انتقادات اصولگرايان‪ ،‬اكثريت‬ ‫اصالح‌طلبان در پايان مجلس ششم از عملكرد اين مركز‬ ‫با افتخار يادمي‌كردند‪ .‬پيروزي اصولگرايان در انتخابات‬ ‫مجلس هفتم ميراث اصولگرايان را به آنان بازگرداند‪ .‬در‬ ‫اين دوره‪ ،‬احمد توكلي در يك روند توافقي به رياس��ت‬ ‫مركز پژوهش‌ها رس��يد؛ چه آنكه غالمعلي حدادعادل‬ ‫باتوافقاكثريتاصولگرايانمجلسهفتمبهرياسترسيد‬ ‫ومحمدرضاباهنرازطيفراستسنتيرياستفراكسيون‬ ‫اصولگرايان را عهده‌دار شد‪ .‬بنابراين تحولخواهان بايد به‬ ‫جايگاهيمناسبدرپارلماناصولگراياندستمي‌يافتند‪.‬‬ ‫اينگونه بود كه احمد توكلي به رياست مركز پژوهش‌ها‬ ‫رسيد‪ .‬او در اين دوره تمام تالش خود را به كار گرفت تا‬ ‫اين مركز عقبه كارشناسي خود را بازيابد‪ .‬توكلي كه خود‬ ‫دكتراي اقتصاد دارد‪ ،‬تالش ك��رد تا طرح‌هاي اقتصادي‬ ‫عدالت‌خواهانه را در اين مركز پ��رورش دهد‪ .‬او در اين‬ ‫مسير از بسياري از اساتيد دانشگاه در حوزه‌هاي مختلف‬ ‫استفاده كرد و توانس��ت تا حدود بسياري اين مركز را به‬ ‫جايگاه اصلي خود بازگرداند‪ .‬در مجلس هش��تم طريق‬ ‫انتخاب رئيس مرك��ز پژوهش‌ها تغيير كرد و او پش��ت‬ ‫درهاي بسته و در جلسه‌اي خصوصي انتخاب شد‪ .‬دليل‬ ‫اين اتفاق تغيير آرايش اصولگرايان بود‪ .‬در بدو فعاليت‬ ‫مجلس هشتم علي الريجاني در راس پارلمان نشست كه‬ ‫برتمامتحوالتمجلستاثيرمي‌گذاشت‪.‬زمانيكههفت‬ ‫جلسههيات‌رئيسهمجلسهشتمبرايانتخابرئيسمركز‬ ‫پژوهش‌ها بي‌نتيجه ماند ناگهان محمدرضا باهنر‪ ،‬نايب‬ ‫رئيس دوم خبر انتخاب توكلي را در اختيار رسانه‌ها قرار‬ ‫داد‪ .‬در مجلس هشتم انتخاب رئيس مركز پژوهش‌ها در‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪14‬‬ ‫يكماراتننفس‌گيرميانتحولخواهانوحامياندولتدر‬ ‫مجلس صورت گرفت‪ .‬طرفداران دولت از كانديداتوري‬ ‫روح‌اهلل حسينيان و اصولگرايان تحولخواه در راس آنها‬ ‫غالمعليحدادعادلازكانديداتورياحمدتوكليحمايت‬ ‫مي‌كردند‪ .‬بدين ترتيب هيات‌رئيسه مجلس به دو دسته‬ ‫مخالفانوموافقانادامهرياستتوكليبرمركزپژوهش‌ها‬ ‫تقسيم شد‪ .‬مهم‌ترين مخالف توكلي اما علي الريجاني‬ ‫بود‪ .‬گرچه اين دو چهره اصولگرا نس��بت خانوادگي با‬ ‫يكديگردارند‪،‬اماهموارهاختالفنظرهايي ميانآنها عيان‬ ‫بوده است‪ .‬توكلي در انتخابات رياست جمهوري نهم از‬ ‫محمدباقرقاليبافدربرابرعليالريجانيحمايتكردودر‬ ‫انتخابات هيات رئيسه مجالس هشتم و نهم به پشتيباني از‬ ‫غالمعليحدادعادلدرمقابلالريجانيپرداخت‪.‬تاخيردر‬ ‫انتخاب رئيس مركز پژوهش‌هاي مجلس هشتم موجب‬ ‫شد تا توكلي در نامه‌اي به اعضاي هيات‌رئيسه به شدت‬ ‫از نحوه رفتار آنها انتقاد كند و فعاليت خود در مجلس را‬ ‫به حالت تعليق در بياورد‪ .‬علت تاخير در تصميم‌گيري‬ ‫هيات‌رئيسه نيز درخواس��ت حاميان دولت از الريجاني‬ ‫براي عدم انتخاب توكلي بود؛ چه آن كه توكلي در دوره‬ ‫چهار ساله رياست بر مركز پژوهش‌ها در مجلس هفتم‬ ‫گزارش‌هاي انتقادي فراواني نس��بت به عملكرد دولت‬ ‫محمود احمدي‌نژاد تهيه مي‌ك��رد‪ .‬از اين رو طبيعي بود‬ ‫كه حاميان دولت در مجلس هشتم با ادامه رياست توكلي‬ ‫در مركز پژوهش‌ها مخالف باش��ند‪ .‬در چنين شرايطي‬ ‫شايعاتي منتشر شد كه حاكي از تعيين شروطي از سوي‬ ‫علي الريجاني بود تا درصورتيكه توكلي آنها را پذيرفت‪،‬‬ ‫رياس��ت بر مركز پژوهش‌ها را به او بس��پارد‪ .‬در چنين‬ ‫شرايطي رئيس مجلس توكلي را به جلسه‌اي خصوصي‬ ‫دعوت كرد و آنها پشت در‌هاي بسته تشكيل جلسه دادند‬ ‫وباپذيرشويژگي‌هايموردنظرالريجانيتوكليدرمقام‬ ‫رياست مركز پژوهش‌ها ابقا شد‪ .‬حميدرضا حاجي‌بابايي‬ ‫كه در هيات رئيسه مجلس هشتم حضور داشت و حاال‬ ‫وزير آموزش و پرورش دولت دهم اس��ت گفته بود كه‬ ‫اين ويژگي‌ها تعامل بيشتر مركز پژوهش‌ها با نمايندگان‪،‬‬ ‫اعضاي هيات‌رئيسه و كارشناسان بوده است‪ .‬اما تحوالت‬ ‫پشت‌پردهخبرازآنمي‌دادكهشرطاصليالريجانيتعامل‬ ‫با دولت و عدم استفاده از مركز پژوهش‌ها به عنوان ابزاري‬ ‫براي مخالفت با احمدي‌نژاد به‌ويژه در فاصله يك سال‬ ‫مانده به انتخابات بوده است‪ .‬شايد به راحتي بتوان گفت‬ ‫كه احمد توكلي اين شروط را نپذيرفت‪ .‬چه آنكه عملكرد‬ ‫او در مرك��ز پژوهش‌ها بارها با انتق��اد نمايندگان حامي‬ ‫‌احمدي‌نژاد مواجه شد‪.‬‬ ‫قسمت دوم گزارش مركز پژوهش‌ها‬ ‫اما در مجل��س نهم ماجراي انتخ��اب رئيس مركز‬ ‫پژوهش‌ها متفاوت از مجالس گذشته بود‪ .‬در دوره‌هاي‬ ‫گذشته فردي كه رياست اين مركز را برعهده داشت در‬ ‫صورت راهيابي مجدد به مجلس بار ديگر اين سمت را‬ ‫عهده‌دارمي‌شد‪،‬امااينباردرآستانهفعاليتمجلسنهمبه‬ ‫دليل اتفاقي كه در آرايش دروني اصولگرايان رخ‌داد‪ ،‬رسما‬ ‫اعالمشدكهرئيسمركزپژوهش‌هاتغييرخواهدكرد‪.‬حتي‬ ‫نام‌هايي همچون اسداهلل بادامچيان و حميدرضا كاتوزيان‬ ‫كه از راهيابي مجدد به مجل��س بازماندند از گزينه‌هاي‬ ‫رياست اين مركز بودند‪ .‬اما درنهايت اين كاظم جاللي بود‬ ‫كه توانست كرسي توكلي را تصاحب كند و به رياست‬ ‫بازويكارشناسيمجلسبرسد‪.‬‬ ‫چرا جاللي؟‬ ‫با مش��خص ش��دن نتايج انتخابات مجلس نهم‪،‬‬ ‫گمانه‌زني‌ها درخصوص آرايش پارلمان جديد آغاز شد؛‬ ‫چه آنكه با وجود راهيابي چهره‌هاي اصولگرا و ژنرال‌هاي‬ ‫اينجريانبهمجلس‪،‬آنچهآرايشمجلسراباابهاممواجه‬ ‫مي‌كرد‪ ،‬تعداد زياد نمايندگان مس��تقل و اعالم پيروزي‬ ‫طيف‌هاي مختلف بود‪ .‬بدين ترتيب طيف‌هاي مختلف‬ ‫اصولگرادرروزهايباقيماندهمجلسهشتمتمامهم‌وغم‬ ‫خود را براي به كار گرفتند‪ .‬ايستگاه نخست اين ماجرا‪،‬‬ ‫انتخاب رئيس مجلس بود‪ .‬طيف‌هاي مختلف زير چتر‬ ‫دو كانديداي شاخص يعني غالمعلي حدادعادل و علي‬ ‫الريجاني كه در مجلس هش��تم نيز با يكديدگر رقابت‬ ‫كرده بودند قرارگرفتند‪ .‬هرچه حاميان رياست حدادعادل‬ ‫برنامه‌هاي خود را با رسانه‌ها مطرح مي‌كردند‪ ،‬اما حاميان‬ ‫رياست علي الريجاني سكوت پيش��ه كرده بودند‪ .‬اين‬ ‫اتفاقات نيز بر مبهم شدن ماجرا مي‌افزود و برخي اينگونه‬ ‫تحليل مي‌كردند كه علي الريجاني از شكست خود در‬ ‫انتخابات هيات رئيسه آگاه اس��ت‪ .‬اما آنچه سبب تغيير‬ ‫قاعده بازي به سود علي الريجاني شد‪ ،‬تشكيل فراكسيون‬ ‫رهروان واليت ب��ود‪ .‬الريجاني با نزديك ش��دن به راي‬ ‫اكثريت از منتخبان مجلس نهم توانست آنها را به سوي‬ ‫خود و به‌س��ود خود جلب كند‪ .‬اينگونه بود كه رياست‬ ‫الريجاني در مجلس نهم نيز تثبيت ش��د و او برخالف‬ ‫بسياري از پيش بيني‌ها غالمعلي حدادعادل را شكست‬ ‫داد‪ .‬پس از انتخاب رئيس مجلس‪ ،‬تصويب اعتبارنامه‌ها و‬ ‫انتخاباتكميسيون‌هانيزجنجاليشدوناگهانتمامنگاه‌ها‬ ‫بهانتخابرئيسمركزپژوهش‌هامعطوفشد‪.‬گوييقرار‬ ‫براينبودكهفقطسهكرسياصليهياترئيسهثابتبماند‬ ‫و تمام سمت‌هاي ديگر در درون مجلس دستخوش تغيير‬ ‫و تحول شود‪ .‬كاظم جاللي كه از حاميان اصلي رياست‬ ‫علي‌الريجاني و سخنگوي فراكس��يون رهروان واليت‬ ‫بود به رياست مركز پژوهش‌ها رسيد تا هيچ سهمي‌براي‬ ‫اصولگرايان تحولخواه در جايگاه‌هاي تاثيرگذار مجلس‬ ‫نهم وجود نداشته باشد‪ .‬جاللي براي رسيدن به رياست‬ ‫مركز پژوهش‌ها راه چندان دشواري را پيش‌رو نداشت؛‬ ‫چه آنكه از حاميان اصلي رياس��ت علي الريجاني بود و‬ ‫حاال پس از پيروزي الريجاني در انتخابات هيات رئيسه‬ ‫مي‌توانست راي او و به تبع آن راي اكثريت اعضاي هيات‬ ‫رئيسهراازآنخودكند‪.‬امااحمدتوكليكهدراينميانتمام‬ ‫قد از غالمعلي حداد عادل دفاع كرده بود‪ ،‬مركز پژوهش‌ها‬ ‫را از دس��ت داد‪ .‬احمد توكلي‪ ،‬كاظم جاللي‪ ،‬سيد‌مويد‬ ‫حسيني صدر‌‪ ،‬عباس رجايي و محمدمهدي مفتح افرادي‬ ‫بودند كه برنامه‌هاي خود را براي تصدي پست رياست‬ ‫مركز پژوهش‌هاي مجلس ارائه دادند‪ ،‬اما برنامه‌هاي احمد‬ ‫توكليرئيسمركزپژوهش‌هايمجلسدرمجالسهفتم‬ ‫و هشتم با نظر مثبت اعضاي هيات رئيسه همراه نشد و در‬ ‫نهايت اين كاظم جاللي بود كه اقبالش بلند بود و فاتح اين‬ ‫كرسيدرمجلسنهمشد‪ .‬البتهبهجزتوكليسايرگزينه‌ها‬ ‫از قدرت كافي براي رقابت با جاللي برخوردار نبودند تا به‬ ‫اينترتيبسخنگويفراكسيونرهروانواليتبهرياست‬ ‫اين مركز برسد‪ .‬كاظم جاللي در مورد برنامه‌هايش براي‬ ‫تصديمركزپژوهش‌هايمجلسگفتهاست‪«:‬اجازهدهيد‬ ‫بعدازانجاممعارفهبرنامه‌هايمرااعالمكنمكهبهاحتمالزياد‬ ‫اينموضوعدرقالبكنفرانسخبريانجامخواهدشد‪ ».‬او‬ ‫درموردزمانمعارفهخودگفتهاست‪«:‬براساسآنچهمطرح‬ ‫شده به احتمال زياد معارفه بنده بعد از تعطيالت تابستاني‬ ‫مجلس(اواسطمردادماه)انجامخواهدشد‪ ».‬رئيس جديد‬ ‫مركزپژوهش‌هايمجلسدرخصوصگزينه‌هايمطرح‬ ‫براي تصدي قائم‌مقام و مسئوالن اين مركز نيز گفت‪« :‬در‬ ‫حال حاضر نيروهاي توانمندي درمركز پژوهش‌ها وجود‬ ‫دارد‪ ،‬اما منطقي آن است كه بعد از مستقر شدن و ارزيابي‬ ‫دقيق و شناختن نيروهاي انساني مركز پژوهش‌ها در اين‬ ‫رابطه تصميم‌گيري و اقدامات الزم را انجام دهند‪g».‬‬
‫گزارش‌ها‬ ‫ميان روساي حوزه هنري و سازمان سينمايي چه مي‌گذرد؟‬ ‫مجادله سينمايي‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫مجادله بين معاونت س��ينمايي وزارت ارشاد و‬ ‫حوزه هنري هرچند در چند روز گذش��ته پس‌از يك‬ ‫فراز‪ ،‬فرودي را از س��ر‌گذراند‪ ،‬اما در همان فرود هم‬ ‫نسبت‌هايي رد‌و‌بدل شد كه كم از فرازش نداشت‪.‬‬ ‫درواقع ماجرا از زماني آغاز شد كه حوزه هنري‬ ‫پس با اعتراض ب��ه دو فيلم گشت‌ارش��اد و زندگي‬ ‫خصوصي اين فيلم‌ه��ا را از پرده‌س��ينماهاي تحت‬ ‫اختيار خود پايين آورد‪ .‬از همان زمان‪ ،‬يعني س��ه‌ماه‬ ‫پيش اعالم كرد از اين پس به انتخاب خود‪ ،‬از برخي‬ ‫فيلم‌هاي پروانه نمايش گرفته كه در آن زمان به عدد‬ ‫حداقل ‪ 15‬فيلم اشاره ش��د كه احتماال در سال‌جاري‬ ‫در س��ينماهاي حوزه امكان نمايش نخواهند داشت‪.‬‬ ‫پس از آن ش��وراي صنفي نمايش طي چند‌هفته اخير‬ ‫تصميم گرفت كه حواله اكران به س��ينماهاي حوزه‬ ‫هنري ندهد‪ .‬اي��ن تصميم موجب ش��د حتي گاهي‬ ‫س��ينماهاي متعلق به ح��وزه بدون فيل��م ماندند‪ ،‬اما‬ ‫مجادله اصلي بر‌سر پرديس س��ينمايي آزادي بود كه‬ ‫به اقدام واكنش��ي حوزه هنري براي اكران فيلم دفاع‬ ‫مقدس��ي شور‌ش��يرين انجاميد‪ .‬اين س��ينما البته در‬ ‫معادالت اكران براي سازندگان فيلم‌ها و شايد به‌طور‬ ‫غيرمستقيم براي مديران س��ينمايي وزارت‌ارشاد از‬ ‫اهميت ويژه‌اي برخوردار اس��ت‪ .‬اي��ن مجموعه در‬ ‫فصل بهار گذشته توانسته ‪ 16/6‬درصد از كل فروش‬ ‫س��ينماهاي پايتخت را به‌خود اختصاص دهد و اين‬ ‫درحالي است كه اين پرديس سينمايي تنها ‪ 6/2‬درصد‬ ‫از كل فضاي سينمايي پايتخت را تشكيل داده است‪.‬‬ ‫حدود ‪ 80‬سالن س��ينمايي در تهران فعاليت مي‌كنند‬ ‫كه البته بخشي از آنها فروش بسيار ضعيفي دارند‪ .‬در‬ ‫اين ميان سينما «آزادي» با‌ در اختيار داشتن پنج سالن‬ ‫س��ينمايي‪ ،‬حدود ـ ‪ 10‬درصد از كل فروش سينماي‬ ‫ايران ـ را در بهار گذشته تامين كرده است‪.‬‬ ‫به‌هر‌حال واكنش شوراي صنفي نمايش به‌حوزه‬ ‫هنري كه اع�لام كرد؛ «پ��س كوچه‌هاي ش��مرون»‬ ‫را اكران نمي‌كند‪ ،‬به آنجا كش��يد كه هن��گام نمايش‬ ‫«شور شيرين» بحث تغيير س��رگروهي از اين سينما‬ ‫به پرديس «اريكه ايراني��ان» را هم مطرح كند تا عمق‬ ‫اختالفات ايجاد شده‪ ،‬بيش از پيش نمايان شود‪ .‬اين‬ ‫اقدام موجب شد رئيس حوزه هنري عالوه بر اكران‬ ‫فيلم يادش��ده بدون مجوز اكران‪ ،‬مدي��ران حوزه در‬ ‫اين سينما را گردهم بياورد و در جمع آنها سخنراني‬ ‫شديداللحني عليه فضاي سينمايي كشور و مديريت‬ ‫آن انجام دهد‪ .‬او در س��خنانش به‌مس��ئوالن وزارت‬ ‫ارشاد توصيه كرد كه صفشان را از سوءاستفاده‌گران‬ ‫همنوا با دشمن جدا كند‪.‬‬ ‫مومني در س��خنان صريحي گف��ت‪« :‬آناني كه‬ ‫حوزه هنري را مي‌شناس��ند يا تاري��خ آن را پيگيري‬ ‫كرده‌اند‪ ،‬مي‌دانند كه اين نهاد هر‌گاه متوجه انحرافي‬ ‫در مسير ادبيات و هنر انقالب شده‪ ،‬واكنش نشان داده‬ ‫و تاوان بيداري و غيرتمندي خودش را هم پرداخته‬ ‫است‪ .‬امروز در روزگار استيالي ارزش‌هاي انقالبي‬ ‫و اسالمي كس��ي جرأت ندارد كه فرزندان امام‌(ره)‬ ‫عزيزمان و رهبر حكيم‌مان را به‌جرم دفاع از ساحت‬ ‫هنر انقالب اس�لامي مورد بازخواس��ت و تنبيه قرار‬ ‫ده��د‪ ».‬او افزود‪« :‬اين روزها گاهي كس��اني از س��ر‬ ‫عصبانيت ي��ا ناداني درب��اره حوزه هنري س��خناني‬ ‫مي‌گويند ك��ه به ان��دازه قد و قواره ش��ان نيس��ت‪.‬‬ ‫آيا نماي��ش ندادن فيلم‌ه��اي مفس��ده‌انگيز كه مورد‬ ‫اعتراض علماي دين و مجته��دان نماينده ولي فقيه‬ ‫در بالد اس��ت‪ ،‬بي‌قانوني اس��ت؟ ما آماده‌ايم تاوان‬ ‫اين قانون‌ش��كني را بدهيم‪ .‬اما كدام قان��ون؟ قانون‬ ‫مجلس شوراي اس�لامي كه ش��ش مجتهد عادل بر‬ ‫آن نظارت دارند تا خالف ش��رع صورت نگيرد؟ يا‬ ‫قانون شورايعالي انقالب فرهنگي كه همه اعضاي آن‬ ‫منتخب رهبري هس��تند و بزرگاني از عالمان دين در‬ ‫آنجا حضور دارند و خود شاهد بوده‌ايم كه تمام قد‪،‬‬ ‫مراقب حفظ وجوه شرعي تصميمات و قوانين وضع‬ ‫شده هستند‪ .‬يا آئين‌نامه‌ها و مقررات داخلي كه چند‬ ‫نفر كمتر از خودمان با هر پيش��ينه و هر مقدار بينش‬ ‫ديني مي‌نويسند و اسمشان را مي‌گذارند قانون؟! اين‬ ‫چه قانوني اس��ت كه به‌بهانه آن و توسط معدود افراد‬ ‫خاص از انتشار كارهاي مفسده‌انگيز حمايت مي‌شود‬ ‫و بر‌عكس به نام آن‪ ،‬به علماي محترمي‌ مانند آيت‌اهلل‬ ‫خاتمي‪ ،‬آيت‌اهلل علم الهدي و آيت‌اهلل صفايي كه رهبر‬ ‫معظم انقالب بارها از ايشان به نيكي و روشنفكري و‬ ‫دلسوزي ياد كرده‌اند‪ ،‬اهانت مي‌شود؟»‬ ‫مومني همچنين تصريح كرد‪« :‬اگر خداي‌ناكرده‬ ‫قانوني هم وجود داش��ت و تمام سير منطقي خود را‬ ‫طي كرده بود و به تصويب رسيده بود و روزي بهانه‌اي‬ ‫مي‌ش��د تا از‌ ترويج فس��اد حمايت كند‪ ،‬به وصيت‬ ‫امام‌خميني‌(ره) و به سفارش مقام معظم رهبري‪ ،‬مردم‬ ‫مس��لمان موظف بودند به اين قانون اعتنايي نكنند و‬ ‫بلكه وظيفه شرعي‌شان را انجام دهند‪».‬‬ ‫اما جواد ش��مقدري هم در برابر سخنان مومني‬ ‫بيكار ننشس��ت‪ .‬او ضمن آنكه ب��راي فيصله دادن به‬ ‫موضوع و به‌دليل آنچه در نظر گرفتن مصالح س��ينما‬ ‫عنوان شد‪ ،‬دستور صدور حواله اكران را صادر كرد‪ ،‬اما‬ ‫در سخناني به برخي سخنان رئيس حوزه هنري پاسخ‬ ‫گفت؛ از جمله اينكه‪« :‬نكته جالب‌تر تفسير اين مسئول‬ ‫نهاد انقالبي در نحوه تبعيت از قانون است‪ .‬ايشان گفته‬ ‫است اگر بر ما معلوم شود يك قانون كه همه مراحلش‬ ‫را طي كرده اما باعث مفس��ده مي‌ش��ود ما به وصيت‬ ‫امام‌(ره) حق نداري��م آن را اجرا كنيم‪ ،‬كه در اين باب‬ ‫اين دو س��وال پيش مي‌آيد؛ اوال مبناي اين تشخيص‬ ‫چه‌كسي است؟ آيا هر‌كس نمي‌تواند به همين گونه از‬ ‫اجراي هر‌قانوني سر باز بزند‪ ،‬آيا در آن صورت سنگ‬ ‫روي سنگ باقي مي‌ماند؟ ثانيا شما بر يكي از وصاياي‬ ‫امام رضوان اهلل تعال��ي عليه تاكي��د مي‌ورزيد‪ ،‬اما بر‬ ‫سفارش امام حاضر كه اتفاقا سه ماه پيش بيان فرمودند‬ ‫و اجراي قانون را بر‌هر رفتار و تفس��ير شخصي اولي‬ ‫داشتند را به پشت سر مي‌نهيد؟»‬ ‫رئيس سازمان س��ينمايي در پايان سخنانش هم‬ ‫تصريح كرد‪« :‬به‌هر‌حال من نمي‌توانم قبول‌كنم وقتي‬ ‫س��ينماهاي حوزه به‌ش��دت در صدد اكران «گشت‬ ‫ارش��اد» بودند و قب��ل از آن هم در اك��ران فيلم‌هاي‬ ‫آنچناني مشتاق بوده‌اند‪ ،‬يك ش��به دلسوز فرهنگ و‬ ‫انقالب و ارزش‌ها شده باشند‪ .‬اگر چه تالش مي‌كنم‬ ‫باور كنم كه اين تحول يك ش��به اتفاق افتاده و ريشه‬ ‫در بعضي رفتارهاي سياس��ي و مش��اورت اعضاي‬ ‫(تشكل) منحله خانه س��ينما كه در حوزه هنري خانه‬ ‫كرده‌اند‪ ،‬ندارد‪g ».‬‬ ‫تعطيلي فاز دوم هدفمندي يارانه‌‌ها‬ ‫با كنار گذاشته شدن فاز دوم هدفمندي يارانه‌ها‪،‬‬ ‫گويي اس��تراتژي يارانه‌اي دولت دستخوش تغيير و‬ ‫تحول خواهد شد‪ .‬در‌حالي كه پيش از اين نظر‌رسمي‬ ‫دولت درباره اجراي فاز دوم هدفمندي يارانه‌ها اعالم‬ ‫نش��ده بود‪ ،‬سيد ش��مس‌الدين حس��يني‪ ،‬سخنگوي‬ ‫اقتصادي دولت هفته گذشته به‌طور رسمي از خروج‬ ‫اين موضوع از دستور كار دولت خبر‌داد‪.‬‬ ‫وزير اقتصاد كه در نشس��ت مديران ارشد بازار‬ ‫س��رمايه س��خن مي‌گفت‪ ،‬درباره آخرين برنامه‌هاي‬ ‫دولت براي اج��راي فاز دوم هدفمن��دي گفت‪« :‬اگر‬ ‫فاز دوم هدفمندي به‌معناي افزايش قيمت حامل‌هاي‬ ‫انرژي تلقي مي‌ش��ود‪ ،‬اين موضوع فعال از دستور كار‬ ‫دولت خارج اس��ت‪ ».‬او در عين حال گفت‪« :‬دولت‬ ‫به دنب��ال اصالح و افزايش قيم��ت حامل‌‌هاي انرژي‬ ‫نيست‪ ،‬اما هدفمند‌سازي از دستور كار خارج نيست و‬ ‫اين موضوع تداوم دارد‪».‬‬ ‫به گفته حس��يني‪ ،‬دولت فعال به‌دنبال زاويه‌‌هاي‬ ‫ديگر اجراي اين قانون است كه يكي از مهم‌‌ترين آنها‪،‬‬ ‫تقويت ضري��ب هدفمندي پرداخت يارانه‌‌هاس��ت‪،‬‬ ‫موضوعي ك��ه احتماال به معناي ت�لاش براي حذف‬ ‫يا كاهش ياران��ه پرداختي به برخ��ي خانوارها تعبير‬ ‫خواهد شد؛ چرا كه وزير اقتصاد گفته است‪« :‬در حال‬ ‫تقويت سيستم‌هاي اطالعاتي در خصوص شناسايي‬ ‫خانوارها هستيم‪ ».‬هر‌‌چند محمدرضا فرزين‪ ،‬دبير ستاد‬ ‫هدفمندي يارانه‌ها اخيرا گفته اس��ت كه اين ستاد در‬ ‫سال جاري برنامه‌اي براي حذف يارانه ‪ ‌45‬هزارتوماني‬ ‫هيچ كس ندارد‪.‬‬ ‫با تصويب قانون بودجه سال ‪ 91‬بسياري بر‌اين‬ ‫باور بودند كه مرحله دوم قانون هدفمندي يارانه‌ها با‬ ‫تعيين رديف بودجه‌اي در مجلس قابليت اجرايي پيدا‬ ‫مي‌كند؛ اما دولت با انتقاد از تغييرات گسترده در اليحه‬ ‫پيشنهادي‌اش و تاخير در ابالغ بودجه به‌دستگاه‌هاي‬ ‫اجرايي‪ ،‬نارضايتي خود را از تصويب آن نشان داد‪.‬‬ ‫اينگونه بود كه پيش‌بيني‌ه��ا و برنامه‌هاي دولت‬ ‫براي اجراي فاز دوم هدفمندي يارانه‌ها به هم خورد؛‬ ‫چه آنكه مقدار بودجه اجراي اين فاز به كمتر از نصف‬ ‫بودجه‌اي رس��يده بود كه دولت در نظر داشت‪ .‬حاال‬ ‫دول��ت ناگزير به تدوي��ن برنامه‌اي جديد بر‌اس��اس‬ ‫بودجه تصويب شده است‪g .‬‬ ‫‪15‬‬
‫گزارش‌ها‬ ‫اقتدار موشكي‬ ‫رزمايش موشكي پيامبر اعظم(ص) ‪ 7‬برگزار شد‬ ‫خبرنامه‬ ‫اولين ساعات دوشنبه هفته‌گذش��ته همزمان بود‬ ‫با آغاز مانور موشكي س��پاه؛ مانوري كه با نام رزمايش‬ ‫موشكي پيامبر اعظم(ص)‪ 7‬برگزار شد‪.‬‬ ‫همزمان با آغاز مرحله مقدماتي رزمايش موشكي‬ ‫زمين به زمين نيروي هوافضاي س��پاه‪ ،‬تمامي‌يگان‌ها و‬ ‫پايگاه‌هاي موشكي شركت‌كننده در اين رزمايش مراحل‬ ‫لو‌انتقاالت خود ب��ه مواضع از پيش‬ ‫آماده‌س��ازي و نق ‌‬ ‫تعيين‌شده را آغاز كردند‪ .‬در دومين روز از اين رزمايش‬ ‫نيز موش��ك‌باران اهداف پايگاه‌هاي شبيه‌س��ازي شده‬ ‫دشمن در كوير سمنان با شليك موفق ده‌ها فروند موشك‬ ‫دوربرد شهاب ‪ 3‬و موشك‌هاي ميان‌برد و كوتاه‌برد انجام‬ ‫شد‪ .‬در اين روز با‌حضور جمعي از فرماندهان كل سپاه‬ ‫شليك انواع موش��ك‌هاي دوربرد‪ ،‬ميان‌برد و كوتاه‌برد‬ ‫نيروي هوا فضاي س��پاه انجام شد و شليك موشك‌ها و‬ ‫اصابت آنها به اهداف از پيش تعيين‌شده در كوير سمنان‬ ‫با موفقيت صد‌در‌صد انجام گرف��ت‪ .‬در اين رزمايش از‬ ‫موشك‌هاي شهاب ‪ ،1‬شهاب ‪ ،2‬ش��هاب ‪ ،3‬فاتح‪ ،‬قيام‪،‬‬ ‫تندر‪ ،‬خليج‌فارس و زلزال استفاده شد و اين موشك‌ها از‬ ‫سراسر نقاط كشور به‌سمت پايگاه‌هاي نظامي دشمن كه‬ ‫در كوير سمنان شبيه‌سازي شده بود شليك شد‪ .‬در دومين‬ ‫روز اين رزمايش‪ ،‬سردار ش��يرازي‪ ،‬رئيس دفتر نظامي‬ ‫فرماندهي معظم كل قوا‪ ،‬سردار سالمي‪‌،‬جانشين فرمانده‬ ‫كل سپاه‪ ،‬سردار حجازي‪ ،‬معاون ستاد‌‌كل نيروهاي مسلح‪،‬‬ ‫سردار حاجي‌زاده‪ ،‬فرمانده نيروي هوافضاي سپاه‪ ،‬سردار‬ ‫كوثري‪ ،‬عضو كميسيون امنيت ملي مجلس و جمعي از‬ ‫فرماندهان سپاه حضور داشتند‪ .‬در پايان دومين روز اين‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪16‬‬ ‫رزمايش كه در منطقه عملياتي جنوب كوير لوت تا كوير‬ ‫سمنان برگزار شد‪ ،‬جنگنده‌هاي سپاه با پرواز بر فراز كوير‬ ‫سمنان و لوت اهداف از پيش تعيين‌شده را موشك‌باران‬ ‫كردند‪ .‬در روز چهارش��نبه هفته گذشته كه آخرين روز‬ ‫رزمايش موشكي پيامبر اعظم(ص)‪ 7‬بود‪ ،‬موشك خليج‬ ‫فارس به سمت هدف دريايي مشخص شليك شد‪ .‬در‬ ‫اين مرحله عالوه بر‌شليك موشك خليج‌فارس به‌سمت‬ ‫هدف دريايي‪ ،‬در مرحله تكميلي بمباران اهداف از پيش‬ ‫تعيين‌شده توسط هواپيماهاي جنگنده و پهپاد (هواپيماي‬ ‫بدون سرنشين) نيروي هوافضاي سپاه انجام شد‪ .‬سردار‬ ‫اميرعلي حاجي‌زاده‪ ،‬فرمانده نيروي هوافضاي سپاه در‬ ‫پايان اين رزمايش با تاكيد بر آمادگي فراگير ملت ايران‬ ‫و تسليم نش��دن برابر زورگويي‌ها و فشارهاي مختلف‬ ‫دشمنان گفت‪« :‬ما به هر تهديدي پاسخ قاطع‪ ،‬كوبنده و‬ ‫پشيمان‌كننده مي‌دهيم و در روز واقعه‪ ،‬موشك‌هاي سپاه‬ ‫همچونصاعقهبر‌سردشمنانفرودخواهدآمد‪ ».‬اوگفت‪:‬‬ ‫«نمايش مقتدرانه و به‌كارگيري انواع موشك‌هاي پيشرفته‬ ‫و مدرن و به صحنه آوردن دستاوردها و تجهيزات نوظهور‬ ‫سپاه كه حاصل تالش‌هاي خس��تگي‌ناپذير و صادقانه‬ ‫محققان و دانش��مندان ايراني و طراحي و توليد صنايع‬ ‫نظامي كشور است كه نشان از اضمحالل و بي‌خاصيت‬ ‫شدن تحريم‌هاي ‪ 33‬ساله نظامي غرب عليه جمهوري‬ ‫اسالمي ايران دارد‪ ».‬حاجي‌زاده با تشريح مراحل سه‌گانه‬ ‫رزمايش موش��كي پيامبر اعظم(ص) ‪ 7‬و س��امانه‌ها و‬ ‫تجهيزات به‌كارگيري ش��ده در اين رزمايش اظهار كرد‪:‬‬ ‫«طي اين رزمايش انواع موشك‌هاي دوربرد‪ ،‬ميان‌برد و‬ ‫كوتاه‌برد از نقاط مختلف كشور به سمت اهداف از پيش‬ ‫تعيين شده در كوير ايران شليك شد‪ .‬در اين رزمايش ده‌ها‬ ‫فروند موشك از انواع شهاب‪ 3،2،1‬موشك خليج فارس‪،‬‬ ‫فاتح‪ ،110‬قيام‪ ،‬تندر و زلزال‌شليك و بسياري از آنها پايگاه‬ ‫نظامي شبيه‌سازي شده دش��منان فرامنطقه‌اي را به‌طور‬ ‫كامل نابود و منهدم كرد‪ ».‬فرمانده نيروي هوافضاي سپاه‪،‬‬ ‫شبيه‌سازيو احداث مقياسكوچكيازيكپايگاههوايي‬ ‫مشابهقدرت‌هايفرامنطقه‌ايرااقدامي‌برايسنجشدقت‬ ‫در هدف‌گيري‪ ،‬اثرگذاري اصابت‌ها‪ ،‬ناكارآمدسازي و‬ ‫عقيم‌كردن يگان تهاجمي‌دشمنان ارزيابي كرد و افزود‪:‬‬ ‫ي متخصصان نيروهاي‬ ‫«قابليت‌ها و توانمندي‌هاي علم ‌‬ ‫مسلح ش��كوفايي و گس��ترش صنايع دفاعي و اتكا به‬ ‫ي و خودب��اوري كاركنان نيروي هوافضاي‬ ‫فناوري بوم ‌‬ ‫س��پاه به نقطه‌اي از رشد و استحكام رس��يده است كه با‬ ‫قاطعيت مي‌توان گفت ايران اسالمي امروز از تحريم‌ها‬ ‫عبور كرده و با تبديل آن به يك فرصت راهبردي و طاليي‪،‬‬ ‫راه‌هاي پيش��رفت و تكامل را به‌طور ميان‌بر و ش��تابان‬ ‫سپري مي‌كند‪ ».‬حاجي‌زاده تامين امنيت پايدار منطقه‌اي‪،‬‬ ‫صلح و دوستي فراگير و وحدت همه‌جانبه كشورهاي‬ ‫اسالمي در ايجاد بلوك قدرت اسالمي را آرمان و آرزوي‬ ‫همه ملت‌هاي مس��لمان منطقه خوان��د و تصريح كرد‪:‬‬ ‫«رزمايش موشكي پيامبر اعظم (ص) ‪ 7‬كه در آن بخشي‬ ‫از توان نيروي هوافضاي س��پاه به‌كار گرفته شد‪ ،‬بيانگر‬ ‫وجود ظرفيت‌هاي سرنوشت‌ساز در كالبد امت اسالمي‬ ‫است كه فهم دقيق آن خواهد توانست توان بازدارندگي‬ ‫كشورهاي اسالمي را ارتقا بخشد‪ ».‬وي‪ ،‬شليك موشك‬ ‫خليج فارس به سمت هدف دريايي مشخص را آخرين‬ ‫مرحله از رزمايش پيامبر اعظ��م (ص) ‪ 7‬معرفي كرد و‬ ‫افزود‪« :‬براساس گزارش دريافتي از نقطه هدف‪ ،‬موشك‬ ‫خليج فارس به‌طور دقيق به‌هدف مورد نظر اصابت و آن‬ ‫را كه چندين برابر كوچك‌تر از هدف‌هاي دريايي تهديد‬ ‫محور است‪ ،‬منهدم كرد‪g».‬‬
‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫چرا بايد دعوت شوند؟‬ ‫در حاشيه دعوت مسئولين بحريني به ايران‬ ‫حسين صفدري ‪ /‬قائم‌مقام سابق سياسي اتحاديه‬ ‫جامعه اسالمي دانشجويان‬ ‫مقام معظم رهبري درباره مردم بحرين فرموده‌اند‪:‬‬ ‫«البته در اين حوادث منطقه‌‪ ،‬مردم بحرين در مظلوميت‬ ‫مضاعف به س��ر مي‌برند‪ ،‬حقيقتا مظلوم هس��تند و به‬ ‫وسيله رژيم مس��تبد و ديكتاتوري بي‌جهت‌سركوب‬ ‫مي‌ش��وند‪ ،‬اعت��راض آنها ب��ا خش��ن‌ترين وضعيت‬ ‫پاسخ‌داده مي‌شود درحالي كه آنها ابتدايي‌ترين نيازهاي‬ ‫انساني يك كشور مردمساالر را طلب مي‌كنند‪».‬‬ ‫اين جمله قس��متي از فرمايش��ات مق��ام معظم‬ ‫رهبري در ‪ 14‬خرداد ‪ 91‬اس��ت ك��ه مظلوميت مردم‬ ‫بحرين را براي جهانيان گوش��زد مي‌كند و اس��تبداد‬ ‫و ديكتاتوري رژيمي‌را‌ ترس��يم مي‌كند كه بناس��ت‬ ‫حاكمش با دعوتنامه‌اي رسمي از سوي دولت ايران‪،‬‬ ‫به اجالس غير‌متعهد‌ها در تهران دعوت شود‪.‬‬ ‫اين موضوع از دو جهت قابل بررسي است؛ اول‬ ‫اينكه آيا حاكم بحرين با جنايات فاجعه آميزي كه در‬ ‫كشورش با همراهي ‌آل‌س��عود به بار آورده است و از‬ ‫تامين نيازهاي ابتدايي يك كش��ور مرد‌م‌ساالر سر باز‬ ‫مي‌زند‪ ،‬رواست كه به تهران دعوت شود يا نه؟‬ ‫عده‌اي بر اي��ن عقيده‌اند كه حكومت اس�لامي‬ ‫ايران و مردم عدالت‌طل��ب و انقالبي و دولت برآمده‬ ‫از آن‪ ،‬ذاتا نمي‌توانند چنين فردي را در كشور تحمل‬ ‫كنند‪ ،‬به نوعي دعوت از او مشروعيت بخشيدن به وي‬ ‫محسوب مي‌ش��ود‪ ،‬آن هم از طرف دولتي كه پرچم‬ ‫عدالت طلبي در دست دارد‪.‬‬ ‫اما جهت ديگ��ر اينكه عده‌‌اي ديگ��ر نيز فارغ از‬ ‫اين قضايا‪ ،‬بحث‌هاي ديپلماتي��ك را مطرح مي‌كنند‬ ‫و مي‌گويند ع��رف ديپلماتيك اين اس��ت كه تمامي‬ ‫‌كشورهاي عضو در مجمع غيرمتعهدها‪ ،‬به اين اجالس‬ ‫دعوت شوند و در صورت عدم دعوت آنها‪ ،‬هزينه‌هاي‬ ‫ديپلماتيك و بين‌المللي در اين مقطع حساس افزون‬ ‫خواهد شد‪.‬‬ ‫مسلما هر دو گروه داراي ادله و منطق خود هستند‬ ‫و گويا در اين بين داليل گروه دوم‪ ،‬در امور بين‌الملل‬ ‫رياست‌جمهوري موثرتر واقع شده و كار را به دعوت‬ ‫از حاكم بحرين به تهران رسانده است‪.‬‬ ‫در اي��ن حال��ت م��ا در براب��ر اي��ن ديكتات��ور‬ ‫چه‌وظيفه‌اي داريم؟ انقالب اس�لامي ايران‪ ،‬الگويي‬ ‫براي جوانان انقالبي در سراس��ر كشورهاي اسالمي‬ ‫و پديدآورندگان نهضت‌اس�لامي اس��ت و در راس‬ ‫آنها‪ ،‬جوانان و دانش��جويان ايراني قرار دارند‪ .‬فرض‬ ‫را بر اين مي‌گذاريم كه حاكم و يا نماينده‌اي از كشور‬ ‫كوچك بحرين‪ ،‬جهت شركت در اين اجالس به تهران‬ ‫سفر كند‪ ،‬در اين صورت وظيفه انقالبي جوانان ايران‬ ‫اسالمي است كه ساكت نمانند و با اعتراضي منطقي‪،‬‬ ‫فرياد مظلومي��ت مردم بحري��ن را در تهران به گوش‬ ‫سران بحرين و ساير كشورها برس��انند و اعالم كنند‬ ‫كه از حضور نماينده چنين رژيمي‌در ام‌القراي جهان‬ ‫اسالم بيزارند‪.‬‬ ‫بس��يار زيباس��ت كه در پاي��ان اي��ن اجالس‪،‬‬ ‫كش��ورهاي عضو‪ ،‬به‌هر‌صورت ممك��ن تئوريك و‬ ‫عملي حمايت خود را از حقوق از دست رفته مردم در‬ ‫همه كش��ورها و در راس آن مردم بحرين اعالم كنند‪،‬‬ ‫حتي با يك بيانيه‪ ،‬يادآور شوند كه از ظلم آنها بيزارند و‬ ‫در صورت ادامه اين روند‪ ،‬در آينده جايي در بين اين‬ ‫كشورها نخواهند داشت‪g .‬‬ ‫‪17‬‬
‫گفت‌وگوي مهم اشميد و باقري؛‬ ‫از سرگيري گفت‌وگوهاي كامل‬ ‫خبرنامه‬ ‫پس از ‪ 15‬ساعت مذاكرات در س��طح معاونان و كارشناسان‬ ‫در استانبول‪ ،‬آمريكا و ديگر قدرت‌ها توافق كردند گفت‌وگوهاي‬ ‫كامل را از سر بگيرند تا اطمينان حاصل كنند كه غني‌سازي سوخت‬ ‫هسته‌اي در ايران به سوي برنامه تسليحاتي منحرف نخواهد شد‪.‬‬ ‫نشست استانبول روز سه‌ش��نبه هفته‌گذشته آغاز ش��د‪ ،‬اما اوايل‬ ‫روزچهارشنبه هفته گذش��ته‪ ،‬حاضران در مذاكرات براي اجراي‬ ‫«طرح مسكو» روندي كه با نشست ميان هلگا اشميد و علي باقري‬ ‫آغاز خواهد ش��د‪ ،‬توافق كردن��د‪ .‬يك ديپلم��ات اروپايي حاضر‬ ‫در مذاكرات كه خواس��ت نامش فاش نش��ود‪ ،‬گفت كه نتيجه آن‬ ‫نشست مش��خص خواهد كرد كه آيا مذاكرات تمام‌عيار برگزار‬ ‫خواهد شد يا خير‪ .‬بالفاصله پس از ساعت يك بامداد هيات ايراني‬ ‫گفت‌وگوها را بدون اظهارنظري‌ترك كرد‪ ،‬اما يك عضو هيات در‬ ‫حالي كه جلسه ر‌ا ترك مي‌كرد به يك خبرنگار گفت‪« :‬ما لبخند به‬ ‫لب داريم و اين گوياي همه چيز اس��ت‪ ».‬گفت‌وگوهاي سياسي‬ ‫آوريل در استانبول از سرگرفته شد و در بغداد و مسكو ادامه يافت‪.‬‬ ‫يك مقام وزارت امور خارجه‌تركيه ني��ز به روزنامه حريت گفت‬ ‫كه ‪ 5+1‬در تالش است با‌گام‌هايي كوچك اين روند را پيش ببرد‪.‬‬ ‫وي‌افزود كه‌تركيه ميزبان رس��مي مذاكرات نيست و فقط كمك‬ ‫لجس��تيكي براي برگزاري اين نشس��ت نظير امنيت آن را فراهم‬ ‫كرد‪ .‬هر دو طرف درخصوص مس��ائل فني در س��طح كارشناسي‬ ‫گفت‌وگو كردند‪ .‬در اين رابطه مايا كوسيانيچ‪ ،‬سخنگوي كاترين‬ ‫اشتون‪ ،‬رئيس سياست‌خارجي اتحاديه اروپا گفت‪« :‬انتخاب با ايران‬ ‫است‪ .‬ما انتظار داريم ايران تصميم‌گيرد كه آيا قصد دارد ديپلماسي‬ ‫كارآمد باشد يا خير و بر رسيدن به توافق درباره گام‌هاي اعتمادساز‬ ‫ملموس متمركز شود و به‌نگراني‌هاي جامعه بين‌الملل پاسخ دهد‪».‬‬ ‫روزنامه كريستين س��اينس مانيتور نيز در گزارشي درباره نشست‬ ‫استانبول نوشت‪« :‬كارشناسان ايران و ‪ 5+1‬در يك اتاق كنفرانس در‬ ‫هتلي در استانبول ديدار كردند تا نشستي فني درباره برنامه هسته‌اي‬ ‫ايران برگزار كنند‪ ».‬اين روزنامه به نقل از ديپلمات‌هاي نزديك به‬ ‫گفت‌وگوها نوشت‪« :‬هنوز مشخص نيست كه آيا كارشناسان در‬ ‫بررسي جزئيات فني‪ ،‬اختالفات را كاهش دادند يا خير‪ .‬اما حدود‬ ‫نيمه شب توافق براي نشستي در آينده نزديك ميان معاونان سياسي‬ ‫حاصل شد‪ .‬اين نشست همچنين متمركز بر برنامه‌ريزي گام‌به گام‬ ‫بعدي و تداوم مذاكرات خواهد بود‪.‬وي درباره اين نشست گفت‪:‬‬ ‫«فضا كامال پيچيده اس��ت‪ .‬هر دو طرف مي‌خواهند نشان‌دهند كه‬ ‫گفت‌وگوها نتايجي داش��ته اس��ت‪ .‬حتي اگر اين فقط تعيين يك‬ ‫تاريخ يا مكان براي نشست بعدي كارشناسي باشد‪g ».‬‬ ‫آخرين دادگاه‬ ‫پرونده بيمه ايران‬ ‫«آقاي خاص» و «جعبه سياه» پرونده اختالس بيمه ايران در سيزدهمين و آخرين جلسه دادگاه اين‬ ‫پرونده به دفاع از خود و افشاگري عليه اقدامات مجرمانه يكديگر پرداختند‪ .‬در اين جلسه قاضي مدير‬ ‫خراساني رئيس شعبه ‪ 76‬دادگاه كيفري استان تهران از آقاي «ج‪ -‬الف» معروف به آقاي خاص خواست‬ ‫درباره موضوعات مطرح شده در جلسات دادگاه به‌دفاع از خود بپردازد‪ .‬متهم‌رديف اول پرونده اختالس‬ ‫از اس��تانداري پس از حضور در جايگاه به دفاع از خود پرداخت و با اش��اره به ارتباطات خود با آقاي‬ ‫«د‪ -‬س» معروف به جعبه سياه پرونده اظهار‌داشت‪« ‌:‬حرف‌هاي آقاي «د‪ -‬س» دروغ محض است‪ .‬من‬ ‫و وي در برج ملت دفتر داشتيم او يك بار به همراه مردي بدهيكل به دفترم آمد و وي را مديرعامل يكي‬ ‫از شركت‌هاي وابس��ته به ايران خودرو معرفي كرد‪ .‬او مدعي بود بيمه ايران ‪‌300‬ميليارد تومان در يك‬ ‫بانك خصوصي سپرده‌گذاري كرده است‪ .‬پس از طرح اين موضوع سراغ آقاي «س» در بيمه ايران رفتيم‬ ‫كه وي اين موضوع را تكذيب كرد‪ ».‬او درباره زمين س��عيدآباد نيز پاي يكي از فوتباليست‌هاي مشهور‬ ‫را به پرونده باز كرد‪« :‬يك روز يكي از بازيكنان سرش��ناس فوتبال به همراه شريكش براي خريد آنجا‬ ‫پيشنهاد ‪ 120‬ميليارد توماني مطرح كرد كه قرار بود ما اين زمين را ‪ 120‬ميليارد تومان بفروشيم و بعد از‬ ‫معامله ‪ 20‬ميليارد تومان از پول را به ستاره سابق فوتبال بازگردانيم‪ .‬من با زبان آذري به اين بازيكن گفتم‬ ‫چرا مي‌خواهي اين ملك را بخري كه او ادعا كرد با ش��ريكش قصد دارند زمين را به دو شركت تعاوني‬ ‫بفروشند‪ .‬البته سرانجام اين معامله س��ر‌نگرفت‪ ».‬پس از دفاعيات متهم‪ ،‬شيري عابد وكيل مدافع آقاي‬ ‫خاص در جايگاه قرار گرفت و به‌عنوان آخرين دفاع به ايراد سخن پرداخت‪ .‬سپس قاضي پرونده از آقاي‬ ‫«د – س» جعبه سياه پرونده خواست به دفاع از اتهامات خود بپردازد‪ .‬وي بعد از قرار گرفتن در جايگاه‬ ‫گفت‪« :‬وكيل آقاي «ج – الف» مثل اينكه پرونده را به خوبي مطالعه نكرده اس��ت زيرا كارشناسان مبلغ‬ ‫كالهبرداري آقاي «ج – الف» را ‪‌12‬ميليارد تومان اعالم كرده‌اند‪ .‬در جلسات قبل دادگاه نيز خواهر وي‬ ‫ادعا كرد آقاي «ج‌– الف» وقتي نتوانست براي من كاري انجام دهد ملك لواسان را به نام او كرده است‪ .‬در‬ ‫جلسه‌اي كه با آقاي « ‌م‪‌-‬ر» در رياست‌جمهوري داشتيم آقاي «ج – الف» حضور نداشت و من از آقايان‬ ‫«م – ر» و «ج‌– الف» به اتهام كالهبرداري شكايت دارم‪g ».‬‬ ‫غالمحسين محسني اژه‌اي؛‬ ‫پرونده مداحان روي ميز دادگاه‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫غالمحسين محسني اژه‌اي‪ ،‬سخنگوي دس��تگاه قضا در سي‌و‌يكمين‬ ‫نشس��ت خبري خود كه هفته‌گذش��ته برگزار ش��د‪ ،‬به‌س��واالت‬ ‫خبرنگاران درباره آخرين وضعيت بازداش��ت آقاي «ن» محافظ‬ ‫يكي از مسئوالن‪ ،‬پرونده شكايت دولت از دو مداح تهراني‪ ،‬پرونده‬ ‫علي‌اكبر جوانفكر و برخوردهاي ني��روي انتظامي‌با بدحجابان‬ ‫پاسخ داد‪.‬‬ ‫او در اين نشس��ت در مورد پرونده ش��كايت از دو‬ ‫مداح تهراني گفت‪« :‬كيفرخواست اين دو نفر صادر شد‬ ‫و آنها نيز پذيرفتند‪ .‬خيلي‌ها در اين مواقع جوس��ازي‬ ‫مي‌كنند ولي اين دو نفر گفتند كه اين حرف را زده‌ايم‬ ‫و با اين اعتقادات زديم‪ .‬ما هم تحقيق و بررس��ي‬ ‫كرديم و االن پرونده در دادگاه است‪g ».‬‬ ‫محموداحمدي‌نژاد؛‬ ‫تحريم‌هاي سنگين‬ ‫محمود احمدي‌نژاد رئيس‌جمهور در روزهاي مياني هفته‌گذشته به همراه روساي قوه‌قضائيه و مقننه ميهمان‬ ‫وزارت‌اطالعات بود‪ .‬او در همايش سراسري بزرگداشت روز سرباز گمنام امام زمان(عج) در ديدار با وزير‪،‬‬ ‫معاونان‪ ،‬مديران و جامعه اطالعاتي كشور از سنگين بودن تحريم‌ها سخن گفت‪ .‬احمدي‌نژاد با بيان اينكه‬ ‫پايبندي جمهوري اسالمي ايران‪ ،‬به اصول و آرمان‌هاي خود‪ ،‬عامل همه هجمه‌ها و فشارهاي مستكبران‪،‬‬ ‫ظالمان و زياده‌خواهان است‪ ،‬گفت‪« :‬ملت ايران ‪ 33‬سال است كه به‌طور مستقيم با مستكبران درگير بوده و‬ ‫در اين عرصه بهترين‪ ،‬مومن‌ترين و شريف‌ترين سنگربانان نظام در وزارت اطالعات حضور دارند‪ ».‬او با بيان‬ ‫اينكه امروز دشمن قصد دارد با‌حربه تحريم‪ ،‬جمهوري اسالمي ايران را در نقطه ضعف قرار دهد‪ ،‬تاكيد كرد‪:‬‬ ‫«تحريم‌هايي كه عليه كشورمان اعمال شده‪ ،‬سنگين‌ترين و شديدترين تحريم‌هايي است كه تا به حال عليه يك‬ ‫كشور اعمال شده و البته اين تصور دشمنان كه بتوانند با اين تحريم‌ها ايران را در موضع ضعف قرار دهند‪،‬‬ ‫اشتباه و ناشي از حساب و كتاب‌هاي صرفا مادي است‪ ».‬رئيس‌جمهور با اشاره به اينكه درآمدهاي نفتي‪ ،‬كمتر‬ ‫از ‪ 10‬درصد حجم اقتصاد كشور را شامل مي‌شود‪ ،‬اظهار داشت‪« :‬بايد تحريم را فرصتي ببينيم كه همين مقدار‬ ‫وابستگي بودجه كشور به نفت نيز رفع شده و استفاده از نفت به‌عنوان سالحي براي تحريم براي هميشه از‬ ‫دست دشمن خارج شود‪ ».‬احمدي‌نژاد تاكيد كرد‪« :‬بايد در مقابل فشارها ايستادگي و از اين مقطع سرافرازانه‬ ‫عبور كنيم و پاسخ سياست‌هاي خصمانه دشمن را با گذر مقتدرانه از تحريم‌ها بدهيم‪g ».‬‬ ‫‪18‬‬ ‫پاسخ شريعتمداري به خاتمي‌‬ ‫جدال رس��انه‌اي مديرمس��ئول س��ابق كيهان و‬ ‫مديرمس��ئول ام��روز اي��ن روزنام��ه‪ .‬يك��ي از ميان‬ ‫اصالح‌طلبان و ش��ايد رهب��ر آنها و ديگ��ري از ميان‬ ‫اصولگرايان كه عموم��ا نظراتش در ميان اصولگرايان‬ ‫راهبردي اس��ت‪ .‬پس از آنكه س��يد‌محمد خاتمي‌در‬ ‫گفت‌وگو با س��ايت تاريخ ايران��ي از عملكرد خود‬ ‫در روزنام��ه كيه��ان دفاع ك��رد و عملكرد حس��ين‬ ‫ش��ريعتمداري در اي��ن روزنام��ه را به نقد كش��يد‪،‬‬ ‫ش��ريعتمداري در گفت‌وگويي پاسخ رئيس‌جمهور‬ ‫سابق را داد‪ .‬مديرمسئول روزنامه كيهان گفت‪« :‬آقاي‬ ‫خاتمي‌ مي‌گويد كيهان امروز ب��ا كيهاني كه ما دلمان‬ ‫مي‌خواس��ت با آنچه آقاي خاتمي‌ مي‌خواهد نسبتي‬ ‫ندارد؛ باي��د عرض كنم اينك��ه كيهان ب��ا آنچه آقاي‬ ‫خاتمي‌مي‌خواهد نسبتي ندارد باعث افتخار ماست و‬ ‫اگر كمترين نسبتي با ايشان داشتيم بايستي در حركت‬
‫تصويباعتبارنامه‬ ‫احمد توكلي‬ ‫طرح مسدود كردن‬ ‫تنگه هرمز‬ ‫نتيجهانتخاباتشورايمركزيجامعهاسالميمهندسينخبرسازترينتحولحوزهاحزابدرهفتهگذشته‬ ‫بود‪ .‬اين نتايج كه پس از س��ه روز از برگزاري دهمين كنگره اين تشكل اصولگراي سنتي در اختيار رسانه‌ها‬ ‫قرار گرفت دور جديدي از فعاليت اين حزب را براي دوسال آينده رقم خواهد زد‪ .‬ساختمان خردمند شمالي‬ ‫اكنون آبستن تحوالتي جديد است‪ .‬محمدرضا باهنر كه از چهره‌هاي شاخص اصولگرايان سنتي است و از قضا‬ ‫بر كرسي نايب‌رئيسي مجلس نيز تكيه زده‪ ،‬حاال بسياري از ياران سابق را در كنار خود نمي‌بيند و بايد طرحي نو‬ ‫دراندازدبراي ادامه حيات جامعه اسالمي مهندسين؛ تشكليكه چندي پس از تعطيلي حزب جمهوري اسالمي‬ ‫باآرمانانسجامووحدتنيروهاياصولگراپابهعرصهسياستگذاشتوهمهتالشخودرابرتحكيموحدت‬ ‫نيروهايي با حداقل مدرك مهندسي اس��توار كرده بود‪ .‬اما اكنون پس از سال‌ها به جايي رسيده كه نه فعاليت‬ ‫چشمگير تشكيالتي دارد و نه در جريان‌سازي‌هاي سياسي تاثير چنداني دارد‪ .‬شايد به جرات بتوان قهر سياسي‬ ‫سيد مرتضي نبوي با اين تشكل سياسي را از داليل افول آن دانست‪ .‬فراتر از اين‪ ،‬حاال چهره‌هايي همچون‬ ‫محمدعلي شايسته‌نيا‪ ،‬رئيس سابق هيات مديره بانك سرمايه‪ ،‬غالمحسين اميري‪ ،‬سيد‌محسن يحيوي نماينده‬ ‫سابقبروجرد‪،‬غالمحسينرضواني‪،‬قائم‌مقامسابقمعاونتراهبرديرئيس‌جمهور‪،‬رسولحامديانوعليرضا‬ ‫خجسته‌پور كه همگي از چهره‌هاي نزديك به محمدرضا باهنر به شمار مي‌رفتند‪ ،‬اما در ماه‌هاي اخير به دليل‬ ‫اختالفات گسترده داخلي در اين حزب به حاشيه رانده شده بودند هم نتوانستند دوباره روي صندلي‌هاي اتاق‬ ‫جلساتخيابانخردمندشماليبنشينند‪ .‬گروهياينگونهمي‌انديشندكهباهنردريكخانه‌تكانيسياسيبسياري‬ ‫از افراد غيرهمسو را كنار گذاشت و در مقابل افرادي همسوتر را به صندلي شوراي مركزي نزديك كرد‪g.‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫خود عميقا دچار‌ترديد مي‌شديم‪».‬‬ ‫ش��ريعتمداري ادامه داد‪« :‬اما كيه��ان با آنچه امام‬ ‫راحل مي‌خواستند همخواني دارد و اين آقاي خاتمي‬ ‫‌اس��ت كه با حضرت امام(ره) كمترين نسبتي ندارد؛‬ ‫مثال ايشان در همين مصاحبه از نوشته‌هاي قبلي خود‬ ‫عليه نهضت آزادي ابراز پش��يماني كرده و حال آنكه‬ ‫حضرت امام‌(ره) ب��ه صراحت علي��ه نهضت‌آزادي‬ ‫موضع داشتند‪» .‬‬ ‫ي اظهار‬ ‫او با اش��اره به مواضع و اقدام��ات خاتم ‌‬ ‫ي در حمله ب��ه كيهان را‬ ‫داش��ت‪« :‬ما نياز آق��اي خاتم ‌‬ ‫درك مي‌كنيم؛ ايش��ان حمله به كيهان را براي مصرف‬ ‫خارجي مي‌خواهد و اين حمله را براي سرويس‌هاي‬ ‫اطالعاتي بيگانه و گروه‌هاي ضدانقالب همپيمان خود‬ ‫فاكتور مي‌كند‪ ،‬چراكه خاتمي‌بعد از شكست فتنه ‪88‬‬ ‫با ماموريت جديد در پي نزديك شدن به نظام است و‬ ‫ش��ركت وي در انتخابات مجلس نهم در حالي كه در‬ ‫انتخابات رياس��ت‌جمهوري دهم ادعاي تقلب كرده‬ ‫نتيجهكنگرهجامعهاسالميمهندسين‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫احمد توكلي چهره بالمنازع رسانه‌ها در هفته گذشته بود؛ چه‬ ‫آنكه از يك‌س��و اعتبارنامه‌اش تصويب شد و از سوي ديگر كرسي‬ ‫رياست مركز پژوهش‌ها را از دست داد‪.‬‬ ‫اما تصويب اعتبارنامه احمد توكلي بسيار جنجال‌برانگيز بود‪ .‬از‬ ‫يكسو مخالفانش بر او تاختند و از سوي ديگر موافقانش در دفاع از او‬ ‫سنگ‌تمام گذاشتند‪ .‬اما سرانجام اعتبار‌نامه توكلي با ‪ 204‬راي موافق‬ ‫به تصويب رسيد‪ .‬بررسي اعتبارنامه احمد توكلي منتخب تهران در‬ ‫جلسه علني سه‌شنبه گذشته مجلس مورد بررسي قرار گرفت و پس‬ ‫از ارائه گزارش كميس��يون تحقيق مبني‌بر تائيد اعتبارنامه منتخب‬ ‫تهران دو معترض به پرونده وي صحبت كردند و حس��ين نجابت‪،‬‬ ‫محمد دهقان و علي الريجاني در دفاع از توكلي سخن گفتند‪.‬‬ ‫رئيس مجلس در دفاع از احمد توكلي براي تائید اعتبارنامه‌اش‬ ‫در مجلس با تاكيد بر‌اينكه توكلي براس��اس اعتقاداتش كار مي‌كند‬ ‫از نمايندگان خواست تا توجه داشته باش��ند و حق افرادي را كه به‬ ‫كش��ور خدمت مي‌كنند ضايع نكنند‪ .‬الريجاني گفت‪« ‌:‬مطالبي كه‬ ‫درباره ايشان گفته شده در قبال خدماتي كه ايشان كرده‌اند قابل اعتنا‬ ‫نيست‪ ».‬رئيس مجلس درباره انتخاب رئيس جديد مركز پژوهش‌ها‬ ‫نيز گفت‪« ‌:‬آقاي توكلي در مركز پژوهش‌ها خدمت كردند و اينكه‬ ‫ايشان در اين دوره تغيير كردند‪ ،‬دال بر اين نيست كه بد عمل كرده‬ ‫اس��ت‪ .‬وقتي نس��ل جديدي در جايي ورود پيدا مي‌كند مي‌تواند‬ ‫ابتكارات بيشتري داشته باشد‪».‬‬ ‫پس از س��خنان موافق��ان و مخالفان‪ ،‬توكلي در س��خنانش با‬ ‫تشكر از نمايندگاني كه قصد دفاع از اعتبارنامه وي را داشتند گفت‪:‬‬ ‫«تاكيد مي‌كنم از مبارزه با فساد‪ ،‬اس��تبداد‪ ،‬قانون‌شكني‪ ،‬انحراف و‬ ‫رانت‌خواري دست‌نخواهم كشيد و اين كار را براي نجات مردمي‌‬ ‫انجام مي‌دهم كه گرفتاري‌هايي به‌دست و پاي آنها پيچيده است و‬ ‫براي نجات اسالم اين كار را مي‌كنم كه دچار سالوس‪ ،‬ريا و دروغ‬ ‫شده اس��ت‪ ».‬نماينده تهران تاكيد كرد‪« :‬صحبت‌هايي كه عليه من‬ ‫شده و دروغ‌هايي كه گفته شده را پاس��خ نمي‌دهم و سرمنشا آن را‬ ‫مي‌دانم‪ .‬اينها براي آن گفته شده كه اهداف سویي تعقيب شود‪ .‬زبان‬ ‫من الكن نخواهد شد انش��اءاهلل‪ ».‬وي ادامه داد‪« :‬اگر نبود كه در امر‬ ‫جامع بايد اذن ولي‌فقيه باشد‪ ،‬وضع برخي‌ها تغيير مي‌كرد؛ به‌ويژه‬ ‫آنهايي که منشا اين حرفا هستند‪ ،‬آنهايي كه منشا قانون‌شكني‪ ،‬استبداد‬ ‫و فساد هستند‪ ».‬در پي اين دفاعيات‪ ،‬ايرانپور و حسيني دو‌معترض‬ ‫به اعتبارنامه توكلي اعتراض خود را پس گرفتند‪ ،‬اما موس��وي‌نژاد‬ ‫بر اعتراض خود پابرجا ماند و مجلس نس��بت به اعتبارنامه توكلي‬ ‫راي‌گيري كرد‪ .‬اما در نهايت ‪ 204‬راي مواف��ق‪ 40 ،‬راي مخالف و‬ ‫‪ 8‬راي ممتنع نمايندگان از ‪ 252‬نماين��ده حاضر حاكي از تصويب‬ ‫اعتبارنامه توكلي بود‪g .‬‬ ‫يك عضو كميسيون امنيت ملي و سياس��ت خارجي مجلس نهم از تدوين طرحي دو‌فوريتي براي‬ ‫مس��دود كردن تنگه هرمز در پاس��خ به تحريم‌هاي غرب خبر داده اس��ت‪ .‬ابراهيم آقامحمدي در اين‬ ‫خصوص گفته است كه طرحي در كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي تهيه شده كه بر جلوگيري‬ ‫از‌ تردد نفتكش‌هايي كه به كشورهاي تحريم‌كننده ايران‪ ،‬نفت حمل مي‌كنند‪ ،‬از تنگه هرمز تاكيد دارد‪.‬‬ ‫نماينده خرم‌آباد علت تدوين اين طرح را پاسخ به تحريم‌هاي نفتي اتحاديه اروپا عليه جمهوري اسالمي‬ ‫ايران دانس��ت‪ .‬آقامحمدي تصريح كرد‪« :‬اين طرح داراي قيد دو فوريت ب��وده و به امضاي ‪ ۱۰۰‬نفر از‬ ‫نمايندگان مجلس رسيده اس��ت‪ ».‬او هدف از تهيه اين طرح را پاسخ به تحريم‌هاي ظالمانه نفتي غرب‬ ‫عليه ايران خوانده و گفته اس��ت‪« :‬وقتي آنها ناجوانمردانه و با رفتار ظالمان��ه به‌تحريم نفتي عليه ايران‪،‬‬ ‫دست مي‌زنند‪ ،‬اعمال حق حاكميت در آب‌هاي داخلي و س��احلي ايران‪ ،‬حداقل اقدام است‪ ».‬به گفته‬ ‫اين عضو‌كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي‪ ،‬اين طرح به زودي به صحن علني مجلس مي‌آيد‪g .‬‬ ‫پاسخدوپهلويواليتي‬ ‫علي‌اكبر واليت��ي نام��زدي در انتخابات رياس��ت‌جمهوري يازده��م را تكذيب نكرد‪ .‬مش��اور‬ ‫مقام‌معظم‌رهبري در امور بين‌الملل كه سابقه ‪ 16‬سال وزارت‌خارجه را نيز دركارنامه خود دارد و همواره‬ ‫به‌عنوان يكي از گزينه‌هاي بالقوه رياست‌جمهوري مطرح بوده است‪ ،‬درباره حضور خود در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري آينده گفت‪« :‬در اين باره اظهار نظر نمي‌كنم‪ ».‬واليتي اين جمله را در حاشيه نشست‬ ‫خبري مجمع جهاني بيداري اسالمي درباره حضور خود در انتخابات رياست‌جمهوري سال آينده بيان‬ ‫كرد‪ .‬اين در حالي است كه بسياري از جريان‌های سياس��ي از علي‌اكبر واليتي به‌عنوان گزينه موردنظر‬ ‫خود براي انتخابات رياست‌جمهوري آينده نام بر ‌ده‌اند‪g .‬‬ ‫بود‪ ،‬خشم گروه‌هاي ضد انقالب را برانگيخته است‪».‬‬ ‫مديرمس��ئول كيهان گف��ت‪« ‌:‬خاتم��ي‌امروزه‬ ‫شخصيت تحقير شده است و براي فرار از اين تناقض‬ ‫به كيهان حمله مي‌كند و از اين طريق براي جريانات‬ ‫بيروني پالس مي‌فرس��تد كه ببينيد‪ ،‬من هنوز هم مثل‬ ‫دوران فتنه‪ ،‬ضد‌نظام هستم‪».‬‬ ‫وي در ادامه متذكر ش��د‪« :‬آقاي خاتمي‌ س��عي‬ ‫داشت شركت در انتخابات مجلس نهم را به صورت‬ ‫نيمه‌پنهان انجام دهد تا مانند ساير اقدامات ايشان در هر‬ ‫دو سو قابل خرج كردن باشد‪ .‬به همين علت يك نقطه‬ ‫دورافتاده را براي راي دادن انتخاب كرد كه لورفت و‬ ‫خاتمي‌ادعا كرد كه در انتخابات مجلس به جمهوري‬ ‫اسالمي ايران راي داده كه اين دروغ محض است‪».‬‬ ‫ش��ريعتمداري با بي��ان اينكه‌ آق��اي خاتمي‌در‬ ‫انتخابات مجلس نهم به چن��د تن از نامزدهاي مدعي‬ ‫اصالح��ات راي داده بود گفت‪« :‬اين نش��ان‌ مي‌دهد‬ ‫ك آرا خوانده شده و در نتيجه‬ ‫ايشان باور دارد كه تك‌ت ‌‬ ‫موثر خواهد بود و به همين علت ايشان و تقريبا همه‬ ‫آنهايي كه ظاهرا انتخابات را تحري��م كرده بودند در‬ ‫انتخابات ش��ركت كرده و به‌طور پنهان نام نامزدهاي‬ ‫اصالح‌طلب را به صن��دوق انداختند كه البته انتخاب‬ ‫نشدند‪g ».‬‬ ‫‪19‬‬
‫مرور رسانه‌ها‬ ‫رسانه‌ها در هفته‌اي كه گذشت‬ ‫طرحي براي بستن تنگه هرمز‬ ‫ياسين سيف‌االسالم‬ ‫به جرات مي‌ت��وان گفت هفته گذش��ته پيش از‬ ‫آنكه هفته اي سياسي باش��د‪ ،‬يك هفته استثنايي براي‬ ‫فوتبالدوس��تان بود‪ .‬هفته‌اي كه سرنوشت شب‌هاي‬ ‫تابستاني امس��ال را در خود جاي داده بود‪ .‬اسپانيا در‬ ‫شرايطي كامال غير‌قابل پيش‌بيني و در يك بازي جذاب‬ ‫و ديدني فينال جام ملت‌هاي اروپا را به بخشي غير‌قابل‬ ‫فراموشي از تاريخ خود تبديل كرد‪ .‬فارغ از اين شب‬ ‫به ياد ماندني در هفته پيش عرصه‌هاي ديگر نيز براي‬ ‫رسانه‌هاي كشور خبر ساز بودند‪ .‬ظاهرا حجم‌گراني‌ها‬ ‫به قدري بوده است كه وزير كش��ور براي استانداران‬ ‫نامه فرستاده و از آنها خواس��ته تا بازار را كنترل كنند‪.‬‬ ‫مجلس هم كش‌و‌قوس تعطي�لات نمايندگان را طي‬ ‫مي‌كند و همزمان ب��ا تائيد اعتبارنامه‌ه��اي باقيمانده‬ ‫به‌دنبال يافتن راه��كاري براي برون رفت از وضعيت‬ ‫فعلي قيمت‌هاست‪ .‬اما شايد مهم‌ترين موضوع سياسي‬ ‫هفته بحث تش��ديد تحريم‌هاي آمري��كا و اروپا عليه‬ ‫كشورمان و اظهار نظرها و اقدامات پيرامون آنها باشد‪.‬‬ ‫موضوع تحريم‌ها با پيوستن كره جنوبي به تحريم نفت‬ ‫ايران از سوي اتحاديه اروپا بار ديگر در محور فضاي‬ ‫خبري كشور قرار‌گرفت‪.‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫مردم هدف اصلي‬ ‫س��رمقاله روزنام��ه كيه��ان در ش��ماره‬ ‫س��يزدهم تيرم��اه ني��ز به ه��دف تحريم‌ه��اي اخير‬ ‫پرداخت��ه و نوش��ته اس��ت‪« :‬اع�لام تحريم‌ه��اي‬ ‫نفت��ي علي��ه اي��ران از اول ژوئي��ه و فش��ارها ب��ر‬ ‫‌ضد سوريه در ش��رايط كنوني به‌طور مشخص نشان‬ ‫مي‌دهد ك��ه آمريكايي‌ها «م��ردم» را نش��انه‌رفته‌اند‬ ‫و خواهان انتقام‌گي��ري از ملت‌هايي هس��تند كه در‬ ‫جبهه مقاومت‪ ،‬جبهه اس��تكبار را آچم��ز كرده‌اند‪».‬‬ ‫يادداش��ت‌‌نويس كيه��ان همچنين ادامه‌داده اس��ت‪:‬‬ ‫«اگر آمريكايي‌ها با‌جنگ و لشكركش��ي به افغانستان‬ ‫و ع��راق در س��ال ‪ 2001‬و ‪ 2003‬و بع��د حمايت از‬ ‫رژيم‌صهيونيس��تي در جنگ‌ه��اي س��ال ‪ 2006‬و‬ ‫‪ 2008‬در لبن��ان و غ��زه‪ ،‬دچار يك اش��تباه راهبردي‬ ‫ش��دند و از چه��ره واقع��ي دموكراس��ي آمريكايي‬ ‫و صهيونيس��تي كه مفه��وم آن‪ ،‬كش��تار و خونريزي‬ ‫كودكان و زنان و غيرنظاميان اس��ت پرده برداش��تند‪،‬‬ ‫اكن��ون اقدام آنه��ا در تحري��م نفتي ايران و تش��ديد‬ ‫فشارها بر‌ضد سوريه‪ ،‬س��احتي ديگر از سياست‌هاي‬ ‫ي و خوي كابويي آنها را نشان داد‪».‬‬ ‫ضد مردم ‌‬ ‫بي تابي براي رفع تحريم‬ ‫يك كارشناس مسائل بين‌الملل در گفت‌وگو با‬ ‫روزنامه ايران گفته است رفتار ايران‪ ،‬غرب را درباره‬ ‫ادامه تحريم‌ها به اشتباه انداخته است‪ .‬ناصر نوبري بر‬ ‫اين باور است كه مجموع رفتارها و عكس‌العمل‌هايي‬ ‫كه از طرف ايران بعد از اجالس استانبول دو از سوي‬ ‫محافل رس��مي و غير‌‌رسمي و رس��انه‌اي بروز كرد‪‌،‬‬ ‫نوعي بي‌تابي در رفع تحريم‌ها از سوي ايران را نشان‬ ‫داد و غرب را به اين اشتباه محاسباتي انداخت كه اگر‬ ‫تحريم‌ها را تداوم و گس��ترش دهد موجب انعطاف‬ ‫بيشتر ايران خواهد شد‪ .‬او همچنين پيش‌بيني خود را‬ ‫درباره آينده پرونده هسته‌اي اينگونه بيان‌كرده است‪:‬‬ ‫«به نظر من تا اساس معادالت حاكم بر نوع توازن بين‬ ‫طرفين در ابعاد گوناگون تغيير اساسي نكند وضع به‬ ‫همين منوال در هر تعداد از مذاكرات بعدي نيز ادامه‬ ‫خواهد يافت‪».‬‬ ‫‪ 14‬ميليارد دالر متاثر از تحريم‌ها‬ ‫روزنام��ه تهران‌ام��روز در گزارش��ي از قرار داد‬ ‫بين صندوق توس��عه ملي و وزارت نفت با‌حجم ‪14‬‬ ‫ميليارددالر خبر‌داده است‪ .‬قراردادي كه براي مقابله با‬ ‫تحريم‌ها منعقد شده است‪ .‬در اين گزارش آمده است‪:‬‬ ‫«امضاي قرارداد ‪14‬ميلي��ارد دالري ميان وزارت‌نفت‬ ‫و صندوق توسعه ملي‪ ،‬نش��انه‌اي بر اين مدعاست كه‬ ‫‪20‬‬ ‫ايران براي مقابله با تحريم‌ه��ا گزينه‌هاي مختلفي را‬ ‫پيش‌بيني كرده است‪ ».‬وزير نفت در جلسه انعقاد اين‬ ‫قرارداد با اعالم اينكه از اين طريق بخش قابل توجهي‬ ‫از عقب ماندگي‌ها در توسعه ميادين نفت و گاز جبران‬ ‫مي‌ش��ود‪ ،‬تصريح كرده اس��ت‪« :‬مبلغ اين قرارداد در‬ ‫سال جاري از سوي صندوق توس��عه ملي پرداخت‬ ‫مي‌شود‪ .‬و بيش از ‪‌70‬درصد از آن براي توسعه صنايع‬ ‫باالدس��تي نفت و گاز و مابقي براي توس��عه صنعت‬ ‫پتروشيمي‌خواهد بود‪».‬‬ ‫واكنش ايران‬ ‫روزنامه دنياي اقتصاد در گزارش��ي به بررس��ي‬ ‫واكنش‌ه��اي ديپلماتي��ك ايران به‌آغ��از تحريم‌هاي‬ ‫اتحاديه اروپا پرداخته است‪ .‬در اين گزارش آمده است‪:‬‬ ‫«اجرايي‌شدن تحريم‌هاي يكجانبه آمريكا و اروپا در‬ ‫روزهاي ‪ 8‬و ‪ 11‬تيرماه انتقاد ش��ديد مقامات تهران را‬ ‫در پي داشته اس��ت‪ ».‬علي‌اكبر صالحي‪ ،‬وزير خارجه‬ ‫گفته است‪« :‬ايران هرگز در دفاع از حقوق و حاكميتش‬ ‫درنگ نخواهد كرد‪ .‬بارها تاكيد كرده‌ايم كه ما به دنبال‬ ‫تعامل هستيم و از تقابل استقبال نمي‌كنيم‪».‬‬ ‫اصالح‌طلبان در ادامه كار‬ ‫روزنامه ش��رق در ادام��ه فعاليت‌ه��اي جريان‬ ‫اصالح‌طلب معطوف به انتخابات سال آينده گزارشي‬ ‫از جلس��ه س��يد‌هادي خامنه‌اي با‌گروهي از اعضاي‬ ‫مجمع نيروهاي خط‌امام(ره) منتش��ر كرده اس��ت‪ .‬او‬ ‫در اين جلس��ه اظهار داش��ته‪« :‬تصميم‌گي��ري درباره‬ ‫انتخابات رياست‌جمهوري منوط به بحث و گفت‌وگو‬ ‫با نخب��گان جامعه و توج��ه به‌تح��والت فرهنگي و‬ ‫اجتماعي است‪ .‬و ما پيش از آنكه به حضور در قدرت‬ ‫بينديشيم بايد به تعهدي كه نسبت به مردم داريم پايبند‬ ‫باشيم‪ ».‬وي تاكيد كرده است‪« :‬به نظر من پيش از طرح‬ ‫هر ايده‌اي براي موضوع انتخابات بايد اول به تحوالتي‬ ‫كه در سال‌هاي اخير در متن جامعه رخ داده توجه كرد‪.‬‬ ‫تحوالت��ي در حوزه‌هاي فكري‪ ،‬نظام اطالع‌رس��اني‬ ‫و بخش‌هاي مختلف اجتماعي واقع ش��ده كه بدون‬ ‫عنايت به آنها نمي‌توان تصميم گرفت‪».‬‬ ‫تهديد حمله نظامي به ايران‬ ‫پايگاه خبري جهان نيوز گزارشي را به نقل از يك‬ ‫منبع آمريكايي منتش��ر كرده كه در آن احتمال حمله‬ ‫نظامي به آمريكا ب��ه ايران مورد ارزياب��ي قرار گرفته‬ ‫اس��ت‪ .‬در اين گزارش آمده اس��ت‪« :‬س��ايت خبري‬ ‫تحليلي آتالنتيك آمريكا اخيرا گزارشي از پژوهش ‪23‬‬ ‫كارشناس دانشگاهي‪ ،‬سياسي و مطبوعاتي آمريكايي‬ ‫منتش��ر كرده كه بر پايه آن احتمال عملي شدن تهديد‬ ‫نظامي آمريكا و اس��رائيل عليه اي��ران تنها ‪ 36‬درصد‬ ‫ارزيابي ش��ده اس��ت‪ ».‬جهان نيوز همچنين نوش��ته‬ ‫است‪« :‬اين گروه پژوهشي‪ ،‬تاثير سياست‌هاي داخلي‬ ‫كش��ورهاي درگير در مساله هس��ته‌اي ايران را بسيار‬ ‫مهم ارزيابي كردند و با اشاره به اعتماد به نفس كاذب‬ ‫رهبران اسرائيل در مورد قدرت بازدارندگي اين ر‍ژيم‪،‬‬ ‫تاكيد بيش از حد ب��ر ادعاي واهي نزديك��ي ايران به‬ ‫س�لاح هس��ته‌اي را موجب تضعيف روحيه ساكنان‬ ‫فلسطين اش��غالي دانس��تند‪ .‬در بخش ديگري از اين‬ ‫گزارش با اشاره به قابليت‌هاي نظامي رو به گسترش‬ ‫جمهوري اسالمي‪ ،‬فضاي اعتمادس��ازي بين ايران و‬ ‫غرب را بسيار نامناسب ارزيابي و بر تالش براي بهبود‬
‫آن تاكيد كرده است‪».‬‬ ‫ورود به انتخابات بدون هزينه‬ ‫سايت مشرق هفته گذشته از برگزاري جلسه‌اي‬ ‫خبر داد كه قرار از اعضاي مجم��ع روحانيون و بنياد‬ ‫باران را در يك ج��ا جمع كند‪ .‬در خبر مش��رق آمده‬ ‫اس��ت‪« :‬در روزهاي اخي��ر دعوتنامه‌هايي خطاب به‬ ‫وزرا واستانداران سابق دوره سازندگي و اصالحات‪،‬‬ ‫نمايندگان ادوار مجلس‪،‬روساي ستادهاي انتخاباتي‬ ‫و اعضاي بنياد باران سراس��ر كشور جهت شركت در‬ ‫همايش انتخاباتي رياس��ت‌جمهوري يازدهم ارسال‬ ‫شده است‪ .‬در خبر مشرق با اش��اره به سخنراني سيد‬ ‫محمد خاتمي‌در اين نشس��ت تاكيد شده است‪« :‬اگر‬ ‫چه هنوز درباره امكان صدور مجوز براي برگزاري اين‬ ‫همايش انتخاباتي خبري دريافت نكرده ايم اما ظاهرا‬ ‫اصالح طلبان بدون پرداخت هزين��ه فتنه ‪ 88‬خود را‬ ‫براي ورود به انتخابات آماده كرده‌اند‪».‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫تنگه هرمز‬ ‫تنگه اس��تراتژيك هرمز و تس��لط اي��ران بر آن‬ ‫از جمله امتيازات كش��ورمان در خص��وص مقابله با‬ ‫اقدامات خصمانه دشمنان به حساب مي‌آيد‪ .‬تنگه‌اي‬ ‫كه اين روز نام آن ب��راي مقابله با تحريم‌ها در مجلس‬ ‫رونق گرفته اس��ت‪ .‬روزنامه آرمان در گزارش��ي در‬ ‫خصوص اقدامات مجلس براي استفاده ايران از اين‬ ‫امتياز نوشته اس��ت‪« :‬از مدت‏ها پيش حرفش بود‪ ،‬اما‬ ‫طرحش نبود‪ .‬حاال ‪ 100‬نف��ر از نمايندگان مجلس با‬ ‫پيش��نهاد بس��تن تنگه هرمز‪ ،‬طرحي‌نو درانداختند تا‬ ‫بلكه بنيان تحريم‏ه��ا را براندازند‪ .‬اي��ن ‪ 100‬نماينده‬ ‫مي‏خواهند طرح اعم��ال حق حاكمي��ت جمهوري‬ ‫اسالمي ايران در آبراه‌هاي داخلي و ساحلي را با قيد دو‬ ‫فوريت در صحن مجلس مطرح كنند‪ ».‬در اين گزارش‬ ‫همچنين آمده اس��ت‪« :‬با اين ش��رايط به نظر مي‏رسد‬ ‫موضوع بستن تنگه هرمز ديگر از حالت جنگ لفظي‬ ‫خارج ش��ده و مي‏رود تا اندك‌اندك رنگ واقعيت به‬ ‫خود بگيرد‪ .‬در صورت ارائه طرح دوفوريتي مسدود‬ ‫كردن تنگه هرمز به هيات‌رئيس��ه مجلس‪ ،‬طبق قانون‬ ‫ابتدا بايد دو فوريت آن مورد تصويب نمايندگان قرار‬ ‫بگيرد‪».‬‬ ‫اردن بيعت ك��رده بودند تا ب��ه مش��اغلي در ارتش‪،‬‬ ‫آژانس‌هاي امنيتي و كارخانجات دولتي دس��ت يابند‬ ‫نيز بايد در اين تعادل قرار مي‌گرفتند‪.‬اما طي سال‌هاي‬ ‫گذشته هنوز اين اتفاق رخ نداده و جمعيت فلسطينيان‬ ‫تبديل به ‪60‬درصد از جمعيت ساكن مناطق روستايي‬ ‫شده است‪ .‬بسياري از روستاييان اردن‪ ،‬زندگي تحت‬ ‫حكومت ‪13‬س��اله مل��ك عب��داهلل دوم را بس��يار بد‬ ‫مي‌دانند‪ ».‬پايگاه خبري نش��نال در پايان عنوان كرده‪:‬‬ ‫«بسياري از روستاييان اردني نظام انتخاباتي غير عادالنه‬ ‫اردن را مانع��ي براي پيش��رفت كش��ور مي‌دانند آنها‬ ‫معتقدند كه حوزه‌هاي انتخاباتي در اردن به‌طور عادالنه‬ ‫تقسيم نش��ده‌اند و اين نظام به آنها اجازه نمي‌دهد كه‬ ‫تاثير بيشتري نسبت به فلسطينيان شهرنشين در پارلمان‬ ‫داشته باشند‪ .‬اصالحات پيشنهادي درخصوص توزيع‬ ‫كرس��ي‌هاي پارلماني ميان مناطق شهري و روستايي‬ ‫نيز از س��وي نظام س��لطنتي با مقاومت رو به رو شده‬ ‫اس��ت و در ماه آوريل اين مس��اله باعث شد تا عون‬ ‫الخصاونه‪ ،‬نخس��ت‌وزير اصالح طلب اين كشور از‬ ‫سمت خود استعفا كند‪ .‬انتظار مي‌رود پادشاه اردن به‬ ‫زودي چهارمين دولت كشور پس از آغاز بهار عربي‬ ‫در دسامبر ‪ 2010‬را تشكيل دهد‪g .‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫اتاق فكر اصالح طلبان‬ ‫اكبر اعلمي‌فعال اصالح‌طل��ب درباره ايده اتاق‬ ‫فكر اصالح‌طلبان كه طي روزهاي گذشته مطرح شده‬ ‫است‪ ،‬به پايگاه خبري عصر ايران گفته است‪« :‬من از‬ ‫داليل طرح اين ايده و اينكه تا چه حد جدي است و از‬ ‫چه پشتوانه‌اي برخوردار است و آيا با استقبال ديگران‬ ‫روبه‌رو خواهد شد يا نه اطالع ندارم‪ ».‬ولي حتي اگر‬ ‫اين ايده خيلي جدي هم نباشد‪ ،‬با توجه به نامشخص‬ ‫بودن مباني و منشور فكري گفتمان اصالحات و معلوم‬ ‫نبودن اهداف و راهبردهاي اصالح‌طلبانه و وجه تمايز‬ ‫رويك��رد و گفتمان اصالحات با س��اير گفتمان‌هاي‬ ‫سياس��ي‪ ،‬دامن زدن به ايده اتاق فكر اصالحات‪ ،‬في‬ ‫نفسه امر مباركي است و بايد آن را به فال نيك گرفت‪.‬‬ ‫او معتقد است‪« :‬ش��خصيت‌زدگي‪ ،‬يكي از مهم‌ترين‬ ‫لغزشگاه‌هاي فكري و بزرگ‌ترين آفت اصالح‌‌طلبي‬ ‫اس��ت‪ .‬در اتاق فكر اصالح‌طلبان‪ ،‬بايد انديش��ه‌هاي‬ ‫پويايي محوريت يابند كه قادرند ما را از وضع موجود‬ ‫رهايي بخشيده و به وضع مطلوب برسانند‪».‬‬ ‫الگوي المرسي‬ ‫سايت لبناني النش��ره در تاريخ يكش��نبه ‪ ۱۱‬تير‬ ‫در گزارش��ي خبري تحت عنوان پيروزي المرس��ي‬ ‫جنبش‌ه��اي اس�لامي را زنده ك��رد و ماي��ه نگراني‬ ‫كش��ورهاي حوزه خليج فارس ش��د‪ ،‬نوشت‪« :‬اين‬ ‫خرس��ندي و اميدواري جنبش‌هاي اسالمي موجب‬ ‫رضايت خاطر بس��ياري از احزاب و كش��ورها نشده‬ ‫است و سواالت زيادي درباره اين مساله مطرح است‬ ‫مبني بر اينكه پيروزي نامزد گروه اخوان‌المسلمين و‬ ‫انتخاب وي به عنوان رئيس‌جمهوري بزرگترين كشور‬ ‫عربي به چه معناست؟ تاثير آن بر جنبش‌هاي اسالمگرا‬ ‫چيست؟ رابطه آن با كش��ورهاي حوزه خليج فارس‬ ‫چگونه خواهد بود؟ در ادامه اين گزارش آمده اس��ت‬ ‫كه جنبش‌ها و گروه‌هاي اس�لامگرا با پيروزي محمد‬ ‫المرس��ي در انتخابات رياس��ت‌جمهوري مصر وارد‬ ‫مرحله جديدي ش��دند‪ .‬در اين راستا طالل عتريسي‪،‬‬ ‫كارشناس گروه‌هاي اس�لامگرا اظهار كرده است كه‬ ‫گروه‌هاي اس�لامگرا امروز احس��اس مي‌كنند كه به‬ ‫پيروزي تاريخي دس��ت يافته‌اند و طبيعي اس��ت كه‬ ‫اين پيروزي تاثير مثبت بر اين جنبش‌ها داش��ته باشد‪.‬‬ ‫گروه‌هاي اس�لامگرا با اين پيروزي شكست‌هايي كه‬ ‫در مرحله قبل در زمينه دس��تيابي ب��ه قدرت متحمل‬ ‫ش��دن جبران كرده‌اند و ام��روز احس��اس اعتماد به‬ ‫نفس و قدرت مي‌كنند‪.‬همچنين در بررس��ي پيروزي‬ ‫محمد المرسي و قاسم قصير‪ ،‬يك روزنامه‌نگار لبناني‬ ‫پيش‌بيني كرده اس��ت كه پيروزي اخوان‌المسلمين در‬ ‫انتخابات رياس��ت‌جمهوري مصر روحيه گروه‌هاي‬ ‫اسالمگرا را در ديگر كشورهاي عربي باال ببرد و آنها را‬ ‫تشويق كند تا براي تحقق اهداف‌شان تالش مضاعف‬ ‫كنند‪.‬در پايان اين گزارش وي به اين نكته اشاره مي‌كند‬ ‫كه اين پيروزي مي‌تواند الگويي براي ديگر گروه‌هاي‬ ‫اسالمگرا باشد چرا كه اسالمگراهاي لبنان از اين مساله‬ ‫براي تحقق آمال‌شان بهره‌برداري مي‌كنند‪.‬‬ ‫اعتراض روستايي‬ ‫پايگاه خبري «نش��نال» در تاريخ سه‌شنبه ‪ ۱۳‬تير‬ ‫طي‌گزارش��ي درباره نارضايتي مردم اردن از شرايط‬ ‫خود آورده است‪« :‬نظام سلطنتي اردن از سوي جوامع‬ ‫قبايلي و بدوي در مناطقي مانند طفيله حمايت شد و‬ ‫توانست بر روي پاهاي خود بايستد‪ ،‬اما در سال گذشته‬ ‫اين جوامع تبديل به بلندتري��ن صداي اعتراض عليه‬ ‫نظامي سياسي اين كشور ش��ده‌اند و اين نظام را فاسد‬ ‫و ناكارآم��د مي‌دانند‪ .‬در حالي ك��ه تظاهرات طرفدار‬ ‫اصالحات‪ ،‬در پايتخت هرگز نتوانس��ت قوت بگيرد‪،‬‬ ‫تظاهرات هفتگي در خيابان‌هاي طفيله و ساير مناطق‬ ‫در جنوب اردن ش��ديدتر ش��ده اس��ت‪ .‬در ادامه اين‬ ‫گزارش آمده ك��ه نارضايتي در اين مناطق روس��تايي‬ ‫محافظه كار به گفته تحليلگران نه تنها جنبش اعتراضي‬ ‫اردن را زنده نگه داشته‪ ،‬بلكه باعث محك زدن ثبات‬ ‫كشور اس��ت‪ .‬حس��ين توفيق‪ ،‬يك وكيل حقوق بشر‬ ‫و يك تحليلگر سياس��ي مس��تقل مي‌گويد‪« :‬اين يك‬ ‫نشانه اس��ت مبني بر اينكه قرارداد اجتماعي اردن در‬ ‫حال نقض شدن است‪ .‬اين قرارداد شامل ايجاد تعادل‬ ‫در ميان يك جمعيت ش��ش ميليون نفري متشكل از‬ ‫پناهندگان فلسطيني كه در حال تبديل شدن به شهروند‬ ‫هستند و پايگاه حمايت روستايي نظام سلطنتي است‪.‬‬ ‫عالوه بر اين قبايل بومي‌و جوامع بدوي كه با پادشاهان‬ ‫‪21‬‬
‫گفت‌و‌گو‬ ‫گفت‌و‌گوي مثلث با حاج حيدر رحيم‌پور ازغدي‬ ‫تاريخ جريان‌هاي سياسي‪ -‬فكري مشهد‬ ‫خبرنامه‬ ‫‪ 80‬ساله است و بي‌تكلف سخن مي‌گويد‪ .‬در خانه بزرگ و با‌صفايش‌گويي هميشه باز است‪.‬پدر و پسر براي‬ ‫عالقه‌مندان انقالب اسالمي نام شناخت ‌ه شده است‪ .‬ما به‌سراغ حاج حيدر رحيم‌پور ازغدي پدر حسن رحيم‌پور‬ ‫ازغدي رفتيم‪ .‬پدر استاد در ميان مبارزان قديمي‌خراسان چهره‌اي شناخته شده است‪ .‬در اين گفت‌وگو گوشه‌هايي‬ ‫از نحله‌هاي فكري و مكاتب موثر در مشهد را مورد بررسي قرار‌داديم‪ .‬گرچه گفت‌وگوي ما به بهانه بررسي زندگي‬ ‫و آراي استاد حسن رحيم‌پور ازغدي بود‪ ،‬اما بررسي محيطي كه ايش��ان در آن زيست كرده‌اند در شناخت وي‬ ‫مهم است‪ .‬اين گفت‌وگو قرار بود هفته گذشته در پرونده ويژه استاد رحيم‌پور منتشر شود‪ ،‬اما با احترام به خانواده‬ ‫محترم رحيم‌پور ازغدي كه درخواست كرده بودند‪ ،‬گفت‌وگوي استاد حيدر رحيم پور فارغ از مجادالت رسانه‌اي‬ ‫و بادقت تدوين شود‪ ،‬گفت‌وگو را براي مطالعه حاج حيدر به مشهد فرستاديم‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫اجازه مي‌فرماييد سئوا‌الت را شروع كنم؟‬ ‫‪ l‬اگر سئوا‌الت سخت نيست آري‪.‬‬ ‫بس��ياري گواهي مي‌دهند ك��ه حضرتعالي از‬ ‫مبارزان قديمي‌ هس��تيد و مبارزه را از دوران‬ ‫نهضت نفت ش��روع كرده و از آغ��از انقالب‬ ‫اسالمي هم از فعاالن انقالب بوده‌ايد‪.‬‬ ‫‪ l‬آري در آن اي��ام اين چنين مقدر ش��ده بود‬ ‫كه من ابتدا در اثر يك حادثه به س��وي سياست جلب‬ ‫شوم‪ .‬من از سن ‪ 14‬س��الگي همه همت خود را خرج‬ ‫پهلواني و كشتي كش��ور كردم و ‪ 15‬ساله بودم كه مرا‬ ‫در خروس وزن براي مس��ابقات انتخابي كشتي آزاد‬ ‫المپيك به تهران بردند‪ .‬در مس��ابقات نهايي كشور در‬ ‫تهران‪ ،‬همراه ديگر ورزشكاران در سالن ناهارخوري‬ ‫نشس��ته بوديم كه خبر آوردند قهرمان س��نگين وزن‬ ‫خراسان كه سه سال بازوي قهرماني را به بازو داشت به‬ ‫زمين خورد‪ .‬لحظه‌اي بعد او با چهره‌‌اي وارد سالن شد‬ ‫كه گويي فرد ديگري است و به شدت تحقير شده بود‪.‬‬ ‫در آن لحظه پشتم از پايان قهرماني لرزيد‪ .‬همان روز‬ ‫ناگهان راديو شروع به نواختن مارش عزا كرد و خبر‬ ‫داد كه گاندي را‌ترور كرده‌اند‪ .‬فردا كه عكس گاندي را‬ ‫در روزنامه‌ها ديدم خشكم زد!! آن اسكلت را با پهلوان‬ ‫كشور كه چون مجس��مه‌اي در گوشه‌اي‌ترنجيده بود‬ ‫مقايس��ه كردم و تا بخواهي از ورزش جس��م‪ ،‬متنفر‬ ‫شدم و در لحظه به مشهد برگشتم؛ به‌گونه‌اي كه گويي‬ ‫با مرحوم عابدزاده قرار قبلي داش��ته باش��م‪ ،‬با ساك‬ ‫‪22‬‬ ‫سفر به مهديه رفتم و ايشان نيز به‌گونه‌اي كه گويي با‬ ‫من قرار قبلي داشته باش��ند‪ ،‬به من خوشامد گفتند‪ .‬به‬ ‫ايشان گفتم مي‌خواهم گاندي بشوم و آن بزرگ كه به‬ ‫برآشفتگي‌ام پي برده بود‪ ،‬فرمود‪« :‬پس برو آن كتاب را‬ ‫بياور‪ ».‬آن كتاب جامع‌المقدمات بود‪ .‬ايشان كتاب را‬ ‫باز و شروع به تدريس كردند‪ ،‬با تخصصي كه داشتند‬ ‫در يك جلسه كليات امثله و شرح امثله را كه درس يك‬ ‫ماه است تدريس كردند و فرمودند برو هرگاه اين‌ها را‬ ‫خوب فهميدي براي درس بعدي برگرد‪ .‬و گمانم آن‬ ‫محكي بود كه براي شناخت من زده بودند‪ .‬شايد هجده‬ ‫ساعت از ش��بانه روز را به مطالعه پرداختم و فردا كه‬ ‫دوباره خدمت رسيدم و درس‌ها را پس دادم‪ ،‬مرحوم با‬ ‫شگفتي فرمود پيش‌تر اين‌ها را خوانده بودي؟ و چون‬ ‫گفتم من حتي چني��ن كتابي را نديده ب��ودم‪ ،‬به كمال‬ ‫احساس وظيفه كرد و يكي از شگفتي‌هاي همه بچه‌ها‬ ‫اين ش��ده بود كه ايشان بيس��ت روز براي من كالس‬ ‫يك نفره گذاش��ته بودند و پس از آن م��را به مرحوم‬ ‫صبوري و آستانه‌پرس��ت س��پردند‪ ،‬چندي خدمت‬ ‫آنان بودم و صمديه را خدمت مرحوم قدس��ي شاعر‬ ‫خواندم و به حوزه راه يافتم و سه سال خدمت مرحوم‬ ‫اديب نيشابوري و پس از آن هم مدرس يزدي‪ .‬عمده‬ ‫تحصيالت حوزوي‌ام خدمت مرحوم حاج شيخ‌هاشم‬ ‫قزويني بود‪ .‬و در كس��ب معارف بس��ياري از محضر‬ ‫شيخ‌مجتبي قزويني بهره‌مند شدم‪ .‬خارج و كفايه را هم‬ ‫خدمت شيخ‌هاشم بودم‪ .‬دو سالي هم از اصول مرحوم‬ ‫ميالني خوشه مي‌چيدم‪ .‬س��ال ‪‌41‬ترك حوزه كردم و‬ ‫كار حوزوي‌ام پرداختن به امور انقالب اسالمي و نشر‬ ‫اعالميه و شب‌نامه‌نويسي خالصه مي‌شد و همه اين‌ها‬ ‫راه‌هايي بود كه پيش پايم گشوده مي‌شد‪ .‬به همين دليل‬ ‫گفتم بدون برنامه قبلي وارد سياست شدم‪.‬‬ ‫برگردم به عقب و به پاسخ شما بپردازم‪ .‬حدود سال‬ ‫‪ 1326‬عضو انجمن پيروان قرآن و مهديه مرحوم عابدزاده‬ ‫شدم و چيزي نگذشت كه نهضت نفت آغاز شد‪ .‬در آن‬ ‫روزگار ارزنده‌هاي مشهد عبارت بودند از‪:‬‬ ‫‪ -1‬طالب مدرسه نواب به سرپرستي شيخ علي اكبر‬ ‫نوغاني‪ ،‬و ياوري شيخ محمود حلبي كه در آن روزگار‬ ‫قبل از كودتا‪ ،‬هنوز تم‌های انقالبی داشت‪.‬‬ ‫‪ -2‬انجمن پيروان قرآن به رهبري مرحوم عابدزاده‪.‬‬ ‫‪ -3‬كانون نش��ر حقايق اسالمي به رهبري مرحوم‬ ‫استاد شيخ محمدتقي شريعتي‪.‬‬ ‫و من خيلي زود با هر سه گروه خودي شدم‪ .‬عضو‬ ‫مهديه بودم و چون درس مي‌خواندم‪ ،‬با طلبه‌ها هم آشنا‬ ‫بودم و از آن جا كه در ‪ 14‬سالگي بر دوش مردان‪ ،‬تابلوي‬ ‫حزب توده را كنده بودم‪ ،‬كانوني‌ها هم كه سد سكندري‬ ‫در مقابل توده‌اي‌ها بودند مرا مي‌شناختند‪ .‬نهضت نفت كه‬ ‫شروع شد‪ ،‬مرحوم كاشاني نامه‌اي به شيخ محمود حلبي‬ ‫نوشت كه شما بايد اداره نهضت را در خراسان به عهده‬ ‫بگيريد و او هم چنين كرد‪ .‬مرحوم عابدزاده در جلس��ه‬ ‫هيات موسس‪ ،‬مرا با خود به كانون برد كه سران قبيله در‬ ‫آنجاجمعبودندوباچنينتصادفيبرايهميشهعضوي‬ ‫در انجمن مسئوالن به شمار مي‌آمدم‪ .‬به ويژه آن گاه در‬ ‫صحنه سياست‪ ،‬شناخته‌تر شدم كه قرار شد تابلوي نفت‬ ‫ايران ‪ -‬انگليس را به پايين بكشم‪ .‬شهرباني گفته بود هر‬ ‫كه به شركت نفت تعرض كند‪ ،‬سخت تعقيب مي‌شود‬ ‫و چند نفر از جوانان كه پرش��ورتر بوديم مصمم شديم‬ ‫هنگامي‌كه جمعيت به آن جا نزديك مي‌شود ما بر فراز بام‬ ‫شركت حمله برده و تابلو را به زير بكشيم و چنين كرديم‪،‬‬ ‫اين گروه شامل سه نفر از فدائيان اسالم‪ ،‬من از مهديه و دو‬ ‫نفر از كانون بود‪ .‬كسي كه در مشهد تابلوي شركت نفت‬ ‫ايران و انگليس را از سردر آن كند‪ ،‬من بودم‪.‬‬ ‫حيف آن عكس‌ها كه براي نشر در مجله صبح به‬ ‫مهدي نصيري دادم مفقود شد‪.‬‬ ‫بفرماييد عاقب��ت نهضت در خراس��ان به كجا‬ ‫انجاميد؟‬ ‫‪ l‬ما در خراس��ان خوب كار كرديم و به عكس‬ ‫تهران اختالفي هم نداش��تيم‪ .‬ليكن كودتا ك��ه به زبان‬ ‫آدمي‌س��خن نمي‌گويد‪ .‬غول بي‌ش��اخ و دمي‌اس��ت‬ ‫كه تا جايي كه زور داشته باشد بي‌منطق حمله مي‌كند و‬ ‫نهضت با كودتا شكست خورد‪.‬‬ ‫پس از كودتا گروه‌ها چ��ه مي‌كردند؟ پيرامون‬ ‫شيخ محمود حلبي و انجمن حجتيه توضيحات‬ ‫بيشتري بدهيد؟‬ ‫‪ l‬اگر خواسته باش��م از همه ماجرا شما را آگاه‬ ‫سازم كتابي در پاسخ الزم است‪ ،‬بنابراين برويد كتاب «از‬ ‫انجمن پيروان قرآن تا انجمن حجتيه» را بخوانيد تا بر همه‬ ‫چيز واقف گرديد‪.‬‬ ‫به انق�لاب اس�لامي بپردازي��م و از نقش خود‬ ‫بگوييد‪.‬‬ ‫تو‌نه‬ ‫‪ l‬در آغاز نهضت امام خميني‌(ره)‪ ،‬من بيس ‌‬ ‫سالم بود و با تحصيالت حوزوي خوبي كه داشتم ديگر‬ ‫جايز نبود كه به ه��ر كاري كه مي‌خواهم‪ ،‬بپ��ردازم‪ .‬ما‬ ‫سال‪ 41‬خدمت شيخ مجتبي قزويني به قم رفتيم و با امام‬ ‫بيعت كرديم و من تا امروز به بيعت خود پايبندم و در هر‬ ‫اقدامي‌پابه پاي طالب متعهد حركت مي‌كردم‪.‬‬ ‫مبارزان محوري در خراسان چه كساني بودند؟‬ ‫‪ l‬روحانیون بزرگی چون ش��هيد هاشمي نژاد‪،‬‬
‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫حضرت آيت‌اهلل خامن��ه‌اي و آیت‌اهلل طبس��ي بودند‪.‬‬ ‫از مليون هم طاهر احمدزاده بود‪ .‬م��ا پيرو جريان‌هاي‬ ‫اسالمي بوديم‪.‬‬ ‫ي بيش��تر با كدام‬ ‫ش��ما در ميان گروه‌هاي مذهب ‌‬ ‫گروه‌ها و افراد ارتباط داشتيد؟‬ ‫‪ l‬ج��دا از رهب��ران روحاني مش��هد ك��ه ما با‬ ‫ايش��ان رابطه داش��تيم‪ ،‬از قديم يك جريان روشنگري‬ ‫و روشنفكري ديني در مش��هد بود كه استاد محمدتقي‬ ‫شريعتي (رحمت‌اهلل عليه) در آن محوريت داشتند كه‬ ‫با آنها هم مرتبط بوديم‪.‬در مبارزات نهضت ملي نفت‪،‬‬ ‫كانون‪ ،‬مهديه‪ ،‬علما و بازار كنار هم قرار گرفتند و من آن‌جا‬ ‫با احمدزاده آشنا شدم‪ .‬او از طرف انجمن اسالميه آمده‬ ‫بود‪ .‬علي شريعتي در آن مقطع هنوز نبود‪ .‬مركز جمعيت‬ ‫بعدها به مهديه مشهد منتقل شد‪ .‬نهضت مشهد در واقعه‬ ‫ي ش��دن صنعت نفت بس��يار قوي بود؛ اعتصابات‬ ‫مل ‌‬ ‫سراسري به جايي رسيد كه مردم مشهد به شيخ محمود‬ ‫گفتند نانوايي‌ها و حمامي‌ها را از اعتصاب معاف كنيد‪.‬‬ ‫شيخ هم دستور داد‪.‬‬ ‫بعد از شكست نهضت نفت‪ ،‬رژيم خيلي به سراغ‬ ‫هيات موتلفين نيامد و شما فعاليت‌هاي خود را‬ ‫تا اندازه‌اي ادامه داديد؟‬ ‫‪ l‬بعد از شكس��ت نهضت‪ ،‬برخي از گروه‌هاي‬ ‫اس�لامي به فعاليت خود ادامه دادند‪ .‬محوريت مبارزه‬ ‫اما با كانون نش��ر حقايق اس��تاد محمدتقي شريعتي و‬ ‫شاگردان ايش��ان بود‪ .‬مرحوم حاج اصغر عابدزاده كنار‬ ‫رفت و مرحوم حلبي به تهران مهاجرت كرد‪.‬من بازرس‬ ‫انتخابات مشهد بودم؛ در خيابان ديدم كه يك كيسه بزرگ‬ ‫شناسنامه آورده بودند و يك عده روستايي هم بودند كه‬ ‫شناس��نامه‌ها را براي آنها صادر و راي‌سازي مي‌كردند‪.‬‬ ‫گزارش اين واقعه را دادم‪ .‬شيخ محمود حلبي هم به دكتر‬ ‫مصدق و وزير كشور او؛ امير تيمور اطالع داد‪ .‬مصدق هم‬ ‫گفت به دستور شيخ محمود حلبي انتخابات مشهد باطل‬ ‫است‪.‬با توجه به اينكه تقلب در حال شكل‌گيري بود‪ ،‬وي‬ ‫انتخابات را باطل كرد‪.‬‬ ‫بعد از ‪ 28‬مرداد در كانون نش��ر حقايق تمركز‬ ‫كرديد‪.‬‬ ‫‪ l‬با اينك��ه در انجمن پي��روان قرآن ب��ودم‪ ،‬اما‬ ‫بيشترين بهره را از اس��تاد شريعتي و كانون نشر حقايق‬ ‫بردم‪ .‬در كانون كساني كه از شريعتي پدر استفاده كنند‪ ،‬كم‬ ‫بودند‪ .‬بيشترشان به ظاهر روشنفكر بودند‪.‬‬ ‫كال فضاي مشهد خيلي روشنفكري بود؟‬ ‫بله و هميشه مشهد در خط مقدم بود‪.‬‬ ‫ش��ما كتابي داريد به عن��وان «از انجمن پيروان‬ ‫قرآن تا انجمن حجتيه» اين كتاب‪ ،‬كتاب خاصي‬ ‫است‪ ،‬شايد نخستين كتابي باشد كه نگاهي عميق‬ ‫به انجمن حجتيه كرده و در واقع تبارشناسي اين‬ ‫انجمن نيز صورت مي‌گيرد‪.‬‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬دليل اينكه اين كتاب را نوشتم اين بود كه‬ ‫بس��ياري از وصف‌هايي كه از انجمن مي‌شود‪ ،‬درست‬ ‫نيست‪ .‬ببينيد از شيخ محمود حلبي گرفته تا استاد محمد‬ ‫تقي ش��ريعتي و مرحوم عابدزاده و‪ ...‬ابت��دا از نخبگان‬ ‫خراسان بودند؛ انجمن حجتيه هم يك دست نبوده‌است‪.‬‬ ‫مي‌خواهم بگويم اين يك حركت طبيعي و گرايش‌ها در‬ ‫آن متفاوت بود‪.‬‬ ‫عده‌اي مي‌گويند انجمن حجتيه حركتي درست‬ ‫بود كه به انحراف رفت‪.‬‬ ‫‪ l‬اش��خاص در آن دخال��ت مي‌كنن��د و خط‬ ‫مي‌دهند‪ .‬صهيونيس��ت‌ها حرفه‌ش��ان اين است كه هر‬ ‫انجمن‪ ،‬گروه يا عقيده را‪ ،‬تحت تاثير قرار دهند‪.‬‬ ‫در اين سال‌ها شما در حوزه درس مي‌خوانديد‪،‬‬ ‫بعد چه شغلي داشتيد؟‬ ‫‪ l‬من هميش��ه هم درس مي‌خوان��دم‪ ،‬هم كار‬ ‫مي‌كردم و هم در عرصه ديني و سياسي حضور داشتم‪.‬‬ ‫كشاورزي مي‌كرديد؟‬ ‫‪ l‬كشاورز ممتاز بوده‌ام‪ ،‬خانه ساخته‌ام‪ ،‬كارخانه‬ ‫موزاييك‌سازي داش��ته‌ام‪ ،‬تجارت كرده‌ام‪ .‬در كنار همه‬ ‫اين‌ها درس هم مي‌خواندم‪ .‬من اينج��ا در مورد كانون‬ ‫نش��ر حقایق اس�لامي يك چي��ز بگويم‪ .‬از ش��هريور‬ ‫‪ 20‬ت��ا ‪ 25‬ك��ه ش��وروي‌ها رفتن��د؛ يعن��ي توده‌اي‌ها‬ ‫انگليسي‌هاي مسلمان‌نما؛ نتوانستند بچه‌هاي مشهد را‬ ‫قانع كنند‪ .‬تنها كسي كه توانست بچه‌هاي دانشجو را كه‬ ‫روشنفكر بودند‪ ،‬اقناع نمايد؛ استاد محمدتقي شريعتي؛‬ ‫پدر دكتر بود‪ .‬كسي كه به‌طور بنيادي بازاري‌ها و تجار را به‬ ‫علم مذهب مسلح كرد‪ ،‬مرحوم عابدزاده بود‪ .‬من هم متاثر‬ ‫از اين فضا درس مي‌خواندم‪ .‬خدا توفيق داد كه بهترين‬ ‫مدرسين آن زمان مش��هد‪ ،‬معلم‌ام بودند‪ .‬همان طور كه‬ ‫گفتم مكاسب و كفايه را نزد حاج شيخ‌هاشم قزويني كه‬ ‫استاد بزرگي بود‪ ،‬معارف را نزد حاج شيخ مجتبي قزويني‬ ‫و بخشي از درس خارج را نزد آيت‌اهلل ميالني خواندم و‬ ‫اما از علي شريعتي گفتيم‪ .‬علي از من كوچكتر بود و بيشتر‬ ‫در جريان نهضت مقاومت پس از كودتا وارد عرصه شد‪.‬‬ ‫خدمات دكتر از سال‌هاي دهه چهل و به‌خصوص پنجاه‬ ‫به اوج رسيد‪ .‬علي‪ ،‬بيمار نبود‪ ،‬انتقادپذير بود و در جلسات‬ ‫مكرر در منزل من و يا در جلسات كانون ديدم كه حرفي‬ ‫را كه گفته بود به راحتي اصالح مي‌ك��رد‪ .‬در حق علي‬ ‫شريعتيظلممي‌كنند‪.‬‬ ‫ش��ما در كت��اب «از انجم��ن پيروان ق��رآن تا‬ ‫انجمن حجتيه» اش��اره‌اي به فرزندتان اس��تاد‬ ‫حس��ن‌رحيم‌پور ازغدي داري��د‪ .‬در اين كتاب‬ ‫نوشته‌ايد حسن آقا كتابي نوشته بود به نام «عروج‬ ‫خمينيون»‪ ،‬داستان از چه قرار است؟‬ ‫‪ l‬نزديكي‌هاي پيروزي نهضت امام خميني (ره)‬ ‫بود‪ .‬حسن آقا عده‌اي همراه خود داشت كه مدارس را‬ ‫تعطيل مي‌كردند و در خيابان‌هاي باالي شهر و مناطق‬ ‫سكونت نظامي ها و خانه س��اواكي‌ها‪ ،‬شعارنويسي و‬ ‫پخش اعالميه مي‌كرد‪ .‬آن موقع چهارده‪ ،‬پانزده ساله بود‪.‬‬ ‫دبيرستاني بودند؟‬ ‫‪ l‬بله‪ 15 ،‬س��اله بود و دبيرس��تان‌هاي مشهد را‬ ‫يك به يك با شعار و شكستن شيشه‌ها‪ ،‬تعطيل مي‌كردند‪.‬‬ ‫بچه‌هاي دبيرستان‌ها هم همراه ايشان و دوستانش شعار‬ ‫مي‌دادند و بعضي از مدرسه‌ها تعطيل مي‌شد‪ .‬با اين كار‬ ‫انگشت‌نما شد‪ .‬اين كتاب را پس از انقالب در سال ‪58‬‬ ‫در دبيرستان نوشت‪ .‬از طرفي مجاهدين خلق(منافقین)‬ ‫هم دوست داش��تند محور باش��ند‪ ،‬اعالميه مي‌دادند و‬ ‫ن آقا آمد به من گفت شما‬ ‫رقابت مي‌كردند‪ .‬روزي حس ‌‬ ‫اعالميه بدهيد ما پخش مي‌كنيم‪ .‬من آن موقع تمام وقت‬ ‫درگير انقالب بودم‪ ،‬همراه حضرت‌آیت‌اهلل خامنه‌اي و‬ ‫آقای طبسي بودم‪ .‬به او گفتم شما خودتان برويد بنويسيد‬ ‫او هم رفت‪ .‬ديدم كتابي نوش��ت و به من داد؛گفت‪ :‬اين‬ ‫كتاب را مي‌دهيد چاپ كنند؟ در آن زمان حس��ن آقاي‬ ‫ما براي خودش عالمي‌داش��ت؛ دائم در راهپيمايي‌هاي‬ ‫شبانه و روزانه‪ ،‬شعارنويسي‌ها و پخش اعالميه خيلي‬ ‫فعال بود و يك بار هم دس��تگير ش��د و پ��س از آزادي‬ ‫مقاله‌اي در تحصن مردم مش��هد در محل دادگس��تري‬ ‫خوان��د‪ .‬يك بار ه��م دوچرخه‌اش زير تان��ك رفت و‬ ‫له ش��د و خودش جان س��الم به در برد‪ .‬پس از انقالب‬ ‫هم با كمونيس��ت‌ها و ليبرال‌ها و ه��واداران و اعضاي‬ ‫مجاهدين خلق(منافقين) درگير بود و مباحثه و مجادله‬ ‫مي‌ك��رد‪ .‬فعاليت قوي داش��ت‪ .‬از آنجا ش��روع كرد به‬ ‫نوش��تن‪ .‬يك روز رئيس ش��هرباني زن��گ زد و به من‬ ‫گفت اين پس��رت را جمع كن‪ .‬خ��ودم را به بي‌خيالي‬ ‫زدم‪ .‬بعدها فهمي��دم همان موقع كه رئيس ش��هرباني‬ ‫زنگ زده‪ ،‬حس��ن آق��ا و رفقايش در خان��ه او اعالميه‬ ‫انداخته‌اند‪.‬‬ ‫ايش��ان هم مثل شما س��ر پرش��وري داشت و‬ ‫فعاليتش را از نوجواني و جواني شروع كرد‪.‬‬ ‫‪ l‬بله خوب!‬ ‫بعد از شروع جنگ حسن آقا به جبهه رفتند؟‬ ‫‪ l‬بله‪ .‬در سال ‪ 59‬همان اول جنگ كه سال آخر‬ ‫دبيرستان بود‪ ،‬به آموزشي رفت كه به جبهه برود‪ .‬مادر‬ ‫حسن آقا از س��ران نهضت بانوان مشهد بود و در اولين‬ ‫تظاهرات انقالب (‪ 17‬دي ‪ )56‬دس��تگير ش��د‪ .‬در يك‬ ‫جمع سخنراني گويا يكي از سران منافقین و گروه‌هاي‬ ‫منحرف‪ ،‬به امام توهين مي‌كند؛ اين مصادف است با زماني‬ ‫كه حس��ين فهميده خود را به زير تانك انداخت‪ .‬خانم‬ ‫من بلند مي‌شود و مي‌گويد‪« :‬تو چه مي‌گويي و حسين‬ ‫فهميده چه مي‌كند؟! آمد خانه و از زور فشار و ناراحتي‬ ‫سكته كرد و افتاد و از نوروز ‪ 60‬نيمه فلج شد‪ ».‬زندگي‬ ‫حسن همين جا تغيير كرد‪ .‬خود را وقف مادر كرد و در‬ ‫آن سال نتوانست به جبهه برود‪ .‬اين همان سالي است كه‬ ‫دبيرستان را تمام كرد‪ .‬در رشته تجربي‪ ،‬اول شد؛ آمدند‬ ‫گفتند هم فني و هم پزشكي مي‌تواني بروي‪ ،‬اما نرفت‪.‬‬ ‫گفت كه كالس من اينجاست پاي تخت مادرم‪ .‬جبهه‬ ‫را تعطيل كرد و آمد خانه نشست كنار مادر و مراقبت و‬ ‫نگهداري كرد‪ .‬هر چه دارد هم از همان دارد؛ از محبت‬ ‫كردن به مادر‪ .‬فقط هنگام هر عمليات‪ ،‬از منطقه به او خبر‬ ‫مي‌دادند كه عمليات نزديك است‪ .‬چند هفته‌اي مي‌رفت‬ ‫و برمي‌گشت‪ .‬معموال هم زخمي‌برمي‌گشت‪ .‬در هفت‬ ‫هشت عمليات جنگيد‪ .‬برادرانش؛ حسين‪ ،‬شهيد حميد‬ ‫و وحيد هم مدام جبهه بودند‪ .‬در چهار عمليات‪ ،‬مجروح‬ ‫و بيمارستاني شد و دوبار هم شيميايي شد‪.‬‬ ‫جانباز هم هستند؟‬ ‫‪ l‬بله! ولي به بنياد شهيد و جانبازان نرفت و پرونده‬ ‫تشكيل نداد‪ .‬يكبار تير خورده بود به گردنش و از پشت‬ ‫آمده بود بيرون‪ ،‬يك بار هم به نحوي شيميايي شد كه تمام‬ ‫ت بدنش كنده شده بود‪ .‬يك بار چشم‌هايش صدمه‬ ‫پوس ‌‬ ‫ديد و صورتش سوخت و پاها و بدنش هم پر از‌تركش‬ ‫است‪ .‬مي‌رفت جبهه و مي‌آمد‪ ،‬معموال زخمي‌بود و سالم‬ ‫نمي‌آمد‪ .‬يك بار هم كه دعوايش شد سر كارتن‌خواب‌ها‪،‬‬ ‫رفت استانداري بناي اعتراض گذاشت و بازداشت شد‪.‬‬ ‫بعد از اين بود كه درس خواندن را مجددا شروع‬ ‫كرد‪.‬‬ ‫‪ l‬چون همان سال انقالب فرهنگي اتفاق افتاد و‬ ‫دانشگاه‌ها براي چند سال تعطيل شد ديگر ايشان به حوزه‬ ‫مي‌رفت‪.‬پنجسالدرحوزهمشهدبودكهبهاندازهچندسال‬ ‫جلوتر رفت‪ .‬يك بار در امتحانات حوزه ديدم كلي كتاب و‬ ‫عباو‪...‬آوردهخانه‪،‬گفتماين‌هاچيست؟گفتمسابقهبوددر‬ ‫امتحاناتاولشدم‪.‬مثالاينراحاج‌آقايخزعليدادند‪،‬اين‬ ‫رافالنيدادهو‪...‬فلسفهوادبياترااولشدهبود‪.‬‬ ‫بعد رفتند به قم؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬دي��دم اينجا برايش كوچك اس��ت‪ .‬پس‬ ‫از پايان جنگ ازدواج ك��رد و رفت قم‪ .‬آن جا هم خيلي‬ ‫پيشرفت كرد‪ .‬قم كه بود يك بار سر درس رفتم‪ ،‬ديدم با‬ ‫يكي از اساتيدش بحث مي‌كند‪ .‬ديدم حقيقتا اينجا ديگر‬ ‫چيزي براي او نبود و بحمداهلل مجتهد شده‌است‪.‬‬ ‫درس خارج خواند؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬چند سال درس خارج خواند‪ .‬حسن آقا‬ ‫مجتهد است و مي‌تواند استنباط كند‪.‬‬ ‫و حرف نـهايي؟‬ ‫‪ l‬به لطف پروردگار اين‌ها هم��ه آثار روحيه و‬ ‫منش مادرشان است كه از آغاز نهضت امام در مبارزه بود‬ ‫و اعالميه‌هاي امام را تايپ مي‌كرد و هر چه داشت تقديم‬ ‫انقالب كرد‪g .‬‬ ‫‪23‬‬
‫يادداشت‌ها‬ ‫ساقی را عشق است که برپاست هنوز‬ ‫به مناسبت نيمه شعبان‬ ‫زهیر توکلی‪ /‬شاعر‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫اين مطلب‪ ،‬نوشته‌اي است از‬ ‫زهير توكلي به مناسبت‬ ‫نيمه شعبان‬ ‫این هفته هم با اجازه خوانندگان عزیز‍‪ ،‬خاطرات‬ ‫را مي‌اندازم به هفته بعد و درباره مناسبت عظیمی که‬ ‫آن را پشت سر گذاشتیم‪ ،‬اش��اراتی قلم‌انداز می‌کنم‪.‬‬ ‫کلمه «مناسبت» که در عرف ادبیات ‪ ،‬روزنامه‌نگاری و‬ ‫رسانه‪ ،‬اصطالحاتی مانند شعرهای مناسبتی یا مطالب‬ ‫مناسبتی يا برنامه‌هاي مناسبتي در ارتباط با آن به وجود‬ ‫آمده‌اند‪ ،‬کلمه‌ای است غلط انداز‪.‬‬ ‫مناس��بت‌ها چند جورند‪ :‬برخی از مناس��بت‌ها‬ ‫مربوط به امر تاریخی هس��تند مثال هفته دفاع مقدس‬ ‫یا دهه فجر یا س��الروز ملی شدن صنعت نفت‪ .‬برخی‬ ‫از مناس��بت‌ها قراردادی‌اند مث��ل روز جهانی کارگر‬ ‫یا روز جهانی ب��دون دخانیات‪ .‬اما اف��زون بر این دو‬ ‫نوع مناسبت‪ ،‬مناس��بت‌هایی هست که حالت دوگانه‬ ‫دارند‪ .‬ما این مناسبت‌ها را گرامی می‌داریم زیرا واقعا‬ ‫در تاریخ در چنان روزی اتفاقي شایسته گرامیداشت‬ ‫افتاده است‪ .‬مثال س��یزده رجب را جش��ن می‌گیریم‬ ‫زیرا در چنین روزی حضرت موال – علیه‌السالم – به‬ ‫دنیا آمده‌اند یا روز عاشورا س��وگواریم زیرا در چنین‬ ‫روزي امام حس��ين‪-‬عليه السالم‪ -‬ش��هيد شده‌اند اما‬ ‫همه مسال ‌ه این نیست‪ .‬آنچه کربال را کربال کرده است‪،‬‬ ‫امری نیست که مربوط به امروز و دیروز و فردا باشد‪،‬‬ ‫عاش��ورا صرف‌نظر از اتفاقی که روز دهم محرم سال‬ ‫‪24‬‬ ‫ش��صت‌ویک هجری رخ داد‪ ،‬یک فرهنگ اس��ت که‬ ‫هوای تنفس برای معتقدانش می‌س��ازد‪ .‬عاشورا یک‬ ‫روز بوده است اما روزی به درازای کل تاریخ‪ .‬پس اگر‬ ‫کسی واقعا عاشورا را دریافته باشد و آن را درك کرده‬ ‫باشد‪ ،‬تمام طول سال‪« ،‬عاشورایی» است اگر چه نمود‬ ‫سوگواری او در روز عاش��ورا از همه ايام سال بیشتر‬ ‫است ولی اتفاقا فرق چنین شخصی با دیگران در بقیه‬ ‫روزهای سال است‪ .‬آنها عاشورا را مناسبتی می‌دانند‬ ‫که باید حرمتش بنهند ولی آن دیگری از بابت همین‬ ‫عاشوراست اگر میان خود و حیات‪ ،‬مناسبتي می‌بیند‪،‬‬ ‫او در نسبت با عاشوراس��ت که زندگی را می‌فهمد و‬ ‫ارزش‌گذاری می‌کند‪ .‬حال من و شما که می‌خواهیم‬ ‫«به مناسبت» نیمه شعبان جش��ن بگیریم‪ ،‬چه نسبتی‬ ‫میان خود و آن بزرگم��رد که در این روز زاده ش��ده‬ ‫است‪ ،‬می‌بینیم؟‬ ‫به‌راس��تی چرا؟ چرا باید این همه از «او» سخن‬ ‫بگوییم؟ س��خن گفتن درباره کس��ی ک��ه هرگز نه او‬ ‫را دیده‌ایم نه او را اگ��ر ديده‌ايم ‪ ،‬به ج��ا آورده‌ايم نه‬ ‫می‌دانی��م کجاس��ت ن��ه می‌دانیم ک��ی می‌آی��د و نه‬ ‫حتی می‌دانیم ک��ه اگر بیاید‪ ،‬م��ا در زمره پی��روان او‬ ‫خواهیم ماند – اینگونه که امروز ادعا می‌کنیم – یا از‬ ‫همانهایی می‌شویم که اتفاقا درست از مساجد پرچم‬ ‫دش��منی با او را بر می‌افرازند‪ ،‬س��خن گفت��ن درباره‬ ‫چنین کس��ی‪ ،‬اصال چه چی��زی را ع��وض می‌کند تا‬ ‫وقتی که از میان جان خود نس��بت واقعی با او برقرار‬ ‫نکرده باشیم؟‬ ‫اويس قرن��ی هرگز حضرت پیامب��ر – صلی‌اهلل‬ ‫علیه و آله – را ندید ولی هرگاه نسیمی از سمت یمن‬ ‫«اش��م نفحات الجنه‬ ‫می‌وزید‪ ،‬آن حضرت می‌فرمود‪:‬‬ ‫ّ‬ ‫من طرف الیمن‪ :‬بوی بهشت را از سمت یمن استشمام‬ ‫می‌کنم‪ ».‬و همین بزرگوار که تنها یک بار راه بیابان را‬ ‫برید و از قرن به مدینه آمد چون به مادر پیرش قول داده‬ ‫بود که همان روز بازگردد‪ ،‬پیامبر را ندیده بازگش��ت‪،‬‬ ‫یکی از چهار نفری است که روز قیامت وقتی منادی‬ ‫ندا می‌دهد که «کجایند حواری��ون علی(ع)؟» صف‬ ‫خالیق مي‌ش��كافد و بیرون می‌آید ‪ ،‬او و میثم تمار و‬ ‫عمروابن حمق خزاعی و محمدبن ابوبکر‪.‬‬ ‫محمدبن ابوبکر اس��مش معلوم اس��ت‪ ،‬پس��ر‬ ‫ابوبکر اس��ت ولی موالیمان علی – علیه‌السالم – در‬ ‫شان او فرموده اس��ت‪« :‬محمد پسر من است از پشت‬ ‫ابوبکر‪ ».‬همین دو مثال کافی نیس��ت؟ اويس قرنی را‬ ‫که هرگز در عمر خود حضرت پیامبر – صلی‌اهلل علیه‬ ‫و اله – را ندید‪ ،‬مقایسه کنید با عایشه که سال‌ها با آن‬ ‫حضرت همنش��ين بود ولی با آن که قرآن صراحتا به‬ ‫همسران پیامبر دستور داده بود که‪ « :‬قرن فی بیوتکن‪:‬‬ ‫در خانه‌هایتان مستقر باشید‪ ».‬س��وار شتر شد و دوره‬ ‫افتاد در شهرها و خلقی را علیه برادر و وزیر و وصی‬ ‫‌پیامبر شوراند و باعث خون آن همه آدم شد‪ .‬محمدبن‬ ‫ابوبکر را مقایسه کنید که پسر ابوبکر است ولی یکی‬ ‫از چهار حواری علی(ع) اس��ت‪ ،‬ب��ا جعفر کذاب که‬ ‫پس��ر امام هادی – علیه‌الس�لام – برادر امام حس��ن‬ ‫عسكری – علیه‌السالم – و عموی حضرت ولی‌عصر‬ ‫– عجل‌اهلل تعالي فرجه‌الش��ریف – است ولی پس از‬ ‫ادعای «انا ربک��م االعلی» فرع��ون‪ ،‬بزرگترین دروغ‬ ‫تاریخ را بر زبان ران��د و ادعای امامت کرد‪ .‬پس دیدن‬ ‫امام زمان – علیه‌السالم – و حتی سخن گفتن درباره‬ ‫آن بزرگوار نیز اگر از قلبی که تس��لیم اوست برنیامده‬ ‫باشد‪ ،‬بر روشنی نمی‌افزاید‬ ‫***‬ ‫فرض کنید خان��واده‌ای را‪ ،‬پدری را و مادری را‬ ‫با چند دختر و پسر؛ (خوب حواستان را به من بدهید‬ ‫که این مثالی که می‌زنم یک مثال مأنوس اس��ت) در‬ ‫میان این دختران و پس��ران که مایه روش��نی چشم و‬ ‫آرام دل پدر و مادرند‪ ،‬یکی هس��ت بی��ش از همه در‬ ‫ظهور و بروز عواطف و بیش از همه در شیرین بیانی‬ ‫و چرب‌زبانی ؛ مدام از گردن پدر و مادر آویز می‌شود‬ ‫و چلپ‌چلپ آنها را می‌بوس��د و قربان صدقه‌ش��ان‬ ‫می‌رود‪ .‬خالصه نقل مجلس خانواده اس��ت‪ .‬باز در‬ ‫میان این خواهران و برادران‪ ،‬یکی هست که تودار و‬ ‫سر در خود اس��ت ولی مرام دارد؛ او خیلی نمی‌تواند‬ ‫آنچه از مهر و محبت در دل دارد‪ ،‬آن جور که هست‪،‬‬ ‫به پدر و مادرش بنمایاند ولی ه��رگاه خریدی پیش‬ ‫بیاید و دیروقت یا بی‌وقت باشد (و بچه‌ها هر یک گرم‬ ‫کار خودند یکی دارد بازی کامپیوتری می‌کند دیگری‬
‫محمدرضا شالبافان نقدي‬ ‫نوشته است بر جشنواره‌هاي‬ ‫ادبي‬ ‫«كنگره ملي ش��عر «آئين��ه نبي» ك��ه به‌صورت‬ ‫مردمي‌و توس��ط مهديه مرودشت هر س��اله در روز‬ ‫جوان و زادروز ميالد حضرت عل��ي اكبر(ع) برگزار‬ ‫مي‌شود پنج‌ساله شد‪.‬‬ ‫اين خبر در روزگاري كه قديمي‌ترين كنگره شعر‬ ‫آئيني‪« ،‬كنگره شعر رضوي» هفت ساله است و ديگر‬ ‫تقريبا از برگزاري مس��تمر همايش‌هاي ش��عر آئيني‬ ‫خبري نيست‪ ،‬معناي منحصر به فردي دارد‪.‬‬ ‫روزگاري در سال‌هاي پاياني دهه هفتاد و اوايل‬ ‫دهه هش��تاد‪ ،‬متوليان فرهنگي كش��ور كه اين روزها‬ ‫سرانش��ان را گاهي در ماهواره‌ها مي‌بينند‪ ،‬چنان شور‬ ‫و غوغاي��ي در ادبيات كش��ور راه انداخت��ه بودند كه‬ ‫بيا و ببين‪ .‬تقريبا استاني نبود كه در تقويم ساالنه خود‬ ‫كنگره شعر كشوري تعريف نكرده باشد و موضوعي‬ ‫نبود كه از ميان خيل انبوه بهانه‌هاي سرايش شيعيان‪،‬‬ ‫بهانه همايشي نباشد‪.‬‬ ‫از جش��نواره‌هاي آئيني گرفته ت��ا همايش‌هایي‬ ‫با موضوع آزاد ادبي‪ ،‬هر سال جوانان زيادي را بر سر‬ ‫سفره خود مي‌نش��اندند‪ ،‬بهانه‌هاي متنوعي به‌دست‬ ‫شاعران مي‌دادند‪.‬‬ ‫هر‌سال حوالي مهر كه مي‌شد‪ ،‬همه گوش به زنگ‬ ‫كنگره ش��عر و قصه جوان بندرعباس مي‌ماندند تا با‬ ‫يك فكس نصفه‌و‌نيمه به ادارات كل ارشاد استان‌ها‪،‬‬ ‫فراخوان خود را اعالم كن��د و بدون تبليغ تلويزيوني‬ ‫و پوس��تر‌زني‪ ،‬منتظر چند هزار قطعه شعر و داستان‬ ‫كوتاه باشد‪.‬‬ ‫هر سال جشنواره شعر رضوي با‌چنان عظمتي در‬ ‫مشهد مقدس پذيراي شاعران بود كه همه را به‌جنب‬ ‫و جوش مي‌انداخ��ت‪ .‬در چني��ن حال‌و‌هوايي حتي‬ ‫متوليان غير‌دولتي فرهنگ اعم از س��ازمان‌فرهنگي و‬ ‫هنري شهرداري تهران و حوزه هنري نيز برگزار كننده‬ ‫جشنواره‌هايي چون «شب‌هاي شهريور» مي‌شدند‪.‬‬ ‫همه اينها البته همه آن چيزي نبود كه ادبيات براي‬ ‫باليدن نياز داش��ت‪ .‬جلوه گاهي بود براي خودنمايي‬ ‫ادبيات نمايشگر كه هر‌روز پر‌ش��ورتر از ديروز دهه‬ ‫هفتاد و هشتاد را سپري مي‌كرد‪.‬‬ ‫ام��ا چند س��ال اس��ت ماج��را متفاوت ش��ده‬ ‫اس��ت‪ .‬دول��ت نه��م از ابتداي س��ال ‪ 85‬س��خن از‬ ‫جش��نواره ش��عر «فج��ر» ب��ه مي��ان آورد ك��ه خود‬ ‫ماجراي��ي اس��ت هفتاد م��ن كاغ��ذ و چند س��الي‬ ‫گذش��ت ت��ا اي��ن جش��نواره ب��ه س��ر و ش��كلي‬ ‫رسيد كه امروزه دارد‪ .‬اما اتفاق ديگري كه افتاد‪ ،‬آن بود‬ ‫كه جشنواره‌هاي ادبي باسابقه يكي يكي به تير غيب‬ ‫گرفتار شدند‪ .‬جالب‌ترين دليل را مي‌توان در برگزار‬ ‫نشدن كنگره شعر و قصه بندرعباس دانست‪ .‬سالي كه‬ ‫بنا بود اين واقعه مهم رخ دهد‪ ،‬اعالم ش��د كه به‌دليل‬ ‫برگزاري كنگره ش��عر دفاع مق��دس در بندرعباس‪،‬‬ ‫امسال كنگره شعر جوان برگزار نمي‌شود‪.‬‬ ‫اما اين اتفاق در كنار تلخي فراوانش سبب اتفاق‬ ‫خوشايندي ش��د‪ .‬در خالء س��نگين كنگره‌هاي شعر‬ ‫آئيني‪ ،‬ادبيات آئيني به سراغ متوليان اصلي خود يعني‬ ‫مردم رف��ت و كنگره‌هاي ش��عر مردمي‌با موضوعات‬ ‫مختل��ف‪ ،‬قدرتمندت��ر و پر‌رنگ‌تر ب��ه حضور خود‬ ‫ادامه‌دادند و حتي شاهد تولد كنگره‌هاي جديد شدند‬ ‫كه از آن جمله مي‌توان به كنگره ش��عر «آئينه نبي» در‬ ‫مرودشت اشاره كرد‪.‬‬ ‫اين كنگره در سال‪ 87‬و به همت «حاج مجيد برزگر»‬ ‫و مهديه مرودش��ت با موضوع حضرت علي‌اكبر(ع)‬ ‫ش��كل گرفت‪ .‬اين كنگره از همان اول كار با استقبال‬ ‫ش��گفت‌انگيز مخاطبان روبه‌رو ش��د‪ ،‬بن��ا را بر اين‬ ‫گذاشت كه با بهره‌گيري از تجربه «شب شعر عاشورا»‬ ‫هر‌سال در كنار موضوع اصلي به يك موضوع ويژه نيز‬ ‫بپردازد و چنان شد كه موضوع ويژه دومين كنگره شد‬ ‫«امامينكاظمين(عليهم السالم)»‪.‬‬ ‫اين كنگره از همان آغاز با اس��تفاده ني��روي جواني‬ ‫شاعرانيچون«سيدمحمدامينجعفري»و«محمدبرزگر»‬ ‫بر پايه حضور جريان‌هاي مختلف ادبيات آئيني شكل‬ ‫گو‌بوي سنت را به‌خود نگرفت‪.‬‬ ‫گرفت‪ ،‬اما هرگز رن ‌‬ ‫اي��ن كنگ��ره در روزه��اي ‪ 10‬و ‪ 11‬تيرم��اه‬ ‫در مرودشت در كنار شهر پارس��ه‪ ،‬پنج ساله شد تا به‬ ‫متوليان فرهنگي يادآوري كند درحالي كه نمي‌خواهند‬ ‫يا نمي‌توانند برگزار كننده منظم كنگره‌ها باشند‪ ،‬بهتر‬ ‫اس��ت حداقل بدون داش��تن دغدغه ارائه گزارش و‬ ‫دريافت‌ترفيع از كنگره‌هاي مردمي‌حمايت كنند‪.‬‬ ‫كنگ��ره پنجم با موض��وع ويژه نب��وي در حالي‬ ‫برگزار شد كه بيش از ‪ 40‬نفر از شاعران كشور كه اغلب‬ ‫از شاعران جوان بودند‪ ،‬ش��اهد حضور پر‌رنگ مردم‬ ‫خون‌گرم مرودش��ت بودند‪ .‬در اي��ن كنگره همچنين‬ ‫از ش��اعر جوان و فقيد اهل بيت «مه��دي پرويز» كه‬ ‫سال‌گذش��ته درگذش��ته بود با‌حضور خان��واده‌اش‬ ‫تجليل شد‪.‬‬ ‫همچنين در ابتداي اين كنگره پيام نوه بنيانگذار‬ ‫جمه��وري اس�لامي‪« ،‬حجت‌االسالم‌و‌‌المس��لمين‬ ‫سيد‌حسن خميني» توسط «افش��ين عال» قرائت شد؛‬ ‫اتفاقي كه ش��ايد در كنگره‌هاي دولتي به يك شوخي‬ ‫بماند‪g .‬‬ ‫خبرنامه‬ ‫نامش را با دلت بگو می‌آید‬ ‫از آینه‌های روبه‌رو می‌آید‬ ‫سوگند به روز‪ ،‬کاشف چشمه نور‬ ‫سوگند به خورشید که او می‌آید‬ ‫****‬ ‫او نسل به نسل در غم ماست هنوز‬ ‫وین داغ فراق برجگرهاست هنوز‬ ‫هر گوشه یکی مست دگر افتاده‬ ‫ساقی را عشق است که برپاست هنوز ‪g‬‬ ‫دكتر محمدرضا شالبافان‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫مشق می‌نویسد سومی مشغول گپ و گعده تلفنی با‬ ‫دوست صمیمی‌اش اس��ت و چهارمی که همین بچه‬ ‫تودار ولی بامرام اس��ت‪ ،‬ش��ال و کاله کرده است که‬ ‫همراه دوس��تش برود بیرون) مادر می‌داند که از میان‬ ‫این چند فرزند اتفاقا تنها كسي که جواب سرباال به او‬ ‫نمی‌دهد يا نمی‌پیچاند و بهانه نمی‌آورد که از زیر کار‬ ‫در برود (این یکی‪ ،‬تخصص همان بچه ش��ر و شلوغ‬ ‫و خونگرم و چرب زبان است)هموس��ت كه و قرار‬ ‫بیرون رفتن��ش را با رفیق صمیم��ی‌اش لغو می‌کند و‬ ‫می‌رود پی فرمان مادر‪ ،‬همین که پای عمل پیش بیاید‬ ‫از همه پیش است ولی خیلی اهل حرف زدن و ادا در‬ ‫آوردن نیست‪ .‬معاش��ران قدیمی مادر که بچه‌ها آنها‬ ‫را خاله ص��دا می‌زنند‪ ،‬بارها ب��ه او گفته‌اند که همین‬ ‫یکی برای تو می‌ماند‪ .‬این يكي جنمش با همه‌ش��ان‬ ‫فرق دارد‪.‬‬ ‫حال‪ ،‬مثال ما شده اس��ت مثال همان بچه زبانباز‬ ‫پرس��روصدای نمودناک‪ ،‬صب��ح تا ش��ب درباره آن‬ ‫حضرت حرف می‌زنیم ولی پای عملمان لنگ است‪.‬‬ ‫کاش‪ .‬کمتر راجع به آن بزرگوار حرف بزنیم و بیشتر‬ ‫او را یاری کنیم‪ .‬خیلی‌ه��ا می‌پندارند که وقتی در دعا‬ ‫می‌گوييم‪« :‬و اجعلنا من خير اعوانه و انصاره‪ :‬و ما را از‬ ‫کمک کاران و یاران او قرار بده» مقصود آن است که ما‬ ‫دوران ظهور را درک کنیم و در رکاب او باشیم ولی این‬ ‫دعا مربوط به همین لحظه هم هست‪ .‬مگر آن حضرت‬ ‫بیاید چه می‌کن��د؟ جز این که قرار اس��ت با آمدن آن‬ ‫حضرت‪ ،‬سلم و سالمت و صلح و صفا و عدل و داد‬ ‫برقرار شود؟ جز اين که قرار است دیگر یتیمی گرسنه‬ ‫نخوابد‪ ،‬بیوه‌زنی از فقر و بي‌كسي به ذلت و نكبت نيفتد‬ ‫‪ ،‬پدری شرمنده زن و بچه اش نشود؟ جز اين که قرار‬ ‫است این خشم که افسار گس��یخته است و ابنای نوع‬ ‫بش��ر را به جان هم انداخته است‪ ،‬مهار شود؟ جز اين‬ ‫که قرار است عزت آدمی به او باز گردد و بساط نزول‬ ‫خواران جهاني و وطنی که همه مردم همه عمرشان را‬ ‫مقروض آنها هستند برچیده شود؟‬ ‫خب‪ ،‬اگر قرار است همه اینها اتفاق بیافتد هر یک‬ ‫از ما در حد خودمان – تاکید می‌کنم‪ :‬در حد خودمان‬ ‫– همین االن برویم پي همین کارهای خوب‪ ،‬چراکه‬ ‫نه؟ او می‌خواهد به ما کمک کند و ما اگر به خودمان و‬ ‫به دیگران کمک کنیم‪ ،‬او را در کارش یاری کرده‌ایم‪.‬‬ ‫یک مثال دیگر می‌زنم‪ .‬فرض کنید پسری همراه‬ ‫پدرش در خیابان راه می‌رود‪ .‬حال اگر پس��ر به جای‬ ‫آنکه پیش پایش را نگاه کند و پا جای پای پدر بگذارد‪،‬‬ ‫مدام س��ر بلند کند و به صورت پدرش زل بزند‪ ،‬پدر‬ ‫به او چه می‌گوید؟ می‌گوید‪« :‬چ��را اینقد به من نگاه‬ ‫می‌کنی؟ جلوی پاتو بپا نخوری زمین» حال ما که این‬ ‫همه آه و ناله می‌کنیم که بشود که روزی چشممان به‬ ‫جمال بی‌مثال او روش��ن ش��ود‪ ،‬بهتر نیست که پیش‬ ‫پایمان را نگاه کنیم و پی ردپای او را که واضح و روشن‬ ‫است‪ ،‬بگیریم و به خدا برسیم؟‬ ‫کالمم را با دو رباعی پایان می‌برم‬ ‫ادبيات‪ ،‬چشم‌انتظار‬ ‫كنگره‌هاي منظم‬ ‫‪25‬‬
‫اين ناز‪ ،‬رازي نهفته دارد!‬ ‫چه كسي و چرا براي اصالح‌طلبان كارت دعوت فرستاده است؟‬ ‫مصطفي صادقي‬ ‫مصطفي صادقي نگاهي‬ ‫دارد به مباحث اين روزهاي‬ ‫رسانه‌هاي اصالح‌طلب‬ ‫خبرنامه‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫آيا چنين است كه اصولگرايان به پابوس رقيب‬ ‫ديرينه براي حضور در انتخابات رفته‌اند؟ يك‌س��ال‬ ‫مانده ب��ه انتخاب��ات رياس��ت‌جمهوري‪ ،‬هم‌اكنون‬ ‫اصالح‌طلب��ان چنين تابلويي بر س��ر دس��ت گرفته‪،‬‬ ‫نعل وارونه مي‌زنند‪ ،‬به هر‌س��و كه مي‌نگري و از هر‬ ‫محفلشان كه مي‌گذري اين چنين می گویند‪.‬‬ ‫گويي اصولگرايان در گعده‌هاي شبانه و مخفيانه‬ ‫به اين حاصل جمع رس��يده‌اند كه اگر اصالح‌طلبان‬ ‫نباش��ند و نمانند‪ ،‬قراري و بقايي ب��راي اصولگرايي‬ ‫نخواهد بود‪ .‬چنين وانمود مي‌كنند كه گويي اگر آنان‬ ‫نيايند‪ ،‬گريوه ديگرو البته البد نه از جنس اصولگرايي‪،‬‬ ‫پاستور‌نشين خواهند شد‪.‬‬ ‫چه مي‌پندارند؟ از كدام‌سو روانه ميدان خواهند‬ ‫شد؟ اين چه ميزي است كه براي اين بازي چيده‌اند؟‬ ‫پندار و رسم امروزشان در اين نوش��تار شايد نمايان‬ ‫‪26‬‬ ‫باش��د‪« :‬اصولگراي��ان از مرگ مي‌ترس��ند كه به تب‬ ‫راضي ش��ده‌اند‪ .‬در انتخابات مجلس نهم پايداري‌ها‬ ‫به بهانه اينكه اصالح‌طلبان در‌ميدان انتخابات نيستند‪،‬‬ ‫س��از اس��تقالل و رقابت‌زدند و ماجراه��ا آفريدند‪،‬‬ ‫اصولگرايان نگران هس��تند ك��ه همين داس��تان در‬ ‫انتخابات آينده تكرار شود‪ .‬شايد اگر پاي رقيبي چون‬ ‫اصالح‌طلبان در ميان باشد‪ ،‬پايداري‌ها كوتاه بيايند يا‬ ‫در ميدان رقابت‪ ،‬كمتر حاشيه بيافرينند‪.‬‬ ‫اگرچه در شرايط كنوني انبوهي از اصولگرايان‪،‬‬ ‫منتقد شماره يك احمدي‌نژاد و تيمش شده‌اند‪ ،‬ولي به‬ ‫خوبي معلوم است و مي‌دانند كه او با تمامي‌چرخش‌ها‬ ‫و تغييرهايش‪ ،‬رئيس‌جمهور اصولگرايان بوده است‪.‬‬ ‫با حمايت آنها برضد هاش��مي ايس��تاد‪ ،‬در برخورد‬ ‫با مديران اصالح‌طلب مس��امحه نك��رد‪ ،‬برنامه‌هاي‬ ‫اقتص��ادي‌اش را اجرا ك��رد‪ ،‬در عرصه ديپلماس��ي‬ ‫س��از ديگري كوك كرد و‪ ...‬جالب اينك��ه كثيري از‬ ‫اصولگرايان منتق��د گفته‌اند و مي‌گويند در ش��رايط‬ ‫انتخاب دوباره بين احمدي‌نژاد و اصالح‌طلبان باز‌هم‬ ‫رئيس‌جمهور كنوني را‌ترجيح خواهند داد‪ .‬صورت‬ ‫كلي ماجرا اينكه اصولگرايان در‌عرصه افكار عمومي‬ ‫و داوري نهايي نمي‌توانند به س��ادگي از پرسش‌هاي‬ ‫مطرح درباره دوران هشت س��اله احمدي‌نژاد‪ ،‬شانه‬ ‫خالي كنند‪.‬‬ ‫ت��رس از همين پرس��ش‌ها و ناتوان��ي از ارائه‬ ‫پرسش‌هاي قانع‌كننده است كه آنان را‌ترغيب كرده‪،‬‬ ‫دوگانه‌اي سياس��ي در انتخابات آين��ده طراحي كنند‬ ‫كه يك س��وي ميدان اصالح‌طلبان ايس��تاده باشند و‬ ‫يك‌سوي ديگر اصولگرايان كه دوباره در دعواي چپ‬ ‫و راس��ت ميدان‪ ،‬كارنامه هشت ساله اصولگرايان در‬ ‫مملكت‌داري در غوغاهاي سياسي گم‌‌شود‪».‬‬ ‫ميز ب��ازي را خوب مي‌چينن��د؛ پيدايش فضاي‬ ‫دوقطبي‪ ،‬اين همه آن چيزي اس��ت ك��ه مي‌خواهند؛‬ ‫اما از كدام رهگذر؟! آنان كه از ميان عامه اين س��طور‬ ‫روزنامه اصالح‌طلب و مانن��د آن را مي‌خوانند به چه‬ ‫نگاهي خواهند رسيد؟‬ ‫‪ -1‬اصولگرايان ملتمسانه به ما مي‌گويند‪ ،‬وارد‬ ‫ميدان شويد؛‬ ‫‪ -2‬اصولگرايان از م��ا مي‌خواهند راديكال‌ها را‬ ‫نياوريد و بر صدر مجلستان نشانيد؛‬ ‫‪ -3‬روزگاري خوش داري��م و در حال انتخاب‬ ‫نامزد؛‬ ‫‪ -4‬افتراق اصولگرايان با خش��م مردم از حال و‬ ‫هواي اين روزها در آميخته و ما نوش��داري روزگار‬ ‫امروز؛‬ ‫‪ -5‬زمين بازي مهيا شده و حقمان را نخورند‪ ،‬ما‬ ‫بر سكوي نخست خواهيم ايستاد!‬ ‫جان كالم اينكه رقابت اين و آن را مي‌خواهند؛‬ ‫اصالح‌طلبان در پوزيش��ن منتق��د و اصولگرايان در‬ ‫ميانه ميداني كه آنها تصويرش را از هم‌اكنون رس��م‬ ‫كرده‌اند‪:‬در مقام دفاع تمام قد از احمدي‌نژاد و آنچه كه‬ ‫در كارنامه هشت ساله دارد‪ .‬در همين رهگذر است كه‬ ‫تاكتيكي چند وجهي را برگزيده‌اند‪ ،‬از معرفي كانديدا‬ ‫تا استفاده از يار رقيب‪.‬‬ ‫يك روز تئوريس��ين س��ال‌هاي نه چندان دور‬ ‫را بر قاب نخس��ت جريده‌شان مي‌نش��انند و از‌پايان‬ ‫زمانه گفت‌وگو در لفافه س��مبل‌هاي تاريخي سخن‬ ‫مي‌گوين��د‪ ،‬روز ديگ��ر هم منتقد س��فت و س��خت‬ ‫سال‌هاي دورشان را پاپيچ حضور در عرصه مي‌كنند و‬ ‫حاال امروز از تشتت اصولگرايان فاتحانه دم مي‌زنند و‬ ‫از وجهي ديگر بر شيپور آماده باش دميده‌اند كه هر‌كه‬ ‫هست‪ ،‬هر‌‌جا كه هست‪ ،‬در هر انديشه كه هست‪ ،‬راه‬ ‫انتخابات در پيش گيرد‪.‬‬ ‫تحريمي‌ و مش��اركتي ديروز‪ ،‬ام��روز يك پاي‬ ‫انتخابات شده‌اند‪.‬‬ ‫همانان كه تا دي��روز باوري ديگر داش��تند و از‬ ‫انتخابات و سيستم آن‪ ،‬تعبيري آنگونه داشتند‪.‬‬ ‫قس علي هذا‪...‬‬ ‫حاال اينجا و در اين باب‪ ،‬حق اين است كه اين‬ ‫پرسش پاس��خ داده ش��ود كه چرا چهره‌هاي سياسي‬ ‫مطرح اصولگرا كارت دعوت فرستاده‌اند براي رقيب؟‬ ‫پاسخ اينان چيست و پاسخ ما چيست؟‬ ‫اينان مي‌گويند ما در پي آنيم كه با‌حضور ايشان‬ ‫به وحدت برس��يم و بي‌گمان از اين باب است كه به‬ ‫تمناي بودنشان افتاده‌ايم‪.‬‬ ‫چه تحليل و تصوير كودكانه و ساده انگارانه‌اي؛‬ ‫آنان نيز چون ما و شايد بهتر از ما مي‌دانند كه حضور‬ ‫احتمالي برخي نامزدهاي اصولگ��را كه از هم‌اكنون‬ ‫كارهاي س��تادي خود را آغاز كرده‌ان��د‪ ،‬هيچ‌ربطي‬ ‫به‌آمدن و نيامدن اصالح‌طلبان ندارد‪.‬‬ ‫صد البت��ه چنين هم نخواهند ب��ود كه «لولوي»‬
‫آم��دن اصالح‌طلبان دليلي باش��د براي نيامدنش��ان‪.‬‬ ‫برخي از اين افراد اگر فرض بر اين باشد كه آمدنشان‬ ‫از حالت «محتمل» به‌«قطعي» تبديل ش��ود‪ ،‬چندين‬ ‫سال است كه س��وداي پاس��تور دارند و حضورشان‬ ‫خيلي ربطي به جناح‌بندي‌هاي مرسوم ندارد‪ ،‬هر‌چند‬ ‫علقه‌هايي داشته باشند از جنس اصولگرايي‪.‬‬ ‫به تعبير ديگ��ر‪ ،‬آنه��ا رقباي س��نتي انتخابات‬ ‫شده‌اند‪ ،‬اما مگر اين اتفاق و رويدادي غريب است؟‬ ‫مگر در ميان آنان چنين نبود و نيست؟ كيست كه نداند‬ ‫امروز كدام نامزدهايش��ان از هم‌اكنون راهشان را به‬ ‫س��مت پاس��تور كج كرده‌اند‪ .‬حاال آنها كاسه چه‌كنم‬ ‫بر‌دس��ت پيغام و پس��غام مي‌دهند كه فالني به خاطر‬ ‫جنبش نيا!‬ ‫به ديگر س��خن اينكه آنان نيز نيك مي‌دانند كه‬ ‫رقابت پيش‌رو رقابت بي��ن دو رقيب ديرينه نخواهد‬ ‫بود؛ ب��ازي‪ ،‬بازي ب��زرگان اس��ت و آنكه ب��ه مردم‬ ‫نزديك‌تر و براي آنها بهتر‪ ،‬سالي نخواهد گذشت كه‬ ‫در پاستور خواهد نشست‪.‬‬ ‫غمي بردل جوانان انقالبي‬ ‫نشسته است‬ ‫محمد رحماني‪/‬عضو جنبش‌هاي دانشجويي و عدالت‌خواه‬ ‫محمد رحماني نگاهي دارد به‬ ‫خواسته‌هاي نيروهاي انقالبي‬ ‫در برابر نظام‌هاي ستمگر‬ ‫منطقه‬ ‫منبع‪ :‬سايت برهان‬ ‫خبرنامه‬ ‫ماجراي كارت دعوت چيست؟‬ ‫كاش نويس��نده روزنامه اصالح‌طل��ب بعد از‬ ‫اينكه نوشت به چه بزمي‌دعوت شده‌اند‪ ،‬نام فرستنده‬ ‫كارت‌هاي دعوت را از پشت‌كارت‌ها هم مي‌خواند يا‬ ‫الاقل مي‌گفت كدام‌گروه اصولگرا كارت‌هاي به‌زعم‬ ‫آنان «دعوت» را پشت‌نويسي كرده است‪.‬‬ ‫واقعيت چيس��ت؟ آنچه بوده‪ ،‬تنها پرس��ش و‬ ‫پاس��خ‌هاي ميان اهالي رس��انه و برخ��ي چهره‌هاي‬ ‫اصولگراس��ت كه اگر رقيب ديرينه عزم بازگش��ت‬ ‫كند‪ ،‬نظر ش��ما چيس��ت و اين چهره‌هاي سياسي كه‬ ‫البته به‌ط��ور حتم هيچ‌ك��دام در قامت رهب��ر و ليدر‬ ‫اصولگرايان قرار ندارن��د‪ ،‬گفته‌اند حضور افرادي كه‬ ‫قانون‌ش��كني نكرده و از خطوط قرمز نگذشته باشند‬ ‫چه جاي‌ترديد دارد‪ .‬همين‪.‬‬ ‫حق نيز چنين است‪ .‬چه كسي گفته انتخابات و‬ ‫پاستور و بهارستان و بهشت‪ ،‬ميراث گروهي خاص‬ ‫اس��ت؟ همه مي‌توانند در اين رقابت باش��ند و مگر‬ ‫بودن هر فرد و گروهي نيازي به‌مجوز گروهي ديگر‬ ‫دارد؟ آيا آنها انتظار پاس��خي غير از اين داشتند؟ آيا‬ ‫در باورش��ان اين بود ك��ه مي‌ش��نيدند اصالح‌طلبان‬ ‫حق‌حض��ور ندارند و هر‌كس مي‌خواهد باش��د‪ ،‬چه‬ ‫تندرو و راديكال‪ ،‬چه ميان��ه رو و چه طرفدار نظام و‬ ‫قانون اساسي؟‬ ‫آيا اي��ن چني��ن واكنش��ي نش��انه ذوق‌زدگي‬ ‫آنهاست؟‬ ‫چرا اين همه ناز و اكراه و عشوه؟!‬ ‫اين ناز‪ ،‬رازي نهفته دارد‪g .‬‬ ‫سال ‪ ،1382‬درست در هنگامي‌كه علي ربيعي با‬ ‫فرياد و نعره‌هايش براي دانشجويان معترض در مقابل‬ ‫كاخ س��عدآباد خط‌ونشان مي‌كش��يد و آنها را تهديد‬ ‫مي‌كرد‪ ،‬جك اس��ترو وزير امور خارج��ه انگليس با‬ ‫لبخندي به خرازي وزير وقت خارجه دولت خاتمي‪،‬‬ ‫مي‌گويد‪‌«:‬به اينها چقدر پ��ول داده‌ايد كه اينجا تجمع‬ ‫كنند؟»‬ ‫وزير وقت امور خارجه انگليس با درك اهميت‬ ‫ديپلماسي عمومي و فش��ار توده‌ها بردولت‪ ،‬به عنوان‬ ‫امتيازگيري از طرف خارجي‪ ،‬اين سخن را مطرح كرد؛‬ ‫بي‌خبر از آنكه دانشجويان معترض در حال پذيراي با‬ ‫باتوم از سوي نيروهاي امنيتي بودند‪.‬‬ ‫سوال جدي در طول س��اليان بعد از انقالب اين‬ ‫اس��ت كه آيا اعتراض نيروهاي خودجوش مذهبي و‬ ‫انقالبي‪ ،‬تندروي محسوب مي‌شود يا نه؟!‬ ‫براي پاس��خ به اين سوال بايد نخس��ت معيار و‬ ‫شاخصي را از اعتدال و حق‌ترسيم كرد تا بر مبناي آن‬ ‫افراد و گروه‌ها را به افراط و تفريط متهم كرد‪.‬‬ ‫جنبش‌هاي دانشجويي چه از جنس عدالت‌خواه‪،‬‬ ‫چه از جن��س بس��يج‪ ،‬چ��ه از جنس ح��زب‌اهلل و‪...‬‬ ‫معيارهاي روش��ني دارند كه واليتمداري‪ ،‬منافع ملي‪،‬‬ ‫عدالت‪ ،‬اجراي اسالم ناب محمدي و دفاع از مظلوم‬ ‫جزو اص��ول تفكيك‌ناپذير جنبش‌هاي مورد اش��اره‬ ‫است‪.‬‬ ‫البته در اين ميان اكثرا انگ تندروي به شيوه‌ها و‬ ‫تاكتيك‌هاي جنبش‌هاي مردمي‌ب��از مي‌گردد و نه به‬ ‫اصل انديش��ه‌اي آنان كه براي روش��ن‌تر شدن مساله‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫چه كسي بايد پاسخ بدهد؟‬ ‫مي‌گويند اصولگرايان مي‌ترس��ند كه اتفاق‌هاي‬ ‫اين هفت س��اله را به مردم جوابگو باشند‪ .‬يعني همه‬ ‫آنچه كه از ضعف‌هاي دولت بر مي‌ش��مارند‪ .‬آيا اين‬ ‫اصولگرايان نبودند كه در س��كوت سياس��تمدارانه‬ ‫اصالح‌طلبان در تمام اين س��ال‌ها ب��ه نقد اقدام‌هاي‬ ‫محمود احمدي‌نژاد پرداختند؟ چه كسي گفته است‬ ‫كه حاال بايد در مقام دفاع از نقاط ضعف دولت قرار‬ ‫گيرند؟‬ ‫يك واقعيت هم گويا مغفول افت��اده و آن اينكه‬ ‫نه گذش��ت زمان آن خاطره‌هاي سال ‪ 88‬و پس از آن‬ ‫را از بين برده و نه هنوز چنين تضميني حاصل گشته‬ ‫كه آنان دگر بار سر ب ‌ر شورش بر نخواهند برداشت‪.‬‬ ‫بهتر است به مصداق و برنامه آتي جنبش‌هاي مردمي‌و‬ ‫انقالبي اشاره كنيم‪.‬‬ ‫هر روز خبر كشتار مردم بحرين‪ ،‬روح هرانسان‬ ‫آزاده‌اي را آزار مي‌دهد‪ ،‬بحريني‌هايي كه خون‌ش��ان‬ ‫تنها به جرم تش��يع از س��وي مرتجعين ع��رب مباح‬ ‫شمرده مي‌شود‪.‬‬ ‫در اين ميان آل سعود كه سال‌هاست به حمايت‬ ‫از‌تروريس��ت‌هاي تندرو در عراق و ديگر كش��ورها‬ ‫متهم است‪ ،‬با ورود رسمي نيروهاي انتظامي‌و نظامي‬ ‫سعودي به بحرين‪ ،‬دست به كشتار و سركوب گسترده‬ ‫اعتراضات زده است‪.‬‬ ‫اكنون نسل جديد جوانان انقالبي كه با خود كالم‬ ‫رس��ول اهلل را زمزمه مي‌كند‪« :‬ومن سمع رجال ينادي‪:‬‬ ‫يا للمسلمين فلم يجبه فليس بمسلم» چه بايد كند؟‬ ‫در اين ميان خبرها حكاي��ت از دعوت مقامات‬ ‫عالي‌رتبه دو كش��ور عربس��تان و بحرين در اجالس‬ ‫سران كشورهاي غيرمتعهد براي حضور در ايران دارد‪.‬‬ ‫به راس��تي در اين مي��ان جنبش‌ه��اي برآمده از‬ ‫روحيه انقالبي چه اقدامي‌را بايد انجام دهند؟‬ ‫آيا بايد سكوت پيش��ه كرد؟ پس با آرمان‌ها چه‬ ‫بايد كرد؟ اصال چگون��ه مي‌توان آرمان‌ه��ا را فداي‬ ‫مصلحت كرد؟‬ ‫اگر وزارت ام��ور خارجه به هر دلي��ل مقبول يا‬ ‫غيرمقبول مجبور به دعوت از سران نظام‌هاي جنايتكار‬ ‫شده اس��ت آيا ما نيز بايد همان س��بك و سياق را در‬ ‫پيش گيريم؟‬ ‫اكنون نسلي كه با حضرت‌علي(ع) گفتن عدالت‬ ‫و ايستادگي را آموخته‪ ،‬چگونه مي‌تواند سكوت كند‬ ‫در حالي كه حضرت علي(ع) با ربودن خلخالي از پاي‬ ‫زني فرمود‪« :‬به خدا قسم اگر كسي از غصه بميرد من‬ ‫او را مذمت نمي‌كنم‪».‬‬ ‫بي‌شك پاسخ تمامي‌جنبش‌هاي مستقل به انفعال‬ ‫در برابر اين دعوت «نه» است‪« ،‬نه» اي كه از هويت و‬ ‫استقالل جنبش‌ها نشات مي‌گيرد‪.‬‬ ‫در حقيقت سران كشورهاي مرتجع بايد بدانند‬ ‫كه جوانان ايراني براي آنان فرش قرمز پهن نخواهند‬ ‫كرد‪ ،‬اكنون با قوت يافتن حضور جنايتكاراني همچون‬ ‫حكام عربستان و بحرين‪ ،‬جنبش‌هاي مختلف برآمده‬ ‫از روحي��ه انقالب اس�لامي درصدد آنان هس��تند تا‬ ‫پذيرايي در خور شان از حكام ستمگر داشته باشد‪.‬‬ ‫براي جوانان��ي كه هنوز صداي «ه��ل من ناصر‬ ‫ينصرني» را مي‌شنوند‪ ،‬مهم نيس��ت كه با چه وضعي‬ ‫به استقبالشان مي‌آيند وظيفه ما تنها حضور اعتراضي‬ ‫است‪.‬‬ ‫البت��ه بزرگ‌ترين چالش جنبش‌ه��اي برآمده از‬ ‫روح حاكم بر انقالب اسالمي‪ ،‬دولتي شدن اعتراض و‬ ‫تفسير سكوالر محور از امنيت است‪.‬‬ ‫تضعيف نيروهاي انقالبي از س��وي هر جريان‬ ‫صاحب قدرت ب��ه هر بهانه‌اي به معن��ي تالش براي‬ ‫بي‌تفاوت كردن م��ردم و فاصله گرفتن آنان از روحيه‬ ‫انقالبي است‪g.‬‬ ‫‪27‬‬
‫سياست‌‬ ‫رقابت اصالح‌طلبان‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫ اسحاق جهانگيري‪ ،‬كمال خرازي و حبيب‌اهلل بيطرف سه گزينه دوم خردادي‌ها‬ ‫ت درون گروهي اصالح‌طلبان‬ ‫رقاب ‌‬ ‫مصطفي صادقي‬ ‫‪1‬‬ ‫از طي��ف كرماني‌ها و اصفهاني‌ه��اي كارگزاران تا‬ ‫مجمع روحانيون و بنياد باران كه اكثريت اصالح‌طلبان‬ ‫را تشكيل مي‌دهند حاال همه فعاليتشان را براي حضور در‬ ‫انتخابات رياست‌جمهوري يازدهم شدت بخشيده اند‪.‬‬ ‫اين اصالح‌طلبان اگرچه فصل مشتركشان‪ ،‬تصميم‬ ‫براي رقابت در انتخابات سال آينده است‪ ،‬اما در انتخاب‬ ‫نامزد و حتي اصل داشتن گزينه اختصاصي داراي نقطه‬ ‫مشتركنيستند‪.‬‬ ‫آنان اگر چه تالشش��ان اين است كه چهره بيروني‬ ‫از اصالح‌طلبان يك جريان منسجم و در حال به نتيجه‬ ‫رسيدن نمايش داده ش��ود‪ ،‬اما ش��واهد و اخبار گوياي‬ ‫‪28‬‬ ‫رخدادهاي ديگري در اين جناح است‪.‬‬ ‫امروز و از ميان آنان چهره‌هاي متعددي هستند كه‬ ‫به‌ميل خود يا به اصرار ديگران احتمال حضورشان در اين‬ ‫انتخابات قابل تصور است‪.‬‬ ‫از محمد‌علي نجفي و حبيب اهلل بيطرف تا اسحاق‬ ‫جهانگيري و كمال خرازي و البته چهره‌هايي همچون‬ ‫محمد رضا عارف در ميان گمانه‌هاي تحليلگران مسائل‬ ‫سياسي قرار گرفته‌اند‪.‬‬ ‫اما گرايش‌هاي دروني اصالح‌طلبان‪ ،‬از طيف چپ تا‬ ‫طيف راست آن چگونه به انتخابات مي‌نگرند؟‬ ‫نامزدهاي حزب دولت ساخته‬ ‫شايد تشكيالتي‌ترين تحركات متعلق باشد به طيف‬ ‫راس��ت اصالح‌طلبان كه حزب ش��اخصش كارگزاران‬ ‫سازندگي است‪.‬‬ ‫حزبي از احزاب اصالح‌طلب ايران‪ ،‬كه توسط‪۱۶‬نفر‬ ‫از اعضاي هيات دولت اكبر هاشمي رفسنجاني‪ ،‬در اسفند‬ ‫‪ ۱۳۷۴‬و در حالي كه يك‌سال از عمر دولت دوم هاشمي‬ ‫باقيماندهبودتشكيلشد‪.‬‬ ‫تاسيس كارگزاران از سوي مديراني صورت گرفت‬ ‫كه اغلب از س��ه استان كشور برخاس��ته بودند؛ كرمان‪،‬‬ ‫اصفهان و يزد‪ .‬در روز تاسيس اين حزب‪ ،‬مرعشي عالوه‬ ‫بر مديران داخل دولت و اقوام نزديك‪ ،‬از شماري از افراد‬ ‫چپ آن روز نظير اسحاق جهانگيري‪ ،‬غالمرضا آقازاده‪،‬‬ ‫س��يد‌محمد خاتمي‌و چند تن ديگر نيز دعوت به‌عمل‬ ‫آورد‪ .‬اما از ميان اين جمع چهره‌هايي همچون سيدمحمد‬
‫اختالف نظر میان اعضای مجمع روحانیون و بنیاد باران بر سر انتخاب نامزد اصالح طلبان‬ ‫برای انتخابات ریاست جمهوری شدت گرفته است‪ .‬مجمع روحانیون مبارز به دنبال نامزدی‬ ‫حبیب اهلل بی طرف و بنیاد باران به دنبال انتخاب یکی از دو گزینه محمد رضا عارف و سیدکمال‬ ‫خرازی است‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫ي به‌دليل فعال بودن در مجمع روحانيون مبارز در‬ ‫خاتم ‌‬ ‫آن جلسه و جلس��ات بعدي حزب حاضر نشدند‪ .‬بعد‬ ‫از هاشمي رفسنجاني كه از او به‌عنوان پدر معنوي حزب‬ ‫ياد مي‌ش��ود و اصليتي كرماني دارد‪ ،‬حس��ين مرعشي‪،‬‬ ‫فائزه‌هاش��مي‪ ،‬محمد‌هاش��مي‪ ،‬علي‌هاشمي‪ ،‬محسن‬ ‫هاشمي‌رفسنجاني و اسحاق جهانگيري نيز خاستگاهي‬ ‫كرماني دارند‪ .‬رضا امراللهي و فاطمه رمضان‌زاده نيز از‬ ‫منطقه مجاور كرمان يعني يزد وارد حزب شدند‪ .‬بعد از‬ ‫طيف مديران كرماني و يزدي‪ ،‬دومين حلقه پر‌نفوذ حزب‬ ‫را اصفهاني‌ها تشكيل مي‌دهند كه در اين جمع یک نفر از‬ ‫همهسرشناس‌تراست؛غالمحسينكرباسچي‪.‬‬ ‫نگاهي به موضع‌گيري‌ها و تعلقات خاطر اعضاي‬ ‫مختلف دو طيف اصلي موجود در كارگزاران به خوبي‬ ‫مي‌تواند نشان دهنده اين باشد كه هر‌كدام چه چهره‌اي را‬ ‫براي حضور در انتخابات‌ترجيح مي‌دهند‪.‬‬ ‫بر‌اس��اس اخبار و تحركات سياسي مي‌توان به اين‬ ‫تحليل رسيد كه طيف اصفهاني‌هاي كارگزاران كه همواره‬ ‫در دوره‌هاي مختلف بازوي رسانه‌اي قوي‌تر داشته است‬ ‫امروزبهمحمد‌علي نجفي مي‌انديشد‪.‬‬ ‫محمدعلي نجفي‪ ،‬كه حاال ‪61‬س��ال س��ن دارد از‬ ‫دانش‌آموختگان دانشگاه شريف است و البته تحصيالت‬ ‫تكميلي‌اش را در آمريكا گذرانده‪ .‬او از طرفداران اقتصاد‬ ‫آزاد است و در جديدترين مصاحبه‌اش در مورد تفكرات‬ ‫و گرايش‌اش چنين مي‌گويد‪« :‬اصوال تفكر چپ در حوزه‬ ‫توسعهسياسيمقداريمحافظه‏كارانهوبستهعملمي‏كند‪.‬‬ ‫ما در واقع با‌توجه به تحولي كه در كارگزاران به‌وجود آمده‬ ‫بود و توجهي كه به آزادي‏ها پيدا كرده بوديم‪ ،‬بيشتر به آقاي‬ ‫خاتمي‌نزديك بوديم‪.‬‬ ‫اين فرآيند تكامل فك��ر‪ ،‬چه در مورد آن دس��ته از‬ ‫كارگزاران كه چپ بوديم و چه آنها كه به راست نزديك‏تر‬ ‫بودند‪،‬امابعددرونجريانكارگزارانبههمرسيديم؛به‌نظر‬ ‫من‪ ،‬به دو علت ايجاد شد‪ .‬يكي‪ ،‬برخورد با واقعيات‪ .‬يعني‬ ‫از زمان دولت آقاي هاشمي رفسنجاني كه مصادف با پايان‬ ‫جنگبودو ايشانتزتوسعه اقتصادي – يابه‌قولخودشان‬ ‫«سازندگي» را مطرح كردند؛ در ارتباط با آن برنامه بود كه ما‬ ‫با‌خيليازمسائلدنيابرخوردجدّ ي‏تريپيداكرديم‪.‬چرا‌كه‬ ‫ت‌بسته‏اي‬ ‫قبل از آن و در دوره جنگ‪ ،‬باالخره ما حكوم ‌‬ ‫بوديم‪ .‬ارتباط كمي‌با دنيا داش��تيم‪ .‬ضمن آنكه مسائل‬ ‫خاص دوره جنگ و تفكر دفاع‌مقدّس‪ ،‬ايجاب مي‏كرد كه‬ ‫ما خيلي به‌اطراف خودمان نگاه نكنيم‪ .‬بنابراين‪ ،‬وقتي ما‬ ‫خواستيم براي «توسعه» برنامه‏ريزي كنيم؛ با واقعياتي چه‬ ‫در داخل و چه خارج كشور آشنا شديم و همين واقعيات‪،‬‬ ‫به‏تدريج ذهن ما را به سمت اقتصاد بازار و گشايش فضا‬ ‫برد‪ .‬به عالوه‪ ،‬بعد از جنگ فضاي جامعه هم اجازه چنين‬ ‫تغييري را مي‏داد‪ .‬در حالي‌كه در دوران جنگ اگر كسي‬ ‫مي‏خواست مثال از اقتصاد بازار دفاع كند‪ ،‬خيلي سخت‬ ‫بود و حتی با واقعيت‏هاي عيني جامعه هم تطابق نداشت‬ ‫و نمي‏شد در شرايطي كه مردم ارزاق خود را با كوپن تامين‬ ‫مي‏كردند؛ از اقتصاد آزاد سخن گفت‪ .‬بنابراين‪ ،‬شرايط‬ ‫اجتماعي فضا را ايجاد كرد‪ .‬ذهن ما را هم در برخورد با‬ ‫واقعيت‏ها تدريجا متحول کرد‪».‬‬ ‫وي در دوره‌هايي در سمت وزير آموزش‌وپرورش و‬ ‫وزير آموزش عالي حضور داشت و پس از دولت هاشمي‬ ‫ي به رياست سازمان برنامه و‬ ‫با حكم سيد محمد خاتم ‌‬ ‫بودجه رسيد‪ .‬در انتخابات دوره نهم رياست‌جمهوري‪،‬‬ ‫ش��ايعاتي مبني‌بر نامزدي وي به گوش مي‌رسيد كه اين‬ ‫امر محقق نشد‪ .‬او البته چند سالي است كه ديگر در حزب‬ ‫كارگزاران سازندگي ايران عضويت ندارد‪.‬‬ ‫خواس��ته طيف اصفهاني‌ها اما تفاوت‌هايي دارد‬ ‫با آنچه كه افراد متمايل به محمد هاش��مي يعني طيف‬ ‫كرماني‌هامي‌انديشند‪.‬‬ ‫اعضاي طيف كرماني‌هاي كارگزاران باورشان چنين‬ ‫است كه فردي مانند اس��حاق جهانگيري كه حاال از او‬ ‫به‌عنوان يكي از جدي‌ترين گزينه‌هاي اصالح‌طلب ياد‬ ‫مي‌شود ارجحيت دارد به محمد علي نجفي‪.‬‬ ‫شايد باورشان ريش��ه در اين دارد كه او را مهره‌اي‬ ‫س��فيد‌تر از نجفي مي‌دانند‪ ،‬هم به هاشمي رفسنجاني‬ ‫نزديك اس��ت‪ ،‬هم از مديران دولت سيد‌محمد خاتمي‬ ‫‌بوده و هم گزينه‌اي است كه مي‌توان تعلقاتي يافت ميان‬ ‫او وبنياد باران‪.‬‬ ‫جهانگيري‪ 55‬ساله‪ ،‬نيز از دانش‌‌آموختگان دانشگاه‬ ‫شريف اس��ت و در دوره دوم و س��وم مجلس به‌عنوان‬ ‫نماينده جيرفت حضور داشته‪.‬‬ ‫او در س��ال ‪ ۱۳۷۱‬در دولت هاش��مي رفسنجاني‬ ‫به‌جاي غالمحسين كرباسچي به‌سمت استاندار اصفهان‬ ‫منصوب شد‪ .‬جهانگيري از موسسان كارگزاران سازندگي‬ ‫ي وزير‬ ‫اس��ت و در هر دو دوره رياست‌جمهوري خاتم ‌‬ ‫صنايع و معادن بود‪.‬‬ ‫جهانگيري هم اكنون عضو هيات علمي‌بنياد باران‬ ‫است‪.‬‬ ‫اين البته همه آن چيزي نيست كه در جناح راست‬ ‫اصالح‌طلبان مي‌گذرد‪ .‬به نظر مي‌رسد برخي از ميان آنان‬ ‫صاحبانديشه‌ايمشتركباشندباديگراصالح‌طلبانيكه‬ ‫امروز به‌گزينه عدم معرفي نامزد مستقل و حمايت از يك‬ ‫چهره اصولگرا مي‌انديشند‪.‬‬ ‫صاحب��ان اي��ن تفك��ر ك��ه بيش��تر از چهره‌هاي‬ ‫محافظه‌كارترايندوطيفهستندبراينباورندكهاينگونه‬ ‫با هزينه كمتر و احتمال پيروزي بيشتر مي‌توان به استقبال‬ ‫انتخابات رفت‪.‬‬ ‫تعميق اختالفات در طيف چپ اصالحات‬ ‫طيف چپ جريان اصالحات هم البته اين روزها‬ ‫فعاليت سياسي‌اش را دو چندان كرده است‪ .‬جدي‌ترين‬ ‫تحركات‪ ،‬اما متعلق است به مجمع روحانيون و بنياد باران‪،‬‬ ‫فصلمشتركشانهمسيدمحمدخاتمي‌است‪.‬‬ ‫در راس بودن رئيس دول��ت اصالحات در اين‌دو‬ ‫تشكيالت‪ ،‬اما موجب نش��ده كه گرايش و عقيده‌هاي‬ ‫يكسان در اين بين حاكم شده و البته حاصل‌اش يك نامزد‬ ‫مشتركباشد‪.‬‬ ‫حاال از اخبار‪ ،‬تحليل‌ها‪ ،‬تحركات و شواهد مي‌توان‬ ‫يافت كه مي��ان ي��اران رئيس‌جمهور س��ابق اختالف‬ ‫ديدگاه‌هاي فراواني به‌وجود آمده اس��ت بر‌س��ر اينكه‬ ‫كدام يك از چهره‌هاي حاض��ر را روانه ميدان انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوريكنند‪.‬‬ ‫مجمع روحانيون مبارز به‌كدام كانديدا مي‌انديشد؟‬ ‫مجمع روحانيون‌‌مبارز در اوايل سال‪ 1367‬در آستانه‬ ‫انتخابات دوره سوم مجلس شوراي‌اسالمي از انشعاب‬ ‫جامع��ه روحانيت مبارز تهران ش��كل گرفت‪.‬اختالف‬ ‫ديدگاه‌ها و سليقه‌ها در مسائل سياسي كشور همچون‬ ‫اختالف درباره فهرس��ت نامزدهاي دوره سوم مجلس‬ ‫شوراي اسالمي و نخست‌وزير و كابينه وي و اختالف‬ ‫ديدگاه در بعضي از قوانين و مقررات از جمله قانون كار‪،‬‬ ‫قانون تعاوني‌هاي توليدي‪ ،‬ح��دود مالكيت مردم و‪ ...‬از‬ ‫‪29‬‬
‫زمينه‌هاي اين انشعاب بود‪.‬‬ ‫حاال ‪ 24‬سال پس از انشعاب مجمع روحانيون از‬ ‫جامعه روحانيت‪ ،‬اگر‌چه س��يد‌محمد خاتمي‌و برخي‬ ‫روحانيون ديگر از حاضران شب‌نشيني‌هاي سياسي اين‬ ‫تشكلسنتيجناحچپهستند‪،‬اماكمترتحليلگرياست‬ ‫كه باور نداشته باشد موسوي‌خوئيني‌ها از موثرترين افراد‬ ‫اينطيفاست‪.‬فرديكهالبتهازاوبه‌عنوانطرفمشورت‬ ‫طيف راديكال جناح چپ هم ياد مي‌شود‪.‬‬ ‫ام��ا اي��ن بخ��ش از جن��اح چ��پ اصالح‌طلبان‬ ‫چه‌گزينه‌اي را براي انتخابات رياس��ت‌جمهوري آينده‬ ‫مدنظر دارد؟ مثلث در دو شماره قبل خود البته خبر‌داده‬ ‫ب��ود حبيب‌اهلل‌بيطرف گزين��ه م��ورد حمايت مجمع‬ ‫روحانيون‌‌مبارز اس��ت‪ .‬بيطرف ‪ 56‬ساله دانش آموخته‬ ‫دانشگاه تهران است‪ .‬او سابقه حضور در سپاه پاسداران‬ ‫انقالب اس�لامي را نيز دارد‪ .‬بيطرف از س��ال ‪ 1365‬تا‬ ‫سال‪ 1368‬اس��تاندار يزد و وزير نيرو در دولت‌هاي اول‬ ‫و دوم اصالحات بود‪.‬او از رهبران دانشجويان مسلمان‬ ‫پيرو خط امام(ره) بود كه در كارنامه سياسي‌اش مي‌توان‬ ‫حضوردرحلقهاصليتسخيركنندگانسفارتآمريكادر‬ ‫تهران را نيز برشمرد‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫بنياد باران و دو گزينه متفاوت‬ ‫بنياد باران موسسه‌اي است كه سيد‌محمد خاتمي‪،‬‬ ‫پس از پاي��ان دوره دوم رياس��ت‌جمهوري با همكاري‬ ‫چند تن از وزيران و استانداران پيش��ين ايران راه‌اندازي‬ ‫كرد‪ .‬بنياد باران نام اختصاري «بنياد آزادي رشد و آباداني‬ ‫ايران» است‪.‬‬ ‫موسسان بنياد باران سيد‌محمد خاتمي‪ ،‬محمدرضا‬ ‫عارف‪ ،‬حس��ن حبيبي‪ ،‬محمد س��تاري‌فر‪ ،‬سيد‌صفدر‬ ‫حسيني‪ ،‬جعفر توفيقي‪ ،‬حميد مشهدي آقايي و محمد‬ ‫باقريانهستند‪.‬‬ ‫مشاوران و حاضران در بنياد باران حاال نام دوگزينه‬ ‫متفاوت را بر روي ميز سيد‌محمد خاتمي‌در ساختمان‬ ‫بنياد باران قرار داده‌اند؛ سيد‌كمال خرازي و محمد رضا‬ ‫عارف‪ .‬اين دو از افراد اصل��ي دولت اصالحات بودند‪،‬‬ ‫يكي به‌عنوان وزير امور خارج��ه و آن ديگري به‌‌عنوان‬ ‫معاون اول‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫سيدكمال خرازي‬ ‫سيد كمال خرازي ‪ 68‬سال سن دارد‪ .‬اگر بخواهيم‬ ‫نگاهي به كارنامه كاري او داش��ته باش��يم بايد بگوييم‬ ‫مس��ئوليت‌هاي او پس از انقالب از مديرعاملي كانون‬ ‫پ��رورش فكري ك��ودكان و نوجوانان ش��روع ش��د و‬ ‫تا مديرعامل��ي خبرگزاري جمهوري اس�لامي‪ ،‬رئيس‬ ‫س��تاد تبليغات جنگ‪ ،‬نمايندگي ايران در س��ازمان‌ملل‬ ‫و وزيرامورخارج��ه جمه��وري اس�لامي اي��ران در‬ ‫دولت اصالح��ات ادامه ياف��ت و بع��د از آن‪ ،‬با حكم‬ ‫حضرت‌آيت‌اهلل‌خامنه‌اي‪ ،‬رهبر معظم انقالب به‌عنوان‬ ‫رئيس شوراي راهبردي روابط خارجي انتخاب شد كه‬ ‫تا امروز نيز رياس��ت او بر اين ش��ورا ادامه دارد‪ .‬به باور‬ ‫كسانيكهطرفدارمعرفيسيدكمالخرازيبه‌عنواننامزد‬ ‫اصالح‌طلبانهستنداونسبتبهديگرگزينه‌هامزيت‌هايي‬ ‫دارد‪ .‬برخي از او به‌عنوان مهره سفيد جريان اصالحات ياد‬ ‫مي‌كنند حتي برخي بر اين عقيده استوارند كه او را اصال‬ ‫نمي‌توان در زمره اصالح‌طلبان به‌حساب آورد! او اما گزينه‬ ‫مطلوب اكبر هاشمي‌رفس��نجاني و طبيعتا هر دو طيف‬ ‫كارگزاران سازندگي نيس��ت‪ .‬اگر‌چه خرازي از وزراي‬ ‫سابق سيد‌محمد خاتمي‌اس��ت‪ ،‬اما مخالفاني جدي در‬ ‫ميان اعضاي مجمع روحانيون دارد‪ .‬مخالفاني كه اصرار بر‬ ‫كانديداتوري حبيب‌اهلل بيطرف دارند‪.‬‬ ‫خرازي البته مخالفاني در ميان اعضاي بنياد‌باران نيز‬ ‫‪30‬‬ ‫دارد‪ .‬رفقاي سابق گويا حاال زياد ميلشان نيست كه براي‬ ‫او كمپين راه بيندازند‪.‬‬ ‫محمد رضا عارف‬ ‫محمدرض��ا ع��ارف ‪ 61‬س��اله‪ ،‬بي��ن س��ال‌هاي‬ ‫‪ ۱۳۷۳‬ت��ا ‪ ۱۳۷۶‬رئيس دانش��گاه تهران بود و از س��ال‬ ‫‪ ۱۳۷۶‬تا ‪ ۱۳۷۹‬پس��ت وزارت پست و تلگراف و تلفن‬ ‫(وزارت ارتباطات و فناوري اطالعات فعلي) را عهده‌دار‬ ‫ش��د‪ .‬او همچنين بين س��ال‌هاي ‪ ۱۳۷۹‬تا ‪ ۱۳۸۰‬پس از‬ ‫ادغام س��ازمان برنامه و بودجه و س��ازمان امور اداري و‬ ‫استخدامي‪ ،‬اولين رئيس سازمان مديريت و برنامه‌ريزي‬ ‫كشور بود‪ .‬عارف پس از آن‪ ،‬بين سال‌هاي ‪ ۱۳۸۰‬تا ‪۱۳۸۴‬‬ ‫معاون اول رئيس‌جمهور ايران سيد‌محمد خاتمي‌بود و‬ ‫در حال حاضر عضو شورايعالي انقالب فرهنگي‪ ،‬عضو‬ ‫مجمع تشخيص مصلحت نظام و از اعضاي بنياد باران‬ ‫است‪.‬مخالفان و منتقدان محمد‌رضا عارف بر اين باورند‬ ‫كه او هرگز چه در طول دوران دو دولت اصالحات و چه‬ ‫سال‌هاي پس از آن هيچ‌گاه از موضع اصالح‌طلبي به ابراز‬ ‫عقيده علني و سياسي نپرداخته است‪ .‬آنان باورشان اين‬ ‫است كه اين گزينه نمي‌تواند معرف اصالح‌طلبان واقعي‬ ‫باشد‪.‬عارف اما در اظهار‌نظري كه رسانه‌هاي اصالح‌طلب‬ ‫از آن به‌عنوان شكست سكوت چند ساله ياد كردند خود‬ ‫را متمايل به كانديداتوري نشان داده و گفته است‪« :‬انقالبي‬ ‫متعهدمي‌توانددرمقاطعمختلفسنگرشراعوضكند‪،‬‬ ‫اما قهر كردن و رها كردن معنا ندارد و بايد در راس��تاي‬ ‫اهداف انقالب قدم برداريم و حضوري جدي و معنادار‬ ‫در جاي جاي كشور داشته باشيم‪».‬‬ ‫رقابتدرونگروهیمیاناصالح‌طلباناوجمی‌گیرد‬ ‫تا جایی که نمی‌توان انتظار رسیدن به نامزد واحد از سوی‬ ‫آنان داش��ت‪ .‬حبیب‌اهلل بیطرف گزینه مجمع روحانیون‬ ‫مبارز است درحالی که سیدکمال خرازی گوی سبقت را‬ ‫در بنیاد باران از محمدرضا عارف ربوده و شانس بیشتری‬ ‫دارد‪ .‬در این می��ان خاتمی در می��ان دو گزینه خرازی و‬ ‫بیطرف باید یک��ی را انتخاب کند‪ .‬این در حالی اس��ت‬ ‫که موضوع حمایت اصالح‌طلب��ان از نامزدی علی‌اکبر‬ ‫ناطق‌نوری همچنان دارای طرفدارانی اس��ت‪ .‬در میان‬ ‫کارگزاران هم رقابت میان نجف��ی و جهانگیری وجود‬ ‫دارد‪ .‬به فرض اینکه در آن س��و دست‌باال با جهانگیری‬ ‫باشد‪ ،‬آنگاه رقابت میان اصالح‌طلبان جدی‌تر می‌شود و‬ ‫سه‌گانهخرازی‪،‬بیطرف‪،‬جهانگیریازسوییوحمایتاز‬ ‫ناطق‌نوری از سوی دیگر اصالح‌طلبان را با چالش مواجه‬ ‫می‌کند و این احتمال که اصالح‌طلبان با چند نامزد وارد‬ ‫انتخابات شوند رابیشتر می‌کند‪.‬‬ ‫آنچه از مجموع شرايط موجود به‌نظر مي‌رسد اينكه‬ ‫اصالح‌طلبان حاال به‌همان اندازه كه گرايش‌هاي مختلفي‬ ‫در ميانش��ان براي حضور در انتخابات فعال شده‌اند با‬ ‫گزينه‌هاي متعددي در ميانش��ان روبه‌رو هس��تند كه به‬ ‫نظر مي‌رسد به‌دليل تعميق اختالفات حاضر نيستند به‬ ‫وحدت و كناره گيري به نفع يكديگر بينديشند‪ .‬هرچه‬ ‫زمان مي‌گذرد اختالفات سابق كه به دليل عدم فعاليت‬ ‫سياسي آنها در سال‌هاي اخير كمرنگ شده بود به‌صورت‬ ‫جدي نمايان ش��ده و سر حرف‌هاي پيش��ين بار ديگر‬ ‫بازشده اس��ت‪ .‬آنها البته يك مش��كل اساسي ديگر هم‬ ‫دارند؛ اتفاقات س��ال ‪. 88‬يعني همه آن چيزي كه باعث‬ ‫شد حاكميت هنوز به آنها با ديده اعتماد ننگرد‪ .‬آنها هنوز‬ ‫مواضع خود را نس��بت به آنچه در آن س��ال‌ها گذشت‪،‬‬ ‫روشن نكرده و البته مرزبندي صريحي نيز انجام نداده‌اند‪.‬‬ ‫امري كه البته در آستانه انتخاباتي ديگر آنان را در شرايط‬ ‫ي قرار داده اس��ت‪.‬آنها هنوز با يك س��وال جدي‬ ‫مبهم ‌‬ ‫مواجه‌اند‪« :‬آيا حاكميت‪ ،‬مردم و اف��كار عمومي آنها را‬ ‫خواهند پذيرفت؟»‪g‬‬ ‫سید کمال خرازی وزیر امور خارجه دولت‬ ‫اصالحاتحاالگزینهطیفیازاعضایبنیادباراناست‬ ‫اسحاقجهانگیریکهازطیفکرمانیهای‬ ‫کارگزاران به شمارمی رود از گزینه های مورد نظر جناح‬ ‫راست اصالحطلبان است‬ ‫حبیباهللبیطرففردیاستکهمجمعروحانیون‬ ‫مبارزسعیداردبهعنواننامزداصالحطلبانانتخابشود‬
‫تئوري تعدد نامزدها‬ ‫‪2‬‬ ‫از زمان��ي ك��ه آق��اي موس��و ي‌خوئيني‌ها‬ ‫اعالم كرد ك��ه اصالح‌طلبان ب��راي انتخابات‬ ‫رياس��ت‌جمهوري يازدهم برنام��ه دارند‪ ،‬نام‬ ‫افراد متعددي از جري��ان اصالحات‪ -‬آقايان‬ ‫محمد علي نجف��ي و اس��حاق جهانگيري از‬ ‫كارگزاران‪،‬حبيب‌اهلل بيطرف‪ ،‬كمال خرازي و‬ ‫محمد رضا عارف از مجمع روحانيون مبارز و‬ ‫بنياد باران‪ -‬به‌عنوان نامزد احتمالي اين جريان‬ ‫مطرح شد‪ ،‬از نظر شما استراتژي اصالح‌طلبان‬ ‫براي حضور در عرصه انتخابات چيست؟‬ ‫‪ l‬به نظر مي‌رس��د مس��اله‌اي كه امروز براي‬ ‫اصالح‌طلب��ان از اهمي��ت ويژه‌اي برخوردار اس��ت‬ ‫اس��تفاده از فرص��ت انتخاب��ات رياس��ت‌جمهوري‬ ‫يازدهم براي زنده ك��ردن گفتم��ان اصالح‌طلبي در‬ ‫عرصه سياسي كش��ور اس��ت‪ .‬اصالح‌طلبان با توجه‬ ‫به شكس��تي كه در پنج انتخابات گذش��ته خورده‌اند‬ ‫تقريبا خودش��ان را حذف ش��ده از عرصه سياس��ي‬ ‫كش��ور مي‌دانند و بر اي��ن باورند كه اگ��ر نتوانند در‬ ‫انتخابات آينده رياس��ت‌جمهوري با يك چهره سفيد‬ ‫يا كم مساله ورود كنند ديگر بازگشت آنها غير ممكن‬ ‫خواهد بود و به‌طور كامل از عرصه سياس��ي كش��ور‬ ‫حذف خواهند ش��د‪ .‬بنابراين مهم ترين اس��تراتژي‬ ‫آنه��ا اين اس��ت ك��ه وقت��ي حض��ور حداكث��ري با‬ ‫چهره‌هاي تابلودار برايش��ان ميسور نيست با حضور‬ ‫حداقلي به حيات سياس��ي خود ادامه دهند و بتوانند‬ ‫بار ديگر نام خودش��ان را نزد اف��كار عمومي مطرح‬ ‫كنند‪ .‬اس��تراتژي دوم آنها اين اس��ت ك��ه انتخابات‬ ‫ش��وراهاي ش��هر و روس��تا را ج��دي بگيرند چون‬ ‫بيش��تر جنبه اجتماعي دارد‪ .‬از اين رو اصالح‌طلبان با‬ ‫وارد ك��ردن چهره‌هاي اجتماعي خ��ود مي‌توانند راه‬ ‫نفوذي به حاكميت پيدا كنند‪.‬‬ ‫ش��ما مي‌گوييد آنها مي‌خواهند در انتخابات‬ ‫حضور حداقلي داشته باشند‪ ،‬اما نام‌هايي كه‬ ‫از اين جري��ان به‌عنوان نام��زد احتمالي اعالم‬ ‫مي‌شود حكايت از ورود جدي اصالح‌طلبان‬ ‫به رقابت سياسي پيش رو دارد؟‬ ‫‪ l‬عل��ت‪ ،‬بي‌برنامه بودن جري��ان اصالحات‬ ‫ب��راي ورود به انتخاب��ات اس��ت‪ ،‬اصالح‌طلبان هيچ‬ ‫برنامه مشخصي براي حضور در عرصه رقابت سياسي‬ ‫آتي ندارند‪ .‬بنابراين هنوز نتوانس��تند س��ازماندهي و‬ ‫ساماندهي مش��خصي پيدا كنند ولي همه طيف‌هاي‬ ‫اين جريان با هم اتفاق نظر دارند كه بايد به هر وسيله‬ ‫ممكن با نامزد اختصاصي در انتخابات فعاالنه شركت‬ ‫كنند تا حيات خود را به جامعه نش��ان دهند‪ ،‬بنابراين‬ ‫تعدد نامزدهاي اصالح‌طل��ب از اين حکایت مي‌كند‬ ‫كه همه آنها بيشتر به دنبال حيات سياسي خود هستند‬ ‫تا رسيدن به انسجام سياسي را هدف قرار دهند‪.‬‬ ‫از نظر شماجريان اصالحات رهبر دارد يا آنكه‬ ‫طيف‌هاي آن بدون ليدر عمل مي‌كنند؟‬ ‫‪ l‬طيف‌هاي اصالح‌طلب هيچ رهبري را بين‬ ‫خودش��ان قبول ندارند‪ ،‬چون نس��بت به چهره‌هاي‬ ‫ش��اخص اين جري��ان در درون جامعه حساس��يت‬ ‫وج��ود دارد بنابراين آنه��ا حاضر نيس��تند كه هزينه‬ ‫پذيرفتن رهبري اي��ن چهره‌ها را تقب��ل كنند‪ .‬ضمن‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫حميدرضا‌ترقي عضو شوراي مركزي حزب موتلفه اسالمي و مديرمسئول هفته‌نامه شما در گفت‌وگويي‬ ‫با مثلث از بي‌برنامگي اصالح‌طلبان براي ورود به عرصه انتخابات رياست‌جمهوري يازدهم مي‌گويد و معتقد‬ ‫اس��ت كه حتي در فضاي چند قطبي ميان طيف‌هاي اصولگرا نيز نامزد واحد جريان اصالحات شانسي براي‬ ‫پيروزي ندارد‪.‬‬ ‫سياست‬ ‫گفت‌و گو با حميدرضا ترقي درباره استراتژي و تاكتيك اصالح طلبان‬ ‫آنكه چهره‌هاي شاخص جريان اصالحات موقعيت‬ ‫آن را ندارند ك��ه بتوانند ت��ا پايان رقاب��ت انتخاباتي‬ ‫در صحن��ه حضور داش��ته باش��ند‪ ،‬بس��ياري از اينها‬ ‫به‌دلي��ل فقدان صالحيت از س��وي ش��وراي نگهبان‬ ‫قانون اساس��ي رد ش��وند‪ ،‬بنابراين س��رمايه‌گذاري‬ ‫روي نام‌ها موجب شكس��ت اصالح‌طلب��ان خواهد‬ ‫ش��د‪ ،‬اكنون جري��ان اصالحات با ط��رح چهره‌هاي‬ ‫گوناگ��ون به دنبال تس��ت كردن عك��س العمل‌هاي‬ ‫جامعه در قب��ال اين نامزده��اي احتمالي هس��تند تا‬ ‫بعد از تائي��د صالحيت ش��دن نامزده��ا در اين باره‬ ‫تصميم بگيرند‪.‬‬ ‫طيف تندرو جريان اصالحات به دنبال رهبري‬ ‫آقاي عبداهلل نوري است و طيف ميانه رو به ويژه‬ ‫مجمع روحانيون مبارز از رهبري آقاي خاتمي‬ ‫‌دفاع مي‌كن��د‪ ،‬به نظر ش��ما كدامي��ك از اين‬ ‫دو نفر ظرفي��ت تكيه زدن به جاي��گاه ليدري‬ ‫جريان اصالحات را دارند؟‬ ‫‪ l‬به نظر مي‌رسد اين حركت توافقي براي جمع‬ ‫كردن جريان‌هاي تن��درو و محافظه‌كار اصالح‌طلب‬ ‫است‪ .‬به عبارت ديگر آنها مي‌خواهند طيف افراطي را‬ ‫دور آقاي نوري جمع كنند و معتدلين و محافظه‌كاران‬ ‫را هم دور خاتمي‌ گرد آورند‪ ،‬اما فعال هيچ يك از اين‬ ‫دو نفر زمينه محوريت و رهبري در بين اصالح‌طلبان‬ ‫را پيدا نكرده چون مخالفت‌ها عليه آنها زياد و شديد‬ ‫است‪.‬‬ ‫ش��ما مي‌گوييد اين يك نوع تقس��يم‌كار ميان‬ ‫آقاي نوري و خاتمي‌است؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬يك نوع تقس��يم‌كار ب��راي جمع كردن‬ ‫نيروها اس��ت ك��ه بتوانن��د از اي��ن طريق ب��ا مطرح‬ ‫كردن چهره‌ه��اي متن��وع روحاني و غي��ر روحاني‪،‬‬ ‫مجموعه‌هاي اصالح‌طل��ب را براي حضوري حيات‬ ‫بخش در انتخابات دور هم گ��رد آورند تا در مراحل‬ ‫بعدي بتوانند روي رهبري يك نفر به توافق برسند‪.‬‬ ‫ش��اهد هس��تيم كه اختالفات ميان طيف‌هاي‬ ‫اصالح‌طلب به درون مجموعه‌ها نيز كش��يده‬ ‫شده اس��ت مثال حزب كارگزاران سازندگي‬ ‫كه بدنه تشكيالتي پر تعدادي هم ندارد اكنون‬ ‫براي معرفي نامزد به دو ش��اخه تقس��يم شده‪،‬‬ ‫طيف كرمان از آقاي جهانگيري حمايت مي‌كند‬ ‫و طيف اصفهان پش��ت س��ر آقاي نجفي قرار‬ ‫گرفته‪ ،‬چرا اختالفات آنها درون تش��كيالتي‬ ‫شده است؟‬ ‫‪ l‬طي��ف كارگ��زاران ب��ا توج��ه ب��ه فعاليت‬ ‫جري��ان فتن��ه و اصالحات ب��راي انتخاب��ات‪ ،‬به دو‬ ‫بخش تقس��يم شده اس��ت‪ .‬طيف معتدل نمي‌خواهد‬ ‫ب��ا جري��ان اصالح��ات و فتن��ه هم��كاري كن��د و‬ ‫بيش��تر تمايل دارن��د كه ب��ه عن��وان تكنوكرات‌هاي‬ ‫سياس��ي حس��اب ش��وند‪ ،‬اما طيف ديگ��ر درصدد‬ ‫اس��ت ت��ا ظرفي��ت اصال ح‌طلب��ان معت��دل را‬ ‫در فرآيند سياسي خودش مورد استفاده قرار دهد چون‬ ‫مهم ترين پايگاه اجتماعي خود را در آن طيف مي‌بيند‪.‬‬ ‫پس شما مي‌گوييد هم اكنون حزب كارگزاران‬ ‫سازندگي به دو طيف معتدل و افراطي تقسيم‬ ‫شده است؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬همين طور است‪.‬‬ ‫بفرماييد‪ ،‬طيف كرمان و طيف اصفهان حزب‬ ‫كارگ��زاران س��ازندگي كدامي��ك افراطي و‬ ‫كداميك معتدل هستند؟‬ ‫‪ l‬هم اكنون طيف اصفهان تندتر است و طيف‬ ‫كرمان مقداري معتدل‌تر حرك��ت مي‌كند‪ .‬به عبارت‬ ‫ديگر آن طيفي كه بيشتر با مجمع تشخيص مصلحت‬ ‫‪31‬‬
‫سياست‬ ‫نظام مرتبط است رويكرد اعتدالي دارد و آنها كه سمت‬ ‫مجمع نيستند‪ ،‬تندترند‪.‬‬ ‫فكر مي‌كنيد آقاي هاشمي بتواند ميان دو طيف‬ ‫كارگزاران نقش پدر معن��وي را ايفا كنند و آن‬ ‫دو را به يك وحدت رويه برساند؟‬ ‫‪ l‬فكر نمي‌كنم آقاي هاشمي فعال بخواهد نقشي‬ ‫در اين باره ب��ازي كند‪ ،‬بلكه اين ط��ور از طراحي فضا‬ ‫بر مي‌آيد كه ايشان عمدتا مي‌خواهد اين حالت مردگي و‬ ‫لختي در بين اصالح‌طلبان‪ ،‬كارگزاران و مجموعه جريان‬ ‫سياسي مخالف اصولگرايان از بين برود و روح جديدي‬ ‫در كالبد آن دميده ش��ود‪ ،‬اين مهم ترين مساله است كه‬ ‫طيف‌هاي اصالح‌طلب در درجه اول تحريك به حضور‬ ‫در رقابت سياسي آينده شوند‪ ،‬آرايش فضاي انتخابات‬ ‫رياس��ت‌جمهوري يازدهم صرفا به درون اصولگرايان‬ ‫محدود نشود و حداقل شكلي سه قطبي پيدا كند‪.‬‬ ‫با‌توجه به تكثر نامزده��اي جريان اصالحات‬ ‫آيا فكر مي‌كنيد اصالح‌طلبان بتوانند روي يك‬ ‫نامزد اجماع كنند؟‬ ‫‪ l‬در مرحل��ه اول ب��ه نظ��ر مي‌رس��د ك��ه‬ ‫اصالح‌طلبان مي‌خواهند از روش اخوان‌المس��لمين‬ ‫در مصر الگو بگيرند‪ ،‬چون اخوان‌المس��لمين حدود‬ ‫‪10‬چه��ره را مط��رح كردند‪ ،‬ام��ا تعدادي زي��ادي از‬ ‫آنها رد صالحيت ش��دند و المرس��ي چهره رزروي‬ ‫اخوان‌المسلمين بود كه نهايتا توانست اكثريت آراي‬ ‫مردم را به دس��ت آورد و رئيس‌جمه��ور جديد مصر‬ ‫ش��ود‪ .‬اصالح‌طلبان ب��ا طرح نام چهره‌ه��اي متعدد‬ ‫ابتدا مي‌خواهن��د ببينند كه چند نفر از فيلتر ش��وراي‬ ‫نگهبان عبور مي‌كنند و هر تعداد كه از فيلتر ش��وراي‬ ‫نگهبان گذش��تند آن وقت روي گزينه‌هاي تائيد شده‬ ‫متمركز مي‌شوند تا روي يك نفر به عنوان نامزد جريان‬ ‫اصالحات اجماع كنند‪ ،‬اما در حال حاضر استراتژي‬ ‫تكثر را ب��راي عبور از فيلتر ش��وراي نگهبان در پيش‬ ‫گرفتند‪.‬‬ ‫پس از عبور اس��ت كه حتي اصالح‌طلبان شايد‬ ‫روي يك چهره سفيد اجماع كنند و تمام انرژي خود‬ ‫را براي پي��روزي وي بگذارند ت��ا از همان چهره يك‬ ‫ظرفيتي براي بازگشت به قدرت بسازند‪.‬‬ ‫به نظر ش��ما اصولگراي��ان از اين اس��تراتژي‬ ‫اصالح‌طلبان آگاهي دارند؟ چون آقاي باهنر‬ ‫در جلسه جامعه اسالمي مهندسين اعالم كرد‬ ‫ك��ه اصولگرايان نام��زد واح��د در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري يازدهم ندارند؟‬ ‫‪ l‬اصولگرايان هنوز به جمع‌بندي يا سازوكاري‬ ‫كه آنها را به جمع‌بندي واحدي برس��اند‪ ،‬نرسيدند اما‬ ‫يقينا درصورتي كه اصالح‌طلب��ان جدي وارد عرصه‬ ‫رقابت شوند‪ ،‬زمينه انسجام بيشتر در بين آنها افزايش‬ ‫پيدا خواهد كرد‪.‬‬ ‫برخي كارشناسان سياس��ي مي‌گويند فضاي‬ ‫امروز جامعه مشابه قبل از دوم خرداد ‪ 76‬است‬ ‫يعني به‌نوعي ش��انس پي��روزي را براي نامزد‬ ‫واحد جريان اصالحات قائل هستند‪ .‬نظر شما‬ ‫در اين باره چيست؟‬ ‫‪ l‬بعيد است جامعه‌اي كه طعم شيرين مديريت‬ ‫اصولگراي��ان را چش��يده و به‌رغم همه مش��كالت‬ ‫پيشرفت‌هاي بسيار وس��يعي در عرصه‌هاي مختلف‬ ‫براي كش��ور به وجود آورده‪ ،‬مجددا به مديريت‌هاي‬ ‫توسعه سياسي بخواهد برگردد‪.‬‬ ‫يعني ش��ما مي‌گويي��د دوب��اره اصالح‌طلبان‬ ‫ب��ا ش��عار توس��عه سياس��ي ب��ه انتخاب��ات‬ ‫رياست‌جمهوري پا مي‌گذارند؟‬ ‫‪ l‬قطعا جريان اصالح��ات حرفي براي گفتن‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪32‬‬ ‫در عرصه اقتصاد ندارد چون دستاورد اقتصادي ندارد‬ ‫كه به خواهد در اي��ن حوزه حرفي بزن��د‪ ،‬يا طرحي‬ ‫ارائه كن��د‪ .‬ضمن آنك��ه عناصر جري��ان اصالحات‬ ‫بيشتر سياسي هستند و جامعه نيز هنوز شعار توسعه‬ ‫سياس��ي دول��ت اصالح��ات را از ياد نبرده اس��ت‪،‬‬ ‫بنابراين از آنجا كه بيش��ترين مش��كالت كش��ور در‬ ‫حوزه اقتصادي تعريف مي‌ش��ود جامعه به كسي در‬ ‫انتخابات رياست‌جمهوري رأي مي‌دهد كه از جهت‬ ‫حل مشكالت اقتصادي توانا باشد و اين توانايي را در‬ ‫سابقه مديريتي خود نش��ان داده باشد‪ .‬با اين اوصاف‬ ‫معتقدم جامعه به سمت شعار توسعه سياسي برگشت‬ ‫نخواهد كرد‪.‬‬ ‫برخ��ي كارشناس��ان صحب��ت از ل��زوم‬ ‫تش��كيل دولت وح��دت ملي مي‌كنن��د آنها‬ ‫معتقدند ك��ه تكثر در كانديداه��اي انتخابات‬ ‫رياس��ت‌جمهوري خوب نيس��ت و خيلي از‬ ‫مس��ئوالن تاب تحمل هم را ندارند‪ ،‬بنابراين‬ ‫بهتر است كساني به عرصه رقابت سياسي پيش‬ ‫رو ورود كنند كه توانايي تش��كيل دولتي ملي‬ ‫يا حداكثري را دارند‪ ،‬نظر شما چيست؟‬ ‫‪ l‬دولت وح��دت ملي اص��وال ب��ا فرآيندي‬ ‫كه از س��وي مقام معظم رهبري براي تش��كيل دولت‬ ‫اس�لامي تعريف ش��ده در تضاد اس��ت‪ .‬ما به سمت‬ ‫جامعه اسالمي‪ ،‬نظام سازي اس�لامي و دولت سازي‬ ‫اس�لامي در ح��ال حركت هس��تيم‪ .‬بنابراي��ن دولت‬ ‫وحدت مل��ي نمي‌تواند ب��ه اين اه��داف جامه عمل‬ ‫بپوش��اند‪ .‬از س��ال ‪ 84‬تاكنون گام‌هاي بسيار مهمي‬ ‫‌در مسير دولت سازي اسالمي برداش��تيم و اكنون در‬ ‫رابطه با مس��اله حجاب و عفاف ش��اهد واكنش‌ها و‬ ‫رفلكس‌های قابل توجه��ي از بين نخب��گان و درون‬ ‫جامعه هس��تيم تا به جامعه سازي اس�لامي سرعت‬ ‫دهند‪ .‬قطعا دولت وحدت ملي هيچ س��ازگاري با اين‬ ‫مساله ندارد‪ .‬البته به تعبير ديگر استفاده از ظرفيت كامل‬ ‫اصولگرايان كش��ور كه پايبند به اهداف و آرمان‌هاي‬ ‫انقالب اسالمي هس��تند در دولت آينده مي‌تواند يك‬ ‫جايگزين مناسب‌تري باشد‪ .‬اگر كسي انتخاب شود كه‬ ‫بتواند به جاي استفاده از ظرفيت محدود اصولگرايان‪،‬‬ ‫به شكل كامل‌تري از ظرفيت‌هاي اين جريان در مسير‬ ‫سازندگي و توسعه و پيشرفت كشور استفاده كند قطعا‬ ‫جامعه پذير‌تر است‪.‬‬ ‫به نظر شما انتخابات رياست‌جمهوري آينده‬ ‫چند قطبي خواهد شد؟‬ ‫‪ l‬قرائ��ن در حال حاض��ر از ي��ك انتخابات‬ ‫س��ه قطبي حكايت مي‌كند ك��ه دو قط��ب آن درون‬ ‫اصولگرايان اس��ت و يك قطب آن بيرون اين جريان‬ ‫قرار دارد‪.‬‬ ‫دو قط��ب درون جري��ان اصولگ��را ش��امل‬ ‫نامزدهاي چه طيف‌هايي مي‌شود؟‬ ‫‪ l‬تقريبا قطب‌ها ش��بيه مدل پايداري و جبهه‬ ‫متحد اصولگرايان خواهند بود‪.‬‬ ‫احتمال مي‌دهيد نامزدهاي قطب‌ها چه كساني‬ ‫باشند؟‬ ‫‪ l‬هم اكنون بيش��تر در جري��ان اصالح‌طلب‬ ‫گزينه‌هاي نامزدي مطرح است و اصولگرايان تاكنون‬ ‫در اين باره اظهار نظر رسمي نكردند‪.‬‬ ‫ب��ه نظرتان اگ��ر فضا س��ه قطبي ش��ود برد با‬ ‫چه‌كسي خواهد بود؟‬ ‫با وجودي كه س��بد راي جريان اصولگرا تقسيم‬ ‫مي‌ش��ود‪ ،‬اما باز يك نامزد اصولگرا پيروز انتخابات‬ ‫رياس��ت‌جمهوري يازدهم خواهد ش��د چون هنوز‬ ‫گفتمان اصولگرايي‪ ،‬گفتمان برتر در جامعه است‪g .‬‬ ‫دوقطبي‬ ‫اصولگرا‪-‬اصالح‌طلب‬ ‫نخواهيم داشت‬ ‫پيش بيني نجابت از آرايش سياسي‬ ‫انتخابات ‪92‬‬ ‫‪3‬‬ ‫حس��ين نجابت‪ ،‬عضو جمعي��ت ايثارگران و‬ ‫نماينده مردم تهران معتقد اس��ت كه اصالح‌طلبان‬ ‫قبل از ورود به عرصه انتخابات رياست جمهوري‬ ‫يازدهم‪ ،‬اول بايد هزينه فتنه ‪ 88‬را بپردازند با وي در‬ ‫اين باره به گفت‌وگو نشستيم‪.‬‬ ‫ب��ه نظ��ر ش��ما اصالح‌طلب��ان ب��راي ورود‬ ‫ب��ه انتخاب��ات رياس��ت‌جمهوري يازده��م‬ ‫چه استراتژي دارند؟‬ ‫‪ l‬فكر مي‌كنم آنها دو راه را براي ورود به رقابت‬ ‫سياسي پيش‌رو دنبال مي‌كنند‪ ،‬در وهله نخست نيروهاي‬ ‫جريان اصالحات مي‌خواهن��د در صحنه اجتماعي به‬ ‫اختالف و افتراق اصولگراها دامن بزنند‪ ،‬گام دوم اين‬ ‫اس��ت كه با نقادي دولت دهم در حوزه اقتصادي مثل‬ ‫تورم و گراني و برخي ديگر از مس��ائل و موضوعات‬ ‫كشور براي خودشان نزد افكار عمومي‌وجاهت كسب‬ ‫كنند‪ ،‬سوم آنكه اصالح‌طلبان قصد ندارند قبل از شركت‬ ‫در انتخابات رياست‌جمهوري هزينه‌اي براي فتنه ‪88‬‬ ‫پرداخت كنن��د و در واقع مي‌خواهن��د بدون پرداخت‬ ‫هزينه به عرصه رقابت سياسي كشور وارد شوند‪.‬‬ ‫جريان اصالحات هيچ‌گاه در صحنه‌هايي كه بازنده‬ ‫شد قاعده رقابت سياسي را رعايت نكرد‪ ،‬چون هيچ‌گاه‬ ‫اذعان نكرد نوع استراتژي‌اش اشتباه بود كه بااقبال عمومي‌‬ ‫مواجه نشد يا مش��كالت داخلي آنها باعث برد حريف‬ ‫شد‪ .‬آنها هميشه حقايق را بيان نمي‌كنند يا آنها را خيلي‬ ‫كم‌رنگ جلوه مي‌دهند‪ .‬دركل‪ ،‬جريان اصالحات هرگاه‬ ‫نتوانسترايمردمرابگيردبرايآنكهبهعدمداشتنپايگاه‬ ‫مردمي‌اعتراف نكند‪ ،‬معموال تقصير شكست را به گردن‬ ‫مجموعه‌هاي مختلف انداخته است‪ .‬در مقاطع سياسي‬ ‫مختلف شرايطي در كش��ور بود كه به‌رغم آنكه وزارت‬ ‫كش��ور در اختيار جريان اصالح طلب بود‪ ،‬اما آرايي كه‬ ‫نهايتا از صندوق‌ها درآمد به‌نفع اصولگرايان رقم خورد‬ ‫و بالعكس‪ ،‬در مقاطعي جريان نظارت و اجرا در اختيار‬ ‫جريان اصولگرا ب��ود‪ ،‬اما خروج��ي صندوق‌هاي راي‬ ‫مجلس يا رياست‌جمهوري به‌دست جريان مقابل افتاد‪.‬‬ ‫اين بهترين دليل است كه نشان مي‌دهد فرآيند انتخابات‬ ‫فرآيندينيستكهنتايجكالنانتخاباتيجابه‌جاشود‪.‬البته‬ ‫تخلفات جزئي انتخاباتي هميشه بوده و هست و بايد به‬ ‫حداقلبرسد‪،‬امابهحدينبودهكهتعيينكنندهباشند‪.‬همه‬ ‫كساني كه با فرآيند انتخابات آشنا هستند مي‌دانند امكان‬ ‫تغييركالننتيجهدرانتخاباتمجلسيارياست‌جمهوري‬ ‫وجود ندارد‪ .‬در انتخابات رياست‌جمهوري ‪ ، 84‬از معين‬ ‫تا محمود احمدي‌نژاد نامزد بودند يعني همه گرايش‌ها‬ ‫كانديدا داشتند و در انتخابات مش��اركت كردند‪ ،‬مردم‬ ‫هم راي بااليي به صندوق ريختند‪ .‬من فكر مي‌كنم اگر‬ ‫ما خوب و دقيق شرايط انتخابات گذشته را تبيين كنيم و‬ ‫توضيح دهيم روشن مي‌شود چقدر از حرف‌هاي ياد شده‬ ‫بهانه و چقدر واقعيت است‪ .‬با اين تفاسير اصالح‌طلبان در‬ ‫انتخاباترياستجمهوري‪ 88‬عملكردمناسبيراازخود‬
