صفحه قبل

ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره ۵

صفحه بعد

ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره 5

ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره 5

‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪2‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪4‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪6‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪8‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪10‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪12‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪14‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪16‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪18‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪20‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪22‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪24‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪26‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪28‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪HOSPITAL ENGINEERING‬‬ ‫‪October 2018‬‬ ‫اعضای مشاوران علمی به ترتیب الفبا‪:‬‬ ‫ماهنامه تخصصی مهندسی بیمارستان‬ ‫سال اول ‪/‬شماره ‪ /5‬آذر‪1397‬‬ ‫قیمت ‪ 10000‬تومان‪ 88 /‬صفحه‬ ‫شمارهمجوزارشاد‪81581:‬‬ ‫صاحب امتیاز و مدیر مسئول‪ :‬مهندس یحیی رضوی‬ ‫مدیران علمی‪ :‬دکترعلیرضا طلوع‪ ،‬مهندس بردیا معطر‬ ‫با همکاری شورای سردبیری‬ ‫تحریریه ‪ :‬افسانه غفاری (دبیر)‪ ،‬مهندس نیلوفر احمدی مرز دشتی‪ ،‬مهندس نوشین شاد‬ ‫دکتر کاملیا علوی ‪ ،‬مهندس پردیس رضوی‪ ،‬مهندس احسان درخشان نیا‪ ،‬مهندس افسانه نجفی‬ ‫مهندس سیده مینا مجابی ‪ ،‬مهندس فاطمه رضوی‪ ،‬مهندس محسن براتی‪ ،‬مهندس نیلوفر حسن‬ ‫گروه بازرگانی و آگهی‪ :‬مونا هرشچی(فاطمی)‪ ،‬سیده فاطمه اسالمی‬ ‫امور نمایشگاه های خارجی ‪ :‬مهندس شهربانو جعفر ُمشکی‬ ‫مدیر هنری‪ :‬مهندس محمود اصالنی‬ ‫گرافیک‪ :‬مرضیه احسانی‬ ‫سایت‪ :‬محمد امینی‬ ‫کلیپ ‪ :‬آئین سولدوزی‬ ‫آدرس‪ :‬تهران‪ ،‬میدان فاطمی‪ ،‬خ فلسطین شمالی‪ ،‬نبش زرتشت‪ ،‬پالک ‪ ،562‬طبقه‪ ،3‬واحد ‪7‬‬ ‫تلفن ‪88982100 :‬‬ ‫نمابر‪88982098 :‬‬ ‫ایمیل‪info.arpex@gmail.com :‬‬ ‫پایگاه اینترنتی‪www.arpex.ir :‬‬ ‫کانال تلگرامی‪t.me/HospitalEngineering1 :‬‬ ‫چاپ‪ :‬سبزا رنگ ‪88809212‬‬ ‫آدرس‪ :‬سپهبد قرنی‪ ،‬کوچه شهید محمدی‪ ،‬پالک ‪6‬‬ ‫دفتر خارج از کشور‪ :‬تایوان ‪www.tradewinds.com.tw OLYMPIA GLOBAL‬‬ ‫همکار خبرگزاری اقتصادی ایران در حوزه اقتصاد سالمت‬ ‫درباره نشان مهندسی بیمارستان‬ ‫طراحی نشان نشریه توسط مهندس جالل محدثی‪ ،‬پژوهشگر دکتری معماری و طراح ایده و محصول‪ ،‬با توجه به ایده های زیر صورت گرفته است‪:‬‬ ‫تبدیل عنوان نشریه به نشان بصری مرکب از دو تکنیک گرافیکی کهن و جدید ‪ :‬خوشنویسی ‪ calligraphy‬و تایپوگرافی ‪typography‬‬ ‫توجه به سنت طراحی نشان در تمدن اسالمی با خوشنویسی ثُلث و در قالب نمونه هایی همچون ُطغرا و مرغ بسم اهلل‬ ‫تأکید بر عنوان مفهوم بیمارستان با جدانویسی آن به صورت بی‪+‬مار‪+‬ستان به معنی «جای افراد بی‪-‬مار» (مار کلمه ای در فارسی باستان به معنای رنج و غصه است)‬ ‫ترکیب دو حرف «الف» با «ن» به صورت حرف ‪ H‬به عنوان نماد بصری بیمارستان ‪Hospital‬‬ ‫دکتر شهریار اسالمی تبار‪ :‬مدیرکل امور حقوقی و بازرسی سازمان‬ ‫غذا و دارو‪ ،‬دکتر سیدمهدی بلورچی‪ :‬دکتری علوم آزمایشگاهی‪،‬‬ ‫دکتر حسین تیموری‪ :‬پاتولوژیست‪ ،‬سازمان انتقال خون ایران‪،‬‬ ‫دکتر جالل جالل شکوهی‪ :‬رادیولوژیست‪ ،‬انجمن رادیولوژی‬ ‫ایران‪ ،‬دکتر حجت رحمانی‪ :‬دانشیار دانشگاه علوم پزشکی‬ ‫تهران و مدیر بیمارستان دکتر شریعتی‪ ،‬دکتر سعیدرضا رحمدار‪:‬‬ ‫مدیرعامل شرکت اوزان‪ ،‬دکتر محمدرضا رضایی‪ :‬فوق تخصص‬ ‫جراحی قلب وعروق‪ ،‬دکتر رضا رضایی‪ :‬رئیس اداره ی بودجه و‬ ‫اعتبارات معاونت درمان وزارت بهداشت‪ ،‬دکتر سید کمال الدین‬ ‫ستاره دان‪ :‬استاد دانشکده فنی دانشگاه تهران‪ ،‬دکتر رضا‬ ‫شاهقدمی‪ :‬دکتری مهندسی پزشکی‪ ،‬دبیر كنگره ساخت‬ ‫بیمارستان و مدیریت منابع و تجهیزات‪ ،‬دکتر سیدمحسن‬ ‫طاهری‪ :‬دکتری اتوماسیون‪ ،‬دکتر علیرضا طلوع‪ :‬مشاور‬ ‫عالی تدوین استانداردهای بیمارستان ایمن وزارت بهداشت‪،‬‬ ‫مهندس محمد طهماسبی‪ :‬دبیر اجرایی كنگره ساخت بیمارستان‬ ‫و مدیریت منابع و تجهیزات‪ ،‬دکتر مهدی علیرضایی‪ :‬دکتری‬ ‫معماری‪ ،‬عضو هیات علمی دانشگاه‪ ،‬دکتر بابک فخیم‪ :‬دکتری‬ ‫مهندسی عمران‪ ،‬استادیار دانشگاه‪ ،‬دکتر سیدمحمد فیروزآبادی‪:‬‬ ‫استاد دانشگاه تربیت مدرس‪ ،‬دکتر فرزان قالیچی‪ :‬دکتری مهندسی‬ ‫پزشکی‪ ،‬دانشگاه سهند تبریز ‪ ،‬مهندس جعفر محانی‪ :‬مدیرعامل‬ ‫گروه ‪ ،4‬عضو هیات مدیره انجمن شرکت های بیمارستان ساز‬ ‫ایران‪،‬دکتر محمدرضا محمدحسنی‪ :‬فوق تخصص قلب و عروق‪،‬‬ ‫مهندس جالل محدثی‪ :‬پژوهشگر دکتری معماری‪ ،‬طراح‬ ‫ایده و محصول‪ ،‬دکتر مهدی محسنی‪ :‬مدیرعامل شرکت‬ ‫ایکس ری ایران‪ ،‬مهندس احمد مسلمی‪ :‬رئیس هیات مدیره‬ ‫انجمن متخصصین تجهیزات پزشکی کشور‪ ،‬مهندس بردیا معطر‪:‬‬ ‫کارشناس ارشد مهندسی بیمارستان‪ ،‬مدیر تدوین استانداردهای‬ ‫بیمارستان ایمن وزارت بهداشت‪ ،‬دکتر ابراهیم محمودی‪ :‬فوق‬ ‫تخصص قلب و عروق‪ ،‬دکتر مهدی مرادی‪IBM Research :‬‬ ‫و عضو هیات علمی دانشگاه بریتیش کلمبیا‪ ،‬دکتر محمدمعید‬ ‫ملک زاد‪ :‬مدیر دفتر تحقیقات مدیریت سالمت دانشگاه شریف‪،‬‬ ‫دکتر فاطمه منتجبی‪ :‬دکتری کسب و کار‬
‫‪10‬‬ ‫میزگرد؛ گام اول در توسعه گردشگری سالمت‪،‬‬ ‫وجود بیمارستان های استاندارد است‬ ‫درحال حاضر ساخت بیمارستان های زیر‪200‬‬ ‫تختخوابی‪،‬معقولومقرونبهصرفهنیست‬ ‫‪18‬‬ ‫فهــــــــرست‬ ‫‪21‬‬ ‫سرمقاله‬ ‫‪3‬‬ ‫اخبار‬ ‫‪4‬‬ ‫رشتهمهندسیبیمارستان‬ ‫نیازضروریصنعتبیمارستان‬ ‫میزگرد؛ در میزگرد استانداردهای ملی و بین المللی در روند بیمارستان سازی عنوان شد‪:‬‬ ‫گام اول در توسعه گردشگری سالمت‪ ،‬وجود بیمارستان های استاندارد است‬ ‫‪10‬‬ ‫مدیر بیمارستان دکتر شریعتی در گفتگو با ماهنامه‪:‬‬ ‫درحال حاضر ساخت بیمارستان های زیر ‪200‬تخت خوابی‪ ،‬معقول و مقرون به صرفه نیست ‪18‬‬ ‫طرح روی جلد‪:‬‬ ‫شرکت پویندگان راه سعادت‬ ‫سرپرست رشته مهندسی بیمارستان در دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه صنعتی شریف در گفتگو با ماهنامه‪:‬‬ ‫رشته مهندسی بیمارستان نیاز ضروری صنعت بیمارستان‬ ‫‪21‬‬ ‫حضور ‪ 20‬شرکت تجهیزات پزشکی ایرانی در نمایشگاه مدیکای آلمان‬ ‫‪24‬‬ ‫گفتگو با مهندس حسین کوشافر؛ پیش به سوی نوگرایی‬ ‫‪26‬‬ ‫مدیریت پسماندهای بیمارســـتان‪-‬قسمت اول‬ ‫‪30‬‬ ‫الزامات و ضوابط بین المللی مربوط به طبقه بندی و طراحی اتـاق های ایـزولـه در مراکز درمانی‬ ‫‪36‬‬ ‫تهران‪ ،‬سه راه تهران پارس‪ ،‬خیابان دماوند‬ ‫خیابان اول شرقی‪ ،‬پالک ‪4‬‬ ‫تلفن‪73098000 :‬‬ ‫ارتقای عملکرد اجزای غیرسازه ای در بناهای درمانی با تامین ملاحظات مهندسی ارزش‬ ‫(ارائه ایده به کارگیری تکنولوژی بتن الیافی در کف سازی ساختمان های درمانی و آموزشی)‬ ‫‪40‬‬ ‫‪26‬‬ ‫پیش به سوی نوگرایی‬ ‫هرگونه نقل مطالب نشریه با ذکر ماخذ مجاز است‪.‬‬ ‫مسئولیت مطالب و آگهی ها به عهده نویسنده و سفارش دهنده است‪.‬‬ ‫تحریریه در رد ‪ ،‬تلخیص و ویرایش مطالب ارسالی مجاز است‪.‬‬ ‫نظرات درج شده در گفت وگو ها الزاما نظر نشریه نیست‪.‬‬ ‫ارتقای عملکرد اجزای غیرسازه ای در بناهای درمانی‬ ‫‪36‬‬ ‫‪40‬‬ ‫با تامین ملاحظات مهندسی ارزش‬ ‫الزامات و ضوابط بین المللی مربوط به طبقه بندی‬ ‫و طراحی اتـاق های ایـزولـه در مراکز درمانی‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫سرمقاله‬ ‫خصوصی سازی اداره بیمارستان ها به چه قیمت؟!!‬ ‫آذرماه سال قبل دکتر هاشمی که به دعوت وزیر بهداشت کره جنوبی به این کشور سفر کرده بود گفت‪ :‬کره جنوبی‬ ‫بسیار عالقه مند همکاری با ماست و برای ایران هم فرصت خوبی است که از دانش و تجربه کره جنوبی استفاده کنیم و در حال‬ ‫حاضر نیز قرارداد ساخت سه بیمارستان با کره جنوبی منعقد شده است‪.‬‬ ‫وی چندی قبل نیز یادآور شد که بارها در دولت یازدهم و دوازدهم گفته ایم که قرار نیست همه خدمات را دولت ارائه کند‪ ،‬بنابر این‬ ‫عالقه مندیم که بخشی از این خدمات توسط بخش خصوصی ارائه شود و توسط دولت خرید خدمت صورت گیرد‪ .‬در الیحه بودجه ‪97‬‬ ‫و در تبصره ‪ 19‬نیز مشخص شده که بخش خصوصی اعم از داخلی و خارجی می توانند در حوزه سالمت سرمایه گذاری کنند‪.‬‬ ‫با اجراي طرح تحول سالمت‪ ،‬حدود ‪ 24‬هزار تخت بيمارستاني در بخش دولتي راه اندازي شده است‪ .‬محمدحسين ساالريان‬ ‫زاده‪ ،‬رئيس مرکز توسعه وزارت بهداشت دراين باره مي گويد‪ :‬وزارت بهداشت مي خواهد مديريت بيشتر اين بيمارستان ها را‬ ‫به بخش خصوصي‪ ،‬بنيادها‪ ،‬نهادهاي عمومي يا اعضاي هيات علمي دانشگاه ها واگذار کند‪ .‬مالکيت اين بيمارستان ها در اختيار‬ ‫دولت خواهد بود و فقط مديريت و بهره برداري از اين بيمارستان ها واگذار مي شود‪.‬‬ ‫محمدنعيم اميني فرد‪ ،‬عضو کميسيون بهداشت و درمان مجلس نیز مي گويد‪ :‬هم اکنون روال به اين شکل است که‬ ‫رئيس دانشگاه علوم پزشکي‪ ،‬مدير بيمارستان را انتخاب مي کند‪ ،‬اما با هيات امنايي شدن بيمارستان ها‪ ،‬دولت صرفا بر اداره‬ ‫بيمارستان ها نظارت خواهد داشت‪ .‬برای اینکه در این حوزه سالمت کار و تضمین کیفیت خدمات را داشته باشیم می طلبد از‬ ‫ظرفیت بخش خصوصی و تعاونی برای ساخت‪ ،‬تجهیز و اداره بیمارستان ها بهره برد زیرا منابع دولتی کافی نیست‪.‬‬ ‫علي صدرالسادات‪ ،‬معاون توسعه مديريت و منابع وزارت بهداشت نيز در همین راستا اشاره می کند که‪ :‬واقعيت اين است منابع‬ ‫محدود دولتي براي ساخت و تجهيز بيمارستان ها اصال کافي نيست و در اين خصوص بايد از توان بخش خصوصي کمک گرفت‪.‬‬ ‫همچنين با توجه به اين که بر اساس آمارها‪ ،‬مجمع خيران سالمت از سال ‪ 88‬تا امروز‪ ،‬بيش از ‪ 5000‬ميليارد تومان به حوزه سالمت‬ ‫کمک کرده است‪ ،‬مي توان در سطح گسترده تري از ظرفيت خيران سالمت براي کمک به اداره بهتر بيمارستان ها استفاده کرد‪.‬‬ ‫در حال حاضر سیستم بهداشتی و درمانی ایران با مشکالت مهمی همچون کسری مزمن بودجه‪ ،‬سرانه پایین تخت بیمارستانی‪،‬‬ ‫سرانه پایین پزشک و‪ ...‬مواجه است‪ .‬از سویی دیگر‪ ،‬نظام ارائه مراقبت سالمت در ایران یک نظام مختلط است که در آن هم بخش‬ ‫دولتی و هم بخش خصوصی فعال هستند‪ ،‬اما تا کنون سهم بخش دولتی بیشتر از بخش خصوصی بوده است‪.‬‬ ‫تجربه خصوصی سازی بهداشت و درمان در کشور‌های دیگر حاکی از آن است که این حرکت در ایران نیزعاری از ریسک و‬ ‫خطر نخواهد بود‪ .‬چرا که دستاورد جهانی این رویه گاهی‪ ،‬گسترش فقر‪ ،‬افزایش سریع نابرابری‌های اجتماعی‪ ،‬افزایش ناپایداری و‬ ‫قطبی شدن جامعه‪ ،‬نابرابری در دسترسی به خدمات بهداشتی درمانی و محرومیت طبقات فرودست اقتصادی در استفاده از این‬ ‫خدمات بوده که با پاسخگو نبودن و بی مسؤولیتی دولت‌ها همراه بوده است‪ .‬لذا خصوصی سازی جای تامل بیشتر دارد‪.‬‬ ‫باید به این نکته مهم توجه کرد که در شرایط کنونی و گرانی تجهيزات و افزايش روزافزون قيمت ها و عدم‬ ‫وجـود منابع كافي در بخش دولتي برای ارائـه خـدمات درمـاني بـاكيفيت‪ ،‬اگر واگذاري تصدي اين مراکز‬ ‫به بخش خصوصي به شکل مناسب اجرا نشود‪ ،‬بيم آن وجود دارد که بخش خصوصي و سرمايه گذاران‬ ‫به بهانه سودآور نبودن تعرفه دولتي‪ ،‬کيفيت خدمات را کاهش داده و سهم پرداختي از جيب بيماران‬ ‫را نيز براي دريافت خدمات درماني افزايش دهند‪.‬‬ ‫رئيس مرکز توسعه و تحول اداري وزارت بهداشت هم به همين دغدغه اشاره مي کند‬ ‫و مي گويد‪ :‬گرچه برخي سرمايه گذاران معتقدند اداره مراکز درماني با تعرفه دولتي سودآور‬ ‫نيست‪ ،‬اما دولت معتقد است براساس قانون نبايد واگذاري تصدي اين مراکز‪ ،‬پرداخت از جيب‬ ‫بيماران را براي دريافت خدمات درماني افزايش دهد‪.‬‬