‫اينكه‬ ‫مي‌گويند فضاي‬ ‫جامعه مثل دوره‬ ‫دوم خرداد است‬ ‫تحليل كامال ساده‬ ‫انگارانه‌اي است‪،‬‬ ‫اصال چنين فضايي‬ ‫وجود ندارد‪ ،‬به‬ ‫نظر من رقابت‬ ‫اصلي در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري‬ ‫آينده بين دو يا چند‬ ‫گزينه اصولگراها‬ ‫شكل مي‌گيرد‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫به نمايش نگذاشتند و در وقوع حوادث بعد از انتخابات آن‬ ‫سالمقصربودند‪.‬آنهايكخطايراهبرديمرتكبشدند‬ ‫و بدون آنكه آن حساب را كامال تسويه كنند‪ ،‬مي‌خواهند‬ ‫به‌صحنه رقابت سياسي آينده وارد شوند‪.‬‬ ‫رفتار حاكميت با آنها چگونه خواهد بود؟‬ ‫فكر مي‌كنم كساني كه آنجا مقصر بودند سرمايه‬ ‫اجتماعي و ملي ما را به يك معنا برباد دادند‪ ،‬حاكميت‬ ‫نبايد آنها را در فعاليت‌هاي اجتماعي و سياسي وارد كند‪،‬‬ ‫اصالح‌طلبان بايد هزينه‌هاي خطاي راهبردي خود را‬ ‫پرداخت كنند‪.‬‬ ‫برخ��ي مي‌گوين��د اصالح‌طلبان در س��ه اليه‬ ‫حداكث��ري‪ ،‬حداقلي و حماي��ت از يك نامزد‬ ‫اصولگ��را ب��راي ورود ب��ه عرص��ه انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري برنامه دارند‪ ،‬به‌عبارت ديگر‬ ‫جريان اصالحات در رقابت سياس��ي پيشرو‬ ‫چند اليه‌اي عمل خواهد كرد‪ ،‬نظر شما چيست؟‬ ‫‪ l‬مطلوب آنها اين است كه با پرچم خودشان‬ ‫مستقل همچون گذش��ته وارد عرصه شوند‪ ،‬اما به‌نظر‬ ‫من اين راهبرد آنه��ا دو مش��كل دارد‪ ،‬اول آنكه اگر با‬ ‫پرچم اصالح‌طلبي نامزد خود را به جامعه معرفي كنند‬ ‫با اقبال‌عمومي‌مواجه نخواهند ش��د؛ به عبارت ديگر‬ ‫حتي اگر نامزد آنها از فيلتر شوراي‌نگهبان عبور كند و‬ ‫جريانات اصالح‌طلب از وي حمايت قاطعي انجام دهند‬ ‫بعيد به‌نظر مي‌رس��د كه مردم جذب مواضع يك نامزد‬ ‫اصالح طلب شوند‪ .‬در انتخابات نهمين دوره مجلس‬ ‫شوراي اس�لامي‌هم كه افراد اصالح طلب به صورت‬ ‫انفرادي‪ ،‬اما با سابقه اصالح طلبي وارد شدند نتوانستند‬ ‫جلب آراي زيادي داشته باش��ند‪ .‬اما به هرحال اصالح‬ ‫طلبان اقتضايي عمل مي‌كنند‪ ،‬قطعا برنامه انتخاباتي آنها‬ ‫متناسب با نوع موضع حاكميت و نحوه رفتار و عملكرد‬ ‫اصولگرايان تنظيم مي‌ش��ود‪ ،‬اما من حضور مس��تقل‬ ‫آنها را با اقبال عمومي‌مواج��ه نمي‌دانم و فكر مي‌كنم‬ ‫اصالح‌طلبان نيز به اين واقعيت واقف هستند‪ .‬بنابراين‬ ‫ممكن اس��ت در دوره‌اي روي اختالفات اصولگرايان‬ ‫تاكيد كنند ت��ا از يك كانديدايي كه ب��ه لحاظ تئوريك‬ ‫نزديك به جريان اصالحات اس��ت و به نيروهاي اين‬ ‫جريان ميدان فعاليت مي‌دهد‪ ،‬حمايت كنند‪ .‬معتقدم به‬ ‫كارگيري استراتژي دوم از سوي اصالح‌طلبان محتمل‌تر‬ ‫است چون در اين صورت ديگر آنها نيازي به پرداخت‬ ‫هزينه يا استفاده از پرچم اصالح‌طلبي ندارند‪.‬‬ ‫يعني شما مي‌فرماييد اصالح‌طلبان به احتمال‬ ‫زي��اد در انتخاب��ات پي��ش‌رو از ي��ك نام��زد‬ ‫اصولگراي نزديك به خود حمايت مي‌كنند؟‬ ‫بله همين طور است‪ ،‬معتقدم از يك اصولگرايي‬ ‫كه آنها را قبول داشته باشد و به آنها ميدان فعاليت بدهد‬ ‫حمايت مي‌كنن��د يا از يك فردي كه گرايش سياس��ي‬ ‫وي شناخته ش��ده نيس��ت‪ ،‬اما در واقع مي‌تواند تائيد‬ ‫شوراي‌نگهبان را بگيرد‪ ،‬پشتيباني خواهند كرد‪.‬‬ ‫با توجه به اينك��ه نام افراد متع��ددي از جريان‬ ‫اصالحات – آقايان محمدعلي نجفي و اسحاق‬ ‫جهانگيري از كارگ��زاران‪ ،‬مصطفي كواكبيان‬ ‫از مردمساالري‪ ،‬حبيب‌اهلل بيطرف‪ ،‬دكتر كمال‬ ‫خرازي و دكت��ر محمدرضا ع��ارف از مجمع‬ ‫روحانيون مب��ارز وبنياد باران‪ -‬ب��راي نامزدي‬ ‫در انتخابات رياست جمهوري يازدهم مطرح‬ ‫مي‌شود‪ ،‬به نظر شما تشتت و تكثر نام نامزدهاي‬ ‫احتمالي در اين جريان به چه علت است؟‬ ‫‪ l‬ترديد نكنيد اگر نامي‌به‌عنوان اصالح‌طلبي‬ ‫وجود داشته باش��د و بخواهد ورود به حوزه انتخابات‬ ‫كند‪ ،‬قطعا ي��ك نامزد واح��د تحت اين عن��وان وارد‬ ‫صحنه مي‌ش��ود و همه افرادي كه اس��م آنها برده شد‬ ‫به‌نف��ع وي كن��ار مي‌روند‪ .‬البت��ه هنوز زود اس��ت كه‬ ‫درباره نام��زد احتمال��ي اصالح‌طلب��ان در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري يازدهم صحبت شود‪ .‬چنين شرايطي‬ ‫در حوزه اصولگراها نيز وجود دارد‪ .‬اسامي‌متعددي از‬ ‫ش��خصيت‌هاي اين جريان مطرح است‪ ،‬اما معتقدم از‬ ‫نظر زماني صحبت درباره نامزدهاي احتمالي دو جريان‬ ‫اصولگرا و اصالحات زود اس��ت و اگر كس��ي هم در‬ ‫اين باره صحبت مي‌كند چندان اهميتي ندارد چون به‬ ‫تدريج بعد از آبان و آذر ش��كل‌گيري فضاي انتخاباتي‬ ‫كليد مي‌خورد و تحركات افراد براي رقابت سياس��ي‬ ‫پيش‌رو شدت پيدا مي‌كند‪ .‬در نهايت اگر بنا به رقابت‬ ‫ميان اصولگرايان و اصالح طلبان باشد – كه البته من اين‬ ‫مساله را خيلي بعيد مي‌دانم‪ -‬اكثريت دو جريان روي‬ ‫يك نامزد متمركز خواهند شد‪.‬‬ ‫فكر مي‌كنيد اين استراتژي اصالح‌طلبان است‬ ‫كه آنها به‌ش��كل متكثر وارد عرصه گمانه‌زني‬ ‫انتخاباتي شده‌اند؟‬ ‫‪ l‬خي��ر‪ ،‬اكن��ون اصالح‌طلبان ي��ك آرايش و‬ ‫سازمان مش��خصي ندارند‪ ،‬چون بعضي تندروي‌هاي‬ ‫برخي افراد اصالح طلب در فتنه ‪ 88‬بيشترين آسيبش‬ ‫را به س��اختار جريان اصالحات زد بر همين اس��اس‬ ‫برخي تحليلگران معتقدند كه گفتمان اصالح‌طلبي كه‬ ‫در سال‌هاي اواخر دهه هفتاد شروع شد و تا انتخابات‬ ‫رياست جمهوري ‪ 88‬ادامه پيدا كرد ديگر عمرش تمام‬ ‫شد و حياتي ندارد‪ ،‬اگر هم گفتماني دوباره با همان نام‬ ‫اصالح طلبي بخواهد در انتخابات رياست جمهوري‬ ‫يازدهم بروز كند بايد در قالب س��ازمان آرماني جديد‬ ‫رويكرد سياسي‌اش تعريف شود‪.‬‬ ‫طيف تندرو جريان اصالحات به‌دنبال رهبري‬ ‫آقاي عب��داهلل نوري اس��ت و طي��ف ميانه رو‬ ‫به‌ويژه مجمع روحانيون مبارز از رهبري آقاي‬ ‫خاتمي‌دفاع مي‌كند‪ ،‬به نظر شما كداميك از اين‬ ‫دو نفر ظرفيت تكيه‌زدن به جايگاه ليدري جريان‬ ‫اصالحات را دارند؟‬ ‫‪ l‬فكر مي‌كنم اگر بخواهيم درباره اش��خاص‬ ‫صحبت كنيم هيچ كدام از اين دو نفر در صحنه انتخابات‬ ‫حضور پيدا نمي‌كنن��د چون به هرحال هرش��خصي‬ ‫ايده‌اي عميق و مشخصي به لحاظ اجتماعي دارد‪ ،‬اگر‬ ‫اينها بخواهند به اصالحات كمك كنند بايد از چهره‌اي‬ ‫جديد با رويكردي ن��و حمايت كنند ي��ا از يك نامزد‬ ‫اصولگرا پشتيباني نمايند‪.‬‬ ‫اين تحركات بيشتر روزنامه‌اي‪ ،‬رسانه‌اي سايبري‪،‬‬ ‫ژورناليستي و غير واقعي است و خيلي تجلي در فضاي‬ ‫واقعي جامعه ندارد‪.‬‬ ‫برخي از تحليلگران معتقدند كه فضاي جامعه‬ ‫مثل دوره قبل از سال ‪ 76‬است كه اگر يك نامزد‬ ‫واحد از جريان اصالح‌طلب وارد صحنه شود‬ ‫پيروز انتخابات خواهد بود‪ ،‬نظر شما چيست؟‬ ‫تحليل كامال س��اده انگارانه‌اي است‪ ،‬اصال چنين‬ ‫فضايي وجود ندارد‪ ،‬به نظر من رقابت اصلي در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري آينده بين دو يا چند گزينه اصولگراها‬ ‫شكل مي‌گيرد‪ ،‬البته ممكن است كه اصالح طلبان راي‬ ‫خوبي را به‌دست بياورند‪ ،‬اما رقابت اصلي در اين حوزه‬ ‫‪33‬‬
‫سياست‬ ‫تعريف مي‌ش��ود چون همين‌جا ديدگاه‌هاي مختلفي‬ ‫در حوزه‌هاي گوناگون اقتصادي‪ ،‬اجتماعي‪ ،‬سياسي و‬ ‫فرهنگي وجود دارد و جامعه مي‌تواند از ميان ديدگاه‌هاي‬ ‫نامزدهاي اصولگرا نظر نزديك‌تر به خود را انتخاب كند‪،‬‬ ‫بنابراين نتيجه انتخابات ميان همين نامزدهاي جريان‬ ‫اصولگرا رقم خواهد خورد‪.‬‬ ‫يعني حتي اگر اصولگرايان متكثر و اصالح‌طلبان‬ ‫نامزد واحد در عرصه سياسي كشور معرفي كنند‬ ‫برد با يك نامزد اصولگرا خواهد بود؟‬ ‫‪ l‬فك��ر نمي‌كنم نام��زد اصالح‌طل��ب پيروز‬ ‫انتخابات شود‪ ،‬البته شايد جزو چند نفر نخست باشد‪،‬‬ ‫اما نفر اول يا دوم نخواهد ش��د‪ .‬با اين اوصاف فضاي‬ ‫دو قطب��ي بين جري��ان اصولگرا و اصالح��ات اتفاق‬ ‫نخواهد افتاد‪.‬‬ ‫آقاي نجابت! شما شكل انتخابات را همانند سال‬ ‫‪ 84‬متكثر مي‌بينيد كه آرا ميان نامزدها تقسيم شد‬ ‫و كار به دور دوم كشيد يا آنكه مثل سال ‪ 88‬فضا‬ ‫بين دو نامزد دو قطبي مي‌شود؟‬ ‫‪ l‬به نظر من‪ ،‬با دورخيزي ك��ه برخي افراد دارند‬ ‫بيشتر همان مدل ‪ 84‬تكرار شود و كار به دور دوم بكشد‪.‬‬ ‫البتههنوزخيليزوداستكهدراينبارهبخواهيمصحبت‬ ‫كنيم‪.‬‬ ‫ش��اهد هس��تيم كه اختالفات ميان طيف‌هاي‬ ‫اصالح‌طلب به درون مجموعه‌ها نيز كش��يده‬ ‫شده است مثال حزب كارگزاران سازندگي كه‬ ‫بدنه تشكيالتي پرتعدادي هم ندارد هم اكنون‬ ‫براي معرفي نامزد به دو شاخه تقسيم شده‪ ،‬طيف‬ ‫كرمان از آقاي جهانگي��ري حمايت مي‌كند و‬ ‫طيف اصفهان پشت سر آقاي نجفي قرار گرفته‪،‬‬ ‫چرا اختالفات آنها درون تشكيالتي شده است؟‬ ‫ي در جريان اصالحات‬ ‫‪ l‬هيچ س��ازمان منظم ‌‬ ‫وجود ندارد‪ .‬اين حرف‌هايي هم كه بعضا مطرح مي‌شود‬ ‫بي��ش از اينكه واقعي باش��د جنس بيش��تر تبليغاتي و‬ ‫ژورناليستي دارد بنابراين نبايد اين نوع موضع گيري‌ها‬ ‫را جدي گرفت چون انسجام تشكيالتي آنها در فتنه ‪88‬‬ ‫از بين رفت‪ .‬هم اكنون طيف‌هاي اصالح طلب ساختار‬ ‫مشخصي ندارند‪.‬‬ ‫به نظر شما اصولگرايان با چند نامزد وارد عرصه‬ ‫انتخابات رياست جمهوري خواهند شد؟‬ ‫‪ l‬اس��امي‌متنوعي ك��ه در اين جري��ان مطرح‬ ‫مي‌شود بيشتر براساس حدس و گمان است ‪.‬‬ ‫آيا اين احتم��ال وج��ود دارد ك��ه نامزدهاي‬ ‫اصولگرا از س��وي ي��ك نام��زد غيراصولگرا‬ ‫غافلگير ش��وند همان اتفاقي كه در سال ‪ 76‬و‬ ‫‪ 84‬رخ داد و نامزدهاي مطرح غافلگير شدند؟‬ ‫‪ l‬اين مساله شايد در حوزه اجتماعي رخ دهد‪ ،‬اما‬ ‫دست اندركاران به هم هشدار مي‌دهند كه آن حادثه‌ها‬ ‫اتفاق نيفتد يعني فردي وارد عرصه رقابت نشود كه تازه‬ ‫بعد از رئيس‌جمهور شدن ويژگي‌هايش مشخص شود‬ ‫و آن ويژگي‌ها آفاتي به همراه داشته باشد‪.‬‬ ‫يعني ش��ما مي‌گوييد از نامزدهايي ب��ا كارنامه‬ ‫مشخصيكنفررئيس‌جمهورآيندهخواهدشد؟‬ ‫‪ l‬چند مس��اله مطرح اس��ت ك��ه اوال آن فرد‪،‬‬ ‫شخص شناخته شده‌اي باشد‪ .‬يك پيشنهادي در فضاي‬ ‫بحث‌ها مطرح است كه اين دوره قدم به جلو برداريم‬ ‫و اگر كسي مي‌آيد بعضي از همكاران مورد وثوق خود‬ ‫همچون وزير امور خارجه و معاون اول را معرفي كند تا‬ ‫نظر راي‌دهندگان بيشتر جلب شود‪.‬‬ ‫اين پيشنهاد ايثارگران است؟‬ ‫خير‪ ،‬در واقع من جزو اولين كساني بودم كه اين را‬ ‫به اشخاص و برخي گروه‌ها پيشنهاد دادم‪g .‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪34‬‬ ‫اصالح‌طلبان مجمع فراگير تشكيل دهند‬ ‫‪4‬‬ ‫پيشنهاد داريوش قنبري براي انتخابات رياست جمهوري‬ ‫داريوش قنبري سخنگوي فراكسيون اقليت مجلس هش��تم بود كه نتوانست به مجلس نهم راه پيدا كند‪ .‬با‬ ‫وي درباره استراتژي اصالح‌طلبان براي ورود به عرصه انتخابات رياست‌جمهوري يازدهم گفت‌وگو كرديم‪.‬‬ ‫اصالح‌طلب��ان ب��راي ورود ب��ه انتخاب��ات‬ ‫رياست‌جمهوري يازدهم چه استراتژي‌ای دارند؟‬ ‫‪ l‬راجع ب��ه حضور اصالح‌طلب��ان در انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري بحث‌هايي مطرح مي‌شود‪ ،‬اما بيشتر‬ ‫از آنك��ه اين بحث‌ه��ا از جانب اصالح‌طلبان باش��د‪ ،‬از‬ ‫سوي اصولگرايان است‪ .‬ما مي‌بينيم چهره‌هاي شاخص‬ ‫اصالح‌طلب درباره انتخابات رياست‌جمهوري ساكت‬ ‫هس��تند و اظهارنظري نمي‌كنند‪ .‬البت��ه اظهارنظرهاي‬ ‫پراكنده‌اي صورت گرفته‪ ،‬اما اينكه اس��تراتژي چه باشد‬ ‫و از چه شخصيت‌هايي حمايت شود درباره اين مسائل‬ ‫بحث خاصي مطرح نيست‪ .‬در ش��رايط فعلي با توجه‬ ‫به زماني كه تا انتخابات رياس��ت‌جمهوري باقي است‪،‬‬ ‫انس��جام تش��كيالتي الزمه ورود به اين عرصه اس��ت‪.‬‬ ‫در ش��رايط كنوني اصالح‌طلبان بايد اولويت كار را اين‬ ‫قراردهند كه تش��كيالتي كارآمد براي رقابت سياس��ي‬ ‫پيش رو داش��ته باش��ند‪ ،‬آن موقع مي‌توانند درباره ساير‬ ‫مسائل تصميم‌بگيرند‪ .‬بدون داشتن تشكيالت منسجم و‌‬ ‫تريبون‌هاييكهبتوانندازطريقآنهاديدگاه‌هاونظرات‌شان‬ ‫را بيان كنند‪ ،‬ورودبه انتخابات معنا و مفهومی ندارد‪.‬‬ ‫نام افراد متعددي از جري��ان اصالحات‪ -‬آقايان‬ ‫محمد‌علي نجف��ي و اس��حاق جهانگي��ري از‬ ‫كارگزاران‪ ،‬مصطفي كواكبيان از مردمساالري‪،‬‬ ‫حبيب‌اهلل بيطرف‪ ،‬كمال خ��رازي و محمد‌رضا‬ ‫عارف از مجمع روحانيون مبارز‪ -‬به‌عنوان نامزد‬ ‫احتمالي مطرح مي‌شود‪ .‬اينها گمانه‌زني است يا‬ ‫واقعا افراد يادشده تحركي براي ورود به رقابت‬ ‫سياسي آتي دارند؟‬ ‫‪ l‬اينكه تش��كل‌هاي درون جبه��ه اصالحات‬ ‫كانديداهاي خاص خود را داشته باشند هيچ مشكلي را‬ ‫ايجاد نمي‌كند در شرايط فعلي افرادي كه آمادگي دارند‪،‬‬ ‫اين آمادگي را اعالم كنند و كارگزاران سازندگي‪ ،‬مجمع‬ ‫روحانيون مبارز و سايرين نيز گزينه‌هاي خود را معرفي‬ ‫ي شكل گرفت پايگاه‬ ‫كنند تا بعد كه تشكيالت منسجم ‌‬ ‫اجتماعي و ميزان مقبوليت افراد سنجيده و يكي به‌عنوان‬ ‫كانديداي واحد انتخاب ش��ود‪ .‬وقتي كانديداي جريان‬ ‫اصالحات معرفي شد‪ ،‬بقيه كنار بكش��ند و وجود چند‬ ‫كانديداياصالح‌طلبكنارهممعناومفهومندارد‪.‬‬ ‫آنتشكيالتيكهشمابرلزومآنتاكيدمي‌كنيد‪،‬در‬ ‫چه قالبي تعريف مي‌شود؟ آيا شوراي هماهنگي‬ ‫جبههاصالحاتمي‌تواندچنيننقشيراايفاكند؟‬ ‫‪ l‬تش��كل‌هاي مختلفي درون جبهه اصالحات‬ ‫هستند و هر كدام از آنها ليدر و نمايندگان فكري خود را‬ ‫دارند‪ .‬اين افراد بايد دور هم بنشينند و يك مجمع فراگير را‬ ‫برايانتخاباترياست‌جمهوريتشكيلدهند‪.‬بههرحال‬ ‫شوراي هماهنگي جبهه اصالحات مي‌تواند نقطه آغاز‬ ‫خوبي براي اين منظور باشد و من فكر مي‌كنم كه شوراي‬ ‫هماهنگي جبهه اصالحات اگر همين االن به فكر بيفتد و‬ ‫ي براي انسجام خود تعريف كند‪ ،‬مي‌تواند نقش‬ ‫مكانيزم ‌‬ ‫محوريدرارتباطبامعرفيكانديداهاايفاكند‪.‬‬ ‫بعضي‌ها مي‌گويند كه معرف��ي نامزدهاي متعدد‬ ‫ازسوي اصالح‌طلبان بيشتر به‌خاطر آن است كه‬ ‫بدنه اين جريان را به تحرك وادار كنند؟‬ ‫‪ l‬طرح نام اف��راد مختلف و متع��دد در جريان‬ ‫اصالحات از نقاط قوت گفتمان اصالح‌طلبي اس��ت و‬ ‫نش��ان مي‌دهد كه افراد متع��ددي در اين جريان حضور‬ ‫دارند و ظرفي��ت اين را دارن��د كه به‌عن��وان كانديداي‬ ‫رياست‌جمهوري مطرح ش��وند‪ .‬بنابراين تكثر افراد در‬ ‫جريان اصالحات براي حضور در عرصه رقابت سياسي‬ ‫از كانديداي اصولگرا حمايت نمي‌كنيم‬ ‫‪5‬‬ ‫گفت‌وگوي مثلث با محمدرضا تابش‬ ‫محمدرضا تابش‪ ،‬دبير فراكسيون اقليت مجلس هشتم بود‪ ،‬اما در مجلس نهم اعالم‌كرد كه چنين فراكسيوني‬ ‫به لحاظ تعداد كم افراد اصالح‌طلب حاضر در نهاد قانونگذاري تشكيل نخواهد شد‪ ،‬با وي درباره نحوه ورود‬ ‫اصالح‌طلبان به عرصه انتخابات گفت‌وگو كرديم‪.‬‬ ‫اصالح‌طلبان ب��راي ورود به عرص��ه انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري يازدهم چه‌استراتژي دارند؟‬ ‫در هر ص��ورت بايد چ��راغ س��بز را حاكميت‬ ‫نش��ان‌دهد‪ .‬وقتي نش��ان داد‪ ،‬راهبرد مشخص است‪.‬‬ ‫چون اصالح‌طلبان در دوره‌اي كه از عرصه حاكميت‬ ‫دور بودند به لحاظ فكري و تشكيالتي كارهاي خوب‬ ‫و منسجمي‌انجام دادند و مي‌آيند و راهبرد خودشان‬ ‫را عملياتي مي‌كنند‪.‬‬ ‫اما از چهره‌هاي مختلفي براي نامزدي احتمالي‬ ‫جريان اصالحات در انتخابات رياست‌جمهوري‬ ‫يازدهم نام برده مي‌شود؟‬ ‫بيشتر در محافل دوس��تانه و خانگي اين بحث‌ها‬ ‫مطرح شده است‪ .‬تا‌كنون هيچ جمع متحد اصالح‌طلبي‬ ‫نبوده كه به يك تصميم مشخص برسد‪ .‬ضمن آنكه امكان‬ ‫چنين جمعي به دليل برخ��ي محدوديت‌ها هم وجود‬ ‫نداشته است‪.‬‬ ‫اگر اصالح‌طلبان نتوانند نامزدی براي انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري يازدهم معرفي كنند‪ ،‬آيا از يك‬ ‫نامزد اصولگرا حمايت خواهند كرد؟‬ ‫به‌طور رس��مي كه اطالعيه بدهن��د و بگويند ما از‬ ‫اين نامزد اصولگ��را حمايت مي‌كنيم‪ ،‬خي��ر اين كار را‬ ‫انجام نخواهند داد‪ ،‬ولي ممكن اس��ت طيف‌هايي هم از‬ ‫اصالح‌طلبان بين ب ‌دو‌بدتر‪ ،‬بد را انتخاب كنند‪ .‬به‌عبارت‬ ‫ديگر بين گزينه‌هايي كه قرابت بيشتر با اين گفتمان دارد‬ ‫يك حمايت‌هايي هم داشته باشند‪.‬‬ ‫اگر اصالح‌طلبان بخواهند پا به‌عرصه انتخابات‬ ‫بگذارند با كانديداي واحد به‌صحنه مي‌آيند يا‬ ‫آنكهمتكثرشركتمي‌كنند؟‬
‫سياست‬ ‫اول بايد ديد وضعيت آمدن يا نيامدن اصالح‌طلبان‬ ‫مشخصشود‪،‬بعداگرتصميمبهآمدنگرفتندنحوهورود‬ ‫بستگي به راهبرد و استراتژي اصالح‌طلبان دارد‪.‬‬ ‫راهبرد اصالح‌طلبان چيست؟‬ ‫در هر‌صورت اصالح‌طلبان مدت زيادي از صحنه‬ ‫حكومت دور بودند و اشتغاالت اجرایي كمتر داشتند‪،‬‬ ‫بيشتربه‌اشتغاالتفكريپرداختندازاينرومي‌توانگفت‬ ‫راهبرد اصالح‌طلبان براي انتخابات رياست‌جمهوري‬ ‫مشخصاست‪.‬‬ ‫برخي اصولگرايان از استراتژي سه اليه يا‌چند‬ ‫اليه اصالح‌طلبان براي ورود به‌انتخابات صحبت‬ ‫مي‌كنند‪ ،‬آيا چنين مساله‌اي صحت دارد؟‬ ‫از آنهايي كه چنين ادعايي مي‌كنند بپرسيد‪ ،‬چون من‬ ‫اطالعي در اين باره ندارم‪.‬‬ ‫ليدر جريان اصالحات در حال حاضر چه كسي‬ ‫است؟‬ ‫در حال حاضر كه اصالح‌طلبان فعاليتي ندارند كه‬ ‫بخواهند ليدر داشته باشند‪.‬‬ ‫آيا اساس��ا امكان عدم حضور اصالح طلبان در‬ ‫انتخابات وجود دارد؟‬ ‫اصالح‌طلب��ان در انتخاب��ات راي مي‌دهن��د ولي‬ ‫مشاركت فعال اين اس��ت كه در انتخابات نامزد داشته‬ ‫باشند و تبليغ كنند و استراتژي و راهبرد خود را مشخص‬ ‫كنند و براي اداره كشور برنامه دهند‪» .‬‬ ‫آيا تصميم‌گيري نهايي براي حضور اصالح‌طلبان‬ ‫در شوراي هماهنگي اصالحات اتخاذ مي‌شود؟‬ ‫اگر ش��وراي هماهنگي ميدان عمل داش��ته باشد‬ ‫اين‌‌ط��ور خواه��د ب��ود؛ باي��د آدم‌ه��اي اثرگذارتري‬ ‫در جلس��ات ش��وراي هماهنگي حضور داشته باشند‬ ‫تاتصميم‌گيري‌هايبهتريداشتهباشند‪.‬‬ ‫احتمال ائت�لاف اصالح‌طلبان ب��ا اصولگرايان‬ ‫معتدل وجود دارد؟‬ ‫بايد ب��ه انتخاب��ات نزديك‌تر ش��ويم و ببينیم آيا‬ ‫اصالح‌طلبانمي‌خواهنددرانتخاباتشركتكننديااينكه‬ ‫قصد ديگري دارند‪ .‬جداي از افراد خاص و اظهار‌نظر در‬ ‫مورداشخاصاگرقرارنباشدكهاصالح‌طلباندرانتخابات‬ ‫كانديدا داشته باشند ما از كساني كه صراحتا مواضع خود‬ ‫را اعالم كنند و ما تش��خيص دهيم كه در هر‌صورت در‬ ‫اجراي منويات و راهبردهاي ما يك فرد هماهنگ‌تر است‪،‬‬ ‫خودمان از حمايت آن فرد استقبال مي‌كنيم‪.‬‬ ‫چه‌كسي مي‌تواند در جريان اصالحات محوريت‬ ‫كار را در دست بگيرد؟‬ ‫آقاي خاتمي‌به‌خاطر اصالت ذاتي و تجربياتي كه‬ ‫داشته‌اند و مقبوليتي كه همچنان بين مردم دارد‪ ،‬مي‌تواند‬ ‫محور و مدار خوبي براي پيش‌ب��رد تفكر اصالح‌طلبي‬ ‫در كشور باشد‪g.‬‬ ‫تفكيك ميان جريانات سياس��ي معنا ندارد‪ .‬البته قبال هم‬ ‫مسائليدربارههمكاريياائتالفاصالح‌طلبانبامعتدلين‬ ‫جريان اصولگرا مطرح ش��د‪ .‬ائت�لاف اينچنيني هم نياز‬ ‫به‌تعريف برنامه و چارچوب فكري دارد تا نقاط اشتراك و‬ ‫افتراق و زمينه دو طرف همكاري مشخص شود‪ ،‬در اين‬ ‫صورت مي‌توان قضاوت كرد كه امكان همكاري مشترك‬ ‫وجود دارد يا خير‪ .‬البته الزم به ذكر است كه ائتالف معموال‬ ‫در نظام‌هاي پارلماني رخ مي‌دهد كه نظام انتخابات آنها‬ ‫حزبياست‪.‬يعنياحزابحائزاكثريتكرسي‌هانمي‌شوند‬ ‫و با هم ائتالف مي‌كنند تا يك اكثريتي را بر مجلس جهت‬ ‫انتخاب نخس��ت‌وزير حاكم كنند‪ ،‬بنابراين ائتالف قبل‬ ‫ي نيس��ت‪ .‬در كل اصالح‌طلبان‬ ‫از انتخابات امر مرسوم ‌‬ ‫نمي‌توانند چارچوب‌هاي فكري خود را فراموش كنند‬ ‫و بدون در نظر گرفتن آنها ب��ه حمايت از يك كانديداي‬ ‫اصولگرا روي بياورند‪ ،‬چون در اين صورت مردم ديگر به‬ ‫جناح‌بندي‌هايسياسياعتنانخواهندكرد‪g.‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫آينده‪ ،‬نقطه ضعف اين جريان به حساب نمي‌آيد‪ ،‬اما اگر‬ ‫همه اين افراد تا پايان بر س��ر نامزدي خود اصرار كنند و‬ ‫در صحنه بمانند اين مس��اله مي‌تواند نقطه قوت جريان‬ ‫اصالحات را به نقطه ضعف بدل كند‪ .‬از اين رو شوراي‬ ‫هماهنگي جريان اصالحات بايد نقش خود را در جهت‬ ‫وحدت و معرفي يك كانديداي واحد مقبول و توانمند‪،‬‬ ‫خوبوموثرايفا كند‪.‬‬ ‫در انتخابات رياس��ت‌جمهوري س��ال ‪ 88‬و ‪84‬‬ ‫جريان اصالحات با چند كاندي��دا وارد عرصه‬ ‫رقابت سياسي ش��د‪ .‬با اين تفاس��ير به نظر شما‬ ‫ش��وراي‌هماهنگي جبهه اصالح��ات مي‌تواند‬ ‫گروه‌ها و شخصيت‌هاي اصالح‌طلب را به اجماع‬ ‫بر سر كانديداي واحد برساند؟‬ ‫‪ l‬فكر مي‌كنم چهره‌هاي كليدي اصالح‌طلب كه‬ ‫درشورايهماهنگيجبههاصالحاتحضورپيدامی‌كنند‪،‬‬ ‫اين توان را دارند كه به سوي تعيين يك كانديداي واحد‬ ‫پيشبروند‪.‬‬ ‫ش��ما مي‌فرماييد كه تجربه س��ال ‪ 88‬و ‪ 84‬براي‬ ‫اصالح‌طلبان تكرار نمي‌شود؟‬ ‫‪ l‬ديگرآنتجربهگذشتهكهتعددكانديدادرجبهه‬ ‫اصالحات داش��تيم‪ ،‬تكرار نخواهد شد و اصالح‌طلبان‬ ‫با‌توجهبهدرسيكهازشكست‌هايگذشتهگرفتندبه‌سمت‬ ‫نوعي وحدت در انتخابات آتي پيش مي‌روند‪ .‬ضمن آنكه‬ ‫آنها چاره‌اي جز وحدت ندارند‪.‬‬ ‫به نظر شما از ميان عبداهلل نوري و محمد خاتمي‌‬ ‫كداميك مي‌توانند رهبري جريان اصالحات را‬ ‫به‌دستگيرند؟‬ ‫‪ l‬نقشآقايخاتمي‌بهنظرمنازآقاي‌عبداهلل‌نوري‬ ‫و ديگران پررنگ‌تر است‪.‬‬ ‫عدم تائي��د صالحيت نامزده��اي اصالح‌طلب‬ ‫از سوي شوراي نگهبان يا فقدان داشتن نامزدي كه‬ ‫بتواند آراي عمومي را به سوي خود سوق دهد‪،‬‬ ‫آيا جريان اصالحات را به اين تصميم مي‌رساند‬ ‫كه بهتر است از يك نامزد اصولگرا حمايت كنند؟‬ ‫‪ l‬بعيد مي‌دانم كه نامزدهاي اصالح‌طلب از سوي‬ ‫شوراينگهبانرد‌صالحيتشوند‪.‬اصالح‌طلباننيروهاي‬ ‫درون‌نظام هستند و شوراي‌نگهبان نيروهاي درون‌نظام را‬ ‫تاييد مي‌كند‪ .‬ضمن آنكه منافع ملي و مصلحت نظام هم‬ ‫ايجابمي‌كندكهاصالح‌طلبانبهعرصهقدرتبازگردند‪.‬‬ ‫به نظر من بحران‌هايي كه در كشور به لحاظ اقتصادي و‬ ‫سياستخارجيوجوددارندفقطبامديريتاصالح‌طلبان‬ ‫قابل حل خواهد بود‪.‬‬ ‫شعار اصالح‌طلبان در گذش��ته توسعه سياسي‬ ‫ب��ود‪ .‬آيا با همين ش��عار ب��ه عرص��ه انتخابات‬ ‫رياست‌جمهوري يازدهم پا‌مي‌گذارند؟‬ ‫‪ l‬توسعه سياسي درون خود توسعه اقتصادي را‬ ‫هم دارد‪ .‬آنهايي با شعار اقتصادي روي كار آمدند خيلي‬ ‫نتوانستند كاري انجام دهند‪ .‬توسعه اساسا واژه‌اي نيست‬ ‫كه قابل تجزيه باشد‪ .‬به هر حال ابعاد سياسي‪ ،‬اقتصادي‪،‬‬ ‫فرهنگي و اجتماعي دارد كه همه اين ابعاد را بايد در كنار‬ ‫هم مدنظر قرار داد‪.‬‬ ‫يعني شما مي‌گوييد شعار اصالح‌طلبان در قياس‬ ‫باگذشتهتغييرنخواهدكرد؟‬ ‫‪ l‬آنها كه توسعه را به سياسي و اقتصادي تجزيه‬ ‫مي‌كنند راه به جايي نمي‌برند‪ .‬پيشرفت اقتصادي خودش‬ ‫به‌‌تنهايينمي‌تواندتوسعهرامحققكند‪.‬توسعهيكمفهوم‬ ‫فراگيرداردونهايتابايدبهمفهومعاموفراگيرآنتوجهكرد‪.‬‬ ‫اصالح‌طلبان در دوران حاكميت خود به همه ابعاد توسعه‬ ‫نظر داشتند و تالش آنها اين بود كه توسعه همه‌جانبه در‬ ‫كشور به‌وجود آيد‪ .‬نمي‌توان به توسعه اقتصادي رسيد‬ ‫حال آنكه ساختارهاي سياسي شفاف نشود و فساد بااليي‬ ‫در اين حوزه وجود داشته باشد‪ .‬بنابراين توسعه اقتصادي‬ ‫و سياسي الزم و ملزوم يكديگر هستند و اينها از هم جدا‬ ‫نيستندوكسانيكهمي‌خواهندتوسعهاقتصاديوسياسي‬ ‫راازهمتفكيكوجداكنند‪،‬موفقنخواهندبود‪.‬‬ ‫شمانگفتيداگراصالح‌طلبانموفقبهمعرفينامزد‬ ‫نشوند‪ ،‬آيا از يك نامزد اصولگرا حمايت خواهند‬ ‫كرد يا خير؟‬ ‫‪ l‬بعيد مي‌دانم كه اين اتفاق بيفتد‪ .‬اصالح‌طلبان‬ ‫يكجريانزندهسياسيهستندوچنينجريانيكانديداي‬ ‫خاص خود را دارد‪ .‬فكر نمي‌كنم به سمت اين پيش بروند‬ ‫كهازكانديداياصولگراحمايتكنند‪،‬چونديگرآنموقع‬ ‫‪35‬‬
‫سياست‬ ‫تغييرات در دولت‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫آغاز موج تغيير؟‬ ‫‪1‬‬ ‫در سال پاياني دولت دو استاندار تغيير‌كردند‬ ‫استاندار قم تغيير كرد‪ .‬اين خبر در نگاه اول توجه‬ ‫زيادي را به خود جلب نمي‌كرد؛ چه آنكه مدت‌هاست‬ ‫تغييرات در دولت به امري عادي بدل ش��ده اس��ت‪.‬‬ ‫اما آنچه بيش از هر چيز سبب ش��د تغيير استاندار قم‬ ‫حاشيه‌ساز شود‪ ،‬تعامل مطلوب استاندار بركنار شده‬ ‫با مراجع تقليد ساكن قم و اعتراض آنان نسبت به اين‬ ‫تغيير ناگهاني بود‪.‬‬ ‫ماجرا از كجا آغاز شد؟‬ ‫پس از برگزاري انتخابات مجلس نهم‪ ،‬شايعاتي‬ ‫مبني بر بركناري وزير كشور دهان‌به‌دهان مي‌گشت؛‬ ‫شايعاتي كه بركناري مصطفي پورمحمدي‪ ،‬وزير كشور‬ ‫دولت نهم را پس از انتخابات مجلس هش��تم تداعي‬ ‫مي‌كرد‪ .‬اما زمان زيادي نگذشته بود كه تغيير مصطفي‬ ‫محمدنجار تكذيب شد‪ .‬اينگونه بود كه گمانه‌زني‌هايي‬ ‫‪36‬‬ ‫مبني بر تغييرات در س��طوح پايين‌ت��ر اين وزارتخانه‬ ‫مطرح شد‪ .‬اولين گمانه زني‌ها مربوط به معاونان اين‬ ‫وزارتخانه و استانداران بودند‪.‬‬ ‫آغاز تغييرات‬ ‫آن روزي كه فرمانداران و مديران ارش��د استاني‬ ‫در آس��تانه انتخابات مجل��س نهم تغيي��ر مي‌كردند‪،‬‬ ‫حدس و گمان‌هايي زده مي‌ش��د مبني‌ب��ر اينكه اين‬ ‫تغيي��رات به‌زودي به س��طوح باالتر خواهد رس��يد‪.‬‬ ‫حتي بع��د از برگزاري انتخابات مجلس در واپس��ين‬ ‫روزهاي سال ‪ 90‬بسياري از محافل سياسي و تشكل‌ها‬ ‫گمانه‌‌زني‌هاي خود را در‌‌خصوص استانداران آينده‬ ‫آغاز كردند‪ .‬اما اي��ن تغييرات تا آغاز تابس��تان ‪ 91‬به‬ ‫تعويق افت��اد؛ تغييراتي ك��ه قرعه نخس��ت آن به نام‬ ‫استانداران قم و خراسان شمالي رقم خورد‪.‬‬ ‫تغييرات كليد مي‌خورد‬ ‫برخي خبرگزاري‌ها در اخبار روزانه خود خبري‬ ‫را منتش��ر كردند كه كمت��ر مورد توجه ق��رار گرفت‪:‬‬ ‫«اس��تاندار قم در جلس��ه‌اي كه به‌منظ��ور تجليل از‬ ‫صنعتگران برگزار شد گفت كه آخرين جلسه‌اي است‬ ‫كه در خدمت صنعتگران قم است‪».‬‬ ‫حجت االسالم موسي‌پور در انتهاي سخنان خود‬ ‫در مراسم تجليل از صنعتگران نمونه استان قم گفت‪:‬‬ ‫«احتماال آخرين جلسه‌اي باشد كه در جمع صنعتگران‬ ‫استان قم به اين شكل حضور پيدا مي‌كنم‪».‬‬ ‫به‌دنبال اين صحبت‌ها اين خبر در قم پيچيد كه‬ ‫استاندار به‌زودي تغيير خواهد كرد‪ .‬اين موضوع سبب‬ ‫ش��د خبرنگاران پس از اين مراسم و در حاشيه افتتاح‬ ‫چهارمين نمايش��گاه صنعت‪ ،‬معدن و تجارت استان‬ ‫قم پيگير اين ماجرا شوند كه اس��تاندار قم در واكنش‬ ‫به سوال خبرنگاراني كه از وي پرسيدند كه در مراسم‬ ‫تجليل از صنعتگران نمونه اس��تان قم خبري را اعالم‬ ‫كرديد با خنده بگويد که شايد هم اين طور باشد‪ .‬هنوز‬ ‫ساعتي از اين صحبت‌ها نگذشته بود كه پيامك‌هايي‬ ‫با اين مضمون كه اس��تاندار قم در مراس��م تجليل از‬ ‫صنعتگران نمونه استان قم خداحافظي كرد‪ ،‬ميان اهالي‬ ‫رسانه منتشر شد‪.‬‬
‫س��اعاتي پس از اين زمزمه‌ها‪ ،‬هي��ات دولت در‬ ‫يكي از جلسات اخير خود كرم‌رضا پيريايي استاندار‬ ‫سابق همدان را به‌عنوان استاندار جديد قم معرفي كرد‪.‬‬ ‫او جانش��ين حجت‌االس�لام محمدحس��ين‬ ‫موسي‌پور شد كه از ‪ 16‬مهرماه ‪ 88‬در قامت استاندار‬ ‫قم فعاليت مي‌كرد‪ .‬كرم رض��ا پيريايي نيز از ‪ 18‬بهمن‬ ‫‪ 1388‬به‌عنوان استاندار همدان معرفي شده بود‪.‬‬ ‫از س��وي ديگر‪ ،‬اس��تاندار خراس��ان ش��مالي‬ ‫نيز تغيي��ر كرد ت��ا دول��ت نه��م و دهم رك��ورددار‬ ‫تغيي��ر اس��تانداران باش��ند‪ .‬ب��ر اي��ن اس��اس‪،‬‬ ‫ابوطال��ب ش��فقت اس��تاندار خراس��ان ش��مالي‬ ‫جاي خود را به محمود احمدي بيغش نماينده مجلس‬ ‫هشتم داد‪.‬‬ ‫واكنش‌ها به عزل آقاي استاندار‬ ‫ش��ايد اولين واكنش از سوي ش��خص استاندار‬ ‫بركنار ش��ده قم صورت گرف��ت؛ آنجا ك��ه از تغيير‬ ‫مديريتي كه در سطح مديريت ارشد اين استان توسط‬ ‫هيات دولت انجام شده ابراز خرسندي كرد‪.‬‬ ‫حجت‌االس�لام محمدحس��ين موس��ي‌پور در‬ ‫پاس��خ به س��وال خبرنگاران در مورد علت تغييرش‬ ‫اظهار داشت‪« :‬بنده حدود ‪ 3‬سال افتخار داشتم كه در‬ ‫قم كار كنم و اكنون رئيس‌جمهور تشخيص داده كه اين‬ ‫تغيير مديريتي انجام شود و من از اين تغيير خوشحالم‪».‬‬ ‫حجت‌االسالم سيد‌محمد سعيدي‪ ،‬امام جمعه قم‬ ‫نيز در واكنش به عزل موسي‌پور با تجليل از خدمات وي‬ ‫به عنوان استاندار قم‪ ،‬گفت‪« :‬مردم و علماي قم خواستار‬ ‫ادامه ماموريت وي در قم هستند‪».‬‬ ‫سياست‬ ‫چرا بركناري؟‬ ‫س��ايت خبري انتخاب به نق��ل از «منابع آگاه»‬ ‫نوشت‪« :‬موسي‌پور به دو دليل عمده از سمتش بركنار‬ ‫شده اس��ت؛ اول آنكه او در برخي موارد هماهنگ با‬ ‫دولت نبوده و برخي س��فرهايش بدون هماهنگي با‬ ‫دولت بوده است‪ .‬مس��اله دوم كه بيش از پيش باعث‬ ‫ناخرسندي مقامات دولتي شده‪ ،‬مالقات‌هاي پي‌در‌پي‬ ‫و رابطه خوب موسي‌پور با علي الريجاني نماينده قم و‬ ‫رئيس مجلس بوده كه ظاهرا چندان به مذاق دولتي‌ها‬ ‫خوش نيامده است‪».‬‬ ‫در اظهارنظ��ري ديگر‪ ،‬مجتبي رحماندوس��ت‬ ‫ك��ه روزگاري مش��اور ام��ور ايثارگ��ران محم��ود‬ ‫احمدي‌نژاد بود و ح��اال در قامت نماين��ده تهران به‬ ‫بهارس��تان راه يافته اس��ت‪ ،‬در يادداش��تي كه سايت‬ ‫الف آنرا منتش��ر كرد علت بركناري حجت االس�لام‬ ‫موس��ي‌پور را چنين تحليل كرد‪« :‬ش��نيده مي‌ش��ود‬ ‫ايس��تادگي و مقاوم��ت وي در براب��ر خواس��ته‌هاي‬ ‫جري��ان انحراف��ي عل��ت اصلي اي��ن اتفاق ب��وده و‬ ‫انتصاب فردي وابس��ته به جريان خ��اص در دولت‬ ‫به عنوان استاندار قم مساله را بغرنج‌تر مي‌كند‪ .‬انتصاب‬ ‫پيريايي ك��ه بنا به خب��ر خبرگزاري‌ه��اي مختلف و‬ ‫گفته نماينده ح��ال حاض��ر به��ار و كبودرآهنگ از‬ ‫امضاكنندگان بيانيه حمايت از خانه‌نش��يني ‪‌11‬روزه‬ ‫رئيس‌جمهور بوده و سفت و سخت پاي امضايش هم‬ ‫ايستاد‪ ،‬به عنوان استاندار جديد قم‪ ،‬توهين به جامعه‬ ‫روحانيت و مردم شريف قم تلقي مي‌شود‪ .‬استاني كه‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫از آن مصطفي تا اين مصطفي‬ ‫در عم��ر هف��ت س��اله دولت‌هاي نه��م و دهم‬ ‫تغيي��رات پياپ��ي اس��تانداران ركورد قاب��ل توجهي‬ ‫را برجاي گذاش��ته اس��ت‪ .‬اگر در زمان آغ��از به‌كار‬ ‫اس��تانداري‌هاي دولت نهم در وزارت‌كش��ور تحت‬ ‫مديريت مصطفي پورمحمدي شاهد ‪ 38‬تغيير بوديم‪،‬‬ ‫اكنون در دوره مصطفي محمدنج��ار اين تغييرات به‬ ‫بيش از ‪ 60‬تغيير رسيده است‪ .‬فراتر از اين آمار‪ ،‬وزراي‬ ‫كش��ور نيز خود‌داراي ركوردي دست‌نيافتني هستند‪.‬‬ ‫اس��تانداري‌ها در دوران مصطفي پورمحمدي شاهد‬ ‫تغيير ‪ 38‬استاندار بودند و پس از دوره كوتاه سرپرستي‬ ‫سيد مهدي هاشمي بر اين وزارتخانه‪ ،‬عدد تغييرات در‬ ‫استانداري‌ها از ‪ 40‬گذر كرد و در دوران مرحوم علي‬ ‫كردان و صادق محصولي‪ ،‬تغييرات استانداران‪ ،‬به مرز‬ ‫‪ 50‬نزديك شد‪.‬‬ ‫در دول��ت دهم ني��ز از زمان تص��دي مصطفي‬ ‫محمد‌نجار باز هم شاهد تغييرات در ميان استانداران‬ ‫بوديم كه سبب شد‪ ،‬با عبور تعداد تغييرات استانداران‬ ‫از مرز ‪ 60‬گذش��ت ت��ا دولت‌ه��اي نه��م و دهم را‬ ‫ركورد‌دار تغييرات در ميان استانداران كند‪.‬‬ ‫الزم است در آن كار به دست روحاني فعال و دلسوز‬ ‫باش��د را‪ ،‬به‌دست كسي مي‌س��پارند كه مردم شريف‬ ‫همدان در س��خنراني پيش از خطبه‌ه��اي نمازجمعه‬ ‫‪ ۹‬دي ‪ ۱۳۹۰‬وي‪ ،‬به ارتباط نزديك ايش��ان با جريان‬ ‫انحرافي معترض مي‌شوند‪».‬‬ ‫او با اش��اره به عجيب بودن اين اقدام در س��ال‬ ‫پاياني دول��ت ده��م و انتص��اب پيريايي اس��تاندار‬ ‫همدان به جاي حجت االس�لام موسي‌پوراس��تاندار‬ ‫س��ابق قم تاكيد كرد‪« :‬تغيير ناگهاني اس��تاندار قم با‬ ‫تعجب و مخالفت‌هاي فراواني در اس��تان قم روبه‌رو‬ ‫شده و حضور استاندار پرحاش��يه همدان در استاني‬ ‫كه مرك��ز اصل��ي حوزه‌هاي علميه كش��ور اس��ت‬ ‫حساسيت موضوع را بيش از پيش مي‌نمايد‪ .‬با توجه‬ ‫ب��ه اينكه ش��هر مق��دس قم مرك��ز اصل��ي فقاهت‬ ‫و اجته��اد در جه��ان اس�لام اس��ت‪ ،‬وج��ود ي��ك‬ ‫روحان��ي انقالب��ي‪ ،‬خ��دوم‪ ،‬آگاه ب��ه مس��ائل و‬ ‫مش��كالت م��ردم و باالخ��ص پ��رورش يافت��ه‬ ‫حوزه براي اين مس��ئوليت بس��يار مناس��ب است‪».‬‬ ‫رحماندوس��ت ضمن تجليل از شخصيت و خدمات‬ ‫محمدحسين موس��ي‌پور يادداش��ت خود را اينگونه‬ ‫ادامه داد‪« :‬وي در طول اين مدت به خوبي توانست با‬ ‫علما و مراجع تقليد و مراكز حوزوي ارتباط بگيرد كه‬ ‫اين مساله در ديدارهايي كه با مراجع داشت نمود پيدا‬ ‫كرد و مراجع از عملكرد و اقدامات وي در عرصه‌هاي‬ ‫مختلف تجليل كردند‪ .‬ايشان چهره‌اي فرهنگي است‬ ‫و با ائمه جمعه ارتباطي مناس��ب و درخور داشتند و‬ ‫تالش زيادي را براي پيش��رفت و ساخت مساجد و‬ ‫كانون‌هاي فرهنگي در شهر مقدس قم انجام دادند‪ .‬نوع‬ ‫فعاليت‌هاي ايشان به نحوي بوده كه مردم‪ ،‬مسئوالن‪،‬‬ ‫علما و مراجع گرانقدر تقليد از ايشان راضي بوده‌اند‪».‬‬ ‫اما وزير كشور در اظهارنظري متفاوت اعالم كرد‪:‬‬ ‫«گردش مديران‪ ،‬يك تصميم‌گيري مديريتي است و‬ ‫به‌معناي نارضايتي از عملكرد شخص خاصي نيست‪».‬‬ ‫مصطفي محمدنجار با بيان اينكه تغيير مديريت‬ ‫در دولت‪ ،‬ممكن است در چند استان ديگر هم اتفاق‬ ‫افتد‪ ،‬خاطرنشان كرد‪« :‬اين تغييرات به معناي نارضايتي‬ ‫از ش��خص خاصي يا مه��م و باال بودن ف��رد ديگري‬ ‫نيست‪.‬‬ ‫بدين‌ترتيب او خبر از م��وج تغييراتي داد كه در‬ ‫زمان باقيمانده عم از دولت رخ خواهد داد‪».‬‬ ‫يك س��ايت خبري در اين ب��اره پيش‌بيني كرده‬ ‫است كه مديران ارش��د برخي ديگر از اس��تان‌ها نيز‬ ‫به‌زودي تغيير مي‌كنند‪ .‬براساس اين خبر‪ ،‬استانداران‬ ‫شش استان ديگر يعني استانداران مازندران‪ ،‬خراسان‬ ‫رضوي‪ ،‬خوزس��تان‪ ،‬اردبيل‪ ،‬ايالم و بوش��هر نيز در‬ ‫ليست تغييرات قرار دارند‪.‬‬ ‫او در خطبه‌ه��اي نماز جمعه ق��م در‌خصوص‬ ‫تغيير ناگهاني اس��تاندار قم اظهار داشت‪« :‬مردم قم از‬ ‫طريق رسانه‌ها اطالع پيدا كردند كه دولت درپي تغيير‬ ‫استاندار است كه اين امر موجب ناراحتي مردم شده‬ ‫است‪».‬‬ ‫واكن��ش ديگر از س��وي مجمع نماين��دگان قم‬ ‫در‌مجلس صورت گرفت‪ .‬احمد اميرآبادي كه نخستين‬ ‫حضور خ��ود در مجلس را تجربه مي‌كن��د‪ ،‬بركناري‬ ‫استاندار آن هم در اوج فعاليت‌هاي عمراني اين استان‬ ‫را اقدامي‌اشتباه دانس��ت و گفت‪« :‬دولت در يك سال‬ ‫باقيمانده از فعاليتش بايد خويشتن‌دارتر رفتار كند‪».‬‬ ‫او با انتقاد از تصميم دولت در بركناري استاندار‬ ‫قم‪ ،‬گفت‪« :‬آقاي موس��ي‌پور در جايگاه اس��تانداري‬ ‫عملكرد مطلوبي در اين چند س��ال داشته‌اند و تغيير‬ ‫ايشان در ش��رايطي كه يك س��ال به پايان عمر دولت‬ ‫دهم باقيمانده اس��ت اقدام خوب و منطقي از س��وي‬ ‫دولت نبود‪».‬‬ ‫نماينده قم صراحتا اعالم كرد كه مجمع نمايندگان‬ ‫قممخالفايننوعتغييراتمديريتياست‪«:‬آقايآشتياني‬ ‫بهنمايندگيازمنوآقايالريجانيموضعمخالفمجمع‬ ‫را در نماز جمعه قم اعالم كردند‪ ،‬چرا كه اساسا دولت در‬ ‫مورد تغيير استاندار هيچ مشورتي با مجمع نكرده بود و‬ ‫ما كامال از اين موضوع بي‌خبر بوديم كما اينكه اگر هم‬ ‫مشورت مي‌ش��د اين تغيير را در شرايط فعلي به صالح‬ ‫استان نمي‌دانستيم‪».‬‬ ‫حتي چهره‌هاي سياسي برجسته نيز در واكنش به‬ ‫اين ماجرا به اظهارنظر پرداختند‪ .‬غالمعلي حدادعادل‪،‬‬ ‫رئيس مجلس هفتم در واكنش به تغييرات اخير برخي‬ ‫اس��تاندار‌ها‪ ،‬گفت‪« :‬اين دولت اس��ت ديگر‪ ،‬تعيين‬ ‫استاندار از اختيارات دولت است‪».‬‬ ‫نماين��ده ته��ران و عضو‌كميس��يون آموزش و‬ ‫تحقيقات مجل��س در‌خص��وص زمزمه‌هايي درباره‬ ‫تغيير اس��تاندار تهران شنيده مي‌ش��ود‪ ،‬گفت‪« :‬تغيير‬ ‫اس��تانداران از اختيارات هيات دولت اس��ت و ما در‬ ‫مقدمات آن هم نقش��ي نداريم‪ .‬ما هش��ت سال است‬ ‫كه به‌غيرقابل پيش‌بيني بودن دولت آقاي احمدي‌نژاد‬ ‫عادت كرده‌ايم‪».‬‬ ‫در توديع و معارفه چه گذشت؟‬ ‫مصطفي محمدنجار‪ ،‬وزير كش��ور رهس��پار قم‬ ‫شد تا از خدمات حجت‌االسالم موسي‌پور قدرداني و‬ ‫استاندار جديد قمي‌ها را به آنان معرفي كند‪.‬‬ ‫بدين‌ترتيب مراسم توديع و معارفه استاندار قم‬ ‫در تاالر حضرت معصومه(س) استانداري قم برگزار‬ ‫ش��د تا كرم رضا پيرياي��ي به‌عنوان اس��تاندار جديد‬ ‫قم معرفي ش��ود‪ .‬در اين مراس��م از خدمات ‪ 33‬ماهه‬ ‫موسي‌پور استاندار قبلي قم تجليل شد‪.‬‬ ‫حجت‌االسالم موس��ي‌پور در اين مراسم گفت‪:‬‬ ‫«‪ 33‬ماه قبل مس��ئوليت اس��تانداري ق��م بر‌عهده من‬ ‫گذاشته ش��د و امروز نيز به برادري ديگر سپرده شده‬ ‫است و من خدا را شكر مي‌كنم كه طي اين مدت همه‬ ‫توان خود را در راس��تاي خدمت به شهر كريمه اهل‬ ‫بيت صرف كردم‪».‬‬ ‫او با بيان اينكه خدا را ش��اكرم كه امروز شرمنده‬ ‫مراجع‪ ،‬علما و مردم قم نيستم‪ ،‬افزود‪« :‬تمامي‌اقدامات‬ ‫و توفيقاتي كه در طي مدت خدمت در استان قم حاصل‬ ‫ش��ده‪ ،‬مديون رهكردها و حمايت‌هاي مراجع معظم‬ ‫تقليد و مردم قم بوده است‪».‬‬ ‫موسي‌پور با بيان اينكه تغييرات‪ ،‬طبيعي است و‬ ‫مسئوليت‌ها براي هميش��ه باقي نمي‌ماند افزود‪« :‬اگر‬ ‫قرار بود مسئوليت‌ها دائم باش��د ما هم نمي‌توانستيم‬ ‫‪37‬‬
‫سياست‬ ‫وارد اين عرصه شويم‪».‬‬ ‫استاندار سابق قم اضافه كرد‪« :‬در ‪ 33‬ماه قبل در‬ ‫همين مكان دكتر ناظمي‌اردكاني توديع شد و بنده اين‬ ‫مسئوليت را قبول كردم و امروز هم بنده توديع مي‌شوم‬ ‫و آقاي پيريايي معارفه مي‌شود و من هم از صميم قلب‬ ‫از اين تصميم رضايت دارم و اي��ن امر به معني خالي‬ ‫كردن شانه از زير بار مس��ئوليت نيست‪ ».‬او گفت‪« :‬از‬ ‫كساني كه در اين راستا كمك و به هر نحوي قدم و يا‬ ‫قلمي‌برداشتند‪ ،‬تا رئيس‌جمهور اين تصميم را اتخاذ‬ ‫كند تشكر مي‌كنم‪».‬مصطفي محمدنجار نيز در سخناني‬ ‫با تجليل از خدمات حجت‌االس�لام موسي‌پور در قم‬ ‫اظهار داش��ت‪« :‬در دوران تصدي‌گري ايش��ان در قم‬ ‫اقدامات قابل تقديري از جمله پروژه انتقال آبرساني به‬ ‫قم‪ ،‬اجراي پروژه منوري��ل و طرح حرم تا جمكران و‬ ‫همچنين پروژه راه‌قم به گرمسار اجرايي شد‪».‬‬ ‫او با بيان اينكه در قم هر‌چقدر كار ش��ود باز‌هم‬ ‫كم اس��ت‪ ،‬افزود‪« :‬همه ما بدهكار مردم قم هستيم و‬ ‫اقدامات صورت گرفته نيز تنها قطره‌اي از درياست‪».‬‬ ‫وزير كش��ور همچنين با اش��اره به سوابق كاري‬ ‫اس��تاندار جديد قم عنوان كرد‪« ‌:‬آقاي پيريايي سوابق‬ ‫خوبي در زمينه‌هاي سياس��ي‪ ،‬اجتماعي‪ ،‬فرهنگي و‬ ‫عمراني در كارنامه خود دارد و از اس��تانداري همدان‬ ‫به قم آمده‌ تا در راس��تاي عمران و آباداني قم و ادامه‬ ‫پروژه‌هايي كه در دوره حجت‌االسالم موسي‌پور آغاز‬ ‫شده است‪ ،‬تالش كند‪».‬‬ ‫اي��ن مراس��م‪ ،‬اما ب��ا حاش��يه‌هايي ني��ز همراه‬ ‫بود‪ .‬اما بدون ش��ك مهم‌ترين حاش��يه اين مراس��م‪،‬‬ ‫اعت��راض ي��ك طلب��ه ب��ه بركن��اري اس��تاندار قم‬ ‫در‌حض��ور وزي��ر كش��ور ب��ود‪ .‬وقت��ي س��خنان‬ ‫وزير كش��ور ب��ه بي��ان طبيع��ي ب��ودن جابجايي‌ها‬ ‫در نظ��ام اس�لامي رس��يد يك��ي از ط�لاب حاضر‬ ‫در جلسه به س��مت جايگاه حركت كرد و در هنگام‬ ‫س��خنراني از وي خواس��ت تا علت تغيي��ر ناگهاني‬ ‫استاندار قم را توضيح دهد‪.‬‬ ‫وزير كش��ور نيز در پاس��خ به وي گفت‪« :‬لطفا‬ ‫بنشينيد‪ ،‬بعد از پايان مراسم به سوال شما پاسخ خواهم‬ ‫داد و مشتاقم كه حرف‌هاي شما را بشنوم‪».‬‬ ‫در اين هنگام حجت‌االس�لام ع��رب انصاري‪،‬‬ ‫معاون سياسي امنيتي استاندار قم خود را به‌اين شخص‬ ‫رساند و او را به سكوت دعوت كرد كه با ادامه اعتراض‬ ‫اين فرد دس��ت‌اندركاران برنامه مجبور شدند وي را‬ ‫به‌بيرون از جلسه هدايت كنند‪.‬‬ ‫وزير كشور نيز از حضار خواست صلواتي ختم‬ ‫كنند تا نظم جلسه دوباره برقرار شود‪.‬‬ ‫وزير كشور همچنين عنوان كرد‪« :‬آقاي موسي‌پور‬ ‫به‌عنون مشاور وزير به وزارت كشور خواهد آمد و در‬ ‫آينده نيز سمتي به او داده خواهد شد‪».‬‬ ‫اما پاسخ استاندار سابق قم به اعتراض اين طلبه‬ ‫توجه حاضران را به خود جلب كرد‪.‬‬ ‫حجت‌االس�لام موس��ي‌پور قب��ل از درياف��ت‬ ‫لوح‌‌تقدي��ر خود ب��راي دومين ب��ار پش��ت‌تريبون‬ ‫آم��د و در عكس العمل ب��ه اعت��راض آن طلبه اظهار‬ ‫داش��ت‪« :‬ما همه پي��رو والي��ت و مقام‌معظم رهبري‬ ‫هس��تيم و توصيه ايش��ان به‌حفظ وح��دت‪ ،‬آرامش‬ ‫و دوري از تن��ش در جامع��ه اس��ت ك��ه اي��ن ام��ر‬ ‫يك وظيفه شرعي و ديني است و هر‌كس كه از ايشان‬ ‫پيروي مي‌كند بايد به اين مهم توجه داشته باشد‪».‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫واكنش به بركناري استاندار خراسان شمالي‬ ‫اگرچه موج واكنش‌ها نسبت به بركناري استاندار‬ ‫قم بسيار گسترده بود و حتي به مراسم توديع و معارفه‬ ‫‪38‬‬ ‫نيز كشيده شد‪ ،‬اما بركناري استاندار خراسان شمالي نيز‬ ‫چندان كم حاشيه نبود‪ .‬قاسم جعفري‪ ،‬نماينده بجنورد‬ ‫و عضو مجمع نمايندگان اس��تان خراس��ان ش��مالي‬ ‫انتخاب شش استاندار در طول هشت سال را مبتني‌بر‬ ‫تدبير مديريتي نمي‌داند‪.‬‬ ‫او با اش��اره به اينكه استان خراس��ان شمالي به‬ ‫موش آزمايش��گاهي دولت در تغيير استاندار تبديل‬ ‫شده است‪ ،‬گفت‪« :‬در هشت سالي كه از استان شدن‬ ‫خراسان شمالي مي‌گذرد دولت شش استاندار انتخاب‬ ‫كرده‪ ،‬يعني عمر مديريتي هركدام از اين افراد نزديك‬ ‫به يك‌س��ال بوده كه هيچ تدبير مديريتي اين شيوه را‬ ‫تائيد نمي‌كند‪».‬‬ ‫نماينده بجنورد تصريح كرد‪« :‬خراس��ان شمالي‬ ‫اس��تاني نوپاس��ت و بنا بر‌گزارش‌هاي رسمي بانك‬ ‫مركزي جزو محروم‌ترين استان‌هاي كشور است كه‬ ‫نيازمند اقداماتي اساس��ي و زيربنايي براي رسيدن به‬ ‫رشد و پويايي اس��ت ولي تغييرات مداوم مديريتي نه‬ ‫تنها نفعي براي استان نداشته‪ ،‬بلكه آسيب جدي را به‬ ‫استان وارد كرده است‪».‬‬ ‫او از حضور افراد غيربومي‌در مسئوليت‌هاي‌كليدي‬ ‫استان انتقاد كرد و افزود‪« :‬ما هيچ موضع‌گيري شخصي‬ ‫نسبت به افراد انتخاب ش��ده نداريم ولي اين افراد با هر‬ ‫ضريب هوشي كه باشند براي ش��ناخت استان حداقل‬ ‫‪ 8‬يا ‪ 9‬ماه زمان الزم دارند ولي هن��وز اين زمان به پايان‬ ‫نرسيده از س��وي دولت عوض مي‌شوند و فردي ديگر‬ ‫بر‌سركار مي‌آيد‪ .‬استاندار جديد هم در خوشبينانه‌ترين‬ ‫حالت تنها در يك س��ال باقيمانده از عمر دولت در اين‬ ‫سمت خواهد بود و با تغيير دولت جاي خود را به فرد‬ ‫ديگري مي‌دهد‪».‬‬ ‫جعفري ادامه داد‪« :‬من به‌عنوان نماينده مردم كه‬ ‫به بسياري از شهرها و روستاها سركشي كرده‌ام باز هم‬ ‫نمي‌توانم مدعي باشم كه از وضعيت كل استان اطالع‬ ‫دارم چگونه فردي كه هيچ ش��ناختي از منطقه ندارد‬ ‫مي‌خواهد مسائل كالن استان را مديريت كند‪».‬‬ ‫نماينده بجنورد تغييرات مديريتي را به نفع استان‬ ‫ندانست و تاكيد كرد‪« :‬دولت‪ ،‬مردم و نمايندگان اين‬ ‫استان را در حد مشورت دانستن هم نديدند و به نظر‬ ‫مي‌رسد تنها به‌دنبال آن بوده‌اند كه به فردي از اطرافيان‬ ‫خود سمتي اهدا كنند‪».‬‬ ‫وي استاندار سابق را فردي س��الم و مفيد براي‬ ‫استان دانست‪ .‬اعتراض او در حالي است كه از زمان‬ ‫تشكيل استان خراسان شمالي در سال ‪ ،83‬اين استان‬ ‫پنج اس��تاندار به‌خود ديده اس��ت و اكنون شش��مين‬ ‫استاندار اين استان منصوب شده است‪.‬‬ ‫در بدو تاسيس اين اس��تان در سال ‪ ،83‬محسن‬ ‫نريمان به‌عنوان استاندار دولت اصالحات راهي اين‬ ‫استان شد‪ .‬اما يك سال بعد با پايان دولت اصالحات و‬ ‫روي كار آمدن دولت اصولگراي محمود احمدي‌نژاد‪،‬‬ ‫بهروز همتي‪ ،‬نماينده عالي دولت در اين اس��تان شد‬ ‫و بدين‌ترتيب ماموريت محس��ن نريمان در خراسان‬ ‫شمالي به‌پايان رسيد‪.‬‬ ‫احمد مروجه الشريعه اس��تاندار بعدي خراسان‬ ‫شمالي بود كه در سال ‪ 86‬به اين سمت منصوب شد‪،‬‬ ‫اما او ‪ 10‬روز بعد از اين انتصاب از سمت خود استعفا‬ ‫داد و جاي خود را به محمدحس��ين جهانبخش داد‪.‬‬ ‫جهانبخش تا سال ‪ 89‬استاندار خراسان‌شمالي بود‪ ،‬اما‬ ‫در اين سال ابوطالب شفقت به‌عنوان استاندار جديد‬ ‫خراسان شمالي انتخاب ش��د تا پنجمين استاندار اين‬ ‫استان باشد‪ .‬حاال محمود احمدي بيغش نماينده اراك‬ ‫در مجلس هشتم به اين س��مت انتخاب شده است تا‬ ‫ششمين استاندار اين ديار باشد‪g .‬‬ ‫تغييرات ادامه‬ ‫مي‌يابد‬ ‫گفت‌وگو با استاندار جديد‬ ‫خراسان شمالي‬ ‫‪2‬‬ ‫احمدي بيغش كه از نمايندگان مجلس هشتم‬ ‫بود و نتوانس��ت در مجلس جديد باز هم به‌عنوان‬ ‫نماينده حضور يابد حاال از س��وي دولت به‌عنوان‬ ‫اس��تاندار خراسان شمالي منصوب ش��ده است‪ .‬با‬ ‫او در مورد حاش��يه‌هاي اين انتخ��اب به گفت‌وگو‬ ‫پرداخته ايم‬ ‫زهره دياني‬ ‫هرچن��د م��دت زي��ادي اس��ت ك��ه از زمان‬ ‫حضورتان در برنامه نود مي‌گذرد‪ ،‬اما به‌عنوان‬ ‫اولين س��وال مي‌خواستم ش��ما درباره علت‬ ‫حضورت��ان در آن برنامه صحب��ت بفرماييد‪.‬‬ ‫باالخ��ره خيلي‌ه��ا جنابعال��ي را به واس��طه‬ ‫گفت‌وگوي چالش��ي‌تان با آقاي فردوسي پور‬ ‫به ياد مي آورند‪.‬‬ ‫حضور بنده در برنامه نود مربوط به دو سال قبل‬ ‫است‪ .‬از اين رو الزم اس��ت يادآوري كنم در آن زمان‬ ‫دولت در سفر سوم خود به اس��تان مركزي مصوبه‌اي‬ ‫داشت كه براساس آن مصوبه مقرر شد تيم فوتبال نفت‬ ‫تهران به استان مركزي منتقل و به‌عنوان تيم نفت شازند‬ ‫به فعاليت مشغول شود‪ ،‬چراكه پااليشگاه نفت ما در‬ ‫ش��ازند قرار دارد‪ ،‬منتهي بعد از آن مجلس مصوبه‌اي‬ ‫را در همان زمان تصويب كرد كه براساس آن مصوبه‬ ‫كمك‌هاي دولت به تيم‌هاي حرفه‌اي ممنوع شد‪ ،‬لذا از‬ ‫آنجايي كه آن تيم حداقل در سال شش تا هفت ميليارد‬ ‫تومان هزينه داشت و به نوعي دست دولت براي كمك‬ ‫به اين تيم‌ها از سوي مجلس بسته شده بود‪ ،‬بنابراين‬ ‫اين تيم در تامين هزينه‌هاي خ��ود بالتكليف ماند‪ .‬از‬ ‫سوي ديگر متاس��فانه برخي از رس��انه‌هاي ورزشي‬ ‫نيز بداخالقي كردند از جمله برنامه نود كه اميدواريم‬ ‫خداوند به مج��ري اين برنامه بصي��رت دهد تا وقتي‬ ‫شخصي مي‌خواهد از رس��انه‌اي كه جايگاه دانشگاه‬ ‫را دارد آن هم در برنامه پر بيننده‌اي مثل برنامه نود كه‬ ‫حدود ‪40‬ميليون بيننده در سراسر ايران اسالمي‌دارد‬ ‫طوري صحبت نكند كه بخواهد به جاي آنكه نظرات‬ ‫مردم را ارائه دهد افكار و نظرات شخصي خويش را‬ ‫القا كند‪ ،‬لذا در آن برنامه دو س��ال قبل مجري محترم‬ ‫در ارتباط با انتقال تيم نفت به استان مركزي برنامه‌اي‬ ‫را تدارك ديده بودند ك��ه در آن برنامه ايش��ان به دو‬ ‫نهاد ارزش��مند و اساس��ي نظام اهانت كرد‪ .‬در واقع‬ ‫اول مصوبات دولت را ش��و قلمداد كرد در حالي كه‬ ‫براساس قانون اساسي عالي‌ترين جلسات‪ ،‬جلسات‬ ‫هيات دولت است كه به نوعي مي‌توان گفت جلسات‬ ‫هيات دولت‪ ،‬جلسات اجرايي نظام جمهوري اسالمي‬ ‫‌ايران محس��وب مي‌ش��ود‪ .‬از اين رو وقتي مصوبه‌اي‬ ‫از س��وي دولت تصويب مي‌ش��ود بايد آن مصوبات‬ ‫هرچند با تاخير عملي ش��ود مگر آنكه دوباره دولت‬ ‫مصوبه‌اي را براي لغو آن مصوبه قبلي تصويب كند‪ ،‬لذا‬
‫قرار نيست با تعويض‬ ‫رئيس جمهور حتما‬ ‫استاندارها نيز تغيير‬ ‫كنند لذا شايد‬ ‫رئيس جمهور بعدي‬ ‫هم از فعاليت وزرا و‬ ‫استانداران فعلي راضي‬ ‫باشند از اين رو تغييري‬ ‫در آنها رخ ندهد‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫مجري برنامه نود پس از توهين به دولت و مجلس كه‬ ‫براساس فرموده امام (ره) عصاره فضائل ملت است نيز‬ ‫توهين كرد و گفت نمايندگان براي كارهاي شخصي‬ ‫خودش��ان پيگير اين كارها هس��تند‪ ،‬بنده هم پاسخ‬ ‫همين دو مورد را دادم و از ايشان خواستم به مجلس‬ ‫و دولت اهانت نكند‪ .‬در واقع از نظر ما نه تنها مجري‬ ‫برنامه نود در جايگاهي نيست كه به هركس مي‌خواهد‬ ‫توهين كند‪ ،‬بلكه الزم است جايگاه و حريم خودش‬ ‫را هم بشناسد‪.‬‬ ‫آقاي احمدي بهتر اس��ت ب��رگرديم به مجلس‬ ‫هش��تم كه ش��ما نماينده مردم ش��ازند بوديد‬ ‫چگونه شد كه شما نماينده اين شهر شديد؟‬ ‫از آنجايي كه من اصالتي از يكي از شهرستان‌هاي‬ ‫شازند دارم كه با شهرستان مالير هم مرز است‪ ،‬لذا از‬ ‫ي زيادي داشتم كه از‬ ‫شهرستان شازند مراجعات مردم ‌‬ ‫بنده مي‌خواستند وارد عرصه انتخابات شوم‪ .‬درواقع‬ ‫اين مراجعات باعث شد با يكي از علماي قم مشورت‬ ‫كنم و بع��د از آن تصميم گرفت��م در چارچوب قانون‬ ‫وارد اين عرصه شوم‪ ،‬بنابراين چون با مردم در كمال‬ ‫صداقت صحبت كردم‪ ،‬مردم نيز اس��تقبال كردند و به‬ ‫بنده راي دادند كه از آنها سپاسگزارم‪.‬‬ ‫در مجلس هشتم موضع ش��ما نسبت به دولت‬ ‫چگونه بود؟‬ ‫من در مجلس هش��تم ب��ه نظام گرايش داش��تم‬ ‫در واق��ع گرايش و موضع بنده نس��بت ب��ه دولت به‬ ‫اين دليل ب��ود كه دولت بخش��ي از نظ��ام جمهوري‬ ‫اسالمي‌اس��ت از اين رو معتقدم هيچ كس حق ندارد‬ ‫بگويد من دولت جمه��وري اس�لامي‌ايران را قبول‬ ‫ندارم‪.‬در واقع همه موظفند مقبوليت دولت را بپذيرند‬ ‫و از آن حمايت كنند‪ ،‬بنده نيز اگر در مجلس هش��تم‬ ‫ازدولت حمايت كردم به اين مساله افتخار مي‌كنم زيرا‬ ‫دولت را دولت اس�لامي‌مي‌دانم كه برآمده از قانون‬ ‫اساسي و راي مردم اس��ت‪ .‬ضمن اينكه دو سال پيش‬ ‫وقتي با جمعي از نمايندگان خدمت مقام‌معظم‌رهبري‌‬ ‫رسيديم و با صراحت از ايشان پرسيديم آيا از دولت‬ ‫دفاع كنيم‪ ،‬حضرت آقا تاكيد داشتند اين دولت‪ ،‬دولت‬ ‫اسالمي‌اس��ت من هم ب��ه آن عالقه‌من��دم و حمايت‬ ‫مي‌كنم‪ ،‬لذا وقتي رهبر انقالب اين سخن را مي‌گويند‬ ‫آيا كسي مي‌تواند بگويد ما از دولت حمايت نمي‌كنيم؟‬ ‫بنابراين ما از دولت حمايت كرديم و از حمايت خود‬ ‫پش��يمان نيس��تيم‪ ،‬چون از دولت جمهوري اسالمي‬ ‫‌ايران حمايت كرده‌ام به همين دليل در مجلس هشتم‬ ‫بنده را به‌عنوان حامي‌دولت مي‌شناختند و من به اين‬ ‫مس��اله افتخارمي‌كنم‪ .‬البته بايد متذكر شوم دولت از‬ ‫اعضاي مختلف تشكيل شده‪ .‬از اين رو ممكن است‬ ‫درون آن فردي باشد كه برخي از شاخصه‌ها را رعايت‬ ‫نكند كه در اينجا حساب اين فرد از دولت جداست و‬ ‫ما نبايد حساب آن افراد را به پاي دولت بگذاريم‪ ،‬زيرا‬ ‫اگر كسي ايراد دارد بايد به سراغ همان شخص برويم‬ ‫و جداگانه با وي س��خن بگوييم درواقع به‌عقيده من‬ ‫دولت احمدي‌نژاد ارزش دفاع كردن را دارد‪ ،‬زيرا در‬ ‫اين ‪ 33‬سال گذشته هيچ يك از دولت‌ها نتوانسته‌اند‬ ‫به ان��دازه دولت نه��م و دهم براي ع��زت جمهوري‬ ‫اسالمي‌ايران و عزتمندي سياس��ت خارجي ايران و‬ ‫نزديكي مردم با دولت‌مردان تالش كنند و از س��وي‬ ‫ديگر بتوانند سيره علي‌بن‌ابيطالب كه رفتن و نشستن‬ ‫با ضعيف‌ترين اقش��ار مردم يعني روس��تاييان بود را‬ ‫عمال در سفرهاي استاني پياده كنند‪ .‬بنده هيچ دولتي‬ ‫را مثل دولت احمدي نژاد نديده‌ام كه صهيونيست‌ها‬ ‫و اس��تكبار به آن فحش داده باش��ند و نس��بت به آن‬ ‫اهانت كرده باش��ند‪ ،‬هرچند باعث تاس��ف است‪ ،‬اما‬ ‫هيچ دولت��ي مانند دول��ت احمدي نژاد حس��ودان و‬ ‫بدخواهان داخلي به آن فحاشي نكرده‌اند و در حالي‬ ‫كه از صبح تا آخر شب كار و فعاليت مي‌كند‪ ،‬اما قراني‬ ‫براي خود و بستگانش پس انداز نكرده لذا هيچ دولتي‬ ‫در طول اين ‪ 33‬س��ال عمر جمهوري اس�لامي‌با اين‬ ‫خصيصه‌ها وجود نداشته است كه حتي وقتي رئيس‬ ‫جمهور دامادش را در پس��تي قرار مي‌ده��د كه البته‬ ‫داراي صالحيت نيز هست‪ ،‬اما وقتي مشاهده مي‌كند‬ ‫عده‌اي ابراز نارضايتي مي‌كنند و از سوي ديگر شائبه‬ ‫پارت��ي بازي ب��ه وج��ود مي‌آيد اق��دام به ع��زل آن‬ ‫مي‌كند و يا ب��رادر خود را در مركزي براي بازرس��ي‬ ‫مي‌گمارد ولي بازهم به‌دليل بروز برخي شائبه‌ها وي‬ ‫را نيز كنار مي‌گذارد‪ .‬اين رفت��ار فقط مختص دولت‬ ‫احمدي نژاد بوده لذا اين دولت ارزش حمايت دارد‪.‬‬ ‫متاس��فانه در مملكت ما يك بابي باز ش��ده كه برخي‬ ‫دم از والي��ت مي‌زنند و تا زماني ك��ه منافع آنها حفظ‬ ‫باش��د واليتمداري آن بيس��ت بيست اس��ت‪ ،‬اما اگر‬ ‫منافعش��ان مقداري در خطر بيفتد همه را زير س��وال‬ ‫مي‌برند‪ ،‬اما آق��اي احمدي‌نژاد با تالش و دلس��وزي‬ ‫براي مردم واليتمداري خويش را ثابت كرده‪ .‬در واقع‬ ‫ما نمي‌خواهيم بگوييم آقاي احمدي‌نژاد هيچ نقصي‬ ‫ندارد يا معصوم است‪ .‬همه ما داراي نقص هستيم‪ ،‬اما‬ ‫بايد نقاط ضعف و قوت ايشان را در كنار هم قرار دهيم‬ ‫و ببينيم كدام سنگين‌تر است‪ .‬در واقع كارهاي مثبت‬ ‫احمدي‌نژاد فراوان تر از كارهاي منفي ايش��ان است‬ ‫و اين ارزش دارد؛ به عبارت ديگر در مجلس هش��تم‬ ‫جو عادالنه و منصفانه‌اي نسبت به دولت حاكم نبود‬ ‫و حتي اگر نظر رهب��ري را نيز درباره برخورد مجلس‬ ‫با دولت بپرس��يم كه اين برخورد بايد چگونه باش��د‬ ‫قطعا مي‌فرمايند اگر مجلسي‌ها انتقادي دارند بايد اين‬ ‫انتقادها سازنده باشد‪ ،‬نه مچ گيرانه لذا در صورتي كه‬ ‫اين انتقادها سازنده باش��د همه از جمله احمدي نژاد‬ ‫نيز بايد از آن تبعيت كنند‪ .‬در حالي كه مجلس هشتم‬ ‫اينگونه نبود و برخي از اف��راد تصور مي‌كردند بايد با‬ ‫همه وجود به دولت فحاشي كنند و دولت را تخريب‬ ‫كنند‪ .‬در صورتي كه اين رفتارها نتيجه معكوس خواهد‬ ‫داشت‪ .‬حتي در تاخت‌وتازي كه از سوي نمايندگان‬ ‫به تامين اجتماعي صورت گرفت الزم اس��ت برويد‬ ‫و ببينيد چه كساني در حال حاضر عضو هيات‌مديره‬ ‫تامين‌اجتماعي هستند‪ .‬از اين رو اين رفتارها انصاف‬ ‫نيس��ت و بنده مي‌خواهم عرض كنم مجلس هش��تم‬ ‫‪39‬‬
‫سياست‬ ‫انصاف را در قبال دولت رعايت نكرد و بدترين رفتار‬ ‫را با دولت داشت درحالي كه دولت كارنامه قابل قبولي‬ ‫داشته است‪.‬‬ ‫فكر مي‌كنيد دليل انتقادهاي��ي كه در مجلس‬ ‫هشتم نسبت به شما مي‌شد چه بود؟‬ ‫من فكر مي‌كنم اين انتقادها به اين خاطر بود كه‬ ‫حرف‌هايم را صريح مي‌گفتم‪ .‬بنده نيز نمي‌توانس��تم‬ ‫وقتي خيانت‪ ،‬كوتاهي و دروغي مي‌ديدم تحمل كنم‬ ‫و بگويم چ��ون راي مي‌خواه��م و به‌حمايت فالني‬ ‫نياز دارم بنابراي��ن حقيقت را نگويم متاس��فانه االن‬ ‫اينگونه است‪ .‬بنده اعتقاد دارم مردم ايران به اميدي به‬ ‫نمايندگان راي مي‌دهند‪ ،‬اما يادمان باشد مردم نياز به‬ ‫خدمتگزار دارند و دوست دارند امورات آنها به دست‬ ‫نمايندگانشان رفع شود كه اين فرهنگ و قانون نانوشته‬ ‫است‪ .‬بنابراين اگر نمايندگان بخواهند آنطوركه مورد‬ ‫رضايت خداس��ت به وظايف خود عمل كنند وقت‬ ‫ندارند در طول ‪24‬ساعت هشت ساعت هم استراحت‬ ‫كنند‪ .‬اين يك واقعيت اس��ت در حالي ك��ه مي‌بينيم‬ ‫اغلب نماينده‌هاي مجلس چند ش��غله هستند و حتي‬ ‫در ش��ركت‌هاي پول‌زا فعاليت مي‌كنند در اين راستا‬ ‫شايد برخي از نمايندگان مدعي ش��وند براي رضاي‬ ‫خدا در چند شغل فعاليت دارند‪ ،‬اما بنده مي‌گويم حتما‬ ‫اين طور نيست و غيرممكن است‪ .‬در واقع اگر رضاي‬ ‫خدا مطرح اس��ت بايد حداقل در دفترش��ان حضور‬ ‫داشته باش��ند تا مردم با آنها مالقات كنند در حالي كه‬ ‫ما نماينده‌اي داريم كه مردم دوبار هم وي را نمي‌بينند‪.‬‬ ‫البته در اين ج��ا بايد به اين نكته اش��اره كنم كه آقاي‬ ‫دانشجو مي‌داند يك منطقه دانشگاه آزاد به معناي يك‬ ‫شهر يا ده شهر نيست درواقع چند استان روي هم يك‬ ‫منطقه مي‌شود مسئوليت يك منطقه را به يك نماينده‬ ‫مجلس دادند چطور نماينده مجلس كه خودش يك‬ ‫دنيا كار دارد بايد به مديريت يك منطقه دانشگاه آزاد‬ ‫برسد لذا گويا كار دانشگاه را فرماليته مي‌دانند از اين‬ ‫رو اين رفتارها و عملكرده��ا را روا نمي‌دانم و بزرگ‬ ‫ترين اهانت ب��ه مردم و جمهوري اس�لامي‌مي‌دانم‪،‬‬ ‫نمايندگان نيز بدانند در پيشگاه خدا در برابر وجدانشان‬ ‫بايد پاسخگو باشند‪ ،‬لذا شغل دوم براي نمايندگان مثل‬ ‫سم اس��ت‪ .‬در واقع اگر نماينده ريزه خوار يك وزير‬ ‫ياسازمان نباش��د مي‌تواند به راحتي س��وال كند و از‬ ‫حقوق مردم دفاع كند ‪.‬‬ ‫ش��ما يكي از نمايندگاني بوديد كه در مجلس‬ ‫نهم ردصالحيت ش��ديد آيا موضع‌گيري‌هاي‬ ‫شما باعث اين مس��اله ش��د يا داليل ديگري‬ ‫داشت؟‬ ‫ردصالحي��ت بن��ده دلي��ل ديگ��ري غي��ر از‬ ‫موضع‌گيري‌هاي من نداشت‪ .‬در واقع بنده را براساس‬ ‫بند ‪1‬و‪3‬ماده ‪28‬قان��ون انتخابات رد صالحيت كردند‬ ‫بند‪1‬و‪ 3‬مي‌گويد ع��دم التزام به اس�لام و عدم التزام‬ ‫عملي به ولي فقي��ه‪ .‬البته من به نظر ش��وراي نگهبان‬ ‫احت��رام مي‌گذارم و هي��چ اعتراضي هم ن��دارم‪ .‬زيرا‬ ‫رهبري فرمودند هرچه ش��وراي نگهبان گفت قبول‬ ‫كنيد و تمكين كنيد‪ .‬من ه��م تمكين مي‌كنم‪ .‬هر چند‬ ‫مي‌دانم حق من اين نيس��ت‪ ،‬اما بايد از آنها پرسيد آيا‬ ‫من به واليت فقيه و اسالم التزام ندارم؟البته من خودم‬ ‫مي‌دانم و حتي خودشان نيز گفته اند كه علت رد شدن‬ ‫من مواضع ام بوده لذا بنده افتخار مي‌كنم كه از دولت‬ ‫جمهوري اس�لامي‌حمايت كرده ام‪ ،‬البته بايد يادآور‬ ‫ش��وم كه مجلس در راس امور اس��ت اما مجلس در‬ ‫صورتي در راس امور است كه شهيد مدرس در راس‬ ‫آن باش��د زيرا ايش��ان از بهترين امكانات گذشتند در‬ ‫حالي كه در مجلس امروز ببينيد برخي از چه امكاناتي‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪40‬‬ ‫چندي پيش كه وزير كشور‬ ‫بنده را خواستند و گفتند از‬ ‫آنجايي كه شما در مجلس نهم‬ ‫حضور نداريد بعداز هفت خرداد‬ ‫براي شما برنامه‌هايي دارم و‬ ‫استان‌هايي به من معرفي كردند‬ ‫و خواستند درباره آن استان‌ها‬ ‫مطالعه كنم و با آنها آشنا شوم لذا‬ ‫بنده در رابطه با استان خراسان‬ ‫شمالي نه تنها مطالعه كردم بلكه‬ ‫به آنجا سفر كردم‬ ‫استفاده مي‌كنند‪.‬‬ ‫آقاي احمدي چگونه به اس��تانداري راه پيدا‬ ‫كرديد؟‬ ‫من همانطور كه در نطق خ��ود در مجلس اعالم‬ ‫كردم ما سرباز نظام هس��تيم و هر جا نظام جمهوري‬ ‫اس�لامي‌ايران تشخيص دهد حاضرم س��ربازي كنم‬ ‫االن هم به بن��ده گفتند برويد در اين س��نگر خدمت‬ ‫كنيد من خودم نمي‌دانم دليل خاصي داش��ته يا نه‪ ،‬اما‬ ‫تصورم اين است كه چون گفتهام مي‌خواهم خدمت‬ ‫كنم تدبيرشان اين بوده كه ما مي‌توانيم خدمت كنيم لذا‬ ‫به استانداري دعوت شديم و استانداري يعني خدمت‬ ‫به نظام جمهوري اس�لامي‌ايران‪ .‬اگر براي خدا باشد‬ ‫هيچ لذت دنيايي ندارد‪ ،‬بله اج��ر خدايي دارد ولي با‬ ‫وجود اينكه بنده بايد هزار كيلومتر از تهران دور شوم‬ ‫كه قطعا اين مس��اله بر زندگي و تحصيالت فرزندانم‬ ‫اثر مي‌گذارد و مشكالت زيادي براي من پيش مي‌آيد‬ ‫ولي يك كلمه هم اعتراضي ندارم چون مي‌خواهم به‬ ‫نظام لبيك بگويم‪.‬‬ ‫استانداري شهر قم براي فعاليت شما نزديك‌تر‬ ‫نبود؟‬ ‫نمي‌دانم‪ .‬وزير كش��ور و دولت تصميم گيرنده‬ ‫هستند‪.‬‬ ‫آيا تغيي��رات مدي��ران دولتي ادام��ه خواهد‬ ‫داشت؟‬ ‫بله‪ ،‬من هم اطالع دارم اين تغييرات ادامه خواهد‬ ‫داشت‪ .‬البته آقاي احمدي نژاد درآغاز دولت نهم گفتند‬ ‫من با هيچ يك از همكارانم در كار عقد اخوت نمي‌بندم‬ ‫بلكه با تعهد به م��ردم و كار عهد اخ��وت مي‌بندم و‬ ‫هركس بتواند با من همراه باشد و تالشگر باشد آن فرد‬ ‫همراه من مي‌آيد و هر كس نتواند از قطار پياده‌شود در‬ ‫جمهوري اسالمي‌ايران افراد به دولت قفل نشده‌اند‪.‬‬ ‫در واقع نمي‌شود گفت چون رئيس جمهور يك سال‬ ‫ديگر نيس��ت بنابراين بايد همه پست‌ها تعطيل شود‪.‬‬ ‫اينگونه نيس��ت‪ .‬آقاي رئيس جمهور يا وزير كش��ور‬ ‫وقتي تشخيص مي‌دهند مسئولي ديگر نبايد در جايي‬ ‫باشد آن را عوض مي‌كنند در واقع نمي‌توانند بگويند‬ ‫ما چون يك سال ديگر بيشتر در دولت نيستيم بنابراين‬ ‫نبايد تغييراتي انجام دهيم‪ .‬در حقيقت قرار نيس��ت با‬ ‫تعويض رئيس جمهور حتما استاندارها نيز تغيير كنند‬ ‫لذا ش��ايد رئيس جمهور بعدي هم از فعاليت وزرا و‬ ‫استانداران فعلي راضي باشند از اين رو تغييري در آنها‬ ‫رخ ندهد‪ .‬لذا تغيير مديريت در هر زماني كه باشد البته‬ ‫به ش��رط آنكه مدير بعدي بهتر از مديري قبلي باشد‬ ‫هيچ اشكالي ندارد‪.‬‬ ‫شما خودتان فكر مي‌كنيد در دولت يازدهم نيز‬ ‫استاندار باقي بمانيد؟‬ ‫من گفتم باز هم مي‌گويم اس��تاندار نمي‌خواهد‬ ‫عوض شود در واقع رئيس جمهور مي‌خواهد برود و‬ ‫يك رئيس جمهور ديگر بيايد لذا اگر اس��تاندار موفق‬ ‫باشد حتما رئيس جمهوري بعدي نيز از وي حمايت‬ ‫مي‌كند زيرا رئيس جمهور مي‌خواهد استاندار متعهد‬ ‫باشد و به مسئوليت خود عمل كند و چيزي غير از اين‬ ‫نمي‌خواهد‪ .‬م��ن فكر نمي‌كنم اين دو ب��ا هم منافاتي‬ ‫داشته باشند‪ .‬در اينجا الزم است به نكته‌اي اشاره كنم‪.‬‬ ‫شخصي اخيرا گفته كساني استاندار شدند كه سوابق‬ ‫استانداري نداش��تند لذا اين اظهار نظرها و ايرادهاي‬ ‫بچگانه‌اي است كه نشان مي‌دهد چون انتقاد ديگري‬ ‫ندارند اين ايراده��ا را بيان مي‌كنن��د‪ .‬در واقع رئيس‬ ‫دولت حق دارد همكاران خويش را انتخاب كند دوم‬ ‫اينكه كساني كه انتقاد مي‌كنند بايد برگردند و كارنامه‬ ‫خود را نگاه كنند و ببينند وقتي خودش��ان در مس��ند‬ ‫شبيه اس��تانداري قرار گرفتند آيا تجربه داشتند؟بايد‬ ‫در نظر داشت جنگ هشت ساله كه بزرگترين رويداد‬ ‫انقالب بود را كس��اني اداره كردند كه هيچگاه قبل از‬ ‫جنگ اس��لحه وحتي آموزش هم نديده بودند لذا من‬ ‫ديدم اخيرا آقايي انتقاد كرده كه كسي براي استانداري‬ ‫انتخاب شده كه بخشدار هم نبوده و جالب اينجاست‬ ‫كه اين شخص خودش زماني استاندار بوده در حالي‬ ‫كه قبل از آن هيچ كار اس��تانداري انجام نداده بود لذا‬ ‫بنده احساس مي‌كنم بايد نسبت به اين مسائل بي توجه‬ ‫بود در واقع دولت خواسته اين تغييرات را انجام دهد‬ ‫و هيچ چيز ديگري پشت اين قضايا نبوده و يا حداقل‬ ‫مي‌گويم من نمي‌دانم‪.‬‬ ‫در حقيقت ش��ما ش��ائبه انتخاباتي بودن اين‬ ‫تغييرات از سوي دولت را قبول نداريد؟‬ ‫كساني كه اين ش��ائبه را درس��ت مي‌كنند بايد‬ ‫ب��ازگردند به ح��رف هاي چن��د ماه قبل خودش��ان‪.‬‬ ‫يعني كس��اني كه مي‌گويند دولت داراي يك جريان‬ ‫سياسي مردود است كه مردم از آن چهره برگردانده‌اند‬ ‫لذا وقت��ي مدعي اند م��ردم دولت را قب��ول ندارند و‬ ‫دولت ارزش��ي ندارد خ��وب بگذارند دول��ت از هر‬ ‫راهي ك��ه مي‌خواه��د اس��تفاده كند‪ ،‬خ��وب مردم‬ ‫آگاهي دارند و گ��وش نمي‌كنند اينها ك��ه مي‌گويند‬ ‫دولت اقبالي ندارد و مردود اس��ت‪ .‬پس بهتر اس��ت‬ ‫بگذارند اي��ن دولت چهار ت��ا اس��تاندار را هم تغيير‬ ‫ده��د‪ .‬به عقيده م��ن مردم اي��ران خ��وب مي‌فهمند‪.‬‬ ‫مردم آزاد هس��تند و مي‌توانند به هركس خواس��تند‬ ‫راي دهند‪.‬‬ ‫آقاي احمدي ش��ما تا چه اندازه با مشكالت‬ ‫استان خراسان شمالي آشنايي داريد؟‬ ‫اينكه من بگويم بنده در آن استان زندگي كرده ام‬ ‫اينگونه نبوده همانطور كه غالب اس��تانداران اينگونه‬ ‫هس��تند‪ ،‬اما از چندي پي��ش كه وزير كش��ور بنده را‬ ‫خواستند و گفتند از آنجايي كه ش��ما در مجلس نهم‬ ‫حضور نداريد بعداز هفت خرداد براي شما برنامه‌هايي‬ ‫دارم و اس��تان‌هايي به من معرفي كردند و خواس��تند‬ ‫درباره آن اس��تان‌ها مطالعه كنم و با آنها آشنا شوم لذا‬ ‫بنده در رابطه با اس��تان خراسان شمالي نه تنها مطالعه‬ ‫كردم بلكه به آنجا سفر كردم و با اين استان از نزديك‬ ‫آشنا شدم و اطالعات نسبي از وضعيت آنجا به دست‬ ‫آوردم به هر ح��ال به اندازه اطالعات��ي كه يك مدير‬ ‫ارشد نياز است داشته باشد را كسب كردم‪g .‬‬