‫‪4‬‬ ‫اخبار‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫‪ ۴۰‬بیمارستان خیریه در کشور در حال ساخت است‬ ‫معاون اجتماعی وزارت بهداشت با اشاره به برگزاری چهارمین نشست‬ ‫روسای بیمارستان های خیریه با بیمه های تکمیلی و بیمه سالمت‪ ،‬گفت‪:‬‬ ‫در این نشست‪ ،‬دکتر قاسم جان بابایی‪ ،‬معاون درمان وزارت بهداشت‬ ‫و دکتر علیرضا اولیایی منش‪ ،‬دبیر شورای عالی بیمه حضور داشتند و‬ ‫‪ ۱۵‬مورد از مهمترین مشکالت بیمارستان های خیریه در حوزه درمان و‬ ‫تعرفه‪ ،‬مطرح و در این خصوص تبادل نظر انجام شد‪.‬‬ ‫دکتر سید محمدهادی ایازی تصریح کرد‪ :‬موضوعاتی مانند تعرفه‬ ‫خدمات بیمارستان های خیریه نیز با حضور دکتر اولیایی منش‪،‬‬ ‫دبیر شورای عالی بیمه مورد بحث و بررسی قرار گرفت‪ .‬البته خوشحالیم‬ ‫که برای اولین بار‪ ،‬تعرفه خدمات بخش خیریه توسط شورای عالی بیمه‬ ‫و هیات وزیران تصویب شد و بخشی از مشکالت آنها برطرف شده است‪.‬‬ ‫معاون اجتماعی وزارت بهداشت با اشاره به طرح مشکالت بیمارستان های‬ ‫خیریه در حوزه بیمه های تجاری و بیمه سالمت یادآور شد‪ :‬نمایندگان بیمه‬ ‫سالمت و بیمه های تکمیلی که شامل‬ ‫‪۲۸‬بیمه تکمیلی است‪ ،‬توضیحاتی‬ ‫را درخصوص وصول مطالبات‬ ‫بیمارستان های خیریه ارائه کردند‪.‬‬ ‫وی افزود‪ :‬همچنین نشستی‬ ‫با حضور ‪ ۳۶۰‬نفر از مسئوالن‬ ‫درمانگاه های خیریه در سراسر کشور‬ ‫برگزار خواهد شد و مسائل و مشکالت‬ ‫این درمانگاه ها مورد بررسی قرار خواهد گرفت و شبکه درمانگاه های‬ ‫خیریه کشور نیز تشکیل خواهد شد‪.‬‬ ‫معاون اجتماعی وزارت بهداشت در پایان گفت‪ ۴۰ :‬بیمارستان خیریه‬ ‫در کشور در حال ساخت است‪ ،‬البته بسیاری از بیمارستان های کشور نیز‬ ‫خیرین ساخته شده و اداره آن به دولت واگذار شده است‪.‬‬ ‫توسط ّ‬ ‫‪ ۳۰۰‬کلینیک تخصصی دیابت در کشور راه‌ اندازی شده است‬ ‫مسئول برنامه کشوری دیابت معاونت درمان‬ ‫ت هایی که انجام شده‬ ‫گفت‪ :‬با وجود تمام فعالی ‌‬ ‫کنترل دیابت در کشور خوب نیست و امیدواریم‬ ‫ن های مردم نهاد‬ ‫با همکاری رسان ‌ه ها و سازما ‌‬ ‫بتوانیم در درمان و پیشگیری دیابت گام برداریم‪.‬‬ ‫دکتر فاطمه قائمی در نشست خبری هفته‬ ‫ملی دیابت با بیان اینکه روند دیابت در کشور‬ ‫و دنیا افزایش شیوع و بروز باالیی دارد‪ ،‬افزود‪:‬‬ ‫حدود ‪۳۰‬سال است که اقدامات در بخش‬ ‫درمان و پیشگیری بیماری دیابت در کشور‬ ‫در حال اجرا است‪.‬‬ ‫وی گفت‪ :‬در بخش بهداشت‪ ،‬هدف‪،‬‬ ‫پیشگیری‪ ،‬غربالگری‪ ،‬آموزش و افزایش سطح‬ ‫آگاهی عموم به منظور پیشگیری از بروز‬ ‫دیابت و کاهش عوارض ناشی از آن‪ ،‬است‪ .‬در‬ ‫بخش درمان حدود ‪ ۱۰‬سال است که مراکزی‬ ‫تجهیز شده که در سطوح دوم و سوم‪ ،‬خدمات‬ ‫درمانی را به بیماران دیابتی ارائه می دهند‪.‬‬ ‫همچنین تاکنون ‪ ۳۰۰‬کلینیک تخصصی دیابت‬ ‫در کشور راه‌ اندازی شده است که ‪ ۲۴۰‬مرکز‬ ‫تا پایان سال ‪ ۹۷‬به این مراکز اضافه می‌شود‪.‬‬ ‫با حضور وزیر بهداشت؛‬ ‫‪ 83‬مرکز جامع خدمات بیماران خاص به طور همزمان به بهره برداری رسید‬ ‫با هدف رسیدن به کیفیت زندگی مطلوب‪،‬‬ ‫ارائه مراقبت های درمانی و پیشگیری از‬ ‫عوارض بیماری های خاص‪83 ،‬مرکز جامع‬ ‫خدمات بیماران خاص به طور همزمان و از‬ ‫طریق ویدیو کنفرانس با حضور وزیر بهداشت‬ ‫به بهره برداری رسید‪.‬‬ ‫در این مراسم که ‪ 21‬آبان ماه با حضور‬ ‫وزیر بهداشت در رصدخانه سالمت وزارت‬ ‫بهداشت برگزار شد‪ 83 ،‬مرکز جامع خدمات‬ ‫بیماران خاص در ‪ 59‬دانشگاه و دانشکده علوم پزشکی کشور به‬ ‫بهره برداری رسید‪.‬‬ ‫در این مراکز خدمات دارویی و درمانی‪ ،‬تزریقات‪ ،‬معاینات‪ ،‬توانبخشی و‬ ‫دندانپزشکی ارائه می شود که تمرکز این خدمات در یک جا‪ ،‬ضمن سهولت‬ ‫دسترسی بیماران به خدمات دارو و درمان‪،‬‬ ‫از هدررفت دارو نیز جلوگیری می کند‪.‬‬ ‫هدف از راه اندازی این مراکز‪ ،‬بهبود‬ ‫کیفیت زندگی بیماران خاص‪ ،‬اجرای‬ ‫برنامه های پیشگیرانه و کاهش هزینه های‬ ‫نظام سالمت‪ ،‬سهولت دسترسی بیماران به‬ ‫خدمات در نزدیکی محل اقامت‪ ،‬کاهش‬ ‫موارد مراجعات و بستری و غیبت از کار و‬ ‫مدرسه‪ ،‬کنترل و نظارت بهینه بر تجویز و‬ ‫مصرف دارو در گروه های هدف‪ ،‬به روز رسانی برنامه های درمانی و اجرای‬ ‫دستورالعمل ها و پروتکل های درمانی ابالغی‪ ،‬تمرکز توزیع داروهای‬ ‫خاص در مراکز جامع و ارائه خدمات و مراقبت های جامع و چندوجهی‬ ‫برای بیماران است‪.‬‬
‫اخبار‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫سومین سالمتکده طب سنتی و مکمل غیر دولتی در مشهد افتتاح شد‬ ‫سالمتکده طب سنتی و مکمل «پردیس»‪ ،‬به‌ عنوان سومین سالمتکده‬ ‫غیر دولتی در مشهد با حضور مشاور وزیر و سرپرست دفتر طب ایرانی‬ ‫وزارت بهداشت افتتاح شد‪.‬‬ ‫این سالمتکده که با مشارکت بخش خصوصی و دانشگاه علوم پزشکی‬ ‫مشهد تاسیس شده است‪ ،‬با زیربنای حدود ‪ 200‬متر مربع و در ‪ 2‬طبقه‪،‬‬ ‫به بهره‌برداری رسید‪.‬‬ ‫دکتر «محمود خدادوست»‪ ،‬مشاور وزیر و سرپرست دفتر طب ایرانی‬ ‫وزارت بهداشت در مراسم افتتاح این سالمتکده‪ ،‬بر سیاست وزارت‬ ‫بهداشت برای پرورش متخصصان طب سنتی در دانشکده‌های طب ایرانی‬ ‫با هدف ارائه خدمات سالمتی بر اساس آموزه‌های طب سنتی ایرانی و‬ ‫گسترش سالمتکده‌ها در سطح کشور برای تسهیل دسترسی مردم به‬ ‫خدمات این مکتب طبی تاکید کرد‪.‬‬ ‫دکتر «محمدرضا افخمی»‪ ،‬دبیر انجمن داروسازان ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ﺭﺿﻮی نیز‬ ‫ضابطه‌مند شدن ارائه فراورده‌های گیاهان دارویی در داروخانه‌ها را بسته‬ ‫به نیاز جامعه ضروری دانست و دکتر «مهدی یوسفی»‪ ،‬رییس دانشکده‬ ‫طب ایرانی مشهد هم با اشاره به تاثیر بازگشایی سالمتکده‌ها در ارتقای‬ ‫سالمت جامعه‪ ،‬بر تامین این امکانات در تمام نقاط شهر مشهد تاکید کرد‪.‬‬ ‫سخنگوي وزارت بهداشت در نشست خبري اعالم کرد‪:‬‬ ‫اقدامات وزارت بهداشت برای مقاوم سازی بیمارستان ها‬ ‫با توجه به سالگرد زلزله کرمانشاه در پاسخ به برخی سواالت درخصوص‬ ‫مقاومت بیمارستان ها در مقابل زلزله و فرسودگی بیمارستان ها باید‬ ‫گفت که با اجرای برنامه جایگزینی بیمارستان‌های فرسوده طی ده سال‬ ‫گذشته‪ ،‬میزان درصد فرسودگی تخت‌های کل کشور از ‪ ۷۳‬درصد به ‪۴۵‬‬ ‫درصد و تخت های استان تهران از ‪ ۸۷‬درصد به ‪ ۶۶‬درصد تقلیل یافته‬ ‫است‪ ،‬که هنوز رقم بسیار قابل توجه و نگران کننده‌ای است‪.‬‬ ‫دکتر حریرچی افزود‪ :‬البته در صورت جایگزینی بیمارستان‌ های در‬ ‫دست اجرا و طبق برنامه تا سال ‪ ،۱۳۹۹‬امیدواریم میزان درصد فرسودگی‬ ‫تخت‌های کل کشور و استان تهران به ترتیب به ‪ ۳۰‬درصد و ‪ ۳۸‬درصد‬ ‫کاهش پيدا كند‪.‬‬ ‫وی افزود‪ :‬اقدامات وزارت بهداشت درخصوص مقاومت بیمارستان ها‬ ‫در مقابل زلزله و فرسودگی بیمارستان ها به شرح زیر است‪:‬‬ ‫‪‬ایجاد شرکت مادر تخصصی ساخت و توسعه فضاهای بهداشتی و‬ ‫درمانی و تحویل تمام پروژه‌های با پیشرفت کم و پروژه‌های شروع نشده‬ ‫در سطح تهران و کشور جهت انجام عملیات اجرایی در یک برنامه زمانی‬ ‫مشخص تا افق ‪۱۴۰۴‬‬ ‫‪ ‬خلق منابع جدید از طریق فروش و تهاتر امالک مازاد دانشگاه‌های‬ ‫علوم پزشکی جهت تامین منابع مالی ساخت از جمله بیمارستان‌های‬ ‫تجریش و رازی تهران که خود جایگزین بیمارستان فرسوده است‬ ‫‪‬فاینانس خارجی بیمارستان‌ها به ویژه بیمارستان‌های بزرگ در‬ ‫کشور از جمله در کالن شهرهایی مانند تهران‪ ،‬شیراز و تبریز (جایگزین‬ ‫بیمارستان های امام خمینی و شهدا و تایید آن‌ها در شورای اقتصاد)‬ ‫‪ ‬مشارکت با سایر نهادها و سازمان‌ها در کشور از جمله بنیاد‬ ‫مستضعفان و ستاد اجرائی فرمان امام در ساخت بیمارستان‌ها در کشور‬ ‫به ویژه در مناطق محروم از جمله اهواز‪ ،‬دزفول و شهرهای استان کرمان‬ ‫و سیستان و بلوچستان‬ ‫‪‬حوزه‌بندی شهر تهران به ‪ ۶‬حوزه درمانی و تعریف ‪ ۸‬مگا هاسپیتال‬ ‫(‪ ۱۵۰۰‬تختخوابی) در مناطق ‪ ۶‬گانه تهران و شروع ‪ ۲‬پروژه از آنها یکی‬ ‫در منطقه ‪ ۲۲‬با اخذ وام از بانک جهانی و یکی در مرز منطقه ‪ ۶‬و ‪ ۲‬با‬ ‫خیرین و بخش خصوصی انجام شده است‪ .‬همچنین تعریف و‬ ‫همکاری ّ‬ ‫جایگزینی بیمارستان‌های اقماری در سطح بافت شهر تهران در محل‌های‬ ‫خود بیمارستان‌ها یا نزدیک به آنها از جمله بیمارستان های امیراعلم‪،‬‬ ‫فیروزگر‪ ،‬لوالگر‪ ،‬اکبرآبادی و لقمان از جمله دیگر اقدامات است‬ ‫‪ ‬البته همزمان با طرح جایگزینی بیمارستان‌ها‪ ،‬مقاوم‌سازی‬ ‫بیمارستان هایی که بهسازی آنها از لحاظ فنی و اقتصادی توجیه پذیر‬ ‫یا به دالیل مدیریتی حائز اهمیت بودند در دستور کار وزارت بهداشت‬ ‫قرار گرفته است‬ ‫‪ ‬در سال های گذشته بیمارستان سینا تهران‪ ،‬شهید محمدی‬ ‫بندرعباس و فریده بهبهانی در بهبهان مقاوم سازی شده و عملیات‬ ‫مقاوم‌سازی بیمارستان‌های امام علی (ع) چابهار و امام حسین (ع)‬ ‫رفسنجان در حال انجام است‬
‫‪6‬‬ ‫اخبار‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫وزیر بهداشت در معیت رییس جمهور به منظور افتتاح پروژه های بهداشتی و درمانی‬ ‫به استان آذربایجان غربی سفر کرد‬ ‫از مهمترین پروژه هایی که در این سفر به بهره برداری رسید‪ ،‬افتتاح‬ ‫بیمارستان امام خمینی شهرستان خوی با حضور رئیس جمهور‪ ،‬طرح‬ ‫توسعه بیمارستان شهید مطهری ارومیه‪ ،‬کلینیک و دی کلینیک تخصصی‬ ‫و فوق تخصصی تدبیر ارومیه‪ ،‬بخش قلب بیمارستان آیت اله طالقانی‬ ‫ارومیه و مرکز جامع خدمات سالمت البرز ارومیه است‪.‬‬ ‫دکتر هاشمی همچنین از پروژه در حال ساخت بیمارستان زنان‬ ‫ارومیه و مراکز درمانی شهرستان شاهین دژ بازدید و با اعضای هیات‬ ‫علمی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه نشست هم اندیشی داشت‪.‬‬ ‫عملیات ساخت بیمارستان امام خمینی خوی با ‪ ۲۱۶‬تخت در زمینی‬ ‫با زیربنای ‪ ۱۷۳۴۳‬متر مربع در ‪ 4‬طبقه از ساعت ‪ 1385‬آغاز شده بود‪.‬‬ ‫این بیمارستان با اعتباری بالغ بر ‪ ۴۷‬میلیارد تومان ساخته و با اعتباری‬ ‫بالغ بر ‪ 11‬میلیارد تومان تجهیز شده است‪.‬‬ ‫بیمارستان امام خمینی خوی دارای بخش های اورژانس‪ ،‬فیزیوتراپی‪،‬‬ ‫رادیولوژی‪ ،‬آزمایشگاه‪ ،‬داروخانه‪ ،‬سی تی اسکن‪ ،‬درمانگاه‪ ،‬جراحی‪،‬‬ ‫بستری داخلی‪ ،‬مردان‪ ،‬سی سی یو‪ ،ICU ،‬مراقبت های ویژه نوزادان‬ ‫(‪ ،)NICU‬بستری زنان و زایمان‪ ،‬جراحی خاص و اطفال است‪.‬‬ ‫️ شهرستان خوی با جمعیتی قریب به ‪ ۳۵۰‬هزار نفر و با وسعتی بالغ‬ ‫بر ‪ ۵۵۴۸‬کیلومتر مربع در شمال غربی‌ترین نقطه ایران و آذربایجان و در‬ ‫مرز کشور ترکیه واقع شده‌ است و در فاصله ‪ ۱۳۵‬کیلومتری ارومیه‪ ،‬مرکز‬ ‫استان آذربایجان غربی قرار دارد‪.‬‬
‫اخبار‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫وزير بهداشت در آیین افتتاح همزمان شبکه مراکز جامع خدمات بیماران خاص‪:‬‬ ‫امیدواریم مجلس در بودجه سال ‪ ٩٨‬به بیماری‌ های خاص توجه داشته باشند‬ ‫دكتر سيدحسن هاشمي در آیین افتتاح همزمان شبکه مراکز‬ ‫جامع خدمات بیماران خاص گفت‪ :‬در قانون بيماران كليوي‪ ،‬تاالسمي‬ ‫و هموفيلي جزو بيماري هاي خاص شناخته شده اند‪ ،‬درحاليكه‬ ‫مجموعه اي از بيماري هاي ديگر مانند بيماري هاي ام اس‪ ،‬پروانه اي‪،‬‬ ‫‪ ،SMA‬بيماري هاي متابوليك‪ ،‬ديستروفي ها و ساير بيماري ها كه‬ ‫بالغ بر ‪٤٠‬بيماري است‪ ،‬از نظر وزارت بهداشت خاص محسوب مي شود‪،‬‬ ‫اما قانون براي همان سه بيماري اعتبار پيش بيني كرده است و تمام‬ ‫هزينه هاي درمان و مراقبت اين سه بيماري توسط دولت و مجلس‬ ‫تضمين شده است‪ .‬طبيعي است كه متقاضيان زيادي درخواست دارند‬ ‫كه از امكانات بيماران خاص بهره مند شوند اما وزارت بهداشت در اين‬ ‫زمينه تصميم گيرنده نيست‪ .‬دولت و مجلس محترم مي توانند از سرجمع‬ ‫اعتبارات كشور براي بيماري هاي ديگر نيز اعتبار اختصاص داده و به‬ ‫ليست بيماري هاي خاص اضافه كنند‪.‬‬ ‫وزير بهداشت با بيان اينكه امیدواریم شرایط بودجه و منابع به شکلی‬ ‫باشد که بتوانیم باالترین استانداردها را در درمان این بیماران به کار‬ ‫بگیریم‪ ،‬گفت‪ :‬این ‪ ٨٣‬مركز عالوه بر موضوع تشخیص و درمان و تامین‬ ‫دارو‪ ،‬خدمات توانبخشی و دندان پزشکی نیز ارائه می‌ دهند و جا‏دارد از‬ ‫ن ها‬ ‫انجمن‌های مختلف علمی و حمایتی نیز تشکر کنیم زیرا حضور انجم ‌‬ ‫توانست سامان بهتری به خدمات این مراکز‏بدهد‪.‬‬ ‫وزير بهداشت گفت‪ :‬امیدواریم بیمه‌ها نیز به درجه‌ ای از توانمندي‬ ‫اقتصادي‪ ،‬برنامه اي و اولویت بندی برسند که نیازهای این بیماران را در‬ ‫همه گروه‌ها مرتفع کنند‪.‬‬ ‫دكتر هاشمي با بيان اينكه وزارت ‏بهداشت تالش کرده که برای هر‬ ‫ن هایی را تشکیل دهد‪ ،‬اظهار كرد‪ :‬در حال‬ ‫کدام از این بیماری‌ها‪ ،‬انجم ‌‬ ‫حاضر که بودجه سال ‪ 98‬در حال تدوین است‪،‬‏امیدواریم دولت و مجلس‬ ‫ی های خاص توجه داشته باشند‪ .‬قطعا ایرانیان‬ ‫نیز به بودجه بیمار ‌‬ ‫خوشحال می‌ شوند که از بیماران خاص رفع ‏نگرانی شود تا اینکه بر‬ ‫ميزان یارانه‌ شان افزوده شود‪.‬‏‬ ‫بیش از ‪ 18700‬خانه بهداشت در ایران راه اندازی‬ ‫و ‪ 29‬هزار بهورز در این مراکز به مردم خدمات ارائه می دهند‬ ‫وزیر بهداشت گفت‪ :‬در طول ‪ 36‬سال‬ ‫گذشته که شبکه بهداشتی و درمانی ایران‬ ‫بر اساس قانون مصوب مجلس تاسیس شده‪،‬‬ ‫بیش از ‪ 18700‬خانه بهداشت راه اندازی و‬ ‫‪ 29‬هزار بهورز در این مراکز به مردم خدمات‬ ‫ارائه می دهند‪.‬‬ ‫دکتر سید حسن هاشمی که به عنوان‬ ‫رییس پنل آثار اقتصادی مراقبت های اولیه‬ ‫بهداشتی در سومین جلسه وزرای بهداشت‬ ‫جهان در اجالس جهانی آستانه انتخاب شده‬ ‫است‪ ،‬اظهار داشت‪ :‬شبکه بهداشتی و درمانی‬ ‫ایران ابتدا در روستاها راه اندازی شد و به‬ ‫تدریج خدمات آن در مناطق شهری و حاشیه‬ ‫شهرها نیز گسترش یافت و اثرات بسیار‬ ‫مثبتی برای کشور از جمله کاهش بیماری ها‪،‬‬ ‫مرگ و میر نوزادان‪ ،‬کودکان و مادران باردار‪،‬‬ ‫مبارزه با بیماری ها و افزایش دسترسی به‬ ‫خدمات به ویژه در زمینه واکسیناسیون و‬ ‫مراقبت های قبل از تولد داشته است‪.‬‬ ‫بهداشت‪،‬‬ ‫وزیر‬ ‫وجود شبکه بهداشتی‬ ‫و درمانی در کشور‬ ‫را موجب کاهش‬ ‫هزینه های سالمت‬ ‫برای ایران دانست و‬ ‫گفت‪ :‬گسترش بی رویه‬ ‫شهرنشینی‪ ،‬نبود نظام‬ ‫فعال برای ارائه خدمات‬ ‫درمانی‪ ،‬بار زیاد‬ ‫بیماری های غیرواگیر‪،‬‬ ‫پیشرفت های سریع‬ ‫فناوری ها‪ ،‬وجود‬ ‫داروهای گران قیمت و سالمند شدن‬ ‫تدریجی جمعیت ما و همه کشورها را به‬ ‫سمتی رهنمون می کند که باید راهبردهای‬ ‫جدیدی برای بهبود شرایط و خدمات نظام‬ ‫سالمت به ویژه در جوامع شهری اتخاذ کنیم‪.‬‬ ‫دکتر هاشمی با اشاره به اجرای طرح تحول‬ ‫سالمت در کشور‪ ،‬گفت‪ :‬در قالب این طرح‪،‬‬ ‫بیش از ‪21‬هزار مراقب سالمت به ویژه در‬ ‫مناطق شهری و به منظور کنترل و مبارزه‬ ‫با بیماری های غیرواگیر که بیشترین دلیل‬ ‫مرگ و میر مردم در جهان و ایران است‪،‬‬ ‫به کار گرفته شدند‪.‬‬
‫‪8‬‬ ‫اخبار‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫مشاور وزير و مديركل تجهيزات پزشكي وزارت بهداشت‪:‬‬ ‫‪ ٧٠‬درصد ظرفيت كشور براي توسعه توليد داخل در حوزه تجهيزات پزشكي‬ ‫هنوز خالي باقي مانده است‬ ‫مشاور وزير و مديركل تجهيزات پزشكي وزارت بهداشت گفت‪ :‬در‬ ‫حال حاضر‪ ،‬از ‪ ١٠٠‬درصد ظرفيت كشور براي توسعه توليدات داخل در‬ ‫حوزه تجهيزات پزشكي فقط ‪ ٣٠‬درصد مورد استفاده قرار گرفته و هنوز‬ ‫‪٧٠‬درصد از پتانسيل ها و ظرفيت ها خالي باقي مانده است‪ ،‬بنابراين الزم‬ ‫است از تمام اين ظرفيت ها استفاده كرده و تمام توان خود را در زمينه‬ ‫گسترش و توسعه توليد و صادرات تجهيزات پزشكي به كار گيريم‪.‬‬ ‫دكتر رضا مسائلي در سفر به استان همدان‪ ،‬ضمن بازديد از شركت هاي‬ ‫تجهيزات پزشكي اين استان‪ ،‬در نشستي با حضور با معاون هماهنگی‬ ‫امور اقتصادی استاندار همدان گفت‪ :‬حوزه دارو در افكار عمومي شناخته‬ ‫شده تر است‪ ،‬اما حوزه تجهيزات پزشكي با وجود ظرفيت هاي خوبي كه‬ ‫براي توسعه دارد‪ ،‬كمتر مورد توجه قرار گرفته است‪.‬‬ ‫وي افزود‪ ١٠٠٠ :‬شركت تجهيزات پزشكي و ‪ ٩٦‬شركت دارويي در‬ ‫کشور وجود دارد که شركت هاي دارويي به صورت خصولتي اداره شده‬ ‫و شركت هاي تجهيزات پزشكي نیز اكثرا خصوصي هستند‪ .‬همچنين‬ ‫تعداد اقالم تجهيزات پزشكي با اقالم دارويي نيز قابل مقايسه نيست‪.‬‬ ‫در حوزه دارو ‪ ٦‬هزار قلم دارو و در حوزه تجهيزات پزشكي ‪ ٢٨٠‬هزار‬ ‫قلم كاال وجود دارد‪ ،‬اين موضوع براي حوزه تجهيزات پزشكي نقطه‬ ‫قوت محسوب مي شود‪ ،‬از آن جهت كه بازار بزرگي را در حدود‬ ‫ساالنه ‪٢‬ميليارد و ‪ ٥٠٠‬ميليون دالر دربرگرفته و از طرفي منجر به‬ ‫اشتغال زايي شده و زمينه صادرات را نيز فراهم كرده است‪.‬‬ ‫مشاور وزير و مديركل تجهيزات پزشكي وزارت بهداشت با بيان اينكه‬ ‫استان همدان ظرفيت خوبي براي توسعه در زمينه توليد تجهيزات پزشكي‬ ‫دارد‪ ،‬خاطرنشان كرد‪ :‬درحال حاضر ‪ ٨‬شركت توليدكننده تجهيزات‬ ‫پزشكي در همدان فعاليت دارد‪ ،‬درحالي كه اين تعداد شركت براي‬ ‫استاني با قابليت هاي فراوان‪ ،‬بسيار كم است و به نظر مي رسد مسئولين‬ ‫استان همدان بايد در اين زمينه بيشتر تالش كنند‪.‬‬ ‫در ادامه اين نشست نيز‪ ،‬رضا قياسي‪ ،‬معاون هماهنگی امور اقتصادی‬ ‫استاندار همدان درخصوص اختصاص زميني براي راه اندازي خط توليد‬ ‫تجهيزات پزشكي در همدان‪ ،‬قول مساعد داد‪.‬‬ ‫وزیر بهداشت در رزن همدان‪:‬‬ ‫ضرورت تسریع در ساخت بیمارستان جایگزین ‪ ۱۵۰‬تخت خوابی ولیعصر (عج) رزن‬ ‫وزیر بهداشت‪ ،‬درمان و آموزش پزشکی بر لزوم تسریع در ساخت‬ ‫بیمارستان جایگزین ‪ ۱۵۰‬تختخوابی ولیعصر (عج) رزن تاکید کرد‪.‬‬ ‫دکتر سید حسن هاشمی در حاشیه آیین آغاز احداث بیمارستان‬ ‫جایگزین ولیعصر (عج) رزن گفت‪ :‬پیمانکار این بیمارستان انتخاب شده‬ ‫است و امیدواریم عملیات اجرایی این پروژه به سرعت آغاز شود‪.‬‬ ‫وزیر بهداشت تصریح کرد‪ :‬امیدواریم که ساخت این پروژه مانند‬ ‫بسیاری از پروژه ها در سطح کشور‪ ،‬زمان بر نباشد و هر سال در بودجه‬ ‫عمومی کشور‪ ،‬اعتباری برای آن در نظر گرفته شود تا در کمترین زمان‬ ‫ممکن‪ ،‬تکمیل و افتتاح شود البته در حال حاضر برای ساخت این‬ ‫بیمارستان جایگزین حدود ‪ 10‬میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده‬ ‫که برای شروع کار خوب است اما حتما باید در بودجه سالهای آینده‪،‬‬ ‫اعتبارات مورد نیاز‪ ،‬تامین شود‪.‬‬ ‫دکتر هاشمی ضمن تاکید بر لزوم همکاری مسئوالن و دستگاه های‬ ‫اجرایی در ساخت این پروژه‪ ،‬گفت‪ :‬شهرستان رزن بعد از چند دهه با‬ ‫افزایش جمعیت و بار بیماری ها‪ ،‬نیازمند بیمارستان مجهزی است که‬ ‫امیدواریم به سرعت این بیمارستان ساخته شود‪.‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫آغاز عملیات ساخت بیمارستان ‪ 220‬تختخوابی حضرت رسول اکرم(ص) خدابنده‬ ‫استاندار زنجان در مراسم آغاز احداث‬ ‫بیمارستان ‪ 220‬تختخوابی رسول اکرم(ص)‬ ‫خدابنده‪ ،‬مردم خدابنده را مردمانی پاک‪،‬‬ ‫متدین‪ ،‬پرتالش و رنجدیده نامید و گفت‪:‬‬ ‫خدمت به این مردم غنیمتی برای مسئوالن‬ ‫است و یقین می دانم پروژه احداث بیمارستان‬ ‫‪ 220‬تختخوابی رسول اکرم(ص) خدابنده نیز با‬ ‫همین نگاه به ثمر نشسته است‪.‬‬ ‫مهندس درویش امیری خطاب به مردم‬ ‫شهرستان خدابنده گفت‪ :‬دولت بنای شروع‬ ‫پروژه جدید را به دلیل محدودیت منابع‬ ‫نمی دهد و پروژه احداث‬ ‫و ساخت بیمارستان ‪220‬‬ ‫تختخوابی حضرت رسول‬ ‫اکرم(ص) خدابنده نیز از‬ ‫پیگیری های مجدانه دکتر‬ ‫هاشمی وزیر بهداشت و دکتر‬ ‫بیگدلی نماینده شهرستان در‬ ‫مجلس بود که تامین منابع‬ ‫شده و امسال کار احداث آن‬ ‫آغازخواهد شد‪.‬‬ ‫رئیس دانشگاه علوم پزشکی زنجان‪:‬‬ ‫احداث بیمارستان ‪ 220‬تختخوابی خدابنده‪ ،‬می‌تواند موجب اشتغال مستقیم ‪ 600‬الی ‪ 700‬نفر‬ ‫و افراد متعددی به طور غیر مستقیم شود‬ ‫رئیس دانشگاه علوم پزشکی زنجان در مراسم آغاز عملیات احداث‬ ‫بیمارستان ‪220‬تختخوابی خدابنده با اشاره به چهارمین سفر‬ ‫وزیر بهداشت به شهرستان خدابنده‪ ،‬گفت‪ :‬آغاز عملیات ساخت و احداث‬ ‫بیمارستان‪ 220‬تختخوابی اتفاق بسیار مبارکی در شهرستان خدابنده‬ ‫است و امیدواریم همراه با این اتفاق‪ ،‬باز هم شاهد رشد و پیشرفت روز‬ ‫افزون در حوزه سالمت استان باشیم‪.‬‬ ‫دکتر پرویز قزلباش تصریح کرد‪ :‬درحال حاضر شاخص بیمارستانی کشور‬ ‫و استان ‪ 1/7‬است این شاخص در شهرستان خدابنده ‪ 0/8‬است که تقریبا‬ ‫نصف استان و کشور است‪ .‬امیدواریم احداث این بیمارستان با سرعت بیشتری‬ ‫پیش رود و اگر این چنین باشد در ده سال آینده با رشدی که خواهد داشت‬ ‫به باالترین سطح خدمات بیمارستانی یعنی ‪ 2/5‬خواهد رسید‪.‬‬ ‫وی با اشاره به کمبود منابع و محدودیت منابع کنونی درکشور‪ ،‬افزود‪:‬‬ ‫علی رغم این شرایط‪ ،‬حوزه بهداشت و درمان همچنان به مسئولیت‌های‬ ‫خود در حفاظت مالی از مردم ادامه می دهد و باید حتی در شرایط سخت‬ ‫به لحاظ اعتباری مثل امروز عالوه بر حفاظت از سالمت مردم‪ ،‬حفاظت‬ ‫مالی مردم را نیز فراموش نکند و اجازه ندهد که مردم به زحمت بیفتند‬ ‫و درمانشان به محیط جدا از بیمارستان ارجاع داده شود‪.‬‬ ‫دکتر قزلباش افزود‪ :‬این بیمارستان می‌تواند موجب اشتغال مستقیم‬ ‫‪ 600‬الی ‪ 700‬نفر و افراد متعددی به طور غیرمستقیم شود و موجب‬ ‫گردش مالی نیز می‌شود و همچنین مجموعه‌ای است در کنار بیمارستان‬ ‫قدیمی شهر که موجب رونق اقتصادی هم خواهد‌شد و امیدواریم این اتفاق‬ ‫مبارک با سرعت مناسبی پیش برود‪.‬‬