‫‪3‬‬ ‫استاندار قم در آخرين سال دولت دهم تغيير كرد با احمد اميرآبادي فراهاني‪ ،‬عضو سابق شوراي شهر قم و‬ ‫سخنگوي مجمع نمايندگان استان قم در مجلس شوراي اسالمي گفت‌وگو كرديم‪.‬‬ ‫عملكرد آقاي موس��ي‌پور در اس��تانداري قم‬ ‫چگونه بود؟‬ ‫‪ l‬ايش��ان در حدود ‪ 33‬ماه استاندار قم بود‪ ،‬اما‬ ‫ارتباط وي با شوراي شهر و ش��هردار قم بعضا فراز و‬ ‫فرودهايي داش��ت يعني بعضي زمان‌ها با ش��هردار و‬ ‫شوراي شهر درباره موضوعاتي اختالف پيدا مي‌كرد‪.‬‬ ‫اين اختالف در چه موضوعاتي بود؟‬ ‫‪ l‬تا آنجا كه من يادم مي‌آي��د اختالف ديدگاه‬ ‫بيش��تر درباره نحوه مديريت شهر بود كه بعضي جاها‬ ‫حق با شوراي شهر و شهرداري بود‪ ،‬گاهي نيز استاندار‬ ‫حق داش��ت‪ ،‬البته اعضاي شوراي ش��هر و شهردار يا‬ ‫آقاي استاندار مقصر بروز اين اختالفات نيستند‪ ،‬به‌نظر‬ ‫مي‌رسد بيش��تر مش��كالت قانوني در بحث مديريت‬ ‫شهري عامل قضيه است‪.‬‬ ‫يعني عدم مرزبندي شفاف در مديريت شهري‬ ‫را عام��ل اختالف مي��ان اس��تاندار با‌اعضاي‬ ‫شوراي شهر مي‌دانيد؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬بحث تقس��يم كار در مديريت ش��هري‬ ‫عامل اصلي اس��ت‪ .‬يكي از مش��كالت عمده استان‬ ‫قم‪ ،‬تك شهرستان بودن آن اس��ت‪ ،‬از اين رو مقداري‬ ‫زيادي حوزه مديريت اس��تاندار‪ ،‬فرماندار و شهردار‬ ‫با يكديگر تداخل پي��دا مي‌كند‪ .‬به‌عب��ارت ديگر قم‬ ‫«استان شهري» است كه يكسري تداخل‌هاي مسئوليتي‬ ‫و وظيفه‌اي ميان مديران شهري و استاني آن امري طبيعي‬ ‫و قابل پيش‌بيني به‌نظر مي‌رسد‪ .‬البته استان قم جز مركز‬ ‫استان‪ ،‬چند ش��هر كوچك نيز دارد‪ ،‬اما آنها شهرستان‬ ‫محسوب نمي‌شوند و اين امر نظارت و كارهاي ستادي‬ ‫را به صف تبديل مي‌كند‪ .‬در‌كل آقاي موسي‌پور با‌وجود‬ ‫برخي اختالف سليقه‌ها به اعضاي شوراي شهر و راي‬ ‫مردم احترام مي‌گذاشت‪.‬‬ ‫در مجموع عملكرد ايشان چگونه بود؟‬ ‫‪ l‬به نسبت اس��تانداران قبلي خوب بود‪ ،‬البته‬ ‫هر‌كدام از آنها به اندازه خود براي قم زحمت كشيدند‪،‬‬ ‫اما نسبتا آقاي موسي‌پور عملكرد مثبتي داشت‪.‬‬ ‫رويكرد آقاي موس��ي‌پور اس��تاندار سابق قم‬ ‫در بح��ث پروژه‌هاي عمران��ي به‌ويژه منوريل‬ ‫چه بود؟‬ ‫‪ l‬ايش��ان در موضوع منوريل سياس��ت‌هاي‬ ‫دول��ت را خ��وب اج��را مي‌ك��رد چ��ون دول��ت‬ ‫و ش��خص آقاي رئيس‌جمه��ور در اين ب��اره نظري‬ ‫سياست‬ ‫گفت‌وگو با سخنگوي مجمع نمايندگان استان قم‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫مخالف تغيير استاندار بوديم‬ ‫مثب��ت داش��تند‪ .‬البته در قس��مت جل��وي حرم يك‬ ‫اختالف نظري ميان ايشان و ش��وراي شهر بود‪ ،‬چون‬ ‫استاندار مي‌گفت طبق محاسبات كارشناسي بايد عبور‬ ‫منوريل هوايي باشد‪ ،‬اما شوراي شهر قائل به عبور زير‬ ‫زميني بود كه هنوز هم اين بحث ادامه دارد و تكليفش‬ ‫مشخص نيست‪.‬‬ ‫آقاي موسي‌پور در پروژه حرم‪ -‬جمكران چه‬ ‫نظري داشت؟‬ ‫‪ l‬نمي‌شود هر‌كس بخواهد اين پروژه را به نام‬ ‫خود تمام كن��د‪ ،‬البته غالب پروژه‌هاي ش��هري همين‬ ‫شرايط را دارند چون همه مديران و مسئوالن شهري و‬ ‫استاني از نماينده مجلس‪ ،‬فرماندار‪ ،‬استاندار‪ ،‬شهردار‬ ‫و اعضاي شوراي ش��هر زحمت مي‌كش��ند تا كار به‬ ‫س��رانجام برس��د‪ .‬در بحث گرفتن مجوز براي انتشار‬ ‫اوراق مشاركت پروژه حرم ‪ -‬جمكران حتي بعضي از‬ ‫مراجع اعظام تقليد هم كمك‌كردند‪ .‬اجراي پروژه در‬ ‫دست سازمان توسعه عمران شهرداري بود كه رئيس‬ ‫س��ازمان آقاي استاندار اس��ت‪ .‬پايان اين پروژه بسيار‬ ‫مهم اس��ت چون ‪ 400‬ميليارد تومان اوراق مشاركت‬ ‫به فروش رس��يد و نزديك به ‪‌300‬ميليارد هم سود آن‬ ‫اوراق مي‌شود؛ بنابراين مدير قوي بايد بيايد و پروژه را‬ ‫تكميل كند تا ضمن آنكه اصل و سود اوراق مشاركت‬ ‫برمي‌گردند‪ ،‬طرح به سوددهي برسد و كمكي به شهر‬ ‫قم شود‪.‬‬ ‫آقاي اميرآبادي! شما بيش از يك ماه است كه‬ ‫نماينده مردم قم در مجلس نهم هستيد‪ ،‬تعامل‬ ‫آقاي موس��ي‌پور با سه نماينده اس��تان قم در‬ ‫مجلس شوراي اسالمي چگونه بود؟‬ ‫‪ l‬جز يك مساله تعامل ايشان خوب بود‪ .‬براي‬ ‫من پيشرفت شهر و استان مهم است‪.‬‬ ‫آن مساله چه بود؟‬ ‫‪ l‬ماج��راي‌اش اي��ن اس��ت ك��ه در جلس��ه‬ ‫ش��وراي اداري اس��تان م��ن گفتم س��فر دور س��وم‬ ‫رئيس‌جمهور ب��ه قم انجام نش��د و مردم اين اس��تان‬ ‫آن س��فر را از دولت طل��ب دارند‪ ،‬چ��ون قائل نبودم‬ ‫كه س��فر مقام معظم رهبري به‌اس��تان قم‪ ،‬س��فر سوم‬ ‫هيات وزيران محس��وب مي‌ش��ود‪ ،‬چون وقتي رهبر‬ ‫معظم به كردس��تان و كرمانش��اه رفتن��د چنين اتفاقي‬ ‫نيفت��اد و دول��ت در قالب س��فرهاي اس��تاني به آن‬ ‫دو اس��تان رفت و اعتبارات خوبي را نيز براي تكميل‬ ‫پروژه‌ها در نظر گرفت‪ .‬از اين رو در جلس��ه شوراي‬ ‫اداري اس��تان قم به‌مدي��ران توصيه‌كردم كه در س��فر‬ ‫چهارم هيات وزي��ران پيش‌بين��ي الزم را انجام دهند‬ ‫تا جبران س��فر دور‌س��وم بش��ود و اعتبارات خوبي‬ ‫به استان اختصاص پيدا كند‪ ،‬اما آقاي استاندار جواب‬ ‫دادند‪« :‬آقاي اميرآبادي براي اولين بار در جلسه شورا‬ ‫حاضر شده تبريك مي‌گويم‪ ،‬ايشان تازه نماينده شده و‬ ‫وقت مي‌برد تا ادبياتش تنظيم و آب‌بندي شود»‪ .‬در واقع‬ ‫جمالت صحيحي را به كار نگرفت‪ ،‬البته من پاسخ ندادم‬ ‫و خيلي از مديران اس��تاني هم بعدا تماس گرفتند و از‬ ‫اينكه من پاسخ استاندار را ندادم تشكر كردند‪.‬‬ ‫علت تغيير استاندار قم چه بود؟‬ ‫‪ l‬هنوز وزارت كشور علت اين را به ما نگفته‬ ‫اس��ت‪ .‬من از معاون پارلماني وزير كشور پرسيدم‪ ،‬اما‬ ‫وي هم جوابي نداد‪ .‬از تغيير استاندار خيلي‌ها به‌ويژه‬ ‫بعضي از مراجع عظام تقليد‪ ،‬علما و امام جمعه در قم‬ ‫ناراحت شدند‪.‬‬ ‫كدام امام جمعه قم ناراحت شد؟‬ ‫‪ l‬آيت‌اهلل س��عيدي و توليت ح��رم حضرت‬ ‫معصوم (س) ناراحت شدند‪.‬‬ ‫از مراجع عظام تقليد كداميك نس��بت به‌تغيير‬ ‫‪41‬‬
‫سياست‬ ‫استاندار انتقاد داشتند؟‬ ‫‪ l‬آيات اعظام سبحاني‪ ،‬نوري همداني و مكارم‬ ‫شيرازي از اين تغيير ناراحت هستند‪.‬‬ ‫نظر آقاي الريجاني و آقاي آش��تياني در اين‬ ‫مورد چه بود؟‬ ‫‪ l‬روز يكشنبه (‪ 11‬تير) جلسه مجمع نمايندگان‬ ‫استان قم تشكيل شد و هر س��ه نفر نماينده اين استان‬ ‫نسبت به اين تغيير انتقاد داشتند‪ .‬من به‌عنوان سخنگوي‬ ‫مجمع نمايندگان استان مصاحبه كردم و نظر مجمع را‬ ‫به‌اطالع عموم رساندم‪.‬‬ ‫موضع مجمع نمايندگان استان قم چه بود؟‬ ‫‪ l‬موضع مجمع مخالفت با تغيير استاندار بود‪.‬‬ ‫البته تغيير اس��تاندار از اختيارات دولت است‪ ،‬اما عقل‬ ‫حكم مي‌كرد قب��ل از تصميم‌گيري طب��ق عرف يك‬ ‫مشورتي با نمايندگان استان مي‌شد‪ .‬باالخره فردا اين‬ ‫استاندار مي‌خواهد با نمايندگان كار كند‪ ،‬ضمن آنكه‬ ‫امسال س��ال آخر دولت دهم اس��ت‪ ،‬نبايد كاري كرد‬ ‫كه حاشيه‌اي در كشور درس��ت شود‪ .‬آقاي موسي‌پور‬ ‫تالش داشت تا فاصله ميان دولت و مراجع عظام تقليد‬ ‫را كم كند و اقدام‌هاي س��ازنده‌اي را ني��ز در اين باره‬ ‫انجام داد‪ ،‬اما اين اتفاق افتاد و مجمع نمايندگان استان‬ ‫قم هم اعالم كرد كه با اين تغيير مخالف اس��ت‪ .‬واقعا‬ ‫معلوم نيست كه دولت با تغيير استاندار قم دنبال تحقق‬ ‫چه هدفي بود؟ اين كارها حاشيه‌ساز است و در شرايط‬ ‫حاشيه‌اي خدمت به مردم فراموش مي‌شود‪.‬‬ ‫آقاي الريجاني در اين باره چه‌نظري داشت؟‬ ‫‪ l‬مخالف بود‪ ،‬چون در جلسه جامعه اسالمي‬ ‫مهندسين نيز گريزي به تغيير استاندار قم زد‪ .‬در جلسه‬ ‫مجمع نمايندگان استان قم نيز آقاي الريجاني گفت كه‬ ‫از تغيير استاندار خبري نداشته و مخالف عوض شدن‬ ‫آقاي موسي‌پور است‪ .‬البته هر سه نماينده استان از اين‬ ‫موضوع بي‌خبر بودند‪.‬‬ ‫آقاي موس��ي‌پور فردي روحاني است‪ ،‬از اين‬ ‫جهت تالش داش��ت تا فاصله ايجاد شده ميان‬ ‫دولت با مراجع عظام تقليد را كم كند؟‬ ‫‪ l‬به هر صورت اين مساله هم تاثير داشت‪.‬‬ ‫استاندار جديد قم‪ ،‬استاندار قبلي همدان بوده‪،‬‬ ‫چه عملكردي در آن استان داشته است؟‬ ‫‪ l‬با اكثر نمايندگان استان همدان صحبت كردم‪،‬‬ ‫اما ديگر وارد شدن به اين موضوعات فايده‌اي ندارد و‬ ‫دردي هم از مردم دو‌ا نمي‌كند‪.‬‬ ‫در يك سال آينده كه بيشتر توجهات مسئوالن‬ ‫اجرايي معطوف به انتخابات رياست‌جمهوري‬ ‫مي‌شود‪ ،‬نحوه نمايندگان استان قم با استاندار‬ ‫جديد چگونه خواهد بود؟‬ ‫‪ l‬االن يك��ي از وظاي��ف نماين��دگان نظارت‬ ‫بر‌حس��ن اجراي قانون اس��ت‪ .‬هر‌جا هم كه نماينده‬ ‫ببيند قانون اجرا نمي‌شود يا زير پا گذاشته مي‌شود‪ ،‬از‬ ‫ابزارهاي نظارتي خودش استفاده مي‌كند‪ ،‬اما تالش آن‬ ‫است كه طوري به اين قضيه وارد شويم كه قانون اجرا‬ ‫شود‪ .‬البته در جريان تغيير استاندار كار خالف قانوني‬ ‫انجام نشده اما مخالفت ما از سر دلسوزي براي دولت‬ ‫اس��ت‪ .‬دولت نهم و دهم در قم خيلي مايه گذاشت و‬ ‫پروژه‌هاي خوبي را اجرا كرد مناب��ع و اعتباراتي را كه‬ ‫تخصيص داد قابل مقايس��ه با س��اير دولت‌ها نيست‪،‬‬ ‫مقام معظم رهبري هم اين موضوع را در قم فرمودند‪.‬‬ ‫بنابراين اگ��ر نمايندگان درباره تغيير اس��تاندار حرفي‬ ‫مي‌زنند از سر دلسوزي است و نمي‌خواهيم زحمات‬ ‫دولت در قم زير‌س��وال برود‪ .‬حتي در اولين جلس��ه‬ ‫مجمع نمايندگان استان قم قرار شد تا در جهت تثبيت‬ ‫مديران استاني و شهري تالش شود‪g .‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪42‬‬ ‫غيرطبيعي نبود‬ ‫‪4‬‬ ‫گفت‌وگوبارئيسمجمعنمايندگاناستانخراسانشمالي‬ ‫وزارت كشور در احكامي‌جداگانه استاندارهاي جديدي را براي دو‌استان خراسان‌شمالي و قم منصوب‬ ‫گفتو‌گو كرديم‪.‬‬ ‫كرد‪ ،‬در اين باره با عبدالرضا عزيزي‪ ،‬رئيس مجمع نمايندگان استان خراسان شمالي ‌‌‌‬ ‫استاندار قبلي خراسان ش��مالي چه مدت اين‬ ‫مسئوليت را برعهده داشت؟‬ ‫‪ l‬دو سال ايشان در اين مسئوليت بود‪.‬‬ ‫شنيده مي‌شود كه آقاي احمدي بيغش استاندار‬ ‫جديد خراس��ان ش��مالي‪ ،‬هفتمين اس��تاندار‬ ‫اين اس��تان در دوره دولت آقاي احمدي‌نژاد‬ ‫محسوب مي‌شود‪ ،‬آيا اين مساله صحت دارد؟‬ ‫‪ l‬خير‪ ،‬همتي‪ ،‬جهانبخش‪ ،‬شفقت و احمدي‬ ‫بيغش چهار نفري هس��تند كه در زم��ان دولت آقاي‬ ‫احمدي‌نژاد استاندار خراسان شمالي شدند‪.‬‬ ‫اما آقاي‌هادي قوامي‪‌،‬نماينده اسفراين و عضو‬ ‫مجمع نمايندگان استان خراسان‌شمالي گفته كه‬ ‫احمدي بيغش طي هفت‌سال دولت نهم و دهم‬ ‫هفتمين استاندار اين استان محسوب مي‌شود؟‬ ‫‪ l‬استانداري كه از زمان دولت خاتمي بر سر كار‬ ‫بود و عوض شد كه نبايد به حساب آيد‪ ،‬ضمن آنكه يك‬ ‫مدت هم استانداري به شكل سرپرست اداره مي‌شد‪،‬‬ ‫بنابراين سرپرست را نبايد جز استاندارهاي احمدي‌نژاد‬ ‫حساب كرد‪.‬‬ ‫نحوه عملكرد ش��فقت چگونه ب��ود و در چه‌‬ ‫حوزه‌هايي بيشتر كار كرد؟‬ ‫‪ l‬بد نبود‪ .‬موفقیت‌ترين اس��تاندار خراس��ان‬ ‫شمالي آقاي مهندس نريمان بود‪.‬‬ ‫چه سالي ايشان مسئوليت داشتند؟‬ ‫‪ l‬محس��ن نريم��ان نخس��تين اس��تاندار‬ ‫خراسان‌ش��مالي بود كه تحول زيادي در استان ايجاد‬ ‫كرد‪.‬‬ ‫آقاي نريمان همان فردي است كه بعدا نماينده‬ ‫مردم بابل در مجلس هشتم شد؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬همين طور است‪ .‬البته استاندارهاي ديگر‬ ‫هم موفق بودند‪ ،‬اما موفق‌ترين آنها آقاي نريمان بود كه‬ ‫از سال ‪ 83‬تا ‪ 85‬در اين حوزه مسئوليت داشت‪.‬‬ ‫علت موفقيت ايشان چه بود؟‬ ‫‪ l‬چون قبال كار اجرايي زياد كرده بود‪ ،‬رئيس‬ ‫كميسيون عمران مجلس بود‪.‬‬ ‫در مجلس ششم؟‬ ‫‪ l‬نمي‌دانم كدام مجلس ايشان رئيس كميسيون‬ ‫عمران بود‪ .‬سابقه نمايندگي داشت‪ ،‬فردي متخصص‬ ‫بود كه با موضوعات سياس��ي برخورد نمي‌كرد‪ ،‬تنها‬ ‫استانداري بود كه شهرهاي اصلي استان را با يك چشم‬ ‫مي‌ديد‪ ،‬مثال هر‌كدام از معاونان خود را از ش��هرهاي‬ ‫اس��فراين‪ ،‬ش��يروان و بجنورد به‌طور يكسان انتخاب‬ ‫كرد‪ ،‬استاندارهاي ديگر يا از شهر خودشان استانداری‬ ‫آوردند يا آنك��ه فقط به بجن��ورد نگاه��ی كردند‪ ،‬به‬ ‫همين دليل همكاري نمايندگان شهرهاي ديگر با اين‬ ‫استانداران زياد پررنگ نبود‪.‬‬ ‫قبل از احمدي بيغش چه‌كسي استاندار بود؟‬ ‫‪ l‬آقاي شفقت استاندار بود‪.‬‬ ‫عملكردشان را چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟‬ ‫‪ l‬عملكردشان خوب بود‪ ،‬ضمن آنكه من تازه‬ ‫با آقاي شفقت آشنا شدم چون يك ماه است كه نماينده‬ ‫شيروان در مجلس نهم شدم‪ .‬من ش��فقت را فردي با‬ ‫تعامل ديدم به‌طوري كه مي‌توانم بگويم بعد از نريمان‪،‬‬ ‫شفقت دومين استاندار موفق در خراسان شمالي بود‪.‬‬ ‫البته يادآور مي‌شوم كه ش��فقت و نريمان هر دو بابلي‬ ‫هستند‪.‬‬ ‫در كل تعامل ش��فقت ب��ا نمايندگان اس��تان‬ ‫خراسان‌شمالي را مثبت ارزيابي مي‌كنيد؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬يك مدير استاني خوب بود و عملكردش‬ ‫بعد از نريمان در رتبه دوم قرار مي‌گيرد‪.‬‬ ‫تغيير استاندار را در يك سال آخر دولت دهم‬ ‫به‌چه دليل مي‌دانيد؟‬ ‫‪ l‬ش��فقت كس��ي نبود كه مورد وثوق دولت‬ ‫نباشد ايشان در همين هفت س��ال رياست‌جمهوري‬ ‫احمدي‌نژاد‪ ،‬اس��تاندار مازندارن‪ ،‬بوش��هر و خراسان‬ ‫ش��مالي بود‪ ،‬حتما دولت به اين نتيجه رسيد كه فردي‬ ‫پر‌انرژي و تازه نفس را براي اداره استانداري خراسان‬ ‫شمالي برگزيند‪.‬‬ ‫آيا با مسئوالن وزارت كشور صحبت كرديد كه‬ ‫مشخص شود علت تغيير آقاي شفقت چه بود؟‬ ‫‪ l‬علت را نپرس��يدم‪ .‬مگ��ر در مجلس تغيير و‬ ‫تحول رخ مي‌دهد دولت مي‌پرسد‪ ،‬چرا اين كار انجام‬ ‫ش��د‪ .‬آقاي جاللي به جاي آقاي توكل��ي رئيس مركز‬ ‫پژوهش‌هاي مجلس ش��د دولت يكبار به اين مس��اله‬ ‫اعتراض كرد؟ پس انتخاب و تغيير استاندار طبق قانون‬ ‫بر‌عهده وزير كشور اس��ت‪ ،‬بنابراين نمايندگان استان‬ ‫اعتراضي به اين كار ندارند‪.‬‬ ‫اما نماين��دگان‪ ،‬خيلي ب��راي آباداني و عمران‬ ‫حوزه انتخابيه خ��ود تالش مي‌كنن��د‪ ،‬از اين‬ ‫نظر براي آنه��ا مهم خواهد بود كه چه‌كس��ي‬ ‫مس��ئوليت اس��تانداري را برعه��ده بگي��رد‬ ‫اين‌طور نيست؟‬ ‫‪ l‬هر‌اس��تانداري بر‌مس��ند كار بنشيند مجمع‬ ‫نمايندگان اس��تان با وي براي آباداني خراسان شمالي‬ ‫تعامل مي‌كند‪.‬‬ ‫آيا صحبتي هم با آقاي احمدي بيغش داشتيد؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬جلسه‌اي با ايشان داشتيم‪.‬‬ ‫چه زماني جلسه داشتيد؟‬ ‫‪ l‬من به عنوان رئيس مجمع نمايندگان استان‬ ‫خراسان شمالي با ايشان تلفني صحبت كردم و جلسه‬ ‫كوتاهي هم با وي داشتم‪.‬‬ ‫كال صحبت‌هايي كه با استاندار جديد كرديد‬ ‫حول چه محورهايي بود؟‬ ‫‪ l‬با توجه به صحبت‌ه��اي مقام معظم رهبري‬ ‫كه فرمودند‪« :‬بايد تعامل ميان قواي سه گانه در جهت‬ ‫منافع مردم باشد و هر‌چه دوستي‌ها و صلح بيشتر باشد‬ ‫هزينه‌ها كمتر مي‌ش��ود و راندمان باال مي‌رود و هرچه‬ ‫هزينه‌ها افزايش پي��دا كند راندمان كاه��ش مي‌يابد»‬ ‫صحبت‌هايي را با آقاي احمدي بيغش داشتم‪.‬‬ ‫‪ l‬نظر بقيه اعضاي مجمع نمايندگان اس��تان‬ ‫خراسان شمالي درباره استاندار جديد چيست؟‬
‫وزارت‌كشور‪،‬‬ ‫استانداري و‬ ‫فرمانداري جزو‬ ‫پست‌هاي سياسي‬ ‫محسوب مي‌شوند كه‬ ‫هر لحظه احتمال تغيير‬ ‫در آنها وجود دارد‬ ‫سياست‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫آقايان قوامي‌نماينده اسفراين و شوشتري نماينده‬ ‫ف��اروج و قوچان نظر مثبتي داش��تند و اي��ن را من به‬ ‫آقاي احمدي بيغش گفتم كه حداقل ما سه نفر از شما‬ ‫محكم حمايت مي‌كنيم‪ .‬البته آقايان ثروتي و جعفري‬ ‫نمايندگان بجنورد معترض بودند‪ ،‬اما باالخره آنها هم‬ ‫خودشان را هماهنگ خواهند كرد‪.‬‬ ‫پس مي‌توان گفت نمايندگان شهر بجنورد نگاه‬ ‫مثبتي به تغيير استاندار در سال آخر دولت دهم‬ ‫ندارند؟‬ ‫‪ l‬علت را نمي‌دانم ولي اميدوارم آنها نيز خود‬ ‫را هماهنگ كنند‪.‬‬ ‫استاندار جديد چه گفت؟‬ ‫‪ l‬ايش��ان هم گفت من آمدم تا با انرژي كار را‬ ‫دنبال كنم و عالقه‌مند هس��تم كه از نخبگان استان در‬ ‫جهت آباداني استان كمك بگيرم‪.‬‬ ‫آيا توصيه‌اي به استاندار جديد داشتيد كه در چه‬ ‫حوزه‌اي بيشتر تمركز كند؟‬ ‫‪ l‬كال به خرد جمعي اعتقاد دارم‪ ،‬هيچ عالقه‌اي‬ ‫به تنها كار كردن ندارم‪ .‬هم اكنون همه كارهاي خود را‬ ‫براي انجام وظيفه نمايندگي با ام��ام جمعه‪ ،‬فرماندار‪،‬‬ ‫شوراي شهر‪ ،‬شهردار و نخبگان شهر مشورت مي‌كنم‪،‬‬ ‫بنابراين اگر بخواهم توصيه‌اي هم به اس��تاندار كنم با‬ ‫هماهنگي پنج ضلع ياد شده اين كار را انجام مي‌دهم‪.‬‬ ‫جلسه‌اي داشتيد با اين پنج ضلع؟‬ ‫‪ l‬فراوان‪.‬‬ ‫منظور نحوه تعامل با استاندار جديد است؟‬ ‫‪ l‬هنوز فرصتي نش��ده كه بروم شهرستان‪ ،‬اما‬ ‫اواخر هفته قطعا جلسه‌اي در اين باره خواهيم داشت‪.‬‬ ‫البته در تماس‌هاي تلفني جداگانه نظرات آنها را جويا‬ ‫ش��دم كه تقريبا همه گفتن��د بايد از اس��تاندار جديد‬ ‫حمايت شود‪.‬‬ ‫نظر پنج نماينده عضو مجمع نمايندگان استان‬ ‫چگونه است؟‬ ‫‪ l‬آقايان قوامي‌و شوش��تري نظرشان بر تعامل‬ ‫با‌استاندار است‪ ،‬اما آقايان ثروتي و جعفري مي‌گفتند‬ ‫تغيير مديريت نبايد انجام مي‌شد‪.‬‬ ‫در يك س��ال آينده كه بيش��تر توجه مسئوالن‬ ‫به انتخابات رياس��ت‌جمهوري معطوف است‬ ‫انتظارتان از استاندار جديد چيست؟‬ ‫‪ l‬انتظارمان اين اس��ت كه بيشتر به مشكالت‬ ‫اس��تان توجه كنند‪ .‬ما هم كمك مي‌كنيم كه مشكالت‬ ‫استان تعديل شود‪ ،‬باالخره آقاي احمدي بيغش استاندار‬ ‫اس��ت و مردم را به‌مش��اركت حداكثري در انتخابات‬ ‫دعوت خواهد كرد ‪.‬‬ ‫آق��اي ثروتي نماين��ده مردم بجنورد هميش��ه‬ ‫در مجلس هش��تم فريادش به آس��مان بود كه‬ ‫استان خراسان ش��مالي جزو مناطق محروم و‬ ‫كم برخوردار محسوب مي‌شود و در خيلي از‬ ‫حوزه‌ها حتي از ميانگين كشوري پايين‌تر است‪،‬‬ ‫به‌نظر شما در يك‌سال آينده احمدي بيغش بايد‬ ‫در چه حوزه‌هايي بيشتر تمركز كند؟‬ ‫‪ l‬خراسان شمالي يك اس��تان تازه تاسيس و‬ ‫كم‌برخوردار اس��ت‪ ،‬بنابراين در خيلي از شاخص‌ها‬ ‫رتبه‌اش پايين است‪ ،‬به‌نظر من بيشتر بايد به شهرستان‌ها‬ ‫توجه شود‪.‬‬ ‫من جزو اولين مديران كل اس��تان ب��ودم‪ ،‬همان‬ ‫موقع مي‌گفتم كه اش��تباهي در مش��هد زمان خراسان‬ ‫بزرگ انجام شد نبايد در خراسان شمالي تكرار شود‪.‬‬ ‫چون آن زمان همه امكانات در مشهد جمع و به ساير‬ ‫شهرستان‌ها كمتر توجه می‌ش��د همين مساله حاشيه‬ ‫نشيني در مش��هد را تقويت كرد‪ ،‬هم اكنون ‪ 800‬هزار‬ ‫نفر در حاشيه اين كالنشهر ساكن هستند كه مشكالتي‬ ‫را براي مديريت آن ش��هر به وجود مي‌آورد‪ ،‬متاسفانه‬ ‫همين قضيه در خراسان شمالي نيز تكرار شد‪ ،‬هم‌اكنون‬ ‫متوسط حاشيه‌نش��يني مراكز اس��تان‌ها در كل كشور‬ ‫يك هش��تم‪ ،‬اما در بجنورد يك س��وم است‪ ،‬بجنورد‬ ‫‪ 207‬هزار نفر جمعيت دارد كه نزديك به ‪‌70‬هزار نفر‬ ‫آن حاشيه‌نشين هستند‪ .‬فقط در خردادماه شش مورد‬ ‫قتل در بجنورد اتفاق افتاد كه از عوارض حاشيه‌نشيني‬ ‫محسوب مي‌شود‪.‬‬ ‫يعني توصيه شما به استاندار جديد آن است كه‬ ‫توزيع منابع عادالنه و امنيت هم برقرار باشد؟‬ ‫‪ l‬بله‪ ،‬همين‌طور است ايشان بايد به‌جز بجنورد‬ ‫به ساير شهرستان‌هاي استان نيز توجه بيشتري بكند‪.‬‬ ‫سوابق قبلي آقاي احمدي بيغش چه بوده؟ آيا‬ ‫ايشان مي‌تواند در مقام اس��تاندار موفق عمل‬ ‫كند؟‬ ‫‪ l‬ايشان از س��ال ‪ 57‬در كميته و سپس در سپاه‬ ‫مشغول فعاليت بود‪ ،‬تجربه جنگ را دارد‪ ،‬سردار سپاه‬ ‫و چهارسال نماينده مردم شازند در مجلس هشتم بود‪.‬‬ ‫سابقه مديريت شهري يا استاني را داشته است؟‬ ‫‪ l‬فعاليت جنگي كه باالتر از مديريت شهري يا‬ ‫استاني است‪ ،‬اين آقاياني كه خيلي ادعاي مديريت‌شان‬ ‫مي‌شود آيا مي‌توانند يك گروهان را راه ببرند‪.‬‬ ‫من خودم در سطح اس��تان و كشور كار مديريت‬ ‫كردم ضمن آنك��ه اهل جبه��ه و جنگ ب��ودم از اين‬ ‫رو مي‌توانم در اين ب��اره اظهار‌نظ��ر و قضاوت كنم‪.‬‬ ‫احمدي‌بيغش در دوره نمايندگي عضو‌كميسيون امنيت‬ ‫ملي و سياس��ت خارجي مجلس بود‪ ،‬بنابراين سابقه‬ ‫ايشان قابل قبول اس��ت براي آنكه در جايگاه استاندار‬ ‫خراسان شمالي قرار بگيرد‪.‬‬ ‫بنابراين به نظر ش��ما ايش��ان از پس مسئوليت‬ ‫بر مي‌آيد؟‬ ‫‪ l‬قطعا‪ ،‬نمايندگان اس��تان هم ب��ه وي كمك‬ ‫خواهند كرد تا موفق شود‪.‬‬ ‫بعضي‌ها مي‌گويند تغيير استاندار در سال آخر‬ ‫دولت دهم با هدف سياسي انجام مي‌شود‪ ،‬نظر‬ ‫شما چيست؟‬ ‫‪ l‬وزارت‌كشور‪ ،‬استانداري و فرمانداري جزو‬ ‫پست‌هاي سياسي محسوب مي‌ش��وند كه هر لحظه‬ ‫احتمال تغيير در آنها وجود دارد‪ ،‬بنابراين تغيير استاندار‬ ‫خراسان‌شمالي كاري غير طبيعي نبود‪.‬‬ ‫مي‌گويند در دول��ت دهم ‪ 38‬بار اس��تاندارها‬ ‫ع��وض ش��دند‪ .‬اي��ن تغيي��ر مدي��ران به‌نفع‬ ‫استان‌هاس��ت يا موجب عدم ثب��ات در‌حوزه‬ ‫مديريت استاني مي‌شود؟‬ ‫‪ l‬در حوزه‌ه��اي تخصصي و سياس��ي هرچه‬ ‫ثبات بيشتر باش��د بهتر اس��ت‪ ،‬اما گاهي اوقات تغيير‬ ‫اجتناب‌ناپذير اس��ت وقت��ي ط��رف نمي‌تواند با‌يك‬ ‫استاندار كار كند سپس وي را تغيير مي‌دهند‪.‬‬ ‫منظورتان از طرف‪ ،‬همان وزير كشور است؟‬ ‫‪ l‬هر‌كس مي‌خواهد باشد‪.‬‬ ‫در مورد شفقت همين اتفاق افتاد؟‬ ‫‪ l‬مردم و نمايندگان از وي راضي بودند‪ ،‬شايد‬ ‫دولت به اين نتيجه رسيد كه بايد فرد ديگري جايگزين‬ ‫ايشان ش��ود‪ ،‬اما از جزئيات اين داليل تصميم خبری‬ ‫نداريم‪g .‬‬ ‫‪43‬‬
‫بين‌الملل‌‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪44‬‬ ‫نبرد در زمين هسته‌اي‬
‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫اوباما ميان سنگ و صخره‬ ‫فشارصهيونيست‌هاعاملاصليعدمموفقيتپروندههسته‌ايايران‬ ‫‪2‬‬ ‫مذاكرات پيرامون پرونده هسته‌اي ايران همچنان ميان ايران و گروه ‪ 5+1‬ادامه دارد‪ ،‬اما اين در حالي است‬ ‫كه برخي مسائل موجب شده كه اين مذاكرات آنگونه كه بايد پيش��رفت نكند‪ .‬آمريكا كه در برابر ايران يكي از‬ ‫مهمترين و تاثيرگذارترين مهره‌هاست تاكنون با سياست‌هايي كه در پيش گرفته در عدم پيشرفت اين مذاكرات‬ ‫نقش مهمي‌داشته است‪ .‬اكنون پرسشي كه پيش مي‌آيد رويكرد آمريكا نسبت به پرونده هسته‌اي ايران است‪ .‬اصال‬ ‫اين كشور از دنبال كردن پرونده هسته‌اي ايران و تحريم‌ها و تهديدهايي كه انجام مي‌دهد چه هدفي دارد‪ .‬در اين‬ ‫رابطه گفت‌وگويي با پيروز مجتهدزاده‪ ،‬كارشناس مسائل بين‌الملل انجام داديم‪ .‬وي معتقد است آمريكا در زمان‬ ‫جورج بوش يك سياست ستيزه جويانه را عليه ايران دنبال مي‌كرد اما با روي كار آمدن اوباما آن‌ها به اين نتيجه‬ ‫رسيدند كه اين برخوردها جواب نمي‌دهد به همين خاطر به تحريم عليه جمهوري اسالمي‌ايران روي آوردند‪ ،‬اما‬ ‫در عين حال اوباما دريافت كه حل مساله هسته‌اي ايران تنها با مذاكره و روش‌هاي مسالمت آميز ممكن است‪ .‬در‬ ‫اين ميان البته برخي مسائل مانند فشار صهيونيست‌ها بر رئيس جمهوري آمريكا‪ ،‬باعث كندي پيشرفت مذاكرات‬ ‫است‪ .‬مجتهدزاده همچنين بر اين باور است كه تالش براي تغيير رژيم در ايران از جانب آمريكا مساله تازه‌اي نيست‬ ‫و از زمان جورج بوش اين مساله به صورت علني اعالم شد‪.‬‬ ‫در حال حاضر دو طرف اصلي پرونده هسته‌اي‬ ‫ايران را آمريكا و ايران تشكيل مي‌دهند‪ .‬با توجه‬ ‫به روندي كه تاكن��ون اين پرونده طي كرده‪ ،‬به‬ ‫نظر شما ديدگاه‌ها و رويكردهاي كالن طرفين‬ ‫در رابطه با اين مذاكرات چيست؟‬ ‫‪ l‬رويك��رد اي��ران در رابط��ه ب��ا برنامه‌هاي‬ ‫هس��ته‌اي‌اش ديگر براي همگان آش��كار شده است‪.‬‬ ‫در واقع ايران مي‌خواهد از طريق اين مذاكرات مسائل‬ ‫موجود را ح��ل كند و از وضعيت فعلي خارج ش��ود‪.‬‬ ‫جمهوري اس�لامي‌ايران در پي آن اس��ت ك��ه با اين‬ ‫‪45‬‬
‫بين‌الملل‬ ‫مذاكرات از ادامه حق كش��ي‌ها و تحريم‌ها جلوگيري‬ ‫كند و سعي دارد در اين مسير به يك توافق شرافتمندانه‬ ‫كه مرجع طرفين باشد دس��ت پيدا كند‪ .‬اياالت متحده‬ ‫آمريكا نيز از چندين س��ال پيش تكلي��ف خودش را‬ ‫مشخص كرده و در واقع مي‌خواهد شرايطي را ايجاد‬ ‫كند كه ايران به سالح هسته‌اي دست پيدا نكند و تبديل‬ ‫به قدرت اتمي‌نشود‪ .‬ديگر كشورهاي غربي نيز در اين‬ ‫مسير با آمريكا كامال همراه هستند و به نظر نمي‌رسد از‬ ‫اين منظر بخصوص تفاوتي ميان آمريكا و اروپا ديده‬ ‫ش��ود‪ .‬بنابراين اهداف آمريكا در مذاكرات هس��ته‌اي‬ ‫ايران كامال شناخته شده است و برخورد طرفين در اين‬ ‫ماجرا متفاوت است و جاي بحث دارد‪.‬برخورد اوليه‬ ‫اياالت متحده آمريكا تا زمان��ي كه جورج دبليو بوش‬ ‫رييس جمهور بود يك برخورد س��تيزه جويانه بود و‬ ‫مرتب از تهديد جنگي سخن مي‌گفتند‪ .‬سخن آن‌ها اين‬ ‫بود كه اگر ايران غني سازي را متوقف نكند با حمالت‬ ‫نظامي‌سروكار خواهد داشت‪ .‬اما پس از روي كار آمدن‬ ‫اوباما در كاخ سفيد اين وضعيت تغيير كرد زيرا شرايط‬ ‫تغيير كرد و براي آمريكايي‌ها ثابت شد كه تنها تهديد‬ ‫نظامي‌نمي‌تواند خواسته آن‌ها را برآورده كند‪ .‬از ديگر‬ ‫س��و تحريم‌هايي كه اعمال كردند بر دولت جمهوري‬ ‫اسالمي‌ايران آن تاثيرات الزم را نداشت و چون بحران‬ ‫هم در زمان انتخابات رياس��ت جمهوري آمريكا باال‬ ‫گرفته بود و خط��ر برخورد نظامي‌افزاي��ش يافته بود‬ ‫آمريكايي‌ها و دولت باراك اوباما تصميم گرفتند كه به‬ ‫سمت مذاكره و حل مسالمت آميز مساله بروند‪.‬‬ ‫آيا اين تهديدات و تحريم‌ها باعث تغيير نگرش‬ ‫ايران نشد؟‬ ‫‪ l‬مس��لما وضعي��ت اي��ران ه��م در اي��ن‬ ‫مدت تغيير پيدا ك��رد و ايران در ادام��ه اين تحريم‌ها‬ ‫و تهديده��ا پس از اينك��ه يكي‪ ،‬دو س��الي بي جهت‬ ‫غني س��ازي را تعليق كرد باالخره توانس��ت صنعت‬ ‫غني س��ازي را توس��عه دهد و در اين برخورد تقريبا‬ ‫طرف مقابل را با عمل انجام ش��ده مواجه كرد‪ .‬اكنون‬ ‫ش��رايط به اين صورت درآمده كه ظاهرا ديگر اياالت‬ ‫متحده آمريكا صحبت از اين نمي‌كند كه ايران بايد غني‬ ‫سازي را به طور كلي متوقف كند اما در عمل وقتي وارد‬ ‫مذاكره مي‌شود بازهم همين صحبت را به ميان مي‌آورد‬ ‫كه قطعا تحت فشار رژيم صهيونيس��تي است‪ .‬تا اين‬ ‫تاريخ در مذاكراتي كه ص��ورت گرفته دولت ايران به‬ ‫گونه‌هايي اعالم كرد كه حاضر است در مواضع خودش‬ ‫تعديل‌هايي ايجاد كند‪ ،‬اما طرف مقابل نه تنها هنوز هيچ‬ ‫تعديلي در مواضع خودش ايج��اد نكرده بلكه تالش‬ ‫مي‌كند فشارها را نيز افزايش دهد تا شايد ايران به كلي‬ ‫تسليم شود و غني سازي را تعليق كند‪.‬‬ ‫به نظر ش��ما رويكرد كنوني طرف غربي بر چه‬ ‫مبنايي استوار است؟‬ ‫‪ l‬در وضعيت فعلي ظاهرا بازي كه ‪ 5+1‬پيگيري‬ ‫مي‌كند فشار بر طرف مقابل است؛ اين در حالي است‬ ‫كه طرف ايراني هم حاضر نيس��ت كه تس��ليم شود و‬ ‫با وجودي ك��ه تعديل‌هاي الزم را انج��ام داد احتماال‬ ‫الزم اس��ت باز فعاليت‌ه��اي ديپلماتي��ك خودش را‬ ‫افزايش دهد‪ .‬ايران بايد طي اين فعاليت‌هاي ديپلماتيك‬ ‫افكار عمومي‌غرب را با اين حقيقت آشنا سازد كه در‬ ‫برخورد با مساله هس��ته‌اي ايران تناقض وجود دارد‪.‬‬ ‫چراكه از يك طرف باراك اوباما مي‌گويد كه مي‌خواهد‬ ‫مس��اله را از طريق مذاكره و صلح‌آميز حل كند ولي از‬ ‫طرف ديگر عمال سعي مي‌كند مساله را يك طرفه فيصله‬ ‫دهد و آن هم تالش براي تس��ليم كردن ايران اس��ت‪.‬‬ ‫وقتي مذاكره‌اي صورت مي‌گيرد هدف اين اس��ت كه‬ ‫طرف‌هاي گوناگوني كه وارد مذاكره مي‌شوند مواضع‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪46‬‬ ‫خودشان را تغيير دهند و تعديل ايجاد كنند تا به نتايج‬ ‫مورد نظر دست يابند‪.‬‬ ‫به نظر شما مس��اله تغيير رژيم در ايران نيز در‬ ‫اهداف اياالت‌متحده جاي دارد؟‬ ‫‪ l‬دول��ت جورج ب��وش بارها اع�لام كرد كه‬ ‫هدفش تغيير رژيم در ايران‪ ،‬عراق و كره شمالي است‬ ‫كه در عراق موفق شد اما در كره شمالي و ايران ‪ ،‬خير‪.‬‬ ‫باراك اوباما نيز با ش��عار تغيير روي كار آمد و از همان‬ ‫ي سياست‌هاست‪.‬‬ ‫ابتدا نشان داد كه هدفش تغيير تمام ‌‬ ‫وي قصد داشت كه مساله ايران را نيز از طريق مذاكره‬ ‫حل كند ولي همانطور كه گفتم مذاكره بدين معناست‬ ‫كه هر دو ط��رف مواض��ع خودش��ان را تعديل كنند‬ ‫اما هنوز آمريكا به آن جايي نرس��يده ك��ه بخواهد در‬ ‫مواضع خودش تغييري ايجاد كن��د‪ .‬در رابطه با رژيم‬ ‫صهيونيستي نيز بايد گفت كه اين رژيم خيلي رسمي‌و‬ ‫علني در مس��ائل مربوط ب��ه ايران دخال��ت مي‌كند و‬ ‫حتي اخيرا خواسته‌هاي خودش را در رابطه با پرونده‬ ‫هسته‌اي ايران براي آمريكا نوشت و به آن‌ها ديكته كرد‪.‬‬ ‫مهمترين عامل عدم پيشرفت مذاكرات از منظر‬ ‫شما چيست؟‬ ‫‪ l‬در حال حاضر مشكل اصلي عدم پيشرفت‬ ‫در مذاكرات دخالت‌هاي رژيم صهيونيس��تي اس��ت‬ ‫همچنانكه سابق بر اين نيز مقامات تل آويو اعالم كرده‬ ‫بودند كه از تمام توان خودش��ان ب��راي عدم موفقيت‬ ‫مذاكرات استفاده خواهند كرد‪.‬‬ ‫در حالي كه اوباما به‌گونه‌اي رفتار مي‌كند كه‬ ‫مذاكرات با اي��ران به نتيجه نرس��د جمهوري‬ ‫اسالمي‌ايران چه روندي را بايد در پيش گيرد؟‬ ‫‪ l‬در اين رابطه برخورد ايران بس��يار مهم است‪.‬‬ ‫اگر برخورد ايران مثبت باشد مي‌توان به تداوم مذاكرات‬ ‫اميدوار بود اما اگر برخورد منفي باشد ادامه مذاكرات‬ ‫ديگر مفهوم ندارد‪ .‬اگ��ر ايران قرار را ب��ر اين بگذارد‬ ‫كه چون اوباما رو راس��ت نيست‪ ،‬در گفتارش تناقض‬ ‫وجود دارد و قصدش براندازي اس��ت ايران نيز بايد‬ ‫برخورد منفي داشته باشد مذاكرات به نتيجه نخواهد‬ ‫رسيد‪ .‬ايران بايد يك برخورد مثبت را در پيش بگيرد‬ ‫به اين صورت كه ب��ه اوباما و بقيه دني��ا ثابت كنيم كه‬ ‫آمريكا اعالم كرده ك��ه مي‌خواهد از طريق مذاكره و‬ ‫ديپلماسي مساله هسته‌اي ايران را حل كند ولي دارد‬ ‫بيراهه مي‌رود‪ .‬اين بيان يك بيان ديپلماتيك اس��ت‬ ‫كه بايد به ص��ورت منطقي به توج��ه افكار عمومي‌‬ ‫غرب برسد‪ .‬زيرا سرنوش��ت دولت‌ها در غرب در‬ ‫دس��ت راي‌دهندگان و افكار عمومي‌است‪ .‬يكي از‬ ‫مشكالت ايران اين اس��ت كه در مسائل اين چنيني‬ ‫تنها در درون صحبت مي‌كنند اين در حالي اس��ت‬ ‫كه بيان با خود مش��كلي را ح��ل نمي‌كند بلكه ايران‬ ‫بايد دنيا را مورد خطاب قرار ده��د‪ .‬اكنون نيز بايد به‬ ‫جهانيان ثابت كنيم آمريكا برخالف ادعاهايش كه گفته‬ ‫مي‌خواهد با اقدامات عملي پرونده ايران را حل و فصل‬ ‫كند به گونه‌اي رفتار مي‌كند كه جلوي اقدامات عملي‬ ‫ايران و ديگر كش��ورها را نيز مي‌گيرد‪.‬اگر ايران بتواند‬ ‫افكار عمومي‌را قانع كند بدون ش��ك در اندك مدتي‬ ‫شاهد تغيير مواضع آمريكا خواهد بود‪.‬‬ ‫پس دستگاه ديپلماس��ي ايران بايد رويه‌اش را‬ ‫تغيير دهد؟‬ ‫‪ l‬ايران در اينگونه برخوردها دچار يك ضعف‬ ‫ديپلماتيك اس��ت‪ .‬در اين رابطه نمي‌ت��وان از وزارت‬ ‫خارجه فعلي ايرادي گرفت زي��را وزارت خارجه ما‬ ‫قرباني يك سوءمديريت مستمر ‪ 15،20‬ساله است‪.‬‬ ‫اين سال‌ها دقيقا دوراني است كه ايران به توسعه‬ ‫روابط با دنيا روي آورده بود؛ اين وضعيت سوءمديريت‬ ‫ديپلماس��ي همچنان اث��رات خ��ودش را دارد و وزير‬ ‫خارجه جديد و اش��خاصي كه در اطراف وي وجود‬ ‫دارند آن شرايط را در خودشان نمي‌بينند كه به سمت‬ ‫يك ديپلماسي كارآمدتر بروند‪ .‬ايران بايد يك دستگاه‬ ‫ديپلماسي فعالي داشته باشد كه بتواند به زبان بين‌المللي‬ ‫مظلوميت ايران را تشريح كند و حق كشي‌هايي كه عليه‬ ‫كش��ور صورت مي‌گيرد را به جهانيان نشان دهد‪ .‬اگر‬ ‫ايران صرف اينكه طرف مقابلش رفت��ار خوبي ندارد‬ ‫عقب نشيني بكند اين منفي ترين حركت ممكن خواهد‬ ‫بود كه نتيجه نيز نخواهد داشت‪.‬‬ ‫آيا نزديك ش��دن ب��ه زمان انتخاب رياس��ت‬ ‫جمهوري در آمريكا سبب نمي‌شود كه اوباما‬ ‫در رابطه با پرونده هسته‌اي ايران تغيير رويكرد‬ ‫دهد؟‬ ‫در وضعي��ت موج��ود پرون��ده‬ ‫‪l‬‬ ‫هس��ته‌اي اي��ران و اس��تراتژي اوبام��ا چندي��ن‬ ‫عام��ل اثرگ��ذار هس��تند ك��ه يك��ي دخالت‌ه��اي‬ ‫رژيم صهيونيس��تي و نفوذش در آمريكاست و عامل‬ ‫ديگر خال ديپلماسي ورزيده در ايران‪.‬‬ ‫اين مس��ائل با هم باعث مي‌ش��ود ك��ه اوباما در‬ ‫بالتكليفي خودش در مقاب��ل راي دهندگان آمريكا و‬ ‫فشارهاي اسرائيلي باقي بماند‪.‬‬ ‫رئيس جمهوري فعلي اياالت متحده آمريكا در‬ ‫شرايطي كه به زمان انتخابات نزديك مي‌شوند دست‬ ‫به كارهايي نخواهد زد كه مورد پس��ند راي‌دهندگان‬ ‫نباشد بلكه وي تالش خواهد كرد راي‪ ،‬راي دهندگان‬ ‫را باخود داشته باش��د‪ .‬اما در تجربه مديريت سياسي‬ ‫اياالت متحده آمريكا اين نتيجه را به‌دس��ت آورده‌ايم‬ ‫كه در دور دوم رياس��ت جمهوري‪ ،‬رئيس جمهوري‬ ‫اختيار عمل بسيار بيش��تري خواهد داشت و به همين‬ ‫خاطر ش��ايد اگر اوباما دوباره بر صندلي رياس��ت‬ ‫كاخ س��فيد تكي��ه بزن��د مس��ائل را همانگون��ه كه‬ ‫وع��ده داده پيش ببرد‪ .‬زيرا در ش��رايطي كه فش��ار‬ ‫رژيم صهيونيستي و راي راي‌دهندگان ديگر تاثيري‬ ‫نداشته باشد وي مي‌تواند همانگونه كه گفته بود به‬ ‫مذاكره پيرامون پرونده هسته‌اي ايران به طور واقعي‬ ‫روي بياورد‪ .‬البته فش��ار جمهوري‌خواه��ان را نيز‬ ‫نبايد ناديده گرفت‪ ،‬اين گروه كه شديدا تحت تاثير‬ ‫البي صهيونيسم قرار دارد به‌هيچ‌وجه خواهان حل‬ ‫پرونده هسته‌اي ايران نيس��ت و در اين ميان از هيچ‬ ‫سنگ‌اندازي فروگذار نمي‌كند‪ .‬باراك اوباما اكنون‬ ‫ميان س��نگ و صخره گرفتار شده است يعني از يك‬ ‫طرف با صخره فش��ارهاي صهيونيستي طرف است‬ ‫و از طرف ديگر با سنگ انتخابات مواجه است‪ .‬پس‬ ‫تا زم��ان انتخابات احتمال نمي‌رود كه وي دس��ت به‬ ‫حركت عمده‌اي بزند‪g .‬‬
‫به دنبال تسلط بر«هارت لندنو»‬ ‫آمريكا از فشار در پرونده هسته اي چه هدفي را دنبال مي‌كند؟‬ ‫بين‌الملل‬ ‫در ارتباط با پرونده هس��ته‌اي ايران دو سوي مهم‬ ‫اين پرونده كه در واقع كنش��گران اصلي آن را تشكيل‬ ‫مي‌دهند عبارتند از ايران و اياالت‌متحده؛ هر دوي اين‬ ‫كشورها به دنبال ايجاد فضايي مثبت در جهت رسيدن‬ ‫به اهداف خود هس��تند‪ .‬اياالت‌متح��ده آمريكا در پي‬ ‫آن اس��ت كه با در نظر گرفتن جايگاه ژئواس��تراتژيك‬ ‫ايران د ‌ر هارت لند نو يعني خليج‌فارس و فالت ايران‬ ‫به‌گونه‌اي عمل كند ك��ه بتوان��د در آوردگاه دهه‌هاي‬ ‫آينده قرن ‪ 21‬ميالدي زمينه پرور ايجاد فضاي مناسب‬ ‫در راستاي كنترل خاورميانه و رويكرد اين مديريت به‬ ‫سمت و سوي رقابت با چين در آسياي خاوري باشد‪.‬‬ ‫اياالت‌متحده آمري��كا منطقه‌اي كه من آن را اس��توانه‬ ‫بحران مي‌نامم يعني افغانستان و پاكستان را مدنظر قرار‬ ‫داده و بر آن اس��ت كه با ايجاد يك فضاي مناس��ب در‬ ‫اين منطقه با درنظرداش��ت جايگاه هند به شكل گيري‬ ‫يك ديواره آهنين جديد بر دور چين نايل آيد‪ .‬پشت‬ ‫اين اس��توانه بحران در واقع مي‌ت��وان گفت اولويت‬ ‫اس��تراتژيك اياالت‌متحده آمريكا يا همان تس��لط بر‬ ‫خليج فارس و ف�لات ايران مدنظر اس��ت‪ .‬از اين رو‬ ‫اس��ت كه ايران در منطق اس��تراتژيك اياالت‌متحده‬ ‫آمريكا در آينده تنها ب��ه مثابه ايران و ب��ه هدف ايران‬ ‫مطرح نيس��ت؛ بلكه اولوي��ت اس��تراتژيك ايران در‬ ‫جهت كنترل اولويت اس��تراتژيك آمريكا يعني چين‬ ‫مورد توجه ق��رار مي‌گيرد‪ .‬به همي��ن خاطر در همين‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪1‬‬ ‫مهدي مطهرنيا‪ /‬كارشناس روابط بين‌الملل‬ ‫فضاس��ت كه اياالت‌متحده آمريكا در پي آن است كه‬ ‫زمينه پ��رور كنترل منطقه نوهارت لند ش��ود و در اين‬ ‫ميان ايران جاي��گاه ويژه‌اي در مع��ادالت آينده دارد‪.‬‬ ‫در پرونده هس��ته‌اي با توجه به اين تكس��چر يا بافت‬ ‫متن اس��ت كه بافت موقعيتي ايران مطرح مي‌شود‪ .‬در‬ ‫اين بافت موقعيتي اياالت‌متحده آمريكا برآن است كه‬ ‫باتوجه به مقاومت جمهوري‌اسالمي ايران در برابر اين‬ ‫كشور بر مبناي ارزش‌هاي برآمده از انقالب اسالمي‬ ‫اتمس��فر گفتماني حاص��ل از قدرت نرم اي��ران را در‬ ‫فضاي بين‌المللي با‌ترك خوردگي روبه‌رو كند و اين‌‬ ‫ترك خوردگي نقطه ثقلش در پرونده هسته‌اي است‪.‬‬ ‫چرا كه ايران با يك گفتمان بس��يار مق��اوم در پرونده‬ ‫هسته‌اي دستيابي به انرژي هسته‌اي صلح‌آميز در داخل‬ ‫كشور را مبتني بر غني‌سازي اورانيوم در داخل كشور با‬ ‫غناهاي مورد نياز خودش تا مرزهاي دستيابي به فناوري‬ ‫هسته‌اي مدنظر دارد‪ .‬اگر اياالت‌متحده آمريكا بتواند‬ ‫ي را كه شعار آن در ايران داده شده با چالش‬ ‫حق مسلم ‌‬ ‫روبه‌رو س��ازد و موجب عقب نشيني نظام جمهوري‬ ‫اسالمي در اين زمينه شود اين‌ترك خوردگي گفتماني‬ ‫را در منطقه و نظام بين‌الملل عليه نظام جمهوري‌اسالمي‬ ‫ايران به خوب��ي مديريت ك��رده و در واقع مكمل اين‬ ‫حركت تاكيد بر پرونده حقوق بش��ر ايران در مرحله‬ ‫بعدي جهت مديريت اعمال فشار بيشتر بر جمهوري‬ ‫اسالمي ايران خواهد بود‪ .‬بنابراين اياالت‌متحده آمريكا‬ ‫بر كاهش غني‌س��ازي اورانيوم تا مرز ‪ 3/5‬تا ‪ 5‬درصد‬ ‫و سپس پذيرش پروتكل الحاقي‪ ،‬بستن نيروگاه فردو‬ ‫و خارج كردن اورانيوم‌هاي غني‌س��ازي شده از ايران‬ ‫تاكيد دارد‪ .‬در واقع آمريكا مي خواهد تحركات ‪10‬ساله‬ ‫ايران را در پرونده هسته‌اي و هزينه‌هاي ملي داده شده‬ ‫در اين راستا را زير پرسش جدي در افكار عمومي در‬ ‫سطح توده‌ها و نخبه‌ها چه در داخل و چه در منطقه و‬ ‫نظام بين‌الملل ببرد‪.‬از سوي ديگر ايران با در نظرداشت‬ ‫سياست‌هاي اعمالي و اعالمي‌خود خواهان شناسايي‬ ‫حق ايران براي غني‌سازي اورانيوم در داخل كشور و‬ ‫استفاده از دستاوردهاي غني‌سازي اورانيوم در اين زمينه‬ ‫اس��ت‪ .‬به هر حال مي‌توان گفت سد شوراي امنيت و‬ ‫قطعنامه‌هايي كه در اين چند سال اخير در مسير سياست‬ ‫گذاري‌هاي اياالت‌متحده آمريكا و واكنش‌هاي ايران در‬ ‫اين زمينه صورت پذيرفته است تا حدود زيادي امروز‬ ‫در برابر ايران قرار دارد‪ .‬در واقع اين س��د خط حائلي‬ ‫شده است بين ايران و اياالت‌متحده آمريكا در پرونده‬ ‫هسته‌‌اي‪.‬‬ ‫آنچه كه اياالت‌متحده آمريكا به دنبال آن اس��ت‬ ‫منافع تعريف شده و اهداف تعريف شده آمريكا براساس‬ ‫همين منافع است‪ .‬از اين رو تغيير رژيم ايران را مي‌توان‬ ‫در زمره رويكردهاي بلندمدت آمريكا تعريف كرد اما‬ ‫تغيير رژيم در ايران براي اياالت‌متحده هدف نيست بلكه‬ ‫ابزاري براي رسيدن به اين هدف است‪ .‬بنابراين براي‬ ‫اياالت‌متحده آمريكا تغيير رژيم‌ها ابزارهاي مناسب و‬ ‫كم هزينه‌تري براي رسيدن به اهداف تعريف شده شان‬ ‫تلقي مي‌شود‪ .‬اگر هزينه‌هاي تغيير رژيم‌ها بيشتر از منافع‬ ‫حاصل از معامله با رژيم‌ها باشد بي‌ترديد اياالت‌متحده‬ ‫آمريكا با رژيم‌هاي متفاوتي وارد معامله‌هاي سودآور‬ ‫خواهد شد‪ .‬بنابراين من معتقد نيس��تم كه تغيير رژيم‬ ‫هدف اياالت‌متحده آمريكا باشد بلكه هدف اين كشوراز‬ ‫اين طرح در نظر گرفتن جنبه ابزاري آن است‪ .‬بنابراين‬ ‫اگر اياالت‌متحده آمريكا با هزينه‌ه��اي كمتر از تغيير‬ ‫رژيم به منافع بيشتري دست پيدا بكند چندان ضرورتي‬ ‫در ايجاد يك فش��ار پرهزينه بر ايران در جهت رسيدن‬ ‫به اهداف خود نخواهد ديد اما اگ��ر مقاومت‌هايي در‬ ‫اين مسير صورت بگيرد كه الجرم و ضرورتا دستيابي‬ ‫به اهداف اياالت‌متحده آمريكا را در مسير تغيير رژيم‬ ‫جمهوري اس�لامي ايران رقم بزند اراده اياالت‌متحده‬ ‫آمريكا معطوف به اين تغيير خواهد بود‪ .‬حال آيا در اين‬ ‫زمينه موفق باشد يا نباشد بحث‌هاي ديگري را طلب‬ ‫مي‌كند اما رفتارشناس��ي اياالت‌متحده آمريكا در اين‬ ‫زمينه به اين صورت است‪ .‬اكنون كه در آستانه انتخابات‬ ‫رياس��ت‌جمهوري اياالت‌متحده قرار داريم صحبت‬ ‫بر سر تغيير سياست‌هاي آمريكا در صورت روي كار‬ ‫آمدن جمهوري خواهان پيش آمده اما آنچه كه مسجل‬ ‫است اهداف استراتژيك اياالت‌متحده آمريكا با تغيير‬ ‫و تحول در احزاب حاكم بر كاخ س��فيد تغيير نخواهد‬ ‫كرد؛ از لحاظ هدف گذاري اس��تراتژيك اين تغييرات‬ ‫بسيار اندك خواهد بود اما در عين حال بايد پذيرفت كه‬ ‫با تغيير احزاب سياسي حاكم بر كاخ سفيد روش‌هاي‬ ‫متفاوتي در جهت رس��يدن به اين اهداف مورد توجه‬ ‫قرار مي‌گيرد كه پژواكي از ماهيت و هويت تشكيل اين‬ ‫احزاب در اياالت‌متحده آمريكاست‪ .‬حزب دموكرات‬ ‫و حزب جمهوري خ��واه اساس��ا در پرونده‌هاي ملي‬ ‫و هدف‌گذاري‌هاي منفعتي در اي��ن زمينه با يكديگر‬ ‫داراي همگرايي بسيار جدي و هم پيوندي‌هاي تعريف‬ ‫شده در ساختار سياسي اياالت‌متحده آمريكا هستند‪.‬‬ ‫اما در عين حال بايد قبول كنيم كه در مس��ير دستيابي‬ ‫به اين راه‌ها ره نگاشت‌ها يا نقش��ه راه‌هاي متفاوتي را‬ ‫برمي‌گزينند كه در اين مسير از يكديگر جدا مي‌شوند‪.‬‬ ‫بنابراين تغيير رئيس‌جمهوري آمريكا و روي كار آمدن‬ ‫احتمالي جمهوري خواهان اگر ص��ورت بپذيرد تنها‬ ‫در اين مس��ير تفاوت و تمايز خواهد داشت‪ .‬در پايان‬ ‫به نظر مي‌رسد رويكرد دموكرات‌ها با توجه به عملكرد‬ ‫چهار ساله اخيرش��ان نس��بت به جمهوري خواهاني‬ ‫كه هياهوه��اي بيش��تري در ارتباط با اي��ران دارند در‬ ‫راس��تاي ايجاد يك اجماع بين‌المللي و منطقه‌اي عليه‬ ‫جمهوري‌اسالمي ايران كارآمدتر بوده است‪g .‬‬ ‫‪47‬‬
‫بين‌الملل‌‬ ‫مصر در مسير اسالمگرايي‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫روزهاي سخت آقاي رئيس‌جمهور‬ ‫‪1‬‬ ‫در ميان محافظهكاري و انقالبيگري‬ ‫نظاميان و اخوان‌المس��لمين مصر اي��ن روزها‪،‬‬ ‫دوران پرتنش��ي را س��پري مي‌كنن��د؛ نظامي��ان كه با‬ ‫منحل‌كردن پارلمان تاحدودي تالش كردند قدرت را‬ ‫از اخوان‌المسلمين سلب كنند با پيروزي محمد‌المرسي‪،‬‬ ‫نامزد اين گروه در انتخابات رياست‌جمهوري راهي جز‬ ‫كنار آمدن با اس�لامگرايان ندارند‪ .‬اگر ارتش بخواهد‬ ‫در‌برابر اخوان‌المسلمين شمش��ير را از رو ببندد قطعا‬ ‫مصر دوباره ش��اهد اعتراض��ات مردمي‌خواهد بود‪.‬‬ ‫چراكه در قسمت اعظم قرن گذشته‪ ،‬اخوان‌المسلمين در‬ ‫قالب نهادي اساسي و مهم ظاهر شده و در عرصه‌هاي‬ ‫پزشكي‪ ،‬آموزشي و ديگر موارد به مردم خدمت‌رساني‬ ‫كرده است‪ ،‬خدماتي كه دولت مصر يا از ارائه آن ناتوان‬ ‫ن رو ميليون‌ها مصري‬ ‫بود يا از آن سرباز مي‌زد‪ .‬از همي ‌‬ ‫حاضرند فرصت اداره كش��ور را به اين سازمان اعطا‬ ‫كنند‪ .‬اخوان‌المس��لمين طي ‪20‬س��ال گذشته به‌مرور‬ ‫خود را در ميان نخب��گان اقتصادي مص��ر جاي داده‪،‬‬ ‫هر چند بايد گفت كه در اين راه تابع آنها نشده است‪.‬‬ ‫اخوان‌المسلمين به دو طريق در ميان نخبگان اقتصادي‬ ‫مصر قرار‌گرفته اس��ت‪« :‬ايجاد تش��كيالت اقتصادي‬ ‫خاص خود كه بسيار هم موفق بوده است و برقراري‬ ‫‪48‬‬ ‫ارتباطات ش��خصي همچون ازدواج ب��ا خانواده‌هاي‬ ‫طبقه حاكم‪ ».‬در جريان اعتراض‌ها عليه رژيم مبارك‪،‬‬ ‫ارتش دو راه پيش رو داشت‪ .‬اول‪ ،‬همكاري با جنبشي‬ ‫كه اش��تراكات اقتصادي زيادي با آن داشت؛ در ضمن‬ ‫آن جنبش هم براي ايفاي نقش سياس��ي به پشتيباني‬ ‫ارتش نيازمند بود‪ ،‬اما راه دوم درافتادن با جمال مبارك‬ ‫و ديگر اعضاي جوان گرداننده اقتص��ادی مصر بود‪،‬‬ ‫افرادي كه هيچ‌عالقه و تعهدي به ارتش نداش��ته و از‬ ‫برنامه آزادسازي كه دس��ت ارتش را از اقتصاد كوتاه‬ ‫مي‌كرد حمايت مي‌كردند‪ .‬مردم و ارتش هيچ‌گاه «دست‬ ‫واحد» نبوده‌اند‪ ،‬اما همواره هدفي مش��ترك داشته‌اند‪:‬‬ ‫«سرنگوني مبارك‪ ».‬اگرچه خيلي از مصري‌ها به خاطر‬ ‫ورود به دوران جديد خوشحال هس��تند‪ ،‬اما به‌لحاظ‬ ‫رواني همچنان به حكومتي كه گرداگ��رد زندگي آنها‬ ‫چنبره زده بود احس��اس وابستگي مي‌كنند‪ .‬حكومت‬ ‫سابق ازطريق گفتمان ثبات و ملي‌گرايي اعمال قدرت‬ ‫مي‌كرد‪ .‬اين روش هرچند توهين‌آميز ب��ود‪ ،‬اما مردم‬ ‫احساس مي‌كردند از امنيت برخوردار بوده و به شمار‬ ‫مي‌آيند‪ .‬در دوره آشفته پس از مبارك جاي تعجب ندارد‬ ‫كه ميليون‌ها نفر آرزوي امنيت دوران پيش از انقالب‬ ‫را داشته باشند‪ ،‬حتي با‌وجود آنكه در آن دوران نظارتي‬ ‫ش��ديد بر‌جامعه و زندگي افراد حكمفرم��ا بود‪ .‬اين‬ ‫پديده پس از حمله س��ال‪ 2003‬آمريكا به‌عراق‪ ،‬در آن‬ ‫كشور هم ديده شد‪ .‬عالوه‌براين‪ ،‬بسياري از مصري‌ها‬ ‫پ��س از س��رنگوني مب��ارك واقعا به س��ختي گذران‬ ‫زندگي مي كنند ك��ه اين مورد هم احس��اس تعلق به‬ ‫نظام سابق را تقويت مي‌كند‪ .‬در ‪ 16‬ماه گذشته حداقل‬ ‫يك چيز در مصر مشخص شده است‪ .‬قدرت عوامل‬ ‫پش��ت‌پرده در مصر بيشتر از آني اس��ت كه اكثر مردم‬ ‫تصور مي‌كردند‪ ،‬درنتيجه شورايعالي نظاميان و نخبگان‬ ‫اقتصادي كه بر‌عوامل پش��ت پرده نف��وذ دارند به اين‬ ‫راحتي از قدرت و ثروت خود نخواهند گذشت‪ ،‬مگر‬ ‫در يك نبرد خونين‪ .‬با‌توجه به موارد ياد‌شده‪ ،‬مهم‌ترين‬ ‫و تنها موفقي��ت انتخابات رياس��ت‌جمهوري و حتي‬ ‫انقالب‪ ،‬نهادينه‌كردن يك نظام سياسي مردمي است‪.‬‬ ‫اگر رهبر جديد نتواند در آينده نزديك تغيير اساس��ي‬ ‫در زندگي مصري‌ه��ا ايجاد كند‪ ،‬فقط تع��داد كمي‌به‬ ‫انتخاب خود وفادار خواهند ماند‪ .‬به‌نظر مي‌رس��د در‬ ‫حال حاضر مصر ن��ه چهره‌اي در حد نلس��ون ماندال‬ ‫دارد و نه البته يك حس��ني مبارك ديگر‪ .‬اين در حالي‬
‫‪2‬‬ ‫وعده‌هاي المرسي درترازوي واقعيت‬ ‫المرسي طي س��خنراني‌ها و گفت‌وگوهايي كه‬ ‫با رسانه‌هاي مختلف داش��ت نظرات خود را پيرامون‬ ‫برخي مس��ائل مهم بيان كرد كه در زير به برخي از آنها‬ ‫اشاره شده است‪:‬‬ ‫اخوان‌المس��لمين در خدمت مردم مصر هستند‪.‬‬ ‫در ميان هيچ‌يك از آنها كس��ي را نديدم كه در انديشه‬ ‫رياست‌جمهوري باشد‪ .‬آنها يك جامعه مدني هستند‪.‬‬ ‫(سي‌بي‌سي‌تي وي‪ 10 ،‬مي‌‪)2012‬‬ ‫ح��زب م��ن معتقد اس��ت ك��ه ي��ك زن نبايد‬ ‫رئيس‌جمهور ش��ود‪ ،‬اما من با انتخ��اب يك زن براي‬ ‫معاون رئيس‌جمهور مش��كلي ن��دارم‪ .‬يك‌زن حتي‬ ‫مي‌تواند نخس��ت‌وزير باش��د‪( .‬سي‌بي‌س��ي تي وي‪،‬‬ ‫‪‌10‬مي‌‪)2012‬‬ ‫مسلمانان حق دارند مستقيما سرنوشت خود را‬ ‫تغيير دهند‪ .‬اما اگر يك مس��لمان تغيير مذهب خود را‬ ‫رسما به اطالع همه برس��اند و به جامعه آسيب برساند‬ ‫بايد به‌عنوان مرتد مجازات ش��ود‪( .‬النهار تي وي‪18 ،‬‬ ‫مي‌‪)2012‬‬ ‫رژيم سابق براي جدايي انداختن ميان مسلمانان‬ ‫و قبطيان از موضوع قبطي بودن سوءاس��تفاده مي‌كرد‬ ‫تا مردم از اعمال و رفتار نادرس��ت رژيم غافل شوند‪.‬‬ ‫اخوان‌المسلمين با كليساي قبطيان يا برادران مسيحي‬ ‫خود هيچ‌مشكلي ندارد‪( .‬شبك ‌ه يك‪ 12 ،‬مي‌‪)2012‬‬ ‫اسالم به مهرباني و عدالت ميان مسلمانان و قبطيان‬ ‫توصيه مي‌كند‪ .‬قبطي‌ها هم بايد حق داش��ته باش��ند‪،‬‬ ‫مكان‌هاي مذهبي و عبادي خود را هرجا كه خواستند‬ ‫بسازند؛ درس��ت همان كاري كه مس��لمانان مي‌كنند‪.‬‬ ‫(سي‌بي‌سي‪‌10 ،‬مي‌‪)2012‬‬ ‫قول مي‌دهم به توافق‌ها و معاهداتي كه براساس‬ ‫قوانين بين‌المللي وضع شده‪ ،‬احترام بگذارم‪ .‬مصر بيش‬ ‫از ‪ 32‬سال است كه توافق كمپ ديويد را رعايت كرده‬ ‫اما اسرائيل بارها و بارها آن را نقض كرده است‪( .‬شبكه‬ ‫يك‪‌14 ،‬مي‌‪)2012‬‬ ‫ما به هيچ‌كس اعالم جنگ نمي‌كنيم و نمي‌خواهيم‬ ‫در آينده روابط‌مان را با ديگ��ران دچار تنش كنيم مگر‬ ‫آنهايي كه مقابل مردم مصر مي‌ايستند يا به مصر حمله‬ ‫مي‌كنند‪( .‬العربيه‪ 23 ،‬نوامبر‌‪)2011‬‬ ‫اجازه نمي‌دهم پ��ول و غول‌هاي بزرگ اقتصادي‬ ‫روي سياست تاثير بگذارند‪ .‬كسري بودجه را مي‌توان‬ ‫طي يك يا دو س��ال حل‌كرد‪ .‬اجازه نخواهم داد فساد‬ ‫اقتصادي كه در رژيم گذشته بسيار ش��ايع بود دوباره‬ ‫به‌وجود آيد‪( .‬سي بي‌سي‪‌10 ،‬مي‌‪)2012‬‬ ‫زاغه‌ها ميراث رژيم س��ابق هس��تند‪ .‬بايد فضاي‬ ‫معماري كش��ور را بازنگري كنيم و ش��هرها و مناطق‬ ‫بين‌الملل‬ ‫رسالت جديد اسالمگرايان ؛‌عملياتي كردن شعارهاي انتخاباتي‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫اس��ت كه چهره‌هاي رقيبي وجود دارند كه مي‌توانند‬ ‫در حد فاصل بين اين دو نفر مورد رهبري قرار گيرند‪.‬‬ ‫اين ش��رايط فرصت‌هاي بس��ياري به‌وجود مي‌آورد‬ ‫كه البته تحقق آنها بس��يار دش��وار خواهد بود‪ .‬در اين‬ ‫ميان محمد المرس��ي‪ ،‬رئيس‌جمهوري منتخب مصر‬ ‫راه‌سختي را در پيش دارد‪ .‬وي هفته گذشته پس‌از اداي‬ ‫س��وگند در برابر دادگاه عالي قانون اساسي اين كشور‬ ‫به دانشگاه قاهره رفت تا براي شخصيت‌هاي سياسي‬ ‫و مردمي‌مصر سخنراني كند‪ .‬در دانشگاه قاهره محمد‬ ‫حسين طنطاوي‪ ،‬رئيس ش��ورايعالي نيروهاي مسلح‬ ‫مصر و سامي‌عنان‪ ،‬رئيس ستاد مشترك نيروهاي مسلح‬ ‫اين كشور و معاون طنطاوي نيز حضور داشتند كه ورود‬ ‫آنها به محل دانش��گاه با اعتراض مردم و درخواست‬ ‫آنها براي بركناري ش��وراي نظامي هم��راه بود‪ .‬كمال‬ ‫الجنزورى‪ ،‬نخس��ت‌وزير دولت موقت مصر‪ ،‬يوسف‬ ‫القرضاوى‪ ،‬رئيس اتحاديه جهاني علماي مس��لمين‪،‬‬ ‫عمرو موس��ى‪ ،‬دبيركل س��ابق اتحاديه عرب‪ ،‬برخي‬ ‫نمايندگان پارلمان مصر از اح��زاب «آزادي و عدالت»‬ ‫وابسته به گروه اخوان‌المس��لمين‪« ،‬اصالح و توسعه»‬ ‫و «مصري‌هاي آزاده»‪ ،‬محمد البرادعي‪ ،‬مديركل سابق‬ ‫آژانس بين‌المللي انرژي اتمي‪ ،‬محمد سعد الكتاتني‪،‬‬ ‫رئيس پارلمان منحل‌ ش��ده مصر و تعدادي از وزراي‬ ‫كش��ورهاي عربي و آفريقايي نيز در دانش��گاه قاهره‬ ‫حضور يافته بودند‪.‬‬ ‫المرسي در ابتداي سخنانش دانشجويان مصري‬ ‫را خطاب ق��رار داد و س��پس نيز در رابط��ه با انقالب‬ ‫كشورش سخن گفت‪.‬‬ ‫المرس��ي در ادامه برخي اهداف خ��ود را براي‬ ‫مردمي‌كه در دانشگاه قاهره جمع شده بودند تبيين كرد‬ ‫كه بخشي از سخنان وي در زير آمده‪ :‬اولين مسئوليت‬ ‫من اين است كه از قانون اساس��ي دفاع كنم‪ .‬مصر در‬ ‫انتخاباتي مرا به‌عنوان رئيس‌جمه��ور انتخاب كرد كه‬ ‫مسئوالن قوه‌قضائيه نتايج شفاف آن را اعالم كردند و‬ ‫نيروهاي مسلح كشور نيز امنيت آن را برقرار كردند‪ .‬به‬ ‫خدا و شما قول مي‌دهم كه از نظام جمهوري محافظت‬ ‫كنم و به‌قانون اساس��ي احترام بگذارم و خواسته‌هاي‬ ‫مردم را برآورده كنم و همچنين از استقالل و تماميت‬ ‫ارضي مصر حمايت كنم‪ .‬نهاده��اي منتخب فعاليت‬ ‫خود را از سرخواهند گرفت و نيروهاي مسلح نيز بايد‬ ‫به امور خود بپردازند‪ .‬همه تالش‌خود را به كار خواهم‬ ‫گرفت تا امنيت ملي كشور را حفظ كنم و از مرزهاي آن‬ ‫با نيروهاي مسلح دفاع كنم‪ .‬نيروهايي كه سپر و شمشير‬ ‫كشور هستند و با هر‌كسي كه بخواهد به مصر لطمه وارد‬ ‫كند برخورد خواهند كرد‪ .‬قسم مي‌خورم كه از ارتش‬ ‫حمايت كنم تا قدرتمندتر از قبل باشد و ملت درهمه‬ ‫زمينه‌ها با آن همراهي كند‪ .‬ق��ول مي‌دهم كه امنيت و‬ ‫ثبات كشور وظيفه بزرگ من به كمك نيروهاي وفادار‬ ‫پليس باشد‪ ،‬نيروهايي كه جان خود را فداي حفاظت از‬ ‫كشور كردند؛ به شما وعده مي‌دهم كه استقالل سيستم‬ ‫قضايي را حفظ‌كنم و قانون اساسي تعيين‌كننده باشد‬ ‫و همه شهروندان مصر از حق خود برخوردار باشند‪.‬‬ ‫شوراي نظامي به‌وعده خود عمل كرد و نخواست كه‬ ‫جايگزين اراده ملت باش��د‪ .‬نهادهاي منتخب فعاليت‬ ‫خود را از س��ر‌خواهند گرف��ت و ارتش مص��ر نيز به‬ ‫مسئوليت خود كه همان دفاع از كشور است‪ ،‬مي‌پردازد؛‬ ‫نيروهاي نظامي بايد قدرتمند باشند و با بقيه بخش‌هاي‬ ‫كشور همكاري كنند‪.‬‬ ‫به آنها به‌خاطر تالش‌هايش��ان و سختي‌هايي كه‬ ‫تحمل كرده‌اند درود مي‌فرستم‪ .‬نظام گذشته باعث‌شد‬ ‫نقش منطقه‌اي و بين‌المللي مصر اف��ول كند‪ .‬من قول‬ ‫مي‌دهم كه تالش كنيم با قدرت‌هاي سخت و نرم كشور‬ ‫مصر را به‌نقش خود در منطقه برگردانيم‪ .‬ما پيام صلح‬ ‫و حق و عدالت براي جهانيان داريم‪ .‬به همه تعهدات‬ ‫بين‌المللي خود پايبند هستيم‪ ،‬از اينجا نيز اعالم مي‌كنم‬ ‫مصر با ملت فلسطين همراهي خواهد كرد تا به حقوق‬ ‫خود دس��ت‌يابد و تالش خواهيم كرد كه آشتي ملي‬ ‫فلسطين را به سرانجام برسانيم تا ملت فلسطين براي‬ ‫بازگرداندن سرزمين خود متحد باشند‪.‬‬ ‫ما نمي‌خواهيم كه انقالب خ��ود را صادر كنيم و‬ ‫در امور داخلي هيچ كش��وري دخالت نخواهيم كرد‪،‬‬ ‫همچني��ن اجازه نخواهي��م داد كه هيچ‌ك��س در امور‬ ‫داخلي ما دخالت كند‪ .‬ما از جهان عرب و اس�لام جدا‬ ‫نخواهيم شد‪ .‬همواره اعالم خواهيم كرد كه از ملت‌ها‬ ‫براي دستيابي به آزادي و دموكراسي حمايت خواهيم‬ ‫كرد‪ .‬مصر امروز آغوش خود را براي ملت فلسطين باز‬ ‫مي‌كند‪ .‬تالش خواهيم كرد كه توافقنامه دفاع مشترك‬ ‫عربي و بازار مش��ترك عرب را در چارچوب اتحاديه‬ ‫عرب فعال كنيم‪.‬‬ ‫مصر همواره پيشگام بوده و هر‌موقع كه قيام كرده‬ ‫ملت عرب همراهش قيام كردند‪ .‬مصر در دوره جديد‬ ‫خود هيچ‌گونه نقض حق��وق ملت‌هاي عرب را قبول‬ ‫نخواهد كرد‪ .‬در برابر چالش‌ها و خطرهايي كه جهان‬ ‫عرب را تهديد مي‌كند‪ ،‬محكم ايستادگي خواهد كرد‪.‬‬ ‫به ملت مصر احترام مي‌گذارم و تالش خواهم كرد كه‬ ‫راهنمايی براي مصر جديد باشم‪ .‬با هم تالش خواهيم‬ ‫كرد كه سرمايه‌گذاري در همه بخش‌ها را تشويق كنيم و‬ ‫گردشگري را فعال كنيم تا به اقتصاد كشور آسيب نرسد‪.‬‬ ‫آينده درخشان براي فرزندان مسلمان و مسيحي خود‬ ‫رقم خواهيم زد تا مصر قدرتمند شود و اهداف انقالب‬ ‫را ادامه دهد و با هم آزادي و عدالت و كرامت انساني‬ ‫را برآورده سازيم‪.‬‬ ‫به‌همه شما در سراسر كش��ور درود مي‌فرستم و‬ ‫وعده مي‌دهم كه در حق ش��ما خيانت نكنم‪ .‬به كشور‬ ‫و ملت خود هرگز خيانت نخواه��م كرد و به اميد خدا‬ ‫خواهم توانست خواسته‌هاي شما را برآورده سازم‪ .‬چند‬ ‫بار گفتم و خواهم گفت كه خون شهيدان و مجروحان‬ ‫امانتي است بر‌گردن من و تالش خواهم كرد كه حق آنها‬ ‫را بگيرم‪ .‬به جلو نگاه خواهيم كرد و هرگز به پشت سر‬ ‫خود نگاه نمي‌كنيم‪g .‬‬ ‫مسكوني جديد بس��ازيم‪ .‬دولت بايد به زاغه‌نشين‌ها‬ ‫وام‌هايي بدهد كه بتوانند در مناطق مسكوني تازه‌ساخت‬ ‫صاحب‌خانه شوند‪( .‬شبكه يك‪ 11 ،‬مي‌‪)2012‬‬ ‫حمل‌ونقل و امنيت مهم‌ترين مسائلي هستند كه‬ ‫گردشگري را تحت‌تاثير قرار مي‌دهند‪ .‬هدف من اين‬ ‫است كه سيل گردشگران را تا س��االنه ‪ 20‬ميليون نفر‬ ‫افزايش دهم‪( .‬سي‌بي‌سي‪ 9 ،‬مي‌‪)2012‬‬ ‫هنوز قانون وجود دارد‪ ،‬اما به آن احترام گذاش��ته‬ ‫نمي‌شود‪ .‬بازسازي وزارت‌كش��ور يك مشكل واقعي‬ ‫است‪ .‬در مصر نبايد چيزي به‌نام حالت فوق‌العاده وجود‬ ‫داشته باشد‪( .‬شبكه‌يك‪ 2 ،‬مي‌‪)2012‬‬ ‫اگر رئيس‌جمهور ش��وم‪ ،‬حفظ امنيت نخس��تين‬ ‫هدف من خواهد بود‪( .‬النهار‪ 18 ،‬مي‌‪)2012‬‬ ‫در رژيم سابق‪ ،‬شرايط وخيم سالمتي و خدمات‬ ‫درماني به خواس��ته‌هاي سياسي نس��بت داده مي‌شد‪.‬‬ ‫خدمات درماني بايد براي همه مصري‌ها قابل دسترس‬ ‫باشد‪( .‬شبكه يك‪ 11 ،‬مي‌‪)2012‬‬ ‫المرسي كه يك فرد تحصيلكرده و باتجربه است‬ ‫مي‌داند كه اكنون خواسته‌هاي مردم مصر چيست و تقريبا‬ ‫توانسته با سخنان و وعده‌هايش مردم را به سمت خود‬ ‫جذب كند اما مهم‌ترين مساله در حال حاضر اين است‬ ‫كه وي بتواند به شعارهايش جامه عمل بپوشاند‪.‬‬ ‫مردم مصر ك��ه در اعتراض به حكومت پيش��ين‬ ‫تظاهرات كردند قطعا از رئيس‌جمهور فعلي انتظارات‬ ‫زيادي دارند و المرس��ي بايد بتواند انتظارات مردم را‬ ‫تحقق بخشد‪g.‬‬ ‫‪49‬‬
‫قاهره درمحور مقاومت‬ ‫تفاوت‌هاي مصر مبارك با مصر مرسي‬ ‫حسين شيخ‌االسالم‪ /‬مشاور امور بين‌الملل مجلس‬ ‫‪3‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫محمد المرس��ي‪ ،‬كاندي��داي اخوان‌المس��لمين‬ ‫با‌پيروزي بر‌احمد شفيق در انتخابات رياست‌جمهوري‬ ‫مصر وارد مرحله جديدي ش��د‪ ،‬اين در حالي است كه‬ ‫ساختار حكومت در مصر س��ال‌هاي طوالني است در‬ ‫اختيار يك طيف خاص ق��رار دارد‪ ،‬طيفي كه تفكراتي‬ ‫همسو با صهيونيسم و ضداس�لام دارد‪ .‬با گذشت يك‬ ‫سا ‌لو‌نيم از پيروزي انقالب و سقوط مبارك‪ ،‬بازماندگان‬ ‫رژيم س��ابق و طرفدار غ��رب همچنان ب��ا حيله‌گري‬ ‫تحت‌عنوان ش��وراي نظامي قدرت را در دست دارند و‬ ‫كش��ور مصر هنوز قانون‌اساس��ي ندارد‪ .‬پارلمان توسط‬ ‫شوراي نظامي منحل شده و حدود اختيارات و وظايف‬ ‫رئيس‌جمهور منتخب هنوز روش��ن نيس��ت‪ .‬در‌چنين‬ ‫وضعيتي نامزد گروه اسالمگراي اخوان‌المسلمين تحت‬ ‫فشار ش��ديد رس��انه‌هاي پرتعداد ضد انقالب خارجي‬ ‫و داخلي قرار‌داش��ته و مجبور اس��ت تا در دست‌گرفتن‬ ‫كامل قدرت مواضعي احتياط‌آميز داش��ته باش��د‪ .‬نبايد‬ ‫اي��ن واقعي��ت را نادي��ده بگيريم ك��ه اس�لامگرايان‬ ‫باوجودداشتنتشكيالتريش ‌هداريمثلاخوا ‌نالمسلمين‬ ‫ازتجربهحكومتداريبرخوردارنبوده‌اند‪.‬ساختارحكومت‬ ‫مبارك همچنان در مصر برقرار‌اس��ت و بايد منتظر ماند‬ ‫و ديد كه آيا اسالمگراها مي‌توانند با هوشمندي ساختار‬ ‫نظام به جاي‌مانده از مبارك را تغيير دهند‪ .‬جايگاه مصر در‬ ‫منطقه بسيار مهم و با ارزش است و مي‌توان گفت به لحاظ‬ ‫موقعيت ژئوپولتيك كمتر از ايران نيست‪ .‬مهم‌ترين آبراه و‬ ‫كانال جهان در اختيار كشور مصر است‪ .‬كافي است براي‬ ‫مثال پارلمان مصر تصويب كند در جهت صلح جهاني‬ ‫ا ‌ز تردد كشتي‌ها با بار سالح جلوگيري مي‌كند؛ مديريت‬ ‫كانال سوئز يك اهرم فرا منطقه‌اي و جهاني در دست مصر‬ ‫است‪ .‬در حال حاضر مردم مصر در فكر بازيابي هويت‬ ‫سركوب شده خود هستند‪ ،‬مصر در حال حاضر حالت‬ ‫تدافعي نسبت به‌اسرائيل دارد‪ .‬بي‌ترديد مقاومت ايران بر‬ ‫ضد‌رژيم‌صهيونيستي طي اين سال‌ها به سود مصر تمام‬ ‫شده و اسالمگرايان نمي‌توانند نسبت به‌سرنوشت قدس‬ ‫بي‌اعتنا باشند‪ ،‬چرا كه اين يك خواسته مردمي‌در مصر‬ ‫است‪.‬پسمصردراينموردبسيارپراهميتباايراندريك‬ ‫سنگر قرار مي‌گيرند‪ .‬مواضع اسالمگرايان در‌مصر منطقا‬ ‫نمي‌تواندسنخيتيبا‌مواضعمحورضدمقاومتمنطقه‌اي‬ ‫داشته باشد‪ .‬كشور مصر در جهان عرب هميشه در طول‬ ‫تاريخ جايگاه يك كشور الگو و پيش��رو را داشته است‪.‬‬ ‫اخوا ‌نالمسلمينپسازتاسيسدربيشتركشورهايعربيو‬ ‫اسالميالگوبرداريشد‪.‬حتيحزبالدعوهشيعيدرعراق‬ ‫نمونه‌ايشيعيازاخوا ‌نالمسلميناست‪.‬برايمثالكودتاي‬ ‫افسرانآزاددرهمهجهانعربالگوبرداريشد‪.‬وقتيمصر‬ ‫در قالب معاهده كمپ ديويد در مقابل اسرائيل كرنش كرد‬ ‫روح تسليم اغلب جهان عرب را در برگرفت‪ .‬اكنون كه‬ ‫المرسي به‌عنوان نخستين رئيس‌جمهور اسالمگراي اين‬ ‫كشور پهناور عربي برگزيده شده اگر مي‌خواهد نماينده‬ ‫مردم مصر باش��د بايد در مقابل توطئه‌ه��ا و نيرنگ‌هاي‬ ‫شوراينظاميايستادگيكردهتااصالتخودرانشاندهد‪.‬‬ ‫در حال حاضر جامعه مص��ر درگير تنش‌ها و اختالفات‬ ‫پيچيده‌اي اس��ت كه در يك طرف آن جن��اح مقاومت‪،‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪50‬‬ ‫اخوان‌المسلمين و انقالبيون قرار‌داشته و در طرف ديگر‬ ‫روسايمستبد‪،‬شاهانعربوبرخيازگروه‌هايسازشگر‬ ‫هستند‪.‬ايندرگيري‌هاوكشمكش‌هاكهمياناسالمگرايان‬ ‫واستكبارصورتگرفتههمچنانادامهخواهدداشتواين‬ ‫اختالفاتهمدرعرصه‌هايسياسي‪،‬اقتصادي‪،‬اجتماعيو‬ ‫فرهنگي بوده و هم شامل فعاليت‌هاي رسانه‌اي و سايبري‬ ‫مي‌شود‪ ،‬حتي اين امر پس از پيروزي مقاومت مردم هم‬ ‫همچنان ادامه خواهد داشت‪ .‬دنباله‌روهاي رژيم گذشته‬ ‫و ارتش شوراي نظامي مصر پس از نااميدي از بازگرداندن‬ ‫مباركبه‌عرصهتالشكردندتاباجايگزينيرئيسسازمان‬ ‫امنيت مصر و معاونش به‌اهداف خود برسند كه موفق هم‬ ‫نشدند؛ بنابراين پس از شكست آنها آمريكا تالش كرد تا‬ ‫به كمك ارتش مصر مقابل مردم انقالبي بايستد كه اين امر‬ ‫نيز به نتيجه نرسيد‪ .‬آمريكا به كمك سازمان سيا‪ ،‬اسرائيل‬ ‫و دنباله‌روي‌هاي رژيم سابق مصر درصدد بود تا انقالب‬ ‫تودهمردممصررامنحرفكندكهدراينزمينهآموزش‌هاي‬ ‫زيادي به اين گروه‌ها داده و پول زيادي هم خرج كرد‪ .‬امروز‬ ‫اينسوالمطرحاستكهوقتيمجلسمصرمنحلمي‌شود‬ ‫وديگرنماينده‌ايوجودندارداتكايمردممصربايدبهكجا‬ ‫باشد؟درشرايطيشوراينظاميمصرمجلساينكشوررا‬ ‫منحلكردكهانتخاباترياست‌جمهوريدرحالبرگزاري‬ ‫بودوشرايطمصربهقدريحساسشدهكهازصحبت‌هاي‬ ‫يكسياستمدارگرفتهتاجنگغزهواسرائيلبرمسائلاين‬ ‫كشوراثرمي‌گذارد‪.‬محمدالمرسي‪،‬رئيس‌جمهورمنتخب‬ ‫مصرهدف‌‌هايخودرادرقالبشعارهاييارائهكرده؛مثال‬ ‫اينكه او اعالم كرده كه خواهان بازگشت پارلمان و تجديد‬ ‫عظمت ملي مردم مصر است؛ كه بايد ديد با گذشت زمان‬ ‫چقدر در اين زمينه تالش خواهد كرد‪.‬‬ ‫مردم مصر مي‌خواهند پرچم اس�لام برافراش��ته‬ ‫باش��د و آنها معتقد هس��تند ك��ه عدالت بايد در س��ايه‬ ‫شريعت اس�لام پياده ش��ود‪ ،‬همچنين مردم مصر ديگر‬ ‫نمي‌خواهند پيمان كمپ‌ديويد ادامه پيدا كند‪ .‬جناح‌هاي‬ ‫استكبار‪ ،‬س��ازمان امنيت مصر و سياس��يون دنباله‌روي‬ ‫مبارك بس��يار باتجرب��ه بوده و حدود ش��صت س��ال‬ ‫است كه حكومت كرده؛ از سوي ديگر آمريكا‪ ،‬اسرائيل‬ ‫و انگليس نيز جزو حاميان آنها هستند؛ اين در حالي است‬ ‫مصر در حال حاضر حالت‬ ‫تدافعي نسبت به‌اسرائيل‬ ‫دارد‪ .‬بي‌ترديد مقاومت ايران‬ ‫بر ضد‌رژيم‌صهيونيستي‬ ‫طي اين سال‌ها به‬ ‫سود مصر تمام شده و‬ ‫اسالمگرايان نمي‌توانند‬ ‫نسبت به‌سرنوشت قدس‬ ‫بي‌اعتنا باشند‪ ،‬چرا كه اين‬ ‫يك خواسته مردمي‌در مصر‬ ‫است‬ ‫كه اخوان‌المسلمين با وجود اينكه تا حدي در عرصه‌هاي‬ ‫سياسي تجربه دارد؛ ولي باز هم به اندازه آنها سابقه حضور‬ ‫در عرصه‌هاي سياسي را نداشته‪ ،‬با اين حال بايد با آنها وارد‬ ‫زورآزمايي ش��ده و در اين ميان تجربه كسب كنند‪.‬شعار‬ ‫اخوان‌المسلمين «هو‌الحي» بوده چرا كه آنها مي‌خواهند‬ ‫كشورشانبهسمتاسالم‌خواهيپيشرود؛وليمتاسفانه‬ ‫اخوا ‌نالمسلمينبرايبيانايناسالم‌خواهيكمي‌خجول‬ ‫بوده است‪.‬‬ ‫متاس��فانه انق�لاب م��ردم مص��ر رهب��ري مانند‬ ‫امام‌خميني‌(ره) نداشته كه بتواند آنها را هدايت كند‪ .‬پس‬ ‫از پيروزي انقالب اسالمي ايران امام خميني(ره) مقتدرانه‬ ‫بر اين شعار كه «جمهوري اس�لامي نه يك كلمه كمتر‬ ‫و نه يك كلمه بيشتر» پافش��اري كردند تا نتيجه داد؛ ولي‬ ‫ملت مصر چنين رهبري ندارند‪ .‬آنها نبايد خيال كنند كه‬ ‫غرب رابطه خوبي با آنها پيدا خواهد كرد؛ همچنين نبايد‬ ‫تالش كنند الگوي س��كوالر را در مصر پياده كنند؛ البته‬ ‫نبايد فراموش كرد زماني كه اردوغان به مصر سفر كرد و‬ ‫به مردم اين كشور پيش��نهاد الگوي سكوالر‌تركيه را داد‬ ‫مردمعليهاوبيانيهصادركردند‪.‬بايدبهملتمصراميدواري‬ ‫داد و از سوي ديگر محمد المرس��ي هم بايد جوابگوي‬ ‫استقامت مردم مصر باشدكه درهر‌شرايطي مقابل نظاميان‬ ‫ايستادند؛ درغير اين صورت او همه‌چيز را از دست داده‬ ‫و جلوه بدي از خود نشان خواهد داد‪ .‬انتخاب نخستين‬ ‫رئيس‌جمهوری اسالمگرا در جمهوري عربي مصر بعد‬ ‫ازسرنگونيمباركدربردارندهنكاتبسيارمهمي‌ازجمله‬ ‫نشاندهنده اوج اس�لام‌خواهي ملت مصر و كشورهاي‬ ‫منطقه است‪ .‬اساسا يكيازداليليكهمردممصرالمرسي را‬ ‫به عنوان رئيس‌جمهور خود انتخ��اب كرده‌اند پايبندي‬ ‫وي به آرمان فلس��طين و دش��مني با رژيم‌صهيونيستي‬ ‫است و شادي مردم فلس��طين در پي اين پيروزي حاكي‬ ‫از آن است كه مردم مظلوم فلسطين نيز با اين رويداد مهم‬ ‫اميداورتر از قبل براي آزادي س��رزمين‌هاي اشغال شده‬ ‫خود به مقاومت ادامه خواهن��د داد‪ .‬با مرور مواضع آقاي‬ ‫المرسيدرقبالمسالهفلسطينورابطهبااسرائيلبهخوبي‬ ‫مي‌توان فهميد كه چه پيروزي و موفقيت بزرگي نصيب‬ ‫امت اسالمي ش��ده اس��ت‪ .‬اميدواريم كه آقاي المرسي‬ ‫بر‌اساس وعده‌هاي انتخاباتي خود به‌منظور برآورده‌شدن‬ ‫آرزوي‌هاي ملت مصر كه همان آزادي فلسطين و قدس‬ ‫شريف اس��ت گام بردارد و با‌توجه به اهميت و جايگاه‬ ‫كشور مصر در ميان كشورهاي اسالمي و منطقه بتوانيم‬ ‫شاهد تغييرات اساسي در سياس��ت خارجي اين كشور‬ ‫بزرگ اس�لامي و به تبع آن در منطقه باشيم‪ .‬اين پيروزي‬ ‫پس از درگيري و كلنجار رفتن با‌طيف كانديداي رقيب‬ ‫يعني احمد شفيق و ش��وراي نظامي مصر بدست آمد و‬ ‫سرانجام با حمايت مردم دولتي برسر كار آمد كه هدفش‬ ‫بازگشت به اصول اسالم است‪ .‬مصر به‌رغم توطئه‌هاي‬ ‫دشمنان از گذشته‌هاي دور تا به‌حال‪ ،‬اكنون در شرايطي‬ ‫به س��ر مي‌برد ك��ه هجمه‌هاي غرب��ي به اين كش��ور‬ ‫بيشتر خواهد شد‪ ،‬چه بس��ا كه غرب هيچ گاه دست از‬ ‫سر مصر بر‌نخواهد داش��ت و اس�لامگراها بايد به اين‬ ‫مساله دقت زیادی داشته باش��ند‪ .‬البته در مورد پيرامون‬ ‫روابط ايران و مصر نيز بايد يادآور ش��د‪ ،‬با‌توجه به اينكه‬ ‫هر دوكشور كانون توجه غرب هستند‪ ،‬مي‌توانند برآينده‬ ‫تحوالتدرمنطقهنقشمهمي‌راايفاكنند‪.‬عمقروابطبين‬ ‫دوكشورمصروايرانبه‌ديپلماسيايندوكشوروهمچنين‬ ‫تشكيل كادر سفارت ايران در مصر بستگي دارد‪.‬گفتني‬ ‫است تاكنون هيات‌هاي متعددي از اقشار اصحاب رسانه‪،‬‬ ‫خانواده‌هاي شهداي مصر‪ ،‬اس��اتيد و پزشكان مصري‪،‬‬ ‫شخصيت‌هاي حزبي‪ ،‬هياتي از زنان مصري و ساير موارد‬ ‫به ايران سفر كرده‌اند كه در اين ديدارها خواهان برقراري‬ ‫روابط ميان دو‌كشور نيز شده‌اند‪g.‬‬
‫پيروزي اسالمگرايان‬ ‫در مصر سرنوشت‬ ‫پيمان كمپ ديويد و‬ ‫مناسبات سياسي با‬ ‫رژيم صهيونيستي را‬ ‫در هاله‌اي از ابهام‬ ‫فرو برده است‬ ‫نگاهي به چشم‌انداز سياسي مصر تحت حاكميت اسالمگرايان؛‬ ‫كابوس صهيونيست‌‌ها‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫بيش از يكسال از آغاز انقالب در مصر مي‌گذرد‪،‬‬ ‫اما در اختيار داشتن قدرت توسط نظاميان باعث شده‬ ‫هرج‌و‌مرج در فضاي اجتماعي و سياس��ي اين كشور‬ ‫همچنان حاكم بوده و همه نگاه‌ها براي «تغيير» آينده‬ ‫سياسي متوجه نخستين رئيس‌جمهوري اسالمگراي‬ ‫مصر شود‪« .‬محمد المرسي» رئيس‌جمهوري منتخب‬ ‫مصر‪ ،‬مهندسي كه تحصيالتش را در آمريكا گذرانده‪،‬‬ ‫به‌طور علني سوگند ياد كرده كه پايبند به دموكراسي و‬ ‫حامي‌ حقوق زنان و اقليت‌ها باش��د و قدرت و تاثير‬ ‫مردم را پررنگ‌تر كند‪.‬‬ ‫هر چند ممكن اس��ت انتخاب المرسي به عنوان‬ ‫رئيس‌جمهوري مص��ر به مذاق ژنرال‌ه��ا چندان هم‬ ‫خوش نيامده باش��د ولي اگر ارتش مص��ر كانديداي‬ ‫خود را تعيين كرده بود و با اعمال نفوذ‪« ،‬احمد شفيق»‬ ‫آخرين نخست‌وزير رژيم سابق اين كشور را در مسند‬ ‫قدرت مي‌نش��اند‪ ،‬مردم را براي قيامي‌ديگر در ميدان‬ ‫«التحرير» برمي‌انگيخت و به‌طور قطع منجر به درگيري‬ ‫خونين جديدي مي‌شد‪ .‬از طرف ديگر‪ ،‬انتخاب محمد‬ ‫المرسي براي رياست‌جمهوري‪ ،‬مانع از منحرف شدن‬ ‫مصر از حركت به‌سوي دموكراسي شده است‪.‬‬ ‫به هر حال‪ ،‬وقتي پاي آينده مصر به ميان مي‌آيد‪،‬‬ ‫چالش‌هاي فراواني به چش��م مي‌خورد كه مهم‌ترين‬ ‫آن وضعيت بي‌ثب��ات اقتصادي‪ ،‬مش��كالت پيچيده‬ ‫ي سياس��ي در ح��وزه داخلي و‬ ‫اجتماعي و نابس��امان ‌‬ ‫بين‌المللي است‪.‬‬ ‫درباره آينده جامعه مصر و سيس��تم سياس��ي و‬ ‫اقتصادي آن و همچنين قابليت‌هاي المرسي براي اداره‬ ‫امور كشور گمانه‌زني‌هاي زيادي صورت گرفته است‪.‬‬ ‫اما در هر‌حال‪ ،‬ام��روز مصر با پرسش��ي مهم روبه‌رو‬ ‫اس��ت‪ :‬آيا دولت جديد مي‌تواند وضعيت اقتصادي‬ ‫مصر را بهبود بخشد و به‌حل مسائل اجتماعي پيچيده‬ ‫اين كشور كمك كند؟‬ ‫در حال حاض��ر‪ ،‬با‌توجه به قدرت بس��يار زياد‬ ‫بين‌الملل‬ ‫‪4‬‬ ‫ترجمه‪ :‬آزاده كشوردوست‬ ‫شوراي ارتش در مصر‪ ،‬به‌طور قطع اخوان‌المسلمين‬ ‫بايد براي تقسيم قدرت وارد دور جديدي از مذاكرات‬ ‫شوند‪ .‬اين در حالي اس��ت كه نتيجه همچنان نامعلوم‬ ‫است‪ ،‬ممكن است ارتش خواسته خود را براي حفظ‬ ‫منافع تجاري گسترده‌اش‪ ،‬نظارت بر بودجه نظامي و‬ ‫مس��ائل امنيت ملي و همين‌طور مصونيتش از پيگرد‬ ‫قانوني براي جرائمي‌كه در طول انقالب در آنها دست‬ ‫داشته است‪ ،‬محدود كند‪ .‬اين امكان نيز وجود دارد كه‬ ‫ارتش در صدد محدود كردن قدرت رئيس‌جمهوري و‬ ‫پارلمان باشد تا بتواند به عنوان «محافظ حق حاكميت‬ ‫كشور» عمل كند‪.‬‬ ‫اين طور به‌نظر مي‌رسد كه حاكمان نظامي مصر‬ ‫كه ده‌ها سال حاكميت به مذاقشان خوش آمده و حاضر‬ ‫نيستند صندلي‌هاي نرم قدرت را‌ ترك كنند‪ ،‬حاضر به‬ ‫تقسيم قدرت با كسي نيستند و در اين مسير آرايي كه‬ ‫از صندوق به نفع المرس��ي بيرون آمده كوچك‌ترين‬ ‫اهميتي براي آنها ندارد‪ .‬ش��وراي نظامي بس��ياري از‬ ‫اختي��ارات رئيس‌جمه��وري را قبضه كرده اس��ت و‬ ‫بدون پارلمان – كه دادگاه عال��ي مصر حكم انحالل‬ ‫آن را صادر كرده اس��ت‪ -‬حركت به سوي دو خواسته‬ ‫ضروري كش��ور‪ ،‬يعني ثبات اجتماع��ي و اقتصادي‪،‬‬ ‫براي المرس��ي دش��وار خواهد بود‪ .‬از اين رو‪ ،‬نه تنها‬ ‫اين احتمال وجود دارد كه شوراي نظامي به حاكميت‬ ‫خود بر مصر ادامه دهد‪ ،‬بلكه قدرت المرسي و كابينه‬ ‫غير‌نظامي وي ب��راي احقاق خود ب��ا قانوني خود و‬ ‫چالش‌هاي زيادي رو‌به‌رو خواهن��د بود‪ .‬در صورت‬ ‫تداوم مبارزه ميان اين دو بخش براي به‌دست گرفتن‬ ‫قدرت‪ ،‬مشكالت اقتصادي و اجتماعي به‌شكلي موثر‬ ‫حل نخواهد شد‪ ،‬اما اگر در اين مبارزه قدرت اشتباهي‬ ‫روي دهد‪ ،‬كامال مشخص است كه مردم مصر بار ديگر‬ ‫راه‌ميدان التحرير را در پيش خواهند گرفت‪.‬‬ ‫براي بررسي دورنماي تحوالت سياسي در مصر‬ ‫و ساير كشورهاي عربي‪ ،‬بايد چند اصل تحليل سياسي‬ ‫را در نظر بگيريم‪.‬‬ ‫اول اينكه‪ ،‬سياس��ت را مي‌توان به صورت نزاع‬ ‫بر‌س��ر قدرت تصميم‌گيري و همين‌طور توزيع منابع‬ ‫دولتي تعريف ك��رد‪ .‬بنابراين‪ ،‬بايد رفت��ار هر بازيگر‬ ‫سياس��ي را از منظ��ر چگونگ��ي‌تاثيرگ��ذاري روي‬ ‫دسترسي به‌قدرت تصميم‌گيري و همين‌طور دسترسي‌‬ ‫به منابع دولتي ارزيابي‌كنيم‪.‬‬ ‫در مرحل��ه دوم‪ ،‬مي‌توان موفقيت يا شكس��ت‬ ‫انقالبيون اخ��وان را از منظ��ر توانايي‌ آنه��ا در تغيير‬ ‫استراتژي‌شان از سياس��ت انقالبي‪ -‬كه هدفش تغيير‬ ‫رژيم اس��ت ‪ -‬به سياس��ت نرمال كه بر‌اساس مذاكره‬ ‫بر‌سر راه‌حل‌هاي مسالمت‌آميز در اين سيستم سياسي‬ ‫تعريف مي‌شود‪ ،‬مورد تجزيه و تحليل قرار داد‪.‬‬ ‫در مرحله س��وم‪ ،‬مص��ر از منظر اجراي��ي با دو‬ ‫پرسش مهم روبه‌رو است‪:‬‬ ‫نخس��ت اينكه‪ ،‬چه نوع مدل سياسي در پي اين‬ ‫انقالب پديد مي‌آيد؟‬ ‫دوم اينك��ه‪ ،‬آيا حكوم��ت جديد ق��ادر به بهبود‬ ‫وضعيت اقتص��ادي مصر و كمك به‌حل مش��كالت‬ ‫اجتماعي متعدد آن خواهد بود؟‬ ‫اكنون اين مسائل را به‌صورت جداگانه و نظام‌مند‬ ‫بررسي مي‌كنيم‪:‬‬ ‫اول اينكه‪ ،‬ش��وراي نظامي عالقه زيادي به‌حفظ‬ ‫استقالل و خودمختاري خود دارد‪ ،‬به نحوي كه هيچ‬ ‫شاخه‌اي از دولت مصر اجازه وتو كردن تصميم‌هاي‬ ‫آ ‌ن يا محدود‌كردن حوزه عمل اين ش��ورا را نداش��ته‬ ‫باشد‪ .‬براي مثال‪ ،‬شوراي نظامي بر امپراتوري اقتصادي‬ ‫كنترل دارد (بر‌اساس ارزيابي‌ها‪ ،‬روي ‪‌40‬درصد اقتصاد‬ ‫تاثيرگذار است) و مي‌خواهد اطمينان حاصل كند كه‬ ‫رئيس‌جمهوري و پارلمان نمي‌توانند منافع اقتصادي‬ ‫اين نهاد را به مخاطره انداخته و به نوعي آن را كاهش‬ ‫دهند‪ .‬عالوه بر اين‪ ،‬ارتش مصر خواستار حفظ كنترل‬ ‫بر‌امنيت مل��ي و همين‌طور عناصر كليدي سياس��ت‬ ‫خارجي اس��ت تا از اين طريق قادر ب��ه حفظ ارتباط‬ ‫خود با آمريكا باشد‪ .‬آمريكا س��االنه يك ميليارد دالر‬ ‫در اختيار ارتش مصر ق��رار مي‌دهد و در عوض آ ‌ن را‬ ‫ملزم به‌حفظ روابط پايدار با رژيم‌صهيونيستي مي‌كند‪.‬‬ ‫از آنجا كه ارتش خواهان حفظ قدرت اس��ت و‬ ‫از طرف ديگر‪ ،‬به اين دليل كه پيروزي محمد المرسي‬ ‫در دور دوم انتخابات رياست‌جمهوري قطعي به‌نظر‬ ‫مي‌رسيد‪ ،‬شوراي نظامي در پي منحل كردن پارلمان از‬ ‫طريق دادگاه قانون اساسي و بر‌اساس رموز فني قانوني‬ ‫(اين‌طور به‌نظر مي‌رسيد كه يك‌س��وم پارلمان براي‬ ‫‪51‬‬
‫بين‌الملل‬ ‫كانديداهاي مس��تقل رزرو شده باش��د) بود‪ .‬شوراي‬ ‫نظامي همچنين تصميم داش��ت تا تم��ام قدرت‌هاي‬ ‫قانوني را براي خود غصب كند‪ .‬در نهايت‪ ،‬اين احتمال‬ ‫وجود دارد كه شوراي نظامي خواستار حصول اطمينان‬ ‫از اين مس��اله بوده كه مي‌تواند شوراي قانون اساسي‬ ‫آينده را براي پيش‌نويس قانون اساس��ي جديد مصر‬ ‫تعيين كند‪ ،‬چرا كه تعيين ش��وراي قانون اساسي حق‬ ‫ويژه پارلمان است كه ‪ 25‬درصد آن با جنبش «سلفي»‬ ‫همس��و بود و ‪ 40‬درص��د با اخوان‌المس��لمين متحد‬ ‫شده بود‪.‬‬ ‫دوم اينك��ه بايد رفت��ار دولت جدي��د را از نظر‬ ‫توانايي‌اش در تبديل سياس��ت انقالبي به سياس��ت‬ ‫نرمال ارزيابي كرد‪ .‬به‌طور مشخص‪ ،‬نخستين آزمون‬ ‫رئيس‌جمهوري جديد مصر‪ ،‬تواناي��ي‌ او در مقابله با‬ ‫تصميم ش��وراي نظامي در ارتباط با انحالل پارلمان‬ ‫و تالش‌هاي اين ش��ورا براي مح��دود كردن قدرت‬ ‫رئيس‌جمهوري جديد خواهد بود‪.‬‬ ‫فرهنگ مص��ر به ج��اي اينكه بر پايه سياس��ت‬ ‫«اولتيماتوم و برآيند صفر» استوار باشد‪ ،‬مبتني‌بر «ابهام‬ ‫و سازش» اس��ت‪ ،‬به همين دليل دور از ذهن نخواهد‬ ‫بود كه تا حدي به اين سازش دست پيدا كند كه شوراي‬ ‫نظامي بتواند استقالل خود را حفظ كرده و در پارلمان‬ ‫پيشين كرسي‌ها دوباره جاي‌گيري شوند؛ البته با ايجاد‬ ‫تغييراتي كه افراد غيرمذهبي بيشتري را در بر مي‌گيرد‪.‬‬ ‫احتماال اين نوع سازش‪ ،‬مقصود ش��وراي نظامي در‬ ‫وهله نخس��ت بوده اس��ت‪ ،‬به‌همين دلي��ل‪ ،‬مي‌توان‬ ‫پيش‌بيني كرد كه راه‌حل احتمالي كه ارتش و رهبران‬ ‫منتخب جديد به آن دست پيدا مي‌كنند‪ ،‬رضايت‌خاطر‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫همه طرف‌ها را به دنبال نخواهد داشت‪ ،‬اما كشور را به‬ ‫لحاظ سياسي به ثبات خواهد رساند‪.‬‬ ‫سوم اينكه بر حسب نتايج نهايي‪ ،‬همان‌‌طور كه‬ ‫پيش از اين اشاره ش��د‪ ،‬پرسش‌هاي واقعي كه مصر با‬ ‫آنها روبه‌رو مي‌شود از اين قرارند‪:‬‬ ‫‪ -1‬چه ن��وع مدل سياس��ي از بط��ن تمامي‌اين‬ ‫اغتشاش‌ها پديد خواهد آمد؟‬ ‫‪ -2‬آيا دول��ت جديد ق��ادر به بهب��ود وضعيت‬ ‫اقتصادي مصر و حل مس��ائل اجتماع��ي متعدد اين‬ ‫كشور خواهد بود؟‬ ‫پاسخ مشخصي براي هيچ‌كدام از اين پرسش‌ها‬ ‫وجود ندارد ول��ي در هر‌حال‪ ،‬براي اينك��ه در مورد‬ ‫پرسش اول در ارتباط با مدل سياسي كه احتماال از آوار‬ ‫انقالب پديد خواهد آمد‪ ،‬حدس‌هايي بزنيم‪ ،‬مي‌توانيم‬ ‫اين‌گونه فرض كنيم كه مدل سياسي مصري‪ ،‬مدلي بر‬ ‫پايه شرايط محلي خواهد بود‪ ،‬اما در‌عين حال مي‌تواند‬ ‫ب��ه مدل‌تركيه‌اي س��ال‌هاي ‪ 1990-1950‬ش��باهت‬ ‫داشته باشد‪ .‬در مدل‌تركيه‌اي‪ ،‬در صورتي‌كه مقام‌هاي‬ ‫منتخب آنچه را كه ارتش‪ ،‬ميراث «كمال آتاتورك» و‬ ‫پايه و اساس سكوالريسم و ثبات مي‌دانست را تهديد‬ ‫مي‌كردند‪ ،‬نظاميان حق دخالت در سياست را داشتند‪.‬‬ ‫در همين راس��تا‪ ،‬ارتش‌تركيه در دهه ‪ 70‬و ‪ 80‬و‬ ‫بار ديگر در اواس��ط دهه ‪ 90‬ميالدي براي اطمينان از‬ ‫اينكه سياس��تمداران‪ ،‬راهبردهاي مطل��وب ارتش را‬ ‫دنبال مي‌كنند‪ ،‬دست به مداخله در امور كشور زد‪.‬‬ ‫احتمال مي‌رود در نهايت نظامي ش��بيه اين مدل‬ ‫‌تركيه‌اي در مصر پديد‌آيد‪ ،‬اما هنوز خيلي زود است تا‬ ‫حرفي در مورد آن زده‌شود‪.‬‬ ‫عالوه بر اين‪ ،‬همانطور كه پيش‌ از اين گفته شد‪،‬‬ ‫به‌طور قطع اخوان‌المس��لمين دوره‌اي از انتقال را از‬ ‫حزب مخالف به حزب حاكم تجرب��ه خواهند كرد‪.‬‬ ‫مانند هر‌حزب ديگر‪ ،‬اخوان‌المسلمين از مجموعه‌اي‬ ‫عظيم از شبكه‌هاي پشتيبان تشكيل شده كه از طريق‬ ‫آنها انگيزه‌ه��اي انتخابي براي اعضاي اين س��ازمان‬ ‫فراهم مي‌شود‪ ،‬اين انگيزه‌ها‪ ،‬آنها را به انجام خدمات‬ ‫اجتماعي و مخالفت سياسي كه اخوان‌المسلمين به آن‬ ‫مشهور هستند‪ ،‬تشويق مي‌كند‪.‬‬ ‫پاسخ به پرسش دوم درباره اينكه چگونه دولت‬ ‫جديد مي‌تواند وضعيت اقتصادي مصر را بهبود دهد‪،‬‬ ‫تا حدودي بس��تگي به پاسخ پرس��ش اول دارد‪ .‬براي‬ ‫درك آنچه در مصر انجام مي‌ش��ود‪ ،‬بايد بوروكراسي‪،‬‬ ‫قوه قضائيه و س��رويس‌هاي امنيتي در بخش فس��اد‬ ‫گنجانده شوند‪ .‬به دليل اينكه بوروكراسي‪ ،‬قوه‌قضائيه‬ ‫و س��رويس‌هاي امنيتي مي‌توانند در هر سياس��تي كه‬ ‫دولت تصويب مي‌كند‪ ،‬خرابكاري كنن��د‪ ،‬از اين‌رو‪،‬‬ ‫ن صورت‪ ،‬تنها‬ ‫يا بايد با هم همكاري كنند يا در غير اي ‌‬ ‫سياس��ت‌هاي انگشت‌ش��ماري به‌طور موثر اجرايي‬ ‫مي‌‌شوند‪ .‬محدوديت‌ها از اين قرارند كه بدهي خارجي‬ ‫مصر از ‪ 25‬ميليارد دالر به ‪ 35‬ميليارد دالر رسيده است‬ ‫و مجموع بدهي‌هاي اين كش��ور ب��ه توليد ناخالص‬ ‫داخلي تقريبا به ‪ 80‬درصد رس��يده است كه اين ميزان‬ ‫در درازمدت قابل تحمل نيس��ت‪ .‬نرخ رشد اقتصادي‬ ‫ساالنه پنج درصد است‪ .‬تورم ساالنه بالغ بر ‪ 10‬درصد‬ ‫بوده و نرخ بيكاري به‌طور رسمي ‪ 11‬درصد است اما‬ ‫در واقعيت ممكن است به ‪ 20‬درصد نزديك باشد‪ .‬به‬ ‫اعتقاد تحليلگران‪ ،‬نخس��تين مرحله‪ ،‬ثبات اقتصادي‬ ‫مقدورات و محذورات المرسي‬ ‫عبدالناصر يك فرد س��كوالر و ناسيوناليست بود با‬ ‫آرما ن‌هاي ملي و قومي‌گسترده‪ .‬اما محمد المرسي‬ ‫يك اسالمگراس��ت كه در نتيج��ه قيام‌هاي مردمي‬ ‫‌و نه يك كودتاي نظامي‌ به قدرت رس��يده اس��ت‪.‬‬ ‫بنابراين اين دو فرد عالوه بر‌اينكه ش��خصيت‌هاي‬ ‫متفاوتي دارند شرايطي كه آنها را به قدرت رسانده‬ ‫نيز اصال ش��بيه به هم نيس��ت؛ با اين اوصاف وجه‬ ‫تش��ابهي ميان اين دو وجود ندارد‪ .‬اساس��ا محمد‬ ‫المرس��ي معتقد به تفكرات ناسيوناليستي نيست و‬ ‫يك فرد كامال اسالمگراس��ت‪ .‬محمد المرسي طي‬ ‫نخستين سخنراني‌هايش از تالش براي آزادي شيخ‬ ‫عمر عبدالرحمان س��خن گفت؛ مساله‌اي كه برخي‬ ‫معتقدند نگراني مقامات آمريكا را برانگيخته است‪.‬‬ ‫در‌اين رابطه شايان ذكر اس��ت كه عمر عبدالرحمن‬ ‫يكي از ش��يوخ جريان جهادي مصر اس��ت و مورد‬ ‫قبول اي��ن جريان اس��ت‪ .‬حتي گفته مي‌ش��ود امير‬ ‫جريان جه��اد در مص��ر همين آق��اي عبدالرحمن‬ ‫است‪ .‬اين سخنان المرسي به نوعي براي جلب نظر‬ ‫س��لفي‌هاي جهادي مصر بود كس��اني كه عمدتا از‬ ‫دل اخوان منشعب شده‌اند‪ .‬اين حركت يك حركت‬ ‫نسبتا وحدت‌گرايانه اس��ت تا گروه‌هاي جهادي را‬ ‫كه از اخوان دعوتي خارج شده‌اند به‌گونه‌اي دوباره‬ ‫با اخوان هم��گام كند‪ ،‬ب��ه عبارت ديگر المرس��ي‬ ‫مي‌خواه��د به‌گونه‌اي رفت��ار كند كه اي��ن گروه‌ها‬ ‫ب��ه ريش��ه‌هاي خودش��ان بازگردن��د‪ .‬بنابراين اين‬ ‫صحبت‌هاي المرسي بيش��تر مصرف داخلي داشته‬ ‫تا اينكه بخواهد خط مش��ي وي را در برابر آمريكا‬ ‫مشخص كند‪.‬‬ ‫اكنون در برابر رئيس‌جمهوري اسالمگراي مصر‬ ‫چالش‌هاي بسيار زيادي وجود دارد‪ .‬در‌وهله نخست‬ ‫المرسي‪ ،‬رئيس نماينده اكثريت مردم مصر است نه رهبر آنها‬ ‫حسين رويوران‪ /‬كارشناس مسائل خاورميانه‬ ‫‪5‬‬ ‫هرچ��ه كه از زم��ان انتخاب ش��دن المرس��ي‬ ‫به‌عن��وان رئيس‌جمه��وري مصر مي‌گ��ذرد بحث‬ ‫پيرامون سياست‌هاي اين كانديداي اخوان‌المسلمين‬ ‫نيز بيشتر مي‌ش��ود‪ .‬اكنون نيز مساله اين است كه آيا‬ ‫سياس��ت‌هاي المرس��ي كامال دنباله‌رو و همسو با‬ ‫اخوان‌المسلمين اس��ت يا در برخي مسائل متفاوت‬ ‫خواهد بود‪ .‬در واقع جريان اخوان المس��لمين يك‬ ‫جريان نسبتا غيرانقالبي اس��ت كه اساسا در برنامه‬ ‫سياس��ي خودش هيچ‌گونه حرك��ت قهرآميز عليه‬ ‫نظام را دنب��ال نمي‌كرد چون جنبش اخوان اساس��ا‬ ‫يك جنبش دعوتي است و در جنبش دعوتي جهاد‬ ‫تعريف نشده است‪ .‬به‌همين دليل اخوان المسلمين‬ ‫يك جنب��ش غير‌انقالبي‪ ،‬محافظ��ه‌كار ولي در عين‬ ‫حال اصولگراست‪ .‬محمد المرسي در زمان حسني‬ ‫مبارك چندين ب��ار در حبس بوده و همين مس��اله‬ ‫نشان‌مي‌دهد كه وي يك فرد انقالبي است‪ .‬آخرين‬ ‫بار نزديك به پنج‌‌سال پيش وي بود كه به زندان افتاد‬ ‫‪52‬‬ ‫و شش‌ماه بعد آزاد ش��د‪ .‬بنابراين آقاي المرسي به‬ ‫شخصه يك‌فرد انقالبي است و ويژگي‌هاي انقالبي‬ ‫دارد؛ مواضعي كه وي اتخاذ مي‌كند هيچ ش��اخصي‬ ‫دال بر‌اينكه به نظامي‌ها باج بدهد ندارد در حالي كه‬ ‫خود اخواني‌ها متاسفانه در يك سال گذشته پشت‬ ‫پرده چندين بار ب��ا نظامي‌ها توافق كردند‪ .‬نظامي‌ها‬ ‫نيز با اس��تفاده از آتش‌ب��س با اخواني‌ه��ا برخورد‬ ‫قهرآميزي ب��ا ديگر گرو ه‌ه��ا در پي��ش گرفتند‪ .‬به‬ ‫تصور من المرسي نس��بت‌به اخوان المسلمين يك‬ ‫گام جلوتر است و انقالبي‌تر به شمار مي‌آيد‪ .‬محمد‬ ‫المرسي به دنبال تحقق شعارهايي است كه تاكنون‬ ‫برزبان رانده‪ ،‬چرا كه عدم تحقق اين ش��عارها برابر‬ ‫اس��ت با بازگش��ت قدرت به ارتش‪ .‬نهادينه كردن‬ ‫قدرت در مردم ايجاب مي‌كند كه المرس��ي نسبت‬ ‫به ساختار موجود و نفوذ فو ق‌العاده ارتش واكنش‬ ‫نشان دهد و اين شرايط را به‌نفع مردم تعديل بكند‪.‬‬ ‫البته المرس��ي در ش��رايط كامال انقالبي قرار ندارد‬ ‫و در شرايط رفورم اس��ت چرا كه نهادهاي دولتي‬ ‫همچنان وجود دارد‪ .‬اما در عين حال المرس��ي در‬ ‫اين ش��رايط به‌عنوان يك انقالبي عمل‌مي‌كند و در‬ ‫پي تغيير اين س��اختار و نهادينه س��اختن حاكميت‬ ‫مردم اس��ت‪ .‬اخيرا و ب��ا روي كار آمدن المرس��ي‬ ‫برخي وي را جمال عبدالناصر مقايسه مي‌كنند‪ ،‬اما‬ ‫به عقيده من اين دو نفر قابل مقايسه نيستند‪ ،‬چرا كه‬
‫اس��ت‪ .‬الزم اس��ت دولت جديد به جامع��ه تجاري‬ ‫اطمينان دهد ك��ه حكومت جديد قص��د ندارد رژيم‬ ‫حقوق مالكيت را از اس��اس تغيير ده��د‪ .‬دوم اينكه‪،‬‬ ‫دولت جديد بايد گردش��گران را براي بازگش��ت به‬ ‫مصر تشويق كند‪ ،‬چراكه س��ومين منبع درآمد ارزي‬ ‫خارجي اين كش��ور محسوب مي‌ش��ود‪ .‬سوم اينكه‪،‬‬ ‫دولت جديد باي��د از طريق ايجاد مش��روعيت براي‬ ‫پليس و س��رويس‌هاي خدماتي‪ ،‬نظم و قانون دوباره‬ ‫ايجاد كند و سيس��تم قانوني را به شكلي تقويت كند‬ ‫كه حقوق مالكيت س��رمايه‌گذاران و جامعه تجاري‬ ‫تضمين ش��ود‪ .‬اين‌ها اهداف كوتاه‌مدتي هس��تند كه‬ ‫بدون ش��ك‪ ،‬براي دس��تيابي به اصالحات اجتماعي‬ ‫و اقتصادي درازمدت‌تر ‪ -‬كه مصر بس��يار به آن نياز‬ ‫دارد ‪ -‬ضروري هستند‪.‬‬ ‫در نهايت‪ ،‬به‌رغم فش��ارهاي آمريكا براي حفظ‬ ‫«پيمان كم��پ ديويد» و لزوم رابطه دوس��تانه مصر با‬ ‫عربستان سعودي و كش��ورهاي حاشيه خليج فارس‬ ‫(به دليل اشتغال ميليون‌ها كارگر مصري در اين منطقه و‬ ‫اين مساله كه وجوه ارسالي آنهايكي از منابع اصلي ارز‬ ‫خارجي است) به نظر مي‌رسد كتاب همكاري مصر با‬ ‫تل‌آويو و س��اير دولت‌هاي وابسته به غرب در منطقه‬ ‫به صفحات پاياني خود نزديك شده است و اسرائيل‬ ‫بايد در محاسبات سياسي خارجي خود عدم همكاري‬ ‫مصر را در نظر بگيرد‪ .‬ب��ه عبارت ديگر مي‌توان گفت‬ ‫كه روي كار آمدن مرس��ي و سياست‌هايي كه او براي‬ ‫آينده سياسي مصر‌ترس��يم كرده‪ ،‬كابوس‌هاي تاريك‬ ‫صهيونيست‌ها را تعبير كرده است‪g .‬‬ ‫بين‌الملل‌‬ ‫بحران رهبري درشبه‌جزيره‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫مي‌توان چالش‌هاي سياسي را عنوان كرد‪ .‬واگذاري‬ ‫قدرت از طرف نظاميان يك كار بسيار مشكل است‪،‬‬ ‫چرا كه نظاميان مصري دستشان آلوده به مفاسد مالي‬ ‫است و واگذاري قدرت به مثابه محاكمه كساني است‬ ‫كه مفسده شده‌اند‪ .‬اين مساله يكي از مهم‌ترين عللي‬ ‫است كه باعث ش��ده ارتش و نظاميان و شورايعالي‬ ‫نظامي‌ حاضر ب��ه واگذاري قدرت نش��وند‪ .‬بنابراين‬ ‫چگونگي گرفتن قدرت از نظامي��ان و نهادينه كردن‬ ‫حاكميت مردم يك چالش عمده براي المرسي است‪.‬‬ ‫بحث اقتصاد نيز از ديگر چالش‌هاي المرسي است‪،‬‬ ‫زيرا اقتصاد مصر اكنون در آستانه ورشكستگي است‬ ‫و المرسي ناگزير است اقدامي‌بكند كه مردم نسبت‬ ‫به حاكميت جديد رضايت‌مندي داش��ته باشند‪ .‬اگر‬ ‫اين اتفاق نيفتد‪ ،‬احتماال مردم حس��رت گذش��ته را‬ ‫خواهند خورد و نس��بت به آن گرايش پيدا خواهند‬ ‫كرد؛ اين مس��اله به‌نفع جريان اس�لامي‌نيس��ت‪ .‬در‬ ‫ميان خود انقالبيون ني��ز چالش‌هايي وجود دارد كه‬ ‫در صورت تداوم مشكل‌س��از خواهد ب��ود‪ ،‬به‌عنوان‬ ‫نمون��ه رقابت ميان برخ��ي افراد از جمله مش��كالت‬ ‫اس��ت‪ .‬در مجموع المرس��ي ب��ا مش��كالت عديده‬ ‫و گوناگون��ي روبه‌روس��ت‪ ،‬اما اين بدان معنا نيس��ت‬ ‫كه عبور از اين مش��كالت و چالش‌ها ناممكن است‪،‬‬ ‫بلكه عبور از اين مش��كالت ممكن‪ ،‬اما مشكل است‪.‬‬ ‫همچنين در پايان مطلب شايان ذكر است باوجودي‌كه‬ ‫برخي بيان مي‌كنند كه المرس��ي رهب��ر انقالب مصر‬ ‫است‪ ،‬اما به‌نظر من اينگونه نيس��ت زيرا المرسي مرد‬ ‫انتخاب ش��ده اكثريت مردم اس��ت‪ ،‬اما رهبر نيس��ت‪.‬‬ ‫در واق��ع همچنان انق�لاب مصر بدون رهبر اس��ت و‬ ‫بعيد اس��ت كه المرس��ي به عنوان رهبر انقالب مصر‬ ‫جاي بگيرد‪g.‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫منبع‪ :‬اشپيگل‬ ‫معماي پادشاهي‬ ‫‪1‬‬ ‫گسترش بحران سياسي در عربستان سعودي‬ ‫ملك عبداهلل‪ 87 ،‬س��اله عربس��تان ك��ه آرزوي‬ ‫به‌پادش��اهي رس��يدن چندين وليعهد را ب��ر باد داد‬ ‫اكنون حال و روز خوبي ندارد و تقريبا هر‌روز اخبار‬ ‫ضدونقيض��ي پيرامون س�لامتي يا مرگ وي منتش��ر‬ ‫مي‌ش��ود‪ .‬چند روز پيش بود كه يك منب��ع مطلع از‬ ‫به‌كما رفتن ملك‌عبداهلل ش��اه س��عودي خبر داد‪ ،‬اما‬ ‫پزشك آمريكايي مخصوص او ادعا كرد كه وي دچار‬ ‫«مرگ مغزي» شده اس��ت‪ .‬وي آخرين بار در مراسم‬ ‫تشييع ش��اهزاده «نايف» وليعهدش ديده شده است‪.‬‬ ‫به‌رغم آنكه بسياري از منابع صحت اين خبر را تائيد‬ ‫مي‌كنند‪ ،‬اما به‌دليل حساسيت اين موضوع و نگراني‬ ‫از پيامدهاي آن‪ ،‬هيچ منبع رسمي سعودي‪ ،‬آن را اعالم‬ ‫نمي‌كند‪ .‬در درون خاندان س��عودي همواره بر‌س��ر‬ ‫جانشيني پادشاه اختالفاتي وجود داشته است‪ .‬برادر‬ ‫ناتني و وليعهد ملك عبداهلل‪ ،‬يعني ش��اهزاده سلطان‬ ‫بن‌عبدالعزيز ‪ 9‬ماه پيش درحالي كه ‪ ۸۰‬س��ال داشت‬ ‫درگذشت‪ .‬كسي كه بعد از شاهزاده سلطان توانست به‬ ‫وليعهدي برسد‪ ،‬شاهزاده نايف بن عبدالعزيز بود كه‬ ‫دو سال از شاهزاده س��لطان جوان‌تر بود‪ .‬اما شاهزاده‬ ‫نايف‪ ،‬دومين وليعهد عبداهلل نيز در ش��انزدهم ژوئن‬ ‫‪ 2012‬از دنيا رفت؛ پس از مرگ نايف برادرش‪ ،‬سلمان‬ ‫بن‌عبدالعزيز‪ ،‬وليعهد عبداهلل بن عبدالعزيز شد‪.‬‬ ‫اين در حالي است كه برخي منابع سعودي ابعاد‬ ‫جديدي از اختالفات در اين خاندان را برمال مي‌كنند‪،‬‬ ‫از جمله اينكه فاش شدن س��لمان‪ ،‬وليعهد جديد به‬ ‫شدت مورد نفرت شاه سعودي اس��ت‪ .‬فردي كه در‬ ‫عربستان «المجتهد» خوانده مي‌شود و به احتمال قوي‬ ‫يكي از افراد خاندان سعودي است‪ ،‬ابعاد جديدي از‬ ‫اختالفات موجود در خاندان آل‌س��عود را برمال كرد‪.‬‬ ‫المجتهد كه در عربستان به وي لقب «جوليان آسانژ»‬ ‫عربس��تان را داده‌اند‪ ،‬در صفحه اينترنتي خود نوشت‬ ‫كه «عبد‌اهلل‌بن‌عبد العزيز»‪ ،‬پادش��اه عربستان سعودي‬ ‫در حالي «سلمان بن عبد العزيز» را به‌عنوان جانشين‬ ‫نايف به وليعهدي عربس��تان انتخ��اب كرد كه از وي‬ ‫‪53‬‬
‫بين‌الملل‬ ‫متنفر اس��ت‪ .‬المجته��د در اين‌باره مي‌گوي��د‪« :‬افراد‬ ‫نزديك به پادش��اه س��عودي مي‌گويند كه «متعب» و‬ ‫«عبد العزيز»‪ ،‬دو پسر پادشاه عربستان و در كنار آنها‬ ‫«التويجري»‪ ،‬مشاور عبد‌اهلل از انتخاب سلمان به شدت‬ ‫نگران هستند و تمام تحركات سلمان و فرزندان او را‬ ‫از نزديك زير نظر دارند‪ ».‬المجتهد مي‌گويد‪« :‬فرزندان‬ ‫عبداهلل نگاه كينه توزانه‌اي به س��لمان دارند‪ ،‬چون او‬ ‫تنها كسي بود كه با بركناري ملك فهد به دليل كهولت‬ ‫سن و ابتال به سكته‌هاي متوالي مخالفت كرد و همين‬ ‫موجب تاخير در به قدرت رسيدن عبد‌اهلل و نشستن‬ ‫وي بر تخت پادشاهي عربستان شد‪ .‬از ديگر سو دفتر‬ ‫ش��اه س��عودي نيز در بحبوحه اين اتفاقات با صدور‬ ‫بيانيه‌اي دس��تور آماده‌باش تمام نيروهاي امنيتي را به‬ ‫بهانه مقابله با هرگونه حمله‌تروريستي و جنايتكارانه‬ ‫صادر و اعالم كرد كه اين حكم از سوي پادشاه‪ ،‬امضا‬ ‫شده است‪».‬‬ ‫همين امر ش��گفتي بس��ياري از محافل رسمي‬ ‫س��عودي و غيرس��عودي را برانگيخت‪ .‬اما برخي از‬ ‫ناظران سياس��ي در گفت‌وگو با «المستقبل‌ العراقي»‬ ‫اعالم كردند ك��ه دليل اين آماده ب��اش‪ ،‬نزديك بودن‬ ‫مرگ مل��ك عب��داهلل و نگران��ي از به‌وج��ود آمدن‬ ‫تنش‌هاي ش��ديد ميان اعض��اي خاندان س��لطنتي‪،‬‬ ‫به‌ويژه پس از نارضايتي آنها از وليعهدي ش��تاب‌زده‬ ‫شاهزاده «سلمان بن‌عبدالعزيز» بوده است‪.‬‬ ‫زيرا در‌چنين شرايطي امكان كودتا عليه سلمان‬ ‫نيز وجود دارد‪ .‬براساس گزارش‌هاي رسيده تاكنون‬ ‫وضعيت شاه سعودي هنوز مشخص نيست و درحال‬ ‫حاضر در بيمارستان نظامي رياض بستري است‪.‬‬ ‫پروفس��ور «ولي��ام رار» پزش��ك آمريكاي��ي‬ ‫مخصوص ملك عب��داهلل در گزارش پزش��كي خود‬ ‫نوشته است‪ ،‬عبداهلل بن عبدالعزيز دچار مرگ مغزي‬ ‫ش��ده اس��ت و مغز او ديگر به موج‌ه��اي صوتي و‬ ‫مغناطيسي واكنشي نشان نمي‌دهد‪.‬‬ ‫در ح��ال حاض��ر اگ��ر چ��ه ب��ا انتخ��اب‬ ‫سلمان‌بن‌عبدالعزيز به سمت وليعهدي‪ ،‬موقتا بحران‬ ‫جانشيني حل شده اس��ت‪ ،‬اما موضوع مهم اين است‬ ‫كه با‌وج��ود وضعيت وخيم جس��ماني ملك عبداهلل‬ ‫به‌احتمال بسيار س��لمان بن عبدالعزيز پادشاه بعدي‬ ‫عربس��تان خواهد بود‪ .‬به عبارتي وليعهدي س��لمان‬ ‫نيز همانند وليعهدي نايف‌بن‌عبدالعزيز چندان طول‬ ‫نخواهد كشيد و آل‌س��عود بايد به فكر وليعهد جديد‬ ‫باش��د‪ .‬اين ش��رايط بار ديگر موضوع بحران توزيع‬ ‫قدرت در نزد خاندان آل‌سعود را برجسته مي‌كند‪.‬‬ ‫با اين تفاوت كه ديگر ملك عبداهلل زنده نخواهد‬ ‫بود كه بتوان��د با رايزن��ي و واريز مبال��غ هنگفت به‬ ‫حس��اب برادران ناراضي خود‪ ،‬آنها را در جبهه خود‬ ‫نگه دارد‪ .‬تقابل آشكار فرزندان عبدالعزيز با نوه‌هاي‬ ‫او نيز موضوع قابل توجهي است‪ .‬اين در حالي است‬ ‫كه نوه‌هاي عبدالعزيز نيز‌در دوره ميانسالي قرار دارند‬ ‫و حتي برخي نوه‏هاي عبدالعزيز به سنين ‪ ۷۰‬سالگي‬ ‫رس��يده‌اند‪ .‬از اين رو‪ ،‬بس��يار محتمل خواهد بود در‬ ‫آينده هر دو‪ ،‬سه سال عربستان ش��اهد تغيير وليعهد‬ ‫و شاه باشد‪.‬‬ ‫اين موض��وع مي‌توان��د همزمان با گس��ترش‬ ‫اعتراض‌هاي مردمي‌بستر‌س��از بي‏ثباتي‌هاي سياسي‬ ‫بيشتر و افزايش بحران سيستمي‌در عربستان باشد‪ .‬از‬ ‫آنجايي كه بيش از نيمي‌ از جمعيت جوان عربس��تان‬ ‫كمتر از ‪ ۱۸‬سال سن دارند و با تحوالت روز جهان در‬ ‫حوزه‌هاي مختلف آشنا هستند‪ ،‬تغييرات پي‌در‌پي در‬ ‫راس قدرت مي‌تواند فرصت براي افزايش اعتراض‌ها‬ ‫به‌ويژه در حوزه‌هاي حقوق بشري را فراهم كند‪g .‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪54‬‬ ‫جنگ قدرت‬ ‫‪2‬‬ ‫بررسي اوضاع عربستان در گفت‌وگو با صباح زنگنه‬ ‫بحران مشروعيت يا بحران جانشيني؛ بحران در عربستان را هرچه كه بناميم فرقي نمي‌كند‪ ،‬مهم اين است‬ ‫كه خاندان آل‌سعود ديگر نمي‌تواند مانند گذشته بدون هيچ مش��كلي بر‌عرصه قدرت چنبره بزند‪ .‬اكنون ديگر‬ ‫مو‌گوش بسته نمي‌نشينند تا حاكمان سعودي برايشان تصميم بگيرند و همين مساله در كنار‬ ‫مردم عربستان چش ‌‬ ‫بحران جانش��يني يا پير بودن تمامي‌ وليعهدهاي اين كشور اوضاع را در عربس��تان پيچيده كرده است‪ .‬صباح‬ ‫زنگنه‪ ،‬كارشناس مسائل عربستان معتقد است درون خاندان سلطنتي اختالفات بسياري وجود دارد و وليعهدي‬ ‫سلمان نيز به اين اختالفات دامان زد‪ .‬بنابراين در شرايط فعلي كه حال ملك عبداهلل اصال مساعد نيست و سلمان‬ ‫نيز به پادشاهي نزديك شده است‪ ،‬اعتراضات در داخل خاندان س��لطنتي و بيرون از آن گسترده‌تر خواهد شد‪.‬‬ ‫همچنين نسل دوم سعودي به نسبت نسل پيشين تفاوت‌هايي دارند و حاكميت با شيوه‌هاي سنتي را نمي‌پذيرند‬ ‫به همين خاطر احتمال دارد كه در كوتاه مدت ش��اهد تغييرات گسترده‌اي در ش��يوه حكومتداري و جانشيني‬ ‫آل‌سعود باشيم‪.‬‬ ‫با‌توجه به وخيم بودن حال پادش��اه عربستان‪،‬‬ ‫در صورت فوت وي و جانش��يني س��لمان‪،‬‬ ‫تو‌سويي خواهد رفت؟‬ ‫عربستان به چه سم ‌‬ ‫يكي از ابعادي كه مي‌توان راجع به اين موضوع‬ ‫بررسي كرد مس��ائل درون خاندان سلطنتي عربستان‬ ‫است‪ .‬از نظر سني در اين خاندان چندين نفر بزرگ‌تر‬ ‫از آقاي س��لمان هم وجود دارند‪ ،‬ام��ا مالك انتخاب‬ ‫سلمان احتماال به احترام ملك‌عبداهلل يا به‌دليل نبودن‬ ‫همفكران بوده است‪ ،‬اگر اعتراضي هم وجود داشته‌‌‬ ‫بهايي به آن داده نشده و مخالفان هم صحنه را با قهر‬ ‫و ناراحتي‌ترك كرده‌اند‪ .‬طبعا كار به انتخاب پادشاه كه‬ ‫برسد نسبت به انتخاب س��لمان اعتراضات بيشتري‬ ‫وجود خواهد داش��ت‪ ،‬اما مشخص نيس��ت كه اين‬ ‫مقابله به چه‌ ترتيبي فيصله پيدا خواهد كرد‪ ،‬با تشتت‬ ‫آرا‪ ،‬به واسطه قرعه‌كشي و يا راي‌گيري شوراي بيعت‪.‬‬ ‫از سوي‌ديگر ميان نسل دوم بلند پروازي‌هايي وجود‬ ‫دارد كه به‌دنبال آن حاكميت با ش��يوه‌هاي س��نتي را‬ ‫چندان نمي‌پسندند؛ اگرچه ميان آنها هم طمع وصول‬ ‫پس��ت‌‌هاي باال وجود دارد‪ .‬با اي��ن اوصاف تغيير در‬ ‫شيوه‌هاي جانشيني در ميان حاكمان آل‌سعود دور از‬ ‫احتمال نيست‪.‬‬ ‫احتماال در داخ��ل وزارت دفاع بين ش��اهزاده‬ ‫خالد‌بن‌سلطان و شاهزاده عبدالرحمان‌بن عبدالعزيز‬ ‫تعارض‌هاي��ي بروز خواه��د ك��رد و همچنين براي‬ ‫پست‌هاي ديگر و روي كار آمدن وليعهد نيز اختالف‬ ‫نظرهايي به‌وجود خواهد آم��د‪ .‬اين موضوع مربوط‬ ‫به درون خاندان س��لطنتي اس��ت و اما در بيرون آن‬ ‫انعكاس فوت افراد مسن و اين مس��اله كه اين افراد‬ ‫صحنه را‌ت��رك خواهند ك��رد و باقيماندن حكومت‬ ‫مطابق با روش‌هاي س��نتي ك��ه بر آنها ديكته ش��ده‬ ‫موجب اعتراضاتي خواهد شد‪ .‬به‌وي‍ژه كه قشر بزرگي‬ ‫از بروكرات‌ه��ا و تكنوكرات‌هاي نس��ل جديد اكثرا‬ ‫تحصيلكرده‌ه��اي آمريكا و اروپا هس��تند‪ ،‬با زندگي‬ ‫حزبي‪ ،‬دموكراتيك و انتخابات س��اليان سال آشنايي‬ ‫پيدا كرده‌اند و نس��بت ب��ه پياده كردن روش س��نتي‬ ‫حكومت در كشور به شدت مخالفند؛ بدون شك اين‬ ‫مخالفت‌ها با فوت ملك‌عبداهلل ظهور و بروز بيشتري‬ ‫پيدا خواهد كرد‪ .‬بعد ديگر اختالفات هم به نيروهاي‬ ‫مذهبي افراطي و سنتي كه خواهان تداوم سهم‌شان در‬ ‫حاكميت خواهند بود مربوط مي‌شود؛ تداوم اين روند‬ ‫سهم خواهي در مقابل رشد انديشه ليبرال دموكرات‬ ‫مي��ان تحصيلكرده‌هاي آمريكا و اروپ��ا به تنش‌هاي‬ ‫جديد منجر خواهد شد‪.‬‬ ‫اعض��اي پارلم��ان تعيين ش��ده هم ب��ه تكاپو‬ ‫خواهند افتاد تا از وضعيت صرف تعيين به وضعيت‬ ‫انتخاب برسند‪ .‬بخش‌هاي عمده جامعه مانند شيعيان‬ ‫اس��ماعيلي در جن��وب و ش��يعيان اثني‌اش��عري در‬ ‫شرق كه در حاشيه به س��ر مي‌‌برند و هيچ سهمي‌ در‬ ‫حاكميت و اقتصاد ندارند نيز زمان را براي مطالبه حق‬ ‫خود كه داش��تن نقش جدي‌تري در حيات سياسي و‬ ‫اقتصادي جامعه اس��ت مناس��ب خواهند ديد‪ .‬اما در‬ ‫رابطه با تداوم روابط شان با كشورهاي خارجي مانند‬ ‫آمريكا‪ ،‬انگليس و كشورهاي همسايه به نظر مي‌رسد‬ ‫سعي‌شان همچنان بر اين باشد كه روابط شان با آمريكا‬ ‫افول قدرت سنت‌گرايان خاندان آل سعود‬ ‫‪3‬‬ ‫در مسير اصالحات‬ ‫موض��وع جانش��يني و وليعهدي در عربس��تان‬ ‫با‌ديگر كش��ورهاي پادش��اهي دنيا تفاوت دارد‪ ،‬زيرا‬ ‫عبدالعزيز بن‌س��عود بنيانگذار عربس��تان س��عودي‬ ‫وصيت كرده بود كه در صورت زنده بودن پسرهايش‪،‬‬ ‫هيچ‌كدام از نوه‌‌هايش نمي‌‌توانند به‌حكومت برسند‪.‬‬ ‫شاهزادگان سعودي كه حاكميت مطلق را در عربستان‬ ‫در‌دس��ت دارند‪ ،‬از دو قبيله الس��ديري و الش��مري‬ ‫تشكيل مي‌شوند كه اين دو قبيله اختالفات شديدي‬ ‫با يكديگر دارند‪ .‬اين س��نت تا امروز حفظ ش��ده و‬ ‫پادشاهي عربستان به‌پسران عبدالعزيز رسيده است‪،‬‬ ‫اما با افزايش سن فرزندان عبدالعزيز و احتمال مرگ‬ ‫آنها در فاصله‌هاي زماني كوتاه چه‌بسا خاندان حاكم‬ ‫سعودي به اين نتيجه برسد كه وليعهدي را به نوه‌هاي‬ ‫عبدالعزيز منتقل كند‪ .‬با اين حال اين موضوع خطرات‬ ‫بيشتري براي آل‌سعود خواهد داشت‪ ،‬چرا كه از يك‬ ‫سو اين اقدام با مخالفت فرزندان قدرتمند عبدالعزيز‬ ‫مواجه خواهد شد و از س��وي ديگر دايره رقبا براي‬ ‫تصدي اين پس��ت را بيش��تر و انتخ��اب وليعهد را‬ ‫دش��وارتر خواهد كرد‪ .‬با‌س��الخورده‌تر ش��دن ملك‬ ‫عبداهلل‪ ،‬نقش نايف در سياست‌گذاري‌هاي عربستان‬
‫را حفظ كنند‪ .‬در همي��ن رابطه افراد جديدي كه وارد‬ ‫صحنه تصميم‌گيري‌هاي اساسي مي‌‌شوند تالششان‬ ‫بر اين خواهد بود تبعيت بيش��تري بر س��ر موضوع‬ ‫غرب و آمريكا از خود نش��ان دهند ك��ه قاعدتا اين‬ ‫موضع‌گيري‌ها باعث دينامي��زم ديگري در جامعه‌اي‬ ‫كه خواهان استقالل راي بيشتر در قبال حيات سياسي‬ ‫و اقتصادي از غرب هستند خواهد شد‪.‬‬ ‫همزمان با آغ��از بيداري اس�لامي در برخي‬ ‫كشورهاي عربي‪ ،‬عربستان نيز به نوعي شاهد‬ ‫اعتراض��ات مردمي‌ب��ود‪ .‬آيا مي‌ت��وان گفت‬ ‫اعتراض مردم عربس��تان بيش از آنكه مربوط‬ ‫به مس��ائل اقتصادي باش��د به مس��اله بحران‬ ‫مشروعيت خاندان آل‌سعود بازمي‌گردد؟‬ ‫در شرايط كنوني‪ ،‬بحران مشروعيت در عربستان‬ ‫تجلي بيشتري پيدا خواهد كرد؛ به نظر بسياري از افراد‬ ‫جامعه سعودي‪ ،‬حاكميت يك خاندان از يك منطقه معين‬ ‫در عربستان غير‌قابل قبول بوده و هست‪ ،‬اما انعكاس اين‬ ‫نارضايتي‌ها به داليل مختلف زمين��ه‌اي براي بروز پيدا‬ ‫نمي‌كرد‪ .‬از جمله اينكه حاكمان سعودي با روش‌هايي‬ ‫ماننداعمالفشارهايسياسيوامنيتيوهمچنينبااستفاده‬ ‫از ثروت‌هاي باد‌آورده نفتي كه به فراواني در اختيارشان‬ ‫بود مردم را به سكوت وامي‌داشتند‪ .‬گرچه بخش بسيار‬ ‫اندكي از اين ثروت در جامعه توزيع مي‌شود همان بخش‬ ‫اندك باعث نوعي سكوت و كم‌توجهي مي‌شد‪ ،‬اما با رشد‬ ‫مطالباتمردممنطقهبه‌خصوصدركشورهاييمانندمصر‬ ‫در درجه اول‪ ،‬يمن در درجه دوم و بحرين در درجه سوم‬ ‫جامعه سعودي نيز بيشتر تحت تاثير قرار گرفت‪ .‬گرچه‬ ‫نبايد فراموش كرد كه‌تركيب جمعيتي جامعه عربستان‬ ‫به‌گونه‌اي اس��ت كه نيمي‌از آن را خارجيان و نيم ديگر‬ ‫را شهروندان سعودي تش��كيل مي‌دهند؛ همين‌تركيب‬ ‫جمعيتي باعث شده تا حاكميت سلطه خود را همچنان‬ ‫بتواند حفظ كند‪ .‬چ��را كه جامعه كارگ��ري و خارجي‬ ‫جمعيت مقيم‪ ،‬همگي به دنبال جذب درآمد سرشاري‬ ‫كه در اين كشور وجود دارد هستند و خللي كه اين بخش‬ ‫از جامعه در ميان شهروندان سعودي ايجاد مي‌كند‪ ،‬يك‬ ‫عامل كنترل دروني اين حركت و جنبش است‪.‬‬ ‫با‌توجه به موقعيت كنوني عربس��تان آيا ممكن‬ ‫است فرصتي نيز براي مطالبه حقوق پايمال شده‬ ‫شيعيان اين كشور به‌وجود بيايد؟‬ ‫در ش��رايط فعلي تمامي‌شيعيان جنوب‪ ،‬شرق و‬ ‫غرب عربستان حركت بيشتر و جدي‌تري براي مطالبه‬ ‫حقوق پايمال شده‌شان خواهند داشت؛ همچنين زمينه‬ ‫اعمال فشار بيشتري بر آمريكا فراهم خواهد شد تا به‬ ‫مطالبات اين بخش عظيم جامعه توجه بيشتري داشته‬ ‫باشند زيرا در غير اين صورت ممكن است مشكالت‬ ‫حاد اقتصادي‪ ،‬جمعيتي و سياس��ي در برخي مناطق‬ ‫نفت خيز عربس��تان ايجاد شود؛ مس��اله‌اي كه اصال‬ ‫خوشايند اياالت متحده نخواهد بود‪g.‬‬ ‫پخش شايعات در مورد مرگ‬ ‫پادشاه عربستان سعودي ثبات‬ ‫سياسي و امنيتي در اين كشور را‬ ‫زير سوال برده است از هم اكنون‬ ‫برخي تحليلگران حدس و گمان‌هاي‬ ‫خود را د رمورد جانشين ملك عبداهلل‬ ‫در رسانه‌هاي عمومي آغاز كردند‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫س��عودي پررنگ‌تر ش��د و به همان ان��دازه كه ملك‬ ‫عبداهلل كوش��يد چهره فرمانروايي ميانه رو و معتدل‬ ‫از خود‌ترس��يم كند‪ ،‬امير نايف سياست‌هاي راديكال‬ ‫و مش��ت آهنين را به نمايش مي‌گذاشت‪ .‬در هر حال‬ ‫ش��هرت او به حدي بود كه رقب��اي او پس از مرگش‬ ‫آسوده خاطر شده‌اند‪ .‬پس از مرگ نايف امير سلمان‪،‬‬ ‫برادر جوا‌ن‌ت��ر و تني نايف كه وزير دفاع عربس��تان‬ ‫اس��ت‪ ،‬به‌عنوان وليعهد جديد عربستان معرفي شد‪.‬‬ ‫امير س��لمان همچنين فرمانداري رياض را بر عهده‬ ‫دارد‪ .‬سلمان در ميان خاندان سعودي از قدرت سنتي‬ ‫بيش��تري برخوردار اس��ت و طبعي جاه‌طلب دارد‪.‬‬ ‫سلمان بيس��ت‌و پنجمين پس��ر عبدالعزيز‪ ،‬موسس‬ ‫حكومت آل‌س��عود عربستان اس��ت كه از اركان اين‬ ‫خاندان نيز محسوب مي‌شود‪ .‬از طرفي برخي ناظران‬ ‫معتقدند در جنگ قدرت كنوني در خاندان سعودي‬ ‫نبايد از نقش بندر بن سلطان‪ ،‬نوه بن عبدالعزيز غافل‬ ‫شد‪ .‬بندر‌بن‌سلطان كه سال‌ها سفير عربستان در آمريكا‬ ‫بود‪ ،‬پس از مرگ فهد و به قدرت رس��يدن عبداهلل به‬ ‫رياست ش��وراي امنيت ملي عربستان رس��يد‪ .‬بندر‬ ‫خواهان سهم بيشتري از قدرت اس��ت و با توجه به‬ ‫ارتباطات بس��يار تنگاتنگ با آمريكا به نظر مي‌رسد‬ ‫كه آمريكا و غرب‪ ،‬از تالش‌هاي بندر براي تصاحب‬ ‫قدرت در آينده حماي��ت خواهند ك��رد‪ ،‬زيرا او كه‬ ‫مدت زي��ادي در آمريكا بوده‪ ،‬ديدگاهي س��كوالر و‬ ‫غربي دارد و در صدد تغيير بافت س��نتي حكومت و‬ ‫جامعه عربس��تان اس��ت‪ .‬برخي ناظران نيز از متعب‬ ‫بن عب��داهلل‪ ،‬فرزند ملك عب��داهلل ي��اد كرده‌اند كه به‬ ‫رياس��ت گارد ملي عربستان رس��يده و از چهره‌هاي‬ ‫مدعي محس��وب مي‌ش��ود‪ .‬در ميان بقي��ه نوه‌هاي‬ ‫عبدالعزيز‪ ،‬خالد بن س��لطان‪ ،‬سعودالفيصل و محمد‬ ‫بن‌نايف نيز به عنوان چهره‌هاي بانفوذ و مدعي مطرح‬ ‫هس��تند‪ .‬از ديگر س��و ش��اهزاده طالل‌بن‌عبدالعزيز‬ ‫تنها فرزند ملك عبدالعزيز اس��ت كه رهبري جريان‬ ‫اپوزيسيون سلطنتي را به عهده دارد و با شيوه حكومتي‬ ‫عربس��تان كامال مخالف اس��ت‪.‬وي قصد دارد پس‬ ‫از م��رگ ملك‌عبداهلل از رهگذر رهب��ري يك جريان‬ ‫اصالح‌طلب در دربار‪ ،‬تغييراتي در ساختار حاكميت‬ ‫سنتي عربس��تان ايجاد كند‪ ،‬هر‌چند با سد مستحكم‬ ‫جريان سنتي حاكم مواجه شده است‪ .‬در هر حال مرگ‬ ‫ش��اهزاده نايف‪ ،‬بحران قدرت در دربار س��عودي را‬ ‫تشديد كرده و روند فروپاشي تدريجي رژيم آل‌سعود‬ ‫را تس��ريع كرده اس��ت‪ .‬اين در حالي است كه موج‬ ‫بيداري اسالمي در حال س��رايت به اين كشور بوده‬ ‫و دير يا‌زود طومار اس��تبداد در اين سرزمين برچيده‬ ‫خواهد شد‪g .‬‬ ‫‪55‬‬
‫بين‌الملل‌‬ ‫جدال شرق و غرب در ژنو‬ ‫جنگ سرد در ژنو‬ ‫بشار اسد محل نزاع روسيه و آمريكا‬ ‫نشست ژنو كه براي بررسي طرح جديد كوفي‌عنان‬ ‫برگزار شد به دليل تداوم اختالفات روسيه و آمريكا در‬ ‫مورد ماندن يا نماندن بشار اسد در قدرت نتوانست به‬ ‫موفقيت كامل دست يابد‪ .‬با اين وجود برخي از رسانه‌هاي‬ ‫بين‌المللي خبر از توافق حداقلي مسكو و واشنگتن در مورد‬ ‫تحوالت آينده سوريه دادند كه به طور كامل‬ ‫تائيد نشده است‪.‬‬ ‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪1‬‬ ‫نشست ژنو كه با حضور كشورهاي عربي‪ -‬غربي‬ ‫و براي حل بحران سوريه تشكيل شده بود بدون حضور‬ ‫كش��ورهاي تاثيرگذاري چون ايران و عربس��تان پايان‬ ‫يافت‪ .‬كوفي عنان‪ ،‬نماينده مشترك سازمان ملل و اتحاديه‬ ‫عرب در امور سوريه در پايان اين نشست اعالم كرد كه‬ ‫شركت‌كنندگان در نشست ژنو بر تشكيل دولت انتقالي‬ ‫وحدت ملي در سوريه تاكيد كردند و اين اقدام را راهي‬ ‫براي پايان‌دادن به خش��ونت‌ها مي��ان نيروهاي دولتي و‬ ‫مخالفان مس��لح دانستند‪ .‬در اين نشس��ت اعضاي دائم‬ ‫ش��وراي امنيت‪ ،‬عراق‪ ،‬كويت و قطر به‌‌عنوان روس��اي‬ ‫كميته‌هاياتحاديهعربونيزنبيلالعربي‪،‬دبيركلاتحاديه‬ ‫عرب و بان كي مون‪ ،‬دبيركل سازمان ملل و كاترين آشتون‪،‬‬ ‫مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا شركت داشتند‪.‬‬ ‫عنان در پايان اين نشس��ت گفت كه مرحل��ه انتقالي در‬ ‫سوريه بايد در شرايط مناس��بي و با اصالحات در‌قانون‬ ‫اساسي س��وريه انجام شود و نيز ش��رايط براي برگزاري‬ ‫انتخاب��ات آزاد و عادالنه كه دولت انتقالي س��وريه آن را‬ ‫برگزار كند‪ ،‬فراهم باشد‪.‬همچنين خشونت‌ها در سوريه و‬ ‫خلع‌سالحگروه‌هايمسلح در اينكشور بايد انجام پذيرد‬ ‫وفعاليت‌هايارتشونيروهايامنيتيسوريهبايدبراساس‬ ‫نالملليوحقوقبشرباشد‪.‬بهگفتهدبير‌كلسابق‬ ‫قوانينبي ‌‬ ‫سازمان ملل ملت سوريه خود بايد درباره كشورشان به‬ ‫يك توافق سياسي برسند و كشورها و طرف‌هاي ذي‌ربط‬ ‫‪56‬‬ ‫در سوريه نيز بايد براي اجراي موفقيت آميز طرح صلح‬ ‫در سوريه به اين كش��ور كمك كنند‪ .‬وي عنوان داشت‬ ‫دولت سوريه از اعضاي كنوني پارلمان و مخالفان تشكيل‬ ‫مي‌ش��ود‪ ،‬اما جزئياتي در‌خصوص چگونگي تشكيل‬ ‫دولت جديد و يا نقش بشار اسد‪ ،‬رئيس‌جمهوري سوريه‬ ‫در آن ارائه نكرد‪ .‬كوفي عنان با اشاره به توافق‌هاي حاصل‬ ‫شدهدرنشستژنوگفت‪«:‬شركت‌كنندگاندرنشستژنو‬ ‫مراحل و مكانيزم‌هاي الزم را براي اجراي كامل و طرح‬ ‫شش ماده‌اي در‌خصوص سوريه را مورد بحث و بررسي‬ ‫قرار دادند و بر سر آنها توافق كردند و نيز توافق كردند كه‬ ‫قطعنامه‌هاي‪ 2042‬و‪ 2043‬شوراي امنيت از جمله توقف‬ ‫فوري خشونت‌ها در سوريه بايد هرچه زودتر اجرا شود‪.‬‬ ‫با‌وجودتوافق‌هايبه‌دستآمده‪،‬جبههغربيـآمريكاييكه‬ ‫فشارهاييرابهروسيهوچينواردكردهبودندتاازطرحآنها‬ ‫مبني‌بركناره‌گيريبشاراسدحمايتكنند‪،‬نتوانستطرح‬ ‫خودراعمليكندوخواستهآنهابامقاومتجديروسيهو‬ ‫چينهمراهبود‪.‬هيالريكلينتون‪،‬وزيرامورخارجهآمريكا‬ ‫در كنفرانسي مطبوعاتي پس از نشست ژنو مدعي شد كه‬ ‫نشستژنوزمينهرابرايتشكيلدولتانتقاليبعدازبشار‬ ‫اسدفراهمكردهونسبتبه‌گسترشخشونت‌هادرسوريه‬ ‫هش��دار داد‪ .‬وي بار ديگر از بشار اسد‪ ،‬رئيس‌جمهوري‬ ‫س��وريه خواس��ت تا از قدرت كناره‌گيري كند و گفت‪:‬‬ ‫«شركت‌كنندگان در نشست ژنو از سوري‌ها خواستند تا‬
‫بين‌الملل‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫دولت جديدي در اين كشور تشكيل دهند كه اين دولت‬ ‫بدون شركت اسد خواهد بود‪ ».‬كلينتون افزود‪« :‬شوراي‬ ‫امنيت به زودي قطعنامه‌اي را در مورد سوريه در‌دستور‬ ‫كار قرار مي‌دهد كه گزينه نظامي را براي حمايت از طرح‬ ‫شش ماده‌اي كوفي‌عنان و نقشه راه جديد در خصوص‬ ‫مرحله انتقالي در سوريه را مد‌نظر خواهد داشت‪ .‬اين در‬ ‫حالي است كه سرگئي الوروف‪ ،‬وزير امور خارجه روسيه‬ ‫نيزپسازنشستژنو‪،‬كنفرانسيمطبوعاتيبرگزاروتاكيد‬ ‫كرد كه نمي‌توان به زور نظام يك كشوري را عوض كرد و‬ ‫اين مساله مغاير با منشور سازمان ملل است‪ ».‬وي با اشاره‬ ‫به درخواست آمريكا براي كناره‌گيري بشار اسد گفت‪:‬‬ ‫«مرحله انتقالي در سوريه چيزي است كه خود سوري‌ها‬ ‫بايد در مورد آن تصميم بگيرند و نمي‌ت��وان از خارج از‬ ‫مرزهاي سوريه براي آن تصميم گرفت و همه آحاد ملت‬ ‫سوريه بايد در آن حضور داشته باشند‪ ».‬الوروف با اشاره‬ ‫به نقش گروه‌هايمسلح و قاچاق اسلحه از سوي برخي از‬ ‫كشورهادرناآرامي‌هاياينكشورگفت‪«:‬گروه‌هايمسلح‬ ‫سوريه در وضعيت جاري در اين كشور سهيم هستند و‬ ‫اسلحه‌هاييكهروسيهبهسوريهارسالكردهقابليتاستفاده‬ ‫عليهمخالفانراندارد‪».‬ويباتاكيدبر‌اينكهطرحكوفيعنان‬ ‫بر‌كناره‌گيري بشار اسد تاكيد ندارد‪ ،‬گفت‪« :‬ما از توافقي كه‬ ‫درژنوبهدستآمدخوشحاليمواينتوافقبهتحميلهيچ‬ ‫طرحي به سوري‌ها نينجاميده و هيچ‌گونه پيش‌شرطي‬ ‫برايآغازمرحلهانتقاليدرسوريهارائهنكردهاست‪».‬يانگ‬ ‫جي‌شي‪ ،‬وزير امور خارجه چين نيز در سخناني پس از‬ ‫نشست ژنو گفت‪« :‬چيزي كه در ژنو به‌دست آمد اين بود‬ ‫كهمرحلهانتقاليدرسوريهبايدبامشاركتهمهگروه‌هاي‬ ‫سوريباشدونبايدمساله‌ايدراينخصوصبهسوري‌ها‬ ‫ي كه مفاد توافق اين نشست را اعالم‬ ‫ديكته شود‪.‬اما هنگام ‌‬ ‫كردند‪ ،‬روشن شد كه هنوز يك اختالف بزرگ وجود دارد‪،‬‬ ‫مجامع بين‌المللي بر‌سر اينكه در حكومت فراگير ملي كه‬ ‫قرار است در آن همه به‌جز كساني كه مرتكب خشونت‬ ‫عليه مردم سوريه شده‌اند حضور داش��ته باشند‪ ،‬درباره‬ ‫اينكهبشاراسددرآنباشدياخير‪،‬هنوزاختالف‌نظردارند‪.‬‬ ‫روسيه و چين مي‌گويند كه اسد بايد در اين شورا باشد در‬ ‫حاليكهآمريكاومتحدانغربي‌اشبامشاركتاومخالفند‪.‬‬ ‫به همين دليل بس��ياري از تحليلگران و صاحب‌نظران‬ ‫معتقدند كه نشس��ت ژنو به‌رغم خوش‌بيني‌هاي كوفي‬ ‫عنان و صحبت‌هاي��ي كه ديپلمات‌هاي غرب��ي بر زبان‬ ‫راندند همانند ديگر نشست‌هاي مرتبط با سوريه احتماال‬ ‫بهشكستخواهدانجاميد‪.‬دررابطهباايننشستمقامات‬ ‫حاضر نظرات متفاوتي را ابراز كردند به‌گونه‌اي كه وزير‬ ‫امور خارجه اياالت متحده هيالري كلينتون ادعا مي‌كند‬ ‫كه اصول توافق دوجانبه كه انتقال قدرت در س��وريه بر‬ ‫پايه آن اس��توار خواهد بود بر خروج بشار اسد از قدرت‬ ‫مبتني است‪ ،‬اما وزير امور خارجه روسيه‪ ،‬سرگئي الوروف‬ ‫برخالف نظر خانم وزير بر‌‌تشكيل دولت انتقالي بر مبناي‬ ‫اصل فراگيري اصرار دارد‪ .‬اگر بخواهيم نتيجه اين نشست‬ ‫را از زبان روس‌ها ارزيابي كنيم مي‌توان گفت مسكو به‬ ‫صراحت از خروج بشار اسد از قدرت سخن نمي‌گويد‪،‬‬ ‫اما اعتقاد دارد كه دولت جديد بايد بر‌اساس توافق دوجانبه‬ ‫شكل بگيرد‪ .‬مقام‌هاي روس��يه و چين به‌خوبي معناي‬ ‫اين جمالت را درك مي‌كنند‪ :‬بش��ار اسد بايد بخشي از‬ ‫پروسه انتقال قدرت باشد‪ .‬اما تعبير سخنان دبير كل سابق‬ ‫سازمان‌ملل كوفي عنان نيز به اين صورت است كه دولت‬ ‫بايد بر اساس گفت‌وگو‪ ،‬مذاكره و توافق مشترك شكل‬ ‫بگيرد‪ .‬به نظر مي‌رسد كه واشنگتن آخرين راهكار براي‬ ‫بشار اسد را يافته اس��ت‪ .‬دولت انتقالي متمركز بر توافق‬ ‫دوجانبهبرايسوري‌هادرستمانندراهكارمنطقهممنوع‬ ‫پرواز براي ليبي بود‪ .‬در شرايطي كه يك فرد عادي عبارت‬ ‫«منطقه ممنوع پرواز» را به حريم هواي��ي كه در آن پرواز‬ ‫ممنوع است‪ ،‬تعبير مي‌كند‪ ،‬واشنگتن آن را به حريم هوايي‬ ‫كه در آن بيش از‪ 30‬هزار مورد پرواز و حمله جنگنده‌هاي‬ ‫ناتو ثبت شد‪ ،‬تبديل كرد‪ .‬در مورد سوريه نيز درست مانند‬ ‫ليبي تغيير رژيم با امضا و موافقت اعضاي دائم ش��وراي‬ ‫امنيت انجام خواهد شد!پيش از نشست ژنو نيز عنان از‬ ‫طرحصلحديگريسخنگفتهبود؛تشكيلدولتائتالف‬ ‫ملي كه در آن بخش��ي از حاكميت فعلي‪ ،‬اپوزيسيون و‬ ‫ديگر گروه‌هاي سياسي حاضر در صحنه سوريه حاضر‬ ‫خواهند ب��ود‪ .‬در اين دولت تنها كس��اني حق فعاليت و‬ ‫حضور نخواهند داشت كه حضورشان ثبات و بازسازي‬ ‫سياسيكشوررامختلكند‪.‬بر‌اساساينطرحشبه‌نظاميان‬ ‫قاتلي كه كشتارهاي حوال را مرتكب شدند مي‌توانند در‬ ‫قدرت سهم داشته باشند و تنها فردي كه سهمي‌نخواهد‬ ‫برد‪ ،‬آقاي رئيس‌جمهور است‪ .‬اصلي‌ترين هدف آمريكا‬ ‫از ايجاد بي‌ثباتي در سوريه ساخت جبهه‌اي براي مبارزه با‬ ‫ايران است‪ .‬در اين مسير‪ ،‬عمليات‌ها در سوريه با تحريك‬ ‫تنش ميان ايران و همسايه ش��مالي‌اش يعني آذربايجان‬ ‫همراه مي‌شود‪ .‬افتادن در دام آمريكا براي روس‌ها تبعات‬ ‫نالمللي‪،‬مسكواعتبار‬ ‫ناخوشايندبسياريدارد‪.‬درسطحبي ‌‬ ‫خود را در چشم متحدان استراتژيكش مانند ايران از دست‬ ‫داد‪ .‬از منظر جغرافياي سياسي نيز سقوط دولت بشار در‬ ‫سوريه به‌معناي نزديك شدن بيشتر آمريكا به خاورميانه‪،‬‬ ‫آسياي ميانه و منطقه قفقاز است‪ .‬خسارت‌هايي كه اشتباه‬ ‫روس��يه در ژنو در كوتاه و بلند مدت براي اين كشور به‬ ‫ارمغان خواهد آورد به سختي قابل جبران خواهد بود‪ .‬در‬ ‫همين راستا‪ ،‬هوشيار زيباري‪ ،‬وزير امور خارجه عراق كه‬ ‫يكي از شركت‌كنندگان كنفرانس ژنو درباره سوريهبوده در‬ ‫گفت‌وگوباروزنامهالحياتچاپلبنانازاحتمالبهتوافق‬ ‫رسيدنمسكووواشنگتنبرايانتقالمسالمت‌آميزقدرت‬ ‫در سوريه خبر داد‪ .‬وي در اين باره گفت‪« :‬فضاي نشست‬ ‫ژنو به‌گونه‌اي بود كه نوعي از تفاهم ميان روسيه و آمريكا‬ ‫بر‌سر انتقال عمليات سياسي در‌سوريه احساس مي‌شد‪».‬‬ ‫وي تاكيد كرد‪ ،‬عراق با تحوالت سياسي در سوريه همراه‬ ‫است و از تشكيل حكومت وحدت ملي حمايت مي‌كند‪،‬‬ ‫اما رسيدن به اين هدف نياز به گفت‌وگوهاي دو‌جانبه ميان‬ ‫حكومت و مخالفان دارد‪ .‬زيب��اري نزديك بودن مواضع‬ ‫بغداد به مسكو در نشست ژنو را رد كرد و گفت‪« :‬موضع‬ ‫ما مستقل و متوازن اس��ت‪ .‬عراق وارد خطي شده كه به‬ ‫همكاريو تفاهمونزديكينظراتوديدگاه‌هابهيكديگر‬ ‫منجر مي‌شود و مي‌خواهد از تجربياتي كه تا كنون خود‬ ‫كسب كرده در چارچوب سازمان ملل در امور سوريه و‬ ‫روندتحوالتسياسيكمككند‪».‬زيباريهمچنينگفت‪:‬‬ ‫«به شركت‌كنندگان نشست ژنو گفتم هنگامي‌كه اخضر‬ ‫ي به‌عنوان نماينده سازمان ملل به بغداد سفر كرد‪،‬‬ ‫ابراهيم ‌‬ ‫عراق درگير جنگ داخلي و طايفه‌اي خياباني بود‪ ،‬دولتي‬ ‫وجود نداشت و نيروهاي خارجي در كشورمان بودند‪ ،‬اما‬ ‫‪57‬‬
‫بين‌الملل‬ ‫ابراهيمي‌توانست ماموريت خود را به‌خوبي دنبال كند و‬ ‫حكومتانتقاليراباايادعالويتشكيلدهد‪».‬‬ ‫وي درباره مشكالتي كه در نشس��ت ژنو در مورد‬ ‫سوريه پيش‌آمد نيز گفت‪« :‬اختالف‌هاي اساسي بر سر‬ ‫چند مورد وجود داش��ت از جمله اينكه آيا كش��ورهاي‬ ‫خارجي و شوراي امنيت صالحيت آن را دارند كه تغيير را‬ ‫برسوريهتحميلكنندياخيريامثالنمايندهمشتركسازمان‬ ‫لكنندهفرآيندتغييرباشديا‬ ‫مللواتحاديهعرببايدتسهي ‌‬ ‫بايد تغيير را تحميل كند؟ روسيه و چين مي‌خواستند كه‬ ‫عنان تسهيل كننده باشد نه تحميل كننده‪ .‬يا نكته اختالفي‬ ‫ديگراينبودكهطرحعنانمي‌بايستزيرنظرفصلهفت‬ ‫منشورشورايامنيتسازمانمللاعمالشود‪ .‬برايهمين‬ ‫اين اعتقاد وجود داشت كه مي‌بايس��ت قبل از برگزاري‬ ‫نشست تفاهمي‌ميان آمريكا و روس��يه براي رسيدن به‬ ‫يك موضع واحد بين‌المللي حاصل مي‌شد‪ .‬براي‌همين‬ ‫نتايج‪،‬نشستژنوشامليكسريكلياتشدنهاينكهبشار‬ ‫اسد مي‌بايست بماند يا برود‪ .‬نقطه اختالفي ديگر بر‌سر‬ ‫تحريم‌هاي اقتصادي اعمال شده عليه سوريه بود‪ .‬سرگئي‬ ‫الوروف‪ ،‬وزير امور‌خارجه روسيه كه نماينده كشورش‬ ‫در اين نشست بود اعمال تحريم‌ها را رد كرد‪ ».‬وي درباره‬ ‫مواضعروسيهگفت‪«:‬مسكونمي‌خواهدكهنيروينظامي‬ ‫سوريه ضعيف ش��ود‪ ،‬بلكه مي‌گويد كه به‌جاي آن بايد‬ ‫توافقي صورت بگيرد‪ .‬براي همين اينگونه توافق شد كه‬ ‫روسيه صادرات اسلحه به سوريه را متوقف كند در مقابل‬ ‫صادرات اسلحه به مخالفان حكومت نيز متوقف شود‪».‬‬ ‫زيباريتاكيدكرد‪،‬اگربناباشدكهسوريهتحتمنشورهفت‬ ‫شوراي امنيت سازمان ملل قرار بگيرد بايد به‌طور مستقل‬ ‫بيانيه‌ايازسويپنج‌كشورعضوشورايامنيتصادرشود‬ ‫كه اين كار هم در صورتي انجام مي‌شود كه كوفي‌عنان در‬ ‫ماموريتخودشكستبخوردوموضوعبهشورايامنيت‬ ‫ارجاع داده شود‪.‬‬ ‫با اين حال وزير امور خارجه عراق تاكيد كرد‪« :‬نوعي‬ ‫از تفاهم ميان روسيه و آمريكا براي انتقال قدرت در سوريه‬ ‫در فضاي مذاكرات نشست ژنو حاصل شد‪ .‬تماس‌هاي‬ ‫اخيرشان در مكزيك و سفر كلينتون به سن پترزبورگ و‬ ‫فضاي مثبت مذاكرات و تعديل لحن دو طرف در برابر هم‬ ‫همگي نشانه‌هايي از رسيدن به نوعي تفاهم ميان دو‌طرف‬ ‫ي ميان‬ ‫بر سر سوريه اس��ت‪ ».‬وي درباره اينكه آيا تفاهم ‌‬ ‫روسيه و آمريكا بر‌سر مرحله انتقالي بدون بشار اسد‪ ،‬به‬ ‫وجود آمده است يا خير‪ ،‬گفت‪« :‬آنها بر‌سر اين نوع از تغيير‬ ‫اختالفي ندارند‪ ،‬اما تاكيدشان بر اين است كه بايد عمليات‬ ‫ب شده باشد و اوضاع از كنترل‬ ‫انتقال قدرت بسيار حسا ‌‬ ‫خارج نشود‪ .‬يعني اينكه حكومت در اين كشور به‌دست‬ ‫سلفي‌هايااخواني‌هانيفتد‪.‬روسيهدرسوريهمنافعيداردكه‬ ‫مي‌خواهداينمنافعحفظشود‪،‬آنهاارتشسوريهراتجهيز‬ ‫كرده‌اند‪ ،‬به آن سالح داده‌اند و بندر طرطوس را در اختيار‬ ‫دارندكهآخرينموضعروسيهدرمنطقهمحسوبمي‌شود‪.‬‬ ‫درحقيقتاختالفاصليدرنشستژنوميانروسيه‪،‬قطر‬ ‫و‌تركيه بود‪ .‬در اينجا كوفي عنان وارد‌‌عمل شد‪ ،‬چرا كه كار‬ ‫بهخروجطرف‌هايدرگيرازنشسترسيدكهخوشبختانه‬ ‫توانستيم در اين زمينه موفق شويم و اجازه ندهيم نشست‬ ‫بهشكستبينجامد‪».‬‬ ‫وي در ادامه افزود‪« :‬عراق با تحوالت سياسي سوريه‬ ‫همراه است‪ ،‬ما از تشكيل حكومت وحدت‌ملي حمايت‬ ‫مي‌كنيم ولي رسيدن به اين هدف نياز به گفت‌وگوي ميان‬ ‫دو طرف دارد‪ .‬بشار اس��د بايد اختياراتش را به شخص‬ ‫متعصبديگريمثلفاروقالشرعياوليدالمعلمتفويض‬ ‫كند‪ ،‬در اي��ن صورت هم بايد دو‌طرف پ��اي ميز مذاكره‬ ‫بنشينند‪ ،‬چرا كه حكومت واقعا وجود دارد و نمي‌توان آن‬ ‫راناديدهگرفت‪،‬اپوزیسيونمي‌تواندبرايحلمشكلشبا‬ ‫حكومت از تجربيات ما استفاده كند‪g».‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪58‬‬ ‫دولت روسيه و چين‬ ‫د راجالس ژنو نشان‬ ‫دادند كه با خروج قهري‬ ‫و اجباري اسد از چرخه‬ ‫قدرت مخالفند در حالي‬ ‫كه آمريكا خواستار‬ ‫تحقق چنين فرآيندي در‬ ‫دمشق است‬ ‫شكست پروژه آمريكا‬ ‫صف‌آرايي مسكو و واشنگتن بر سر آينده حكومت اسد‬ ‫حسن‌هاني‌زاده‪ /‬كارشناس مسائل خاورميانه‬ ‫‪2‬‬ ‫هفته گذشته ژنو شاهد برگزاري نشستي پيرامون‬ ‫بحران سوريه بود‪ .‬نشس��تي كه در آن هيچ نماينده‌اي‬ ‫از س��وريه حال چه از جناح مخالف��ان و چه از طرف‬ ‫بشار اسد حضور نداشت‪ .‬آمريكا هدفش از برگزاري‬ ‫اين نشست پيچيدن نسخه‌اي بود بدون اينكه مريض‬ ‫را ببيند؛ اين تعبيري اس��ت كه كارشناسان سوريه از‬ ‫نشست ژنو داش��تند‪ .‬چگونه ممكن است كه آمريكا‬ ‫براي كشور مهمي‌چون سوريه بدون توجه به جايگاه‬ ‫ژئواستراتژيكي اين كش��ور برنامه‌ريزي كند و طرح‬ ‫بري��زد‪ .‬آمريكايي‌ها به‌خوبي مي‌دانن��د كه از رهگذر‬ ‫چنين نشست‌هايي و با توجه به موضع‌گيري روسيه‪،‬‬ ‫چين و همچنين ايران نخواهند توانس��ت طرح‌هاي‬ ‫خودشان را عملياتي بكنند‪ .‬به همين خاطر در نهايت‬ ‫آمريكا به جريان‌س��ازي‌هاي خبري عليه دولت بشار‬ ‫اسد روي خواهد آورد و همچنين به تشديد درگيري‌ها‬ ‫در سوريه دامان خواهد زد‪.‬‬ ‫درواقع نشست ژنو به محلي براي تقابل دو جريان‬ ‫متضاد تبديل شد؛ يك جريان روسيه و جريان مقابل‬ ‫نيز به رهبري آمريكا‪ .‬در نشس��ت ژنو چانه‌زني‌هايي‬
‫بين‌الملل‬ ‫بشار اسد‪ ،‬از ارتكاب هرگونه جنايتي نسبت به شيعيان‬ ‫وعلويان س��وريه دريغ نمي‌كنند‪ .‬جناي��ت در الحوله‬ ‫و حي الزه��راء «س» حمص كه به قت��ل عام صدها تن‬ ‫از زنان و كودكان شيعي منجر ش��د بخشي از جنايات‬ ‫سلفي‌ها تلقي مي‌شود اما متاس��فانه جامعه «كروكور»‬ ‫جهاني نس��بت به اين جنايات هولناك سكوت اختيار‬ ‫كرد‪ .‬در بعد منطقه‌اي نيز عربستان‪ ،‬قطر و تركيه هريك‬ ‫بنا به مصالح خود و به نيابت از آمريكا‪ ،‬ناتو و اس��رائيل‬ ‫در تش��ديد بحران داخلي س��وريه كمك مي‌كنند‪ .‬در‬ ‫اين راستا اين كش��ورها در طول ‪ 16‬ماهي كه از بحران‬ ‫سوريه مي‌گذرد ميلياردها دالر كمك مالي‪ ،‬لجستيكي‬ ‫و تسليحاتي در اختيار گروه‌هاي تروريستي ضد شيعه‬ ‫س��وريه قرار دادند‪ .‬دربعد بين المللي‪ ،‬آمريكا وغرب‬ ‫تالش مي‌كنند تا از رهگذر سرنگوني دولت بشار اسد‬ ‫يك امنيت پايدار منطقه‌اي براي رژيم صهيونيستي ايجاد‬ ‫كنند‪ .‬لذا آنچه كه در اين فرآيند به پايداري دولت بشار‬ ‫اسد در برابر اين جبهه گسترده داخلي و خارجي كمك‬ ‫كرده حمايت ايران‪ ،‬روس��يه و چين است‪ .‬البته روسيه‬ ‫و چين به دليل منافع نظامي‌و اقتصادي از دولت بش��ار‬ ‫اسد پش��تيباني مي‌كنند در حالي كه جمهوري اسالمي‬ ‫‌تنها بن��ا به‌دالي��ل انس��اني و اخالقي و ني��ز مواضع‬ ‫ضدصهيونيس��تي دولت س��وريه از نظام بش��ار اسد‬ ‫حمايت مي‌كند‪.‬‬ ‫به همين دليل در نشس��ت ژنو كه براي بررسي‬ ‫بحران سوريه با شركت پنج كشور عضو دائم شوراي‬ ‫امني��ت‪ ،‬تركي��ه‪ ،‬قطر و كويت تش��كيل ش��د آمريكا‬ ‫براي تضعيف جبه��ه چين و روس��يه مخالفت خود‬ ‫را باحضور ايران در اين اجالس ابراز داش��ت‪ .‬آنچه‬ ‫مسلم است‪ ،‬بدون حضور ايران در چنين نشست‌هايي‬ ‫هر راه‌حلي و هر سازوكاري به نتيجه نخواهد رسيد‪،‬‬ ‫زيرا كليد ح��ل بحران‌هاي خاورميان��ه و نيز به‌طور‬ ‫مشخص بحران سوريه در دست ايران است‪ .‬همچنين‬ ‫اخيرا در برخي روزنامه‌هاي آمريكايي اشاره شد كه‬ ‫مساله ترور بشار اسد در دستوركار آمريكايي‌ها قرار‬ ‫دارد‪ .‬يعني آمريكايي‌ها تالش مي‌كنند تا از طريق ترور‬ ‫رهبر سوريه نظام اين كشور را دچار فروپاشي كنند‪.‬‬ ‫اين مس��اله به نوعي دامن زدن به تروريسم است‬ ‫و اين در حالي است كه آمريكا خودش مدعي مبارزه با‬ ‫تروريسم است‪ .‬مي‌بينيم كه اياالت متحده آمريكا براي‬ ‫تامين منافع خودش دست به هركاري مي‌زند‪ ،‬اما اين‬ ‫در حالي است كه دولت بشار اس��د نيز در مقابل تمام‬ ‫توطئه‌هاي داخلي و خارجي ايستادگي مي‌كند‪g.‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫برسر آينده دولت س��وريه آغاز شد كه نتيجه درخور‬ ‫توجهي نداشت‪ .‬پيش از برگزاري اين نشست كوفي‬ ‫عنان‪ ،‬فرستاده دبير كل سازمان‌ملل به سوريه قرار بود‬ ‫دعوتنامه‌اي براي جمهوري اس�لامي‌ايران در جهت‬ ‫حضور در اين اجالس ارسال كند‪ ،‬اما متاسفانه آمريكا‬ ‫به‌دليل آگاه��ي از نقش تاثيرگذار ايران در س��وريه و‬ ‫توانمندي‌هاي كشور ما براي حل بحران‌هاي منطقه‌اي‬ ‫از دعوت ايران خودداري كرد و تالش كرد به‌گونه‌اي‬ ‫اقدام كند كه ايران در اين اجالس حضور نداشته باشد‪.‬‬ ‫در حقيقت آمريكا هدفش اين بود كه جبهه روسيه و‬ ‫چين را نيز تضعيف كند‪ .‬در نشس��ت ژنو دو موضوع‬ ‫مورد بررس��ي قرار گرفت يكي مس��اله درگيري‌هاي‬ ‫داخلي سوريه و چگونگي پايان دادن به اين درگيري‌ها‬ ‫و ديگري مساله آينده بشار اسد‪.‬‬ ‫در مورد ض��رورت پايان دادن ب��ه درگيري‌هاي‬ ‫داخل س��وريه اختالفي ميان طرف‌هاي شركت‌كننده‬ ‫در نشست ژنو وجود نداشت و تمامي‌كشورها اتفاق‬ ‫نظر داشتند كه بايد اين درگيري‌ها پايان پذيرد‪ .‬اما در‬ ‫رابطه با موضوع بشار اسد‪ ،‬دولت روسيه و چين اعتقاد‬ ‫داش��تند هرگونه طرحي كه منجر به خ��روج قهري و‬ ‫اجباري اسد از چرخه قدرت باشد محكوم به شكست‬ ‫است و روسيه و چين با چنين طرحي موافقت نخواهند‬ ‫كرد‪ .‬لذا در طرحي كه ارائه شد مساله انتقال قدرت در‬ ‫يك فرآيند زماني ش��ش ماهه مطرح شد‪ .‬طرحي كه‬ ‫مطابق آن مي‌بايستي يك دولت وحدت ملي متشكل‬ ‫از هر دو طرف يعني هم دولت بشار اسد و هم رهبران‬ ‫گروه‌هاي اپوزيس��يون تشكيل ش��ود‪ .‬اما هم دولت‬ ‫سوريه و هم گروه‌هاي تروريستي در سوريه مخصوصا‬ ‫شوراي انتقالي با اين طرح مخالفت كردند‪ ،‬چرا كه اين‬ ‫گروه‌ها اصال همديگر را قبول ندارند‪ .‬يعني نه دولت‬ ‫س��وريه گروه‌هاي تروريس��تي را در ي��ك مجموعه‬ ‫مي‌پذيرد و نه گروه‌هاي تروريستي و سلفي مايلند كه‬ ‫فرصتي به اسد بدهند‪.‬‬ ‫آنها خواهان سرنگوني كامل اسد هستند‪ .‬لذا اين‬ ‫طرح كوفي عنان نيز مانند طرح ش��ش ماده‌اي اش به‬ ‫شكست منجر خواهد شد و راه به جايي نخواهد برد‪.‬‬ ‫اكنون درحالي‌كه هنوز درگيري‌ها در س��وريه جريان‬ ‫دارد به موازات اين نشست‌ها آمريكا‪ ،‬قطر‪ ،‬عربستان‬ ‫و تركيه تالش مي‌كنند تا از طريق تشديد درگيري‌هاي‬ ‫داخل سوريه دولت اسد را سرنگون كنند‪ .‬در حقيقت‬ ‫مي‌توان گفت بح��ران ‪ 16‬ماهه س��وريه جريان‌هاي‬ ‫سياسي و توطئه‌هاي منطقه‌اي و بين‌المللي را آشكار و‬ ‫صف‌آرائي جديد را در عرصه‌هاي سياسي خاورميانه‬ ‫ايجاد كرد تا جائي كه دوستان و دشمنان واقعي ملت‬ ‫س��وريه كامال در برابر يكديگر ق��رار گرفتند‪ .‬حافظ‬ ‫اس��د‪ ،‬رئيس جمهوري سابق س��وريه همواره ديدي‬ ‫نافذ ونگاهي هوشمندانه نسبت به رخدادهاي منطقه‬ ‫و جهان داش��ت و قبل از مرگ‪ ،‬تجارب سياسي خود‬ ‫را به فرزندان خود باس��ل‪ ،‬بش��ار‪ ،‬ماهر و مجد منتقل‬ ‫كرد‪ .‬حافظ اسد همواره به فرزندان خود تاكيد مي‌كرد‬ ‫كه تحت هيچ‌ ش��رايطي از ايران جدا نشوند‪ ،‬زيرا اين‬ ‫كشور در سختي‌ها و دش��واري‌ها عمق استراتژيكي‬ ‫سوريه تلقي مي‌شود‪.‬‬ ‫ظاهرا مرحوم حافظ اس��د يكبار به فرزند ارشد‬ ‫خود «باسل اسد» كه در س��ال ‪ 1994‬در اثر يك حادثه‬ ‫اتومبيل جان س��پرد گفته بود كه اگر هم��ه اعراب و‬ ‫كشورهاي منطقه با سوريه قطع رابطه كنند تنها ملجا‬ ‫و پناهگاه ش��ما ايران خواهد ب��ود‪ .‬پيش‌بيني مرحوم‬ ‫حافظ اسد امروز تحقق پيدا كرده زيرا در حالي كه همه‬ ‫كشورهاي عرب در حال توطئه عليه دولت بشار اسد‬ ‫هستند‪ ،‬ايران از حاكميت سياسي سوريه دفاع مي كند‪.‬‬ ‫دليل جانبداري ايران از دولت بشار اسد نه تنها به‌خاطر‬ ‫علوي بودن بشار اسد بلكه به‌دليل حمايت حافظ اسد‬ ‫ي در جنگ تحميل��ي عراق عليه‬ ‫از جمهوري اس�لام ‌‬ ‫ايران است‪ .‬در آن زمان دولت سوريه به‌رغم فشارهاي‬ ‫داخلي‪ ،‬بين‌المللي و منطقه‌اي تنها كشوري بود كه از‬ ‫مواضع به حق جمهوري‌اس�لامي‌در برابر تهاجمات‬ ‫گسترده صدام و رژيم‌هاي عربي عليه ايران جانبداري‬ ‫كرد‪ .‬بسياري تصور مي‌كردند كه حمايت‌هاي سوريه‬ ‫به خاطر كمك‌هاي مالي و نفتي ايران بود در حالي كه‬ ‫در همان زمان عربستان‪ ،‬امارات‪ ،‬كويت و قطر حاضر‬ ‫بودند در برابر تغيير موضع س��وريه در جنگ عراق‪،‬‬ ‫چند برابر كمك‌هاي اي��ران‪ ،‬كمك مال��ي در اختيار‬ ‫سوريه قرار دهند‪.‬‬ ‫امروز س��وريه در براب��ر يك تهاجم وحش��يانه‬ ‫داخلي وخارجي قرار گرفت��ه و هدف اين تهاجمات‬ ‫س��رنگوني دولت بش��ار اس��د و جايگزين��ي دولتي‬ ‫دست‌نشانده است كه بنا به اراده آمريكا و كشورهاي‬ ‫عرب منطقه عمل كند‪.‬‬ ‫در بعد داخلي سلفي‌هاي جنايتكار و وهابي‌هاي‬ ‫ضد بشري به‌دليل نگرش‌هاي طايفه‌اي نسبت به دولت‬ ‫امروز سوريه در برابر يك‬ ‫تهاجم وحشيانه داخلي‬ ‫وخارجي قرار گرفته‬ ‫و هدف اين تهاجمات‬ ‫سرنگوني دولت بشار‬ ‫اسد و جايگزيني دولتي‬ ‫دست نشانده است‬ ‫كه بنا به اراده آمريكا و‬ ‫كشورهاي عرب منطقه‬ ‫عمل كند‬ ‫‪59‬‬
‫پرونده ويژه‌‬ ‫ضد تحريم‬ ‫سناريوهاي ضدتحريم‬ ‫روي ميز‬ ‫راه‌هاي مقابله با تحريم‌هاي غرب چيست؟‬ ‫پرونده ويژه‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫مهرداد شاكري‬ ‫‪1‬‬ ‫كلمه «تحريم» از آن دست واژگاني است كه براي‬ ‫مردم ايران و دولتمردان و مس��ئوالن جمهوري اسالمي‬ ‫در سه دهه‌اي كه از انقالب اسالمي مي‌گذرد كامال‌آشنا‬ ‫است‪.‬كشور‌هايغربيونظامسلطهجهانيهموارهب ‌هدليل‬ ‫آنكه مردم ايران و مسئوالن جمهوري اسالمي‪‌،‬خواهان‬ ‫حفظ استقالل و كرامت خويش در مقابل آنان بوده‌اند از‬ ‫اين حربه بار‌ها استفاده كرده‌اند‪ .‬در آخرين دست از اين‬ ‫اقدامات‪ ،‬تحريم اتحادي��ه اروپا عليه صنعت نفت ايران‬ ‫از روز يكشنبه ‪ ۱۱‬تير به اجرا در آمد و دولت‌هاي غربي‬ ‫برنامه‌اي ديگر را كليد زدند تا با پيامد اقتصادي ناشي از اين‬ ‫تحريم‌ها‪ ،‬تهران را به دست كشيدن از برنامه صلح‌آميز‬ ‫هسته‌اي‌اش‪ ،‬وادار كنند‪ .‬تصميمي‌كه كشورهاي عضو‬ ‫اتحاديه اروپا در ‪ ۲۳‬ژانويه س��ال‌جاري (‪۳‬بهمن ‪)۱۳۹۰‬‬ ‫به‌رغم بحران مالي برخي اعضا ازجمله يونان و اس��پانيا‬ ‫گرفتند تا واردات نفت ايران را براي شركاي تجاري‌اش با‬ ‫‪60‬‬ ‫اختالل روبه‌رو كنند‪.‬‬ ‫تحريم جديد ‪ ۲۷‬كشور عضو اتحاديه اروپا نه تنها‬ ‫صادرات نفت ايران را هدف قرار مي‌دهد‪ ،‬بلكه استفاده‬ ‫نفتكش‌هاي ايراني از بيمه‌هاي اروپايي را ناممكن مي‌كند‪.‬‬ ‫شركت‌هايبيمهاروپاييازاينپسازبيمه‌كردنتجهيزات‬ ‫حملو‌نقل نفت و فرآورده‌هاي پتروش��يمي‌ايران منع‬ ‫‌‌‬ ‫مي‌شوند و با آغاز تحريم بيمه و نفت توسط اروپا‪ ،‬حتي‬ ‫احتمال توقيف نفتكش‌هاي ايران��ي در بنادر و آب‌هاي‬ ‫نالمللينيزمي‌رود‪.‬‬ ‫بي ‌‬ ‫تحريم‌هاي نفتي اتحاديه اروپا در‌تركيب با تحريم‬ ‫آمريكا عليه بانك مركزي جمهوري اسالمي‪ ،‬بزرگ‌ترين‬ ‫تالش بين‌المللي در جهت مقابله با فعاليت‌هاي هسته‌اي‬ ‫ايران به ش��مار مي‌رود‪ .‬اين در حالي اس��ت كه با وجود‬ ‫تمامي‌اين حربه‌ها و فشار‌ها‪ ،‬اين تحريم‌ها در عزم ايران‬ ‫بر‌حفظ استقالل خود در زمينه برنامه صلح‌آميز هسته‌اي‬ ‫تاثيرگذار نبوده اس��ت و مهم‌تر اينكه با وجود تمام اين‬ ‫تالش‌هاي غرب؛ بنا به اعتراف ديپلمات‌ها و كار‌شناسان‬ ‫سياسي و اقتصادي‪ ،‬فضاي مانور دولت‌هاي اروپايي در‬ ‫مورد تحريم ايران كاهش يافته است‪ .‬درست در زماني كه‬ ‫اتحاديه اروپا باوجود اينكه خود درگير بحران‌هاي عظيم‬ ‫مالي و اقتصادي كه تبعات اجتماعي‪ -‬سياسي آن را اين‬ ‫روز‌ها در خيابان‌هاي آتن‪ ،‬مادريد‪ ،‬رم و ديگر شهر‌هاي‬ ‫عمده اروپايي هم شاهد هستيم‪ ،‬در اقدامي كامال سياسي‬ ‫و خصمانه‪ ،‬قصد تحريم ايران را در پيش گرفته‌اند‪ .‬به گفته‬ ‫يك مقام اروپايي مقدار زيادي از آنچه بايد انجام مي‌شده‬ ‫انجام شده و بخش‌هاي اقتصادي ديگري در ايران وجود‬ ‫ندارد كه فشار اقتصادي عليه آنها بتواند به‌نتيجه برسد‪.‬‬ ‫اين مقام آگاه بر اين باور است كه نفت‪ ،‬منبع اصلي درآمد‬ ‫دولت ايران به‌شمار مي‌رود و بخش ديگري وجود ندارد‬ ‫كه به اين اندازه درآمدزا بوده و تحريم‌ها بر آن اثر كند‪ .‬مركز‬ ‫مطالعات استراتژيك «چاتم‌هاوس» كه به‌نوعي اتاق فكر‬ ‫اتحاديه اروپا هم محسوب مي‌شود‪ ،‬ايران را برترين قدرت‬ ‫منطقه دانسته و از اروپا خواسته كه در چالش آمريكا با اين‬ ‫ايران خود را قرباني نكند! چاتم‌هاوس‪ ،‬با اشاره به تحريم‬
‫با‌حضور سيدشمس الدين حسيني‪ ،‬وزير امور اقتصادي‬ ‫و دارايي‪ ،‬محمود بهمني‪ ،‬رئيس كل بانك مركزي‪ ،‬مهدي‬ ‫غضنفري‪ ،‬وزير صنعت‪ ،‬معدن و تجارت و رستم قاسمي‪،‬‬ ‫وزير نفت تشكيل شده بود راهكارهاي مختلف مقابله‬ ‫با اين تحريم‌ها مورد بحث و بررسي قرار‌گرفت كه در‬ ‫نهايتنتيجهجلسهخودراتسليمرئيس‌جمهوريكردند‪.‬‬ ‫البته گويا برخي معاون وزيران نيز در اين جلسه حضور‬ ‫داشته‌اند‪ .‬چهار راهكار عمده شامل «حذف دالر و يورو‬ ‫از مبادالت نفتي»‪« ،‬تشكيل سنديكاي بيمه نفتكش‌ها»‪،‬‬ ‫«افزايش ظرفيت ذخيره سازي نفت» و «كاهش توليد نفت‬ ‫از ميادين مستقل» را نيز در دستور كار خود قرار داده‌اند تا‬ ‫دربرابراقدامتهاجمي‌غربي‌هاعليهاقتصادكشور‪،‬آمادگي‬ ‫الزم را داشته باشند‪ .‬اما اين راهكارها چيست و هركدام‬ ‫تا چه اندازه مي‌تواند زهر اين حركت خصمانه غربي‌ها‬ ‫را خنثي كند؟‬ ‫پرونده ويژه‬ ‫نفتي ايران‪ ،‬آن را «ديوانگي محض» ناميده و كشورهاي‬ ‫اروپايي را از خطري كه در كمين آنهاست برحذر داشته‬ ‫است‪ .‬اين موسسه مطالعاتي به اهرم‌هايي اشاره كرده كه‬ ‫ايران در اختيار دارد و مي‌تواند در صورتي كه منافع خود‬ ‫رادرخطرجديببيندآنهارابهكاربندد‪.‬درهمينزمينههم‬ ‫با‌وجود تمامي كارشكني‌هاي غربي‌ها همچنان صنعت‬ ‫نفت ايران با اتخاذ سياست‌هاي مقابله‌اي و پيش‌بيني‌هاي‬ ‫الزم از طرف مسئوالن امر و همچنين همراهي و همدلي‬ ‫مردم ايران توانسته‪ ،‬روند مطلوب خود را طي كند‪.‬‬ ‫البته نبايد دور از نظر داشت كه دولت‌هاي غربي از‬ ‫تمامي‌ابزار‌ها‪ ،‬براي تحت فشار قرار‌دادن مردم و دولت‬ ‫ايران فروگذار نخواهند كرد‪ .‬به همين منظور دولتمردان‬ ‫جمهوري اسالمي راهكارهاي ج ‌دي‌تري براي برخورد‬ ‫با تبعات اين تحريم‌ها را از مدت‌ها پيش در نظر داشته‌اند‪.‬‬ ‫در اولين دست از اقدامات پيشگيرانه چهار وزير دولت‬ ‫دهم با تشكيل يك جلس��ه ويژه به‌بررسي راهكارهاي‬ ‫مختلف مقابله با تحريم‌ها پرداختند‪ .‬در اين جلس��ه كه‬ ‫راهكاردوم؛ تشكيل سنديكاي بيمه نفتكش‌ها‬ ‫يكي از جنبه‌هاي تحريم اخير اين بوده اس��ت كه‬ ‫برخيازموسساتبيمه‌ايوابستهبهغربازارائهخدمات‬ ‫بيمه‌اي به ناوگان نفتكش ايران خودداري كردند‪ .‬اين حربه‬ ‫براي اين اتخاذ شده است كه از نظر اتحاديه اروپا اين عدم‬ ‫تامينبيمهبهيكيازبزرگ‌ترينچالش‌هايصادراتنفت‬ ‫ايران تبديل مي‌شود‪.‬‬ ‫برايمقابلهبااينمسالهباتوافقمسئوالنشركتملي‬ ‫نفت‪،‬شركتملينفتكشوبيمهمركزيايران‪،‬باهمكاري‬ ‫يكديگر تصمي��م گرفته‌اند كه يك س��نديكاي جديد‬ ‫بيمه‌اي به‌منظور پوشش ريسك بيمه كشتي‌هاي نفتكش‬ ‫ايران تشكيل داده و اين سنديكا همچنين مسئوليت بيمه‬ ‫ي را هم‬ ‫كشتي‌هاي حامل محصوالت صادراتي پتروشيم ‌‬ ‫بر‌عهده بگيرد‪ .‬اين تصميم به اين منظور گرفته شده است‬ ‫كه خريداران نفت اي��ران اطمينان حاصل كنند كه جاي‬ ‫نگراني براي بيمه محموله‌هاي خود از اين به بعد نخواهند‬ ‫داشت‪ .‬از سوي ديگر‪ ،‬دولت‌هاي چين و ژاپن تصميمات‬ ‫راهكار سوم؛ افزايش ظرفيت ذخيره سازي نفت‬ ‫البته اين تمام اقداماتي نبوده اس��ت كه دولت براي‬ ‫مقابلهباتحريم‌هادرنظرگرفتهاستبلكهيكيديگرازاين‬ ‫راهكارهاي ايران براي خنثي كردن تحريم‌ها‪ ،‬متنوع‌سازي‬ ‫بازارهاي فروش نفت خام ايران بوده اس��ت‪ .‬در واقع در‬ ‫كنار اين موضوع كه باي��د بازارهاي نفتي جديدي براي‬ ‫فروش نفت ايران پيدا ش��ود به‌نوعي به افزايش ظرفيت‬ ‫ذخيره‌سازي نفت در منطقه خليج فارس به‌عنوان يكي‬ ‫از راهكاره��اي دور زدن تحريم نفت توجه بيش��تري‬ ‫شده است‪ .‬هم اكنون بنا به اعالم شركت ملي نفت ايران‬ ‫طرحي در دست اقدام است تا با برنامه‌ريزي براي افزايش‬ ‫سه‌ميليون بشكه‌اي؛ ظرفيت ذخيره‌سازي نفت ايران در‬ ‫غرب خليج فارس به حداكثر خود برس��د‪ .‬در راستاي‬ ‫چنين طرحي بود كه نخستين مخزن يك ميليونبشكه‌اي‬ ‫در ارديبهشت سال‌جاري به‌طور رسمي راه‌اندازي شده‬ ‫است‪.‬‬ ‫اين در حالي اس��ت كه محمود زيركچي��ان‌زاده‪،‬‬ ‫مديرعامل ش��ركت نفت فالت قاره ه��م فروردين‌ماه‬ ‫س��ال‌جاري در جم��ع خبرنگاران با اش��اره ب��ه ورود‬ ‫بزرگترين‌ترمين��ال ش��ناور نف��ت جهان ب��ه آب‌هاي‬ ‫خلي��ج ف��ارس‪ ،‬گفت��ه ب��ود‪« :‬اي��ن كش��تي نفتكش‬ ‫اف‪.‬اس‪.‬يو بزرگ‌ترين‌ترمينال ش��ناور نف��ت جهان با‬ ‫ظرفيت ‪2/2‬ميليون بشكه است‪ ».‬همزمان با راه اندازي‬ ‫اين مخزن‪ ،‬هم‌اكنون تدابير ويژه‌اي در پايانه نفتي خارك‬ ‫به‌عنوان شاهراه صادرات نفت ايران همچون بهره‌برداري‬ ‫از گوي شناور و راه‌اندازي چند مخزن جديد نفتي اجرايي‬ ‫شده است كه اين همه نشان از عزم جدي ايران براي اتخاذ‬ ‫رويه ذخيره‌سازي به‌صورت استراتژيك دارد تا فشارهاي‬ ‫تحريم‌ها موجب هدررفت اين سرمايه ملي نشود‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫راهكار اول؛ حذف دالر و يورو از مبادالت نفتي‬ ‫هم اكنون يكي از مهم‌ترين چالش‌هاي پيش‌روي‬ ‫در فرآيند صادرات نفت خام ايران به‌كشورهاي مختلف‬ ‫جهان‪ ،‬پرداخت منابع مالي حاصل از صادرات طالي سياه‬ ‫است كه با‌توافق انجام شده بين وزارت نفت‪ ،‬اقتصاد و‬ ‫دارايي‪ ،‬صنعت‪ ،‬معدن و تجارت و بان��ك مركزي قرار‬ ‫اس��ت در برخي از بازارهاي نفتي عالوه بر متنوع‌سازي‬ ‫سبد ارزي كشور‪ ،‬كاالهاي مورد نياز به شيوه تهاتري وارد‬ ‫كشور شود‪ .‬بر اين اساس دريافت لير‪ ،‬روپيه‪ ،‬يوان و ين‬ ‫از پااليشگاه‌هاي نفت‌تركيه‪ ،‬هندوستان‪ ،‬چين و ژاپن و‬ ‫حذف دالر و يورو در دس��تور كار دولتمردان قرار گرفته‬ ‫است‪ .‬در همين حال‪ ،‬اخيرا ًمذاكرات متعددي بين وزيران‬ ‫نفت و خارجه ايران با برخي از كشورهاي خريدار نفت‬ ‫ايران براي تها‌تر كاال به جاي پول نفت انجام گرفته است‬ ‫به‌طوري كه قرار است ايران از هند‪ ،‬پاكستان‪ ،‬سريالنكا و‬ ‫چند كشور شرق آسيا برخي از محصوالت كشاورزي‬ ‫مورد نياز همچون گندم‪ ،‬چاي و برنج وارد كند‪ .‬از سوي‬ ‫ديگر‪ ،‬با‌توافق جديد نفتي تهران – پكن‪ ،‬دولت چين به‬ ‫جاي پول نفت برخي از كاال‌ها و تجهيزات و حتي ارائه‬ ‫خدمات فني و مهندسي را به‌ايران ارائه خواهد كرد‪ .‬اين‬ ‫عمل از سلطه يورو و دالر در معامالت بين‌المللي نفتي‬ ‫مي‌كاهد و نه تنها به نفع ايران است كه تبعات تحريم را‬ ‫به خود تحريم‌كنندگان باز مي‌گرداند‪ .‬در حالي كه حوزه‬ ‫يورو اكنون درگير بحران‌هاي مالي ش��ديد اس��ت اين‬ ‫تصميم ايران مي‌تواند نتايج اتحادي��ه اروپا را براي آنها‬ ‫پرهزينه كند و در سطح بين‌المللي از تزلزل جايگاه ايران‬ ‫نيزپيشگيريكند‪.‬‬ ‫و مصوبات جديدي در اين زمينه داشته‌اند كهبه‌واسطه اين‬ ‫تصميماتبرخيازمحموله‌هاينفتينفتكش‌هايايراني‬ ‫را بيمه مي‌كنند‪ .‬اين همه دست به دست هم داده است كه‬ ‫برنامهاتحاديهاروپابرايتحريمبيمه‌اينفتكش‌هايحامل‬ ‫نفت ايران پيشاپيش شكست خورده محسوب شود‪.‬‬ ‫راهكار چهارم؛ كاهش توليد نفت از ميادين مستقل‬ ‫آخرين تدبير اعضاي كابين��ه دولت براي مقابله با‬ ‫تحريم نفتي‪ ،‬تغييرات جديد در‌ت��راز توليد و صادرات‬ ‫نفت كشور است‪ .‬به‌همين منظور قرار استكه توليدنفت‬ ‫خام از برخي از ميادين مستقل نفتي كاهش يابد كه امكان‬ ‫مديريت بيشتر اين مخازن هيدروكربوني در بلندمدت‬ ‫فراهم شود‪ .‬احمد قلعه‌باني‪ ،‬مديرعامل شركت ملي نفت‬ ‫ايران هم اخيرا در حاش��يه برگزاري يك نمايشگاه نفت‬ ‫در مسكو از كاهش ‪ 30‬درصدي توليد و صادرات نفت‬ ‫خام ايران خبر داده اس��ت‪ .‬البته اي��ن كاهش‌ها در زمينه‬ ‫ميادين مستقل ايران اس��ت‪ .‬اين امر در بلند مدت به‌نفع‬ ‫ايران است‪ .‬چون نفت در آينده‌اي نه‌چندان دور مي‌تواند‬ ‫يكي از سالح‌هاي استراتژيك باش��د و هر‌چقدر ايران‬ ‫بتواند در استخراج آن صرفه‌جويي كند در آينده مي‌تواند‬ ‫بهتر از اين سالح خود استفاده كند‪ .‬از سوي ديگر گفته‬ ‫مي‌شود به‌منظور مديريت بيشتر توان پيمانكاري‪ ،‬منابع‬ ‫مالي و مديريت مخازن كش��ور‪ ،‬همزمان با تس��ريع در‬ ‫طرح توسعه مخازن مشترك نفت و گاز كشور‪ ،‬توسعه‬ ‫چندين طرح توسعه ميادين مستقل براي مدت كوتاهي‬ ‫از دستور كار خارج شده است‪ .‬پيش‌بيني‌ها حاكي از آن‬ ‫اس��ت كه ايران با فرض ضريب بازيافت ‪25‬درصدي از‬ ‫مخازن هيدروكربوني‪ ،‬حداقل تا ‪100‬س��ال آينده نفت‬ ‫خام و نزديك به ‪ 200‬سال آينده گاز طبيعي براي توليد‬ ‫و صادرات در اختيار دارد‪ .‬اين در حالي است كه حجم‬ ‫ذخاير نفت‌و گاز بسياري از كشورهاي فعلي صادركننده‬ ‫‪61‬‬