‫‪10‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫افسانهغفاری‬ ‫مهندسنیلوفر‬ ‫میــز گرد‬ ‫احمدیمرزدشتی‬ ‫در میزگرد استانداردهای ملی و بین المللی در روند بیمارستان سازی عنوان شد‪:‬‬ ‫گام اول در توسعه گردشگری سالمت‪،‬‬ ‫وجود بیمارستان های استاندارد است‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫پیش بینی کرد که برای جبران این عقب‌ماندگی‬ ‫در آینده‪ ،‬صنعت ساخت بیمارستان در کشور‪،‬‬ ‫صنعتی پر رونق خواهد بود و البته بودجه همواره‬ ‫محدود است‪.‬‬ ‫در صورتی که موانع پیش روی این صنعت‬ ‫در کشور برطرف شود‪ ،‬می‌توان در این حوزه‬ ‫بازار بسیار بزرگی را به وجود آورد و البته در‬ ‫این راه کشورمان به تکنولوژی‌های نوین و‬ ‫روز دنیا نیاز دارد و الزم است که خود را با‬ ‫استانداردهای جهانی منطبق سازی کند‪.‬‬ ‫در دهه‌های اخیر صنعت بیمارستان‌سازی‬ ‫و تکنولوژی‌های مربوط به آن‪ ،‬از جمله‬ ‫تکنولوژی‌های علوم بالینی و پزشکی در دنیا‬ ‫تغییرات زیادی کرده و به عبارتی متحول شده‬ ‫است و با توجه به این پیشرفت‌ها به بخش‌های‬ ‫جدید بیمارستانی بر اساس تکنولوژی‌های نوین‬ ‫از جمله تکنولوژی‌های تهاجمی‪ ،‬غیرتهاجمی و‬ ‫جراحی‌های نوین نیازمندیم‪ .‬لذا ضروری به نظر‬ ‫می رسد که صنعت بیمارستان‌سازی در کشور‬ ‫بر اساس روش‌های نوین مراقبت از بیماران و‬ ‫خدمات پزشکی و پرستاری و همچنین خدمات‬ ‫بازتوانی متحول شود‪.‬‬ ‫مجموعه استانداردهای ملی اعتباربخشی‬ ‫بیمارستان های ایران‪ ،‬ابزاری قدرتمند برای‬ ‫هدایت بیمارستان ها به سمت تحقق ایمنی‬ ‫و کیفیت در ارايه خدمات تشخیصی و‬ ‫درمانی و اطمینان از حصول آن ها به شمار‬ ‫می آید‪ .‬روشن است که مهمترین و در واقع‬ ‫نخسین گام در توسعه گردشگری سالمت در‬ ‫کشور‪ ،‬وجود بیمارستان های نوین با رعایت‬ ‫اصول استانداردهای ملی و در درجه بعدی‬ ‫استانداردهای جهانی است‪.‬‬ ‫با توجه به اهمیت رعایت استانداردهای ملی و‬ ‫بین المللی در روند بیمارستان سازی در کشورمان‪،‬‬ ‫نشستی با حضور تنی چند از مسئوالن دولتی و‬ ‫کارشناسان و صاحب نظران این حوزه‪ ،‬در دفتر‬ ‫ماهنامه مهندسی بیمارستان برگزار شد‪ .‬این‬ ‫نشست با حضور دکترسعید هاشم زاده‪ ،‬رییس‬ ‫اداره گردشگری سالمت در وزارت بهداشت و مدیر‬ ‫عامل سابق بیمارستان رضوی مشهد‪ ،‬مهندس‬ ‫محمد طهماسبی دبیر انجمن کنترل عفونت و‬ ‫دبیر کنگره بین المللی ساخت بیمارستان‪ ،‬دکتر‬ ‫علیرضا طلوع مدیر عامل شرکت کارامد در حوزه‬ ‫مدیکال و تجهیزات بیمارستانی‪ ،‬مشاور عالی‬ ‫استانداردهای بیمارستان ایمن و مدرس رشته‬ ‫مهندسی بیمارستان در دانشگاه علوم پزشکی‬ ‫تهران ‪ ،‬مهندس بردیا معطر مدیر تدوین استاندارد‬ ‫بیمارستان ایمن وزارت بهداشت‪ ،‬سرپرست رشته‬ ‫مهندسی بیمارستان دانشگاه علوم پزشکی تهران‬ ‫کمِد و دکتر‬ ‫و مدیرعامل مهندسین مشاور آر ‌‬ ‫علی گودرزی مدیر بخش طراحی بیمارستان و‬ ‫مراکز درمانی شرکت تهران ستورز برگزار شد‪.‬‬ ‫در ابتدای این نشست دکتر هاشم زاده در‬ ‫پاسخ به سوال ماهنامه در خصوص وضعیت مراکز‬ ‫درمانی کشور از حیث دارا بودن استانداردهای‬ ‫بین المللی‪ ،‬آغازگرجلسه بود‪:‬‬ ‫میــزگرد‬ ‫در حالی که برخی شهرهای بزرگ‬ ‫کشورمان مانند تهران‪ ،‬مشهد‪ ،‬شیراز‬ ‫و حتی یزد به دلیل برخورداری از‬ ‫امکانات پزشکی میزبان متقاضیان‬ ‫خدمات درمانی از سایر کشورهای‬ ‫همسایه هستند‪ ،‬ولی صنعت‬ ‫گردشگری سالمت در کشورمان‬ ‫به دلیل عدم برنامه‌‏ریزی منسجم‬ ‫و مناسب از این ظرفیت درآمدزایی‬ ‫است‪ .‬باال بودن‬ ‫‏‏‬ ‫بهره مناسبی نبرده‬ ‫هزینه‌های درمانی در کشورهای‬ ‫آمریکای شمالی و اروپا باعث تقاضای‬ ‫ارائه خدمات درمانی بسیاری از‬ ‫گردشگران خارجی و مسافرت آن‌ها‬ ‫به ایران شده است‪ .‬متاسفانه با وجود‬ ‫تشکیل ستاد گردشگری سالمت‬ ‫در کشور‪ ،‬برنامه نظام‌مندی جهت‬ ‫توسعه این حوزه گردشگری در ایران‬ ‫وجود ندارد‪.‬‬ ‫طرح‌های ارائه شده نیز تاکنون هیچ خروجی‬ ‫و نتیجه تاثیرگذاری نداشته و باید شکاف ایجاد‬ ‫شده میان فعالیت‏‌های کنونی گردشگری سالمت‬ ‫و برنامه‌های مرتبط با توسعه گردشگری کشور‬ ‫برطرف شود ‪.‬متاسفانه برخی از شرکت‌هایی که‬ ‫در حوزه گردشگری سالمت کشورمان فعالیت‬ ‫دارند نیز نتوانسته‪‎‬اند به ارائه خدمات مناسب‬ ‫بر اساس تعریف و فعال کردن زنجیره تامین‬ ‫این حوزه بپردازند‪ ،‬چرا که فعالیت در این حوزه‬ ‫نیازمند پشتیبانی و حمایت همه ذی‌نفعان به‬ ‫ویژه ارگان‏های متولی توسعه گردشگری سالمت‬ ‫مانند وزارت بهداشت‪ ،‬درمان و آموزش پزشکی‬ ‫و سازمان میراث فرهنگی‪ ،‬صنایع دستی و‬ ‫گردشگری است‪.‬‬ ‫هر خدمتی که ارائه می‌شود باید از نظر‬ ‫کیفیت مورد قبول گردشگران واقع شود و بسیار‬ ‫ضروری است که بیمارستان های کشور جهت‬ ‫جذب بیشتر گردشگر خود را با استانداردهای‬ ‫موجود در این زمینه وفق دهند‪ .‬با این حال با‬ ‫وجود اینکه بیمارستان‌های مدرن در دنیا سبز‪،‬‬ ‫هوشمند و آرام هستند‪ ،‬هنوزکه هنوزاست‬ ‫ساخت بیمارستان در کشورما اکثرا با همان‬ ‫روش های سنتی درحال انجام است‪.‬‬ ‫آمار نشان می‌دهد که ما در کشور حداقل به‬ ‫‪ 100‬هزار تخت بیمارستانی نیاز داریم و عالوه بر‬ ‫آن حدود ‪ 60‬درصد بیمارستان‌های کشور فرسوده‬ ‫هستند که باید بازسازی شوند‪ ،‬بنابراین می‌توان‬
‫‪12‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫میــز گرد‬ ‫دکتر هاشم زاده‪:‬‬ ‫اشکاالتی که در حوزه‬ ‫گردشگری سالمت وجود‬ ‫دارد‪ ،‬فقط محدود به‬ ‫استانداردهای بین المللی‬ ‫بیمارستان سازی نیست‪.‬‬ ‫اشکال عمده ما این است‬ ‫که ما نگاه علمی به مقوله‬ ‫گردشگری سالمت نداریم‬ ‫و بیمارستان های ما‬ ‫عمدتا بر اساس تجارب‬ ‫شخصی در این زمینه‬ ‫فعالیت می کنند‬ ‫ماهنامه‪ :‬برای شروع لطفا در خصوص‬ ‫وضعیت مراکز درمانی کشور از حیث‬ ‫دارا بودن استانداردهای ملی و همچنین‬ ‫بین المللی توضیحاتی دهید‪.‬‬ ‫ما درحال حاضر در حدود ‪ 950‬بیمارستان‬ ‫خصوص و دولتی در کشور داریم که نزدیک‬ ‫به ‪ 40‬درصد از این بیمارستان ها به دانشگاه‌ها‬ ‫سپرده شده و این بیمارستان ها زیر نظر‬ ‫وزارت بهداشت اعتبارسنجی می شوند و‬ ‫دارای درجات مختلفی هستند‪ .‬بعضی از‬ ‫آن ها درجه یک عالی‪ ،‬برخی درجه یک و‬ ‫برخی دیگر نیز درجه دو یا سه هستند‪.‬‬ ‫دراینجا الزم می دانم به گواهینامه ‪IPD‬‬ ‫در بیمارستان ها اشاره داشته باشم‪ .‬در حدود‬ ‫سال ‪ 93‬آیین نامه ای ابالغی از طرف وزارت‬ ‫بهداشت به دانشگاه ها ابالغ شد که براساس‬ ‫آن مراکز درمانی موظف شدند فرایندهای‬ ‫مربوط به ‪ IPD‬را در مراکز پیاده سازی کنند‪.‬‬ ‫‪ IPD‬سیستم پذیرش بیمار خارجی است و‬ ‫تعداد بیمارستان هایی که آی پی دی یا همان‬ ‫گواهی پذیرش بیمار خارجی را دارند‪ ،‬در حدود‬ ‫‪ 166‬بیمارستان است‪ .‬البته باید این نکته را نیز‬ ‫اذعان کنم که این گواهی نامه ها دارای اعتبار‬ ‫شش ماهه و یک ساله هستند و جهت تجدید‬ ‫آن‪ ،‬بیمارستان ها باید دوباره رجوع کنند و‬ ‫فرآیندهای خاص خودشان را دوباره طی کنند‪.‬‬ ‫بر اساس برنامه عملیاتی وزارت بهداشت‬ ‫و حوزه گردشگردی سالمت تغییراتی در‬ ‫چک لیست های مرتبط با ارزیابی مراکز‬ ‫درمانی ایجاد شد‪ ،‬در ابتدا تمرکز این چک‬ ‫لیست ها بیشتر برروی فضای فیزیکی بود‪.‬‬ ‫برای مثال بر روی نوع اتاق‪ ،‬تخت و نظایر آن‪...‬‬ ‫اما احساس می شد وقت آن فرا رسیده که‬ ‫فرآیندها نیز باید ارتقا یابند‪ .‬به این ترتیب چک‬ ‫لیست ها با درنظر گرفتن اعتبار بخشی ملی‬ ‫و اعتبار بخشی های بین المللی اصالح شدند‪.‬‬ ‫ماهنامه‪ :‬فقدان استانداردهای بین المللی‬ ‫چه مشکالتی را در حوزه‌ی گردشگری‬ ‫سالمت در ایران به وجود آورده است؟‬ ‫دکتر هاشم زاده‪ :‬اشکاالتی که در حوزه‬ ‫گردشگری سالمت وجود دارد‪ ،‬فقط محدود‬ ‫به استانداردهای بین المللی بیمارستان سازی‬ ‫نیست‪ .‬اشکال عمده ما این است که ما نگاه‬ ‫علمی به مقوله گردشگری سالمت نداریم و‬ ‫بیمارستان های ما عمدتا بر اساس تجارب‬ ‫شخصی در این زمینه فعالیت می کنند‪ .‬به‬ ‫عبارت دیگر یک سیستم برای جذب بیمار در‬ ‫اغلب مراکز درمانی کشور طراحی نشده است‪.‬‬ ‫سوال‪ :‬به چه دلیل بیمارستان ها و‬ ‫مراکز درمانی نمی توانند استانداردهای‬ ‫بین المللی را پیاده سازی کنند؟ آیا بحث‬ ‫بودجه است؟ یا اهرم نظارتی نداریم؟‬ ‫داستان به چه صورت است؟‬ ‫دکتر هاشم زاده‪ :‬علت های متفاوتی برای این‬ ‫قضیه وجود دارد‪ .‬از دیدگاه من یکی از دالیل آن‬ ‫اینست که سیستم ما با مقوله اعتبار سنجی اصال‬ ‫آشنا نیست‪ .‬در واقع بحث اعتبار سنجی از ‪ 5‬سال‬ ‫گذشته به صورت جدی مطرح شده است‪ .‬تا قبل‬ ‫از آن ما در وزارت خانه سیستم های ارزشیابی را‬ ‫داشتیم و سیستم اعتبار سنجی در ویرایش سوم‬ ‫به سر می برد که هنوز هم جای کار دارد‪ ،‬اما‬ ‫خوب پیش می رود‪ .‬یکی از دالیل اصلی این امر‬ ‫اینست که نسل مدیرانی که در مراکز درمانی کار‬ ‫می کنند‪ ،‬اعتقاد زیادی به اعتبار سنجی ندارند‪.‬‬ ‫البته تغییرات نرخ ارز و مشکالت اقتصادی نیزدر‬ ‫این امر بی تأثیر نیست و مشکالت را تشدید می‬ ‫کند‪ .‬به هر صورت اجرای استانداردهای بین المللی‬ ‫و ملی هزینه ساز است و مدیران مراکز درمانی عالقه‬ ‫چندانی به تراشیدن هزینه های جدید ندارند که‬ ‫البته این مشکل هم راه حل خاص خودش را دارد‪.‬‬ ‫ماهنامه‪ :‬شما از راه حل سخن گفتید‪ .‬به‬ ‫نظر شما دولت می تواند راهکاری ارائه دهد‬ ‫تا بیمارستان و مراکز درمانی را نسبت به‬ ‫استانداردسازیبینالمللیوملیترغیبکند؟‬ ‫دکتر هاشم زاده‪ :‬راه حل که مسلماً وجود‬ ‫دارد‪ .‬یک راه این است که بین اعتبار بخشی‪،‬‬ ‫گواهی نامه‪ ،‬پروانه و مجوز تفاوت قایل شویم‪.‬‬ ‫به عنوان مثال‪ ،‬بیمارستانی که ساخته شده است‬ ‫و برای آن پله ی فرار تعبیه نشده‪ ،‬زمانی که‬ ‫کارشناسی بر اساس اصول اعتبار بخشی به‬ ‫ساختمان نگاه می کند‪ ،‬نمره ی این قسمت را‬ ‫حذف می کند‪ ،‬البته شاید نشود بعد از ساخت‬ ‫بیمارستان به آن پله فرار اضافه کرد‪ .‬حال اگر‬ ‫این بیمارستان در مرحله اخذ پروانه یا مجوز به او‬ ‫گفته می شد که باید پله فرار داشته باشد‪ ،‬قطعا‬ ‫هزینه هایش کمتر می شد‪ .‬البته باز هم تأکید‬ ‫می کنم که این کمک زمانی صورت می گیرد‬ ‫که داستان پروانه و اعتبارسنجی را از هم جدا‬ ‫کنیم‪ .‬هم اکنون روند اخذ پروانه و مجوز در اروپا‬ ‫و امریکا بسیار مشکل است و تازه بعد از طی‬ ‫کردن پروسه اخذ مجوزها‪ ،‬بحث اعتبارسنجی‬ ‫پیش می آید که تمرکز اصلی اعتبار سنجی نیز‬ ‫بیشتر بر روی فرآیندها است‪.‬‬ ‫از سوی دیگر بسیاری از بیمارستان های‬ ‫ما قدیمی ساز هستند و کار زیادی نمی شود‬ ‫برای آنها انجام داد‪ ،‬اما اگر ما بحث اعتبار‬ ‫سنجی و استانداردها را به طور کامل از هم‬ ‫جدا کنیم‪ ،‬بسیاری از مشکالت کنونی حل‬ ‫خواهد شد‪ .‬بحث الیسنس ها اجباری است و‬ ‫اصوالً توسط مراکز دولتی ایجاد می شود‪ .‬بدین‬ ‫ترتیب هزینه ها نیز کاهش می یابد و طبعا‬ ‫زمانی که هزینه پایین بیاید‪ ،‬رضایت مندی‬ ‫نیز بیشتر می شود‪.‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫ماهنامه‪ :‬آیا در زمینه استانداردسازی‬ ‫ملی و بین المللی‪ ،‬فرهنگ سازی الزم در‬ ‫کشور صورت گرفته است؟‬ ‫مهندس طهماسبی‪ :‬فکر می کنم همان‬ ‫گونه که دکتر هاشم زاده توضیح دادند باید‬ ‫در قبال استانداردسازی ملی و بین المللی و‬ ‫آماده سازی زیرساخت ها برای افزایش توریسم‬ ‫سالمت نگاه علمی داشت و دیدگاه بسیاری‬ ‫مهندس معطر‪:‬‬ ‫هر کشوری به خاطر‬ ‫مباحث و پارامترهای خاص‬ ‫خود استاندارد های ملی‬ ‫خاص خودش را نیاز دارد‬ ‫و تنها حدود ‪ 60 ،50‬درصد‬ ‫استانداردهای برنامه ریزی و‬ ‫طراحی کشورها با یکدیگر‬ ‫مشابه هستند و بقیه‬ ‫موارد بسته به شاخص‌ها‬ ‫و پارامترهای آن کشور‬ ‫متفاوت است‬ ‫در کشورهای خاورمیانه فقط ایران و ابوظبی‬ ‫در امارات دارای استانداردهای مدون هستند و‬ ‫حتی کشورهای همسایه همچون افغانستان و‬ ‫عراق نیز از استانداردهای بیمارستان ایمن در‬ ‫حال استفاده هستند که این نشان دهنده قدرت‬ ‫ایران در حوزه بهداشتی درمانی حتی در حوزه‬ ‫مهندسی آن است‪.‬‬ ‫در مورد بحث اعتباربخشی ملی و بین المللی‬ ‫این نکته را هم ذکر کنم که دیدگاه اعتبار بخشی‬ ‫بیشتر مربوط به فرآیندهاست تا فضای فیزیکی‪.‬‬ ‫در نسخه ی آخر اعتبار بخشی نگاه به فضای‬ ‫فیزیکی کمرنگ تر شده است و بیشتر مسایل‬ ‫از مدیران بیمارستان های دولتی را نسبت‬ ‫به این قضیه تغییر داد‪ .‬همچنین باید ایجاد‬ ‫انگیزه کرد‪ .‬چراکه بسیاری از ساختمان های‬ ‫بیمارستان ها قدیمی است‪ .‬البته اصوال ساختن‬ ‫بیمارستان های جدید یک بحث است و‬ ‫استاندارد سازی بیمارستان های قدیمی بحثی‬ ‫دیگر‪ .‬در مورد بیمارستان های قدیمی موضوع‬ ‫به این آسانی ها نیست و باید تغییراتی در‬ ‫ساختار آنها به وجود بیاید‪ .‬در قسمت فرآیند‬ ‫می شود تغییراتی در این بیمارستان ها ایجاد‬ ‫کرد‪ .‬با این حال بحث آموزش باید با اهمیت‬ ‫بیشتری مطرح شود‪.‬‬ ‫میــزگرد‬ ‫ماهنامه‪ :‬چگونه استانداردهای ملی برای‬ ‫بیمارستان سازی تدوین شد؟ برای این کار‬ ‫از چه رفرنس هایی استفاده شده است؟ و‬ ‫استانداردهای ملی و بین المللی چه تفاوتی با‬ ‫هم دارند؟ و آیا اصوال آیا بیمارستان های ما‬ ‫استانداردهای بین المللی را رعایت می کنند؟‬ ‫مهندس معطر‪ :‬من فکر می کنم که سه تا‬ ‫موضوع االن با هم تداخل کرده است‪ .‬موضوع‬ ‫گردشگری سالمت‪ ،‬اعتبار بخشی و یکی هم‬ ‫بحث استانداردهای ملی و بین المللی است‪.‬‬ ‫این درست است که این موضوعات بهم مرتبط‬ ‫هستند‪ ،‬ولی هر کدام داستان مجزای خودش‬ ‫را دارد که می توان چندین جلسه در موردش‬ ‫صحبت کرد‪ .‬اول من می خواهم در زمینه‌ی‬ ‫استانداردهای ملی صحبت کنم‪ .‬بحث استاندارد‬ ‫ملی که در واقع متعلق به وزارت بهداشت است‪،‬‬ ‫تا چندی پیش اصال وجود نداشت‪ .‬قب ً‬ ‫ال جزواتی‬ ‫بود که از آن استفاده می شد‪ .‬الزم است اشاره‬ ‫کنم که در گذشته چالش‌های زیادی بین‬ ‫کارفرما‪ ،‬مشاورین و وزارت بهداشت وجود داشت‬ ‫و نتیجه این شد که برای حل این معضل‪ ،‬تدوین‬ ‫استانداردهای ملی در حوزه ساخت و طراحی‬ ‫بیمارستان با توجه به نیاز بومی به وجود آمد‪.‬‬ ‫قب ً‬ ‫ال فقط یک نشریه در این حوزه وجود داشت‬ ‫که توسط سازمان مدیریت نشر پیدا می کرد که‬ ‫البته کتاب خوبی بود‪ ،‬اما به دلیل عدم جامعیت‬ ‫مورد تایید کامل وزارت بهداشت نبود‪ .‬در پروسه‬ ‫تدوین این کتاب‌ها‪ ،‬برای هر کتاب بیش از ‪ 5‬تا‬ ‫‪ 6‬هزار صفحه سند خارجی پشتیبان وجود داشت؛‬ ‫سپس با حضور متخصصان هر رشته محتوای آن‬ ‫تخصصی و بومی شد‪ .‬برای مثال در خصوص‬ ‫هر کتاب‪ ،‬بیش از ‪ 50‬متخصص صاحب‌نظر در‬ ‫قالب جلسات اجماع نظر برروی بند‪ ،‬بند کتاب‬ ‫نظر دادند‪ .‬چراکه ما می خواستیم استانداردها‬ ‫را بومی و متناسب با شرایط کشور کنیم‪ .‬حال‬ ‫سوالی در این جا مطرح می شود که آیا ما باید از‬ ‫استانداردهای بین المللی تبعیت کنیم یا نه؟ شما‬ ‫اگر نگاهی به کشورهای اطراف بیاندازید متوجه‬ ‫می شوید که هرکدام استانداردهای ملی خاص‬ ‫خودشان را دارند‪ .‬ما نیز پارامترهای زیادی داریم‬ ‫که نیاز به محلی سازی دارد‪ ،‬از جمله مباحث‬ ‫نظام ارجاع‪ ،‬نیروی انسانی‪ ،‬فرآیند درمان‪،‬‬ ‫موضوعات فرهنگی‪ ،‬مذهبی‪ ،‬کنترل عفونت و‪..‬‬ ‫به عنوان مثال در امریکا در بخش ‪ ،NICU‬به‬ ‫ازای هر تخت سه نیروی انسانی وجود دارد که‬ ‫این تعداد در اروپا یک نفر و در ایران به ازای هر‬ ‫سه تخت یک نفر به صورت خوشبینانه است‪.‬‬ ‫پس نیروی انسانی بر روی فضای فیزیکی آن‬ ‫بخش از بیمارستان تأثیر می گذارد؛ به گونه ای‬ ‫که در امریکا به ازای هر تخت ‪ 18‬متر مربع فضا‬ ‫در نظر گرفته می شود‪ ،‬اما این طراحی و فضا‬ ‫برای یک بیمارستان در ایران متفاوت خواهد‬ ‫بود‪ .‬بنابراین در جواب این سوال که آیا می شود‬ ‫استانداردهای بین المللی طراحی بیمارستان‬ ‫را در کشور رعایت کرد؟ پاسخ من اینست که‬ ‫درهیچ کجای دنیا این اتفاق نمی افتد‪ ،‬چرا‬ ‫که هر کشوری به خاطر مباحث و پارامترهای‬ ‫خاص خود استانداردهای ملی خاص خودش را‬ ‫نیاز دارد‪ .‬و شاید بتوان این طور گفت که تنها‬ ‫حدود ‪ 60 ،50‬درصد استانداردهای برنامه ریزی‬ ‫و طراحی کشورها با یکدیگر مشابه هستند و‬ ‫بقیه موارد بسته به شاخص‌ها و پارامترهای‬ ‫آن کشور متفاوت است‪ .‬الزم به ذکر است که‬ ‫اساسی فرآیندی مطرح است‪ .‬در واقع اعتبار‬ ‫بخشی ارتباط مستقیمی با فضای فیزیکی ندارد‪.‬‬ ‫پس یک بحث این است که اعتبار سنجی ما‬ ‫چقدر منطبق با اعتبار سنجی دنیاست؟ پاسخ‬ ‫اینست که در حدود ‪ 50‬یا ‪ 60‬درصد ما با ‪JCI‬‬ ‫منطبق نیست و بسیاری از بحث ها مانند فلو‬ ‫آپ بیمار که در اعتباربخشی بین المللی پر رنگ‬ ‫است هنوز در ایران به طور جدی مطرح نیست‪.‬‬
‫میــز گرد‬ ‫‪14‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫از سوی دیگر در اجرای استانداردسازی‬ ‫بیمارستان ها و در نتیجه افزایش توریسم‪،‬‬ ‫سالمت کار را هم باید مد نظر قرار داد‪ .‬من‬ ‫تاکید می کنم در زمینه سالمت کار به خصوص‬ ‫در بخش دولتی! خیلی مواقع شاهد دالالن در‬ ‫این حوزه هستیم‪ .‬باید بحث آموزش شبکه‬ ‫ای را به نیروهای ستادی که در دانشگاه ها‬ ‫مستقر هستند و بسیاری از نظارت ها توسط‬ ‫آنها انجام می شود‪ ،‬گسترش دهیم‪ .‬برخی‬ ‫مواقع شاهد هستیم که نیروهای ستادی در‬ ‫بحث فنی ضعیف هستند این امر می تواند‬ ‫دالیل مختلفی داشته باشد‪ .‬شاید نتوانسته ایم‬ ‫نیروهای با تجربه و متعهد را در ستاد حفظ‬ ‫کنیم و نیروهای کم تجربه در ستاد خواه ناخواه‬ ‫به مثابه ترمزی برای بهبود استانداردسازی فضا‬ ‫و فرآیندهای بیمارستان ها عمل خواهند کرد‪.‬‬ ‫در واقع جایی که باید تقویت کنند موجب‬ ‫پسرفت می شوند‪ .‬چون بسیاری از کارها باید‬ ‫با تایید ستاد انجام شود و اگر نیروی متخصص‬ ‫و مجرب نباشد توان فنی را پایین می آورد‪.‬‬ ‫برای مثال کارشناس ستادی که می خواهد به‬ ‫یک مرکز درمانی برای بهبود و استانداردسازی‬ ‫سیستم تهویه که در بهبود بیماری ها و افزایش‬ ‫رضایت بیماران و پرسنل و افزایش گردشگری‬ ‫سالمت نقش بی بدیلی دارد مشاوره دهد باید‬ ‫چه کند؟ راهکار چیست؟ ابتدا باید شرایط و‬ ‫موقعیت محلی آن بیمارستان یا مرکز درمانی‬ ‫را در نظر گرفت و سپس با آگاهی و اشراف‬ ‫کامل به استانداردهای ملی و بین المللی‬ ‫بهترین راهکار را برای بیمارستان قدیمی یا‬ ‫بیمارستان در حال ساخت ارایه داد‪ .‬باید با‬ ‫برگزاری دوره های آموزشی جامع و فنی برای‬ ‫کارشناسان ستادی و بیمارستانی توانایی الزم‬ ‫را در مجموعه های خودمان به وجود بیاوریم‪.‬‬ ‫بحث دیگر بحث جانبداری هایی است که وجود‬ ‫دارد و گاهی بعضی از ناظرین فنی ستادی و‬ ‫بیمارستانی دنبال منافع شخصی هستند‪ .‬که در‬ ‫این حاالت نیز آموزش و فرهنگ سازی بسیار‬ ‫حائز اهمیت است‪.‬‬ ‫یا در بحث کنترل عفونت‪ ،‬اگر بتوانیم‬ ‫عفونت های اکتسابی ناشی از خدمات درمانی‬ ‫را کاهش دهیم آمار رضایت مندی و گردشگری‬ ‫سالمت هم باال می رود و به این نکته تاکید‬ ‫می کنم که کل این مباحث به هم مربوط و‬ ‫تاثیرگذار هستند‪ .‬بسیاری از موقع ها حل نشدن‬ ‫و باقی ماندن مسایل فقط به خاطر مشکالت مالی‬ ‫نیست بلکه بیشتر بحث فرهنگ سازی است‪.‬‬ ‫باید بتوانیم آموزش ساختارمند را چه از طریق‬ ‫انجمن ها و چه از طریق کنگره ها و دانشگاه ها‬ ‫به وجود بیاوریم‪ .‬از دید گاه من آموزش باید‬ ‫اجباری باشد و این قضیه باید به صورت جدی‬ ‫و الزامی پیگیری شود‪ .‬اگر بتوانیم آموزش را به‬ ‫صورت نظام مند ارایه داده و ناظرین را بر اساس‬ ‫توانایی ها و آموزش های داده شده رتبه بندی‬ ‫کنیم و نظارت و ارزیابی مستمر داشته باشیم‬ ‫مسیر موفقیت و استانداردسازی فضا و فرایندها‬ ‫و منابع بیمارستان ها به ویژه منابع انسانی را‬ ‫سریع تر طی خواهیم کرد‪ .‬در کنگره بین المللی‬ ‫ساخت بیمارستان و مدیریت منابع و تجهیزات‬ ‫سعی می شود با همراهی و همفکری اساتید‬ ‫علمی داخلی و بین المللی در قالب ده زیر‬ ‫کمیته در جهت فرهنگ سازی و افزایش توان‬ ‫علمی مدیران و کارشناسان عزیزحرکت کرده و‬ ‫با برگزاری کارگاه ها و ‪ Work shop‬ها بهترین‬ ‫بهره وری و دستاورد‪ ،‬برای همکاران دانشگاه ها و‬ ‫بیمارستان ها ایجاد شود‪.‬‬ ‫در بحث ناظرین ابتدا باید زیرساخت ها را ایجاد‬ ‫کرد و بعد توانایی های فنی و آموزشی را تقویت‬ ‫کرد‪ .‬یعنی کسانی که می خواهند کار نظارت را‬ ‫انجام دهند باید آموزش داده شوند‪ .‬چرا که فکر می‬ ‫کنم در زمینه تدوین استاندارد خوب عمل کردیم‬ ‫و در جای خوبی هستیم‪ .‬ولی در بحث نظارت و‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫اجرا و فرآیندها مشکل داریم که این موضوع هم‬ ‫باید به مرور از طریق آموزش و فرهنگسازی و‬ ‫تدوین آیین نامه ها و دستورالعمل ها حل شود‪.‬‬ ‫در نهایت نظر من اینست که همگی با یاری هم‬ ‫تالش کنیم تا ساختار آموزش و افزایش توان فنی‬ ‫مدیران و کارشناسان را بهبود دهیم‪ .‬این امر کار‬ ‫یک ارگان و یک فرد نیست! کار یک روز و یک‬ ‫ماه هم نیست!‬ ‫دکتر هاشم زاده‪ :‬من در ادامه ی‬ ‫صحبت های دکتر طلوع در زمینه گردشگری‬ ‫سالمت می خواهم یک نکته ای را اضافه کنم‪ .‬به‬ ‫نظرمن صرف داشتن یک بیمارستان الکچری با‬ ‫تجهیزات عالی نمی تواند موجب جذب گردشگر‬ ‫سالمت در ایران شود‪ .‬ما باید در بحث جذب و‬ ‫بازاریابی نیز کار کنیم‪ .‬فقط رعایت استانداردهای‬ ‫بین المللی برای جذب گردشگر سالمت کافی‬ ‫نیست‪ .‬این که ما گردشگر سالمت کمتری‬ ‫ماهنامه‪ :‬با این اوصافی که در زمینه‬ ‫استانداردهای ملی گفته می شود و بیان‬ ‫می شود که استانداردهای بین المللی را به‬ ‫صورت صد در صد نمی شود رعایت کرد‪،‬‬ ‫اصوال چرا باید استانداردهای بین المللی‬ ‫وجود داشته باشد؟‬ ‫میــزگرد‬ ‫ماهنامه‪ :‬آیا در زمینه گردشگری سالمت‬ ‫نیز می توان فقط به استانداردهای ملی یا‬ ‫بین المللی اکتفا کرد؟ یا این حوزه نیاز به‬ ‫استانداردهای خاصی دارد؟‬ ‫دکتر طلوع‪ :‬در بحث گردشگری سالمت الزم‬ ‫است که بیمارستان های ما دارای شاخصه های‬ ‫بین المللی باشند‪ .