‫تحريم‌هاي نفتي عليه ايران؛ چرا و چگونه؟‬ ‫انرژي جه��ان همچون اياالت متح��ده آمريكا‪ ،‬كويت‪،‬‬ ‫امارات‪ ،‬عمان‪ ،‬نروژ‪ ،‬مالزي و اندونزي رو به كاهش است‬ ‫و برخي از اين كش��ورها حتي تا دو دهه آينده به يكي از‬ ‫بزرگ‌تري��ن واردكنندگان نف��ت و گاز در جهان تبديل‬ ‫خواهند شد‪.‬‬ ‫پرونده ويژه‬ ‫احتمال انسداد تنگه هرمز قوت گرفت‬ ‫قرار گرفتن ايران در موقعيت جغرافيايي كه امكانات‬ ‫ژئوپلتيكي فراواني در اختيار ايران گذاش��ته اس��ت از‬ ‫فرصت‌هايي است كه مي‌تواند براي مقابله با مشكالت‬ ‫و ترفند‌هايي كه نظام سلطه جهاني براي وادار‌كردن ايران‬ ‫به عقب‌نشيني از مواضع اصولي خودش مورد استفاده‬ ‫قرار بگيرد‪ .‬دراين زمينه تنگه هرمز يكي از نقاط كليدي و‬ ‫استراتژيك براي دولت ايران است‪.‬‬ ‫هم اكنون به‌طور متوسط روزانه بين‪ 16‬تا‪ 19‬ميليون‬ ‫بشكه نفت و ساالنه‪ 77‬ميليون تن‪ LNG‬و چندين ميليون‬ ‫تن فرآورده‌هاي نفتي و پتروش��يميايي با عبور از تنگه‬ ‫هرمز به بازارهاي چهار‌گوش��ه جهان صادر مي‌شود‪ .‬با‬ ‫تصويب طرح مقدماتي تحريم نفت اي��ران در اتحاديه‬ ‫اروپ��ا‪ ،‬محمدرضا رحيمي‪‌،‬مع��اون اول رئيس‌جمهور‬ ‫نخستين مقام اجرايي دولت بود كه از احتمال بسته‌شدن‬ ‫تنگه‌هرمز در صورت تصويب تحريم نفتي ايران هشدار‬ ‫دادهبود‪.‬تنهابامطرحشدنگزينهبستنتنگه‌هرمزبسياري‬ ‫از دولت‌هاي همس��و با غرب به تكاپو افتاده‌اند تا چاره‬ ‫بينديشند‪.‬‬ ‫امارات متحده عربي و عربستان سعودي هر‌يك با‬ ‫ساخت يك خط لوله جديد (حبشان‪ -‬فجيره امارات)‬ ‫و بازسازي خط لوله نفت قديمي‌روياي دور زدن تنگه‬ ‫هرمز را دارند‪ ،‬ام��ا اين دو خط لوله تنه��ا روزانه بين‬ ‫‪3‬تا‪ 3/5‬ميليون بشكه نفت خام را با دور‌زدن تنگه‌هرمز‬ ‫مي‌توانند به بازارهاي جهان��ي صادر كنند كه در واقع‬ ‫تاثير چنداني براي جلوگيري از تبعات بسته شدن تنگه‬ ‫هرمز نخواهد داشت‪.‬‬ ‫تبعاتي كه بنا به پيش‌بيني حسين شهرستاني‪ ،‬معاون‬ ‫نخس��ت‌وزير عراق در م��ورد افزايش قيم��ت نفت به‬ ‫‪150‬دالري؛ در صورت بسته شدن تنگه هرمز اگر تنش‬ ‫بين ايران و غرب افزايش پيدا كند با قيمت‌هايي روبه‌رو‬ ‫مي‌شويم كه تاكنون ديده نشده است‪.‬‬ ‫ب��ا اين وج��ود‪ ،‬اي��ن احتم��ال ق��وت گرفته كه‬ ‫جمهوري‌اس�لامي ايران با در اختيار داشتن وسيع‌ترين‬ ‫خط س��احلي در آب‌هاي خليج فارس پس از تصويب‬ ‫و اجراي طرح غير‌قانوني تحريم نفت در اتحاديه اروپا‪،‬‬ ‫نسبتبهانسدادوتوقفكشتي‌هاينفتكشازتنگههرمز‬ ‫اقدام كند‪.‬‬ ‫در واقع اكنون اين تحريم‌ها تبديل به چاقويي شده‬ ‫كه دسته خود را خواهد بريد‪ .‬تبعات اين تحريم‌ها اكنون‬ ‫به خود تحريم‌كنندگان بازگشته است‪.‬‬ ‫در واقع ه��م اكنون اروپا گرفت��ار بحران اقتصادي‬ ‫است و اين بحران نشان مي‌دهد كه الگوي اقتصادي آن‬ ‫شكست خورده است‪ .‬همچنين آمريكا درگير مبارزات‬ ‫انتخاباتي است و اين كش��ور به دليل دو جنگ طوالني‬ ‫در منطقه خاورميانه در عراق و افغانس��تان‪ ،‬در موقعيت‬ ‫ضعف قرار دارد‪.‬‬ ‫در نتيجه تحريم‌ها و حتي حمله نظامي همه و همه‬ ‫بلوف‌هاي سياس��ي بيش نيس��ت‪ ،‬به‌خصوص پيش از‬ ‫انتخابات رياست‌جمهوري آمريكا در ماه نوامبر‪.‬‬ ‫غرب درباره اثرات جنگ و تحريم بر اقتصاد لرزان‬ ‫خود آن‌قدر نگراني دارد كه از مقابله با ايران خودداري كند‪.‬‬ ‫در واقع اين تحريم‌ها همچون يك بومرنگ عمل مي‌كند‬ ‫و نتايج آن بيشتر به‌خود اقتصاد درهم‌ريخته اروپا و غرب‬ ‫ضربات جبران ناشدني را خواهد زد‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪62‬‬ ‫واقعيت يك تحريم‬ ‫مصطفي مسجدي آراني‬ ‫‪2‬‬ ‫ميان همه خبرهاي داخلي اي��ن روزها‪ ،‬تحريم‬ ‫ايران موض��وع مهم��ي‌ش��ده اس��ت‪ .‬تحريم‌هايي‬ ‫چندجانبه با هدف فشار بر ايران در موضوع هسته‌اي‪.‬‬ ‫تالشي از سوي اروپايي‌ها كه اين روزها حتي از هم‌‬ ‫پيمان سنتي خود‪ ،‬آمريكا جلو زده‌اند‪ .‬اما تحريم‌هاي‬ ‫نفتي واژه جديدي در سياس��ت خارجي و مبادالت‬ ‫اقتصادي كشورهاي غربي نيست؛ آنها پيشتر هم عليه‬ ‫برخي از كش��ورهاي نفتي چون ليبي و عراق چنين‬ ‫سياس��تي را اتخاذ كرده و از آن به‌عنوان اهرمي‌براي‬ ‫فش��ار اقتصادي به منظور دستيابي به اهدافي سياسي‬ ‫استفاده كرده‌اند‪.‬‬ ‫ماجراي تحريم نفت چيست؟‬ ‫وزيران امور خارجه اتحاديه اروپا روز‌دوش��نبه‬ ‫س��وم بهمن (‪ ۲۳‬ژانويه) در نشس��تي در بروكس��ل‪،‬‬ ‫بر‌س��ر توقف خريد و واردات نفت از ايران به توافق‬ ‫رسيدند‪ .‬اين تحريم‌ها ش��امل توقف فوري امضاي‬ ‫قراردادهاي جديد با ايران براي خريد و فروش نفت‬ ‫خام و فرآورده‌هاي نفتي و پايان قراردادهاي جاري تا‬ ‫يازدهم تير ‪ ۱۳۹۱‬مي‌شد‪.‬‬ ‫اتحاديه اروپا بعدها از احتم��ال تجديدنظر در‬ ‫اين تحريم‌ها س��خن گفت و قبل از مذاكرات مسكو‬ ‫نيز اجرايي شدن آن را منوط به نتيجه مذاكره دانست‪،‬‬ ‫اما با توجه به مذاكرات استانبول اين دور از مذاكرات‬ ‫تحريم نفتي اتحاديه اروپا از روز يكشنبه آغاز شد‪.‬‬ ‫آيا اروپا از ايران نفت مي‌خريد؟‬ ‫پاس��خ مثبت اس��ت‪ .‬ايران حدود ‪ 18‬درصد از‬ ‫نفت خود را به اتحاديه اروپ��ا مي‌فروخت و در ميان‬ ‫كش��ورهاي اروپايي‪ ،‬ايتاليا ب��ا هفت‌درصد در صدر‬ ‫خريداران اروپايي نفت ايران بود؛ كشورهاي اسپانيا‪،‬‬ ‫فرانسه‪ ،‬هلند‪ ،‬آلمان و يونان در رده‌هاي بعدي واردات‬ ‫نفت ايران بوده‌اند‪ .‬البته ايران بارها اعالم كرده كه اين‬ ‫ميزان واردات به اندازه‌اي نيست كه بخواهد صادرات‬ ‫نفتي ايران را با چالش مواجه كند‪.‬‬ ‫اما اروپايي‌ها تالش‌هايي هم براي متقاعد‌كردن‬ ‫خريداران غيراروپايي نفت اي��ران مانند هند و چين‬ ‫داشته‌اند تا آنها هم به صف تحريم‌كنندگان بپيوندند‬ ‫كه تاكنون نتيجه‌اي از اين تالش‌ها‪ ،‬نگرفته‌اند‪.‬‬ ‫آيا فقط خريد نفت ايران تحريم شده‌است؟‬ ‫پاس��خ اين س��وال قطعا منفي اس��ت‪ .‬ايران در‬ ‫بسياري از عرصه‌ها در ش��رايط تحريم به‌سر مي‌برد‪،‬‬ ‫اما جا دارد به مناسبت نفت به تحريم‌هاي تكنولوژيك‬ ‫و صنعتي و هم‌چني��ن تحريم س��رمايه‌گذاري عليه‬ ‫صنعت نفت ايران اش��اره كرد‪ .‬اين تحريم‌هاي باعث‬ ‫شده است شركت‌هايي چون ش��ل و توتال از صنايع‬ ‫نفت‌و گاز ايران به‌خصوص پروژه پارس جنوبي كنار‬ ‫گذاشته شوند‪.‬‬ ‫موضوع��ي ك��ه در بس��ياري مواق��ع ص��داي‬ ‫گفت‌وگو با سخنگوي كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي‬ ‫دامن غرب در آتش تحريم خواهد سوخت‬ ‫‪3‬‬ ‫بنا به گفته برخي رجال سياسي كشور آخرين تير غرب كه همان تحريم بانك‌مركزي و نفت‌كشور بوده از چله‬ ‫رها شده است‪ ،‬اما قدرتمندي ايران براي همه به‌خصوص كشورهاي غربي مسجل است‪ .‬آنها به‌خوبي مي‌دانند كه‬ ‫ايران كشور قدرتمندي است‪ ،‬نه تحريم نفتي و نه هيچ تحريم ديگري نمي‌تواند پايه‌هاي استوار اين كشور را بلرزاند‬ ‫و در آن خللي ايجاد كند‪ .‬تحريم نفت از سوي اتحاديه اروپا نه تنها يك اقدام شتابزده‪ ،‬غيرمنطقي و بي‌اثر است بلكه‬ ‫با‌توجه به بحران اقتصادي حاكم بر‌غرب‪ ،‬اين رفتار نادرست تحريم‌كنندگان را با مشكالت جدي روبه‌رو خواهد‬ ‫كرد‪ .‬حسين نقوي حسيني كه در حال حاضر سخنگوي كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي است در گفت‌وگو‬ ‫با مثلث با اشاره به موارد فوق‪ ،‬درباره تحريم‌هاي نفتي ايران گفته‌هاي جالب و شنيدني دارد‪ .‬او بر اين عقيده است‬ ‫كه تحريم‌ها هيچ خطري براي ايران ندارد‪ ،‬بيشتر خود آنان را تهديد خواهد كرد‪.‬‬ ‫آقاي نقوي حسيني شما وقتي از تحريم‌هاي نفتي‬ ‫صحبت مي‌كنيد‪ ،‬نگران نيستيد و با‌خيالي مطمئن‬ ‫مي‌گوييد كه اين اقدام از سوي اتحاديه اروپا دامن‬ ‫غربيان را مي‌گيرد و غرب نمي‌تواند در برابر بحران‬ ‫حاصل از تحريم‌ها مقاومت كند؛ چرا تا اين اندازه‬ ‫اطمينانداريد؟‬ ‫من با اطمينان كام��ل مي‌گويم كه غ��رب در برابر‬ ‫تحريم‌هايصورتگرفتهعليهايراننمي‌تواندمقاومتكند‪.‬‬ ‫شما نگاهي به پيشينه تحريم‌هاي اعمال‌شده عليه ايران در‬ ‫تماماينسال‌هابیندازید‪،‬چقدرتوانسته‌اندتاثيرگذارباشند؟‬ ‫چقدر در اراده دولت و ملت ايران تاثير گذاشته‌اند؟ ملت‬ ‫ايران در مبارزه عليه ظلم سابقه درخشان و تجربه زيادي‬ ‫دارد‪ .‬كارنامه سياسي‪ -‬اقتصادي ايران مملو از تحريم‌هاي‬ ‫مختلفازسويكشورهايغربيبه‌ويژهآمريكاست‪.‬مادر‬ ‫گذشتهتحريم‌هايبسياروسيع‌تروعميق‌تراتحاديهاروپارا‬ ‫پشت‌سر گذاشته‌ايم‪ .‬در آن تحريم‌ها ملت ايران چند نكته‬ ‫اساسي و مهم را به دنيا ثابت كرده است‪ .‬نتيجه تحريم‌هاي‬ ‫انجام شده عليه ما اين بوده است كه به غربي‌ها ثابت شده‬ ‫ايران در زمان بحران مي‌تواند تحريم‌ها را دور بزند‪ ،‬منافع‬ ‫اقتصاديخودراتامينكند‪،‬باحوزه‌هاياقتصاديغيرغربي‬ ‫ارتباط برقرار كن��د و اجازه‌اي هم به اتحادي��ه اروپا براي‬ ‫خدشه‌دار وارد‌كردن به نظام جمهوري اسالمي و اقتصاد‬ ‫ايرانندهد‪.‬‬ ‫علت اصلي تالش‌هاي غرب به‌خصوص اتحاديه‬ ‫اروپ��ا و آمريكا ب��راي وضع تحريم علي��ه ايران‬ ‫چيست؟‬ ‫دليلتالشومبارزهغربي‌هاعليهايرانمشخصاست‪.‬‬ ‫از پيروزي انقالب به بعد آمريكا و اروپا به انواع مختلف‬
‫ش��ركت‌هاي بخش خصوصي اقتصاد اروپ��ا را هم‬ ‫درآورده است‪.‬‬ ‫آيا تحريم نفتي قانوني است؟‬ ‫برخي معتقدند ك��ه هرگونه تحري��م‪ ،‬خارج از‬ ‫چارچوب شوراي امنيت و سازمان‌ملل‌متحد‪ ،‬از منظر‬ ‫حقوق بين‌الملل مشروع نيس��ت‪ .‬برخي ديگر البته با‬ ‫اس��تناد به اصل حاكميت ملي معتقدند كه نمي‌توان‬ ‫كش��ورها را در چارچوب ملل متحد نگاه داش��ت و‬ ‫آنها حق دارند در صورت تماي��ل تحريم‌هايي عليه‬ ‫كشورهاي هدف انجام دهند‪.‬‬ ‫در اين مي��ان يك مس��اله به قدر مش��ترك تمام‬ ‫نظ��رات تبديل ش��ده اس��ت و آن اين اس��ت كه هر‬ ‫تحريمي‌بايد به‌صورت هدفمن��د صورت گيرد تا در‬ ‫مقابل هزينه‌اي كه به كشور هدف و جامعه بين‌المللي‬ ‫وارد مي‌كند س��ودي نيز عايد كند و به هدفي برسد‪.‬‬ ‫در اين چارچوب اس��ت ك��ه موض��وع تحريم‌هاي‬ ‫هوشمند در حقوق بين‌الملل مطرح مي‌شود تا مقابل‬ ‫تحريم‌هاي به اصطالح كور ق��رار گيرد‪ .‬تحريم نفتي‬ ‫اتحاديه اروپا حتي اگر ب��ا اصل حاكميت ملي توجيه‬ ‫ش��ود در ذيل تحريم‌هاي كور خواهد بود كه بيش از‬ ‫آنكه به اهداف خود برسد وضع معيشت مردم عادي‬ ‫را بر هم مي‌زند و از اين نظر در حقوق بين‌الملل مورد‬ ‫انتقاد است‪.‬‬ ‫نداد‪ .‬علت عدم افزاي��ش فوق‌العاده قيمت‌ها احتماال‬ ‫حضور نفت برخي كشورها در بازار است كه تالش‬ ‫زيادي ب��راي جبران كمب��ود نفت اي��ران مي‌كنند تا‬ ‫بتوانند سهمي‌در فضاسازي عليه ايران داشته باشند‪.‬‬ ‫بازار داخل��ي ايران هم از اين تحريم ك��م تاثير نديد‪.‬‬ ‫چه در زمان اعالم تحريم ك��ه نرخ ارز و طال به‌عنوان‬ ‫جايگزين‌ها سرمايه‌اي ريال باال رفت و چه در زمان‬ ‫اعمال تحريم‌ها كه باز هم رش��د قيمت طال و سكه و‬ ‫ارز در بازار ديده شد‪ .‬البته قيمت برخي محصوالت‬ ‫نيز به تبع افزايش ارز و ب��ار رواني تحريم‌ها تا حدي‬ ‫باال رفته است‪.‬‬ ‫تحريم‌هاي خود را عليه ملت ايران آغاز كردند‪ ،‬هيچ‌گاه‬ ‫هم آن را كاهش ندادند‪ .‬شايد نوع مبارزه و فشار آنان تغيير‬ ‫كرده باشد‪ ،‬اما در اصل ماجرا هميشه در حال جنگ و ستيز‬ ‫عليه منافع ايران بوده‌اند‪ .‬در بعضي مواقع علني و در زماني‬ ‫ديگر غيرعلني و نامحسوس‪ .‬دشمني كشورهاي غربي‬ ‫به‌خصوصآمريكاباايرانيكدشمنيقديمي‌استكهدر‬ ‫هر مقطعي با بهانه‌اي واهي فشارهاي سياسي و اقتصادي‬ ‫را عليه ملت ايران تشديد كرده‌اند‪ .‬امروز ايران به آنجايي‬ ‫رسيدهاستكهبرايبسياريازكشورهايمنطقهيكالگو‬ ‫به حساب مي‌آيد‪ ،‬بنابراين تحريم نفتي ايران يك تصميم‬ ‫سياسي بوده است و نشان مي‌دهد كه غرب از اين مساله که‬ ‫ايران قدرت اول منطقه و الگو باشد خوشحال نيست‪ .‬بايد‬ ‫پذيرفت كه قدرت ايران براي آنها يك تهديد به حساب‬ ‫مي‌آيد‪ .‬آنها به اين باور رسيده‌اند كه تحريم‌ها عليه ايران‬ ‫بي‌اثر است‪ ،‬اما هنوز لجاجت مي‌كنند؛ براي همين تمام‬ ‫تالششانرادردورتازهتحريم‌هابهكاربسته‌اند‪،‬امامطمئنم‬ ‫موفقنخواهندشد‪.‬‬ ‫نقشمردمدربرابراينتحريم‌هاتاچه‌اندازهاهميت‬ ‫دارد؟‬ ‫مردم ايران امتحان خود را به‌خوبي در گذش��ته پس‬ ‫داده و نشان داده‌اند كه مي‌توانند در برابر هر فشار خارجي‬ ‫مقاومت كنند‪ .‬وقت��ي مي‌گويم ما يعني هم م��ردم و هم‬ ‫مسئوالن؛ همه بايد دست به دست هم دهند تا تحريم‌هاي‬ ‫غربرابهفرصتتبديلكنيم‪.‬بايدبهايننكتهتوجهداشته‬ ‫باشيم كه تحريم نفت و بانك مركزي جمهوري اسالمي‬ ‫آخرينتيررهاشدهازسويغرباست‪،‬برايهمينبايدبا‬ ‫همتملياينتحريمبهيكپيروزيتبديلشود‪.‬‬ ‫مهم‌ترينراهكارهايمقابلهباتحريم‌هاكهمي‌توان‬ ‫ازآنهاسودجستچيست؟‬ ‫اتفاقا من اعتقاد دارم ما نيازي به ارائه راهكار نداريم‪.‬‬ ‫اينغربي‌هاهستندكهبايدبهفكر راهكارباشند‪.‬تحريم‌ها‬ ‫در تجربه تاريخي خود ثابت كرده كه خسارتي كه به خود‬ ‫غرب وارد مي‌كند بيشتر از خس��ارتي است كه بخواهد‬ ‫به جمهوري اسالمي ايران و ملت ما وارد كند‪ .‬نگاهي به‬ ‫تحريم‌هايگذشتهنشان‌مي‌دهدكهبسياريازكشورهايي‬ ‫كه تحريم را امضا كرده‌اند در يك اقدام مخفيانه تحريم‌ها‬ ‫را دور زده‌اند ‌و ترجيح داده‌اند با‌جمهوري اسالمي ايران‬ ‫ارتباط داشته باشند‪ .‬بسياري از تحليلگران اقتصادي اروپا‬ ‫برايناصلمعتقدهستندكهباتحريمنفتايرانمشكالت‬ ‫اقتصادي اتحاديه اروپا به باالترين حد خود افزايش پيدا‬ ‫خواهدكردودلبستناينقدرت‌هابهتاميننفتموردنياز‬ ‫خود از طرف كشورهاي عربي به صورت مقطعي خواهد‬ ‫بود‪.‬اينمسالهنشان‌دهندهاينواقعيتاستكهحفظمنافع‬ ‫آنانبهبرقراريروابطباايرانبستگيدارد‪،‬برايهميناست‬ ‫كهمنبه‌طوريقينمي‌گويمكهآنهانمي‌تواننددربرابربحران‬ ‫اينتحريم‌هامقاومتكنند‪.‬امروزاينايدهدركشوروجود‬ ‫دارد كه فرآورده‌هاي نفتي به جاي نفت خام صادر شود‪،‬‬ ‫بنابراين اگر اين تهديد عملي شود پااليشگاه‌هاي نفتي و‬ ‫صنايعپتروشيمي‌توسعهپيداخواهدكرد‪.‬‬ ‫در اينكه مردم براي مقابله ب��ا تحريم‌ها همراهي‬ ‫خواهند كرد شكي نيست‪ ،‬اما اگر بخواهيم راهكار‬ ‫سياسي ارائه دهيم به‌نظر ش��ما چه اقداماتي بايد‬ ‫انجامشود؟‬ ‫سياستمداران ما به خوبي بر اوضاع و احوال كشور‬ ‫واقف هس��تند‪ .‬اگر چه تحريم نفت به‌نوعي وابس��تگي‬ ‫كشوررابهدرآمدهاينفتيقطعمي‌كند‪،‬امابايدروش‌هاي‬ ‫درآمدزايي ديگري هم اعمال شود‪ .‬درآمد و منابع اصلي‬ ‫بايد از س��وي طرح‌هاي توسعه‌اي كش��ور تامين شود تا‬ ‫قدرت‌هاي غربي در آينده نزديك از رفتار خود پشيمان‬ ‫شوند‪ .‬در حال حاضر كشورهاي اروپايي نقش مهمي‌در‬ ‫خريدنفت ايران ندارند‪.‬تمامي‌اينكشورهاتنها‪‌20‬درصد‬ ‫نفت ايران را وارد مي‌كنند و اين در حالي است كه تنها يك‬ ‫كشور مانند چين با‌درخواست افزايش‪ 30‬درصدي نفت‬ ‫خود از ايران به سادگي نشان داده كه اين كاالي راهبردي با‬ ‫تحريمچندكشوراروپايينمي‌توانداقتصادكشوريمانند‬ ‫ايرانراتهديدكند‪.‬‬ ‫پرونده ويژه‬ ‫واكنش بازار به تحريم نفتي ايران چه بوده است؟‬ ‫قاعده بازار اين است كه در شرايط تحريم نفتي‬ ‫ايران‪ ،‬قيمت نفت ايران به دلي��ل كاهش تقاضا پايين‬ ‫بيايد و قيمت نفت كشورهاي ديگر مانند نيجريه كه‬ ‫تامين‌كننده جديد نفت قاره سبز شده است باال برود‪.‬‬ ‫اما قيمت نفت ايران پايي��ن نيامد‪ .‬قيمت نفت به‌طور‬ ‫كلي باال‌رفت تا جاي��ي كه نفت اي��ران هم ‪ 9‬دالري‬ ‫نسبت به زمان اعالم تحريم گران‌تر فروخته شد‪ .‬اما‬ ‫افزايش قيمت فوق‌العاده‌اي كه پيش‌بيني مي‌شد رخ‬ ‫آيا تحريم نفت اثر گذار خواهد بود؟‬ ‫مس��لما هر‌تحريمي‌بر اقتصاد كشور تاثير خود‬ ‫را خواهد داش��ت‪ .‬در اين ميان تدابير انديشيده شده‬ ‫توس��ط دولت مي‌تواند راهكاري براي تس��كين يا‬ ‫حداكثر درماني نسبي باشد‪.‬‬ ‫اقتصاد ايران به‌ش��دت به نفت متكي اس��ت و‬ ‫عدم خريد نفت از س��وي هر‌كدام از خريداران نفتي‬ ‫مي‌تواند آسيبي براي آن باش��د‪ .‬اما در كنار همه اين‬ ‫موارد بايد به اين موضوع انديش��يد ك��ه اوال ايران با‬ ‫موضوع تحريم ناآشنا نيس��ت و تجارب ‪30‬ساله‌اش‬ ‫مي‌توان��د در اي��ن عرصه ب��ه كار بيايد‪ .‬دوم��ا ايران‬ ‫كشوري ضعيف مانند عراق نيست كه نسخه تحريم‬ ‫نفتي به س��ادگي آن را از پاي بيندازد‪ ،‬چرا كه ايران و‬ ‫عراق از حيث منابع طبيعي‪ ،‬وضع اقتصادي و صنعتي‬ ‫و مهم‌تر از همه وضع منابع انس��اني با يكديگر قابل‬ ‫قياس نيستند و نكته سوم اينكه به فرض تاثير تحريم‌ها‬ ‫و آس��يب‌هايی ولو ج��دي به اقتصاد كش��ور‪ ،‬طرف‬ ‫اروپايي ي��ا قدرت‌هاي بزرگ به اه��داف خود يعني‬ ‫توقف مسير هسته‌اي ايران نخواهند رسيد‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫واكنش ايران به تحريم نفت چه بوده است؟‬ ‫ايران واكنشي فوري و چند بخشي به‌تحريم‌هاي‬ ‫اتحاديه اروپا نش��ان داد‪ .‬يكي از اولي��ن واكنش‌ها و‬ ‫پرس��ر‌و‌صداترين آنها س��خنان محمدرضا رحيمي‌‪،‬‬ ‫معاون اول رئيس‌جمهور بود كه گفت اگر نفت ايران‬ ‫را تحريم كنند نخواهيم گذاش��ت يك قطره نفت از‬ ‫تنگه هرمز عبور كند‪ .‬مساله انسداد تنگه‌هرمز بعدها‬ ‫در سخن مس��ئوالن لشكري و كش��وري ايران بارها‬ ‫تكرار شد‪ .‬برخي در امكان فني و حقوقي اين انسداد‌‬ ‫ترديد كردند اما كم نيستند مسئوالن ايراني كه معتقدند‬ ‫ايران هم توانايي حقوقي و هم توانايي فني براي اين‬ ‫كار را دارد‪.‬‬ ‫واكن��ش ديگ��ر اي��ران تاكي��د ب��ر بي‌تاثي��ري‬ ‫تحريم‌هاست‪ .‬ايران اصوال معتقد بوده كه تحريم‌ها در‬ ‫اصل موضوع هسته‌اي و مواضع اصولي‌اش تغييري‬ ‫ايجاد نمي‌كند و در بلن��د مدت باعث بهبود وضعيت‬ ‫ي و كيفي اقتصاد و صنايع آن نيز خواهد‌شد‪ .‬درباره‬ ‫كم ‌‬ ‫تحريم نفتي هم ايران اعالم ك��رد كه فروش ناچيزي‬ ‫به كشورهاي اروپايي داشته است و نبود اين فروش‬ ‫تاثير چنداني بر اقتصادش ندارد‪ .‬ضمن اينكه مي‌تواند‬ ‫مش��تريان ديگري براي نفتش پيدا كن��د و اين كار را‬ ‫كرده اس��ت‪ .‬بعد تحريم‌هاي تكنولوژيك هم تكيه بر‬ ‫توان نيروهاي داخلي به‌ويژه در قرارگاه س��ازندگي‬ ‫خاتم‌االنبياء جزو سياست‌هاي ايران بوده است‪ .‬بخش‬ ‫ديگر تالش‌هاي ايران براي مقابله با تحريم‌ها‪ ،‬تحريم‬ ‫متقابل اروپا براي فروش نفت بود به اين معنا كه ايران‬ ‫اعالم كرد حتي پيش از رس��يدن موعد يازدهم تير از‬ ‫فروش نفت به اروپا خودداري خواهد كرد‪.‬‬ ‫‪63‬‬
‫گفت‌و‌گو با رئيس كميسيون اقتصادي مجلس درباره تحريم‌هاي غرب‬ ‫ترس از هژموني ايران‬ ‫‪4‬‬ ‫اگر بخواهيم اسامي‌كشورهايي را كه بيش از ديگران از تحريم‌هاي نفتي عليه ديگر كشورها استفاده كرده‌اند‬ ‫را برسر زبان‌ها بياوريم به صراحت مي‌توان گفت «آمريكا» در طول تاريخ‪ ،‬بيش از هر كشور ديگري از تحريم‌هاي‬ ‫ي براي فشار به ساير ملت‌ها استفاده كرده است‪ .‬تحريم نفتي ژاپن قبل از جنگ جهاني دوم‪،‬‬ ‫نفتي به‌عنوان اهرم ‌‬ ‫تحريم شوروي س��ابق در دهه ‪ ۱۹۶۰‬و تحريم عليه آفريقاي جنوبي‪ ،‬برمه‪ ،‬صربستان‌‪ ،‬هائيتي‪ ،‬ليبي‪ ،‬عراق‪ ،‬ايران‬ ‫و سودان طي دو دهه اخير از انواع و اقسام تحريم‌هايي اس��ت كه از سوي آمريكايي‌ها براي پيشبرد اهدافشان و‬ ‫سياست‌هاي خارجي‌شان اعمال شده است‪ .‬تحريم‌هاي نفتي تنها به‌گذشته محدود نمي‌شوند‪ ،‬بلكه استفاده از اين‬ ‫حربه در سال‌هاي اخير نيز به مراتب از سوي آمريكا و كشورهاي اروپايي ديده شده است‪ .‬نفت پرمصرف‌ترين‬ ‫نوع حامل انرژي است و مي‌تواند شاهرگ حياتي براي اقتصاد يك كشور باشد‪ .‬برخي كار‌شناسان معتقد هستند‬ ‫وقتي چرخ اقتصاد يك كشور نچرخد آن كشور خواسته يا ناخواسته درگير بحران مي‌شود و اين مساله مي‌تواند‬ ‫براي تمامي‌مردم آن كشور يك زنگ خطر به‌حساب آيد؛ سياست‌كشور دستخوش تغييرات شده و تصميم‌گيري‬ ‫براي سياست‌گذاران مشكل خواهد شد‪ .‬حال با تحريم نفتي ايران از سوي دول اروپايي اين نگراني در ميان مردم و‬ ‫اقتصاددانان وجود دارد كه سرنوشت ما را به كجا خواهد برد و بايد با اين مساله چه كنيم‪ .‬اگر چه تحريم خريد نفت‬ ‫از سوي برخي كشورهاي غربي در حال حاضر به تصويب رسيده است‪ ،‬اما نمي‌توان از نياز برخي كشور‌ها به نفت‬ ‫ايران چشم‌پوشي كرد‪ .‬سابقه تحريم عليه ايران‪ ،‬انگيزه‌هاي اعمال تحريم‪ ،‬چگونگي فشار بر‌مردم و راهكارهاي‬ ‫اساسي براي مقابله با اين تحريم سواالتي است كه ارسالن فتحي‌پور‪ ،‬رئيس كميسيون اقتصادي مجلس شوراي‬ ‫اسالمي در گفت‌وگو با هفته‌نامه مثلث به آنها پاسخ داده است‪.‬‬ ‫سارا دماوندان‬ ‫پرونده ويژه‬ ‫جن��اب فتحي‌پ��ور! تحريم نفتي كش��ورهاي‬ ‫اروپايي از چه زماني آغاز شد؟‬ ‫‪ l‬اوائل ژوئيه س��ال ‪ ۲۰۱۲‬بود كه بحث تحريم‬ ‫نفتي عليه ايران بر‌سر زبان‌ها افتاد‪ .‬هرچند كه اروپا مصرانه‬ ‫مي‌خواست تحريم را از‌سوي خود اتحاديه تصوير كند‪،‬‬ ‫اما مشخص بود كه آمريكا و رژيم‌صهيونيستي از دور‬ ‫هدايتش مي‌كنند‪.‬‬ ‫در ابتداي امر قرار بر اين بود كه كشورهايي مانند‬ ‫چين و سنگاپور و چند كش��ور اروپايي ديگر نيز در‬ ‫صف تحريم‌كنندگان نفت ايران قرار بگيرند كه به‌ناگاه‬ ‫خود برنامه‌ري��زان اين طرح عقب‌نش��يني كرده و اين‬ ‫چند كشور را از ليست تحريم‌كنندگان معاف كردند‪.‬‬ ‫عقب‌نشيني كه در همان ابتداي راه نشان‬ ‫داد كه خ��ود آنها نيز ب��ه غيرعملي‬ ‫بودن تهديداتشان واقف هستند و‬ ‫چنين برگشتي در عرصه سياست‬ ‫بين‌المللي نشا ن‌دهنده ضعف‬ ‫ب��ود و مي‌توان اذع��ان كرد كه‬ ‫براي حيثيت اين كشورها يك‬ ‫نقطه منفي در كارنامه سياست‬ ‫خارجي‌شان ثبت شد‪.‬‬ ‫انگيزه اروپ��ا از تحريم‬ ‫نفتي ايران چه بود؟‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪64‬‬ ‫‪ l‬سال‌هاي سال است كه ايران براي كشورهاي‬ ‫اروپايي يك زن��گ خطر به حس��اب مي‌آيد‪ .‬ما‌ديگر‬ ‫مانند گذشته نيستيم و پيش��رفتمان قابل‌مقايسه با آن‬ ‫چيزي كه اروپايي‌ها انتظارش را داش��ته‌اند نيس��ت‪.‬‬ ‫در حال حاضر ايران از كش��ورهاي ق��وي و نيرومند‬ ‫منطقه به‌شمار مي‌آيد و نفت ما هميشه خريدار داشته‬ ‫است‪ .‬همين چند دليل ساده مي‌تواند انگيزه‌اي باشد‬ ‫براي تحريم نفتي از سوي كشورهاي اروپايي‪ .‬اما منع‬ ‫ايران از تبديل به‌هژموني منطقه‌اي را بايد اصلي‌ترين‬ ‫انگيزه تحريم‌هاي اتحاديه اروپا و اياالت‌متحده بر‌ضد‬ ‫ايران تلقي كرد‪ .‬بنابراين بايد به اين نكته هم توجه كرد‬ ‫كه از آنجا كه اين انگيزه سياس��ي در فق��ر تحريم‌ها‪،‬‬ ‫فاقد پشتيباني دو سطح فني و اقتصادي است‪ ،‬يقينا با‬ ‫محدوديت‌هايي مواجه خواهد شد كه موفقيت آن را‬ ‫به چالش مي‌كشند‪.‬‬ ‫چه راهكاري براي مبارزه با تحريم در‬ ‫نظر گرفته شده است كه بتوان كشور‬ ‫را در‌برابر تهديدي كه اروپايي‌ها‬ ‫متوجه اقتصاد م��ا كرده‌اند‪ ،‬بيمه‬ ‫كرد؟‬ ‫‪ l‬باي��د در نظر داش��ت كه‬ ‫شرايط امروز ايران با گذشته بسيار‬ ‫فرق كرده اس��ت‪ .‬ما توانس��ته‌ايم با‬ ‫برقراري روابط ديپلماسي قدرتمند‬ ‫با‌بسياري از كش��ور‌ها ارتباط خوبي‬ ‫برقرار كنيم و اين ارتباط از ايران يك‬ ‫كشور قدرتمند در سطح جهاني ساخته‬ ‫است و چيزي كه مسلم است اينكه اين كشور قدرتمند‬ ‫در براب��ر چند كش��ور اروپايي كمر خ��م نمي‌كند‪ .‬ما‬ ‫مشتريان بس��ياري براي انجام معامالت نفتي داريم‪.‬‬ ‫بسياري از كشور‌ها خواستار بستن قراردادهاي نفتي با‬ ‫ايران هستند كه بي‌شك فروش ما به آنان بيش از خريد‬ ‫اروپا خواهد ب��ود‪ .‬روي آوردن به اين مش��تري‌هاي‬ ‫غيراروپايي بهترين راهكار براي مبارزه با تحريم است‪.‬‬ ‫اما آمري��كا و اروپايي‌ه��ا حداقل در ظاهر س��عي‬ ‫مي‌كنند نش��ان دهند در اين تصميمي‌كه گرفته‌اند‬ ‫مصمم هس��تند‪ ،‬اين يك ژست اس��ت يا واقعا آنها‬ ‫مي‌خواهند اين تصميم را عملي كنند؟‬ ‫‪ l‬اين اقدام��ات براي ما جديد نيس��ت؛ اروپا‬ ‫و آمريكا مدت‌هاي طوالني اس��ت ك��ه از روش‌هاي‬ ‫گوناگون براي تهديد ايران استفاده مي‌كنند و هميشه‬ ‫هم با شكس��ت روب��ه‌رو بوده‌اند‪ ،‬بنابراي��ن نيازي به‬ ‫‌ترس در براب��ر اين تحريم‌ه��ا وجود ن��دارد‪ .‬عالوه‬ ‫بر انجام معامالت نفتي بس��ياري از كش��ور‌ها به اين‬ ‫نتيجه رسيده‌اند كه بهترين و مناسب‌ترين محل براي‬ ‫سرمايه‌گذاري جمهوري اسالمي ايران است‪ .‬بسياري‬ ‫از كشورهاي غربي با بحران‌هاي شديد مالي روبه‌رو‬ ‫هستند‪ ،‬اين بحران در كشور ما وجود ندارد و آنها نيز‬ ‫به‌روش��ني به اين مس��اله پي برده‌اند‪ .‬از طرفي ما هم‬ ‫بيكار نخواهيم نشس��ت؛ بايد به اين نكته اش��اره كنم‬ ‫كه كميس��يون اقتصادي مجلس برنام��ه‌اي كامل را با‬ ‫نظر كار‌شناس��ان اقتصادي ب��راي دور زدن تحريم‌ها‬ ‫و كاهش قيمت‌ها و مبارزه با بازار س��ياه ارز و س��كه‬ ‫آماده كرده اس��ت كه در روزهاي آينده تحويل رئيس‬ ‫مجلس خواهد شد تا با تهديدات و تحريم‌هاي غربي‬ ‫مقابله شود‪.‬‬ ‫پس ش��ما به‌عنوان رئيس كميسيون اقتصادي‬ ‫مجلس با صراح��ت مي‌گوييد كه تحريم نفت‬ ‫نمي‌تواند شرايط اقتصادي كشور را به‌چالش‬ ‫بكشد؟‬ ‫‪ l‬تحريم‌هاي اروپا مس��اله تازه‌اي نيست كه‬ ‫بخواهد نگراني جدي ايجاد كند‪ .‬همه اين تحريم‌هاي‬ ‫جديد‌‌ همان چيزي اس��ت كه قبال نيز انج��ام داده‌اند‪.‬‬ ‫زماني تهدي��د كردند ك��ه بنزين را تحري��م مي‌كنند‪،‬‬ ‫ولي ما قبل از عملي‌ش��دن اين تحريم‌ها موفق شديم‬ ‫خودمان بنزي��ن را توليد كنيم‪ .‬به‌طور كل��ي از نگاه ما‬ ‫اروپا در اقتصاد ايران نمي‌تواند نقش بحران‌زا داش��ته‬ ‫باشد‪ ،‬يا بهتر اس��ت بگويم كه مبادالت نفتي ايران با‬ ‫اروپا آنقدر قابل‌توجه و مهم نيس��ت كه تحريم فعلي‬ ‫آنان بتواند ش��رايط اقتصادي ما را به خطر بيندازد‪ .‬ما‬ ‫تنها با چند كش��ور اروپايي معامله انجام مي‌داديم كه‌‌‬ ‫همان چند كشور هنوز هم با ما همكاري دارند و اعالم‬ ‫كردند كه به همكاري خود ادامه خواهند داد‪ .‬مراودات‬ ‫اقتصادي ايران با كشورهايي جز اروپا آنقدر زياد است‬ ‫كه براي ما مهم نيست كه اروپا با ما معامله كند يا نكند‪.‬‬ ‫ايران مش��تري‌هاي خاص خ��ود را دارد و به راحتي‬ ‫مي‌تواند ديگر كشور‌ها را جايگزين اروپا كند‪ .‬دود اين‬ ‫تحريم‌ها به چشم خود كشورهاي اروپايي مي‌رود و‬ ‫آنها هستند كه از اين تحريم‌ها ضرر مي‌بينند‪ .‬به‌عنوان‬ ‫رئيس كميس��يون اقتصادي مجلس شوراي اسالمي‬ ‫با صراح��ت مي‌گويم اي��ن تحريم‌ه��ا در اقتصاد ما‬ ‫هيچ‌گونه تاثيري نخواهد داشت‪ .‬زور كشورهاي غربي‬ ‫همين قدر است‪ .‬تحريم بانك مركزي و قطع واردات‬ ‫داروهاي موردنياز به كش��ور؛ اين‌‌نهايت زورآزمايي‬ ‫آنان است كه با شكس��ت روبه‌رو خواهند شد‪ .‬تاريخ‬ ‫نشان داده است كه هرچه شرايط سخت‌تر شود مردم‬ ‫ايران مصمم‌تر از قبل بر روي خواسته‌هايشان پافشاري‬ ‫خواهند كرد‪.‬‬
‫عبور از شركت‌هاي اروپايي‬ ‫چگونه مي‌توان با تحريم‌ بيمه نفتي مقابله كرد؟‬ ‫‪5‬‬ ‫انحصار بيمه دريايي در دستان اروپايي‌ها‬ ‫ممكن است اين س��وال پيش بيايد مگر كار بيمه‬ ‫نفتي در دني��ا‪ ،‬در انحص��ار اتحاديه اروپاس��ت كه با‬ ‫تحريم اين اتحاديه‪ ،‬ايران يا هر كش��ور ديگري لنگ‬ ‫بماند و نتواند نفت خود را جابه‌جا كند؟ واقعيت اين‬ ‫است كه پاسخ سوال تا حدي مثبت است‪ .‬بيش از ‪90‬‬ ‫درصد بيمه‌هاي نفتي دنيا در دس��تان يك كنسرسيوم‬ ‫است كه در اين اتحاديه ثبت ش��ده است‪ 95 .‬درصد‬ ‫شركت‌هاي بيمه نفت هم در اتحاديه اروپا و مخصوصا‬ ‫در لندن ثبت ش��ده‌اند‪ .‬بنابراين ب��راي بيمه نفتي بايد‬ ‫نگاهي جدي به اي��ن اتحاديه داش��ت‪ .‬اتحاديه اروپا‬ ‫از اكتبر ‪ ۲۰۱۰‬ش��ركت‌هاي اروپاي��ي را از بيمه كردن‬ ‫شركت‌هاي دولتي و غيردولتي ايران منع كرده بود‪ .‬اما‬ ‫بيمه شناورهاي شركت‌هاي كشتيراني ايران كه مشمول‬ ‫به تمام فعاليت‌هاي بيمه‌اي‌شان در ايران پايان دادند‪.‬‬ ‫تبعات تحريم بيمه‬ ‫اث��ر تحريم بيمه نفت��ي اين خواهد بود كه كش��ور‬ ‫توليدكننده نف��ت نتواند نفت توليدي خود را به كش��ور‬ ‫خريدارتحويلدهد‪،‬زيرانفتكش‌هاي‌كشور‌صادركننده‌و‬ ‫نفتكش‌هاي خريدار بيمه نيستند تا بتوانند اين محموله را‬ ‫حملكنند‪.‬‬ ‫بايد توجه داش��ت كه حتي اگر شركت نفتكشي‬ ‫در دنيا پيدا ش��ود كه بخواهد بدون بيمه نفتكش خود را‬ ‫حركت‌دهد هيچ بندري اجازه ورود نفتكش بدون بيمه‬ ‫حفاظت و غرامت را نمي‌دهد‪ .‬بنابراين مي‌توان اذعان كرد‬ ‫برخالف بسياري‌از‌تحريم‌ها كه ممكن است راه‌حل‌هاي‬ ‫جايگزين آنه��ا خيلي زود تاثيرات و تبع��ات تحريم را‬ ‫خنثي كند‪ ،‬تحريم در صنعت بيمه در صورتي كه همراه با‬ ‫چاره‌انديشيمناسبينباشدممكناستمهم‌ترينتجارت‬ ‫كشور را با چالش روبه‌رو كند‪.‬‬ ‫دست ايران خالي نيست‬ ‫اما ايران و خريداران نفت��ي‌اش چه فكري براي‬ ‫اين تحريم كرده‌اند؟ اوال ايران شركتي در داخل خاك‬ ‫خود دارد كه مي‌تواند برخي نفتكش‌ه��ا را بيمه كند‪.‬‬ ‫كيش پي اند آي ‪ Kish P & I‬ش��ركتي ايراني است كه‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫احتمال ضرر چند ميلياردي‬ ‫اساسا احتمال اينكه نفتكش‬ ‫در محيط دريا دچار آسيب شود كم‬ ‫نيست‪.‬بيمهنفتيحفاظتوغرامت‬ ‫نوعيبيمهشخصثالثاستبراي‬ ‫مواقعي كه نفتكش به اش��خاص‬ ‫ثالث‪ ،‬كش��تي‌هاي ديگر يا محيط‬ ‫زيست دريايي آسيب وارد مي‌كند‪.‬‬ ‫ي كه اين آسيب به‬ ‫خصوصا هنگام ‌‬ ‫محيط‌زيست باشد‪ ،‬لكه نفتي شكل بگيرد و رسانه‌هاي و‬ ‫فعاالن محيط زيست پش��ت موضوع بايستند‪ .‬آن زمان‬ ‫است كه براي چند ده هزار بشكه نفت كه تقريبا تا صد‬ ‫ميليون دالر قيمت دارد؛ بايد چند ميليارد دالر‌خسارت‌داد‪.‬‬ ‫اينگونه است كه شركت‌هاي كشتيراني‌حمل و نقل نفت‬ ‫‌ترجيح مي‌دهند بدون بيمه غرامت و حفاظت چند متري‬ ‫هم از اسكله فاصله نگيرند تا مبادا خسارت هنگفتي را‬ ‫متحملشوند‪.‬‬ ‫پرونده ويژه‬ ‫اگر شما رئيس يك شركت كش��تيراني باشيد كه‬ ‫كارش حمل و نقل نفت است؛ قبل از اعزام هر نفتكش‬ ‫به‌چه‌چيزهايي مي‌انديشيد؟ مطمئنا سوخت مناسب را‬ ‫فراهم مي‌آوريد و خدمه خوب��ي براي آن آماده مي‌كنيد‪.‬‬ ‫چرايي‌اش معلوم است‪ .‬نفتكش‌ها پول‌هاي شناور روي‬ ‫آب هستند‪ .‬عالوه بر قيمت خود كشتي ده‌ها هزار بشكه‬ ‫نفت در يك نفتكش وجود دارد كه از اين س��وي زمين‬ ‫مي‌خواهد به آن سو برود‪ .‬نفتكش��ي با آن عظمت و آن‬ ‫همه پول سرگردان در آب حتما نياز به بيمه دارد‪ .‬از بيمه‬ ‫كشتي و تجهيزات فني‌اش گرفته تا بيمه آسيبش به محيط‬ ‫زيست و اش��خاص ثالث‪ .‬اتحاديه اروپايي اعالم كرده‬ ‫است كه از تاريخ اول ژوئيه امسال (چند روز پيش) اجازه‬ ‫نخواهد داد ش��ركت‌هايي كه در خاك اين اتحاديه ثبت‬ ‫شده‌اند نفتكش‌هايي كه نفت ايران‬ ‫راحملمي‌كنندرابيمهكنند‪.‬منظور‬ ‫از اين بيمه بيمه اشخاص ثالث و‬ ‫خس��ارت به محيط‌زيست است‬ ‫كه تحت عنوان بيم��ه حفاظت و‬ ‫غرامت شناخته مي‌ش��ود‪ .‬اما اين‬ ‫بيمه چيست و تحريم آن از سوي‬ ‫اروپا به چه معناست؟‬ ‫تحريم نبودند‪ ،‬مستثني ش��ده بود‪ .‬بر اساس تصميم ‌‬ ‫ي‬ ‫كه مقام‌هاي اتحاديه اروپا در‪ ۲۳‬ژانويه امس��ال براي‬ ‫تحريم نفت ايران گرفتن��د‪ ،‬هرگونه مورد بيمه دريايي‬ ‫ايران بايد بالفاصله متوقف مي‌شد‪ .‬شركت‌هاي بيمه‬ ‫اروپا كه درآمد قابل‌مالحظه‌اي را از دست مي‌دادند‪،‬‬ ‫اعتراض كردند و كوشيدند اين تحريم به تعويق بيافتد‪.‬‬ ‫تالش بيمه‌گران و خري��داران نفت ايران موقتا به ثمر‬ ‫نشس��ت و اجراي اين تصميم تا اول ژوئيه به تعويق‬ ‫افتاد‪ .‬اما ش��ركت‌هاي بيمه اروپا از همان ابتدا شروع‬ ‫به‌ترك بازار ايران و توقف بيمه كردن نفتكش‌هاي ايران‬ ‫كردند‪ .‬شركت زيمنس در ژانويه اعالم كرد كه بخش‬ ‫بيمه خود را در ايران تعطيل مي‌كند‪ .‬س��پس در فوريه‬ ‫شركت‌هاي«مونيخ ره» ‪ Munich Re‬و آليانس ‪Allianz‬‬ ‫خدمات بيمه‌اي به نفتكش‌ها مي‌دهد‪ .‬يكي از مديران‬ ‫اين شركت اطمينان داده كه اين شركت داخلي مي‌تواند‬ ‫نفتكش‌ها را تا سقف يك ميليارد دالر بيمه كند‪ .‬اما اين‬ ‫شركت ايراني بايد براي گسترش و ادامه فعاليت خود‬ ‫دو نكته را درنظر داشته باش��د‪ ،‬از سويي بايد ظرفيت‬ ‫مالي خود را ب��راي بيمه نفتي باال بب��رد‪ ،‬چرا كه مبلغ‬ ‫يك ميليارد دالر در تجارت نفتي جهان ممكن اس��ت‬ ‫نتواند خيلي از طرف‌هاي معامله را‌ترغيب به اعتماد و‬ ‫عقد قرارداد با اين ش��ركت وطني كند‪ .‬از سوي ديگر‬ ‫در شرايطي كه بانك‌هاي ايراني تحت تحريم‌اند‪ ،‬اگر‬ ‫حادثه‌اي پيش بيايد‪ ،‬بايد راهي ب��راي مبادالت مالي‬ ‫اين شركت با ش��ركت‌هاي بين‌المللي يافت تا از اين‬ ‫منظر به كار اين ش��ركت لطمه‌اي وارد نش��ود‪ .‬بعالوه‬ ‫بسياري از كشتي‌ها با وام‌هاي كالن خريداري شده‌اند‬ ‫و بانك‌هاي وام‌دهنده شرط مي‌گذارند كه اين كشتي‌ها‬ ‫توسط ش��ركت‌هاي ممتاز و معتبر جهان بيمه شوند‪.‬‬ ‫شركت كيش پي اند آي تنها يك سال پيش تاسيس شده‬ ‫است؛ تالش براي معرفي اين برند ايراني صنعت بيمه‬ ‫در عرصه بين‌المللي نياز ب��ه اقدامات قوي تبليغاتي و‬ ‫داشتن يك روابط عمومي توانمند دارد كه غفلت از آن‬ ‫مي‌تواند تال ش‌هاي «كيش‌ پي‌‬ ‫اند آي» را به يك نتيجه دلخواه‬ ‫نرس��اند‪ .‬راه‌حل دوم اين است‬ ‫كه خريداران نفت��ي ايران خود‬ ‫اقدام به بيمه نفتكش‌هايش��ان‬ ‫كنند‪ .‬تا‌كن��ون فق��ط ژاپن اين‬ ‫كار را كرده است و پارلمان اين‬ ‫كشور اليحه‌اي را تصويب كرده‬ ‫كه طبق آن دول��ت مي‌تواند هر‬ ‫نفتكش ژاپني را تا س��قف‪۷/5‬‬ ‫‌ميليارد دالر بيم��ه كند‪ .‬برخي‬ ‫كش��ورها مانند هند هم قاعده‬ ‫خريد نفت با كش��تي متعلق به‬ ‫خ��ود را ك��ه ب��راي حمايت از‬ ‫كش��تيراني ملي‌شان وضع كرده‬ ‫بودند برداشتند تا ايران بتواند با‬ ‫كشتي‌هاي خود وارد بنادر آنها‬ ‫شود و نفت خود را تخليه كند‪.‬‬ ‫چين نيز براي واردات نفت از ايران در ماه ژوئيه چنين‬ ‫درخواستي داشته است‪.‬‬ ‫نفت؛ تجارتي چندجانبه و پيچيده‬ ‫بس��ياري تحري��م بيم��ه نفتكش‌هاي اي��ران را‬ ‫سخت‌ترين و سنگين‌ترين فشار اروپايي‌ها عليه ايران‬ ‫مي‌دانند‪ .‬ايران البته كار خود براي عدم تاثيرگذاري اين‬ ‫تحريم‌ها را شروع كرده است‪ .‬تصويب اليحه دولت‬ ‫ژاپن در پارلمان بي‌تاثير از مذاكرات ايران نبوده است‬ ‫و تاسيس شركت‌هايي چون كيش پي اند آي هم تالش‬ ‫ديگري اس��ت كه با كمك دولت مي‌توان��د به نتيجه‬ ‫برسد‪ .‬هر چه باشد اگر اتحاديه اروپا بيمه‌هاي نفتي را‬ ‫در دست دارد و با اين انحصار بر ايران فشار مي‌آورد؛‬ ‫ايران هم نفت��ي دارد كه صرف نظر ك��ردن از آن براي‬ ‫مشتريان ايران‪ ،‬راحت نيست‪.‬‬ ‫ضمن اينكه اين مساله را هم بايد در نظر گرفت‬ ‫كه غرامت بيمه دريايي براي قربانيان حوادث دريايي‬ ‫طراحي شده است‪ .‬با مختل كردن اين بيمه‌ها‪ ،‬پوشش‬ ‫بيمه آن‌هاست كه قرباني مي‌شود‪ ،‬نه تحريم‌شوندگان‪.‬‬ ‫بنابراين تحريم‌هاي بيمه‌اي عليه ايران نه فقط فشار بر‬ ‫ايران كه بر خريداران نفتي و خسارت‌ديدگان احتمالي‬ ‫هم خواهد بود و دنياي امروز كمتر تحمل چنين فشاري‬ ‫را دارد‪.‬‬ ‫‪65‬‬
‫جنگ پولي‬ ‫‪6‬‬ ‫تحريم بانك مركزي ايران چگونه صورت گرفت؟‬ ‫آخرين روز سال ‪ 2011‬ميالدي است‪ .‬باراك اوباما‬ ‫رئيس‌جمهور آمريكا در تعطيالت خود در جزيره‌هاوايي‬ ‫به سر مي‌برد‪ .‬اما ظاهرا يك كار باقي‌مانده بود كه بايد در‬ ‫آخرين روز سال انجام شود‪ .‬امضاي قانون جديد بودجه‬ ‫دفاعي آمريكا كه البته در متمم خود حاشيه‌اي مهم‌تر از‬ ‫متن دارد‪ .‬اين متمم شامل تحريم بانك مركزي ايران بود‪.‬‬ ‫متممي‌كه دسترسي شركت‌هاي خارجي طرف معامله‬ ‫با بانك مركزي ايران را به نظام مالي اياالت متحده منع‬ ‫مي‌كند و براي آنها مجازات‌هاي��ي در نظر گرفته تا آنها‬ ‫را مجبور كند قيد تج��ارت با ايران و به‌ويژه ش��اهرگ‬ ‫مالي اقتصاد ايران يعني بانك مرك��زي را بزنند تا از اين‬ ‫طريق بتوانند به درآمدهاي نفتي در درجه اول و س��اير‬ ‫فعاليت‌های تجاري جمهوري اسالمي ايران در درجه‬ ‫دوم‪ ،‬لطمه وارد كنند‪.‬‬ ‫پرونده ويژه‬ ‫تحريم بانكي‪ ،‬تحريمي‌آشنا‬ ‫تاكنون اغلب بانك‌ه��اي دولتي اي��ران همچون‬ ‫بانك‌مل��ي در تحريم ق��رار گرفته‌ان��د‪ ،‬بنابراين تحريم‬ ‫بانك‌مركزي اولين تحريم بر ضدسيس��تم بانكي ايران‬ ‫نيست‪.‬تجربه‌هايپيشينايرانوسايرمواردمشابهجهاني‬ ‫نشان مي‌دهد كش��ورهاي تحت تحريم‪ ،‬راه‌هاي برون‬ ‫رفت از معضل را به سرعت مي‌يابند؛ چنانچه در تحريم‬ ‫بانك‌هايدولتيايرانكهچندسالياستعليهايراناعمال‬ ‫مي‌شودنهتنهامعامالتايرانباسايركشورهامتوقفنشد‬ ‫بلكه تجار با دور زدن قوانين تصويب‌شده بر ضد ايران در‬ ‫به سرانجام رساندن معامالت تجاري خود همواره موفق‌‬ ‫بوده‌اند‪ ،‬اگرچه در اين ميان با موانعي نيز برخورد كردند‪ .‬در‬ ‫اين ميان هستند كارشناسان بانكي و اقتصادي كه معتقدند‬ ‫تحريم بانك مركزي‪ ،‬ايران را در شرايط تازه‌اي قرار خواهد‬ ‫داد كه خالي از هزينه نيس��ت‪ .‬هزينه‌هايي كه اغلب بايد‬ ‫براي دور زدن تحريم‌ه��ا پرداخت و چندان گريزي هم‬ ‫از آنها نيست‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫تعريف غربي‌ها از تحريم بانكي‬ ‫معناي روشن‌تر تحريم‌ عليه بانك مركزي ايران‬ ‫بانك مركزي ايران از‬ ‫اهداف اصلي تحريم‬ ‫آمريكاو غرب‬ ‫به حساب مي‌آيند‬ ‫‪66‬‬ ‫كه عالوه بر اياالت متحده‪ ،‬بريتانيا هم آن را اجرا كرده‬ ‫اس��ت اين اس��ت كه هر نهاد مالي كه با بانك مركزي‬ ‫همكاري كند ديگ��ر جايي براي فعالي��ت در اقتصاد‬ ‫اياالت متحده نخواهد داش��ت‪ .‬ضمنا حرف‌هايي از‬ ‫بلوكه شدن اموال اين بانك‌هايی كه اكثرا درآمد نفتي‬ ‫ايران است زده مي‌ش��ود‪ .‬اين تحريم آنجا اثر خود را‬ ‫نشان مي‌دهد كه ايران بخواهد پول كاالهاي صادراتي‬ ‫خود را وصول كند يا بخواهد در قبال كاالهاي وارداتي‬ ‫پول بپردازد‪ .‬در چارچوب همين تحريم است كه بانك‬ ‫اس�لامي نور در امارات متحده عربي ك��ه بيش از ‪90‬‬ ‫درصد پول نفت كش��ور را مبادله مي‌كرد با ايران قطع‬ ‫همكاري كرد‪ .‬بنابراين تحريم بانك مركزي يك تحريم‬ ‫چندمرحله‌اي اس��ت به اين معنا كه اگرچه در مرحله‬ ‫اول تنها بانك مركزي ايران مشمول اين تحريم‌ها قرار‬ ‫گرفت‪ ،‬اما عمال خري��د كاال (واردات) و صدور كاال‬ ‫(صادرات) بويژه در حوزه نفت و پتروش��يمي‌تحت‬ ‫تاثير تحريم‌ها خواهد بود‪.‬‬ ‫موانع تصويب يك تحريم‬ ‫البته تحريم بانك مركزي ايران به اين س��ادگي‌ها‬ ‫هم نبوده و نيست‪ .‬در ابتدا خود كاخ سفيد با نمايندگان‬ ‫كنگره آمريكا درگير بود و اعتقاد داشت تحريم يك‌باره‬ ‫بان��ك مركزي اي��ران مي‌توان��د باعث بوج��ود آمدن‬ ‫مش��كالت عديده‌اي براي خريداران نفت��ي ايران كه‬ ‫بعضا از شركاي تجاري واش��نگتن هستند‪ ،‬شود و نيز‬ ‫مي‌تواند بازار نفت را تكان جدي بدهد‪ .‬اين‌گونه بود‬ ‫كه نمايندگان كنگره طرح را ب��ا دو اصالحيه تصويب‬ ‫كردند‪ .‬اوال ش��ش‌ماه فاصله زماني ب��راي اجراي اين‬ ‫قانون يعني تا اول جوالي در نظر گرفتند و دوم اينكه‬ ‫به رياست‌جمهوري آمريكا براي مستثنی كردن برخي‬ ‫موسسات مالي و كشورها از مجازات‌هاي اين قانون‬ ‫اختياراتي دادند‪ .‬كشورهاي بسياري عمال توانستند ذيل‬ ‫اين استثنائات قرار بگيرند و با ايران همكاري مالي خود‬ ‫را ادامه دهند هرچند كه تحت فش��ارهاي ديپلماتيك‬ ‫آمري��كا‪ ،‬در ميزان خريد آنها از اي��ران به‌خصوص در‬ ‫حوزه نفت و پتروشيمي‌تغييراتي بوجود آمد‪.‬‬ ‫پاتك به تحريم بانكي‬ ‫واكنش ايران به تحري��م بانك مركزي چندجانبه‬ ‫بوده است‪ .‬در بعد رواني و تبليغاتي بر ناكارآمد بودن‬ ‫اين تحريم‌ها تاكيد شده است‪ .‬در بعد مالي اوال سعي‬ ‫ش��ده اس��ت تا بانك‌هايي براي انتقال پول ايران پيدا‬ ‫شود‪ .‬بانك‌هاي كوچك آماده همكاري با ايران هنوز‬ ‫هم تجارت با ايران را آنقدر پرسود مي‌بينند كه فارغ از‬ ‫تهديدات و تحريم‌هاي وضع‌شده زير بار اين شرايط‬ ‫تحميلي نروند‪ .‬از سوي ديگر با برخي كشورها مانند‬ ‫چين توافق شده است كه در قبال نفت تحويلي ايران‪،‬‬ ‫طال به ايران بدهند‪ .‬از برخي كش��ورها مانند هند هم‬ ‫خواسته شده است كه در مقابل نفت به ايران كاال بدهد‬ ‫و نوعي تهاتر كاال به كاال در روابط تجاري ايران بوجود‬ ‫آمده است‪ .‬برخي كش��ورها نيز پول ايران را در شعبه‌‬ ‫بانكي در پايتخت كشور خود واريز مي‌كنند تا به نوعي‬ ‫سپرده‌گذاري خارجي از س��وي ايران براي مراودات‬ ‫تجاري آينده باش��د‪ .‬مانند كره جنوبي كه بخش��ي از‬ ‫پول نفت خريداري كرده از ايران را در حس��اب يك‬ ‫بانك در شعبه س��ئول مي‌ريزد‪ .‬اين پول البته به جيب‬ ‫ايران نمي‌رود و صرفا س��رمايه‌اي است براي روزي‬ ‫كه تحريم‌ها برداشته شود و يا براي واردات كاال از آن‬ ‫كشور مي‌تواند مورد استفاده قرار گيرد‪ .‬البته در اين‌ميان‬ ‫برخي هم هس��تند كه به بهانه مس��ائل بانكي اساس��ا‬ ‫قيد پول دادن به ايران را مي‌زنند مثل ش��ركت شل كه‬ ‫اعالم كرده بدهي يك ميليارد دالري خود بابت خريد‬ ‫‪7‬ميليون بشكه نفت را نمي‌تواند به ايران پرداخت كند‪.‬‬ ‫آخر قصه تحريم‬ ‫تحريم بانك مرك��زي ايران آثار گس��ترده‌اي در‬ ‫بازاره��اي داخلي و خارجي داش��ته اس��ت‪ .‬در بازار‬ ‫خارجي نگراني از حذف عرضه نفت ايران از بازارهاي‬ ‫نفت‪ ،‬افزايش قيمت اين ماده گرانبها را به همراه داشت‪.‬‬ ‫جالب اين است كه قيمت نفت ايران هم در كل نسبت‬ ‫به شش‌ماه گذشته افزايش نشان مي‌دهد در صورتي كه‬ ‫طبق قاعده عرضه و تقاضا بايد ارزان‌تر مي‌ش��د‪ .‬نكته‬ ‫دوم اين است كه برخي كشورهاي نفتي مانند نيجريه‬ ‫سعي مي‌كنند از تحريم بانكي ايران در مساله صادرات‬ ‫نفت خ��ود بهره جويند‪ .‬مس��اله آخر دادوس��تدهاي‬ ‫پشت‌پرده قدرت‌هاي بزرگ براي فشار بر ايران است‬ ‫كه بيش از هر چيز وجهه تجاري دارد‪ .‬از منظر مساله‬ ‫اخي��ر نمي‌توان پذيرف��ت كه چين به عن��وان يكي از‬ ‫مشتريان اصلي نفت ايران به اياالت متحده اجازه دهد‬ ‫راجع به نحوه خريد نفت��ش اظهارنظر كند مگر اينكه‬ ‫معامله بزرگتري در پشت‌پرده در حال جريان باشد‪.‬‬ ‫در بازاره��اي داخل��ي ه��م ن��رخ دالر و طال از‬ ‫تحريم‌هاي بانكي متاثر ش��ده و هرچن��د موقت‪ ،‬باال‬ ‫رفت‪ .‬اول ب��ه دليل كمب��ود ارز و تالش م��ردم براي‬ ‫حفظ س��رمايه خود و دوم ب��ه دليل تقاض��اي باالي‬ ‫بازار‪ .‬با اين همه آخر داس��تان تحري��م بانك مركزي‬ ‫هم مثل خيلي از تحريم‌هاي ديگر ش��ده است‪ .‬غرب‬ ‫به اهداف خود نرس��يده و فعال اي��ران از مواضع خود‬ ‫كوتاه نيامده اس��ت‪ .‬ايران براي رت��ق و فتق امورش‬ ‫راه‌هاي جايگزيني پيدا كرده اس��ت و تجربه سي‌ساله‬ ‫تحريمي‌اش هم سرمايه خوبي براي دور زدن تحريم‌ها‬ ‫در اختيار خواهد گذاش��ت و البته مردم��ي‌كه زير بار‬ ‫فشار تحريم‌ها قرار گرفته‌اند فهميده‌اند كه پاي منافع‬ ‫ِ‬ ‫«غرب حقوق بش��ري» هم به خود و‬ ‫كه وس��ط بيايد؛‬ ‫خواسته‌هايش فكر مي‌كند نه مردمي‌كه زير بار تحريم‬ ‫قرار دارند‪.‬‬
‫فرهنگ‬ ‫نزديك اما طوالني‬ ‫چگونه ثروت به جنگ‬ ‫خانواده مي‌رود‬ ‫روايتي از فريب خوردن يك مرد‬ ‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪135‬‬ ‫‪64‬‬
‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪135‬‬ ‫‪65‬‬
‫در ستايش خانه‬ ‫سريال «راه‌طوالني»؛‌تمجيد از زندگي اخالقي و خانواده‬ ‫س��ريال راه‌طوالني كه از ‪16‬خرداد‌م��اه به خانه‌هاي‬ ‫ايرانيان آم��د‪ ،‬چهارمين س��ريال رض��ا كريم��ي‌در مقام‬ ‫كارگردان است‪ .‬او پيش از اين مجموعه‌هاي شبي از شب‌ها‪،‬‬ ‫مرده متحرك و فاكتور هش��ت را براي س��يما كارگرداني و‬ ‫فيلم‌هاي آدمكش‪ ،‬انعكاس‪ ،‬تب وعش��ق ‪ 2 +‬را روانه پرده‬ ‫سينماها كرده بود‪ .‬حاال س��ريال راه‌طوالني او به تازگي از‬ ‫تلويزيون پخش شده‪ .‬س��ريالي كه محور اصلي آن عشق‬ ‫است ولي نه عش��ق دو جوان به يكديگر‪ ،‬بلكه عشق يك‬ ‫پدر به فرزندانش‪ ،‬پدري ك��ه براي برآورده كردن انتظارات‬ ‫فرزندانش به دروغ وقوع يك تصادف را به‌گردن مي‌گيرد و‬ ‫همين تصميم‪ ،‬او و خانواده‌اش را با‌مشكالت فراواني روبه‌رو‬ ‫مي‌كند‪ .‬البته كريمي‌ و نويسندگان اين سريال براي كاستن‬ ‫از تلخي موض��وع اصلي‪ ،‬با به‌كارگيري بيژن بنفش��ه خواه‪،‬‬ ‫رگه‌هاي طنزي در اين سريال گنجانده‌اند و سكانس‌هاي‬ ‫تلخ زندان را هم با ب��ه تصوير كش��يدن پالن‌هاي احترام‬ ‫زندانيان ب��ه مرتضي (با بازي رضا كياني��ان) به‌عنوان يك‬ ‫قاتل‪ ،‬تلطيف كرده‌اند‪.‬‬ ‫اما شايد در نظر اول حضور بازيگر گزيده كاري مانند‬ ‫رضا كيانيان در اين مجموعه جلب توجه كند‪ .‬بازيگري كه‬ ‫در كنار پرويز پورحسيني‪ ،‬افس��انه بايگان و صادق‌هاتفي‪،‬‬ ‫هنرپيشه‌هاي باسابقه راه‌طوالني محسوب مي‌شوند‪ .‬البته‬ ‫رضا كريمي‌ در كنار اين بازيگران از بازيگران جواني مانند‬ ‫خاطره حاتمي‪ ،‬ش��هرزاد كمالزاده و مهروز ناصر ش��ريف‬ ‫استفاده كرده و به‌خوبي توانسته اس��ت با‌‌وجود طيف‌های‬ ‫مختلف بازيگران اين سريال‪ ،‬از كهنه‌كاران عرصه تصوير‬ ‫مانند كيانيان و پورحسيني گرفته تا بازيگران تئاتري مثل‬ ‫پيام دهكردي و بازيگري مانند بيژن بنفشه‌خواه كه بازيگر‬ ‫ژانر طنز محسوب مي‌ش��ود‪ ،‬بازي‌هاي يك دستي از آنان‬ ‫بگيرد‪.‬‬ ‫يك��ي از مهم‌تري��ن امتيازه��اي راه‌طوالن��ي‪ ،‬نگاه‬ ‫واقع‌بينانه آن به معضالت اجتماعي اس��ت‪ .‬شخصيت‌ها و‬ ‫دغدغه‌هاي شخصيت‌هاي اين سريال قابل لمس هستند‪.‬‬ ‫در اين سريال خانواده متوسطي را مي‌بينيم كه پدر خانواده‬ ‫به‌دنبال ب��رآورده كردن خواس��ته‌هاي فرزندانش اس��ت‪.‬‬ ‫پس��ر تالش مي‌كند كار بهتري را براي خودش دست و پا‬ ‫كند‪ .‬دخترهاي سريال هم در طول داستان به موازات تالش‬ ‫براي حل‌مشكل پدرشان‪ ،‬دغدغه‌هايي مانند انتخاب همسر‬ ‫مناس��ب دارند‪ .‬راه‌طوالني برخالف بخشي از سريال‌هاي‬ ‫تلويزيون كه ش��عار مي‌دهند فارغ از ش��عارزدگي اس��ت و‬ ‫داس��تان يك خطي خود را بدون تالش براي ش��عار دادن‬ ‫دنبال مي‌كند‪.‬سريال راه‌طوالني در حالي روي آنتن رفت كه‬ ‫بر اساس اعالم معاون س��يما مجموعه‌هاي تلخ نبايد روي‬ ‫آنتن برود‪ ،‬اما كريمي‌در پاس��خ به اي��ن انتقاد مي‌گويد كه‬ ‫راه‌طوالني پيش از اين دس��تورالعمل س��اخته شده است‪.‬‬ ‫ساخت سريال راه‌طوالني ‪27‬فروردين ماه سال ‪ 90‬آغاز شد‬ ‫وتا آذرماه به طول انجاميد‪.‬‬ ‫البت��ه گفته مي‌ش��د قرار اس��ت ماه‌رمضان امس��ال‬ ‫پخش ش��ود‪ ،‬اما ب��ه علت آم��اده نب��ودن س��ريال‌هاي‬ ‫ايراني ش��بكه اول روي آنتن رفته اس��ت ولي محمدرضا‬ ‫تخت‌كش��يان‪ -‬تهيه‌كنن��ده راه‌طوالني‌‪ -‬اين مس��اله را‬ ‫رد مي‌كن��د و مي‌گوي��د ك��ه راه‌طوالن��ي ق��رار نب��وده‬ ‫در مناسبتي خاص پخش شود‪.‬‬ ‫يكي از نكات جالب توجه در زمينه پخش راه‌طوالني‬ ‫همزماني آن با رويداد پرطرفداري مانند بازي‌هاي فوتبال‬ ‫جام‌ملت‌هاي اروپاست‪ .‬البته اين سريال با پخش مستقيم‬ ‫اين رقابت‌ه��ا تداخلي نداش��ت‪ ،‬ولي به هر حال هميش��ه‬ ‫چنين همزماني‌هايي براي سازندگان س��ريال‌ها و فيلم‌ها‬ ‫نگران‌كننده اس��ت‪ .‬در اين زمينه كريمي‌گفته كه سريال‬ ‫ما جلوتر از فوتبال بوده است‪.‬راه‌طوالني از زماني كه روي‬ ‫آنتن رفته‪ ،‬حساسيت‌هايي را به همراه داشته است‪ .‬به همين‬ ‫خاطر مسئوالن شبكه اول س��يما تصميم گرفتند با پخش‬ ‫برنامه «آيا اين راه‌طوالني است؟» اين سريال را با حضور‬ ‫كارشناسان نقد و بررسي كنند‪ .‬البته اين نخستين بار نيست‬ ‫كه سيما در ميانه‌هاي پخش يك مجموعه درصدد بررسي‬ ‫آن بر‌مي‌آيد؛ قبال براي مجموعه‌اي مانند ساعت شني هم‬ ‫اين اتفاق افتاده بود‪ .‬با توجه به دس��ت گذاشتن سازندگان‬ ‫راه‌طوالني روی آس��يب‌هاي اجتماعي مانند زياده خواهي‬ ‫برخي فرزن��دان‪ ،‬كالهبرداري و دروغگوي��ي‪ ،‬پايان‌بندي‬ ‫اين س��ريال اهميت دوچنداني دارد؛ آن هم در ش��رايطي‬ ‫كه پاشنه‌آش��يل س��ريال‌هاي ايراني پايان‌بندي آنهاست‪.‬‬ ‫چه بسيار سريال‌هايي كه به خوبي آغاز شده‌اند و پركشش‬ ‫ادامه پيدا كرده‌ان��د‪ ،‬اما به علت محافظه‌كاري س��ازندگان‬ ‫يا برخي فش��ارها پاياني ضعيف داش��ته‌اند‪ .‬در اين شرايط‬ ‫كريمي‌نويد پايان‌بندي غيركليشه‌اي را مي‌دهد و مي‌گويد‪:‬‬ ‫«پايان‌بندي «راه‌طوالني» متفاوت و خارج از ش��كل‌هاي‬ ‫مرسوم تلويزيون است؛ البته تماشاگر ما پايان‌بندي متفاوتي‬ ‫می‌خواهد كه قرار نيس��ت عجيب و غريب باشد‪ ».‬سريال‬ ‫راه طوالني را مي‌توان در س��تايش خانواده ايراني دانست‪.‬‬ ‫خانواده‌اي كه با تهديدهاي متفاوت در آس��تانه فروپاش��ي‬ ‫قرار دارد‪ ،‬اما به واسطه استحكام شخصيت‌ها در خانواده و‬ ‫بي‌گناهي و س��ادگي پدر خانواده پس از فراز و نشيب‌هاي‬ ‫فراوان دوباره در ريل قرار مي‌گيرد‪g .‬‬ ‫‪ 15‬سال از نمايش فيلم آژانس شيشه‌اي‬ ‫مي‌گذرد‪ ،‬در اين مدت رضا كيانيان خيلي‬ ‫بيشتراز‪ 46‬سالزندگيقبلشمشهور‬ ‫شده؛ پيش از آن د ‌ر‪ 9‬فيلم به ايفاي نقش‬ ‫پرداخته و پس از آن در‪ 29‬فيلم‪ .‬او در‬ ‫‪ 9‬سريال هم حضور يافته‪ ،‬اما گروهي از‬ ‫دوستدارانش معتقدند بازي كيانيان در‬ ‫چند فيلم و سريال اخيرش‪ ،‬ارزش و وقار‬ ‫هنرياوراتهديدمي‌كند‪.‬آنهامعتقدند‬ ‫كهپرويزپرستوييمسيربهتريراانتخاب‬ ‫كرده است نسبت به او كه در آثاري چون‬ ‫نيش و زنبور و راه طوالني حضور مي‌يابد‪.‬‬ ‫افسانه بايگان حال ‪ 51‬سال س��ن دارد‬ ‫و دو دوره كاري در س��ينما و تلويزيون‬ ‫بوده؛ دوره نخستش س��ال ‪ 63‬با حضور‬ ‫در مجموعه تلويزيوني س��ربداران و‬ ‫س��پس در فيلمي‌از مهدي صباغزاده که‬ ‫تا س��ال ‪ 78‬ادامه يافت‪ .‬بعد از وقفه‌اي‬ ‫‪ 7‬س��اله حضور مجددش در حالي ش��كل‬ ‫يافت كه مانند اواخر دوره پيش��ين‪ ،‬يك‬ ‫سوپراس��تار جوان نبود‪ .‬او در اين دوره‬ ‫مانند مرجانه گلچين در س��ريال‌ها هم‬ ‫ديگرنق��شم��ادراندارايفرزن��دان‬ ‫بزرگس��ال را ايفا مي‌كند‪.‬‬ ‫بيژن بنفشه‌خواه از بازيگران جواني بود‬ ‫كه هم‌نسل با مهران غفوريان‪ ،‬ارژنگ‬ ‫اميرفضلي و‪ ...‬پس از نسل مهران‬ ‫مديري‪ ،‬رضا عطاران و‪ ...‬حضورش را‬ ‫در دنياي بازيگري با بازي در مجموعه‌هاي‬ ‫طنز مقطع نوروزي آغاز كرد‪ .‬او سپس در‬ ‫بيشتر سريال‌ها و فيلم‌هاي سينمايي‌اش‬ ‫به ايفاي نقش طنز پرداخت‪ .‬كمتر پيش‬ ‫آمده كه او در كاري غير‌طنز حضور يابد‪.‬‬ ‫حضور بنفشه‌خواه در سريال درام‬ ‫راه‌طوالني نيز در راستاي كاهش بار‌تلخي‬ ‫آن تعبير مي‌شود‪.‬‬ ‫‪1‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪135‬‬ ‫‪66‬‬ ‫عاطفه كرباليي‬
‫فرهنگ‬ ‫‪2‬‬ ‫سريال ما تلخ نبود‬ ‫در س�ال‌هاي اخير پخش سريال‌هاي تلخ در س�يما با واكنش‌هايي از س�وي مخاطبان همراه بود و‬ ‫همين مساله باعث شد سرانجام معاون سيما دس�تور ممنوعيت پخش اين مجموعه‌ها را صادر كند‪ .‬در‬ ‫اين شرايط سريال راه طوالني روي آنتن سيما رفت كه برخي افراد آن را جزو سريال‌هاي تلخ مي‌دانستند‪،‬‬ ‫اما رضا كريمي‪ -‬كارگردان راه‌طوالني‪ -‬معتقد است كه سريالش تلخ نيست‪ .‬كريمي‌فيلم‌هاي سينمايي‬ ‫مانند عشق‌‪ +‬دو‪ ،‬انعكاس‪ ،‬تب‪ ،‬هزاران زن مثل من و آدمكش را جلوی دوربين برده و ساخت مجموعه‌هاي‬ ‫تلويزيوني فاكتور هشت‪ ،‬مرده متحرك و شبي از شب‌ها را پيش از راه طوالني بر‌‌عهده داشته است‪ .‬با او‬ ‫كه به تازگي از پخش راه‌طوالني فراغت يافته درباره آخرين ساخته‌اش به گفت‌وگو نشسته‌ايم‪ .‬البته در‬ ‫اين گفت‌وگو بيشتر به موضوعاتي پرداخته شد كه كمتر درباره راه طوالني مطرح شده است‪.‬‬ ‫در راه طوالن�ي از طيف‌ه�اي مختل�ف بازيگران‪،‬‬ ‫از بازيگ�ران تئاتري گرفت�ه تا بازيگ�ران فعال‬ ‫در س�ه رس�انه تئات�ر‪ ،‬تلويزي�ون و س�ينما و‬ ‫همچني�ن بازيگ�ران بس�يار ج�وان اس�تفاده‬ ‫كرديد‪ .‬براي هماهنگ كردن آن�ان چه اقداماتي‬ ‫انجام داديد؟‬ ‫‪ l‬وقتي كارگ��ردان به كاري ك��ه مي‌خواهد انجام‬ ‫دهد اشراف داشته و به آن مسلط باش��د‪ ،‬مي‌تواند عوامل و‬ ‫بازيگرانش را درست هماهنگ و آنان را هدايت كند‪ .‬ضمن‬ ‫اينكه اساسا نمي‌توان در انتخاب بازيگران يكدستي در سابقه‬ ‫كارشان لحاظ كرد تا به نتيجه مطلوب رسيد‪ .‬من در انتخاب‬ ‫بازيگرانم نكاتي را لحاظ مي‌كنم و پس از انجام ارزيابي‌هاي‬ ‫الزم درباره انتخاب يك بازيگر به قطعيت مي‌رسم‪ ،‬بنابراين‬ ‫با وجود اين تفاوت‌هايي كه اشاره كرديد‪ ،‬كمتر در حاصل كار‬ ‫به مش��كل بر مي‌خورم‪ ،‬چون تالش مي‌كنم انتخاب‌هايم‬ ‫كامال سنجيده باشد‪.‬‬ ‫آي�ا ناظ�ر كيفي اي�ن س�ريال در ط�ول نگارش‬ ‫و س�اخت راه طوالن�ي در كن�ار ش�ما ب�ود ي�ا‬ ‫در پايان كار‪ ،‬سريال را ارزيابي كرد؟‬ ‫‪ l‬عباس نعمت��ي ناظر كيف��ي راه طوالني بود‪ .‬من‬ ‫تجربه همكاري با او را در س��ريال فاكتور هش��ت داشتم و‬ ‫به همين دليل همديگر را به خوبي مي‌شناختيم‪ .‬او از ابتداي‬ ‫راه طوالني با م��ا در ارتباط بود و اين روند تا پايان س��ريال‬ ‫ادامه داشت‪.‬‬ ‫نظر شما درباره پخش نقد س�ريال پس از روي‬ ‫آنتن رفتن مجموعه چيس�ت؟ آي�ا اين كار باعث‬ ‫برقراري ارتب�اط بهتر مخاطب با اثر مي‌ش�ود يا‬ ‫خير؟‬ ‫‪ l‬برنامه‌هاي��ي كه پخش ش��د بيش��تر بحث‌هاي‬ ‫كارشناسانه و تحليلي در زمينه مضامين و موضوعات مطرح‬ ‫ش��ده در س��ريال بود و هدف آن بررس��ي اليه‌هاي زيرين‬ ‫مناس��بات آدم‌ها و معضالتي بود كه با آنها مواجه هس��تند‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪135‬‬ ‫گفت‌وگو با رضا كريمي‪ ،‬كارگردان «راه‌طوالني»‬ ‫ساختن چنين برنامه‌هايي درباره سريال‌هايي كه مخاطبان‬ ‫گسترده پيدا مي‌كنند مي‌تواند مثبت باشد‪ .‬نكته ديگر اينكه‬ ‫وقتي يك فيلم يا س��ريال بيننده‌هاي زي��ادي پيدا مي‌كند‬ ‫و مردم يك س��ريال را به‌ط��ور جدي پيگي��ري مي‌كنند‪،‬‬ ‫طبيعتا دوست دارند درباره آن بشنوند يا بخوانند؛ كاري كه‬ ‫مطبوعات درباره يك كار پر‌مخاطب مي‌كند‪.‬‬ ‫با‌وجود آنكه اظهار كرده بودي�د پايان‌بندي اين‬ ‫س�ريال متف�اوت و غيركليش�ه‌اي اس�ت‪ ،‬اما در‬ ‫سال‌هاي اخير سيما براي سريال‌هاي حساس و‬ ‫پرمخاطب خود پايان‌بندي‌هاي كليشه‌اي در نظر‬ ‫گرفته است‪ ،‬آيا با سيما در زمينه پايان‌بندي اين‬ ‫سريال به اشتراك نظري رسيديد؟‬ ‫‪ l‬وقتي براي س��اخت يك قص��ه و روي كليات آن‬ ‫اتفاق نظر به وجود مي‌آيد‪ ،‬ديگر جزئياتش از جمله پايان‌بندی‬ ‫مجموعه به نگاه سازندگان آن يعني نويسندگان آن از يك سو‬ ‫و از س��وي ديگ��ر كارگ��ردان برمي‌گ��ردد‪ ،‬بنابراين گاهي‬ ‫پايان‌بندي كليشه‌اي از اين موضوع نشات مي‌گيرد‪.‬‬ ‫به نظر شما آيا بهتر اس�ت سريال‌هاي تلخ كامال‬ ‫از سيما پخش نش�وند يا اين س�ريال‌ها در كنار‬ ‫مجموعه‌هاي طنز روي آنتن بروند؟‬ ‫‪ l‬به چنين تفكيك و تعريفي اعتقادي ندارم؛ يعني‬ ‫مجموعه طنز و تلخ‪ .‬بازتاب دادن و بازگو كردن معضالت و‬ ‫موضوعات اجتماعي از يك نگاه متعهدانه نش��ات مي‌گيرد‬ ‫و تلويزيون هم از س��اخت چنين كارهايي استقبال مي‌كند‬ ‫و خودش ه��م متولي آن اس��ت مانند س��ريال راه طوالني‬ ‫كه چني��ن مش��خصاتي دارد و به‌هيچ وج��ه نمي‌توان آن‬ ‫را تلخ ناميد‪.‬‬ ‫آيا قرار است كار جديدي بسازيد؟‬ ‫‪ l‬صحبت‌هاي��ي ش��ده‪ ،‬ام��ا هن��وز ب��ه قطعيت‬ ‫نرسيده است‪g .‬‬ ‫‪67‬‬
‫اگر زمان بيشتري براي نگارش متن راه‌طوالني‬ ‫داشتيد‪ ،‬نتيجه كار متفاوت و بهتر مي‌شد؟‬ ‫‪ l‬اگر زمان بيش��تري داش��تيم‪ ،‬ام��كان تمركز‬ ‫بيش��تري روي متن بود‪ ،‬در نتيجه حاصل س��ريال بهتر‬ ‫مي‌شد‪ .‬البته من زماني به گروه س��ازندگان راه طوالني‬ ‫پيوس��تم كه س��ريال كليد خورده بود و متن س��ريال در‬ ‫حال تصويرب��رداري ب��ود‪ ،‬بنابراين براس��اس آن ادامه‬ ‫متن را مي‌نوش��تيم و چندان فرصت كار روي داس��تان‬ ‫را نداش��تيم‪.‬‬ ‫برخي از نويسندگان سريال‌ها معتقدند كه امكان‬ ‫نوآوري و خلق موقعيت‌هاي جديد در مجموعه‌ها‬ ‫به علت نوع سيستم نظارتي وجود ندارد‪.‬‬ ‫‪ l‬من با اين نظر موافق نيس��تم‪ .‬برخ��ي عوامل و‬ ‫نويس��ندگان مي‌خواهند كم‌كاري خود را به گردن سازمان‬ ‫صدا‌و‌س��يما بيندازند‪ .‬اين افراد معتقدند ك��ه به علت وجود‬ ‫شوراهاي متعدد در سيما نمي‌توان فيلمنامه خوب نوشت و‬ ‫ساخت‪ ،‬اما اين ايراد چندان موضوعيت ندارد‪ ،‬چون با وجود‬ ‫اين همه شورا كارهايي ساخته مي‌شود كه چندان رضايت‬ ‫عمومي را جلب نمي‌كند‪ .‬اگر اين شوراها وجود نداشت وضع‬ ‫به مراتب فجيع‌تر مي‌شد‪ .‬در كل‪ ،‬شوراهاي سيما از داستان‬ ‫خوب استقبال مي‌كنند‪.‬‬ ‫با‌وج�ود آنك�ه ش�خصيت طيب�ه (ب�ا ب�ازي‬ ‫افس�انه بايگان) در ط�ول س�ريال تصميم‌هاي‬ ‫درس�تي مي‌گيرد‪ ،‬ام�ا در پاي�ان ماج�را به‌رغم‬ ‫هش�دارهاي مرتضي به اش�تباه دچار مي‌شود‪،‬‬ ‫آيا با اي�ن تمهيد قصد داش�تيد از مرتضي اعاده‬ ‫حيثيت كنيد؟‬ ‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪135‬‬ ‫پايان راه طوالني مردساالرانه نبود‬ ‫‪3‬‬ ‫گفت‌وگو با نويسنده سريال راه‌طوالني‬ ‫راه طوالني كه روي آنتن شبكه اول سيما بود در يك كالم داستان اشتباهات پدر خانواده (مرتضي) و‬ ‫تدبير مادر خانواده براي رفع و رجوع تبعات اشتباهات مرتضي بود‪ ،‬اما در قسمت‌هاي پاياني طيبه به اشتباه‬ ‫بزرگي دچار مي‌شود و مرتضي او را مي‌بخشد؛ پاياني كه به نظر مردساالرانه مي‌رسد‪ .‬اما حسين تراب‌نژاد‬ ‫اين نظر را رد مي‌كند‪ .‬در مثلث اين هفته با او كه يكي از نويس�ندگان مجموعه تلويزيوني راه طوالني بود‪،‬‬ ‫درباره اين سريال به گفت‌وگو نشسته‌ايم‪.‬‬ ‫از شكل‌گيري فيلمنامه شروع كنيم‪ .‬چرا فيلمنامه‬ ‫راه طوالني چندبار بازنويسي شد؟‬ ‫‪ l‬ابت��دا عليرض��ا مس��عودي و مصطف��ي زندي‬ ‫فيلمنامه‌اي را براي س��ريالي نودشبي نوشته بودند و حدود‬ ‫‪ 19‬قسمت آن به نگارش در‌آمده بود‪ .‬سپس رضا كريمي به‬ ‫عنوان كارگردان به گروه نويس��ندگان پیوست و بازنويسي‬ ‫فيلمنامه آغاز ش��د‪ ،‬اما به خاطر اختالف سليقه مسعودي و‬ ‫كريمي‪ ،‬مسعودي از گروه نويسندگان جدا شد‪ .‬البته او درگير‬ ‫نگارش كار ديگري هم بود‪ .‬بعد م��ن و امير عربي به گروه‬ ‫پيوستيم‪ .‬فيلمنامه به ‪ 8 ،7‬قسمت تبديل شد و قسمت‌هاي‬ ‫بعد را براي ‪ 26‬قسمت من‪ ،‬عربي و زندي نوشتيم‪.‬‬ ‫چقدر به فيلمنامه اوليه وفادار بوديد؟‬ ‫‪ l‬در ‪ 7‬و ‪ 8‬قس��متي كه بازنويسي شد‪ ،‬نويسندگان‬ ‫حدود ‪ 80 ،70‬درصد به فيلمنامه اوليه وفادار بودند‪.‬‬ ‫آي�ا در رون�د ن�گارش راه طوالن�ي از مش�اوره‬ ‫روانشناسان و جامعه‌شناسان نيز استفاده شد؟‬ ‫‪68‬‬ ‫‪ l‬متاس��فانه اين امكان فراهم نشد‪ ،‬چون در آن‬ ‫مقطع روز ب��ه روز فيلمنامه را مي‌نوش��تيم و براي توليد‬ ‫مي‌دادي��م‪ .‬البته اين روند بد اس��ت و حتم��ا بايد هنگام‬ ‫نوشتن سريال از مشاوره روانشناس��ان و جامعه‌شناسان‬ ‫اس��تفاده ش��ود‪ ،‬اما متاس��فانه در س��ازمان صدا و سيما‬ ‫كارها جوري پيش مي‌رود كه نگارش س��ريال همزمان‬ ‫با توليد انجام مي‌ش��ود‪ ،‬در نتيجه از مش��اوره نمي‌توان‬ ‫اس��تفاده كرد‪.‬‬ ‫آي�ا يك ي�ا دو نويس�نده س�يناپس راه طوالني‬ ‫را مي‌نوش�تند و ديگ�ري ديالوگ‌ه�اي س�ريال‬ ‫را مي‌نوش�ت‪ ،‬يا با ه�م مراحل مختل�ف نگارش‬ ‫فيلمنامه را پيش مي‌برديد؟‬ ‫‪ l‬مراح��ل مختل��ف ن��گارش فيلمنام��ه را با هم‬ ‫مي‌نوشتيم و به‌طور كامل تعاملي بود‪ .‬سيناپس را با هم تهيه‬ ‫مي‌كرديم‪ ،‬دو نفر ديالوگ مي‌نوشتند و يك نفر وظيفه يك‬ ‫دست كردن متن را بر‌عهده داشت‪.‬‬ ‫‪ l‬بله‪ .‬تقريبا همين طور است‪ .‬ممكن است هر‌كس‬ ‫اش��تباه كند‪ .‬به ق��ول مرتضي انس��ان جايزالخطاس��ت و‬ ‫دو قس��مت آخر را س��عي كرديم به اين موضوع اختصاص‬ ‫دهيم كه شخصي مانند طيبه هم ممكن است اشتباه كند و‬ ‫او بايد بفهمد كه بايد جايي براي بخشش خطاهاي ديگران‬ ‫بگذارد‪.‬‬ ‫ب�ا اي�ن حس�اب پاي�ان س�ريال راه طوالن�ي‬ ‫مردساالرانه بود؟‬ ‫‪ l‬نه‪ .‬اتفاقا از اول شخصيت مرد سريال (مرتضي)‬ ‫در حال له شدن بود‪.‬‬ ‫آي�ا پايان‌بندي س�ريال ش�ما ه�م مانن�د برخي‬ ‫س�ريال‌هاي پرمخاطب س�يما با ج�رح و تعديل‬ ‫مواجه شد؟‬ ‫‪ l‬نه‪ .‬راه‌طوالني خيلي وقت پيش آماده شده بود‬ ‫و قرار بود ماه رمضان پخش شود‪ .‬درواقع تصويربرداري‬ ‫س��ريال خيلي وقت پيش تمام ش��ده و بخش زيادي از‬ ‫تدوين آن انجام ش��ده بود و با جلو افتادن زمان پخش‪،‬‬ ‫صداگذاري و آهنگ‌س��ازي با عجله انجام شد‪ ،‬بنابراين‬ ‫با توجه به اينكه قس��مت زيادي از سريال پيش از پخش‬ ‫تدوين ش��ده بود‪ ،‬امكان تغيير پايان س��ريال براس��اس‬ ‫بازخورد مخاطب وجود نداش��ت‪ .‬از طرف ديگر‪ ،‬كريمي‬ ‫و تخت‌كشيان خطوط قرمز س��يما را مي‌شناسند و با در‬ ‫نظر گرفتن آنها راه طوالني را ساخته بوديم‪ .‬ما هم سعي‬ ‫كرديم با‌توجه به اتفاقاتي كه براي دو س��ه سريال‌هايي‬ ‫كه از تلخي آنها انتقاد ش��ده بود‪ ،‬به گونه‌اي عمل كنيم‬ ‫كه راه طوالني به سرنوش��ت آنها دچار نشود‪ .‬بنابراين از‬ ‫طرف سازمان صدا‌و‌س��يما براي پايان‌بندي سريال به ما‬ ‫فشاري وارد نشد‪.‬‬ ‫در ح�ال حاضر مش�غول ن�گارش چه س�ريالي‬ ‫هستيد؟‬ ‫‪ l‬س��ريال ‪ 13‬قس��متي پيدا و پنه��ان را در حال‬ ‫نگارش داريم كه موضوعي امنيتي ‪/‬جاسوسي دارد و آرش‬ ‫معيريان به تازگي س��اخت آن را به سفارش سيما‌فيلم آغاز‬ ‫كرده است‪g .‬‬
‫بيان خوب آسيب‌هاي اجتماعي در يك درام خانوادگي‬ ‫گفت‌وگو با دكتر شهرام خرازي‌ها‪ ،‬كارشناس‬ ‫‪4‬‬ ‫شبكه اول سيما حدود يك ماه كه روايتگر راه طوالني بود كه خانواده اميري براي حل مش�كالت خود طي مي‌كرد؛ مشكالتي كه يك اشتباه بيشتر آنها را رقم‬ ‫مي‌زند و به آسيب‌هايي مانند خودكشي و قتل منجر مي‌شود‪ .‬آسيب‌هايي كه به اعتقاد دكتر شهرام خرازي‌ها – مدير‌گروه سالمت رواني اجتماعي دانشگاه علوم‬ ‫پزشكي تهران و منتقد سينما و تلويزيون ‪ -‬به‌گونه‌اي مناسب در سريال راه‌طوالني به تصوير كشيده شده است‪.‬‬ ‫ي داده شود‪ ،‬معموال در مقابل آن‬ ‫ايراني به‌طور مستقيم پيام ‌‬ ‫جبهه مي‌گيرند و سريال را تعقيب نمي‌كنند‪ ،‬اما راه طوالني‬ ‫به ش��كل غير‌‌مس��تقيم و در قالب دراماتيزه پي��ام خود را‬ ‫ب��ه مخاطب منتق��ل مي‌كن��د‪ ،‬در نتيج��ه جوان��ان آن را‬ ‫مي‌پذيرند و به دنبال كردن قس��مت‌هاي بعدي س��ريال‬ ‫تشويق مي‌شوند‪.‬‬ ‫‌آيا مي‌توان راه طوالني را جزو سريال‌هاي تلخي‬ ‫دانست كه از سيما پخش شده است؟‬ ‫‪ l‬شايد در ظاهر محتواي راه طوالني تلخ بود‪ ،‬اما با‬ ‫توجه به بازنويسي‌هاي مختلف متن اين سريال‪ ،‬نويسندگان‬ ‫آن رگه‌هايي از طنز را در راه طوالني گنجاندند و همين كار‬ ‫باعث كمتر شدن تلخي سريال شد‪.‬‬ ‫اعضاي خانواده مرتضي را از نظ�ر برخورداري از‬ ‫مهارت‌هاي زندگي چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟‬ ‫طنز را در كش�ش‌ها و واكنش‌ه�اي كداميك از‬ ‫شخصيت‌هاي راه طوالني ديديد؟‬ ‫‪ l‬طنز اين س��ريال به‌طور مش��خص در عملكرد‬ ‫مرتضي (با ب��ازي رضا كيانيان)‪ ،‬افش��ار (ب��ا نقش‌‌آفريني‬ ‫صادق‌هاتفي) و جناب س��رگرد (با بازي مه��رداد ضيايي)‬ ‫مشهود بود كه افشار شخصيت خالفكار و سرگرد شخصيت‬ ‫پلي��س مجموعه بودند و مرتضي حد واس��ط اي��ن دو قرار‬ ‫داشت‪ .‬البته ممكن است در متن به صورت يك اثر مكتوب‬ ‫نش��انه‌هاي خاصي از طنز نبينيم و تصور كنيم كه س��وژه‬ ‫تلخي دارد ول��ي وقتي ش��خصيت‌پردازي مي‌ش��ود و به‬ ‫تصوير در‌مي‌آيد‪ ،‬رگه‌هاي غليظي از طنز كنترل شده را در‬ ‫آن مي‌بينيم‪.‬‬ ‫رضا كياني��ان و ص��ادق‌هاتف��ي به خوب��ي ازعهده‬ ‫اجراي لحظه‌ه��اي طنز‌آلود برآمدند‪ ،‬ام��ا طنزي كه براي‬ ‫س��رگرد در نظر گرفته شد‪ ،‬نتوانس��ت به بار بنشيند‪ .‬پليس‬ ‫در اين س��ريال نس��بتا منفعل بود و وكيل مرتضي (با‌بازي‬ ‫مريم كاوياني) و س��مانه (با بازي خاطره حاتمي) نس��بت‬ ‫به پليس در رمزگش��ايي از پرون��ده جلوتر بودن��د كه اين‬ ‫مساله سوال برانگيز اس��ت‪ .‬البته س��ازندگان راه طوالني‬ ‫تالش كردند پليس را به‌گونه‌اي غير‌كليش��ه‌اي به تصوير‬ ‫بكش��ند‪ ،‬اما تيرش��ان به س��نگ خورد و از آن ط��رف بام‬ ‫افتادند‪.‬‬ ‫در س��ريال راه طوالني به موضوعاتي مانند كس��ب‬ ‫روزي حالل‪ ،‬خودداري كردن از ورود پول حرام به زندگي‬ ‫و تبعاتي ك��ه حرام‌خ��واري در زندگي براي ف��رد به دنبال‬ ‫دارد پرداخت��ه ش��د‪ .‬عالوه ب��ر آن پرهي��ز از دروغگويي و‬ ‫مبارزه با وسوس��ه‌هايي كه در زندگي س��راغمان مي‌آيد را‬ ‫در راه طوالن��ي مي‌ديدي��م‪ .‬البته پيش از اين در س��ريال‬ ‫«تا ثريا» هم اي��ن مفاهيم به تصوير كش��يده ش��ده بود‪،‬‬ ‫اما تا ثري��ا ورژن تلخ اين س��وژه‌ها بود‪ ،‬اما س��ازندگان راه‬ ‫طوالني ت�لاش كردند كه با چانش��ي طنز اي��ن تلخي را‬ ‫بگيرند‪ ،‬به همين علت اين س��ريال دلنشين‌تر شد؛ درواقع‬ ‫سازندگان راه طوالني اين گونه آسيب‌هاي اجتماعي را بهتر‬ ‫دراماتيزه كردند‪.‬‬ ‫لطف�ا مثال‌هاي�ي درباره اي�ن مهارت‌ه�ا در راه‬ ‫طوالني بزنيد‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪135‬‬ ‫‪ l‬مه��ارت ج��رات‌ورزي و قاطعيت به‌ط��ور كامل‬ ‫در شخصيت طيبه مشخص بود‪ .‬او وقتي با اقدام و رفتار منفی‬ ‫يكي از اعضاي خانواده مواجه مي‌شود با صراحت و بدون هيچ‬ ‫مكثي اقدام نادرست فرد را با لحني صحيح به او گوشزد مي‌كند‪.‬‬ ‫او در مقابل پولي كه مرتضي از راه گ��ردن گرفتن تصادف به‬ ‫دست آورده‪ ،‬جبهه‌گيري مي‌كند و معتقد است كه با بازگرداندن‬ ‫پول‪ ،‬مشكل برخي از مردم حل مي‌شود اما مرتضي مهارت نه‬ ‫گفتن ندارد‪ .‬البته ممكن است در ابتدا نه بگويد‪ ،‬ولي تا پايان بر‬ ‫موضع خود پافشاري نمي‌كند‪ .‬يكي ديگر از شخصيت‌هاي‬ ‫اين سريال بهاره (با بازي ش��هرزاد كمال‌زاده) است‪ .‬او در‬ ‫مقابل ناماليمات زندگي خودكش��ي مي‌كن��د و از مهارت‬ ‫زندگي كافي برخوردار نيست‪.‬‬ ‫در راه طوالن�ي مي‌بيني�م كه به فرزند‌س�االري‬ ‫پرداخته شده است‪.‬‬ ‫اش�اره كردي�د ك�ه در راه طوالني به آس�يب‌هاي‬ ‫اجتماع�ي مختلف�ي پرداخته ش�د‪ ،‬آي�ا اين كار‬ ‫به‌گونه‌اي تاثيرگذار انجام شده بود؟‬ ‫‪ l‬به آس��يب‌هاي اجتماعي در س��ريال راه طوالني‬ ‫به‌گونه‌اي مناس��ب پرداخته ش��د و در آن انواع آسيب‌ها مانند‬ ‫فرار دختران از خان��ه‪ ،‬اختالس و س��رقت را مي‌بينيم و حجم‬ ‫زيادي از آسيب‌ها زير ذره‌بين سازندگان راه طوالني قرار گرفته‬ ‫و اشاراتي به اين آس��يب‌هاي اجتماعي‌ش��د‪ .‬البته همين‬ ‫اش��ارات هش��دارهاي الزم را مي‌ده��د‪ .‬اگر س��ازندگان‬ ‫راه‌طوالني مي‌خواستند به تك‌تك اين آسيب‌ها به تفصيل‬ ‫فرهنگ‬ ‫‪ l‬در اي��ن خان��واده مهارت‌هاي زندگي س��طوح‬ ‫مختلف دراماتيزه ش��د‪ .‬طيبه (با بازي افسانه بايگان) بيش‬ ‫از س��اير اعضاي خانواده با مهارت‌هاي زندگي آش��نا بود و‬ ‫مي‌توانست اين مهارت‌ها را بروز دهد‪ ،‬اما مرتضي در ظاهر‬ ‫با مهارت‌هاي زندگي آشنايي داشت و در عمل نمي‌توانست‬ ‫آنها را پياده كند‪ .‬سمانه هم بعد از طيبه بيش از ساير اعضاي‬ ‫خانواده مهارت‌هاي زندگي را مي‌دانس��ت‪ ،‬ولي نس��بت به‬ ‫طيبه ناپخته بود و اين مهارت‌ها را به صورت نصفه و نيمه‬ ‫اجرا مي‌كرد‪.‬‬ ‫بپردازند‪ ،‬ممكن بود داس��تانك‌ها باعث شود انسجام قصه‬ ‫به هم بريزد‪ .‬يك��ي از موفقيت‌هاي مه��م راه طوالني در‬ ‫اين بود كه به مخاطبان‪ ،‬از جمله جوانان‪ ،‬به‌طور مس��تقيم‬ ‫پند و اندرز نمي‌داد‪ .‬اين درحالي اس��ت كه وقتي به جوانان‬ ‫‪ l‬بله‪ .‬اين موضوع يكي از س��وژه‌هاي راه طوالني‬ ‫بود‪ .‬فرزند‌س��االري در دو‪ ،‬س��ه دهه اخير در ايران رش��د‬ ‫صعودي داش��ته اس��ت‪ ،‬ام��ا راه طوالني يك��ي از معدود‬ ‫سريال‌هايي اس��ت كه به اين پديده مي‌پردازد و آن را نقد‬ ‫مي‌كند‪ .‬از سوي ديگر‪ ،‬به فرزند‌ساالري معموال به‌‌صورت‬ ‫اغراق شده در سريال‌ها پرداخته شده بود‪ .‬پدران و مادران‬ ‫در اين سريال‌ها هميشه درست مي‌گويند و عمل مي‌كنند‪،‬‬ ‫ولي فرزندان هميشه اش��تباه مي‌كنند و محكوم مي‌شوند‪،‬‬ ‫اما در سريال راه طوالني اين نگاه جانبدارانه وجود نداشت‪.‬‬ ‫در مقابل بهاره و نيما ك��ه فرزندان تقريب��ا ناخلفي بودند‪،‬‬ ‫سمانه قرار داش��ت كه خواس��ته‌هايش از پدر و مادر شبيه‬ ‫خواهر و بردارش نبود‪ .‬از س��وي ديگر‪ ،‬مادر سريال (طيبه)‬ ‫ش��خصيتي با تجربه و قابل اتكا بود‪ ،‬ولي پدر محكوم بود‬ ‫و ش��خصيتش ايرادهايي داش��ت‪ .‬بنابراين نويسندگان راه‬ ‫طوالني توازن خوبي بين فرزندان و پدر و مادر برقرار كردند‪،‬‬ ‫به همين علت جوانان ني��ز اين س��ريال را پذيرفته و با آن‬ ‫ارتباط برقرار كردند‪g .‬‬ ‫‪69‬‬
‫فرهنگ‌‬ ‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪133‬‬ ‫‪68‬‬ ‫خواب عطاران‬
‫تو‌گو با رضا عطاران درباره اولين تجربه كارگردانياش‬ ‫گف ‌‬ ‫‪1‬‬ ‫مخاطب به من شوك زد‬ ‫مصاحبه با رضا عطاران دشوار است؛ چون خيلي اهل حرافي و نظريه‌پردازي نيست‪ .‬سوال‌ها را بريده بريده‬ ‫جواب مي‌دهد‪ ،‬اگر هم تعداد جمله‌هايش كمي‌زياد شود حتما به جايي مي‌رسد كه لحظه‌اي مكث مي‌كند‪ ،‬بعد‬ ‫مي‌پرسد كه سوال يا موضوع بحث چه بود؟ خيلي وقت‌ها هم نمي‌شود مرز پاسخ جدي يا شوخي‌اش را درك‬ ‫كرد‪ .‬اما با همه اين احوال‪ ،‬در ارتباط با سينماي طنز و مواجهه مردم با سينما ديدگاه‌هايي جدي دارد كه اصال هم از‬ ‫آن‌ها كوتاه نمي‌آيد‪ ،‬چون معتقد است برمبناي تجربه به اين نتيجه رسيده است‪ .‬با او بين جلسه‌اي كه در تلويزيون‬ ‫براي تيزرهاي فيلمش داشت تا حضورش در يكي از سينماهاي تهران براي همراهي تماشاچيان‪ ،‬گفت‌وگو كرديم‪.‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪133‬‬ ‫ش��ما پيش از نخس��تين تجربه س��اخت فيلم‬ ‫سينمايي‌تان تجربه ساخت كارهاي تلويزيوني‬ ‫موفقي داش��تيد‪ .‬معموال هم كساني‌كه پس از‬ ‫ساخت سريال‌هاي تلويزيوني به حوزه سينما‬ ‫وارد مي‌‌شوند در كار وسواس زيادي دارند‪.‬‬ ‫آيا براي س��اخت فيلم «خوابم م��ي‌آد» خيلي‬ ‫وسواس داشتيد؟‬ ‫‪ l‬وس��واس نمي‌ش��ود اس��مش را گذاشت‪.‬‬ ‫ولي خب‪ ،‬خيلي دوس��ت داش��تم ب��راي اولين فيلم‌‬ ‫س��ينمايي‌ام به عنوان كارگردان‪ ،‬كاري را كه دوس��ت‬ ‫دارم انجام بده��م‪ .‬فيلمنامه‌اي كه از آق��اي رفيع‌زاده‬ ‫خواندم كه درواقع فيلمنامه آقاي نعمت‌اهلل و همسرش‬ ‫را بازنويسي كرده بودند‪ ،‬ديدم از لحاظ فرم كارهايي‬ ‫مي‌توانم بكنم كه قب�لا كمتر تجربه ش��ده در ايران‪،‬‬ ‫مانند نريشن گويي و فالش بك‌هايي كه در طول كار‬ ‫داشتيم‪ .‬اول قرار بود كارگردان ديگري فيلم را بسازد‬ ‫اما بعد كه متن را خواندم‪ ،‬گفتم خودم مي‌سازمش‪ .‬بعد‬ ‫چيزهايي از خاطرات بچگي خودم را به آن اضافه كردم‬ ‫كه حالت حسي آن‌ها را بسيار دوست داشتم‪.‬‬ ‫يعني نريش��ن كار‪ ،‬روايت واقعي از خودتان‬ ‫بود؟‬ ‫‪ l‬اصال همه اتفاق‌هايش واقعي است‪ .‬همسايه‪،‬‬ ‫سرهنگ و تلويزيون كه آمده بود توي محل و بچه‌هايي‬ ‫كه مي‌رفتيم فيل��م مي‌ديدي��م و دزدي‌اي كه از خانه‬ ‫ش��د‪ ،‬همه اينها در كودكي برايم اتفاق افتاده بود‪ .‬تنها‬ ‫دوربين عكاس��ي كه االن در فيلم هس��ت‪ ،‬نبود بلكه‬ ‫عروس��ك‌هاي سرخ‌پوس��تي كوچكي بود كه دست‬ ‫و پايش كنده مي‌ش��د و آن موقع خيلي مد شده بود‪.‬‬ ‫آن‌را برداش��تم بردم خانه و در باغچه خاكش كردم تا‬ ‫كسي نبيندش‪ .‬اما بعدها خودم هم هيچ‌وقت نتوانستم‬ ‫پيدايش كنم‪ .‬همچنين چيزهاي ديگري مثل ديدن فيلم‬ ‫شعله و چيزهايي از اين دست كه در فيلم مي‌بينيد‪ ،‬اينها‬ ‫را خودم در بازنويسي فيلمنامه لحاظ كردم‪.‬‬ ‫گفتيد‪ ،‬فيلمنامه اوليه از حميد نعمت‌اهلل بود؟‬ ‫‪ l‬بله فيلمنامه ابتدايي از او ب��ود كه درنهايت‬ ‫از آن فيلمنامه تنها طرح قصه‌اش اس��تفاده شد‪ ،‬يعني‬ ‫ماجراي دختر و پس��ري كه پس��ر به خاطر عشق‌اش‬ ‫دست به سرقت مي‌زند‪ .‬اين يك خط در قصه لحاظ‬ ‫شد‪ .‬بازنويسي اوليه را البته اول آقاي رفيع‌زاده انجام‬ ‫داد كه من آن‌را كه خواندم‪ ،‬خوش��م آمد و بعد خودم‬ ‫بازنويسي نهايي‌اش كردم‪.‬‬ ‫شما معموال از بداهه در كارهايتان زياد استفاده‬ ‫مي‌كنيد‪ .‬در اين كار چق��در از بداهه‌گويي‌ها‬ ‫استفاده كرديد؟‬ ‫‪ l‬طب��ق روال كارهاي قبلي‌ام با همان س��بك‬ ‫و س��ياق تمرين مي‌كرديم‪ .‬به هر حال هر بازيگري با‬ ‫خودش چيزهايي مي‌آورد چون هر بازيگري س��عي‬ ‫مي‌كند متن را مال خودش كن��د‪ .‬در اين كار هم اين‬ ‫اتفاق افتاد‪ .‬البته براي برخي بازيگران كمتر و درمورد‬ ‫برخي بيشتر بود اما همه چيز روتوش و تمرين شد و‬ ‫در نهايت كار را گرفتيم‪.‬‬ ‫در نشست جشنواره فجر هم خيلي گفته شد كه‬ ‫نصف كار به آثار قبلي شما نزديك است اما در‬ ‫نيمه دوم خيلي تغيير مي‌كند و ريتم كار عوض‬ ‫مي‌شود‪ .‬اين كار را حساب شده انجام داديد؟‬ ‫‪ l‬بل��ه دقيق��ا‪ .‬كامال هم مش��خص اس��ت و‬ ‫وقتي فيلم را‌مي‌بيني‪ ،‬بخش‌هايي كه حس��اب ش��ده‬ ‫است كامال حس مي‌ش��ود‪ .‬مثل مرگ پاياني كه براي‬ ‫ش��خصيت اصلي كار طنز مي‌گذاري‪ ،‬خ��ب اين‌را‬ ‫نمي‌‌ت��وان گف��ت از دس��ت در رفته اس��ت‪ .‬اين در‬ ‫بازنويس��ي خودم بود يعني مرگ ب��راي پايان كاراكتر‬ ‫اصلي اين قصه‪ .‬همچنين ژانرهايي كه عوض مي‌شود‬ ‫و قصه از ملودرام به اكشن و وسترن تبديل مي‌شود‪،‬‬ ‫هرجايي به يك شكل اس��ت و خب شكل و شمايل‬ ‫پالن‌ها هم تغيير مي‌كند‪ .‬عمدا خواس��تم كه اين كار‬ ‫را بكن��م‪ .‬چيزهايي در ذهنم بود ك��ه مهم‌ترينش اين‬ ‫بود كه باالخره با همين اولين فيلم اين ذهنيت ايجاد‬ ‫شود كه ممكن اس��ت عطاران ديوانه ش��ده باشد و‬ ‫در كار بعدي‌اش هم ممكن اس��ت اين‌طور كارها را‬ ‫انجام دهد‪.‬‬ ‫نگران نبوديد كه اين تغيير ريتم ممكن اس��ت‬ ‫در مخاطب دافعه ايجاد كند؟‬ ‫‪ l‬اگر خيل��ي نگران بودم‪ ،‬مطمئن��ا اين كار را‬ ‫نمي‌كردم‪ .‬در اين يكي‪ ،‬دو سال حس كردم مردم حاال‬ ‫ديگر تنها خنديدن برايش��ان مهم نيس��ت و دوست‬ ‫دارند موضوعي جذب‌شان بكند كه مي‌تواند مساله‌اي‬ ‫جدي باش��د‪ ،‬مي‌تواند موضوعي كام�لا اجتماعي و‬ ‫خانوادگي مثل «جدايي نادر از س��يمين» باش��د و يا‬ ‫«اينجا بدون من» و «سعادت آباد» كه مردم خيلي كمتر‬ ‫مي‌رفتند‪ ،‬مي‌ديدند و حاال خيلي بيش��تر از كارهاي‬ ‫كمدي مي‌روند‪ ،‬مي‌بينند‪ .‬اين احساس را كرده بودم‬ ‫كه ممكن اس��ت تلفيق ژانر و اين نوع كار كه به نظر‬ ‫خودم خيلي تازگي داش��ت اين ش��كل‪ ،‬ريسك هم‬ ‫داشته باشد اما در نهايت گفتم اين كار را بكنم و ببينم‬ ‫مردم چه پاسخي مي‌دهند كه فكر مي‌كنم تا االن پاسخ‬ ‫مخاطب خيلي خوب بوده است‪ .‬اين تغيير ذائقه مردم‬ ‫بسيار خوب اس��ت و به آدم احس��اس خوبي دست‬ ‫مي‌دهد‪ ،‬اينكه مردم به اين شكل سينما بروند‪ ،‬اتفاق‬ ‫خيلي خوبي است‪.‬‬ ‫آيا ممكن است اين تغيير ريتم اتفاقا خودش‬ ‫براي در نظر گرفتن احتمال‌هاي ‪ 50‬درصدي‬ ‫بوده و به‌نوعي فرار از ريسك بوده باشد؟‬ ‫‪ l‬اگر قرار بود كارهاي تلويزيوني‌ام را تكرار‬ ‫كنم‪ ،‬ممكن بود مخاطب راضي باشد ولي خودم خيلي‬ ‫راضي نبودم‪ .‬در عين حال براي چسباندن نان به تنور‬ ‫بخش اول قصه را به ش��كل كاره��اي تلويزيوني‌ام‬ ‫ش��روع كردم تا مخاطب بماند و تا انتها فيلم را ببيند‪.‬‬ ‫ولي از يك جاهايي دوست داش��تم كارهايي بكنم و‬ ‫ري‌اكشن مردم را داشته باشم‪ .‬با مردم‪ ،‬خيلي فيلم را‬ ‫ديده‌ام و از نتيجه كار مطمئن شده‌ام‪ .‬تجربه‌ام در طول‬ ‫مدتي كه كار كرده‌ام به م��ن مي‌گويد‪ ،‬اجراي خوب‬ ‫هميش��ه مخاطب را جذب مي‌كند‪ .‬درست است كه‬ ‫قصه خوب مهم اس��ت ولي با يك اجراي خوب هر‬ ‫چيزي قابل ديدن است‪ .‬حتي اگر براي اين مصاحبه‬ ‫ما هم افراد خوب انتخاب شوند و هم شما و هم من‬ ‫نقش��مان را خوب ايفا كنيم و همه چي��ز در صحنه و‬ ‫اجرا درست باشد‪ ،‬نمي‌شود كه صحنه را رها كنند‪ .‬با‬ ‫اجراي خوب حتما همه چيز ديده مي‌شود‪.‬‬ ‫آن‌چه كه ش��ما مي‌گويي��د اصال مد نظ��رم نبود‬ ‫و بيش از هر چيزي دوس��ت داش��تم اين كار با اين‬ ‫شرايط دربيايد و نريشن و رفت‌وبرگشت‌هاي متعدد‬ ‫داشته باشد‪ .‬فكر مي‌كنم منتقدان هم چون با نيت نقد‬ ‫مي‌روند فيلم را مي‌بينند مغزشان به‌نوعي خشك شده‬ ‫است و هميشه به دنبال اين هستند كه حتما چيزي پيدا‬ ‫كنند كه چون يكي از نكات كالسيك سينما اين است‬ ‫كه وقتي فيلمي‌در ژانري ش��روع ش��د بايد در همان‬ ‫ژانر ادامه پيدا كند‪ ،‬پيش‌بيني مي‌شد كه بعضي‌ها نظر‬ ‫مساعدي نس��بت به اين كار نداشته باشند‪ .‬ولي خب‬ ‫مخاطب چيز ديگري گفت و درحاليكه فكر مي‌كردم‬ ‫من مي‌خواهم به مخاطب شوك بدهم ولي فكر مي‌كنم‬ ‫كه االن خود من شوك بيشتري را از مخاطب گرفته‌ام‬ ‫با اين ميزان مخاطبي كه به فيلم توجه نشان داده‌اند‪.‬‬ ‫پيش‌بيني چنين استقبالي را نداشتيد؟‬ ‫‪ l‬اگر قرار بود فيلم تجاري بسازم‪ ،‬حتما بهتر‬ ‫مي‌س��اختم‪ .‬يعني فكر مي‌كنم تبحرم بيش��تر در آن‬ ‫ماجراها باشد (با خنده) ولي خب‪ ،‬اينجا چون سعي‬ ‫كردم فيلم براي خودم هم باشد و خودم هم دوستش‬ ‫داشته باشم و هم من و هم تماشاچي دوستش داشته‬ ‫باش��يم‪ ،‬خب يك مقدار جاي ريس��ك داش��ت و ما‬ ‫ريسك را پذيرفتيم و اين كار را انجام داديم‪.‬‬ ‫تماش��اچي كه براي ديدن كار ش��ما به سينما‬ ‫مي‌رود هنوز كار ش��ما را نديده اس��ت‪ .‬فكر‬ ‫نمي‌كنيد بخش زيادي از اين تماشاگران روي‬ ‫حساب كارهاي قبلي شما براي ديدن فيلم به‬ ‫س��ينما مي‌روند تا آن‌كه خود فيلم آن‌ها را به‬ ‫سالن‌ها بكشاند؟‬ ‫‪ l‬چ��را‪ ،‬ولي م��ن فيلم‌هايي هم داش��ته‌ام كه‬ ‫هيچ‌وقت چنين اتفاقي برايش��ان نيفتاده است‪ .‬آن‌جا‬ ‫هم باز من ب��وده‌ام كه حضور داش��ته‌ام‪ .‬البته به‌عنوان‬ ‫كارگردان در اين كار چيزهايي را هم در نظر گرفته‌ام‪.‬‬ ‫مثال چيزهايي مث��ل حضور اكبر عب��دي و بازيگران‬ ‫گيش��ه‌دار را در نظ��ر گرفتم‪ ،‬براي جل��ب مخاطب‪.‬‬ ‫درواقع از يك طرف چيزي كم شده و از طرف ديگر‬ ‫چيزي اضافه ش��ده در واقع اگر احس��اس مي‌كردم‬ ‫ممكن است بخش كمدي كار در فروش لطمه بزند‪،‬‬ ‫فكرهايي كردم كه اين بخش را پر كند‪.‬‬ ‫چق��در از موفقيت اين كار را ب��ه فيلم «ورود‬ ‫آقايان ممنوع» مرتبط مي‌دانيد؟‬ ‫‪ l‬آن كار را خيلي دوس��ت دارم و ثابت ش��د‬ ‫براي يك كار اگر متن خوب داش��ته باشي و انتخاب‬ ‫بازيگران خوب باش��د‪ ،‬اتفاقات خوبي مي‌افتد‪ .‬چند‬ ‫وقت پيش با حميد جبلي رفته بودي��م «رباط كريم»‬ ‫به كارخانه‌ يكي از دوس��تان س��ر بزنيم‪ .‬در راه مردم‬ ‫مي‌آمدند و به من مي‌گفتند‪ ،‬خسته نباشيد آقاي جبلي‬ ‫(نام‌كاراكترش در فيل��م ورود آقايان ممنوع)‪ ،‬حميد‬ ‫‪69‬‬
‫فرهنگ‬ ‫جبلي فكر كرده بود نام من را با او قاطي كردند‪ ،‬گفتم‬ ‫اگر دو سال ديگر كار نكني به من كال مي‌گويند جبلي‬ ‫و شما فراموش مي‌شوي‪ ،‬گفت‪ :‬آره خطرناكه!‬ ‫اكبر عبدي موفقيت‌هاي دهه ‪ 60‬و حتي ‪ 70‬را‬ ‫ديگر تا قبل از كار ش��ما نداشت‪ .‬آيا انتخاب‬ ‫اكبر عبدي يك ريسك نبود؟‬ ‫‪ l‬از نظ��ر من ن��ه‪ ،‬ريس��ك نب��ود‪ .‬كاري كه‬ ‫ازش خواس��تيم يعني نقش يك زن را ب��ازي كردن‬ ‫ريس��ك‌پذير ب��ود ام��ا م��ن معتق��دم توانايي‌هايي‬ ‫اكبر عبدي هنوز هم به انتها نرس��يده و انش��ااهلل هم‬ ‫همينجوري ادامه پيدا كند و ما از هنرش��ان كه بخشي‬ ‫را در اين فيلم ديديم مستفيض شويم‪ .‬كامال مشخص‬ ‫اس��ت اگر كس��ي با فكر و ايده آقاي عبدي را براي‬ ‫فيلم‌اش انتخاب كند حتم��ا نتيجه مثبت خواهد ديد‪.‬‬ ‫فشار مالي و مسائل چند ساله اخير نه فقط براي آقاي‬ ‫عبدي بلكه براي خود من و دوستاني ديگر هم اتفاق‬ ‫افتاده و در نهايت كارهايي را كه دوس��ت نداش��تيم‪،‬‬ ‫انجام داديم‪.‬‬ ‫به هنرپيش��ه زن ب��راي اين نقش فك��ر نكرده‬ ‫بوديد؟‬ ‫‪ l‬چرا اول روي هنرپيشه زن فكر مي‌كرديم اما‬ ‫براي نقش زني كه آقاي اكبر عبدي بازي كردند‪ ،‬وقتي‬ ‫در آن مقطع به حضور بازيگران زن در آن سن و سال‬ ‫فكر كرديم‪ ،‬ديديم بازيگرهاي خوب‌‪ ،‬فوت شده‌اند‪.‬‬ ‫اما وقتي ايده استفاده از مرد به جاي زن به ذهنم رسيد‪،‬‬ ‫اولين نفر آقاي عبدي بود و آخر هم همان شد‪.‬‬ ‫اين صح��ت دارد كه تهيه‌كننده ب��ه دليلي كه‬ ‫خود عبدي مي‌گويد با انتخاب او مخالف بود؟‬ ‫‪ l‬نه؛ آن زمان يك مشاوره شد با وزارت ارشاد‬ ‫براي اس��تفاده از مرد به جاي زن كه گفته بودند بهتر‬ ‫است اين كار را نكنيد اما مش��كل خاصي از آن منظر‬ ‫نبود و تهيه كننده آقاي تخت‌كشيان فقط به من منتقل‬ ‫كرد و درنهايت تصميم را بر عهده خودم گذاش��ت‪.‬‬ ‫االن هم فكر مي‌كنم‪ ،‬اكبر عب��دي آنقدر در اين نقش‬ ‫خوب ظاهر ش��ده كه اگر فيلم جايي غير از ايران به‬ ‫نمايش درآيد‪ ،‬مطمئن هس��تم تا ‪ 99/9‬درصد كسي‪،‬‬ ‫متوجه نمي‌شود او يك مرد است‪ .‬البته در اينجا يك‬ ‫مشكل هست كه تا يك نفر پا جلو نگذارد و پيشنهاد‬ ‫جديد ندهد‪ ،‬همان نقش‌هاي قبلي پيشنهاد مي‌شود‪.‬‬ ‫به اكبر عبدي هم بعد از فيلم «خوابم مي‌آد» پيشنهادات‬ ‫نقش زن شده و خودش مي‌گفت؛ نقش‌هاي زن‌ را از‬ ‫اين به بعد به من مي‌دهند‪ .‬ما خيلي هنرپيشه داشته‌ايم‬ ‫كه ظرفيت هنرشان استفاده نشده چون وقتي در يك‬ ‫نقش ظاهر شده‌اند بقيه پيش��نهادها هم بر همان مبنا‬ ‫بوده است‪.‬‬ ‫چيزي كه باعث ش��د اكبر عبدي را براي اين‬ ‫نقش انتخاب كني��د ب��ازي او در «آدم برفي»‬ ‫داوود ميرباقري بود؟‬ ‫‪ l‬اگر باور كنيد بايد بگويم كه من «آدم برفي»‬ ‫را نديده‌ام‪ .‬ولي پرس��يدم كه در آن فيلم نقش��ش چه‬ ‫بوده‪ ،‬گفتند در آن فيلم زن‌پوش بوده‪ ،‬يك صحنه‌اش‬ ‫را هم ديده بودم كه عبدي جلو آينه با خودش حرف‬ ‫مي‌زد و آرايش مي‌كرد‪ ،‬اما خود فيلم را نديدم‪ .‬با اين‬ ‫حال فكر مي‌كن��م اين خيلي فرق مي‌ك��رد‪ .‬در ايران‬ ‫هم چنين تجربه‌اي نداش��تيم در م��وارد خارجي هم‬ ‫چيزهايي كه يادم مي‌آيد آنها ه��م زن‌پوش بودند نه‬ ‫اين‌كه يك مرد نقش يك زن را بازي كند‪.‬‬ ‫خب‪ ،‬چطور ش��د كه اصال عبدي را انتخاب‬ ‫كرديد؟‬ ‫‪ l‬راستش چون ديگران هم پرسيده‌اند‪ ،‬هرچه‬ ‫فكر كردم‪ ،‬يادم نمي‌آيد شروعش چه بود كه اين اتفاق‬ ‫مثلث شماره ‪133‬‬ ‫‪70‬‬ ‫اكبر عبدي آنقدر در اين نقش‬ ‫خوب ظاهر شده كه اگر فيلم‬ ‫جايي غير از ايران به نمايش‬ ‫درآيد‪ ،‬مطمئن هستم تا ‪99/9‬‬ ‫درصد كسي‪ ،‬متوجه نمي‌شود‬ ‫او يك مرد است‪ .‬البته در اينجا‬ ‫يك مشكل هست كه تا يك نفر‬ ‫پا جلو نگذارد و پيشنهاد جديد‬ ‫ندهد‪ ،‬همان نقش‌هاي قبلي‬ ‫پيشنهاد مي‌شود‬ ‫افتاد ولي وقتي آن شرايط پيش آمد به هرحال به ذهنم‬ ‫رسيد كه يك مرد را براي اين نقش انتخاب كنيم‪.‬‬ ‫در نشست جش��نواره گفته بوديد مي‌خواهيد‬ ‫كاري تازه در طنز اي��ران انجام دهيد‪ .‬اين كار‬ ‫تازه خيلي پيچيدگي دارد يا از همين انتخاب‬ ‫يك زن براي ب��ازي در نقش يك مرد ناش��ي‬ ‫مي‌شود؟‬ ‫‪ l‬گفته بودم سعي‌ام اين است‪ ،‬اما خب جوگير‬ ‫ش��ده بودم و گنده حرف زدم‪ .‬از بخشي از آن حرف‬ ‫مي‌شود چشم‌پوشي كرد‪ .‬ولي خب فكر مي‌كنم همه‬ ‫ذهنيتشان اين است كه باالخره كاري را انجام دهند و‬ ‫تغييري ايجاد شود‪ .‬ولي شرايطي االن براي سينماي‬ ‫كمدي وج��ود دارد و حمله‌هايي به اي��ن نوع از كار‬ ‫مي‌شود كه متاسفانه بچه‌هاي بااستعدادمان مثل جواد‬ ‫رضويان و رضا شفيعي جم را خانه‌نشين كرده است‪.‬‬ ‫كس��اني كه هرچه بگويند كار كمدي سخيف انجام‬ ‫مي‌دهند اما‪‌،‬خ��ب باالخره مردم دوستش��ان دارند‪.‬‬ ‫خود من اعتب��ارم را بابت كارهاي��ي دارم كه منتقدان‬ ‫دوستشان ندارند‪ .‬مردم مرا بيش��تر به‌خاطر خروس‬ ‫جنگي و نيش زنبور دوست دارند‪.‬‬ ‫مردم م��را به‌خاطر كارهايي مثل اس��ب حيوان‬ ‫نجيبي است كه منتقدان مي‌پسندند‪ ،‬دوست ندارند‪.‬‬ ‫از صميم قلب از ما خواهش مي‌كنند كه كار طنز انجام‬ ‫دهيم چون مي‌گويند وقتي مي‌خواهيم خسته و كوفته‬ ‫از كار روزانه به خانه برويم دوس��ت داريم يك فيلم‬ ‫كمدي ببينيم‪.‬‬ ‫ديگر بازيگران بر چه مبنايي انتخاب شدند؟‬ ‫‪ l‬در «خوابم مي‌آد» در اصل خانم ويشكا‌آسايش‬ ‫به ما لط��ف داش��تند‪ ،‬چون دوس��ت داش��تيم براي‬ ‫نقش‌هاي كوتاه‌تر هم از دوس��تان بازيگري استفاده‬ ‫كنيم كه مشكل بازي نداشته باشند و در گيشه هم به‬ ‫كمك كار بيايند و مخاطب جذب كنند‪.‬‬ ‫براي مريال‌زارعي هم كه نمي‌شود ژانري انتخاب‬ ‫كرد و گفت كمدي يا درام و كال ايشان بازيگر خوبي‬ ‫اس��ت و همه جور احس��اس و موقعيت را مي‌تواند‬ ‫منتقل كند‪ .‬بنابراين جزو انتخاب‌هاي اوليه‌مان بود كه‬ ‫پيش از اين در«‌نيش زنبور» و «خروس جنگي» هم با‬ ‫هم همكاري داشتيم‪.‬‬ ‫«خوابم م��ي‌آد» ب��راي بازيگري مث��ل ناصر‬ ‫گيتي‌جاه هم يك فرصت ديده شدن بود‪.‬‬ ‫‪ l‬من ي��ك پرون��ده‌اي مكت��وب و ذهني از‬ ‫بازيگران خوبي كه زياد هم هستند دارم كه به‌نظر من‬ ‫در سينما از آنها خوب اس��تفاده نشده است‪ ،‬بنابراين‬ ‫جاهايي كه بدانم نقش��ي دارم كه مي‌ش��ود بخشي از‬ ‫بازي‌شان ديده شود‪ ،‬از آنها استفاده مي‌كنم‪.‬‬ ‫آق��اي گيتي‌جاه ج��زو همان اس��امي‌ بودند كه‬ ‫هميشه دوست داشتم با ايشان كار كنم كه در نهايت‬ ‫در «خوابم مي‌آد» فرصت اين همكاري فراهم شد و‬ ‫به نظرم عالي بود‪.‬‬ ‫بازيگ��ران در كاره��اي ش��ما خ��وب ديده‬ ‫مي‌شوند‪ .‬برخي از آنها هم سال‌ها كار كرده‌اند‬ ‫و خوب ديده نش��ده‌اند يا برخي‌ش��ان حتي‬ ‫بازيگر نيس��تند مثل احم��د پورمخبر‪ .‬علتش‬ ‫چيست؟‬ ‫‪ l‬بخ��ش اصلي كه من خ��ودم خيلي رعايت‬ ‫مي‌كنم‪ ،‬پيش‌توليد است كه معتقدم مهم‌ترين بخش‬ ‫كار است و س��عي مي‌كنم در همه اجزاي كار خودم‬ ‫را حل كنم‪ ،‬مث��ل طراحي صحنه‪ ،‬دوربي��ن‪ ،‬گريم و‬ ‫اكسسواري كه قرار است ساخته شود‪.‬‬ ‫در بخش پيش‌توليد با همه عوامل هستم‪ ،‬آستين‬ ‫باال مي‌زنم و قاطي مي‌ش��وم‪ .‬در اي��ن فيلم هم حتي‬ ‫تيروتخته‌ها را با هم س��اختيم و پرده فيلم «شعله» را‬ ‫با هم كش��يديم و اس��م مان را هم پاي��ش زديم آتليه‬ ‫حسين و رضا‪.‬‬ ‫معتقدم بخش اصلي كه در كارها ديده مي‌ش��ود‬ ‫و مهم‌ترين بخش هر كاري است‪ ،‬ديده شدن بازيگر‬ ‫است‪ .‬بازيگر اگر بتواند آنچه مدنظر داريم به مخاطب‬ ‫منتقل كند‪ ،‬بخش اصلي كار اتفاق افتاده است‪.‬‬ ‫ام��ا در خيل��ي كاره��ا هم ب��ودم و دي��دم اين‬ ‫اتفاق نيفتاده اس��ت‪ ،‬شايد مش��كل از اينجا باشد كه‬ ‫كارگردان‌ها خيلي به بازيگر نزديك نمي‌شوند و شيره‬ ‫وجودي بازيگر را بيرون نمي‌كشند‪ .‬من خيلي دوست‬ ‫دارم بازي‌هاي خوب در كارم اتفاق بيافتد چون اين‬ ‫اتفاق باعث ارتباط مخاطب با فيلم مي‌شود‪.‬‬ ‫حضور رضا عطاران به‌عنوان بازيگر در اولين‬ ‫تجربه كارگرداني‌اش چطور بود؟‬ ‫‪ l‬بازي در اين فيلم جزو معدود كارهايي است‬ ‫كه به‌نظرم اگر فكر كنيم‪ ،‬مي‌بينيم مابه‌ازا كمتري دارد‬ ‫تا شخص ديگري جاي من بازي كند‪ .‬خيلي از نقش‌ها‬ ‫بوده كه مي‌شد به راحتي آدم ديگري را گذاشت‪ ،‬اما‬ ‫براي اين فيلم انتخاب بازيگر ديگري براي اين نقش‪،‬‬ ‫خيلي سخت بود‪.‬‬ ‫فيلمبرداري كار هم موفق بود؟‬ ‫‪ l‬با هومن پيش از اين در فيلم «صندلي خالي»‬ ‫كه بازي داشتم‪ ،‬كارش را ديده بودم و براي اين فيلم‬ ‫اولين انتخابم ب��ود و از تجربه‌ همكاري با او بس��يار‬ ‫راضي هستم‪.‬‬ ‫پيش��نهادات خوبي هم م��ي‌داد و معتقدم فكر‬ ‫خوب��ي دارد و ايده‌هايش را براس��اس كار به خوبي‬ ‫مطرح مي‌كند و براي من هرچه كه مي‌گفت‪ ،‬درست‬ ‫بود و انجام داديم‪.‬‬ ‫اسم فيلم چرا عوض شد؟‬ ‫‪ l‬فيلم با نام «هيچ كس فرشته نيست» پروانه‬ ‫گرفت كه آن‌را دوس��ت نداش��تم‪ ،‬اما بعد شد «رضا‬ ‫هرگز نمي‌خوابد» كه آن‌را خيلي دوست داشتم كه در‬ ‫دو روز آخر قبل از جش��نواره از سوي وزارت ارشاد‬ ‫گفتند اسم را عوض كنيد‪ ،‬بنابراين «خوابم مي‌آد» را‬ ‫جايگزين كرديم‪.‬‬ ‫گويا فيلم براي اك��ران عمومي‌چندين مورد‬ ‫مميزي هم داشته است؟‬
‫گفت‌وگو با يك منتقد درباره فيلم «خوابم مي‌آد»‬ ‫‪2‬‬ ‫فيلمي با كاستي‌هاي فراوان‬ ‫منتقدان سينما معموال نگاهشان به شرايط برمبناي جنبه‌هاي كيفي فيلم‌هاست‪ ،‬اما اين روزها كه سينما از‬ ‫اين منظر هم به كساد دچار شده است‪ ،‬فيلمي‌از رضا عطاران دوباره مخاطبان را به سينماها بازگردانده است‪ .‬با‬ ‫اميررضا نوري پرتو ـ منتقد سينما ـ گفت‌وگو كرديم كه ديدگاه‌هاي خود را درباره فروش فيلم‌ها در بهار امسال‪،‬‬ ‫زمينه‌هاي كاهش آمار فروش گيشه‌ها و فيلم «خوابم مي‌آد» با خبرنگار مثلث مطرح كرد‪.‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫فيلم خوابم مي‌آد با‌توجه ب��ه اينكه در برخي‬ ‫سينماها اجازه اكران نداشت‪ ،‬چقدر در فروش‬ ‫فصل بهار تاثير گذاشت؟‬ ‫‪ l‬تا چند روز پيش‪ ،‬از نظر آمار و در مقايس��ه‬ ‫با فروش فيلم‌هاي امسال مانند فروش كم‌وبيش قابل‬ ‫قبول «گشت ارش��اد» كه خيلي زود از پرده سينماها‬ ‫برداشته شد‪ ،‬مي‌توان گفت كه «خوابم مي‌آد» فروش‬ ‫بدي نداشته است؛ اما اين آمار در مقايسه با فيلم‌هايي‬ ‫است كه بد فروختند‪ ،‬مانند «چك» و «شبكه» كه روي‬ ‫فروش باالي آنها حساب مي‌شد‪ ،‬ولي با يك شكست‬ ‫فاجعه‌آميز س��ينماها را‌ترك كردند‪ .‬بنابراين «خوابم‬ ‫مي‌آد» در مقايسه با اين فيلم‌ها فروش خوبي داشته‪،‬‬ ‫اما آيا اين رقم قابل توجه است؟‬ ‫سال گذش��ته‪ ،‬فيلم «اينجا بدون من» كه فيلمي‌‬ ‫خاص بود و در نگاه اول ش��ايد مخاط��ب عام با آن‬ ‫ارتباط برق��رار نمي‌ك��رد‪ 1‌/5‌ ،‬ماه اكران داش��ت كه‬ ‫يك‌ماه آن هم در م��اه رمضان بود‪ ،‬ول��ي فيلم باالي‬ ‫‪800‬ميليون تومان فروخت كه رقم خيلي خوبي براي‬ ‫اين فيلم كم‌خرج‪ ،‬مس��تقل و البته بس��يار درخشاني‬ ‫بود‪ .‬اين نش��ان مي‌دهد كه مخاط��ب در هر برهه‌اي‪،‬‬ ‫با «فيلم خ��وب» ارتباط برقرار مي‌كن��د‪ .‬درباره فيلم‬ ‫آقاي عطاران‪ ،‬با‌توجه به اينكه در ژانر كمدي اس��ت‬ ‫و خود عطاران را ني��ز در مقام كارگ��ردان و بازيگر‬ ‫دارد و آقاي اكبر عبدي هم يك تيپ‌س��ازي از جنس‬ ‫تيپ‌س��ازي‌ها موفق خود را انجام داده است‪ ،‬انتظار‬ ‫فروش بيشتري وجود داشت‪ .‬البته شايد بتوان گفت‬ ‫اكران اين فيلم به‌طور نسبي و در مقايسه با بقيه فيلم‌ها‪،‬‬ ‫به سينما رونق بخش��يد؛ اما در شرايطي كه بليت‌هاي‬ ‫س��ينما از ابتداي امس��ال نسبت به دو س��ال گذشته‬ ‫باز هم گران‌تر ش��د و در پرديس‌ها ب��االي پنج‌هزار‬ ‫تومان است‪ ،‬اگر قيمت بليت را به‌شكل ميانگين ‪4500‬‬ ‫در نظر بگيريد و اين رقم را بر ف��روش فيلم (حدود‬ ‫‪ 700‬ميليون تومان) تقسيم كنيد‪ ،‬مي‌توان نتيجه گرفت‬ ‫كه ‪150‬ه��زار نفر هم اين فيل��م را نديده‌اند‪ .‬اين رقم‬ ‫را با معمولي‌ترين فروش‌ها در يك دهه گذش��ته كه‬ ‫آمار تماش��اگرها بين ‪300‬هزار تا ‪500‬هزار نفر بود‪،‬‬ ‫مقايسه كنيد‪.‬‬ ‫انتظار مي‌رفت فيلم آقاي عطاران بيشتر فروش‬ ‫كند‪ ،‬اما اكران آن با فصل امتحانات دانشگاه‌ها‪ ،‬فصل‬ ‫كنكور و از همه بدتر با جام ملت‌هاي اروپا هم‌زمان‬ ‫ش��د كه اين عوامل تاثير منفي خود را در فروش فيلم‬ ‫گذاشتند‪.‬‬ ‫به نظر ش��ما‪ ،‬چ��را چنين زماني ب��راي اكران‬ ‫«خوابم مي‌آد» انتخاب شد؟‬ ‫‪ l‬پخش‌كنن��ده اين فيلم‪ ،‬فيلميران اس��ت كه‬ ‫نيازمند بود يك فيلم را به بدنه اكران تزريق كند تا يك‬ ‫تكان اقتصادي به س��ينماها داده شود‪ ،‬چون اگر قرار‬ ‫بود با فروش‌هاي ‪100‬ميلي��ون و ‪ 200‬ميليون فيلم‌ها‬ ‫اكران شوند‪ ،‬ضربه روحي ش��ديدي به سينماگران و‬ ‫بخش توليد سينما وارد مي‌شد‪ .‬بعد از عمل غيرقانوني‬ ‫پايين كشيدن دو فيلم در نوروز امسال‪ ،‬فيلم «خوابم‬ ‫مي‌آد» را جل��و انداختند تا بگويند وضعيت س��ينما‬ ‫خيلي هم بد نيست و فيلمي‌وجود دارد كه بفروشد‪،‬‬ ‫چون بخش خصوصي بعد از اتفاق‌هاي نوروز تقريبا‬ ‫خوابيده اس��ت و همه منتظرند ببينند چه مي‌شود در‬ ‫بخش اكران هم تعداد زيادي فيلم فعال به خواس��ت‬ ‫معاونت س��ينمايي يا خود تهيه‌كنندگان دس��ت نگه‬ ‫داشته‌اند كه حق هم دارند‪ .‬بنابراين نياز بود اين فيلم‬ ‫اكران شود و به نظر من‪ ،‬از اين جنبه كاري هوشمندانه‬ ‫بود‪ .‬البته نمي‌توان گفت اين فيلم فدا شده است‪ ،‬چون‬ ‫به‌هر‌حال مي‌فروشد‪.‬‬ ‫با‌توجه به شاخص‌هايي كه درباره فيلم آقاي‬ ‫عطاران به آنها اش��اره كرديد كه سبب جذب‬ ‫مخاطب مي‌ش��وند و پيش از اين هم ش��اهد‬ ‫بوديم ك��ه فيلم‌هاي��ي بس��يار نازل‌تر فروش‬ ‫بااليي داش��تند‪ ،‬پس چرا به‌زعم شما «خوابم‬ ‫مي‌آد» فروش چشمگيري نداشته است؟‬ ‫‪ l‬خوابم مي‌آد تالش ك��رده كمدي متفاوتي‬ ‫از جنس كمدي‌تلخ‌هاي اروپايي يا‌هاليوودي يا مثال‬ ‫كمدي وودي آلني داش��ته باش��د‪ ،‬ولي فيلم ناموفقي‬ ‫اس��ت‪ .‬خوابم مي‌آد از نظ��ر فيلمنامه‪ ،‬كاس��تي‌هاي‬ ‫فراواني دارد‪ .‬مخاطب خاص با اين فيلم ارتباط برقرار‬ ‫نمي‌كند‪ ،‬در حالي كه اين دسته از مخاطبان مي‌آيند تا‬ ‫فيلمي‌متفاوت ببينند؛ اما فيلم در نيمه نخس��ت نشان‬ ‫مي‌دهد كه خيلي هم متفاوت نيست و حتی از جنس‬ ‫كمدي‌هاي موقعيت تلويزيوني است‪ .‬دوپارگي فيلم‬ ‫سبب مي‌شود كه مخاطبان خاص و عام با آن ارتباط‬ ‫برقرار نكنند‪.‬‬ ‫يكسري از مخاطبان به س��ينما مي‌آيند تا از فيلم‬ ‫لذت ببرند و هدف اصلي س��ينما هم همين اس��ت‪.‬‬ ‫اين اف��راد مثال درب��اره خوابم مي‌آي��د مي‌گويند كه‬ ‫صحنه‌هاي اكبر عبدي خوب ب��ود‪ ،‬در حالي كه اگر‬ ‫بس��ياري از صحنه‌هاي مربوط به كاراكتر اكبر عبدي‬ ‫را از فيلم حذف كنيم هيچ اتفاقي در آن نمي‌افتد‪ .‬اين‬ ‫مورد جزو ضعف‌هاي آش��كار فيلم است و بر پيوند‬ ‫ذهني تماش��اگر با فيلم تاثير مي‌گذارد‪ .‬مثال مخاطبان‬ ‫خاص و عام‪ ،‬فيلم يك‌دست‌تري مانند «ورود آقايان‬ ‫ممنوع» را بيشتر پس��نديدند‪ ،‬ولو اينكه آن فيلم هم به‬ ‫كليش��ه‌ها متوسل ش��ده بود‪ ،‬اما خيلي موفق‌تر بود و‬ ‫فروش درخشاني داشت‪ .‬منتقدان با آن ارتباط برقرار‬ ‫كردند چون فيلمنامه قابل قبولي داشت؛ ولي در فيلم‬ ‫خوابم مي‌آد اين اتفاق نيفتاده است‪.‬‬ ‫مثلث شماره ‪133‬‬ ‫‪ l‬ممي��زي زياد داش��تيم‪ ،‬ام��ا تايم‌ب��ر نبود‪.‬‬ ‫درنهاي��ت با تيتراژ ش��ده ‪ 84‬دقيقه‪ .‬البته يك س��ري‬ ‫چيزهايي كه خيلي دوست داش��تم كه در فيلم باشد‪،‬‬ ‫حذف شده‪ .‬خودم هم هشت دقيقه از نيمه دوم فيلم‬ ‫حذف كردم تا ريتم كار بهتر شود‪ .‬يك سكانس كامل‬ ‫‪ 3‬دقيقه‌اي هم كه در پارك راج��ع به مردها صحبت‬ ‫مي‌كرديم گرفته ش��د‪ ،‬چون فيلم‌هاي امس��ال خيلي‬ ‫خيانت‌محور شده حذف شود‪.‬‬ ‫بيش��تر حذفيات اما ديالوگي بود‪ .‬چيزهايي هم‬ ‫بوده كه با حذف آنها فيلم لطم��ه‌ديده‪ .‬البته ما به‌دليل‬ ‫حضور عبدي در آن نقش مي‌توانستيم در زمينه روابط‬ ‫خانوادگي و رابطه زن و مرد سوء‌استفاده كنيم كه اين‬ ‫كار را نكرديم‪.‬‬ ‫محدوديت‌ها چقدر در به‌وجود آمدن خالقيت‬ ‫مانع‌اند و چقدر موثر؟‬ ‫‪ l‬هم جنبه مثبت دارد و هم منفي‪ .‬فيلمي‌مانند‬ ‫«ورود آقايان ممنوع» موضوع‌اش قابل طرح نيست‪،‬‬ ‫اما به گونه‌اي نوشته و ساخته شده كه ايرادي نمي‌توان‬ ‫به آن وارد كرد‪ .‬به هرحال محدوديت‪ ،‬خالقيتي را در‬ ‫نويس��نده و كارگردان به‌وجود مي‌آورد كه با توجه به‬ ‫ش��رايط س��عي مي‌كند كارهايي را انجام بدهد‪ .‬مثال‬ ‫انتخاب اكبر عبدي در «خوابم مي‌آد» به‌خاطر شرايط‬ ‫موجود است و در محدوديت اين اتفاق افتاده است‪.‬‬ ‫حتما نمايش فيلم در كش��ور ديگري باعث مي‌شود‬ ‫به‌دنبال دليل حض��ور يك بازيگر م��رد در نقش زن‬ ‫بگردند‪ ،‬درحالي‌كه اينج��ا دليل نمي‌خواهد و به يك‬ ‫ايده خوب تبديل مي‌شود‪.‬‬ ‫اما وقتي كار به مرحله مميزي مي‌رس��د‪ ،‬آن‌هم‬ ‫براي مايي كه در اين مملكت كار كرده‌ايم و باالخره‬ ‫خودمان خيل��ي از ضوابط و حدود را مي‌شناس��يم و‬ ‫رعايت مي‌كنيم‪ ،‬خيلي آزاردهنده مي‌شود‪ .‬چيزهايي‬ ‫گفته مي‌ش��ود كه انگار ما اينجا زندگ��ي نمي‌كنيم و‬ ‫نمي‌فهميم‪.‬‬ ‫من ‪ 12‬س��ال تلويزيون كارگردان��ي كردم و در‬ ‫س��ينما هم س��ال‌ها بوده‌ام‪ ،‬بنابراين ما خيلي خوب‬ ‫مي‌فهميم كه چه چيز خوب است‪ .‬وقتي فيلم مميزي‬ ‫مي‌خورد‪ ،‬واقعا اعصابم به ه��م مي‌ريزد‪ .‬مخصوصا‬ ‫برخي از نظرات كه خيلي حال‌گير است‪.‬‬ ‫فيل��م را خيلي ب��ا مردم دي��ده‌ام‪ ،‬ام��ا وقتي به‬ ‫صحنه‌اي از آن مي‌رس��يم كه مي‌بينم مردم واكنش��ي‬ ‫ندارند و يعن��ي موضوع را به‌خاطر صحنه‌اي س��اده‬ ‫كه حذف ش��ده درك نكرده‌اند‪ ،‬حالم گرفته مي‌شود‬ ‫و هربار از س��الن مي‌زنم بيرون‪ .‬اما آنها معتقدند‪ ،‬اين‬ ‫حذفيات به فيلم لطمه نمي‌زند‪.‬‬ ‫با شرايطي كه به‌وجود آمده‪ ،‬ممكن است باز‬ ‫براي تلويزيون كار كني؟‬ ‫‪ l‬فعال در س��ينما كار مي‌كنم‪ ،‬ام��ا اگر وقت‬ ‫پيدا شود و طرح و قصه خوبي باشد‪ ،‬ممكن است در‬ ‫تلويزيون هم كار كنم‪ .‬فعال در مجموعه «قلب يخي» به‬ ‫كارگرداني سامان مقدم كه براي شبكه نمايش خانگي‬ ‫ساخته مي‌شود‪ ،‬بازي مي‌كنم‪.‬‬ ‫در واقع مي‌خواستم فيلم دومم را بسازم‪ ،‬اما ديدم‬ ‫در اين شرايط بهترين كار چيزي نزديك به استراحت‬ ‫است‪ ،‬بنابراين براي من بازيگري در تايم باال‪ ،‬بهترين‬ ‫چيز بود‪ ،‬بنابراين به اين كار رفتم تا ببينم شرايط چه‬ ‫مي‌شود‪.‬‬ ‫در اين مدت اگر مشكلي براي فيلمي‌ديگر پيش‬ ‫نيامد‪ ،‬فيلم دومم را نيمه دوم امسال يا اوايل سال بعد‬ ‫مي‌س��ازم‪ .‬در عين حال براي بازي سينمايي هم چند‬ ‫پيش��نهاد مانند فيلم جديد محسن اميريوسفي شده و‬ ‫قول مساعد دادم‪g .‬‬ ‫‪71‬‬
‫سينمايي كه ناديده گرفته شد‬ ‫فرهنگ‬ ‫چند نكته درباره اولين ساخته عطاران‬ ‫‪3‬‬ ‫مثلث شماره ‪133‬‬ ‫از اين ظرافت‌ها كه بگذريم يك اتفاق ديگر است‬ ‫كه در مديريت فرهنگ��ي رخ داده و مي‌دهد‪ .‬اگر كمي‬ ‫‌صفحاتانقالباسالميراورقبزنيمشباهت‌هايزيادي‬ ‫ميان جنس نگاه اجتماعي كمديني مانند رضا عطاران و‬ ‫قشري اجتماعي كه انقالب اسالمي به آنها تعلق دارند‪،‬‬ ‫پيدامي‌كنيم‪.‬‬ ‫خبرگزاري‌ها مي‌گويند «خوابم مي‌آید» عطاران به‬ ‫مرز ميلياردي شدن نزديك شده است؛ اصال به اين كاري‬ ‫نداريم كه با اين گراني بليت سينما‌ها ديگر ميلياردي شدن‬ ‫چندان شگفت‌آور نيست‪ ،‬اما يك چيز را نبايد فراموش‬ ‫كرد كه در اين دوره و زمانه كس��ادي س��ينما‪ ،‬به ميليارد‬ ‫رسيدن اولين فيلم عطاران معنا و مفهوم خاصي دارد‪.‬‬ ‫رضا عطاران از هم��ان ابتداي فيل��م توانايي‌هاي‬ ‫كارگرداني‌اش را به رخ مي‌كشد؛ اينكه مي‌گوييم همان‬ ‫اول منظورمان عنوان‌بندي است و تصاويري است كه از‬ ‫فرفره‌بازي بچه‌ها نشان مي‌دهد بعد هم فيلم را به روش‬ ‫خودش آغاز مي‌كند‪ .‬همه چيز درست و دقيق طراحي‬ ‫شده است‪ .‬از پله‌هاي خانه قديمي‌و پدري معلم‪ .‬زهوار‬ ‫در رفته رياضي تا طراحي لباس اكبر عبدي که به‌عنوان‬ ‫مادر در اين فيلم ايفاي نقش مي‌كند‪.‬‬ ‫مساله اصلي فيلم و سريال‌هاي عطاران تا آنجايي‬ ‫كه خودش است و به كسي ديگر تكيه نمي‌كند‪ ،‬هويت‬ ‫بوده و هست؛ اما آنجايي كه اعتمادبه‌نفسش را از دست‬ ‫مي‌دهد ماجرا شكل ديگري پيدا مي‌كند و از يك كمدي‬ ‫جدي به يك فانتزي كودكانه تبديل مي‌شود‪ .‬خصوصا‬ ‫در آن بخش از فيلم كه داستان ساده‌انگارانه دزدي مطرح‬ ‫مي‌شود و شاهكار رضا عطاران به يك فيلم دست‌چندمي‬ ‫‌كمدي نزديك مي‌شود كه نه سينمايي است و نه شاهكار‪.‬‬ ‫عطاران داستان‌نويس خوبي نيست‪ ،‬اما روايت‌گر‬ ‫فوق‌العاده‌اي است؛ ممكن اس��ت قصه‌هايش سر و ته‬ ‫نداشته باشند و كالژي از شوخي‌هاي گاه ركيك به نظر‬ ‫‪72‬‬ ‫بيايد‪ .‬ممكن اس��ت نتواند فراز و فرود‌ها را رعايت كند‬ ‫يا اينكه آنطور كه سينماگر فيلمنامه‌نويسان متعهد تمهيد‬ ‫مي‌كنند تا قصه را پله به پله جلو ببرند تا به اوج برسد ريتم‬ ‫قصه‌اش را تنظيم كند‪ ،‬اما در ش��خصيت‌پردازي استاد‬ ‫است‪ .‬شخصيت‌هايش واقعي هس��تند و ريشه دارند و‬ ‫بيش از اينكه بازي كنند زندگ��ي مي‌كنند؛ بازيگر وقتي‬ ‫بازي مي‌كند ناخودآگاه رفتار‌هاي تصنعي را مي‌ش��ود‬ ‫با ذره‌بين در البه‌الي تار و پود ش��خصيت‌اش پيدا كرد‪،‬‬ ‫اما ش��خصيت‌هاي فيلم رضا عطاران هماني هستند كه‬ ‫بايد باشند؛ اما همه اينها تا آنجايي است كه رضا عطاران‬ ‫نخواهد كارگرداني كند؛ يعني در كارگرداني‌اش تقليد‬ ‫كند‪.‬‬ ‫روحيات ش��خصي كارگردان يك وجه ماجراي‬ ‫عطاران است و سواد بصري او‪ ،‬آشنايي‌اش با تاريخ سينما‬ ‫و سبك‌هاي سينمايي خصوصا در كمدي‪ ،‬وجه ديگري‬ ‫از كارنامه حرفه‌اي او را تش��خيص مي‌دهد‪ .‬عطاران در‬ ‫نشس��تي مطبوعاتي كه در آن از او درب��اره ركيك بودن‬ ‫بازيگري‌اش س��وال كرده بود بر اين ركيك بودن تاكيد‬ ‫مي‌كند و آن را از ويژگي‌ه��اي بازيگري‌اش مي‌داند‪ ،‬اما‬ ‫اين همه ماجرا نيست‪ .‬رضا عطاران در محله‌اي در مشهد‬ ‫به دنيا آمده است كه از محالت متمول اين شهر محسوب‬ ‫نمي‌شود و شايد از همين جهت است كه به خوبي با يك‬ ‫نوع خاص از بافت اجتماعي آشنا است‪ .‬آثار تلويزيوني او‬ ‫نشان داده است كه مي‌تواند به راحتي در اين طبقه خاص‬ ‫اجتماعي نفوذ كرده و ظرايف رواب��ط اجتماعي آنها را‬ ‫به تصوير بكشد تا جايي كه اگر در برخي فراز‌ها‪ ،‬قالب‬ ‫كمدي اثر غالب نمي‌شد كامال فضايي مستندگونه را در‬ ‫لوكيشن‌ها و آب و رنگ پالن‌ها تثبيت مي‌كرد‪.‬‬ ‫درآثارعطارانهموارهمي‌شوديكنوعتضادطبقاتي‬ ‫كامال طبيعي و غير‌تصنعي را پيگي��ري كرد كه با وجود‬ ‫تاثير‌پذيري‌هاي مداوم او از اطرافيانش در طي س��اليان‬ ‫متمادي همچنان به حيات خود ادامه مي‌دهد‪ .‬به‌طوريكه‬ ‫وقتي بعد از سال‌ها فعاليت در تلويزيون قرار مي‌شود اثري‬ ‫سينمايي بسازد‪ ،‬دوباره به همان فضاي خاص اجتماعي‬ ‫باز مي‌گردد و لوكيشن‌ها و شخصيت‌هاي آپارتماني را‬ ‫پس مي‌زند‪.‬‬ ‫برخي منتقدان س��ينمايي اثر اخير رضا عطاران را‬ ‫به‌نوعيدردستهكمديسياهمي‌گنجانندوحتيتمداستان‬ ‫را با آثار وودي آلن مقايسه مي‌كنند؛ البته فيلمنامه «خوابم‌‬ ‫مي‌آید» شباهت‌هايي با فيلمنامه «پول را بردار و فرار كن»‬ ‫دارد آنقدر كه مي‌شود گفت اقتباسي از اين فيلمنامه هم‬ ‫بوده اس��ت؛ با اين وصف تنها دليلي كه باعث مي‌شود‬ ‫كمدي عطاران را كمدي س��ياه بخوانند همين شباهت‬ ‫است؟ چه چيز باعث مي‌شود كه اين نوع رويكرد كمدي‬ ‫عطاران تنه به كمدي س��ياه بزند؟ در تعاريف مش��هور‬ ‫از كمدي سياه ويژگي اصلي اين س��بك از كمدي را در‬ ‫پرداختن به تابو‌ها مي‌دانند و عده‌اي ديگر نيزهجوگونگي‬ ‫را از خاصيت‌هاي اين تم خاص از كمدي برمي‌شمرند‪.‬‬ ‫مواردي كه ه��ر دو در اولين اثر س��ينمايي عطاران قابل‬ ‫بازيابي اس��ت‪ .‬عطاران در جدالي ممت��د اجتماعي‌اش‬ ‫كه گفتيم رگه‌هاي آن در تمام آثار قبل��ي او قابل رويت‬ ‫اس��ت هجو مي‌كند‪ .‬پول‪ ،‬قدرت مناسبات اجتماعي و‬ ‫البته طبقاتي در اثر عطاران هجو مي‌ش��ود و اين ويژگي‬ ‫منحصربه‌فرد اين اثر عطاران محسوب مي‌شود‪.‬‬ ‫اگر چه اث��ري ك��ه عبدالرض��ا كاهاني ب��ا عنوان‬ ‫«اسب حيوان نجيبي اس��ت» – كه اتفاقا عطاران يكي از‬ ‫هنرپيش��ه‌هاي اصلي اين اثر هم بود‪ -‬نيز هجويه‌اي در‬ ‫همين قد و قامت به حس��اب مي‌آمد‪ ،‬اما پز ضدداستاني‬ ‫فيلم‪ ،‬به‌مراتب آن فيلم را از «خوابم مي‌آيد» عطاران عقب‬ ‫مي‌اندازد‪ .‬عطاران قصه‌اي را مي‌گويد كه روي اعصاب‬ ‫مخاطب نمي‌رود آرام پيش مي‌رود و مخاطب را درگير‬ ‫مي‌كند‪ ،‬اما همانطور كه گفتيم عطاران قصه‌نويس��ي را‬ ‫به‌خوبي نمي‌داند‪ .‬شايد براي همين است كه از يك جايي‬ ‫به بعد افسار سمند داستان را در دستي نامرئي رها مي‌كند‬ ‫كه احتماال دست يك نويس��نده تجاري‌نويس است و‬ ‫قصه جاندار اوليه كه به اعتقاد برخي اقتباس��ي از وودي‬ ‫آلن است به يك قصه فانتزي آپارتماني تبديل مي‌شود‪.‬‬ ‫از اين ظرافت‌ها كه بگذريم يك اتفاق ديگر است كه در‬ ‫مديريت فرهنگي رخ داده و مي‌دهد‪ .‬اگر كمي‌صفحات‬ ‫انقالب اس�لامي را ورق بزنيم شباهت‌هاي زيادي ميان‬ ‫جنس نگاه اجتماعي كمديني مانند رضا عطاران و قشري‬ ‫اجتماعيكهانقالباسالميبهآنهاتعلقدارندپيدامي‌كنيم‪.‬‬ ‫اين يك اتفاق است؛ با همين صراحت؛ اگر نه هيچ يك‬ ‫از استوانه‌هاي مديريت فرهنگي در ظهور افرادي مانند‬ ‫عطاراننقشنداشته‌اندچنانكهبراينگهدارياوهمنقشي‬ ‫نداشته و ندارند و اين نقش نداشتن زمينه را براي يارگيري‬ ‫نئوماركسيست‌هاكهالبتهتعدادشاندررسانهمليوسينماي‬ ‫كشور هم كم نيست آماده مي‌كند‪ .‬نئوماركسيست‌هايي‬ ‫كه در كافي‌ش��اپ‌ها و آپارتمان‌هاي لوكس زي ‌ر تركش‬ ‫كولر‌هاي‌گازي يا در پناه ش��ومينه از ج��دال طبقاتي و‬ ‫بورژوازي مس��لط حرف مي‌زنند و در نهايت فيلمنامه‬ ‫مي‌نويسند و پروژه‌هاي كالن مي‌بندند‪.‬مديريت فرهنگي‬ ‫بيالنش را پرمي‌كند‪ .‬حاال چه نئوماركسيست باشد و چه‬ ‫غير آن و البته براي مديريت س��كوالر فرهنگي بهتر اين‬ ‫استكهطرفمقابلادعايانقالبي‌گرينداشتهباشد‪.‬حاال‬ ‫اينكه رضا عطاران هم اشتراكات و هم استعدادهاي فراوان‬ ‫داشته باشد براي اين مديران فرهنگي و رسانه‌اي مفهومي‌‬ ‫نداشته و ندارد‪ .‬با اين وصف توقعي از مديريت فرهنگي‬ ‫نيست؛ اما از رس��انه‌ها و قلم به دس��تاني كه نام انقالب‬ ‫اسالمي را يدك مي‌كشند‪ .‬مي‌شود و بايد توقع بيشتري‬ ‫داشت‪.‬‬ ‫منبع‪‌:‬سايتمشرق‬
‫همنشيني عضو كلوپ ميلياردرها با طبقه ضعيف‬ ‫عطاران به دنبال چه نوع سينمايي است؟‬ ‫عليرضا بهرامي‬ ‫‪4‬‬ ‫فرهنگ‬ ‫مثلث شماره ‪133‬‬ ‫وقتيبارضاعطارانازنزديكبرخوردمي‌كني‪،‬قطعا‬ ‫بهنظرآشنامي‌آيد؛البتهنهازآنبعدكههنرپيشهپركارسينماو‬ ‫تلويزيونبودهوطبعاشناختهشدهاست‪،‬بلكهازاينمنظركه‬ ‫ظرف چند دقيقه اندك دستت خواهد آمد كه او همان‌طور‬ ‫كهبازيمي‌كندزندگيمي‌كند‪،‬ياشايدهمبرعكس‪.‬اساسا‬ ‫هيچ‌كس‪ ،‬حتي خودش هم به‌خاطر نمي‌آورد كه او را در‬ ‫فيلم‌ها و سريال‌هاي مختلف‪ ،‬با تيپ‌هاي متفاوت ديده‬ ‫باشد‪.‬گاهيمي‌گويددوستداردرئالبازيكند‪،‬گاهيهم‬ ‫اعترافمي‌كندكهاساسااين‌كارازاوبرنمي‌آيدكهمثالمثل‬ ‫اكبرعبدي‪،‬يك‌جانقششاهرابازيكند‪،‬جايينقشكودك‬ ‫وجايديگرنقشمادربزرگياقصابرا‪.‬‬ ‫در واقع رضا عطاران در توضيح خالصه‪ ،‬در عرصه‬ ‫نمايش زندگي‪ ،‬همان‌طور مي‌خن��دد‪ ،‬همان‌طور حرف‬ ‫مي‌زند‪،‬همان‌طورشوخيمي‌كندوهمانطورسربه‌هواست‬ ‫كهدرفيلم‌هايشهست‪.‬پسعجيبنيستكهدر‌فيلم‌هاو‬ ‫سريال‌هاييكهمي‌سازد‪،‬غالباغلبهبر‌فضاوشخصيت‌هاي‬ ‫مربوط به طبقه متوسط جامعه است؛ چراكه او خود از دل‬ ‫اينطبقهبرآمدهوباآنهازندگيكردهاست‪.‬طبقهمتوسطهم‬ ‫طبعانگاهنزديك‌تريدارندبهطبقه‌هايپايين‌دستجامعه‬ ‫تامتموالنيكهگاهيممكناستاعانه‌ايبرايفقراصرف‬ ‫كنند‪.‬اينوجهعطارانموجبشدهحتيدرفيلم‌هاييكهاو‬ ‫خودنقشيدرنوشتنوكارگردانيآنهانداشته‪،‬با‌حضورش‪،‬‬ ‫غلبه به‌سمت اين طبقات اجتماعي بچرخد‪ .‬براي نمونه‪،‬‬ ‫گويا ابتدا قرار بوده در فيلم «كالهي براي باران» (مسعود‬ ‫نوابي) عطاران نقش فرد متمولي را داش��ته باشد كه براي‬ ‫تفريح دزدي مي‌كند‪ ،‬اما رفته رفته با حضور او در اتمسفر‬ ‫فضاي كار‪ ،‬تصميم بر اين مي‌شود كه شخصيت مربوط‬ ‫به او‪ ،‬جواني باش��د كه دل پاكي دارد‪ ،‬اما از سر العالجي‬ ‫بهكارهايخالفقانونرويآوردهوالبتهقطعاحاصلكار‬ ‫نشان داده كه اين تغيير تصميم‪ ،‬شايد درست‌ترين تصميم‬ ‫درباره آن فيلمبوده است‪.‬‬ ‫عطارانازنسلچهل‌وهفتي‌هاستكهدورانكودكي‪،‬‬ ‫نوجواني و جواني‌ش��ان هر‌كدام با‌ش��رايط و تحوالت‬ ‫اجتماعي خاصي همراه بوده و به‌همين نسبت خاطرات‬ ‫نوستالژيك بسياري از هر‌كدام از اين دوره‌ها داشته‌اند‪ .‬او‬ ‫كه اصليت گنابادي دارد و متولد مشهد است‪ ،‬كار هنري‬ ‫را گويا در تهران كه براي ادامه تحصيل به آن وارد ش��ده‬ ‫و در حال تش��كيل خانواده در آن هم بوده‪ ،‬از س��ال‪ 72‬و‬ ‫براس��اس اتفاق‪ ،‬با مجموعه معروف «س��اعت‌خوش»‬ ‫آغاز مي‌كند‪ .‬البته پيش از آن نقش طنز بازي نمي‌كرده اما‬ ‫نقش‌هاي جدي‌اش هم خنده تماشاگر را به‌دنبال داشته‬ ‫بالدينصادقي‪«:‬هملت‬ ‫است‪.‬دو‌نمايشكاركردهبودباقط ‌‬ ‫و سيمرغ»‪ .‬او نقش يكي از دوس��تان هملت را داشته‌كه‬ ‫هرچند نقش جدي بود‪ ،‬تماشاچي مي‌خنديد‪ .‬در سيمرغ‬ ‫هم يكي از ‪ 30‬مرغ بود كه باز هم همي��ن اتفاق مي‌افتاد‪.‬‬ ‫در نمايش هملت با مهران مدي��ري كه نقش برادر اوفيليا‬ ‫را بازي مي‌كرد‪ ،‬آشنا مي‌شود و زماني‌كه آنها هسته اوليه‬ ‫ساعتخوشراچيدهوازده‌هانفرهمتستگرفتهبودند‪،‬‬ ‫مديري ناگهان به‌ي��اد عطاران مي‌افت��د‪ ،‬او را پيدا مي‌كند‬ ‫و براي بازي در اين مجموع��ه طنز دعوتش مي‌كند‪.‬البته‬ ‫ارتباط مديري و عطاران پس از آن شكل سوال‌برانگيزي‬ ‫داشته كه تصور دو پادشاه در يك اقليم نگنجد را به ذهن‬ ‫متبادر مي‌كند‪ ،‬اما همواره به‌شكلي به‌نظر تصنعي‪ ،‬ازسوي‬ ‫طرفين رد شده است‪ .‬عطاران همواره از اين سخن گفته‬ ‫كه افتخار مي‌كند در يكي از آثار مديري نقشي ايفا كند‪ ،‬اما‬ ‫چون مي‌داند كه نقش‌هاي او متناسب با نوع بازي عطاران‬ ‫نيست‪ ،‬براي كارهاي مديري دعوت نمي‌شود‪ .‬از طرفي‬ ‫هم با توجه به پيشنهاد نقش‌هايي كه مديري رد مي‌كند‪،‬‬ ‫مي‌داند كه براي بازي در كارهاي او اجابتش نخواهد كرد‪،‬‬ ‫پس او هم دعوتش نمي‌كند‪ .‬عطاران در عين حال مدام از‬ ‫اين سخن مي‌گويد كه مديري شخصيتي دارد كه در عين‬ ‫باهوش��ي‪ ،‬از زندگي لذت نمي‌برد‪ .‬اگر حرف عطاران را‬ ‫بپذيريم‪،‬شايدنقطهعطفتفاوتفضايكاريمديريواو‬ ‫دراينباشدكهكارهايشمعموالفانتزينيستودرمحيط‬ ‫خانواده‌ها و كوچه پس كوچه‌هاي جنوب شهر‪ ،‬برمبناي‬ ‫واقعيت‌هايملموسمي‌گذرد‪.‬شايدبتوانگفتبسيارياز‬ ‫موقعيت‌هاوشخصيت‌هايعطاراندست‌كمدرمادهاوليه‪،‬‬ ‫از خاطرات دوران كودكي و نوجواني‌اش نشأت گرفته و‬ ‫در نهايت يك پرداخت هنرمندانه و هوشنمدانه را از سر‬ ‫گذرانده‌اند‪ .‬مثال براي كساني‌كه در فضاهاي مشابه زندگي‬ ‫كرده باشند‪ ،‬شخصيت‌هايي چون‌هاش��م اگزوز (با‌بازي‬ ‫سيروس گرجستاني) در سريال متهم گريخت او‪ ،‬مانند‬ ‫ديگر شخصيت‌هاي اين مجموعه‪ ،‬مابه‌ازاهايي در فضاي‬ ‫رئالزندگيداشته‌اند‪.‬‬ ‫به‌هر‌حال‪ ،‬رضا عطاران كه حضور در ‪‌22‬مجموعه‬ ‫تلويزيوني را به‌عنوان بازيگر‪ ،‬كارگردان‪ ،‬نويسنده‪ ،‬مشاور‬ ‫و حتي طراح تيتراژ و خواننده در كارنامه دارد‪ ،‬وقتي پس‬ ‫از چهار س��ال بازي در چهار مجموعه‪ ،‬نخستين تجربه‬ ‫كارگرداني‌اش را در سال ‪ 76‬تجربه كرد‪ ،‬تا مدتي در همان‬ ‫فضاهاي«مجيددلبندم»كارمي‌كرد‪،‬اماشايدبتوانگفتاز‬ ‫ساخت «كوچه اقاقيا» در سال‪ 82‬بود كه قالب مخصوص‬ ‫خودراپيداكردودرآثاربعديچون‪«:‬خانهبه‌دوش»‪«،‬متهم‬ ‫گريخت»‪« ،‬ترش و شيرين»‪« ،‬سه در چهار» و «بزنگاه»‪ ،‬آن‬ ‫را ادامه داد‪ .‬فضاي خانواده‌اي از طبقه متوسط يا مستضعف‬ ‫توامبامشكالتنداريكهخودزندگيوروابطشانفضايي‬ ‫طنزگونه دارد و در واقع به مخاطب القا مي‌كند كه در عين‬ ‫نداري مي‌توان و بايد آسوده و چه بسا سرخوش زندگي‬ ‫كرد‪ .‬درواقع هرچند عطاران در حوزه سريال تلويزیوني‬ ‫سابقه همكاري با افرادي چون مهران مديري‪ ،‬بهروز‬ ‫بقايي‪،‬سيروس‌مقدم‪،‬مرضيهبرومند‪،‬مسعودرساموبيژن‬ ‫بيرنگرادارد‪،‬خودشامضايكاريپيدامي‌كندمتفاوت‬ ‫كهشايدبتوانگفتازسويهمكارانشمهرانغفوريان‪،‬‬ ‫مجيد صالحي و سعيد آقاخاني كه هركدام به‌نوعي با‬ ‫حضوردرآثاريازعطارانشناختهياشناخته‌ترشدند‪،‬‬ ‫تكثيرشد‪.‬‬ ‫عطاران به‌موازات حضور در تلويزيون و دقيقا از‬ ‫سال‪ 1376‬بازيدرآثارسينماييراهمدنبالكردهوباز‬ ‫جالبآنكهدراينزمينههمبههمگرايي‌هاييرسيده‬ ‫است‪ .‬ش��اخص‌ترين آنها «كاله قرمزي و سروناز»‬ ‫ايرجطهماسب‪«،‬هوو»و«تيغ‌زن»عليرضاداوودنژاد‪،‬‬ ‫«خروس جنگي» مسعود اطيابي‪« ،‬توفيق اجباري»‬ ‫محمدحسينلطيفي‪«،‬تسويه‌حساب»تهمينهميالني‪،‬‬ ‫«ورود آقايان ممنوع» رامبد جوان و «اسب حيوان‬ ‫نجيبي اس��ت» و «بي‌خود و بي‌جهت» عبدالرضا‬ ‫كاهانيبودهاست‪.‬دراينمسيرهماوهرچندمسير‬ ‫خود را از سيندرال و كاله قرمزي آغاز مي‌كند‪ ،‬در‬ ‫ادامه نيز فيلم‌هايي چون نيش زنبور و هرچي خدا‬ ‫بخواد را به كارنام��ه‌اش اضافه مي‌كند و هنوز هم‬ ‫در كارهايي چون اخالقتو خوب‌كن حضور مي‌يابد‪ ،‬اما‬ ‫درنهايتبهآثارعبدالرضاكاهانيمي‌رسد‪،‬بانقش‌هاييدر‬ ‫تلفيقجديتزندگي‪،‬لودگيوطنزوتلخي‪.‬‬ ‫اتفاقا وقتي هم كه پس از حضور و بازي در ‪ 23‬فيلم‬ ‫سينمايي‪،‬بيست‌وچهارمينحضورشهمزمانمي‌شودبا‬ ‫اولين تجربه كارگرداني‌اش‪ ،‬باز هر دو وجه را از خود بروز‬ ‫مي‌دهد‪ .‬درواقع فيلم «خوابم مي‌آد» را در دو نيمه مي‌توان‬ ‫توصيف كرد كه نيمه نخست آن فضايي مخاطب‌پسند‬ ‫دارد‪،‬هرچندبازهمانوجوهتوجهبهقشرپايين‌دستدرآن‬ ‫مشهود است‪ ،‬در نيم ‌هدوم هم كه اين وجهبهغلبه مي‌رسد‪،‬‬ ‫امابازمخاطبرفتارينشانمي‌دهدكهيعنيبابپسندش‬ ‫آمده و براي راضي نگه داشتن او الزم نيست به هر‌پستي در‬ ‫ت با بازي مريال‬ ‫كار طنز دست زد‪ .‬در اين فيلم هم شخصي ‌‬ ‫زارعي و هم آن شخصيتي كه عطاران در قالب فرزند ناصر‬ ‫گيتي‌جاه (پدر) و اكبر عبدي (مادر) بازي كرده‪ ،‬از دل همان‬ ‫محله‌هاييبيرونآمده‌اندكهتلويزیوندرآنهاكمياببودو‬ ‫امتحان شانس با تفنگ ساچمه‌اي پردار‪ ،‬يك تفريح بزرگ‬ ‫محسوبمي‌شد‪.‬‬ ‫نكته قابل توجه در اين ميان آنكه فيلم حتي فراتر از‬ ‫برخي پيش‌بيني‌هاي به‌نسبت ميانه‪ ،‬در دو هفته نخست و‬ ‫درحالي‌كهمهم‌ترينسينمايتهرانرادراختيارنداشته‪،‬مرز‬ ‫فروشيكميلياردتومانيراردكرده‪،‬امابازهمرضاعطاران‬ ‫به سينماهاي جنوب تهران سر مي‌زند و با بچه‌هاي آن‌جا‬ ‫فيلمرامي‌بيند‪،‬هنوزماشيننداردوچونباتاكسيوآژانس‬ ‫اين طرف و آن طرف مي‌رود پاي ثابتي براي درد دل مردم‬ ‫شده است و به‌رغم ورود به باشگاه ميلياردي‌ها‪ ،‬همچنان‬ ‫براي آينده زندگي‌اش نگران اس��ت‪ ،‬چون مي‌داند ش��م‬ ‫اقتصادي خوبي ندارد و احتمال زيادي دارد كه سرنوشتش‬ ‫بشود شبيه به آنچه بر بسياري از مشاهير سينما گذشت و‬ ‫به‌سختيگذشت‪g.‬‬ ‫‪73‬‬
‫نقدونظر‌‬ ‫ورزش‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪74‬‬ ‫سلطه اسپانيا‬
‫پرده‌برداري از راز قهرمان‬ ‫اسپانيا چگونه اروپا را فتح كرد؟‬ ‫بهمن فروتن‬ ‫‪1‬‬ ‫ورزش‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫مسابقات يورو‪ 2012‬را بايد از دو منظر مورد بررسي‬ ‫ي و اجتماعي و‬ ‫قرار داد‪ .‬يكي از منظر سياس��ي‪ ،‬اقتصاد ‌‬ ‫ديگري از منظر فني‪ ،‬چراكه هر دوي اين موارد به يكديگر‬ ‫مربوط اس��ت‪ .‬بي‌ترديد تنها نكته تازه در اين رقابت‌ها‬ ‫بازي بدون مهاجم تيم اس��پانيا بود و شايد براي بسياري‬ ‫سوال باشد كه منطق دل بوسكه براي اين اقدام چه بوده‬ ‫است؟ نكته اينجاس��ت كه مدتي قبل چلسي با روشي‬ ‫خاص توانست تيم‌هايي چون بارسلونا و بايرن مونيخ را‬ ‫در ليگ قهرمانان اروپا شكست دهد و قهرمان شود‪ .‬ايتاليا‬ ‫هم در يورو همين راه را پيمود‪ .‬روشي كه ايتاليا برگزيد‪،‬‬ ‫راهي است كه از ليگ دسته دوازدهم تا ليگ برتر فوتبال‬ ‫هر كش��وري مي‌توانند اتخاذ كنند اما روش تيم اسپانيا‬ ‫يك روش منحصر به فرد اس��ت و قابل تكثير شدن در‬ ‫جهاننيست‪.‬درتئوريفوتبالزمينبهسهقسمتتقسيم‬ ‫مي‌شود‪ .‬يك سوم خودي كه مدافعان در آن حضور دارند‪،‬‬ ‫يكسومميانيكه‌هافبك‌هادرآنبازيمي‌كنندويكسوم‬ ‫حريفكهجايگاهمهاجماناست‪.‬يعنيهركدامازاينسه‬ ‫خط بازيكنان تخصصي مربوط به خود را دارند‪ .‬حال اگر‬ ‫تيمي‌مانند اسپانيا آنقدر قوي باشد كه يك سوم مياني خود‬ ‫را در محوطه ‪ 18‬قدم تيم حريف تشكيل دهد‪ ،‬آن وقت‬ ‫ديگر به جاي مهاجماني چون ت��ورس و يورنته نياز به‬ ‫ظرافت‌هافبك‌هاييچوناينيستا‪،‬فابرگاسوژاويخواهد‬ ‫بود‪ .‬در بازي فينال ديديم زماني كه ايتاليا با‪ 11‬بازيكن دفاع‬ ‫مي‌كرد‪ ،‬اسپانيا همين روش را اتخاذ كرد و يك سوم مياني‬ ‫خود را در محوطه جريمه حريف تشكيل داد و طبيعتا در‬ ‫آن زمان تورس اگر در زمين بود يك بيكاره مي‌ش��د و به‬ ‫هميندليلكاربهخالقيتسيلوا‪،‬فابرگاس‪،‬اينيستاوژاوي‬ ‫سپرده شد و ايتاليا اين گونه عقب زده شد و زير فشار قرار‬ ‫گرفت‪ .‬اما چه زماني دل بوسكه مهاجمانش را به ميدان‬ ‫آورد؟زمانيكهايتاليابهدروازهاسپانيافشارآوردواينفشار‬ ‫سبب شد تا خط مياني اين تيم عقب برود‪ .‬به همين دليل‬ ‫سرمربي اسپانيا تورس را به زمين فرستاد تا فشار را حفظ‬ ‫كند و دقيقا هم موفق ب��ود‪ .‬در واقع مي‌توان گفت كه دل‬ ‫بوسكه روش‪ 4-1-5‬را براي بازي تيمش برگزيد‪ .‬استفاده‬ ‫ك هافبك دفاعي و پنج بازيكن‌هافبك‬ ‫از چهار مدافع‪ ،‬ي ‌‬ ‫كه در واقع هر پنج نفر آنها مهاجماني بودند كه با ظرافت‬ ‫كهافبكدريكسومحريفبازيمي‌كردند‪.‬من‬ ‫خاصي ‌‬ ‫اطميناندارماسپانيابااتخاذاينروشآلمانراهمشكست‬ ‫مي‌داد‪.‬يعنياگركلوزهوگومزرادرخطحملهآلماندرنظر‬ ‫بگيريم آنها هم در مقابل اين روش بازي از كار مي‌افتادند‪.‬‬ ‫ضمن آنكه آلمان به هيچ وجه توانايي اقدام مشابه مانند‬ ‫ط هافبك‬ ‫اسپانيا را نداشت چراكه بازيكنان اين تيم در خ ‌‬ ‫تواناييفنيبازيكناناسپانياراندارند‪.‬اماجداكردنمباحث‬ ‫فني از مباحث سياسي‪ -‬اجتماعي و اقتصادي اشتباه است‪.‬‬ ‫فراموش نكنيم اكنون در اروپا با دولت‌هايي ورشكسته‬ ‫در مناس��بات اقتصادي و اجتماعي و همراه با وادادگي‬ ‫سياسي روبرو هستيم‪ .‬در همين اروپا‪ ،‬اسپانيايي قرار دارد‬ ‫كه دولتش از نظر مالي كامال دچار بحران است و همينطور‬ ‫آلماني كه در مقابل اين ورشكستگي‌ها كاري پيش نبرده‬ ‫است‪ .‬فوتبال هم يك جزيره مستقل نيست كه بخواهيم‬ ‫بگوييم از اين مسائل تاثيري نمي‌گيرد‪ .‬نكته اينجاست كه‬ ‫با اين ش��رايط دولت‌ها كنترلي بر روي فوتبال ندارند و‬ ‫فوتبال بدون نظارت هم به دست بنگاه‌هاي شرط‌بندي‬ ‫مي‌افتد و بازيكنان فوتبال هم نه به كارمندانبلكهبهبردگان‬ ‫اين بنگاه‌ها تبديل مي‌شوند‪ .‬اين گونه است كه مي‌بينيم‬ ‫دولت ايتاليا قبل از آغ��از رقابت‌هاي يورو اعالم مي‌كند‬ ‫كه بايد فوتبال اين كشور براي دو سال تعطيل شود و تيم‬ ‫ملي اين كشور هم به رقابت‌هاي يورو‪ 2012‬نرود چراكه‬ ‫مي‌داند ديگر امورات فوتبال از دستش درآمده است‪ .‬چند‬ ‫سالقبلسلويوبرلوسكونيرئيس‌جمهورايتالياقانونيرا‬ ‫به پارلمان برد و براي تيم‌هاي ليگ برتر اين كشور تقاضاي‬ ‫پول كرد اما پارلمان به دليل بحران اقتصادي با آن مخالفت‬ ‫كرد و طبيعي بود كه وقتي دولت پول باشگاه‌ها را ندهد آن‬ ‫وقت اختيار اين باشگاه‌ها دست افرادي مي افتد كه به‌دنبال‬ ‫كار در ورزش نيستند بلكه آمده‌اند تا جيب خودشان را پر‬ ‫كنند‪ .‬در واقع‪ ،‬موضع‌گيري دولت ايتاليا درباره ممانعت از‬ ‫آمدن تيم‌ملي اين كشور به يورو و تعطيلي دو ساله فوتبال‬ ‫باشگاهينشانمي‌دهدكهفساددرفوتبالايتاليابهباالترين‬ ‫اندازه خود رسيده است‪ .‬بنابراين بجاي پرداختن به مسائل‬ ‫تكنيكي و تاكتيكي بايد يورو و نتايج به دست آمده در آن‬ ‫را از اين زاويه نگاه كنيم‪ .‬سوال اين است يوفا كه فقط يك‬ ‫ميشلپالتينيداردقوي‌تراستيادولتايتاليابادههاوزير؟‬ ‫وقتيدولتايتالياحريفاينهانشدهاستديگرتكليفما‬ ‫با يورو هم مشخص است‪ .‬در روز اول رقابت‌هاي يورو‬ ‫جمهوري چك كه در نهايت صدرنشين مي‌شود‪ ،‬چهار‬ ‫گل از روسيه دريافت مي‌كند‪ .‬اين چهار گل را پيتر چك‬ ‫مي‌خورد كه سه تا از اين گل‌ها بسيار بچه گانه و خنده دار‬ ‫است‪.‬حالاينپيترچكدروازهبانچهتيمي‌است؟دروازه‬ ‫بان تيم چلسي كه مالكش آبراموويچ روس است‪ .‬همين‬ ‫روسيه در روز آخر به يونان ضعيف مي‌بازد و كنار مي‌رود‪.‬‬ ‫همانطور كه لهستان و اوكراين كنار مي‌روند‪ .‬من روزي كه‬ ‫بازي هلند و دانمارك را ديدم‪ ،‬همان زمان كه مشخص شد‬ ‫پنجمهاجمدرجهيكاينتيماز‪ 12‬موقعيتگلهيچكدام‬ ‫را گل نكرده‌اند‪ ،‬گفتم كه اين هلند در همين مرحله حذف‬ ‫مي‌شود‪ .‬هلندي‌ها حوصله نداشتند وقت خود را در اين‬ ‫بازي‌ها صرف كنند تا در آخر بخواهند حريف تمريني‬ ‫ايتاليا شوند‪ .‬وقتي مي‌بينيم بالوتلي‪ ،‬پيرلو و بوفون سه نفره‬ ‫آلمان را به دار مي‌كش��ند ديگر نمي‌توانيم خودمان را به‬ ‫عنوان كساني كه سررشته از فوتبال دارند‪ ،‬فريب دهيم‪.‬‬ ‫البته در بازي آلمان و ايتاليا من بحث تباني را ندارم بلكه‬ ‫مي‌گويم كه ايتاليايي‌ها دوپينگ كرده بودند و البته چهره‬ ‫آلماني‌ها هم نشان مي‌دادكه چندان عالقه‌اي به انجام بازي‬ ‫هميشگيشانندارند‪.‬بعدازاينبازيهمرسانه‌هايآلماني‬ ‫كهخودشانامپراتوريدروغهستندسعيكردنديوآخيملو‬ ‫را كه تا ديروز شاه آنها بود‪ ،‬تخريب كنند و براي پرت كردن‬ ‫اذهان تقصير را به گردن او بيندازند‪ .‬بنابراين در اين فوتبال‬ ‫فاسد نمي‌توان تنها به دنبال نكات فني بود‪g.‬‬ ‫‪75‬‬
‫یورو‪2012‬اصالدفاعینبود‬ ‫آلمان لحظه ها را مدیریت نکرد‬ ‫مجيد جاللي‬ ‫‪2‬‬ ‫ورزش‬ ‫در بازي‌ه��اي يورو ‪ 2012‬ش��اهد ب��ه كارگيري‬ ‫سبك‌هاي جديد در فوتبال بوديم‪ .‬عده‌اي از كارشناسان‬ ‫عنوان كردند كه در اين دوره از رقابت‌ها استفاده از سبك‬ ‫بازي فوتبال تخريبي بيداد ك��رده و به‌عنوان يك تهديد‬ ‫مطرح شده است‪ .‬در حالي كه با نگاهي به تيم‌هاي حاضر‬ ‫در اين دوره از مسابقات فوتبال جام ملت‌هاي اروپا به اين‬ ‫نتيجه مي‌رسيم كه واقعا اينطور نبوده و تيم‌ها با سبك‌هاي‬ ‫مختلف بازي مي‌كردند‪ .‬به‌عنوان مثال مي‌توان اسپانيا را‬ ‫گزينه‌اي دانست براي باال آمدن و تا رسيدن به فينال اين‬ ‫مسابقات زماني كه در زمين بود از سبك بازي تخريبي‬ ‫استفاده مي‌كرد‪ .‬ولي تيم فعلي اسپانيا اين طور نبود‪.‬‬ ‫بازيتخريبييكبخشيازفوتبالاستكههرتيمي‬ ‫‌در هر برهه‌اي از زمان در زمين مي‌تواند به اين سبك بازي‬ ‫كند‪ .‬چرا كه با توجه به بازي حريف تيم‌ها مي‌توانند از اين‬ ‫ي به‌طور‬ ‫روش تيم خود را در بازي جلو ببرند و اگر تيم ‌‬ ‫كاملنسبتبه آن بي اعتنا باشد مانند تيم ملي فوتبال آلمان‬ ‫ضربه مي‌خورد‪ .‬چرا‌كه در زمين فوتبال و در هنگام بازي‬ ‫بحث به كار بردن انرژي و استفاده از حداكثر توانايي‌ها‬ ‫براي گرفتن سه امتياز در زمين يك بخش بوده و بحث از‬ ‫بين بردن قابليت‌هاي حريف بخش ديگر است‪ .‬چرا كه‬ ‫از اين روش تيم‌هايي مي‌توانند قدرت حريف را خنثي‬ ‫كرده و در كنار آن برنامه عملياتي را كه خودش��ان براي‬ ‫زمين بازي طراحي كرده‌اند را پيش ببرند و آن را اجرا كنند‪.‬‬ ‫در مسابقات يورو ‪ 2012‬عالوه بر ايتاليا كه در اكثر‬ ‫بازي‌ها به فوتبال تخريب��ي روي آورده بود‪ ،‬اس��پانيا تا‬ ‫حدودي از اين روش استفاده كرد و تيم ملي پرتغال هم‬ ‫ديگر تيمي‌بود كه براي باال آمدن تالش کرد از اين روش‬ ‫استفاده كند‪.‬‬ ‫در زمين بازي نيروهايي كه در اختيار داريم را بايد‬ ‫به گروه‌هاي مختلف تقسيم بكنيم‪ .‬نيروهاي زمين همه‬ ‫نبايد نيروهاي ويژه باش��ند‪ ،‬بلكه تعدادي از نيروها بايد‬ ‫بازيكنان عادي باش��ند تا انرژي و توانايي خود را به كار‬ ‫برده و قابليت‌هاي حريف را از بين ببرند‪ .‬بايد براي اين‬ ‫نيروها طراحي خاص و برنامه ويژه‌اي را در نظر گرفت‬ ‫تا به اين‌ترتيب بتوانيم به پيروزي برسيم‪ .‬البته نبايد همه‬ ‫توانايي خود را در استفاده از اين سيستم گذاشت و بايد‬ ‫بين نيروهايي كه در اختيار داريم تعادل برقرار كنيم‪.‬‬ ‫در برهه‌اي از زمان در فوتبال اروپا تيم فوتبال چلسي‬ ‫به‌طور وسيعي به سيس��تم فوتبال تخريبي دست زد و‬ ‫همين مساله باعث شد در تمام محافل فوتبالي در اين قاره‬ ‫نگراني‌هايي در رابطه با گسترش فوتبال تخريبي ايجاد‬ ‫شود‪ .‬ولي اين اتفاق و تيم‌ها به‌طور وسيع و تهديد كننده‬ ‫به‌سيستم تخريبي روي نياوردند‪.‬‬ ‫تيم‌ملي فوتبال آلمان در مسابقات يورو يكي از قابل‬ ‫احترام‌ترين تيم‌ها بود كه از نظر من نه تنها شايس��تگي‬ ‫حضور در فينال جام ملت‌هاي اروپا را داشت‪ ،‬بلكه در‬ ‫صورت حضور در فينال در كنار تيم ملي فوتبال اسپانيا‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫‪76‬‬ ‫شك نكنيد كه به راحتي عنوان قهرماني اروپا را از آن خود‬ ‫مي‌كرد ولي مشكالتي در اين تيم وجود داشت كه باعث‬ ‫شد آلمان نتواند باال بيايد و در مرحله نيمه نهايي حذف‬ ‫شود‪ .‬يكي از علل اصلي باال نيامدن آلمان و شكست اين‬ ‫تيم برابر تيم ملي ايتاليا كم تجربگي بازيكنان آلماني بود‪.‬‬ ‫آنها در جريان بازي باي��د مديريت لحظه مي‌كردند و از‬ ‫قابليت‌هايخوداستفادهبهتريمي‌كردندوليكم‌تجربگي‬ ‫باعث شد تا با اشتباهاتيكه انجام شدنتيجه بازي را واگذار‬ ‫كنند‪ .‬در جريان ي��ك بازي فوتبال بدن��ه و كليت بازي‬ ‫تحت‌اختيارلحظه‌هاستوليآلماني‌هابهاينعاملتوجه‬ ‫نكردند و براي جبران گل‌هاي خورده شده زمان زيادي را‬ ‫از دست دادند و همين عامل منجر به شكست اين تيم و‬ ‫نرسيدن به فينال بازي‌هاي جام ملت‌هاي اروپا شد‪.‬‬ ‫يكيازسيستم‌هايبسيارجالبمسابقاتيوروابداع‬ ‫اسپانيا در استفاده از سيستم بازي بدون مهاجم است‪ .‬اين‬ ‫سيستمكامالجديدبودهوسيستمي‌برايآيندهاست‪.‬البته‬ ‫اين سيستم به بازي‌هاي يورو مربوط نبوده و سه سال پيش‬ ‫اسپانيا از اين سيستم استفاده مي‌كرد‪ .‬البته باشگاه بارسلون‬ ‫اولين باشگاهي بود كه از آن اس��تفاده كرد و همان زمان‬ ‫هنگامي‌كه مسي را در‌تركيب خود قرار مي‌داد پست او‬ ‫مهاجم كالسيك نبود‪ .‬اين سيس��تم نياز به بحث قوي و‬ ‫كارشناسي جزئي داشته و من به شخصه درصدد هستم‬ ‫با همكاري كميته آموزش فدراس��يون فوتبال و كانون‬ ‫مربيان جلسات مختلفي را برگزار كرده و سيستم بازي‬ ‫بدون مهاجم را به‌طور شخصي مورد مطالعه قرار بدهيم‪.‬‬ ‫اين سيستم كاري كامال جديد بوده و سيستمي‌براي آينده‬ ‫است‪ .‬در فوتبال ايران براي پيشرفت بايد از همين ميادين‬ ‫درس گرفت‪ .‬مسابقات جام ملت‌هاي اروپا بهترين ميدان‬ ‫است تا در آن مربيان سبك‌هاي فوتبال روز دنيا را شناخته‬ ‫و آن را در تيم‌هاي خود به كار ببرند‪.‬‬ ‫شانزده تيم اين جام را مي‌توان به سه گروه تقسيم‬ ‫كرد كه هركدام از اين گروه‌ها براي رسيدن به موفقيت فني‬ ‫خود از روش‌هاي مختلفي استفاده مي‌كردند‪ .‬يك گروه‬ ‫به روش س��نتي عمل مي‌كردند و دوست داشتند از اين‬ ‫طريق به موفقيت برسند كه البته ديديم هنوز بعضي از اين‬ ‫روش‌هاي سنتي كارآمد هستند‪ .‬تيم‌هاي مانند انگليس‪،‬‬ ‫يونان و ايتاليا در اين گروه ق��رار مي‌گيرند كه البته ايتاليا‬ ‫تاحدي از اين روش استفاده مي‌كرد‪.‬‬ ‫گروهديگرتيم‌هاييبودندكهبرايرسيدنبه‌موفقيت‬ ‫خود سعي مي‌كردند در ايده‌هاي تيمي‌تحت تاثير قابليت‬ ‫ستاره‌هايش��ان عمل كنند و بر اس��اس ستاره‌هايش��ان‬ ‫برنامه‌ريزي مي‌كردند كه تيم‌هاي��ي مانند پرتغال به اين‬ ‫شكل عمل مي‌كردند‪ .‬گروه ديگر تيم‌هايي بودند كه از اين‬ ‫گروه ‪ 10‬سال پيش برنامه‌ريزي براي توسعه فوتبالشان‬ ‫داشتند و از طريق آن مي‌‌خواهند آينده را از آن خود كنند‪.‬‬ ‫تيم‌هايي مانند روسيه‪ ،‬كرواسي‪ ،‬اس��پانيا و در راس آنها‬ ‫آلمان مي‌خواستند از طريق توسعه بلند مدت به موفقيت‬ ‫پايدار برسند‪.‬‬ ‫بنابراين روش كار هر سه گروه مي‌توانست منجر‬ ‫به موفقيت تيم‌ها ش��ود‪ .‬حاال ما به‌عنوان كش��وري كه‬ ‫مي‌خواهيم فوتبالمان پيشرفت كند بايد انتخاب كنيم كه‬ ‫از كدام راه مي‌توانيم پيش برويم‪ .‬اين انتخاب پیش‌روی‬ ‫ماست و با توجه به وضعيت فرهنگي‪ ،‬نگرش افكار مردم‬ ‫و رسانه‌ها بايد تصميم بگيريم كه آيا موفقيت را بر اساس‬ ‫به روش قديمي‌مي‌خواهيم يا در سايه عملكرد ستاره‌ها‬ ‫يا اينكه با برنامه‌اي كه حاصل كار چندين ساله است‪g.‬‬ ‫موجنژادپرستيدر‬ ‫اوكراينولهستان‬ ‫مقايسه تماشاگران ايراني و‬ ‫تماشاگران يورو‪2012‬‬ ‫حاج رضايي‬ ‫‪3‬‬ ‫مي‌خواهم از آلمان شروع كنم‪ .‬آنها امسال تيم بسيار‬ ‫قابل احترامي‌را راهي مسابقات كرد‪ .‬يواخيم لو در شش‬ ‫سالي كه در تيم‌ملي آلمان حضور داشته است انديشه‌هاي‬ ‫خود را به خوبي در اين تيم القاء كرده است‪ .‬تيم‌ملي فوتبال‬ ‫آلمان امسال با ميانگين ‪ 24‬سال سن جوان‌ترين تيم جام‬ ‫بوده است كه به‌رغم بازي‌هاي خوب نتوانست به فينال‬ ‫يورو برسد‪.‬‬ ‫تيم‌ملي فوتبال ايتاليا در مقابل انتقادات بسياري به‬ ‫فينال رسيد ولي با اختالف فاحش نتوانست در اين جام‬ ‫به قهرماني دست يابد‪ .‬عوامل زيادي را مي‌توان براي عدم‬ ‫موفقيت ايتاليا شمرد‪ .‬در اين جام به روشني مي‌شد ديد‬ ‫كه فوتبال اسپانيا در سطحي باالتری از فوتبال ايتاليا قرار‬ ‫دارد‪ .‬بازيكنان اسپانيا در سن طاليي و اوج فوتبال خود‬ ‫مهندس عليه معمار‬ ‫جدالمغزومغز‬ ‫‪4‬‬ ‫افشين خماند‪/‬روزنامه نگار‬ ‫بي‌س��ليقگي اس��ت كه به ه��ر دو ن��ام مهندس‬ ‫بدهيم‪ ،‬اين درس��ت كه هر دو بازيكن درميانه ميدان‬ ‫بازي مي‌كنند‪ ،‬درست اس��ت كه هر دو در ميانه ميدان‬ ‫بازيس��ازي مي‌كنند و به بازي سروشكل مي‌دهند‪ ،‬اما‬ ‫ميان آنچه ژاوي در ميانه زمي��ن انجام مي‌دهد تفاوتي‬ ‫عمده دارد با آنچه پيرلو مي‌كن��د‪ ،‬تفاوتي كه مي‌تواند‬ ‫فاصله‌اي به اندازه معماران و مهندس��ين داشته باشد‪.‬‬ ‫ابتدا بايد تعريف اين دو را بنويسيم پس از آن به اين دو‬ ‫ستاره بازگرديم‪ .‬معماري‪ ،‬كاري هنرمندانه است‪ ،‬كاري‬ ‫كه در آن لطافت و خالقيت در آن حرف اول و آخر را‬ ‫مي‌زد‪ ،‬كاري كه معمار مي‌كند يك كار تمام حسي است‬ ‫و ذوقي‪ ،‬اما كار مهندس فني اس��ت‪ ،‬مهندس براساس‬ ‫برنامه‌اي از پيش تعيين شده و براساس اصول تعريف‬ ‫شده كار مي‌كند‪ ،‬مهندس بيشتر از آنكه حسش استفاده‬