‬من کارشناس موسسه استاندارد‬ ‫و تحقیقات صنعتی هستم و اذعان می کنم که‬ ‫از دیدگاه ما استاندارد یعنی نمره ده از بیست‪،‬‬ ‫یعنی حداقل های مورد نیاز و به نظر من در‬ ‫زمینه گردشگری سالمت ما نیاز به نمره باالتری‬ ‫از استانداردهای بین المللی داریم‪ ،‬به عنوان مثال‬ ‫بیمارستان آجی بادام ترکیه بیش از ‪ 22‬بیمارستان‬ ‫در ترکیه و خارج از آن دارد‪ .‬این مرکز یک مرکز‬ ‫الکچری است تا بتواند پذیرای گردشگران سالمت‬ ‫از نقاط مختلف دنیا باشد‪ .‬در این مرکز پرستارانی با‬ ‫زبان های مختلف عربی‪ ،‬انگلیسی‪ ،‬فارسی‪ ،‬فرانسه‬ ‫و‪ ...‬صحبت می کنند‪ .‬از نظر فضای فیزیکی هم‬ ‫بسیارعالی است‪ .‬حال ممکن است برای شما این‬ ‫سوال پیش بیاید که با این اوصاف چرا بیماران‬ ‫کشور عراق برای درمان به ایران می آیند و به ترکیه‬ ‫نمی روند؟ دلیل اول ارزان بودن خدمات سالمت‬ ‫در ایران و دلیل دوم وجود پزشکان بسیارحاذق‬ ‫در ایران است‪ .‬جالب است بدانید بیمارستان های‬ ‫متوسط ایران از بهترین بیمارستان کشور عراق‬ ‫بهتر هستند‪ .‬ولی اگر ما بخواهیم بیمارستانی‬ ‫برای گردشگران سالمت ایجاد کنیم باید با سطح‬ ‫کیفیتی فراتر از استانداردهای ملی کار کنیم تا‬ ‫در این زمینه موفق شویم‪ .‬من باید یک نکته را‬ ‫همین جا حتما بیان کنم که دراستانداردهای ملی‬ ‫پارامترهایی نظیر بودجه‪ ،‬نیروی انسانی‪ ،‬فرهنگ‬ ‫متداول بهداشتی درمانی و ‪ ...‬لحاظ شده اند که‬ ‫ممکن است از سطح کیفیت درجه یک بین المللی‬ ‫کمتر باشد‪.‬‬ ‫در مورد گردشگری سالمت پیشنهاد این‬ ‫است که بیمارستانی با رعایت استانداردهای‬ ‫بین المللی و بسیار مدرن و الکچری ساخته‬ ‫شود‪ .‬در این بیمارستان تعرفه های درمانی‬ ‫مشخص و سرویس ها به جزئیات اطالع رسانی‬ ‫شوند‪ .‬سیستمی برای ارتباط با بیمار تعبیه شود‬ ‫تا برنامه ریزی دقیقی برای ارایه بهترین سرویس‬ ‫در مناسب ترین زمان و شیوه و با حداقل هزینه‬ ‫طراحی شود‪.‬‬ ‫اصلی خارج نشویم باید دوباره بیان کنم که ما در‬ ‫این نشست داریم در مورد دو نوع اعتبارسنجی‬ ‫حرف می زنیم‪ ،‬یکی اعتبار سنجی فنی است‬ ‫که به این موضوع می پردازد که ساختمان یک‬ ‫بیمارستان باید چه ویژگی هایی داشته باشد‪.‬‬ ‫موضوع دوم اعتبار بخشی درمانی است‪ .‬اعتبار‬ ‫بخشی های ‪ ACNS ،ACI ،JCI‬ونظایر آن هیچ‬ ‫کدام در مورد فضای فیزیکی سخن نمی گویند‪،‬‬ ‫بلکه در مورد فرآیندها سخن می گویند‪.‬‬ ‫مهندس طهماسبی‪:‬‬ ‫اگر بتوانیم آموزش را‬ ‫به صورت نظام مند ارایه‬ ‫داده و ناظرین را بر اساس‬ ‫توانایی ها و آموزش های‬ ‫داده شده رتبه بندی‬ ‫کنیم و نظارت و ارزیابی‬ ‫مستمر داشته باشیم‪ ،‬مسیر‬ ‫موفقیت و استانداردسازی‬ ‫فضا و فرایندها و منابع‬ ‫بیمارستان ها به ویژه منابع‬ ‫انسانی را سریع تر طی‬ ‫خواهیم کرد‬ ‫نسبت به کشورهای منطقه داریم‪ ،‬علت های‬ ‫متفاوتی دارد و فقدان استانداردهای بین المللی‬ ‫تنها بخشی ازاین علت ها است‪ .‬من از سال ‪87‬در‬ ‫این حوزه در حال کار کردن هستم و به جرات‬ ‫اذعان می کنم که شما حتی اگر بیمارستان‬ ‫الکچری داشته باشید‪ ،‬اما ساز و کارهای این‬ ‫صنعت را رعایت نکنید‪ ،‬باز هم بیمار خارجی به‬ ‫ایران نخواهد آمد‪ .‬هر گردشگر سالمت در ابتدا‬ ‫به هزینه و مقبولیت پزشک نگاه می کند‪ .‬فرآیند‬ ‫جذب در این حوزه بسیار اهمیت دارد که البته‬ ‫باید در یک بحث مفصل و جلسه ای جداگانه و‬ ‫به طور مفصل به آن پرداخته شود و خارج از‬ ‫حوصله این جلسه است‪ .‬برای این که از بحث‬ ‫دکتر هاشم زاده‪ :‬نقطه مشترک تمام‬ ‫استانداردهای بیمارستانی در چند کلمه خالصه‬ ‫می شود‪ :‬بهبود مستمر کیفیت و ایمنی بیمار‪.‬‬ ‫استانداردهای بین المللی در واقع به مثابه‬ ‫خط کش هستند‪ .‬شما برای هر کاری نیاز به یک‬ ‫خط کش دارید‪ .‬این که بیمارستانی خوب یا بد‬ ‫است؛ مسلما باید با یک استانداردی قیاس شود‪.‬‬ ‫ما در مقوله گردشگری سالمت کاستی های‬ ‫زیادی داریم و هنوز جا دارد تا به استانداردهای‬ ‫بین المللی برسیم‪ .‬در واقع گردشگری سالمت‬ ‫هنوز طفل است و باید تالش کنیم تا این طفل‬ ‫به بلوغ برسد‪ .‬افزایش دانش مدیران مراکز در‬ ‫خصوص بازاریابی دیجیتال‪ ،‬نظام تعرفه گذاری و‬
‫‪16‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫میــز گرد‬ ‫دکتر طلوع‪:‬‬ ‫من فکر می کنم که‬ ‫پزشکان ما نسبت به‬ ‫کشورهای اطراف عالی‬ ‫و بسیار حاذق هستند‪.‬‬ ‫فقط در صورتی که‬ ‫بیمارستان ها بتوانند‬ ‫تاییدیه های بین المللی را‬ ‫در پروسه تشخیص و درمان‬ ‫دارا باشند اعتماد بسیار‬ ‫بیشتری در بیماران متقاضی‬ ‫گردشگری سالمت ایجاد‬ ‫می شود‬ ‫سایر الزامات صنعت گردشگری سالمت‬ ‫می تواند سرعت حرکت در این جهت را افزایش‬ ‫دهد‪ .‬لذا ما در اداره گردشگری سالمت در شش‬ ‫ماه گذشته بر روی توسعه بازاریابی دیجیتال‬ ‫در مراکز درمانی کار کردیم و آن را آموزش‬ ‫می دهیم‪ .‬لذا پیشرفت در این حوزه شدنی است‬ ‫اما این که چه زمانی به نقطه ایده آل برسیم‪،‬‬ ‫بستگی به همت و تالش همه ی ما دارد‪.‬‬ ‫ماهنامه‪ :‬شما چه آموزشی برای‬ ‫فرهنگ سازی مدیران بیمارستان در‬ ‫نظر گرفته اید؟ آیا اهرم های نظارتی‬ ‫در این باره وجود دارد؟‬ ‫دکتر هاشم زاده‪ :‬اگر مرکزی مسایل الزم‬ ‫را رعایت نکند‪ ،‬خود به خود از بازار حذف‬ ‫می شود‪ .‬در همین حال عالوه بر آموزش های‬ ‫الزم در خصوص قوانین مقررات و استانداردهای‬ ‫ذکر شده به شدت سختگیری می شود و مراکز‬ ‫درمانی که واجد این شرایط نباشند یا گواهینامه‬ ‫قبلی وی باطل می شود و یا اگر متقاضی جدید‬ ‫گواهینامه باشد به وی اعطا نخواهد شد‪.‬‬ ‫ماهنامه‪ :‬وضعیت کشور ما در زمینه‬ ‫به روز رسانی استانداردها و اعتباربخشی‬ ‫چگونه است؟‬ ‫دکتر گودرزی‪ :‬من در ادامه صحبت های‬ ‫دکتر هاشم زاده باید اذعان کنم که ما همه‬ ‫گرد هم آمده ایم تا ببینیم که چگونه می توانیم‬ ‫وضعیت را بهبود ببخشیم‪ .‬بدیهی است که در چه‬ ‫جایگاهی هستیم‪ .‬بحث اخالقیات بهینه سازی در‬ ‫بیمارستان خیلی اهمیت دارد‪ .‬به نظر من ‪ 13‬جلد‬ ‫کتابی که در این باره تدوین شده قدم بزرگی در‬ ‫راستای استاندارد سازی مراکز درمانی بوده است‪.‬‬ ‫با این حال مبحث مهمی به نام به روز رسانی‬ ‫در خصوص استانداردهای جهانی رعایت می شود‬ ‫که متاسفانه ما فاقد آن هستیم‪ .‬هر سری نسخه‬ ‫های جدید این کتاب ها به چاپ می رسد و من‬ ‫نگاهی به ویرایش های وزارت بهداشت می اندازم‪،‬‬ ‫با کمال تاسف متوجه می شوم که تغییری نکرده‬ ‫است و چیزی به آن اضافه نشده است‪ .‬در صورتی‬ ‫که در همه جای دنیا استانداردها را هر چند سال‬ ‫یک بار به روز رسانی می کنند اما چرا؟ پاسخ‬ ‫اینست که ممکن است برخی از این استانداردها‬ ‫نادرست و ناکارامد باشد و در طی چند سال‬ ‫دستخوش تغییرات زیادی شده باشد و شاید بهتر‬ ‫باشد که با استاندارد جدید جایگزین شود‪.‬‬ ‫متاسفانه ما تیم اجرایی برای به روز رسانی‬ ‫به طور متمرکز نداریم که خود این قضیه‬ ‫علت های متفاوتی دارد‪.‬‬ ‫بحث دیگر که مهندس معطر نیز به آن‬ ‫پرداختند‪ ،‬بحث استانداردهای محلی یا منطقه‬ ‫ای است‪ .‬به نظر من اگر ما بخواهیم جی سی‬ ‫آی را در ایران پیاده سازی کنیم‪ ،‬اکثر پزشکان‬ ‫ایرانی نمی توانند به کار معمول خود در مراکز‬ ‫درمانی ادامه دهند‪ .‬البته ناگفته نماند که بحث‬ ‫آموزش و فرهنگ سازی پزشکان نیز می تواند‬ ‫در این زمینه راه گشا وموثر باشد‪ ،‬اما باید این‬ ‫آموزش برای دانشجویان پزشکی پایه باشد تا‬ ‫زمانی که فارغ التحصیل می شوند این فرهنگ‬ ‫در آنان نهادینه شده باشد‪ .‬البته من فکر می کنم‬ ‫باید در کنار استانداردهای ملی‪ ،‬استانداردهای‬ ‫بین المللی را نیز داشت‪ .‬می شود با سازمان های‬ ‫بین المللی مکاتبه کرد و شرایط خاص مذهبی‬ ‫و فرهنگی کشورمان را به آنها یادآور شد و قطعا‬ ‫نکات ما را قبول خواهند کرد‪ ،‬حتی من مطلع‬ ‫هستم که موسسه جان هوپکینز بسیار تمایل‬ ‫دارد که در ایران شعبه داشته باشد‪ ،‬چرا که‬ ‫علم پزشکی در ایران از سطح باالیی در تجربه‬ ‫برخوردار است‪ ،‬اما اگر بخواهد در ایران شعبه‬ ‫داشته باشد‪ ،‬الزم است که ما‪ ،‬حداقل استاندارد‬ ‫جهانی را رعایت کنیم‪ .‬این نکته را هم اضافه کنم‬ ‫که اصوال از دیدگاه من کلمه بین المللی‪ ،‬کلمه‬ ‫بزرگی نیست‪ .‬استاندارد بین المللی یعنی قوانینی‬ ‫که پس از تحقیق های فراوان و کسب مجوزهای‬ ‫الزم به تایید سازمان هایی که از سازمان ملل‬ ‫متحد تایید صالحیت شده اند رسیده است‪.‬‬ ‫در زمینه گردشگری سالمت من فکر می کنم‬ ‫که بازار هدف ما اشتباه تعیین شده است‪ .‬چون‬ ‫تا اسم گردشگری سالمت به میان می آید‪ ،‬افکار‬ ‫به سمت عراق یا افغانستان می رود‪ .‬البته بحث‬ ‫داللی و رقابت ناسالم هم جای خود دارد‪ .‬با این‬ ‫حال ما باید در حوزه های تخصصی خودمان‬ ‫به اروپا و یا کشورهای سی آی اس فکر کنیم‪،‬‬ ‫به عنوان مثال در حال حاضر ما در زمینه ی‬ ‫ارتوپدی در مورد کشورهای سی آی اس در حال‬ ‫فعالیت هستیم‪ .‬یا در مباحث مربوط به پوست و‬ ‫زیبایی بسیار سرآمد هستیم و به راحتی قادر به‬ ‫جذب گردشگر سالمت از این کشورها هستیم‪.‬‬ ‫اصل ماجرا این است که وقتی قرار بر ساخت‬ ‫بیمارستانی می شود و هزینه ای صرف آن شود‪ ،‬از‬ ‫همان ابتدا بیمارستان را درست و اصولی بسازیم‬ ‫که با تعویض و جانشینی ریاست هر بیمارستان‬ ‫نیاز به بازسازی و تخریب و جابجایی بخش های‬ ‫مختلف آن نباشد‪ .‬البته پس از این مرحله‪ ،‬بحث‬ ‫نظارت مطرح می شود که ما در این زمینه هم‬ ‫بسیار مشکل داریم‪.‬‬ ‫ماهنامه‪ :‬استفاده حداکثری از‬ ‫ظرفیت ها و توانمندی های یک کشور‬ ‫برای رونق اقتصادی و اشتغال جامعه‪ ،‬نشانه‬ ‫کارآمدی مدیریت یک مجموعه است اما به‬ ‫نظر می رسد در صنعت گردشگری‪ ،‬جامعه‬ ‫ما از تمام بضاعت خود استفاده نکرده است‪.‬‬ ‫شاید خیلی از مشکالت این حوزه‪ ،‬به مدیریت‬ ‫شرکت ها و مراکز درمانی بازگردد‪ ،‬جامعه ای که‬ ‫اغلب پتانسیل ها و شاخص های جذب گردشگر‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫از جمله گردشگری درمانی را در اختیار دارد اما‬ ‫چندان در این زمینه موفق نیست که البته می‬ ‫توان این ناکارآمدی را به برخی برنامه ها و تصمیم‬ ‫گیری های نادرست قبلی در این بخش نسبت داد‪.‬‬ ‫لطفا برای جمع بندی‪ ،‬هر کدام از شما‬ ‫بزرگواران سخن پایانی خود را بگویید‪.‬‬ ‫دکتر طلوع‪ :‬من فکر می کنم که پزشکان ما‬ ‫نسبت به کشورهای اطراف عالی و بسیار حاذق‬ ‫هستند‪ .‬فقط در صورتی که بیمارستان بتواند‬ ‫تاییدیه های بین المللی را در پروسه تشخیص‬ ‫و درمان دارا باشد اعتماد بسیار بیشتری در‬ ‫بیماران متقاضی گردشگری سالمت ایجاد می‬ ‫شود‪ .‬بیمارستان ها می توانند با هدف جذب‬ ‫بیشتر گردشگری سالمت‪ ،‬با مشارکت و همکاری‬ ‫(‪ )affiliation‬بیمارستان های درجه یک دنیا‬ ‫‪General‬‬ ‫‪Massachusetts‬‬ ‫‪Clinic,‬‬ ‫‪Hospital, El Camino , John Hopkins,‬‬ ‫)‪Asklepios Clinic‬خدمات خود را به طور‬ ‫استاندارد و منطبق بر آخرین دستاوردهای علمی‬ ‫ارایه نمایند تا بیماران برای درمان‪ ،‬متحمل‬ ‫هزینه گزاف سفر به کشورهای آمریکا‪ ،‬انگلیس‪،‬‬ ‫آلمان و‪ ...‬نشوند ضمن اینکه این موضوع باعث‬ ‫سرعت یافتن ارتقاء سطح دانش پزشکی کشور‬ ‫نیز خواهد شد‪.‬‬ ‫دکتر هاشم زاده‪ :‬البته به نظر من حضور‬ ‫دالل ها ربطی به چک لیست ها ندارد‪ .