‫ژاوي‬ ‫ژاوي يك مهندس واقعي فوتبال است‪ ،‬بازيكني‬ ‫كه قابليت طراحي به‌شكل قالب‌بندي شده را دارد‪ ،‬هر‬ ‫مسابقه‌اي كه ژاوي درآن بازي مي‌كند آمار پاس كوتاه به‬ ‫شكل خودكار باال مي‌رود‪ ،‬آقاي مهندس آنقدر با هوش‬ ‫است كه فضا را در هر‌حال تشخيص مي‌دهد‪،‬او بازيكن‬ ‫پيرلو‬ ‫پيرلو يك معمار واقعي فوتبال است‪ .‬او هنرمندانه‬ ‫بازي مي‌كند‪ ،‬اين بازيكن در تمام سال‌هايي كه در ميانه‬ ‫ميدان باشگاه‌هاي بزرگي نظير اينترميالن‪ ،‬آ‪.‬ث‪.‬ميالن و‬ ‫يوونتوس بازي مي‌كرد‪ ،‬نشان مي‌داد كه چگونه مي‌توان‬ ‫خالقانه كنترل بازي را در دس��ت گرفت‪ .‬پيرلو حتي‬ ‫وقتي پشت ضربه پنالتي ايستاد نشان داد كه مي‌توان از‬ ‫لحظه‌هاي بازي لذت برد وحتي پنالتي به شكلي غريزي‬ ‫چيپ نواخت‪ .‬پيرلو‪ ،‬در جام‌جهاني ‪ ۲۰۰۶‬همراه با تيم‬ ‫ملي ايتاليا قهرمان شد‪ .‬پيرلو‪ ،‬متخصص دادن پاس‌هاي‬ ‫اعجاب انگيز است‪ .‬او نبض بازي را خوب مي‌شناسد و‬ ‫پاس‌هاي خود را با توجه به ضربان بازي تنظيم مي‌كند‪.‬‬ ‫ي كه پيرلو را پش��ت س��ر خود ببين��د‪ ،‬مهاجم‬ ‫مهاجم ‌‬ ‫خوشبختي است‪.‬‬ ‫آمار چه مي‌گويد؟‬ ‫ژاوي در جام ملت‌هاي اروپا در مجموع در شش‬ ‫ورزش‬ ‫كند از عقالنيت بهره مي‌جويد‪ ،‬مهندس هوشش را بر‬ ‫ذوقش ارج��ح مي‌داند‪ .‬با اين حس��اب مي‌توان ژاوي‬ ‫را يك مهندس در فوتبال نامي��د و پيرلو را يك معمار‪.‬‬ ‫يادمان باش��د كه هيچ مهندسي در تعريف فوق به‌طور‬ ‫كامل نمي‌گنجد و هيچ معماري هم نيست كه در دنياي‬ ‫حسي خود تماما شعور را به نفع شور از دسترس خارج‬ ‫كند‪ .‬در دنياي فوتبال هم اين قاعده برقرار است‪.‬‬ ‫يورو‪ ۲۰۱۲‬جامي‌بود ك��ه ارزش خالقيت را در‬ ‫ميدان فوتبال اثبات كرد‪ ،‬در اين مس��ابقات ثابت شد‬ ‫كه يك تيم فوتبال مي‌تواند بدون مهاجم بازي كند‪ ،‬اما‬ ‫بدو ‌ن هافبك مياني خالق‪ ،‬عمال بازي ممكن نبود‪ .‬در‬ ‫تمام بازي‌ها اين بازيكنان خ�لاق بودند كه بر بازي‌ها‬ ‫و س��بك‌هاي بازي س��ايه مي‌انداختند‪ ،‬اين جام براي‬ ‫خالق‌ها جامي‌براي اثبات اعتبار بود‪ ،‬نام‌ خالقاني كه‬ ‫خوش درخشيدند‪ ،‬سياهه بزرگي است‪ .‬نام‌هايي نظير‬ ‫لوكا مودريچ‪ ،‬لولندونسكي‪ ،‬اينيس��تا‪ ،‬موتينيو‪ ،‬اوزيل‬ ‫و جرارد ش��اخص‌ترين‌ها بودند‪ .‬براي همين اس��ت‬ ‫كه دوس��ت دارم به مهم‌ترين جدال جام الاقل از نگاه‬ ‫خودم بپردازم‪ ،‬جدالي ميان ژاوي و پيرلو‪ ...‬جدال ميان‬ ‫مهندس و معمار‪.‬‬ ‫را در فواصل كوتاه وبزرگ رصد مي‌كند و با پاس‌هايي‬ ‫كه انگار با خط‌كش طراحي كش��يده ش��ده‪ ،‬توپ را‬ ‫به بازيكن مي‌رس��اند‪ ،‬ژاوي با تكيه به هنر بازيسازي‬ ‫خود سال‌هاس��ت كه در فوتبال اروپا مي‌درخشد‪ ،‬او‬ ‫در بارسلونا و اسپانيا به تمام عناوين ممكن در فوتبال‬ ‫رسيده است‪ .‬ژاوي در جام ملت‌هاي اروپا درخشش‬ ‫گذشته را نداشت‪ ،‬اما با اين حال توانست دومين مدال‬ ‫طالي يورو را هم به مجموع��ه افتخارات خود اضافه‬ ‫كند‪.‬‬ ‫مس��ابقه به ميدان رفت‪ .‬پيرلو هم همين تعداد بازي را‬ ‫انجام داد اما تعداد دقايق بازي‌ هافبك ايتاليايي‪ ،‬بيشتر‬ ‫از‌هافبك اسپانيايي بوده‪ .‬يعني سهم ژاوي ‪ ۵۳۶‬دقيقه‬ ‫بود و سهم پيرلو ‪ ۵۷۰‬دقيقه‪ .‬هافبك ‪ ۳۲‬ساله ماتادورها‬ ‫در اين بازي‌ها گلي به ثمر نرس��اند‪ ،‬اما پيرلو در مقابل‬ ‫كرواسي يك كاش��ته زيبا را تبديل به گل كرد‪ .‬هر دو‪،‬‬ ‫دو پاس گل دادند كه آمار بس��يار خوبي نيس��ت‪ .‬آمار‬ ‫شوت‌هاي ژاوي با ‪ ۱۱‬ش��وت بهتر ازپيرلو با ‪ ۹‬شوت‬ ‫بود‪ .‬در نفوذ‌هاي موثر آمارهافبك بارسا بهتر بود‪ ،‬پيرلو‬ ‫‪ ۱۸‬نفوذ موثر داشت و ژاوي ‪۲۳‬درصد پاس‌هاي سالم‬ ‫ژاوي ‪ ۸۱/۲‬درصد بود و براي پيرلو ‪ ۸۹‬درصد‪ .‬ژاوي‬ ‫در هر بازي به طور ميانگين ‪ ۱۲۵‬پاس داد و پيرلو ‪۱۳۹‬‬ ‫پاس‪.‬‬ ‫آمار‌ها به طور مطلق حك��م به برتري هيچ يك از‬ ‫بازيكنان نمي‌دهد‪،‬در بعضي آيتم‌ها ژاوي بهتر بود ودر‬ ‫برخي ديگر پيرلو‪.‬‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫قرار دارن��د‪ .‬اين بازيكنان كه همگي س��تاره‌هاي جوان‬ ‫سال ‪ 2004‬هستند به تدريج پا به سن گذاشته و در حال‬ ‫حاضر بهترين دوران فوتبال خود را پشت سر مي‌گذرانند‪.‬‬ ‫از سوي ديگر ايتاليا تا رسيدن به فينال دو بازي سنگين و‬ ‫نفس‌گير را انجام داد‪ .‬اين تيم در ديدار يك چهارم‌نهايي‬ ‫در برابر تيم‌ملي انگلستان به ميدان رفت‪ .‬اين بازي با نتيجه‬ ‫تساوي به پايان رسيد و ايتاليا در ضربات پنالتي توانست‬ ‫در برابر حريفش به پيروزي برسد‪ .‬ايتاليا در مرحله نيمه‬ ‫نهايي در برابر حریف قدرتمندي مانند آلمان قرار گرفت‪.‬‬ ‫حضور در برابر تيم‌ملي آلمان باعث شد ايتاليا به‌طور كامل‬ ‫تخليهانرژيشدهوديگرنتوانددرفينالبرابراسپانياخوب‬ ‫بدرخشد‪ .‬البته نبايد فراموش كرد كه اسپانيا در بازي فينال‬ ‫يكي از بهترين بازي‌هايش در يورو را به نمايش گذاشت‬ ‫و ثابت كرد كه يكي از بهترين‌هاست‪.‬‬ ‫آلمان تنها تيمي‌بود كه تا رس��يدن ب��ه نيمه‌نهايي‬ ‫بدون اس��تثنا تمام حريفانش را شكس��ت‌داده بود‪ .‬اين‬ ‫تيم در مرحل��ه گروهي هر س��ه تيم را مغل��وب كرد‪،‬‬ ‫به همين دلي��ل بازيكنان ديگر تا فينال خ��ود را از پيش‬ ‫ي كامال‬ ‫برنده مي‌دانستند‪ .‬در بازي آلمان برابر ايتاليا كه تيم ‌‬ ‫صاحب سبك است ايتاليايي‌ها راهي را در پيش گرفتند‬ ‫كه كمتر برابر آلمان آسيب پذير شوند‪ .‬در اين بازي آلمان‬ ‫از بالوتلي ستاره ايتاليا غافل شده بود و زماني كه دوگل‬ ‫عقب افتاده بودند باور اين فاصله گل برايشان سخت بود‬ ‫و به‌همين دليل مقدار زيادي از زمان بازي را از دست داد‪.‬‬ ‫البته براي اين شكست نمي‌توان داليل منطقي عنوان كرد‪،‬‬ ‫چراكهدليلشكستآلمانبازيكامالاحساسيبود‪.‬ايتاليا‬ ‫در اين بازي از آلمان شناخت كامل داشت و نوع چينش‬ ‫اين تيم برابر فوتبال آلمان نشان دهنده تفكر مربي بزرگ‬ ‫اين تيم بود‪.‬‬ ‫اگر افرادي ك��ه در فوتبال اي��ران فعاليت مي‌كنند‬ ‫ش��اگردان خوبي باش��ند‪ ،‬مي‌توانند از اين مس��ابقات‬ ‫درس‌هاي بزرگي را بگيرند‪ .‬زير‌س��اخت استاديوم‌ها و‬ ‫امكانات س��خت‌افزاري و نرم‌افزاري‪ ،‬نظم استاديوم‌ها‬ ‫و ادبيات مربيان در اين جام براي من بس��يار جالب بود‪.‬‬ ‫تمام مربيان از كادرفني تيم مقاب��ل خود در كمال ادب و‬ ‫احترام ياد مي‌كرد و حتي يك مربي نبود كه داور را مقصر‬ ‫شكست تيمش بداند‪ .‬در اين مسابقات شاهد به‌كارگيري‬ ‫سبك‌هاي فوتبال بسيار زيبايي بوديم كه تعدادي از اين‬ ‫سبك‌ها هم سبك‌هاي جديد فوتبال بود‪ .‬تيم‌هايي كه با‬ ‫برنامه وارد جام شده و به جمع هشت تيم برتر قاره اروپا‬ ‫رسيده بودند‪ ،‬همه با برنامه در جام حاضر شدند‪ .‬تيم‌ها‬ ‫مهندسي شده و سبك‌هاي زيبايي را د ‌ر تركيب تيم خود‬ ‫به‌كار بردند‪ .‬براي مثال اسپانيا كه به‌عنوان قهرماني اين جام‬ ‫رسيده بود در دو برنامه وارد زمين مي‌شد‪ .‬در برنامه اول با‬ ‫سيستم‪ 4-6-0‬بدون مهاجم وارد زمين مي‌شد و در مواقع‬ ‫لزوم در برنامه دوم سيستم خود را به‪ 4-5-1‬تغيير مي‌داد با‬ ‫اضافه كردن تورس به سبك ديگري برابر حريفش بازي‬ ‫مي‌كرد‪ .‬همچنين ايتاليا در جام ملت‌ها با سيستم ‪3-5-2‬‬ ‫با سه مدافع در عمق خط دفاعي خود بازي كرد و پس از‬ ‫آن به سيستم ‪ 4-4-2‬تغيير مي‌داد‪ .‬حتي انگلستان هم در‬ ‫اين جام از سيستم ‪ 4-4-1-1‬استفاده كرده و با استفاده از‬ ‫روني در «منطقه حفره» از تك مهاجم استفاده كرده و ايده‬ ‫زيبايي را پياده كرد‪ .‬اين مسائل است كه فاصله فوتبال اروپا‬ ‫با ايران را نشان‌مي‌دهد‪.‬‬ ‫در بع��د ديگ��ري از ج��ام ملت‌ه��ا مي‌ت��وان‬ ‫به تماشاگران اين جام اش��اره كرد‪ .‬آنچه كه در اين جام‬ ‫ديده مي‌شد صحنه‌هايي مرتب و منظم از تماشاگراني‬ ‫بود كه فقط تيم خود را تشويق كرده و به حريف توهين‬ ‫نمي‌كردند ولي در پشت صحنه من مستندي را ديدم كه‬ ‫كامال با سياست دوربين‌هاي تلویزيوني تفاوت داشت‪.‬‬ ‫در اين بخش مي‌توان فوتبال را آميخته با سياست دانست‪.‬‬ ‫نژادپرس��تي يكي از مواردي بود كه در اي��ن جام بيداد‬ ‫مي‌كرد به‌طوري كه كاپيتان چهار تيم برتر در نيمه‌نهايي‬ ‫بيانيه‌هايي را در تقبيح‌نژاد پرستي خواندند‪ .‬در اين ديدارها‬ ‫هم درگيري‌ه��اي خونين‪ ،‬تخريب اموال ورزش��گاه و‬ ‫كشيده ش��دن درگيري‌ها به خيابان وجود داشت كه در‬ ‫تلویزيون‌هايي كه اين جام را پوش��ش مي‌دادند نش��ان‬ ‫داده نشد‪.‬‬ ‫اگر اين جنبه‌ها را با تماشاگران ايراني مقايسه كنيم‬ ‫ديگر نمي‌توانيم بگوييم كه تماشاگران ايراني تماشاگران‬ ‫بدي هستند‪ .‬در ايران حداقل به‌شدت كشورهاي اروپايي‬ ‫در استاديوم‌ها شاهد درگيري‌هاي نژاد‌پرستانه نيستيم‪.‬‬ ‫درست است كه تماشاگران از نتايج تيم‌خود به‌هم ريخته‬ ‫می‌شوند ولی بعضا صندلي‌هاي ورزشگاه را مي‌كنند و‬ ‫الفاظ ركيك به كار مي‌برند ولي بايد امكانات در اختيار‬ ‫تماشاگران ايراني را هم با تماش��اگران اروپايي مقايسه‬ ‫كرد‪ .‬در اروپا تماشاگران به‌راحتي تا ورزشگاه با‌وسايل‬ ‫نقليه فراوان برده مي‌شوند‪ ،‬هر فردي در ورزشگاه صندلي‬ ‫مخصوصي دارد كه هيچ كس روي آن صندلي نمي‌نشيند‬ ‫و هر زمان كه بخواه��د مي‌تواند از صندل��ي خود بلند‬ ‫ش��ده و مدتي بعد به جاي خود برگردد‪ .‬ول��ي در ايران‬ ‫امكانات بسيار ضعيفي براي تماشاگران وجود دارد‪ .‬اكثر‬ ‫ورزشگاه‌ها مانند ورزشگاه تبريز دور بوده و بعضا خارج‬ ‫از شهر است و وسيله دسترسي هم وجود ندارد‪.‬‬ ‫من در تبريز به چش��م خودم ديدم كه تماشاگري‬ ‫كيلومترها راه رفته تا به استاديوم برسد و بعد از خستگي‬ ‫فراوان به ورزشگاه رسیده و بليت يك صندلي خاص را‬ ‫دارد ولی می‌‌بیند فردي در صندلي‌اش نشسته و بليت‌اش‬ ‫ديگر هيچ ارزشي ندارد‪.‬‬ ‫اين اقدامات و بي‌نظمي‌هاي درون ورزش��گاه‌ها‬ ‫باعث مي‌شود تا تماشاگران به كارهاي تخريبي دست‬ ‫بزنند‪ ،‬چرا كه امكاناتي در اختيار آنها قرار‌داده نمي‌شود‪.‬‬ ‫بنابراين من تماشاگران يورو‪ 2012‬را برتر از تماشاگران‬ ‫ايراني نمي‌دانم‪ ،‬چرا‌كه عالوه بر‌داشتن امكانات درجه‬ ‫يك مس��ائلي درجريان بازي‌هاي يورو اتفاق افتاد كه از‬ ‫چشم رسانه‌هاي بين‌المللي پنهان ماند‪g.‬‬ ‫معمار يا مهندس؟‬ ‫جام قهرماني به اس��پانيا رسيد‪ .‬ياران ژاوي بودند‬ ‫كه در پايان مس��ابقات خنديدند و ياران پيرلو اش��ك‬ ‫مي‌ريختن��د‪ ،‬اما اين دليل نمي‌ش��ود حك��م به برتري‬ ‫مهندس بدهيم‪ .‬شايد فرق اين دو در اين باشد كه در كنار‬ ‫ژاوي بازيكني مثل اينيستا وجود داشت كه خالقيت را‬ ‫مضاعف مي‌كرد‪ .‬هم مهندس و ه��م معمار روزهاي‬ ‫هيجان‌انگيزي را پشت سر گذاشتند وهردو نمره قبولي‬ ‫گرفتند‪ .‬اين جدال را دوست داشتم‪ .‬جدالي كه به نظر‬ ‫مساوي به پايان رسيد‪g .‬‬ ‫‪77‬‬
‫ورزش‬ ‫مرديبرايقهوهخانههايآفتابي‬ ‫نهكافههايتاريك‬ ‫مثلث شماره‪133‬‬ ‫پشت چهره خونسرد دل بوسكه چه رازي وجود دارد؟‬ ‫بابك سراني آذر‬ ‫‪5‬‬ ‫تيم��ي‌كه بدون مهاج��م كار خ��ود را آغاز كرد‬ ‫و بدون مهاجم به قهرماني رس��يد ي��ك مربي بزرگ‬ ‫در اختيار داش��ت با نام ويس��نته دل‏بوس��كه‪ ،‬او مرد‬ ‫كوچكي نيست و در عرصه‏هاي مختلف به افتخارات‬ ‫بزرگي دس��ت پيدا كرده اس��ت‪ .‬مربي بزرگي كه در‬ ‫س��مت بازيكن هم خ��وش درخش��يده و خاطرات‬ ‫پر فراز و نش��يبش از فوتبال س��ياه و س��پيد سالهاي‬ ‫نه چندان دور شنيدني است‪ .‬تيم دل‏بوسكه در ابتداي‬ ‫راه به ارائه بازي كسل كننده متهم شد و بازي محتاطانه‬ ‫مردان عمودل بس��ياري از كارشناس��ان را برآشفت‪،‬‬ ‫خيلي‏ها معتقد بودند كه در اسپانياي ‪ 2012‬خبري از‬ ‫تيكي تاكا نيس��ت‪ ،‬غافل از اينكه تيكي تاكا محصول‬ ‫دل‏بوس��كه نبود و نيس��ت و اين مربي بزرگ ميدان‬ ‫‪ 2012‬را براي اثبات خودش برگزي��ده بود نه تثبيت‬ ‫گوارديوال!‬ ‫پيروزي و كس��ب موفقيت مقابل بزرگاني چون‬ ‫فرانسه‪ ،‬پرتغال و در نهايت‪ ،‬ايتاليايي كه آلمان را شكست‬ ‫داده بود‪ ،‬اتفاق بزرگي محسوب مي‏شد و دل‏بوسكه و‬ ‫مردانش براي رس��يدن به چنين اوجي زحمت زيادي‬ ‫كشيده بودند‪ .‬پش��ت صحنه قهرماني تيم‌ملي فوتبال‬ ‫اسپانيا نيز ديدني و قابل تامل است‪ ،‬جايي كه يك تيم‬ ‫مجهز روانشناسي هر بعد از ظهر با بازيكنان مورد نظر‬ ‫خود جلسه مشاوره داشتند‪ ،‬حتي كادر فني و مربيان نيز‬ ‫ملزم به همكاري و مراجعه به اين روانشناس��ان بودند‪.‬‬ ‫‪78‬‬ ‫تيم تداركات اس��پانيا نيز به اس��تناد آمار سايت رسمي‬ ‫يوفا از پركارترين و حرفه‏اي‌تري��ن تيمهاي تداركاتي‬ ‫بود‪ ،‬به‌طوري كه هيچكدام از اعضاي تيم ش��ش نفري‬ ‫تداركات اردوي اسپانيا‪ ،‬شب قبل از فينال را نخوابيدند‬ ‫و مدام در حال تهيه سفارشات‪ ،‬هماهنگي با ميهمان‏ها‪،‬‬ ‫تنظيم حمل و نق��ل خانواده فوتباليس��ت‌ها از هتل به‬ ‫ورزش��گاه و غيره بودند‪ ،‬چنين عواملي در بزرگي يك‬ ‫مربي و ضريب موفقيت يك تيم نقش اساس��ي دارند‪.‬‬ ‫اما فارغ از همه اين فاكتورها‪ ،‬شخصيت و چهره درهم‬ ‫و فكور دل‏بوسكه را زير ذره بين نقد مي‏گيريم تا روشن‬ ‫شود‪ ،‬مردي كه بيش از يك س��اعت پشت درب اتاق‬ ‫مديرعامل باشگاه رئال مادريد منتظر حكم اخراجش‬ ‫بود‪ ،‬چگونه با اسپانيا بر قله جهان ايستاد! مرد ‪ 61‬ساله‬ ‫اس��پانيا اين روزها به يكي از خوشبخت‏ترين مردان‬ ‫سرزمين كاس��تيانا تبديل شده و ش��ايد ديگر آرزوي‬ ‫دس��ت نيافتني قابل ذكر و چندان بزرگي در زندگي‬ ‫او وجود نداشته باشد‪ .‬عمو دل متولد ساالمانكا است‬ ‫و حتي فوتبال را ه��م از همين منطقه آغ��از كرده اما‬ ‫خيلي زود راهي مادريد در قلب س��رزمين باس��تاني‬ ‫كاس��تيانا ش��د تا دين خود را به‌عنوان يك ايده‏آل‌گرا‬ ‫و ناسيوناليست به خانواده پادش��اهي ادا كرده باشد‪.‬‬ ‫سخنراني مش��هور دل‏بوسكه در س��ال ‪ ،1969‬وقتي‬ ‫عضو تيم جوانان رئال مادريد بود خواندني و البته اگر‬ ‫به آرشيو برنابئو دسترس��ي باشد‪ ،‬شنيدني است‪ .‬آنجا‬ ‫كه با صداي بلند نام پادش��اه‪ ،‬خوان كارلوس را فرياد‬ ‫مي‏زند و از او مي‏خواهد تا مثل هميشه هوادار رسمي‬ ‫رئال مادريد باشد تا همه بازيكنان براي جنگ با ساير‬ ‫رقبا‪ ،‬انگيزه داشته باشند‪ .‬در آن روزها دل‏بوسكه هرگز‬ ‫نمي‏دانس��ت كه روزي خواهد رس��يد با حكم همين‬ ‫پادشاه سرمربيگري رئال مادريد را از دست بدهد! او‬ ‫با رئال مادريد به اوج رسيد و وقتي در قله ايستاده بود‬ ‫به دس��تور يك دالل گمنام كه بعدها مشخص شد از‬ ‫وليعهد‪ ،‬دن فيليپ دستور داشته‪ ،‬اخراج شد!‬ ‫خونس��ردي يعن��ي د ل‏بوس��كه‪ ،‬نگا ه‏ه��اي‬ ‫معني دار او خيلي ش��بيه به نگاه‏ه��اي ويرانگر و زير‬ ‫پوستي آرسن ونگر فرانسوي نيس��ت و عمودل كال‬ ‫از جنس كافه‏هاي تاريك و موسیقی اليت فرانسوي‬ ‫نيست‪ ،‬او بيشتر به نسل كاستيانايي در قهوه خانه‏هاي‬ ‫آفتابي و مردانه با موسيقي ش��لوغ و خشن اسپانيايي‬ ‫شبيه است و حتي خوش��حاليش نيز شبيه خوشحالي‬ ‫س��ربازان رها ش��ده از بند فرانكو اس��ت‪ 441 .‬بازي‬ ‫رس��مي در الليگا‪ 30 ،‬گل زده تنها دو بار خوشحالي‬ ‫بعد از گل‪ ،‬او با رئال مادريد ب��ه عنوان بازيكن به پنج‬ ‫قهرماني در الليگا و چهار قهرماني در كوپادل‏ري دست‬ ‫پيدا كرد و سال‌ها بعد وقتي مربي رئال مادريد شد‪ ،‬به‬ ‫جاي لفظ كوپادل‏ري از جام حذفي استفاده كرد و بارها‬ ‫در نشست‌هاي خبري رئال مادريد را مستقل از خانواده‬ ‫پادشاهي توصیف كرد‪ .‬اين كنايه‏ها آنقدر ادامه داشت‬ ‫كه تنها چهار روز پس از قهرماني با رئال مادريد حكم‬ ‫اخراج عجيب و مشكوكش را دريافت كرد‪.‬‬ ‫روي كاغذي ك��ه از فلورنتينو پ��رس گرفته بود‬ ‫نوشته بودند‪ :‬درست است دل‏بوس��كه گونسالس با‬ ‫توجه به استعفاي اخير شما در خصوص لغو قرارداد‬ ‫دو س��اله با باش��گاه رئال مادريد‪ ،‬با اين درخواست‬ ‫موافقت مي‏شود‪ .‬و عمودل‪ ،‬با اين جمالت دو مشكل‬ ‫اساسي داش��ت‪ ،‬يكي تلفظ كاتالونيايي – الكرونيايي‬ ‫اس��مش و ديگري نپذيرفت��ن اس��تعفا و حكمي‌كه‬ ‫مش��خص بود از چه منبعي صادر ش��ده است‪ .‬او در‬ ‫نهايت ب��ا هر دو مش��كل كنار آمد و ب��دون صحبت‬ ‫ب��ا فلورنتينو پ��رس از برنابئو خارج ش��د‪ .‬مربيگري‬ ‫در تيم‌هاي پاي��ه و تي��م دوم رئال مادري��د‪ ،‬تيم اول‬ ‫همين‌باشگاه‪ ،‬بش��يكتاش‌تركيه و حاال تيم‌ملي فوتبال‬ ‫اسپانيا با قهرماني در جام‌جهاني ‪ 2010‬آفريقاي جنوبي‬ ‫و يورو‪ .2012‬او قهرماني در هر س��ه ميدان بزرگ ليگ‬ ‫قهرمانان اروپا‪ ،‬جام ملت‌ه��اي اروپا و جام جهاني را در‬ ‫كارنامه فوق العاده موفق خود ثب��ت كرده و امروز ديگر‬ ‫كساني چون پرس بايد پشت درب اتاق او صبر كنند تا‬ ‫فرصتي براي مذاكره با وي به دست بيايد‪ .‬كنفرانس خبري‬ ‫دل‏بوسكه دقايقي پس از قهرماني در يورو‪ 2012‬با حداقل‬ ‫‪ 50‬خبرنگار بين‌المللي بار ديگر شخصيت منحصر به‬ ‫فرد او را نشان داد‪ .‬ويسنته با نگاه به جمعيت مقابل خود‬ ‫گفت‪« :‬بازيكنان بزرگ اسپانيا قهرمان شدند و من نقش‬ ‫چندان مهمي‌در اين روند باشكوه نداشتم‪ .‬از همه دوستانم‬ ‫ممنونمواميدوارمفوتبالاسپانياهميشهدراوجبماند‪.‬مهم‬ ‫نيست كه چه كسي در اين سمت ابقا شود‪ ،‬مهم فقط نام‬ ‫اسپانيا است و همه ما سربازان كشور خود هستيم‪ .‬داشتن‬ ‫بازيكنان جوان اما با تجربه نعمت بزرگي است كه من در‬ ‫دوران مربيگري خود آن را در اختيار داش��تم و به همين‬ ‫جهت بايد فدراسيون فوتبال و مديران باشگاه‏هاي حاضر‬ ‫در الليگا را نيز در اين افتخار بزرگ ملي سهيم بدانيم‪».‬‬ ‫دل‏بوس��كه زندگي حرفه‏اي خود را از كاس��تيانا‬ ‫آغاز كرد و شايد در كيف اوكراين به پايان برد‪ .‬مقامات‬ ‫فوتبال اسپانيا اين روزها از ابقاي او حرف مي‏زنند اما‬ ‫روند كاري در فدراسيون فوتبال اسپانيا حكم مي‏كند‬ ‫به فكر نام جديدي براي مربيگري در تيم‌ملي فوتبال‬ ‫اسپانيا باشيم‪ ،‬نامي‌شبيه به جوزپه گوارديوال‪g .‬‬ ‫منبع‪ :‬ال‏موندو ‪ 2 -‬جوالي ‪ 2012‬و ماركا اول جوالي ‪2012‬‬
‫متفكري كه شكست را خوب قبول مي‏كند‬ ‫درباره چزاره كلوديو پراندلي‬ ‫به قلم گابريل ماركوتي ‪CNN -‬‬ ‫‪6‬‬ ‫شكس��ت ايتاليا مقابل اس��پانيا در فينال تمام‬ ‫احساسييورو‪ 2012‬براياهاليحرفه‏ايفوتبالچندان‬ ‫عجيبوتكاندهندهنبود‪،‬اماوقتيتابلوينتايجنتيجهچهاربر‬ ‫صفررانشانداد‪،‬كارشناسانوحتيخبرنگاراناسپانياييمستقر‬ ‫دراستاديومكيفنيزتعجبكردهوبهفكرفرورفتند‪.‬بوفون‪،‬‬ ‫فقط همين اسم كافي بود و البته همچنان كافي است تا يك‬ ‫كارشناسبر‌شكستنخوردنايتاليادرهر‌بازيقسمبخورد‪،‬‬ ‫سايرستارگانتيممليفوتبالايتاليانيزاسامي‌كوچكينداشتندو‬ ‫البتهندارند‪.‬ايتاليابدشانسيهمآورد‪،‬مصدوميتموتا‪،‬كيه‏ليني‬ ‫وشبيكهشبپيرلونبود‪.‬همهاينهابهكنار‪،‬ايتاليايكپراندلي‬ ‫داشتكه‏مي‏توانستوالبتهمي‏تواندبااينهمهبدشانسيكوهي‬ ‫ازموفقيتوغروربسازد‪.‬اوچراآنشبمثلهميشهنبودومگر‬ ‫بزرگيدلبوسكهتاچهحداستكهپراندليحتيبرايجنگ‬ ‫تاكتيكيواردميدانهمنشدو‌ترجيحدادازبيرونگودبهبازي‬ ‫نگاهكند‪.‬چهرهفكورپراندليآنشببهچهرهمرديمي‏ماند‬ ‫كهخوببلداستشكستراقبولكندومشكليدرپذيرش‬ ‫حقيقتندارد‪.‬اماچهكسيگفتهبوداينكهاسپانياخيليبزرگ‌تر‬ ‫ازايتالياست‪،‬حقيقتدارد؟والبتهچهكسيباعثشدهبوديك‬ ‫تاندر‌كاران‬ ‫پذيرشعموميدراين‌بارهبينهمهبازيكنانودس ‌‬ ‫اردويآتزوريايجادشود؟گوياتنهابالوتليگريانازغافلهجا‬ ‫ماندهبودكهپراندليدركنفرانسخبريخودگفت‪«:‬اوبايدياد‬ ‫بگيرد‪،‬شكستراقبولكند‪».‬نكتهديگريكهراندليدرهمان‬ ‫كنفرانسخبريبداناشارهكرداينكه‪«:‬ماخستهبوديمويورو‬ ‫‪ 2012‬با ايتاليا مهربان نبود‪ ».‬خستگي در ساق‌پاي آتزوري‏ها‬ ‫به‌چشممي‏خورد‪،‬امامنظورپراندليتيزبينازخستگي‪،‬ماجراي‬ ‫پروازديرهنگامبهكيفنبود‪،‬چراكهنهتيماوآماتوروبي‌تجربه‬ ‫استونهيوفااجازهمي‏دهدچنيناظهار‌نظراتي‪،‬برنامه‌ريزي‬ ‫دقيقمقاماتاينسازمانرازيرسوالببرد‪،‬امامشكلاصلياين‬ ‫بودكهمردانپراندليواقعاخستهبودندواينخستگيميراث‬ ‫ماه‏ها پيش از جام ملت‏ه��اي اروپا بود‪ .‬تحقير ايتاليا در يورو‬ ‫‪ 2008‬وناكامي‌هايسريالياينتيمتامرزجامجهاني‪2010‬‬ ‫آفريقاي‌جنوبيبرايمردمفوتبالدوستاينكشورقابلتحمل‬ ‫نبودوضررهايماليسنگينفدراسيونفوتبالايتاليادرقبالاين‬ ‫همهعقب‌نشينيدرجهانفوتبالحرفه‏ايباعثشدتامقامات‬ ‫ورزشيوالبتهسياسيايتاليابرايموفقيتدريورو‪ 2012‬دست‬ ‫به‌كارشوند‪،‬همهاينهاالبتهدرحوزهشعاروسخنرانيباقيماند‬ ‫وآنچهكهقابلرويتبه‌نظرمي‏رسيد‪،‬يكتيمسليقه‏ايزير‌نظر‬ ‫مطبوعاتمافياييايتاليابودكهبهمربيگريپراندليكمحرف‬ ‫وصبوربرايدرخششدريورو‪ 2012‬آمادهمي‏شد‪.‬ايتالياكار‬ ‫خودرادراسپانياآغازكردوبااسپانيابهپايانبرد‪،‬پايانيتلخكهبا‬ ‫اشكبزرگانيچونپيرلووحتيبوفونتزئينشد‪.‬دراينميان‬ ‫جنساشك‌هايبالوتليباسايراشك‌هافرقداشتونمي‏شد‬ ‫بيناحساساتسنگينوغمزدهآندراوماريوهمپوشانيقابل‬ ‫توجهي پيدا كرد‪ .‬پراندلي هم بغض كرده بود‪ ،‬اما دلداري به‬ ‫كيه‏ليني و موتا فقط از عهده وي بر‌مي‏آمد‪ .‬حاال ايتاليا به‌خانه‬ ‫برگشتهوفدراسيونفوتبالاينكشوربا‌توجهبهدرخواست‬ ‫ميليون‏ها هوادار دو آتش��ه به صورت رسمي و غير‌رسمي‬ ‫خيالتمديدقراردادپراندليرادر‌سردارد‪.‬اگرجايكارگردان‬ ‫تلويزيوني استاديوم كيف بودم‪ ،‬در‬ ‫لحظه‬ ‫سوت پايان‬ ‫بازيدستورمي‏دادم‬ ‫تا همه ‪ 34‬دوربين مستقر در‬ ‫ورزشگاهازجهاتمختلفرويصورت‬ ‫پر‌چينوفكورپراندليشكستخوردهتمركزداشته‬ ‫باشند‪،‬براييكنويسندهقديمي‌فوتبالايتاليادرآنلحظات‬ ‫عجيب‪ ،‬هيچ‌چيزي جز به تصوير كش��يدن درست و فني‬ ‫صورت پراندلي ارزش نداشت‪ ،‬نه خوشحالي كاسياس و نه‬ ‫لبخندهايآزاردهندهورفعتكليفيدل‏بوسكه‪.‬‬ ‫چزارهكلوديوپراندلي‪،‬اوبههمهاحتراممي‏گذاردواوج‬ ‫اين رعايت ادب و احترام در نشست خبري پس از شكست‬ ‫مقابلاسپانياقابلرديابيبود‪،‬آنجاكهويبدونآنكهخبرنگاران‬ ‫سواليپرسيدهباشندبرايدقايقيپيروزيبزرگاسپانيارابه‬ ‫مردماينكشورتبريكگفتوبرايفوتبالاسپانيانيزآرزوي‬ ‫تداومموفقيتكرد‪.‬متولدبرشا‪،‬ذاتايك‌هافبكبودهومعموال‬ ‫يزند‪،‬‬ ‫درانديشه‏هايتاكتيكياونيزمديريتميانهميدانموجم ‏‬ ‫اما در بازي پاياني يورو‪ 2012‬خب��ري از اين مديريت نبود‪.‬‬ ‫پراندلي مردم ايتاليا را خوب مي‏شناس��د‪ ،‬او در تيم‌هاي رم و‬ ‫فيورنتينامربيگريموفقيداشتهوبههرحالمردمازاوخاطره‬ ‫بدي ندارند‪ ،‬آنها فقط قهرماني مي‏خواهند و تماشای آقاي‬ ‫اسپانيادرفوتبالقارهسبزوالبتهجهانديگرصبرمردمايتاليارا‬ ‫لبريزكردهوشايدجام‌جهاني‪ 2014‬برزيلآخرينميدانبراي‬ ‫بهدستآوردندلمردمايتالياباشد‪.‬ايتاليايپراندليهنوزهم‬ ‫برايرشدوپيشرفت‪،‬جابرايحركتداردويورو‪ 2012‬باهمه‬ ‫ارزش‌هاييكهداشتوبه‌دستايتاليانرسيد‪،‬آخرينايستگاه‬ ‫فوتبالنبود‪،‬اگرفدراسيونفوتبالايتالياهمچنانبهاينمربي‬ ‫خوش فكر اما كم‌حرف و صبور اعتماد داشته باشد‪ ،‬مدعي‬ ‫بودنايتالياوخيزبلندبرايقهرمانيدرخاكبرزيلهرگزيك‬ ‫ادعايبيهودهنيستوهر‌كارشناسيحقدارددرپيشبيني‏هاي‬ ‫خودبهنامايتاليااشارهكند‪.‬پراندليپسازمرگغم‌انگيزوتلخ‬ ‫همسرش هرگز ش��ادي نكرد و مردم ايتاليا دوست داشتند‬ ‫پس از قهرماني در يورو ‪ 2012‬شادي او را تماشا كنند‪ ،‬اين‬ ‫مربي بزرگ درصورت ابقا در سمت خود فرصت دارد تا‬ ‫بار ديگر براي رساندن ايتاليا به آنچه كه استحقاقش را دارد‬ ‫تالش كند‪ .‬پيشاني پر‌چين پراندلي هنوز قابليت شركت در‬ ‫جنگتاكتيكيمقابلهمتايانبزرگيچوندلبوسكه‪،‬شايد‬ ‫كاپلو و از اين دست مردان متفكر را دارد‪ ،‬اما چزاره كلوديو‬ ‫نبايد فراموش كند كه در برزيل‪ 2014‬ديگر قبول شكست‪،‬‬ ‫هنر نيس��ت و مردم ايتاليا از او قهرمان��ي مي‏خواهند‪ ،‬اين‬ ‫مردم نام‌هايي بزرگتر از او همچون ليپي را نيز تحت فشار‬ ‫تمام حرفه‏اي رسانه‏هاي مافيايي ايتاليا فراموش كرده‏اند‬ ‫و پراندلي براي جاودانه ش��دن فقط يك راه دارد و آن هم‬ ‫باال‌بردن جام‌جهاني بر بلنداي دست مردان خود در خاك‬ ‫برزيل است‪ ،‬اينكه پراندلي تا آن زمان بر سمت خود باقي‬ ‫باشديانهتنهابهفاكتورتلخگذرزماننيازمنداست‪،‬امامردمايتاليا‬ ‫همچنانبهاوومردانشاميداورند‪g.‬‬ ‫‪79‬‬
‫از دست‌رفته‌هاي‬ ‫پروست‬ ‫‪10‬جوالي سالروز تولد نويسنده كتاب‬ ‫در جست‌وجوي زمان از دست رفته‬ ‫ديـــدار‬ ‫زمان مي‌رود‪ ،‬اين خاصيت زمان است‪ ،‬براي همه‬ ‫ما گاهي پيش مي‌آيد كه رو‌در‌روي خودمان بنش��ينيم‬ ‫و در جس��ت‌وجوي زماني بگرديم كه در گذار روزها‬ ‫از دس��ت داده ام‌ا در اين ميان يكي ب��ود كه روزگار از‬ ‫دست داش��ته‌اش را نشست ونوش��ت‪ ،‬خط به خط و‬ ‫لحظه به‌لحظه با تمامي‌جزئي��ات واين گونه بود كه به‬ ‫جاودانگي رسيد‪ .‬دهم جوالي س��الروز تولد مارسل‬ ‫پروست است‪ .‬س��ال‌ها منتقدان بس��ياري در سراسر‬ ‫جهان «مارسل پروست» را با‌توجه به راوي كتاب «در‬ ‫جست‌وجوي زمان از دست رفته» نويسنده تن‌پرور و‬ ‫وقت‌گذران مي‌دانستند كه مدام در رخت‌خواب بوده‬ ‫و همچون «مارسل» كتاب «در جست‌وجو» تا نيمه‌هاي‬ ‫روز بستر را‌ترك نمي‌كرده و گويي «زمان» را به بطالت‬ ‫«از دس��ت» مي‌داده اس��ت‪ .‬بارها «مارس��ل پروست»‬ ‫در مقاالت و نوش��ته‌هاي منتقدان ادبي نويس��نده‌اي‬ ‫«اسنوب»‪« ،‬تن‌پرور»‪« ،‬اشرافي» و «احساساتي» توصيف‬ ‫شده است‪ ،‬اما اين نويسنده تاثيرگذار فرانسوي هميشه‬ ‫موجب ش��گفتي طرفدارانش شده اس��ت‪ .‬طرفدران‬ ‫بيشماري كه آنقدر اورا دوست دارند كه به آلن دو باتن‬ ‫نويسنده سوئيسي اين فرصت را مي‌دهند كه كتابي به‬ ‫نام «پروست چگونه مي‌‌تواند زندگي شما را دگرگون‬ ‫كند» را بنويس��د‪ ،‬آيا واقعا پروس��ت مي‌تواند زندگي‬ ‫خواننده را تغييردهد؟حتي اگر جواب منفي باشد هم‬ ‫كتاب در جست‌وجوي زمان از دست رفته كتابي است‬ ‫كه در دنياي ادبيات وضعيتي منحصر به‌فرد دارد‪ ،‬كتابي‬ ‫كه نويسنده‌اش آن را اين گونه توصيف مي‌كند‪ ،‬او در‬ ‫نامه‌اي به «لئون بلوم» در سال ‪ ۱۹۱۳‬خود شاهكارش‬ ‫را اين طور توصيف مي‌كند‪« :‬مطمئن نيس��تم كه اصال‬ ‫بشود اين كتاب را يك رمان دانست‪ .‬اما با اين همه‪[ ،‬در‬ ‫جست‌وجوي زمان از دس��ت‌رفته] باز‌هم رماني‌است‬ ‫كه وقتي آن را باز مي‌كنيد كمتر به رمان شباهت دارد‪».‬‬ ‫مثلت شماره‪133‬‬ ‫زندگينامه پروست‬ ‫مارسل پروست در سال ‪ ۱۸۷۱‬در حومه پاريس‬ ‫‪80‬‬ ‫در خانواده‌اي ثروتمند متولد ش��د‪ .‬پدرش پزش��ك‬ ‫مش��هوري ب��ود و م��ادرش از خان��واده‌اي بزرگ و‬ ‫ثروتمندي بود كه در زمينه ادبيات و هنر تحصيل كرده‬ ‫بود و مارس��ل از نظر عاطفي و حتي مالي وابس��تگي‬ ‫شديدي به مادرش داش��ت‪ .‬او كه از كودكي از تنگي‬ ‫تنف��س‪ ،‬بيم��اري گوارش��ي و ضع��ف عمومي بدن‬ ‫رنج مي‌برد‪ ،‬اين بيماري‌ها باعث شده بود هرچه بيشتر‬ ‫به مادر و محبت‌هاي او وابسته شود و اكثر اوقات خود‬ ‫را در خانه به مطالعه سپري كند‪.‬‬ ‫در سال‌هاي جواني ش��يفته روانشناسي‪ ،‬فلسفه‬ ‫و ادبيات بود‪ ،‬اما ادبيات را بيش��تر از فلس��فه دوست‬ ‫داش��ت؛ زيرا به‌نظر او ادبيات مي‌توانس��ت لباس��ي‬ ‫گرانمايه به فلس��فه بپوش��اند و به كمك تخيل‪ ،‬آن را‬ ‫درخشان كند‪.‬‬ ‫وقتي مارسل پروست نخستين كتابش را منتشر‬ ‫كرد‪ ،‬هيچكس فكر نمي‌كرد كه زمان��ي از او به‌عنوان‬ ‫يكي از مهم‌تري��ن و ماندگارترين نويس��ندگان قرن‬ ‫بيستم ياد كنند‪ .‬وقتي نخستين اثرش‪« ،‬ژان سانتوي» را‬ ‫در سال ‪ ۱۸۹۵‬نوشت‪ ،‬آن را پاره كرد‪ ،‬اما كاغذپاره‌ها‬ ‫را دور نريخت‪ ،‬بلكه آنه��ا را در يك جعبه كفش نگه‬ ‫داشت‪.‬‬ ‫او در س��ال‌هاي ‪ 1903‬تا ‪ ،1905‬پدر و مادرش‬ ‫را از دس��ت داد و از دارايي بس��ياري برخوردار شد‪.‬‬ ‫پروست در دوران نقاهت پس از حمله بيماري مزمن‬ ‫تنفس��ي‌اش‪ ،‬به موضوع رماني جديد انديشيد كه تنها‬ ‫مجموعه‌اي از ماجراهاي ساختگي نباشد كه مقداري‬ ‫خوشمزگي و مسخرگي چاشني آن شده باشد‪ ،‬بلكه‬ ‫در پي مضموني فلسفي براي آفرينش اثر ادبي عظيم‬ ‫بود‪ .‬زمان‪ ،‬اصل و جوهر داستان شد‪ .‬بارها و بارها به‬ ‫پاريس رفت تا بناها‪ ،‬چشم‌اندازها و غروب خورشيد‬ ‫را در ذهن خود حك كند‪ .‬او كتاب‌هاي فرسوده و كهنه‬ ‫و همچنين‪ ،‬موزه‌ها را براي پي بردن به آداب و رسوم و‬ ‫اوضاع و احوال گذشته فرانسه بررسي كرد‪.‬‬ ‫پروست تا سن ‪ 35‬سالگي عمر را در محيط‌هاي‬ ‫تجملي و تصنعي سالن‌هاي اشرافي و رستوران‌هاي‬ ‫پر‌‌زرق‌و‌برق و پالژهاي مجلل گذراند و با كنجكاوي‬ ‫خاصي كه نسبت به همه چيز داشت‪ ،‬ازراه پرسيدن و‬ ‫آموختن نكته‌هاي زيادي به‌خاطر سپرد و چون وضع‬ ‫مزاجيش حكم مي‌كرد كه بيش��تر اس��تراحت نمايد‬ ‫به‌تدوين مجموعه يادداشت‌ها و خاطرات درخشان‬ ‫كودكي خود پرداخ��ت‪ .‬اين مجموعه يادداش��ت‌ها‬ ‫تحت‌عنوان «در جست‌وجوي زمان‌هاي از دست‌رفته»‬ ‫بود كه جلد اول آن در سال ‪ 1913‬به‌نام «از طرف خانه‬ ‫سوان» منتش��ر گرديد‪ ،‬ولي بدبختانه نتوانست توجه‬ ‫محافل ادبي را به‌خود جلب نمايد‪ .‬جلد دوم آن تحت‬ ‫عنوان «در سايه درختان نوش��كفته» در سال ‪ 1919‬به‬ ‫دريافت جايزه گنكور نائل آمد و باعث شهرت فراوان‬ ‫نويسنده آن گرديد‪ .‬پروس��ت در سال ‪ 1922‬چشم از‬ ‫جهان فرو بست‪.‬‬ ‫در جست‌وجوي زمان از دست رفته‬ ‫آن��دره ژي��د ك��ه ويراس��تار گاليم��ار ب��ود‪،‬‬ ‫دس��ت‌نويس پروس��ت را رد‌كرد و ب��ه اين‌ترتيب‪،‬‬ ‫پروست‪ ،‬خودش به‌تنهايي و بدون ناش��ر‪ ،‬اين اثر را‬ ‫به خرج خودش انتشار‌داد‪ .‬آندره ژيد نتوانست ارزش‬ ‫واقعي اين اثر را تش��خيص بدهد‪ .‬واقعيت اين است‬ ‫كه مجموع��ه هفت جلدي «در جس��ت‌و‌جوي زمان‬ ‫از دست رفته» ادبيات داستاني در قرن بيستم را كامال‬ ‫متحول كرد و اصوال دريافت م��ا را از واقعيت چنان‬ ‫تغيير داد كه بعدها هر‌آنچه كه در قلمرو داستان‌نويسي‬ ‫جهان نوشته ش��د و اثر قابل تاملي به ش��مار آمد‪ ،‬در‬ ‫زير سايه اين مجموعه عظيم هفت جلدي پديد آمده‬ ‫است‪ .‬اين رمان‪ ،‬چشم اندازي از تصاوير برگزيده‌ای‬ ‫اس��ت كه در مراحل گوناگون رشد و فناپذيري آدمي‬ ‫‌نشان داده اس��ت‪ .‬آنچه مي‌گذرد‪ ،‬زمان است و آنچه‬ ‫نظاره‌اش مي‌كنيم‪ ،‬يادبود اس��ت‪ .‬پروست تحت‌تاثير‬ ‫گذر زمان بود‪ .‬زمان كه مخرب و محافظ‪ ،‬پيوسته‪ ،‬فنا‬ ‫ناپذير و ذهني‪ ،‬اما به نحو سر سختانه‌اي حقيقي است‬ ‫و كهنه را دور مي‌ان��دازد و نو را جاي آن مي‌نش��اند‪،‬‬ ‫س��طح را دگرگون مي‌كند‪ ،‬اما بنيان را به حال خود وا‬ ‫مي‌گذارد‪ ،‬لحظه‌ها را بر حسب چگونگي رويدادها و‬ ‫كردارهاي آدمي‪ ،‬كوتاه يا طوالني مي‌كند و از انسان‪،‬‬ ‫ش��خصيت‌هاي گوناگون و گاه متضادي مي‌سازد‪ .‬به‬ ‫كمك رويدادهاي گذشته‪ ،‬زمان را هم تسخير مي‌كنيم‬ ‫و هم تكميل‪ .‬در برابر محو كنندگي فراموشي‪ ،‬ايستادگي‬ ‫مي‌كنيم‪ .‬بار رويدادهاي گذشته را به دوش مي‌كشيم و‬ ‫شايد در هر ذره از وجود خود‪ ،‬آن را پاس مي‌داريم‪ .‬شايد‬ ‫براي شرح رمان درجس��ت‌وجوي زمان از دست رفته‬ ‫همين عبارت از خود پروست كافي باشد‪« :‬زمان آدم‌ها‬ ‫را دگرگون مي‌كند‪ ،‬اما تصويري را كه از ايش��ان داريم‬ ‫ثابت نگه‌مي‌دارد‪ .‬هيچ چيزي دردناك‌تر از اين تضاد ميان‬ ‫دگرگوني آدم‌ها و ثبات خاطره نيست‪g».‬‬
‫مكتوب‬ ‫‫تسنيم آيت‌اهلل جوادي آملي‬ ‫‫تازه‌ترين مجلد از تفسير تسنيم نوشته آيت‌اهلل جوادي‌آملي با شرح آياتي‬ ‫ ‬ ‫از سوره مباركه انعام از سوي مركز نشر اسراء منتشر شد‬‪.‬‬ ‫مركز نشر اسراء وابس��ته به بنياد علوم وحياني اس��را‪ ،‬بيست و هشتمين‬ ‫مجلد از تفسير تسنيم نوش��ته آيت‌اهلل عبداهلل جوادي‌آملي را روانه بازار كتاب‬ ‫كرد‪ .‬جلد بيست و ششم تفسير «تسنيم» به شرح و بيان آيات ‪ 74‬تا ‪ 117‬سوره‬ ‫انعام پرداخته است‪ .‬تفسير تسنيم از تفاسير شيعي قرآن به زبان فارسي‪ ،‬تاليف‬ ‫آيت‌اهلل عبداهلل جوادي آملي است كه بر پايه اسلوب تفسيري عالمه طباطبايي‬ ‫در تفسير الميزان نگاشته شده و در شمار «تفاس��ير قرآن به قرآن» جاي دارد‪.‬‬ ‫روش آيت‌اهلل جوادي آملي در نگارش اين تفسير‪ ،‬ذكر آيه يا آيات مورد نظر و‬ ‫بررسي آنها طي چهار مرحله است كه به‌ترتيب شامل «گزيده تفسير»‪« ،‬تفسير‬ ‫آيه»‪« ،‬لطايف و اشارات» و «بحث روايي» است‪.‬عنوان تسنيم‪ ،‬ماخوذ از آيه ‪۲۷‬‬ ‫ت‪‬‬‬‪.‬‬ ‫سوره مطففين در قرآن و نام چشمه‌اي در بهشت اس ‬‬ ‫با توجه به اينكه گرايش‌هاي تفسيري اين مجموعه فقهي ـ اجتماعي كه‬ ‫در تمامي‌زمينه‌هاي اخالقي است‪ ،‬پيش‌بيني مي‌شود انتشار آن تا جلد ‪ 80‬ادامه‬ ‫يابد‪ .‬قرار است تفسير ‪ 15‬جزء نخس��ت قرآن كريم در ‪ 50‬جلد منتشر شود و‬ ‫تفسير ‪ 15‬جزء بعدي در ‪ 30‬جلد‪g .‬‬ ‫مكتوب‬ ‫هنر به منزله تجربه‬ ‫كتاب «تس��خير النه‌ جاسوس��ي» با موضوع خاطرات يكي از دانش��جويان‬ ‫مسلمان پيرو‌خط امام (ره) به قلم سيد‌محمدهاشم پوريزدان‌پرست از سوي مركز‬ ‫اسناد انقالب اسالمي‌ منتشر شد‪ .‬سيد محمدهاشم پوريزدان‌پرست درباره كتاب‬ ‫«تسخير النه‌جاسوسي‪ :‬خاطرات يكي از دانشجويان مسلمان پيرو خط امام(ره)‬ ‫مي‌گويد‪« :‬بنده از اين دانشجويان بودم و بعد از پايان قضاياي تسخير النه‌جاسوسي‬ ‫قرار بود تعدادي از دانش��جويان پيرو‌خط امام(ره) تاريخچه اي��ن واقعه را ثبت‬ ‫كنند‪ ».‬در دهه ‪ 70‬متاسفانه يكي از دانشجويان كه نقش چنداني هم در تسخير النه‬ ‫جاسوسي و قضاياي بعد از آن نداشت با چند نفر از مقامات آمريكايي در يونسكو‬ ‫ديدار كرد و سخناني درباره پشيمان شدن دانش��جويان از تسخير النه جاسوسي‬ ‫ابراز كرد‪ .‬اين مس��اله باعث ش��د تا به اين امر پي‌ببرم ك ‌ه آنچه قرار بود در گذشته‬ ‫براي تدوين حوادث تسخير النه‌جاسوسي تدوين شود نه تنها نوشته نشده بلكه‬ ‫اكثر اسناد نيز به‌دست همين شخص افتاده و او نيز به‌دنبال تخريب اقدام تاريخي‬ ‫دانشجويان خط‌امام (ره) بر‌آمده است‪ .‬بعد از آن تصميم گرفتم براي دفاع از اقدام‬ ‫تاريخي دانش��جويان پيرو خط امام‌(ره) كه بيش از ‪ 30‬نفر‌آنان در جريان هشت‬ ‫سال دفاع‌مقدس به‌شهادت رسيدند و برخي جانباز ش��دند كتابي از علل و اقدام‬ ‫دانشجويان بنويسم‪.‬سيد محمدهاشم پوريزدان‌پرست‪ ،‬عضو هيات علمي‌دانشگاه‬ ‫شيراز است و «قلب‌ها باند فرودگاه توست»‪« ،‬امشب در خيابان‌ها بمانيد»‪« ،‬عصر‬ ‫ملت‌ها» و «تا شكست حصر» نمونه‌اي از كتاب‌هاي چاپ شده وي هستند‪g .‬‬ ‫مكتوب‬ ‫كمي‌ديرتر‬ ‫‫تازه‌ترين رمان سيدمهدي شجاعي در فاصله كم‌تر از پنج ماه پس از انتشار‬ ‫به چاپ نهم رسيد‬‪ .‬اين اثر كه از چهار فصل زمستان‪ ،‬پاييز‪ ،‬تابستان و بهار تشكيل‬ ‫شده‪ ،‬نگاهي است متفاوت و نقادانه به فضاي انتظار جامعه امروز‪ .‬شجاعي اين‬ ‫رمان را با يك اتفاق عجيب آغاز مي‌كند‪.‬‬ ‫در مراسم جشن نيمه ش��عبان كه در آن بسياري از ش��ركت كنندگان فرياد‬ ‫«آقا بيا» سرداده‌اند‪ ،‬جواني برخاس��ته فرياد مي‌زند‪« :‬آقا نيا‪ »...‬اين شروع آشنايي‬ ‫مخاطب با ش��خصيت‌هايي اس��ت كه همه مدعي‌ انتظارند‪ ،‬ام��ا وقتي به عمل‬ ‫مي‌رسند‪ ،‬عمل به شعارها مي‌رسد‪.‬‬ ‫شجاعي در اين رمان همه اقشار و بهانه‌هايشان براي نخواستن امر ظهور را‬ ‫دقيق و ظريف معرفي مي‌كند و حتي راوي داس��تانش را نيز در معرض سنجش‬ ‫ادعاي انتظار فرج مي‌گذارد‪‬.‬نويسنده كتاب كمي‌ديرتر در مقدمه‌اي با عنوان «بال‬ ‫تشبيه مقدمه» رمانش را به فردي مانند مي‌كند كه قصد رفتن دارد و حتي لحظه‌اي‬ ‫براي اندازه زدن لباس خود و ش��نيدن پند و اندرز نمي‌ايستد و به قول شجاعي‪،‬‬ ‫ناغافل خودش را به در خانه رسانده و يك پايش را هم از در بيرون گذاشته و يك‬ ‫دستش را به نشانه خداحافظي بلند كرده‪.‬‬ ‫ي ديرتر» روايت همه آفت‌هاي انتظار با شخصيت‌هاي‬ ‫شيوه نويسنده در «كم ‌‬ ‫قصه‌اش نيست‪ ،‬بلكه به تصوير كشيدن و نشان دادن آنهاست كه براي او اهميت‬ ‫ي ديرتر را انتشارات كتاب نيستان در ‪ 272‬صفحه و قيمت‬ ‫ويژه‌اي دارد‪.‬رمان كم ‌‬ ‫‪ 7800‬تومان منتشر كرده است‪g .‬‬ ‫نمایشگاه‬ ‫ديـــدار‬ ‫مكتوب‬ ‫تسخير الن ‌ه جاسوسي‬ ‫«دلبس��تگي در آث��ار ام��ام خمين��ي‌(ره)» اث��ري اس��ت پژوهش��ي از‬ ‫حجت االسالم ياس��ين كمالي وحدت كه با موضوع بررس��ي نوع نگاه به پديده‬ ‫«دلبستگي» در آثار حضرت امام خميني‌(ره) و نيز ساير دانشمندان منتشر شده است‪.‬‬ ‫نويسنده پژوهش خود را در اين كتاب با ريشه‌يابي لغت و ماهيت دلبستگي‬ ‫آغاز كرده و پس از بررسي معناي لغوي آن به توضيح اصطالحي آن نيز پرداخته و‬ ‫خاستگاه ايجاد آن را مورد بررسي قرار داده است‪.‬‬ ‫وي در ادامه با اش��اره به طرح ديدگاه تضاد ميان عقل و عش��ق از منظر كالم‬ ‫شيخ اش��راق و ش��هيد مطهري به موضوع نقش عش��ق در هدايت به استناد كالم‬ ‫حضرت امام خمينى‌(ره) پرداخته است‪.‬‬ ‫جريان عش��ق در همه عوالم نيز عنوان چهارمين فصل از اين كتاب است كه‬ ‫با موضوع مراتب عشق در مقايسه با معش��وق آغاز مي‌شود و پس از آن به بررسي‬ ‫موضوع حب‌اهلل در كالم حضرت امام‌‌(ره) منتهي مي‌شود و مفاسد آن را از نگاه وي‬ ‫مورد بازخواني قرار مي‌دهد‪.‬‬ ‫آثار‪ ،‬نتايج و نيز لوازم و ويژگي‌هاي دلبس��تگي‪ ،‬عنوان بخش ديگري از اين‬ ‫كتاب است كه در گام اول موضوع آثار عمومي عش��ق و دلبستگي در دنيا را مورد‬ ‫توجه خود قرار داده اس��ت و پس از آن فوايد و آثار ويژه عش��ق الهي و دلبستگي‬ ‫به ذات الهي را مورد توجه قرار مي‌دهد‪g .‬‬ ‫مثلت شماره‪133‬‬ ‫«هنر به منزله تجربه» نوشته جان دیویی‪ ،‬فیلس��وف پراگماتیست آمریکایی‬ ‫با ترجمه مس��عود علیا منتش��ر ش��ده اس��ت‪ .‬این کتاب یک��ی از مهم‌ترین متون‬ ‫زیبایی‌شناسی پراگماتیستی است‪.‬‬ ‫هنر به منزله تجربه ‪ 14‬فص��ل دارد که به ترتیب عبارتن��د‪ :‬از «موجود زنده»‪،‬‬ ‫«موجود زنده و چیزهای اثیری»‪« ،‬به دس��ت آوردن تجربه‌ای واحد»‪« ،‬عمل بیان»‪،‬‬ ‫«عین بیانگر»‪« ،‬ماده و فرم»‪« ،‬تاریخ طبیعی فرم»‪« ،‬س��ازمان یافتگی نیروها»‪« ،‬ماده‬ ‫مشترک هنرها»‪« ،‬ماده گوناگون هنرها»‪« ،‬سهم بشری»‪« ،‬به چالش خواندن فلسفه»‪،‬‬ ‫«نقد و ادراک» و «هنر و تمدن»‪ .‬این کتاب با توجه به نظام فکری و معرفتی خالق آن‪،‬‬ ‫جان دیویی‪ ،‬بررس��ی و تحلیل هنر از منظر پراگماتیستی است و یکی از مهم‌ترین‬ ‫متون زیبایی‌شناسی پراگماتیس��تی و بنا بر نظر بس��یاری از منتقدان سرآغازی بر‬ ‫زیبایی‌شناسی پراگماتیستی محسوب می‌شود‪ .‬بنابر پیش��گفتار جان دیویی‪ ،‬این‬ ‫کتاب در اصل سلسله در گفتارهای او در دانشگاه هاروارد درباره فلسفه هنر بود‪.‬‬ ‫ديویی ميان هنر و زندگی فاصل ‌ه چندانی قایل نمی‌شود‪ .‬از منظر او هنر و زندگی‬ ‫مقوالتی جدا از هم نيستند‪ .‬بنابراين هنر و هرگونه تجربه زيباشناسانه را باید در متن‬ ‫زندگی دنبال كرد‪ .‬به همین جهت ديویی در این كتاب بر اين نکته تاكيد می‌كند كه‬ ‫هيچ مفهوم از پيش تعیین شده‌ای برای بهره‌مندی از زندگی الزم نيست‪ .‬اين خود‬ ‫زندگی است كه زندگی را توضيح و توجيه می‌كند‪.‬‬ ‫چاپ نخس��ت «هنر به منزله تجربه» اثر جان دیویی را انتش��ارات ققنوس با‬ ‫ترجمه مسعود علیا منتشر کرده است‪g .‬‬ ‫مكتوب‬ ‫دلبستگي در آثار امام‬ ‫نمايشگاه آقاي گراس‬ ‫گونتر گراس نويس��نده برنده نوبل آلمان با حضور در ش��هر دانتسيگ لهستان‬ ‫نمايشگاهي از آثار آبرنگش را افتتاح كرد‪.‬‬ ‫گراس‪ ،‬با حضور در زادگاهش اين نمايشگاه را كه دربرگيرنده نقاشي‌هاي آبرنگ‬ ‫است‪ ،‬افتتاح كرد‪ .‬او ابتدا در نظر داشت تا اين آثار را به عنوان طراحي‌هايي براي يكي از‬ ‫رمان‌هايش با عنوان «قرن من» (منتشر شده به سال ‪ )1999‬به كار بگيرد‪ .‬اين نمايشگاه‬ ‫بخشي از مجموعه برنامه‌هايي است كه شهر دانتسيگ به مناسبت هشتاد و پنجمين سال‬ ‫تولد اين نويسنده برجسته آلماني كه مصادف با ‪ 16‬اكتبر ‪ 25( 2012‬مهر) است تدارك‬ ‫ديده است‪ .‬گراس كه همراه همسر‪ ،‬دختر و نوه‌اش به زادگاهش سفر كرده بود‪ ،‬عالوه‬ ‫بر افتتاح اين نمايشگاه نقاشي از يك كارگاه ادبي در دانشگاه دانتسيگ كه به بررسي آثار‬ ‫او مي‌پردازد نيز بازديد كرد‪.‬‬ ‫گراس‪ 16‬اكتبر‪ 1927‬در «دانستيگ» لهستان متولد شد‪ .‬او در‪ 20‬سالگي كار آموزش‬ ‫سنگ‌تراشي را در دوسلدورف آغاز كرد و بعدها به تحصيل در زمينه مجسمه سازي و‬ ‫گرافيك پرداخت و در سال‪ 1959‬با رمان «طبل حلبي» به موفقيت ادبي دست يافت‪ .‬در‬ ‫سال‪ 1982‬وي وارد حزب سوسيال دموكرات شد و زمان زيادي به عنوان متحد سياسي‬ ‫«ويلي برانت» به‌شمار مي‌رفت‪ .‬عالوه بر اين او به ميزان فعاليت خود در زمينه ادبيات و‬ ‫هنر افزود و حتي تصويرگري كتاب‌هايش را خود بر عهده گرفت‪ .‬در سال‪ 1999‬گراس‬ ‫موفق به دريافت جايزه نوبل ادبيات شد‪g.‬‬ ‫‪81‬‬
‫بتمن عليه‬ ‫اسپايدرمن‬ ‫اكران همزمان دو فيلم از يك ژانر‬ ‫ديـــدار‬ ‫عنكبوت يا خف��اش؟ يا ب��ه عب��ارت بهتر مرد‬ ‫عنكبوتي يا مرد خفاشي؟ اين سوالي است كه بسياري‬ ‫از عالقه‌مندان به اين ژانر از سينما اين روز‌ها از خود‬ ‫مي‌پرسند‪ ...‬البته داس��تان تنها به يك سوال ساده ختم‬ ‫نمي‌ش��ود‪،‬حتي كار به درگيري لفظي در شبكه‌هاي‬ ‫اجتماعي هم كشيده شده است‪ .‬داستان از اينجا شروع‬ ‫ش��د در برنامه اكران س��ينما‌هاي جهاني در تابستان‬ ‫قسمت چهارم مجموعه فيلم‌هاي اسپايدر من و قسمت‬ ‫سوم مجموعه فيلم‌هاي بتمن هردو قرار دارند و اين‬ ‫دو قهرمان كميك استريپ ال اقل از نظر گيشه وفروش‬ ‫رقابتي مستقيم را ش��روع كرده‌اند‪ ،‬اتفاقي كه حتي در‬ ‫درون قصه‌ها امكان‌پذير نيست‪.‬‬ ‫البته هردوي اين فيلم‌ها سعي دارند ركورد فيلم‬ ‫انتقام جويان را كه پيش از اين در اكران جهاني فروشي‬ ‫خارق‌العاده داشت را بشكنند‪.‬‬ ‫مثلت شماره‪133‬‬ ‫اسپايدرمن‬ ‫پيش از اين سه قسمت از مجموعه فيلم‌هاي مرد‬ ‫عنكبوتي را با بازي توبي مكواير س��اخته ش��ده بود‪،‬‬ ‫مكتوب‬ ‫داستان پسر‌بچه‌اي كه با نيش عنكبوتي گزيده مي‌شود‬ ‫و از قالب يك پسر دس��ت و پا چلفتي خارج مي‌شود‬ ‫و تبديل به قهرماني مي‌شود كه با يك لباس عجيب و‬ ‫غريب مي‌تواند يك شهر را نجات دهد‪ .‬اما در قسمت‬ ‫جديد اسپايدر من ديگر خبري از مكواير نيست وجاي‬ ‫او را اندرو گارفيلد گرفته اس��ت‪ .‬بازيگري كه پيشتر‬ ‫براي بازي در فيلم بره وشيرها موفق به دريافت جايزه‬ ‫بفتا شده بود‪ .‬تهيه كننده فيلم اسپايدرمن دليل انتخاب‬ ‫اندرو گارفيلد را اينگونه اعالم كرده‪« :‬ما مي‌دانس��تيم‬ ‫كه اندرو عاشق اسپايدرمن اس��ت و اين موضع براي‬ ‫ما خيلي مهم بود و در انتخاب او براي اين فيلم خيلي‬ ‫تاثير گذار بود‪ .‬اي��ن بازيگرج��وان از زماني كه فقط‬ ‫سه س��ال داش��ت عاش��ق تماش��ا كردن و خواندن‬ ‫داستان‌هاي اسپايدر‌من بود‪».‬‬ ‫قس��مت چهارم مرد عنكبوتي كه به‌عنوان مرد‬ ‫عنكبوتي ش��گفت انگيز ساخته ش��ده‪ ،‬به ريشه‌هاو‬ ‫گذشته پيتر پاركر مي‌پردازد و ش��عار تبليغاتي آن هم‬ ‫داس��تان ناگفته اس��ت‪ .‬مرد عنكبوتي اك��ران خود را‬ ‫شروع كرده است و در گيشه موفقيت نسبي را داشته‪...‬‬ ‫س��ه فيل��م اول «اس��پايدرمن» در مجم��وع ح��دود‬ ‫‪2/5‬ميليارد دالر در سطح جهان فروش داشت‪.‬‬ ‫«اسپايدرمن ش��گفت‌انگيز»در دو قالب عادي و‬ ‫سه‌بعدي اكران مي‌شود‪.‬‬ ‫مي‌كند و شواليه تاريكي‪ ،‬كريستين بيل در نقش بتمن‬ ‫حضور يافته‪ ،‬اما بتمني كه مي‌آي��د آخرين كار نوالن‬ ‫در اين ژانر اس��ت‪ ،‬او همواره از يك س��ه گانه بتمن‬ ‫سخن مي‌گفت‪ .‬كريستوفر نوالن در سال ‪ 2005‬با فيلم‬ ‫«بتمن آغاز مي‌كند» جاني تازه به مجموعه س��ينمايي‬ ‫بتمن بخش��يدند كه مي‌رفت تا به پ��روژه‌اي زيان‌آور‬ ‫تبديل شود‪ .‬اين فيلم در سراس��ر جهان بيش از ‪352‬‬ ‫ميليون دالر فروخت‪ .‬در‌حال��ي كه فيلم بعدي اين دو‬ ‫يعني «شواليه تاريكي» در سال ‪ 2008‬به فروشي باالتر‬ ‫از یک ميليارد دالر دس��ت يافت‪ .‬پيش‌بيني مي‌ش��ود‬ ‫«شواليه تاريكي بر مي‌خيزد» در كنار «انتقام جويان» از‬ ‫پرفروش‌ترين فيلم‌هاي اكران تابستان باشد‪ .‬بازيگران‬ ‫قس��مت قبلي در كنار تام‌هاردي‪ ،‬ج��وزف گوردون‬ ‫لويت و آن‌ها تاووي در كسوت زن گربه‌ايي در شواليه‬ ‫تاريكي برمي‌خيزد ‪،‬حضور دارند‪.‬‬ ‫داستان «شواليه تاريكي برمي‌خيزد» هشت سال‬ ‫پس از پايان فيلم «ش��واليه تاريكي» اتفاق مي‌افتد كه‬ ‫سال ‪ 2008‬اكران شد‪.‬‬ ‫كريس��تين بيل‪ ،‬بتمن نقابدار اين بار گويا بتمن‬ ‫ديگر ماموريتي ندارد يا حداقل براي روبه‌رو ش��دن‬ ‫با بين‪ ،‬ضدقهرمان نقابدار (با بازي تام‌هاردي) خيلي‬ ‫آماده نيست‪g .‬‬ ‫بتمن‬ ‫بتم��ن از بيس��تم ماه ج��والي مي‌آيد ت��ا رقيب‬ ‫اسپايدارمن شود‪ ،‬داستان بتمن داس��تان يك ميليونر‬ ‫است كه با استفاده از صنعت‪ ،‬خود را تجهيز مي‌كند و‬ ‫به جنگ دشمنانش مي‌رود‪ .‬تاكنون پنج فيلم در مورد‬ ‫بتمن ساخته شده كه دو فيلم آخر را كريستوفر نوالن‬ ‫كارگرداني كرده است در اين دو فيلم يعني بتمن آغاز‬ ‫برای ارتباط بیش��تر و آگاه��ی از نظرات‬ ‫انتقادات و پیشنهادهای شما خوانندگان محترم‬ ‫مجل��ه مثلث از این پ��س می‌توانی��د از ایمیل‬ ‫‪ didar@mosalas.ir‬ب��ه عن��وان یک پل‬ ‫ارتباطی استفاده کنید‪.‬‬ ‫نظرات شما در مورد مجله به طور کامل‬ ‫مورد بررسی قرار خواهد گرفت و به زودی به‬ ‫تمامی آنها پاسخ داده خواهد شد‪.‬‬ ‫مسافر دهكده جهاني‬ ‫چاپ دوم كت��اب زندگينامه پروفس��ور يحيي كمالي‌پور راوري‪ ،‬اس��تاد علوم‬ ‫ارتباطات و رئيس دپارتمان ارتباطات و هنرهاي زيباي دانشگاه پوردو آمريكا با عنوان‬ ‫«مسافر دهكده جهاني» منتشر و روانه بازار كتاب شد‪ .‬اين كتاب‪ ،‬سرگذشت زندگي پر‬ ‫نشيب و فراز يحيي كمالي‪ ،‬پروفسور ايراني است كه هم‌اكنون رياست انجمن جهاني‬ ‫ارتباطات را بر‌عهده دارد‪ .‬تمام نسخه‌هاي چاپ نخست اين كتاب در كمتر از يك هفته‬ ‫به‌فروش رسيد و اكنون چاپ دوم آن منتشر شده است‪« .‬مسافر دهكده جهاني» توسط‬ ‫نگين حسيني به رشته تحرير در آمده است‪ .‬در كتاب «مسافر دهكده جهاني»‪ ،‬عالوه‬ ‫بر ماجراي هيجان‌انگيز زندگي پروفسور كمالي‌پور از روستاي راور كرمان تا اياالت‬ ‫متحده آمريكا‪ ،‬مسير پيشرفت و تكامل وسايل ارتباطاتي نيز در طول بيش از شش دهه‬ ‫به موازات شرح زندگي ايشان تعقيب شده است‪ .‬در اين كتاب‪ ،‬فرم جديدي از نوشتن‬ ‫تجربه شده كه آن را خواندني‌تر كرده است؛ به عبارتي ديگر به جاي اينكه نويسنده با‬ ‫ماجراي زندگي پروفسور كمالي‌پور همراه شود‪ ،‬وي در كنار ايشان قرار گرفت ‌ه و زندگي‬ ‫استاد به تصوير كشيده شده است‪g.‬‬ ‫‪82‬‬ ‫نمايش‬ ‫مترسك‬ ‫نمايش «مترسك» از‪ 11‬تيرماه در تاالر «حافظ» اجراي خود را آغاز مي‌كند‪.‬‬ ‫اين نمايش كاري از محمدحسن معجوني براي گروه سني ‪ 15‬سال به باال است‪.‬‬ ‫در نمايش «مترس��ك» بازيگراني چون امير رجبي‪ ،‬مازيار سيدي‪ ،‬هوتن‬ ‫شكيبا‪ ،‬ميالد شجره‪ ،‬شكيب شجره‪ ،‬اميرحسين طاهري و حسام محمودي فريد‪،‬‬ ‫به ايفاي نقش مي‌پردازند‪.‬‬ ‫در اين نمايش محمد حس��ن معجوني عالوه بر كارگرداني با همكاري‬ ‫ويشكا آسايش طراحي صحنه را انجام داده است و طراحي لباس نيز بر عهده‬ ‫ويشكا آسايش بوده است‪ .‬نمايش «مترسك» برگرفته از مجموعه داستان‌هاي‬ ‫«هنگ‪ ،‬سگ گاوچران» نوش��ته جان آر اريكسون با‌ترجمه فربد فرزاد است و‬ ‫جابر رمضاني‪ ،‬پوريا كاكاوند‪ ،‬پيام س��عيدي اين داستان را به نمايشنامه تبديل‬ ‫كرده‌اند‪ .‬اين نمايش هر شب به جز شنبه‌ها راس ساعت ‪ 19:30‬به روي صحنه‬ ‫مي‌رود‪ .‬تاالر حافظ در خيابان حافظ‪ ،‬خيابان استاد ش��هريار رو به روي تاالر‬ ‫وحدت واقع شده است‪g .‬‬
‫قاب‬ ‫_____‬ ‫بيست و چهارمين سالگرد پرواز‪655‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫آذين‌بنديمسجدمقدسجمكران‬ ‫مرمت نسخ خطي‬ ‫‪3‬‬ ‫‪4‬‬ ‫نمايش اپراي عروسكي حافظ‬ ‫ديـــدار‬ ‫مثلت شماره‪133‬‬ ‫نمايشگاهدوساالنهعكس‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫عكس يادگاري با مربي پرسپوليس‬ ‫درگذشتآخريناستادنقاشيقهوه‌خانه‌اي‬ ‫‪7‬‬ ‫‪8‬‬ ‫تشييعپيكرزندهيادمنصورهحسيني‬ ‫‪83‬‬
‫بازا ر‬ ‫آیت اله ابراهیمی اعالم كرد‬ ‫اقدامات بانك انصار درخصوص بهينه‌سازي‬ ‫كنترل و نظارت داخلي‬ ‫مديرعامل بانك انصار‪ ،‬با اش��اره به تاريخچه و‬ ‫دس��تاوردهاي بانك انصار‪ ،‬گفت‪« :‬بيش از ‪ 9‬ميليون‬ ‫حساب فعال و هفت و نيم ميليون مشتري از افتخارات‬ ‫اين بانك اس��ت و اين نش��ان مي‌دهد كه بانك انصار‬ ‫تقريبا ‪ 10‬درصد جمعيت كل كشور را تحت پوشش‬ ‫قرار داده اس��ت‪ ».‬ب��ه گ��زارش اداره كل تبليغات و‬ ‫كوتاه از اقتصاد مثلت شماره‪133‬‬ ‫مدير‌امور طرح و برنامه بانك مسکن خبر‌داد‬ ‫حساب سپرده آفتاب با سود ‪ 19‬درصد‬ ‫مدير ام��ور ط��رح و برنامه بانك مس��كن گفت‪:‬‬ ‫«به مناس��بت ايام ماه مب��ارك ش��عبان و والدت منجي‬ ‫عالم بش��ريت حضرت مهدي (عج)‪،‬حس��اب سپرده‬ ‫سرمايه‌گذاري ويژه‪ 11‬ماهه آفتاب با نرخ سود‪ 19‬درصد‬ ‫در بانك مسكن ايجاد شد‪ .‬اردش��ير بيژني مدت زمان‬ ‫اجراي طرح آفتاب و افتتاح حساب سپرده سرمايه‌گذاري‬ ‫ويژه ‪ 11‬ماهه آفتاب را از ‪‌7‬تير‌ماه س��ال جاري تا عيد سعيد فطر اعالم كرد‪ ».‬بيژني افزود‪:‬‬ ‫«بر‌اساسموافقتهياتمديرهبانكمسكنودرراستايرضايتمنديهرچهبيشترمشتريان‪،‬‬ ‫افتتاح‌كنندگان اين حساب از نرخ سود سپرده سرمايه‌گذاري ويژه ‪ 11‬ماهه آفتاب‪ ،‬معادل‬ ‫‪ 19‬درصد بهره‌مند مي‌شوند‪ ».‬مدير امور طرح و برنامه بانك مسكن تصريح كرد‪« :‬نرخ سود‬ ‫سپرده سرمايه‌گذاري ويژه ‪ 11‬ماهه آفتاب در‌صورت فسخ زودتر از موعد و يا پرداخت‬ ‫قسمتي از آن با ضرايب يك ميليون ريال با‌توجه به مدت ماندگاري سپرده باكسر‪ 0/5‬درصد‬ ‫از نرخ سود سپرده‌هاي كوتاه مدت عادي متناظر‪ ،‬قابل پرداخت است‪ ».‬بيژني حداقل مبلغ‬ ‫جهت افتتاح حس��اب را ‪ 500‬ميليون ريال عنوان و اظهار كرد‪« :‬در صورت كاهش مانده‬ ‫سپرده سرمايه‌گذاري ويژه‪‌11‬ماهه آفتاب از كف مبلغ تعيين شده‪ ،‬سپرده فسخ مي‌شود‪g».‬‬ ‫احتمال افزایش بهای اونس جهانی طال تا مرز ‪ 6‬هزار دالر‬ ‫بن دیویس بر این عقیده است که شرایط اقتصادی در کشورهای اروپا‪ ،‬آمریکا و چین‬ ‫به‌گونهایرقمخوردهاستکهبازارهایمبادالتیبورسکاالوسهامازارزشپایینیبرخوردار‬ ‫شدهاندوباادامهاینروند‪،‬اینبازارهاکمکمازیادسرمایهدارانپاکخواهندشد‪.‬اين احتمال‬ ‫وجود دارد که بانک های مرکزی در اینکشورها با ارائه محرک های اقتصادی جدید به دنبال‬ ‫تقویتقدرتاقتصادیبانکهاوبازارهایمبادالتیبرآیند‪.‬اینکارشناسدرادامهدربارهزمان‬ ‫وقوعاینجهشمیگوید‪،‬پیشبینیشدهاستتابهایجهانیطالظرفمدت‪ ۵‬سالآینده‬ ‫به این قیمت برسد‪ .‬اما این احتمال وجود دارد که با ادامه شرایط یاد شده‪ ،‬این امر حتی در دو یا‬ ‫سهسالآیندهنیزبهواقعیتنزدیکشود‪.‬یکیازدالیلدیگریکهمنجربهبروزاینشرایطمی‬ ‫شود‪،‬افزایشتنشهایسیاسیدرمیانکشورهابهخصوصدرمنطقهخاورمیانهمیباشد‪.‬در‬ ‫اینشرایطسرمایهدارانیکهازشرایطاقتصادیآمریکاواروپاقطعامیدکردهاندوبهدلیلبروز‬ ‫تنشهایسیاسیسرمایههایخودرادرخطرمیبینند‪،‬تصمیمبهتبدیلنقدینگیهایخودبه‬ ‫طالخواهندگرفتکهافزایشچشمگیربهایهراونسجهانیطالرادربرخواهدداشت‪g.‬‬ ‫‪84‬‬ ‫ي اظهار‬ ‫اطالع‌رس��اني بانك انصار‪ ،‬آي��ت‌اهلل ابراهيم ‌‬ ‫داش��ت‪« :‬مطالبات معوق در بانك انصار حدود چهار‬ ‫درصد است كه به جهت رتبه‌بندي در صدر بانك‌هاي‬ ‫دولتي و خصوصي قرار دارد و در اين زمينه به‌عنوان‬ ‫بهترين بانك كشور به ش��مار مي‌رود‪ ».‬ابراهيمي‌ در‬ ‫ادامه س��خنان خود با اش��اره به س��اختار نظام كنترل‬ ‫داخلي بانك انصار گفت‪« :‬ساختار نظام كنترل داخلي‬ ‫بانك انصار برمبناي رهكردهاي كميته نظارت بانكي‪،‬‬ ‫بخش��نامه بانك مرك��زي جمهوري اس�لامي ايران‪،‬‬ ‫الزامات س��ازمان بورس (اصول حاكميت ش��رعي)‬ ‫و مدل چارچ��وب يكپارچ��ه (‪ -COSO‬ويرايش‬ ‫‪ )2009‬طراحي ش��ده اس��ت‪ ».‬وي در بخش ديگري‬ ‫از سخنانش به اجزاي نظام كنترل داخلي بانك انصار‬ ‫اشاره كرد و با تاكيد براين نكته كه در فرآيند طراحي‬ ‫اين نظام‪ ،‬استقرار و ارزيابي كنترل داخلي بانك مدنظر‬ ‫دست‌اندركاران قرار گرفته اس��ت‪ ،‬خاطرنشان كرد‪:‬‬ ‫«محيط كنترلي با فراهم‌آوردن نظم و انضباط و ساختار‬ ‫مناس��ب‪ ،‬بنياني براي ديگر اجزاي كنت��رل داخلي را‬ ‫فراهم مي‌كند‪ ».‬ابراهيمي‌ در بخش ديگري از سخنان‬ ‫خود با اش��اره به اقدامات بانك انص��ار درخصوص‬ ‫بهينه‌سازي كنترل داخلي‪ ،‬گفت‪« :‬بانك انصار جهت‬ ‫نيل به ش��اخص‌هاي س��ازمان پاك اهتمام ويژه‌اي به‬ ‫حوزه نظارت و كنترل و همچنين مقوله سالمت اداري‬ ‫و مبارزه با مفاسد مالي دارد كه از اين رو اين بانك در‬ ‫اولين دوره جايزه ملي به‌عنوان بن��گاه برتر اقتصادي‬ ‫كش��ور‪ ،‬تنديس مديريت س�لامت اداري را به خود‬ ‫اختصاص داد‪g ».‬‬ ‫با‌وجود اختالف بيش از ‪ 700‬توماني دالر دولتي و آزاد؛‬ ‫پافشاري بهمني بر تثبيت نرخ رسمي دالر‬ ‫رئيس كل بانك مركزي در مورد اختالف دالر دولتي‬ ‫و آزاد كه طي چند روز اخير بيش‌از‪ 700‬تومان در هر دالر‬ ‫بوده‪ ،‬تصريح كرد‪« :‬فاصله دالر دولتي و آزاد نبايد اين‌قدر‬ ‫باشد‪ ،‬اما هيچ برنامه‌اي هم براي افزايش نرخ مرجع دالر‬ ‫نداريم‪ ».‬محمود بهمني در م��ورد افزايش نرخ دالر طي‬ ‫چند روز اخير عنوان كرد‪« :‬فاصله نرخ دالر آزاد و دولتي‬ ‫منطقي نيست و نبايد اين قدر باشد‪ ».‬وي تصريح كرد‪« :‬هيچ برنامه‌اي هم براي افزايش نرخ‬ ‫مرجع دالر نداريم‪ .‬پيش از اين نيز رئيس كل بانك مركزي اعالم كرده بود كه بانك مركزي‬ ‫قصد ندارد نرخ رسمي دالر را افزايش دهد‪ ،‬بلكه مي‌خواهد نرخ غيررسمي دالر به نرخ‬ ‫رسمي نزديك شود‪ .‬با‌وجود اين‪ ،‬تا پايان انتظار بانك مركزي به نظر مي‌رسد رانت بالقوه بين‬ ‫نرخ‌هاي رسمي و غيررسمي دالر در حال افزايش است‪ .‬طي روزهاي اخير حداقل فاصله‬ ‫بين نرخ رسمي و غيررسمي دالر‪ 700‬تومان بوده است‪ .‬در حالی که قيمت دالر آزاد‪1970‬‬ ‫تومان در بازار خريد و فروش می‌شد كه همچنان نرخ رسمي دالر‪ 1226‬تومان است‪ .‬پيش‬ ‫ازاينبارهاكارشناساناقتصاديوفعاالناقتصاديازجملهرئيساتاقبازرگانيايراننسبت‬ ‫به‌فاصله نرخ رسمي و غيررسمي دالر ابراز نگراني و عنوان كرده بودند كه اين اختالف بين‬ ‫نرخ رسمي و غيررسمي دالر به مثابه يك چشمه رانت است‪g».‬‬ ‫مدير عامل بانك رفاه كارگران‪:‬‬ ‫نرخ ارز دولتي و نرخ بازار آزاد‪ ،‬هر دو غيرواقعي‌اند‬ ‫مدير‌عامل بانك رفاه كارگران اظهار كرد‪« :‬نرخي كه‬ ‫بانك مركزي براي ارز دولتي اعالم كرده واقعي نيست و‬ ‫خودبانكمركزيهمبهاينموضوعاعتقاددارد‪».‬سيد‌ضياء‬ ‫ايماني‪ ،‬عنوان كرد‪« :‬نرخ واقعي ارز دولتي بايد بين‪ 1400‬تا‬ ‫‪ 1450‬تومان باشد و بانك مركزي بايد اين رقم را در نظر‬ ‫بگيرد‪ ».‬وي افزود‪« :‬البته همين قيمتي كه در بازار به دو هزار‬ ‫تومان رسيد نيز نرخي است كه غير‌واقعي به نظر مي‌رسد‪ ».‬مدير عامل بانك رفاه كارگران‬ ‫تصريح كرد‪« :‬احتماال بانك مركزي يا مجبور مي‌شود قيمت ارز دولتي را به اين رقم‪ 1400‬تا‬ ‫‪ 1450‬تومان برساند و يا با سياست‌هايي از جمله «افزايش درآمدهاي ارزي‪ ،‬صادرات بيشتر‪،‬‬ ‫وارداتكمتروباالبردنسپرده‌هادرسايركشورها»آنقيمتدوهزارتومانراپايينبياورد‪g».‬‬
‫تاثير افزايش قيمت بليت قطارهاي رجاء‬ ‫بر‌روي زيان اين شركت‬ ‫برات‌اهلل صمدي‌راد‬ ‫همانطور كه طي ماه‌هاي گذشته از طريق جرايد و‬ ‫رسانه‌هاي كشور اعالم شد‪ ،‬شركت قطارهاي مسافري‬ ‫رجاءبابر‌عهدهداشتنحدود‪ 70‬درصدجابه‌جاييبه‌عنوان‬ ‫ي شده و به‬ ‫بزرگ‌ترين شركت حمل و نقل ريلي مسافر ‌‬ ‫بخش خصوصي پيوست‪ .‬بديهي است اين شركت مانند‬ ‫همهشركت‌هاييكهبهبخشخصوصيواگذارمي‌شوند‬ ‫نيازبهسازوكارهايالزمجهتبقاوفعاليتدارد‪.‬آنچهبراي‬ ‫رجاء در درجه اهميت قرار دارد امكان تامين هزينه‌هاي‬ ‫اين بخش و درآمدزايي الزم ب��راي تداوم خدمات‌دهي‬ ‫به‌مسافرانومردمعزيزاست‪.‬چراكهبا‌خصوصيشدناين‬ ‫بخش‪،‬يارانه‌هاوكمكزيانتخصيصيازسويدولتقطع‬ ‫شدهواينبخشبايدهزينه‌هايشراخودتامينكند‪.‬ايندر‬ ‫حالياستكهقيمتبليتقطارهايمسافريرجاءب ‌هدليل‬ ‫حمايت دولت از اقشار ضعيف و متوسط جامعه از سال‬ ‫‪ 83‬تا پايان سال‪ 90‬عالوه بر افزايش ميانگين‪ 14‬درصدي‬ ‫ت قطارهاي مسافري در تيرماه سال ‪ 1389‬كه‬ ‫قيمت بلي ‌‬ ‫صرفا براي جبران بخشي از افزايش قيمت سوخت انجام‬ ‫گرفت در بهمن سال‪ 1390‬نيز تنها به‌طور ميانگين حدود‬ ‫‪ 12‬درصدافزايشقيمتدربرخيازقطارهاياينشركت‬ ‫اعمال شد كه در ادامه به آن خواهيم پرداخت‪ .‬بديهي است‬ ‫كه مسئوالن رجاء به هيچ وجه حاضر نيستند كه با افزايش‬ ‫قيمت بليت به آحاد جامعه فشار وارد شود‪ ،‬اما مردم عزيز‬ ‫حق خواهند داد وقتي افزايش قيمت بليت همسو با تورم‬ ‫ساالنه و پا‌به‌پاي آن رشد نكرده باشد و از‌سوي ديگر قرار‬ ‫باش��د رجاء هزينه‌هاي مربوطه را خود تامين كند‪ ،‬ادامه‬ ‫فعاليت و خدمات‌دهي از س��وي اين شركت به مخاطره‬ ‫خواهد افتاد و امكان كمتري��ن خدمات‌دهي نيز وجود‬ ‫نخواهد داش��ت‪ .‬ش��ركت رجاء در حال حاضر به‌دنبال‬ ‫سود‌دهينيست‪،‬اماانتظارايناستكهرجاءبتواندهزينه‌ها‬ ‫و درآمدهايش را سر‌‌به‌سر كرده و حداقل در شرايط فعلي‬ ‫زيانندهد‪.‬باتوجهبهاينرويكرددربهمنماهسالگذشته‬ ‫افزايش قيمت بلي��ت قطارهاي مس��افري رجاء به‌طور‬ ‫ميانگين حدود ‪‌12‬درصد اعمال شده كه ميانگين ريالي‬ ‫آن حدود ‪ 22‬هزار ريال مي‌ش��ود‪ .‬اين در حالي است كه‬ ‫قيمت بليت قطارهاي محلي و حومه‌اي به‌ويژه قطارهاي‬ ‫دانشجويي و زيارتي ( قم و جمكران ) هيچ‌گونه افزايشي‬ ‫نداشته است‪ .‬آنچه بايد به استحضار مردم عزيز به‌عنوان‬ ‫اميناينشركتبرسد‪،‬اينكهقيمت‌هاياعمالشدهجديد‬ ‫علت نوسان قيمت طال‪ ،‬نوسانات نرخ ارز است‬ ‫حتي هزينه‌هاي تحميلي بابت نيروي كش��ش را جبران‬ ‫نمي‌كند حال آنكه افزايش قيمت ساير حامل‌هاي الزم‬ ‫برايخدمت‌رساني(اعمازفنيوخدماتي)بهشركتبراي‬ ‫ارائه خدمت مطلوب به‌مسافران نيز همچنان باقي‌مي‌ماند‪.‬‬ ‫انتظار شركت رجاء اين اس��ت كه در شرايط فعلي بهاي‬ ‫بليت‌هابهقيمتواقعيخودتبديلشودزيرااگرقرارباشد‬ ‫ت بليت‌هاي قطار واقعي نشود و اين افزايش پلكاني‬ ‫قيم ‌‬ ‫انجامشود‪،‬شركترجاءنيازمندحمايتبخشحاكميتي‬ ‫و دولت در قالب پرداخت يارانه براي جبران زيان است‪.‬‬ ‫تبليت‬ ‫همانطوركهاشارهشد‪،‬افزايشآخرينمرحلهقيم ‌‬ ‫قطارهاي مسافري رجاء حتي با تورم ساليانه از سال ‪83‬‬ ‫تاكنون هيچ‌گونه همخواني ندارد‪ .‬در صورتي كه اگر قرار‬ ‫بود اين قيمت همس��و و همراه با نرخ تورم افزايش يابد‪،‬‬ ‫مي‌بايستقيمتفعليبليت‌ها‪ 3/16‬برابرمي‌شد‪.‬در‌پايان‬ ‫درخواست رجاء اين اس��ت‪ ،‬با توجه به چشم‌انداز‌هاي‬ ‫در نظر گرفته شده در سند توسعه و نيازهاي جامعه براي‬ ‫لو‌نقل ريلي و خدمات‌دهي مطلوب در اين‬ ‫توسعه حم ‌‬ ‫بخش‪ ،‬كارشناسان حوزه اقتصاد‪ ،‬حمل‌و‌‌نقل و رسانه‌ها‬ ‫به‌طور جدي بررسي كنند كه قيمت بليت قطارهاي رجاء‬ ‫تبليتقطارهايمحلياينشركتچهميزان‬ ‫وحتيقيم ‌‬ ‫افزايشيابدتاهزينه‌هايتحميليبرهرقطاربادرآمدهايش‬ ‫فقط سر‌به‌سر شود؟ (زيرا قيمت‌هاي فعلي هيچ توجيهي‬ ‫ندارند)‪ .‬شركت رجاء همچنان ابتدا به‌دنبال همسان‌سازي‬ ‫قيمت‌هاوسپسواقعيشدنقيمتبليتقطارهاباتوجه‬ ‫به‌خصوصي‌سازي ناوگان مسافري است‪g.‬‬ ‫به مناسبت نيمه شعبان‬ ‫به اعتقاد مدير‌‌عامل بانك ملي دو‌‌عامل نوس��انات‬ ‫قيمتجهانيطالونرخارزدر‌داخل‪،‬باعثافزايشقيمت‬ ‫طال در كشور شده است‪ .‬در حالي كه آخرين اخبار از بازار‬ ‫ايران حاكي از نوسان قيمت سكه طالست‪ ،‬مدير‌عامل‬ ‫بانك ملي علل اين نوسان طال را بيان كرد‪ .‬به زعم فرشاد‬ ‫حيدري‪ ،‬نوسانات مربوط به قيمت جهاني طال و نرخ ارز‬ ‫درداخلدراينموضوعدخيلبوده‌اندونوساناتطالتابعاينعواملهستند‪.‬مدير‌عاملبانك‬ ‫مليكهبانكتحتمديريتاو‪،‬تجربهعامليتتوزيعسكهطالدرطرحپيش‌فروشسكهرا‬ ‫داردافزود‪«:‬سياست‌گذاري‌هايمربوطبهاينموضوعبابانكمركزياستومافقطمجري‬ ‫هستيم‪ .‬حيدري در حالي نوسانات قيمت جهاني طال در نوسان قيمت طالي داخل كشور‬ ‫راموثرمي‌داندكهمراجعهبهآمارهايقيمتجهانيطالنيزاينموضوعراتائيدمي‌كند‪.‬طبق‬ ‫گزارش‌هاي انجام شده قيمت جهاني طال طي شش روز اخير از پنجم تا دهم تيرماه امسال‬ ‫ب ‌ه ترتيب‪ 1596،1549،1574،1585،1572‬و‪ 1598‬دالر در هر اونس بوده است‪ .‬نرخ دالر‬ ‫نيز طي روزهاي اخير در بازار ايران روند رو‌به‌رشدي داشته و طبق آخرين اخبار قيمت هر‬ ‫دالر در بازار تهران تقریبا‪ 1960‬تومان است‪ .‬در اين شرايط آخرين اخبار از قيمت سكه طال‬ ‫نيز تداوم روند صعودي آن را تائيد مي‌كند‪g.‬‬ ‫باورود رايتلبهشهرهايمشهدوشيرازامكاناستفاده‬ ‫از تماس تصويري‪ ،‬اينترنت پرس��رعت موبايل و گستره‬ ‫وسيعي از خدمات ارزش افزوده كه براي شهروندان اين‬ ‫شهرهافراهممي‌شود‪.‬بهمناسبتاعيادشعبانيهودرآستانه‬ ‫نيمه شعبان‪ ،‬رايتل با هدف گسترش شبكه خود ثبت‌نام‬ ‫يراازروزپنجشنبه‪ 15‬تيرماهدر‬ ‫سيم‌كارت‌هايديتاودائم ‌‬ ‫شهرهايمشهدوشيرازباانجاماولينواگذاريبهخانوادهمعظمشهداءآغازمي‌كند‪.‬شهروندان‬ ‫شهرهايشيرازومشهدمي‌توانندازتاريخ‪ 15‬تير‌ماهبامراجعهبهسايترايتلبهآدرس‪www.‬‬ ‫‪ rightel.ir‬وياازروزشنبه‪ 17‬تيرماهازطريقدفاترپيشخوانمنتخبدولتنسبتبهثبت‌نام‬ ‫اقدام كنند‪ .‬اين اپراتور در كنار خدمات اصلي همچون پيام كوتاه و پيام صوتي با اس��تفاده از‬ ‫تكنولوژي نسل سوم موبايل‪ ،‬امكان استفاده از سرويس‌هاي اختصاصي و گستره وسيعي از‬ ‫خدمات ارزش افزوده که (‪ )VAS‬را فراهم مي‌كند از جمله اين خدمات مي‌توان به تماس‬ ‫تصويري‪،‬سرويس‌هايچندرسانه‌ايواينترنتپرسرعتاشارهكرد‪.‬رايتلاوليناپراتورارائه‬ ‫دهندهخدماتنسلسومموبايل(‪)3G‬دركشوراستودرحالحاضروپسازپوشش‌دهي‬ ‫شهرهايتهرانوكرجدر‌حالگسترششبكهخودبههشتشهرديگراستكهشهرهايشيراز‬ ‫ومشهددراينبيندراولويتتوسعهقرارگرفته‌اند‪g.‬‬ ‫برگزاري همايش بزرگ مشتريان‬ ‫موسسه مالي و اعتباري مهر در تبريز‬ ‫نخستين همايش مشتريان كليدي موسسه مالي و‬ ‫اعتباري مهر در س��ال ‪ 1391‬با‌عنوان «شركاي ماندگار»‬ ‫همزمان با ميالد حضرت قائم (عج) در هتل شهريار شهر‬ ‫تبريز برگزار مي‌شود‪ .‬به گزارش اداره كل روابط عمومي‬ ‫موسسه مالي و اعتباري مهر‪ ،‬حميد رضا نجف پور كردي‬ ‫– معاون اعتبارات و تجهيز منابع موسس��ه – در تبيين‬ ‫اهدف برگزاري اين همايش گفت‪« :‬يكي از برنامه‌هاي‬ ‫مهم موسس��ه مهر‪ ،‬طراحي و پياده‌سازي پروژه تدوين‬ ‫استراتژي بازاريابي موسسه و به تبع آن طراحي و استقرار‬ ‫باشگاه مشتريان بود كه كار مطالعاتي آن از سال ‪ 1388‬با‬ ‫همكاري اساتيد دانشگاهي و كارشناسان مجموعه مهر‬ ‫آغاز و در سال گذشته اين باشگاه راه اندازي شد‪ .‬نجف‬ ‫پور کردی برگزاري همايش‌هاي استاني شركاي ماندگار‬ ‫را يكي از برنامه‌هاي باش��گاه مشتريان دانست و خاطر‬ ‫نشان كرد‪« :‬رويكرد بازاريابي موسسه مهر‪ ،‬حفظ مشتريان‬ ‫فعلي و جذب مش��تريان جديد اس��ت و بر اين اساس‬ ‫برنامه‌هاي متعددي از جمله طراحي و پياده‌سازي باشگاه‬ ‫مشتريان‪،‬نظامجامعسنجشرضايتمنديمشتريان‪،‬طرح‬ ‫وفادارسازي مشتريان تدوين شده است‪ ».‬وي با بيان اينكه‬ ‫كوتاه از اقتصاد مثلت شماره‪133‬‬ ‫تحليل مدير‌عامل بانك ملي از وضعيت بازار طال‬ ‫آغاز ثبت‌نام سيم‌كارت رايتل در مشهد و شيراز‬ ‫باشگاه مشتريان كليدي‪ ،‬سامانه جامعي است كه براي‬ ‫مشتريان عضو‪ ،‬در حوزه تسهيالت‪ ،‬سپرده‌گذاري و انواع‬ ‫خدمات بانكي ارزش افزوده خاص خلق مي‌كند‪ ،‬افزود‪:‬‬ ‫«چگونگي برخورداري از حمايت‌هاي خاص در شبكه‬ ‫بانكي همواره از دغدغه‌هاي فعاالن اقتصادي كشور بوده‬ ‫كه مجموعه مهر براي رفع آن اقدام به طراحي اين باشگاه‬ ‫كرد‪ ،‬به صورتي كه اين باشگاه شبكه‌اي را به منظور ايجاد‬ ‫فرصت‌هاي كسب‌و كار بين مش��تريان موسسه فراهم‬ ‫مي‌كند‪ ».‬نجف‌پورك��ردي مقبوليت اخالقي‪ ،‬حس��ن‬ ‫شهرت اجتماعي و سياسي‪ ،‬خوش حسابي و عملكرد‬ ‫مالي را از معيارهاي انتخاب مشتريان كليدي دانست و‬ ‫تصريح كرد‪« :‬موسسه مالي و اعتباري مهر‪ ،‬سپرده‌‌گذاران‬ ‫خود را شريك و بزرگ‌ترين سرمايه خود مي‌داند و در‬ ‫اين راستا طرح‌هاي متعددي براي حفظ و تكريم آنها در‬ ‫دست اجرا دارد كه متعاقبا اعالم مي‌شود‪g».‬‬ ‫‪85‬‬
‫مهندس نجم‌الدين خبر داد‬ ‫فروش پژو‪ 206‬و پيش‌فروش دوباره رانا‬ ‫كوتاه از اقتصاد مثلت شماره‪133‬‬ ‫مدير‌عاملگروهصنعتيايرانخودروگفت‪«:‬به‌منظور‬ ‫جلوگيري از دالل‌بازي و پاس��خگويي به نياز مشتريان‪،‬‬ ‫پيش‌فروش نوب��ت دوم خ��ودرو رانا را ب��ه‌زودي آغاز‬ ‫مي‌كنيم‪».‬جوادنج ‌مالديناظهاركرد‪«:‬عالوهبرپيش‌فروش‬ ‫دوبارهرانا‪،‬افزايشتوليداينمحصولپيشرفتهايرانيازنظر‬ ‫كيفيت و ايمني در سال‌جاري در دستور كار قرار دارد‪ ».‬وي‬ ‫بااشارهبهروندرو‌بهرشدزنجيرهتامينقطعاتبرايتوليد‬ ‫رانا اظهار كرد‪« :‬همه سا ‌زو‌كارهاي الزم براي افزايش توليد‬ ‫اين خودرو فراهم شده است و ايران‌خودرو تمام تالش‬ ‫خود را به‌كار خواهد گرفت تا براساس زمانبندي تعيين‬ ‫شده اين خودرو را در‌اختيار مشتريان قرار دهد‪ .‬او تاكيد‬ ‫كرد كه مش��تريان فريب دالل بازي‌ها در خريد و فروش‬ ‫فيش‌هاي ثبت نامي‌رانا را نخورن��د‪ ».‬نجم الدين تاكيد‬ ‫كرد‪« :‬رانا بدون هيچ‌گونه تاخيري طبق قرارداد فروش به‬ ‫مشتريان تحويل داده مي‌شود‪ ».‬وي با اشاره به اينكه رانا‬ ‫داراي استانداردهاي روز اروپاست‪ ،‬گفت‪« :‬اين خودرو‬ ‫كم مصرف و داراي تجهيزات رفاهي و ايمني كه با قيمت‬ ‫مناسب عرضه مي‌شود‪ ».‬مديرعامل ايران خودرو درمورد‬ ‫توليد و عرضه پژو ‪ 206‬نيز گفت‪« :‬طي س��ه س��ال اخير‬ ‫خودكفايي قطعات پژو‪ 206‬به سرعت انجام شد و موفق‬ ‫مديرعامل گروه بهمن خبر داد‬ ‫توليد سواري جديد چيني در ايران‬ ‫مديرعامل گروه خودروسازي بهمن از عرضه‬ ‫چند محصول جديد به بازار در س��ال جاري خبر‬ ‫داد‪ .‬محمدرضا سروش اظهار كرد‪« :‬دو خودروي‬ ‫سواري جديد در سال‌جاري وارد‌بازار خواهد شد‪».‬‬ ‫وي با بيان اينكه مزدا ‪ 1600‬سي‌س��ي آماده عرضه‬ ‫بوده و در نيمه اول س��ال‌جاري وارد بازار خواهد‬ ‫شد‪ ،‬خاطرنش��ان كرد‪« :‬اقدامات مربوط به توليد‬ ‫سواري چيني‪ B50‬نيز در حال انجام بوده و اين خودرو نيز در سال‌جاري وارد بازار خواهد‬ ‫شد‪ ».‬مديرعامل گروه خودروسازي بهمن با بيان اينكه عرضه كاميون‪ FAW‬نيز به‌زودي‬ ‫آغاز خواهد شد‪ ،‬خاطرنشان كرد‪« :‬عالوه بر آن دو كاميون و كاميونت جديد نيز وارد بازار‬ ‫خواهد شد‪ ».‬سروش ادامه داد‪« :‬وانت كاپرا تك كابين نيز در سال جاري وارد بازار مي‌شود‪.‬‬ ‫عالوه بر‌آ ‌ن در حال برنامه‌ريزي براي توليد يك خودرو ‪ SUV‬بر روي پلت‌فرم كاپرا در‬ ‫ايران هستيم‪ ».‬وي افزود‌‪« :‬در خصوص توليد يك ون و وانت جديد نيز برنامه‌ريزي شده‬ ‫است‪ ،‬ضمن آنكه كشند‌ه ‪ J6‬با ظرفيت ‪ 40‬تن نيز وارد بازار شده است‪ ».‬مديرعامل گروه‬ ‫خودروسازي بهمن تصريح كرد‪« :‬توليد سواري مزدا نيز طبق برنامه ادامه خواهد يافت؛‬ ‫به‌گونه‌اي كه در سال‌جاري تاكنون‪ 90‬درصد برنامه توليد اين خودرو محقق شده است‪g».‬‬ ‫ششمين نشان سبز كيفيت تندر‪ 90‬ايران خودرو‬ ‫براساس نتايج بدست آمده در آخرين مميزي شركت رنو‪ ،‬تندر‪ 90‬ايران‌خودرو براي‬ ‫ششمينبارمتواليبه‌عنوانبهترينمحصولدرمقايسهباتوليداتسايرسايت‌هايتوليداين‬ ‫محصولشناختهشد‪.‬عليذاكرزاده‪،‬گفت‪«:‬براساسارزيابي‌هايمذكور‪،‬تندر‪ 90‬اينشركت‬ ‫ازلحاظكيفيتنهاييواجرايسيستم‌هايكيفيهنگامفرآيند‌يدرباال‌ترينرتبهقرارداشتهو‬ ‫موفقبهكسببرتريننشانرنو(رتبهسبزباردهعالي)شد‪».‬ويافزود‪«:‬اينارزيابي‌هادرحوزه‬ ‫تامينولجستيك‪،‬فرآيند‌هايداخلي‪،‬محصولنهاييوخدماتپسازفروشونظرسنجي‬ ‫ازمشتريانانجاممي‌شود‪.‬گفتنياستپسازكسباينموفقيت‪،‬اعتباروصالحيتمعاونت‬ ‫تندردراجرايسيستمكيفيترنو–نيسانموردتائيدشركترنوقرارگرفتهوبه‌طوررسمي‬ ‫مسئوليتانجاماينمميزيمهمازاينپسبهمديريتكيفيتتندرواگذارشد»‪g‬‬ ‫‪86‬‬ ‫شديم در زمينه تامين و توليد اين خودرو گام‌هاي اساسي‬ ‫برداريم‪ ».‬وي ياد آورشد‪« :‬با آينده نگري و پاسخگويي به‬ ‫نياز بازار‪ ،‬فروش پژو ‪ 206‬به‌زودي آغاز مي‌شود‪ ».‬جواد‬ ‫نجم‌الدين اظهار كرد‪« :‬طب��ق برنامه‌ريزي‌هاي صورت‬ ‫گرفته‪ ،‬وانت تندر‪ 90‬تا پايان امسال وارد بازار خواهد شد‪».‬‬ ‫وي با بيان اينكه ظرفيت نهايي توليد ‪ 50‬هزار دستگاه در‬ ‫سال براي وانت تندر‪ 90‬پيش‌بيني شده است‪ ،‬خاطرنشان‬ ‫كرد‪«:‬تاپايانامسالتوليداينخودروباتيراژمناسبآغازو‬ ‫بهتدريجافزايشمي‌يابدتابه‌سقفتوليدبرسد‪».‬مديرعامل‬ ‫گروه صنعتي ايران خودرو در خصوص قيمت عرضه اين‬ ‫محصول به بازار اظهار كرد‪« :‬تاكنون قيمت اين خودرو‬ ‫نهايي نشده است‪ ».‬به گزارش ايسنا‪ ،‬پيش از اين قائم مقام‬ ‫مديرعامل ايران‌خودرو در‌خصوص توليد وانت تندر‪90‬‬ ‫اظهاركردهبودكهوانت‌هايموجوددرايرانخودروازنظر‬ ‫مصرفسوختوتكنولوژيقديمي‌محسوبمي‌شوند‪،‬‬ ‫بنابراين ايران خودرو توليد وانتي جديد با تكنولوژي روز‬ ‫را در دستور كار قرار داده است‪ .‬به گفته ميرجواد سليماني‪،‬‬ ‫وانت تندر ‪ 90‬در دو نوع بنزيني و دوگانه‌سوز و احتماال‬ ‫ديزليتوليدخواهدشد‪.‬اينوانتگنجايش‪ 800‬كيلوگرم‬ ‫بار را داشته و مجهز به كيسه هوا و‌ترمز ضد‌قفل خواهد‬ ‫بود‪ .‬وانت تندر ‪ 90‬روي پلت‌فرم ايكس ‪ 90‬توليد ش��ده‬ ‫و موتور آن همان موتور تندر ‪ 90‬س��واري اس��ت‪ .‬البته‬ ‫گيربكس اين وانت نسبت به مدل‌سواري آن تقويت شده‬ ‫است‪ .‬با‌توجه به آنكه بخشي از قطعات وانت تندر ‪ 90‬با‬ ‫سواري آن مشترك است‪ ،‬اين خودرو با‪ 50‬درصد ساخت‬ ‫داخل وارد‌بازار خواهد شد‪ .‬وي در پايان تاكيد كرد‪« :‬براي‬ ‫جلوگيري از دالل بازي‪ ،‬مشتريان براي خريد محصوالت‬ ‫ايران‌خ��ودرو ب��ه نمايندگي‌ه��اي مجاز اين ش��ركت‬ ‫مراجعه كنند‪g».‬‬ ‫مهندس پوستين‌دوز خبر داد‬ ‫سهام سايپا به نمايندگي‌ها و مشتريان واگذار مي‌شود‬ ‫مديرعامل گروه خودروس��ازي سايپا گفت‪:‬‬ ‫«قصد داريم كه س��هام گروه س��ايپا را به ش��بكه‬ ‫نمايندگي‌ها و مشتريان واگذار كنيم تا از اين طريق‬ ‫با مشاركت بتوانيم توانايي خود را در توليد‪ ،‬كيفيت‬ ‫و تنوع س��بد محصوالت تقويت كنيم‪ ».‬نعمت‌اهلل‬ ‫پوس��تين دوز از برنامه‌ريزي براي توسعه فروش‬ ‫اعتباري محصوالت اين گ��روه در مناطق محروم‬ ‫كش��ور خبر داد و گفت‪« :‬با هدف ايجاد عدالت در توزيع محصوالت سايپا قصد داريم‬ ‫مكانيزم جديدي براي ش��بكه توزيع و فروش محصوالت خود تعري��ف كنيم‪ .‬بايد با‬ ‫بهره‌گيري از فناوري‌هاي جديد دامنه كسب و كار را وسعت داده و با طرح‌ريزي روش‌هاي‬ ‫جديد فروش‪ ،‬جذب مشتري و توسعه بازار را آس��ان‌تر كنيم‪ ».‬وي افزود‪« :‬براي رسيدن‬ ‫به عدالت در توزيع محصوالت سايپا بايد فروش منطقه‌اي متناسب با زمان و مكان ايجاد‬ ‫كنيم‪ ».‬مديرعامل گروه خودروسازي سايپا در خاتمه با اشاره به ضرورت بازنگري در نرخ‬ ‫اجرت و سا ‌زو‌كار با شبكه نمايندگي‌ها گفت‪« :‬بازنگري در نرخ اجرت و ساير برنامه‌هايي‬ ‫كه در حال حاضر نمايندگي‌ه��ا انتظار بازبيني دارند مورد توجه ق��رار خواهد گرفت و‬ ‫اميدواريم با همدلي بيشتر بر‌مشكالت فائق‌آييم‪g».‬‬ ‫توليد بيش از ‪ 24‬هزار خودرو در خراسان رضوي‬ ‫شركت ايران خودرو خراسان از ابتداي امسال تا سوم تيرماه جاري بالغ بر‪24‬هزار و‪280‬‬ ‫دستگاه خودرو توليد كرده است‪ .‬محمد مهدي سيادت‪ ،‬مديرعامل ايران‌خودرو خراسان با‬ ‫بيان اين مطلب گفت‪« :‬از اين ميزان‪ 10‬هزار دستگاه خودروي پارس بر‌اساس گواهي سازمان‬ ‫بازرسيوكيفيتايراندرردهخيليخوبتوليدشدهاست‪».‬ويافزود‪«:‬اينشركتطيمدت‬ ‫مذكور ‪ 800‬دستگاه خودروي گراند ويتارا توليد و روانه بازار كرده است‪ ».‬مدير‌‌عامل ايران‬ ‫خودرو خراسان رقم توليد امسال اين شركت را‪140‬هزار دستگاه انواع خودرو ذكر كرد و در‬ ‫همينحالگفت‪«:‬كهاينشركتزيرساخت‌هايفنيومهندسيخودرابرايتوليدخودروي‬ ‫جديد فراهم كرده است‪ .‬گفتني است‪ ،‬ايران خودرو خراسان از شروع فعاليت خود از سال‪84‬‬ ‫تاكنون بالغ بر‪ 550‬هزار انواع خودروهاي‪ ،405‬پارس و گراندويتارا توليد كرده است‪g».‬‬

آخرین شماره های هفته نامه مثلث

هفته نامه مثلث شماره 418

هفته نامه مثلث شماره 418

شماره : ۴۱۸
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۲۸
هفته نامه مثلث شماره 417

هفته نامه مثلث شماره 417

شماره : ۴۱۷
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۲۱
هفته نامه مثلث شماره 416

هفته نامه مثلث شماره 416

شماره : ۴۱۶
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۱۴
هفته نامه مثلث شماره 415

هفته نامه مثلث شماره 415

شماره : ۴۱۵
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۰۷
هفته نامه مثلث شماره 414

هفته نامه مثلث شماره 414

شماره : ۴۱۴
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۶/۳۱
هفته نامه مثلث شماره 413

هفته نامه مثلث شماره 413

شماره : ۴۱۳
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۶/۲۱
ثبت نشریه در مگ لند

شما صاحب نشریه هستید ؟

با عضویت در مگ لند امکانات متنوعی را در اختیار خواهید داشت
ثبت نام ناشر
لطفا کمی صبر کنید !!