‬من فکر‬ ‫می کنم پدیده داللی زمانی ایجاد می شود‬ ‫که یک یا چند سازمان از نهادهای درگیر در‬ ‫گردشگری سالمت‪ ،‬وظایف خودشان را به خوبی‬ ‫انجام نمی دهند‪.‬‬ ‫من اگر بخواهم بحث را جمع بندی کنم و‬ ‫شما از من بپرسید که مهمترین اشکال در حوزه‬ ‫گردشگری سالمت چیست؟ پاسخ من اینست‬ ‫که بخشی ازافرادی که در این حرفه مشغول به‬ ‫کار هستند‪ ،‬دانش کافی در این حوزه را ندارند‪.‬‬ ‫عالوه بر این متاسفانه بضاعت علمی ما در حوزه‬ ‫گردشگری سالمت‪ ،‬محدود به کمتر از ده کتاب‬ ‫و ده پایان نامه و کمتر از ‪ 50‬مقاله است‪ .‬البته‬ ‫در این حوزه هم وزارت بهداشت تصمیم گرفته تا‬ ‫از پایان نامه ها و مقاالت این حوزه حمایت کند‪.‬‬ ‫مهندس معطر‪ :‬من هم اگر بخواهم از دیدگاه‬ ‫مهندسی به این قضیه نگاه کنم‪ ،‬باید اذعان کنم‬ ‫که بحث معماری و برندیگ و اتمسفر فضای‬ ‫بیمارستان مهم است‪ .‬همان گونه که دکتر طلوع‬ ‫دکتر طهماسبی‪ :‬من در آخر باز هم بر روی‬ ‫بحث فرهنگ سازی و آموزش تاکید می کنم و‬ ‫خاطرنشان می کنم که باید این قضیه در مراکز‬ ‫درمانی ما الزامی شود‪.‬‬ ‫دکتر هاشم زاده‪ :‬ما در زمینه آموزش و‬ ‫دکتر گودرزی‪:‬‬ ‫بازار هدف ما در زمینه‬ ‫گردشگری سالمت اشتباه‬ ‫تعیین شده و تا اسم‬ ‫گردشگری سالمت به‬ ‫میان می آید‪ ،‬افکار به‬ ‫سمت عراق یا افغانستان‬ ‫می رود‪ .‬در حالی که ما در‬ ‫حوزه های تخصصی مانند‬ ‫ارتوپدی و یا پوست و‬ ‫زیبایی بسیار سرآمد بوده‬ ‫و قادر به جذب گردشگر از‬ ‫سراسر دنیا هستیم‬ ‫کتاب استانداردها و در بحث ال دی آری‪ ،‬مباحث‬ ‫مربوط به ویژگی‌های اتاق‌های زایمان به طور‬ ‫کامل از نظر فضای فیزیکی و استانداردها مطرح‬ ‫شده است و طی بازدید من از چند بیمارستان‬ ‫جدید که بر اساس استاندارد بیمارستان ایمن‬ ‫طراحی شده است‪ ،‬دیده می شود که با وجود‬ ‫رعایت استانداردهای بخش زایمان‪ ،‬اما متاسفانه‬ ‫اتمسفر فضا و معماری داخلی آن با متریال‌های‬ ‫نامرغوب و شبیه به یک فضای اداری کار شده‬ ‫است و از نظر حسی فضا مطلوب نیست؛ این در‬ ‫حالی است که بر اساس مقاالت در حدود ‪50‬‬ ‫درصد درد زایمانی به دلیل استرس مادر است‪.‬‬ ‫بنابراین توجه به اتمسفر فضا بسیار مهم بوده‬ ‫و در کشورهای پیشرفته حتی تا بحث اسپری‬ ‫بوهای آرامش بخش و تسکین دهنده در فضا‬ ‫میــزگرد‬ ‫‪(MD Anderson, Mayo Clinic, Cleveland‬‬ ‫اظهار داشت‪ ،‬بحث استانداردها در واقع رعایت‬ ‫همان حداقل هاست و بحث مهم دیگر همان‬ ‫موضوع اتمسفر فضای شفابخش بیمارستانی‬ ‫است‪ .‬برای مثال استانداردها‪ ،‬به حداقل های‬ ‫عددی فضاها گفته می شود و کیفیت فضایی‬ ‫را خیلی نمی توان در قالب استاندارد مطرح‬ ‫کرد و در واقع هم هدف استاندارد این نیست؛‬ ‫بنابراین در ‪ 2‬فضا با کاربری مشابه که در هر دو‬ ‫استانداردها را رعایت کرده‌اند می توان به گونه‬ ‫ای طراحی کرد که در یکی از آن فضای آرامش‬ ‫بخش و مطلوب ایجاد کرد و در دیگری حتی ‪1‬‬ ‫دقیقه هم نشود حضور داشت‪ .‬پس بحث اتمسفر‬ ‫بیمارستان و ایجاد فضای مطلوب و شفابخش‬ ‫بسیار مهم است‪ .‬به صورت مثال در جلد پنجم‬ ‫(آروماتراپی) پیش‌رفته اند‪ .‬بر این اساس می‬ ‫توان اینطور نتیجه گیری کرد که در طراحی‬ ‫مراکز درمانی عالوه بر رعایت استانداردها‪ ،‬توجه‬ ‫به معماری داخلی با توجه ویژه به مولفه‌های‬ ‫رنگ‪ ،‬نور‪ ،‬بافت و‪ ...‬می تواند سبب ایجاد فضایی‬ ‫استاندارد و در عین حال مطلوب شود که این‬ ‫موضوع از نظر مباحث توریسم سالمت نیز بسیار‬ ‫حائز اهمیت است‪.‬‬ ‫فرهنگ سازی گام های اولیه را برداشته ایم و‬ ‫منتظر نتایج درخشان آن در آینده هستیم‪ .‬یکی‬ ‫از این اقدامات کارگاه های ‪ 3‬روزه آموزشی در‬ ‫این حوزه است و دوره بعدی آن در هفته دوم‬ ‫آذر ماه و به صورت کارگاه برگزار خواهد شد و‬ ‫سعی می شود در این دوره ها‪ ،‬مفاهیم اولیه این‬ ‫صنعت را برای شرکت کنندگان آموزش دهیم‪.‬‬ ‫دکتر طلوع‪ :‬در نهایت من فکر می کنم‬ ‫که برگزاری دوره های کوتاه مدت در خصوص‬ ‫منشور حقوق بیمار خارجی‪ ،‬توریسم سالمت‪،‬‬ ‫الزامات قانونی و‪ ....‬برای کادر پزشکی بیمارستان‬ ‫های دارای بخش ‪ IPD‬بسیار ارزشمند و مفید‬ ‫فایده خواهد بود ‪.‬‬
‫‪18‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫مدیر بیمارستان دکتر شریعتی در گفتگو با ماهنامه‪:‬‬ ‫درحال حاضر ساخت بیمارستان های زیر‪ 200‬تخت خوابی‪ ،‬معقول و مقرون به صرفه نیست‬ ‫دکتر حجت رحمانی عضو هیأت علمی‬ ‫دانشگاه علوم پزشکی تهران‪ ،‬عضو هیأت مدیره انجمن علمی اداره امور بیمارستان ها‬ ‫و مدیر بیمارستان دکترشریعتی تهران در گفت و گو با خبرنگار ماهنامه مهندسی‬ ‫بیمارستان در خصوص استانداردها و مالك هاي تامین نیروی انسانی ساخت‬ ‫بيمارستان هاي نو در كشور اظهارداشت‪ :‬به جرأت مي توانم بگويم كه در کشور ما‬ ‫استانداردهای نیروی انساني شفافي وجود ندارد‪.‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫درحال حاضر بیمارستان های کشورمان‬ ‫با کمبود نیروی تخصصی بالینی مواجه‬ ‫هستند‪ ،‬با اين حال از نظر نیروی اداری‬ ‫و مالی و پشتیبانی‪ ،‬کمبود نیروی انسانی‬ ‫احساس نمی شود‪ .‬از طرف ديگر هزینه های‬ ‫بیمارستانی در كشور ما بسیار باال است و‬ ‫بیش از ‪ %75‬از هزینه های هر بیمارستان‬ ‫متعلق به هزینه های پرسنلی است‪.‬‬ ‫مدير بيمارستان دكتر شريعتي ادامه داد‪:‬‬ ‫خوشبختانه فضای درمانی در کشور ما به‬ ‫ویژه در شهرهای بزرگ‪ ،‬به وضعیت مطلوب‬ ‫نزدیک شده است و بیمارستان های‬ ‫تخصصی و فوق تخصصی موجود در‬ ‫شهرهای بزرگ‪ ،‬جوابگوی نیاز بیماران است‪.‬‬ ‫البته نباید فراموش کنیم که بیماران مناطق‬ ‫محروم برای گرفتن خدمات پزشکی مجبور‬ ‫می شوند به بیمارستان های موجود در‬ ‫شهرهای بزرگ مراجعه کنند‪ ،‬همچنين در‬ ‫حال حاضر در دولت فعلی‪ ،‬سیاست گذاران‬ ‫وزارت بهداشت و درمان تالش می کنند تا‬ ‫بتوانند خدمات درمانی را به شهرهای کوچک‬ ‫و حتی مناطق محروم هم انتقال دهند‪.‬‬ ‫عضو هیأت مدیره انجمن علمی اداره امور‬ ‫بیمارستانها درخصوصسیاستهایوزارت‬ ‫بهداشت در مورد ساخت بیمارستان های‬ ‫جدید اظهارداشت‪ :‬وزارت بهداشت درحال‬ ‫حاضر در رابطه با بیمارستان ها‪ ،‬سعی در‬ ‫بهبود وضعیت بیمارستان های موجود دارد‬ ‫و ارتقاء بیمارستان های موجود در اولویت‬ ‫قرار دارد‪ .‬هدف فقط ساخت بیمارستان‬ ‫نیست‪ .‬البته ساخت بیمارستان در مناطق‬ ‫محروم و در مناطقی که احساس می شود‬ ‫بیمارستان موجود جوابگوی جمعیت نیست‪،‬‬ ‫در اولویت قرار دارد‪ .‬مطالعات نيز نشان‬ ‫می دهد كه در حال حاضر ساختن یک‬ ‫بیمارستان زیر ‪ 200‬تخت خوابی اصال‬ ‫منطقی نیست‪ .‬در مواردی که بیمارستانی‬ ‫با ‪ 200‬تخت خواب یا حتی بیشتر از ‪200‬‬ ‫تخت در منطقه ای ساخته می شود‪ ،‬چنین‬ ‫بیمارستانی عالوه بر منطقه ی تحت پوشش‪،‬‬ ‫به مناطق محروم که در اطراف این منطقه‬ ‫قرار دارند‪ ،‬به خوبی خدمات درمانی ارائه‬ ‫می دهد‪.‬‬ ‫رحماني افزود‪ :‬درحال حاضر به نظر‬ ‫می رسد وزارت بهداشت با توجه به جمعیت‬ ‫منطقه ی موردنظر و نوع بیماری های شایع‬ ‫که در آن منطقه وجود دارد‪ ،‬نسبت به‬ ‫ساخت و احداث بیمارستان اقدام می کند‪،‬‬ ‫ولی هدف اصلی وزارت بهداشت این است‬ ‫که بیمارستان های موجود را از جنبه های‬ ‫گوناگون تکنولوژی های ساخت‪ ،‬طراحی‬ ‫فضاها‪ ،‬نیروی انسانی‪ ،‬تجهیزات و‪ ...‬ارتقا دهد‪.‬‬ ‫اقدام دیگری که از سوی وزارت بهداشت‬ ‫درحال انجام است‪ ،‬بازسازی و نوسازی‬ ‫بیمارستان های قدیمی و فرسوده است‪.‬‬ ‫بحث نوسازی و ساخت بيمارستان دو‬ ‫مقوله ی کاملا جدا از هم هستند‪ .‬در خصوص‬ ‫نوسازی‪ ،‬دولت با اجرای طرح تحول سالمت‬ ‫که برنامه ی هتلینگ بیمارستانی هم در آن‬ ‫لحاظ شده‪ ،‬به نوسازی و استانداردسازی‬ ‫فضاهای درمانی موجود تحت عنوان هتلینگ‬ ‫پرداخته که بیمارستان ها بتوانند با استفاده‬ ‫ازمنابع موجود در طرح تحول سالمت‪،‬‬ ‫بخش های مختلف خود را از جنبه های‬ ‫مختلف مثل طراحی فضاها‪ ،‬نما و شکل‬ ‫ظاهری به روز کنند و بیشتر به استانداردها‬ ‫نزدیک شوند‪ .‬بسیاری از بیمارستان های‬ ‫کشور با کمک این منابع‪ ،‬فضاهایشان را‬ ‫از لحاظ ساختاری به روز کردند و با طرح‬ ‫هتلینگ بیمارستانی‪ ،‬فضاهای مناسب و در‬ ‫شأن بیماران طراحی شد‪ .‬امروزه به همت‬ ‫مسئوالن وزارت بهداشت و شروع طرح‬ ‫تحول سالمت‪ ،‬بیمارستان های دولتی از‬ ‫لحاظ فضای فیزیکی و ساختمانی‪ ،‬در حد‬ ‫بیمارستان های خصوصی قراردارند و شرایط‬ ‫و امکانات رفاهی بیماران را به نحو مطلوب‬ ‫فراهم می کنند‪ ،‬ولی در خصوص ساخت‬ ‫بیمارستان جدید از بودجه های دولتی‪،‬‬ ‫قاعدتا این پروژه ها با بودجه کشور تعریف‬ ‫می شود و دولت منابع اختصاصی برای این‬ ‫پروژه های ملی درنظر می گیرد‪ .‬متاسفانه‬ ‫تجربه نشان داده است كه معموال به دلیل‬ ‫مشکالت مالی موجود در کشور‪ ،‬خیلی از این‬ ‫پروژه ها‪ ،‬مخصوصا پروژه های بیمارستانی به‬ ‫دلیل هزینه بر بودن‪ ،‬نمی توان امید داشت با‬ ‫بودجه ی محدود دولتی‪ ،‬پروژه های ساخت‬ ‫بیمارستان به سرانجام‬ ‫برسد‪.‬‬ ‫وي افزود‪ :‬بسياري از‬ ‫بیمارستان هایی که در‬ ‫سال های گذشته کلنگ‬ ‫زده شده‪ ،‬هنوز از لحاظ‬ ‫ساخت پیشرفتی نداشتند‬ ‫و مسئوالن در نهایت‬ ‫باید از مشارکت بخش‬ ‫خصوصی برای ساخت این پروژه ها کمک‬ ‫بگیرند‪ .‬درحال حاضر ساخت بیمارستان‪،‬‬ ‫مخصوصا بیمارستان های زیر ‪ 200‬تخت‬ ‫خوابی اصال معقول و مقرون به صرفه‬ ‫نیست‪ ،‬چراکه به جرأت می توان گفت‬ ‫هزینه ی احداث یک بیمارستان ‪ 300‬تخت‬ ‫خوابی‪ ،‬فاصله ی زیادی با یک بیمارستان‬ ‫‪ 200‬تخت خوابی ندارد‪ ،‬چرا كه ایجاد بستر‬ ‫الزم برای استانداردسازی هزینه بر است و‬ ‫درهر دو حالت باید رعایت شود‪.‬‬ ‫دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران‬ ‫در ادامه در خصوص نقش شرکت های‬ ‫مهندسی مشاور که پروژه های درمانی‬ ‫انجام می دهند‪ ،‬اظهارداشت‪ :‬برای انجام‬ ‫هر پروژه ی ساخت در تمام دنیا‪ ،‬حضور‬ ‫مهندسین مشاور از اهمیت باالیی برخوردار‬ ‫است‪ .‬در پروژه های ساخت بیمارستان هم‬ ‫حضور مهندسین مشاور در تمامی مراحل‬ ‫پروژه‪ ،‬ضرورت دارد تا ساخت بیمارستان‬ ‫در حال حاضر در دولت فعلی‪،‬‬ ‫سیاست گذاران وزارت بهداشت‬ ‫و درمان تالش می کنند‬ ‫تا بتوانند خدمات درمانی‬ ‫عمومی و تخصصی را به‬ ‫شهرهای کوچک و حتی مناطق‬ ‫محروم انتقال دهند‬
‫‪20‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫پروژه های ساخت بیمارستان به دلیل‬ ‫هزینه بر بودن‪ ،‬با بودجه ی محدود‬ ‫دولتی‪ ،‬بدون حضور بخش خصوصی‬ ‫و مشارکت خیرین و‪ ....‬معموال به‬ ‫سرانجام نمي رسد‬ ‫به نظر می رسد وزارت بهداشت با توجه به‬ ‫جمعیت منطقه ی موردنظر و نوع بیماری های‬ ‫شایع در مناطق‪ ،‬نسبت به احداث بیمارستان اقدام‬ ‫می کند‪ ،‬ولی هدف اصلی وزارت بهداشت این است‬ ‫که بیمارستان های موجود را از جنبه های گوناگون‬ ‫تکنولوژی های ساخت‪ ،‬نیروی انسانی‪ ،‬تجهیزات و‪...‬‬ ‫ارتقا دهد‬ ‫دچار مشکل نشود‪ .‬اصوال ساخت یک‬ ‫بیمارستان استانداردهای ویژه ای دارد که‬ ‫با ساخت یک ساختمان عادی تفاوت های‬ ‫زیادی دارد‪ .‬در بحث فضاهای استاندارد و‬ ‫امکاناتی که باید درنظر گرفته شود‪ ،‬حتما‬ ‫باید از مهندسین مشاور اطالعات الزم گرفته‬ ‫شود‪ .‬حتی در بحث نوسازی بیمارستان ها‬ ‫هم کمک گرفتن از مهندسین مشاور بسیار‬ ‫کارساز است‪ .‬مهندسین مشاور با اطالعات‬ ‫جامعی که در حوزه تخصصی سالمت دارند‬ ‫می توانند پروژه ها را هرچه بیشتر به سمت‬ ‫استانداردسازی هدایت کنند‪.‬‬ ‫حضور شرکت های خارجی در مشارکت‬ ‫ساخت بیمارستان به عنوان یک فرصت‬ ‫است‪ ،‬چرا كه در حال حاضر در تمام‬ ‫كشورها‪ ،‬پروژه های ساخت بیمارستان‬ ‫هزینه های بسیار باالیی داشته و اعتبارات‬ ‫دولتی نمی تواند پاسخگوی پروژه های‬ ‫عظیمی مثل پروژه ی ساخت یک بیمارستان‬ ‫باشد‪ .‬اگر هم اعتبار الزم فراهم شود‪ ،‬به‬ ‫موقع نیست و ممکن است زمان اجرای‬ ‫پروژه را بسیار طوالنی تر کند‪ .‬ساخت یک‬ ‫بیمارستان با بودجه ی دولتی ممکن است‬ ‫‪ 15‬سال زمان ببرد‪ .‬در طی این ‪ 15‬سال‬ ‫نیازها و به طور کلی شرایط تغییر می کند‪.‬‬ ‫در کل اگر سیاست گذاران وزارت بهداشت‬ ‫و درمان ببینند مشارکت بخش خصوصی و‬ ‫شرکت های خارجی به نفع مردم و بودجه‬ ‫کشور است و در کاهش و اتالف منابع تاثیر‬ ‫مثبتی دارد‪ ،‬قطعا از وجود شرکت ها و بخش‬ ‫خصوصی استقبال می کنند‪.‬‬ ‫دكتر رحماني در بخش ديگري از اين گفتگو‬ ‫با اشاره به استانداردهایی که برای ساخت‬ ‫بیمارستان ها تعریف شده اند‪ ،‬خاطرنشان‬ ‫ساخت‪ :‬یکی از اقدامات بسیار مهم وزارت‬ ‫بهداشت در سال های اخیر‪ ،‬تدوین کتاب هایی‬ ‫با عنوان بیمارستان ایمن است‪ .‬این کتاب در‬ ‫اختیار تمامی افرادی که در زمینه ساخت‪،‬‬ ‫نوسازی‪،‬بازسازیوطراحیفضاهایبیمارستانی‬ ‫فعال هستند‪ ،‬قرار دارد‪ .‬بیمارستان های ایمن‬ ‫یعنی تمامی استانداردهای الزم برای ساخت‬ ‫تمامی بخش ها که در حوزه های تخصصی و‬ ‫فوق تخصصی قرار دارند‪ ،‬حتی استانداردهای‬ ‫الزم در بخش های کوچک و کلینیک ها‬ ‫و پاراکلینیک های درمانی کوچک هم در‬ ‫این کتاب درنظرگرفته شده است‪ .‬وقتی‬ ‫یک پروژه ی ساخت بیمارستان در حال‬ ‫اجراست‪ ،‬ناظران از این کتاب به عنوان چک‬ ‫لیست استفاده می کنند تا تمامی استانداردهای‬ ‫موجود در کتاب با وضعیت واقعی پروژه تطبیق‬ ‫داده شود‪ ،‬تا جایی که بیمارستان ها مطابق این‬ ‫چک لیست می توانند به فعالیت خود ادامه‬ ‫بدهند‪ .‬این استانداردها مواردی هستند که مورد‬ ‫تایید وزارت بهداشت و وزارت راه و شهرسازی‬ ‫هم هست و اطالعات خیلی کاملی را برای‬ ‫افرادی که تمایل به طراحی فضای بیمارستانی‬ ‫استاندارد دارند‪ ،‬در اختیار می گذارد‪.‬‬ ‫در پايان اين گفتگو دكتر رحماني‬ ‫درخصوص ضرورت راه اندازی ماهنامه‬ ‫مهندسی بیمارستان اظهار داشت‪ :‬همانند‬ ‫كليه مجالت علمی– پژوهشی که‬ ‫رشته های مختلف دارند‪ ،‬ضرورت این‬ ‫مجله هم کاملا مشهود است و می تواند‬ ‫راهنمای خوبی برای مدیران بیمارستان ها‬ ‫و تمامی افراد فعال در حوزه های مختلف‬ ‫ساخت‪ ،‬نوسازی‪ ،‬بازسازی و راه اندازی‬ ‫بیمارستان ها مورد استفاده قرار گیرد‪ ،‬ولی‬ ‫الزمه ی این امر این است که مطالبی که‬ ‫در این مجله چاپ می شود از یک مستند‬ ‫قانونی‪ ،‬علمی و منبع استاندارد تهیه شود‪.‬‬ ‫قطعا بسياري از مدیران بیمارستان ها تمایل‬ ‫دارند در خصوص مهندسی بیمارستان که‬ ‫صرفا ساخت و ساز نیست‪ ،‬بحث هایی راجع‬ ‫به فضاهای استاندارد و این که به ازای هر‬ ‫تخت چه فضای استانداردی باید طراحی‬ ‫شود یا به ازای هر تخت چه تعداد نیروی‬ ‫انسانی الزم است‪ ،‬با استفاده از مطالعات‬ ‫مختلف که در کشورهای مختلف درحال‬ ‫اجراست‪ ،‬صحبت هایی داشته باشند‪ .‬این‬ ‫ماهنامه می تواند مانند راهنمایی برای‬ ‫تمامی فعاالن این حوزه باشد و به تبع‬ ‫آن از کارشناسان مرتبط در کشورهای‬ ‫دیگر دعوت شود تا تجارب موفقی که در‬ ‫ساخت بیمارستان ها‪ ،‬نحوه ی اداره ی‬ ‫بیمارستان های دولتی‪ ،‬خصوصی و خیریه‬ ‫در کشورهای مختلف داشتند‪ ،‬در اختیار‬ ‫مخاطبان قراردهند‪ .‬پیشنهاد من اين است‬ ‫كه فقط به موضوع ساخت بیمارستان اکتفا‬ ‫نکنید‪ .‬مهندسی بیمارستان‪ ،‬در حقیقت بحث‬ ‫استانداردسازی ساخت بیمارستان هاست‪.‬‬ ‫برای این که بتوانیم با موفقیت‪ ،‬پروژه های‬ ‫بیمارستان را به سرانجام برسانیم الزم است‬ ‫مطالعات کامل در این زمینه داشته باشیم‪.‬‬ ‫این مجله می تواند مطالعات الزم در خصوص‬ ‫ساخت بیمارستان را در خود بگنجاند‪.‬‬ ‫ضمن آرزوی موفقیت برای همکاران‬ ‫محترم ماهنامه مهندسی بیمارستان‪،‬‬ ‫امیدوارم در شماره های بعدی‪ ،‬تجارب‬ ‫موفق مدیران بیمارستانی در سراسر کشور‬ ‫از این مجله اطالع رسانی شود‪.‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫افسانهغفاری‬ ‫مهندسنیلوفر‬ ‫سرپرسترشتهمهندسیبیمارستان‬ ‫در دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه‬ ‫صنعتی شریف در گفتگو با ماهنامه‪:‬‬ ‫رشتهمهندسیبیمارستان‪،‬نیازضروریصنعتبیمارستان‬ ‫کارشناسی ارشد مهندسی بیمارستان یکی از مجموعه رشته های مهندسی است که برای پاسخ گویی به نیاز برنامه ریزی و طراحی مراکز‬ ‫بهداشتی‪ ،‬درمانی و آموزش پزشکی ایجاد شد‪ .‬این رشته تخصصی با هدف تربیت نیروی انسانی متبحر در زمینه های مورد نیاز در حوزه‬ ‫طراحی‪ ،‬ساخت‪ ،‬توسعه و نگهداری مراکز فوق طراحی شده است‪ .‬در حقیقت رشته کارشناسی ارشد مهندسی بیمارستان برای آشنایی‬ ‫مهندسان با تخصص طراحی و ساخت بیمارستان ها‪ ،‬اولین بار توسط وزارت بهداشت ایجاد شد‪ .‬در سال ‪ 1392‬برای نخستین بار در‬ ‫کشور آزمون کارشناسی ارشد رشته مهندسی بیمارستان از طریق کنکور ارشد وزارت بهداشت برگزار شد و دانشگاه های علوم پزشکی‬ ‫ایران و علوم پزشکی اصفهان هرکدام به تعداد ‪ 5‬نفر در این رشته دانشجو پذیرفتند‪ .‬دانش آموختگان رشته‌های مهندسی معماری‪،‬‬ ‫عمران‪ ،‬برق‪ ،‬مکانیک‪ ،‬شهرسازی و مهندسی پزشکی مجاز به شرکت در این آزمون بودند‪ .‬آزمون این رشته در سال‌ ‪ 93‬نیز در وزارت‬ ‫بهداشت برگزار گردید و از سال ‪ 94‬به دلیل ماهیت مهندسی این رشته به وزارت علوم منتقل و در دانشگاه علم و صنعت ادامه یافت‪.‬‬ ‫البته به دلیل نیاز ضروری کارکنان حوزه فنی و مهندسی دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور‪ ،‬این رشته همچنان در دانشگاه علوم‬ ‫پزشکی تهران در حال ارائه است‪.‬‬ ‫دروس اصلی این رشته شامل ترکیبی از دروس معماری‪ ،‬تجهیزات پزشکی‪ ،‬تاسیسات مکانیکی و تاسیسات الکتریکی مرتبط با بیمارستان و فضاهای‬ ‫بهداشتی و درمانی است‪ .‬همچنین دروسی مرتبط با اصطالح شناسی پزشکی‪ ،‬آشنایی با نظام سالمت ایران و قوانین و مقررات مرتبط با آن در این رشته‬ ‫تدریسمی‌شود‪.‬‬ ‫اهمیت وجود این رشته در حوزه سالمت زمانی مشخص می شود که بدانیم کشور نیازمند بیش از ‪ 100‬هزار تخت بیمارستانی است و‬ ‫در کل کشور تعداد محدودی شرکت به صورت تخصصی در حوزه بیمارستان فعالیت می‌کنند و نیاز به نیروی متخصص یکی از مشکالت‬ ‫اساسی این شرکت‌ها است‪ .‬در این راستا برآن شدیم تا با مهندس بردیا معطر سرپرست رشته مهندسی بیمارستان در دانشگاه علوم‬ ‫پزشکی تهران و دانشگاه صنعتی شریف گفتگویی در این رابطه انجام دهیم که در ادامه می خوانید‪:‬‬
‫‪22‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫لطفا در خصوص تاریخچه راه اندازی رشته مهندسی‬ ‫این رشته برای اولین بار در کدام دانشگاه‬ ‫در سال ‪ 1386‬از آنجا که کشور در حوزه طراحی بیمارستان هیچ‬ ‫اولین بار در سال ‪ 1392‬بر اساس کنکور سراسری وزارت‬ ‫بیمارستان در کشورمان توضیح دهید‪:‬‬ ‫گونه استاندارد جامع و کامل مورد تایید وزارت بهداشت نداشت‪،‬‬ ‫مدیر کل دفتر منابع فیزیکی وزارت بهداشت پیشنهاد تدوین‬ ‫راه اندازی شد؟‬ ‫بهداشت ‪ 10‬دانشجو پذیرفته شدند که ‪ 5‬نفر اول در دانشگاه علوم‬ ‫پزشکی ایران و ‪ 5‬نفر در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان مشغول‬ ‫استانداردهای بومی را مطرح کرد که به دنبال آن و به دستور وزیر‬ ‫به تحصیل شدند که بنده هم افتخار داشتم به عنوان اولین ورودی‬ ‫«استاندارد برنامه ریزی و طراحی بیمارستان های ایمن « در ‪ 30‬جلد‬ ‫بیمارستان سازی ادامه دهم‪ .‬در سال بعد نیز رشته در دانشگاه های‬ ‫نشریات از سوی سازمان مدیریت به چاپ رسیده بود که بسیار کمک‬ ‫تصمیم وزیر بهداشت این رشته به وزارت علوم منتقل شد و در سال‬ ‫معموال هر چند سال یکبار بازنگری می‌شوند‪ ،‬ولی این نشریات و‬ ‫اقدام کرد که متاسفانه جذب دانشجو تنها یک سال ادامه پیدا کرد‪.‬‬ ‫وقت‪ ،‬تدوین استانداردهای ملی طراحی مراکز درمانی با عنوان‬ ‫آغاز شد‪ .‬البته الزم به ذکر است که تا قبل از این زمان‪ ،‬یک سری‬ ‫ساز بود؛ ولی نکته قابل توجه این است که استانداردهای جهانی‬ ‫جزوات مورد بازنگری قرار نمی گرفت و از آنجایی که متولی تدوین‬ ‫این رشته با رتبه ‪ 1‬کشوری تحصیالت تخصصی خود را در حوزه‬ ‫علوم پزشکی وزارت بهداشت ادامه پیدا کرد و پس از آن بر اساس‬ ‫‪ 1394‬دانشگاه علم و صنعت در بدنه وزارت علوم به جذب دانشجو‬ ‫آن هم وزارت بهداشت نبود‪ ،‬لذا اطالعات آنها کاملا مورد تایید وزارت‬ ‫دلیل عدم جذب دانشجو در علم و صنعت و تضعیف‬ ‫تدوین این مجموعه استانداردها توسط وزارت بهداشت کلید خورد‪.‬‬ ‫یکی از دالیل تضعیف رشته پس از انتقال آن به وزارت علوم این‬ ‫بهداشت به عنوان بهره برداری اصلی فضای درمانی نبود؛ بنابراین‬ ‫در سال ‪ 1391‬وزارت بهداشت به این نتیجه رسید که با وجود‬ ‫اینکه استانداردهای مذکور به چاپ رسیده است‪ ،‬ولی اثر آن در‬ ‫طراحی و ساخت کشور قابل توجه نبوده است که از دالیل آن‬ ‫می‌توان به حجم قابل توجه اطالعات کتاب‌های استاندارد (بیش‬ ‫از ‪ 7000‬صفحه استاندارد) و مباحث فرهنگی همچون سرانه پایین‬ ‫مطالعه و میل کم جامعه مهندسی کشور برای به روز نگه داشتن‬ ‫اطالعات خود اشاره کرد‪ .‬از طرفی نیاز کشور به بیش از ‪100‬‬ ‫هزار تخت بیمارستانی و کمبود نیروی متخصص در این حوزه‬ ‫سبب شد تا وزارت بهداشت در ادامه رسالت خود در جهت تدوین‬ ‫و نشر استانداردها‪ ،‬به تاسیس رشته مهندسی بیمارستان در مقطع‬ ‫کارشناسی ارشد در سال ‪ 1392‬اقدام نماید تا نیروهای متخصص‬ ‫رشته در وزارت علوم چه بود؟‬ ‫بود که بهره بردار اصلی این رشته وزارت بهداشت بوده و حمایت‬ ‫بیشتری از این رشته در وزارت بهداشت صورت می گرفت؛ چرا که‬ ‫اثر مستقیم فارغ التحصیالن این رشته در کیفیت طراحی و ساخت‬ ‫مراکز درمانی کشور مشهود بود و تربیت مهندسان متخصص‬ ‫بیمارستان برای وزارت بهداشت به عنوان بهره بردار اصلی فضاهای‬ ‫درمانی از اهمیت و حساسیت بیشتری نسبت به وزارت علوم بود‪.‬‬ ‫همچنین عدم تعامل سازنده میان دانشگاه علم و صنعت و اساتید‬ ‫متخصص رشته مهندسی بیمارستان که چند سال تجربه تدریس‬ ‫رشته مهندسی بیمارستان داشتند نیز در کاهش کیفیت و تضعیف‬ ‫رشته موثر بود‪.‬‬ ‫دلیل دیگر این بود که در دانشگاه علم و صنعت رشته معماری‬ ‫به منظور برنامه‌ریزی‪ ،‬طراحی‪ ،‬نظارت‪ ،‬کنترل‪ ،‬ساخت و نگهداری‬ ‫دارای گرایشی به نام درمانی است که از چندین سال قبل در این‬ ‫یابند‪ .‬این موضوع با تصویب رشته در شورای عالی برنامه‌ریزی‬ ‫بر این بود که رشته مهندسی بیمارستان همان معماری گرایش‬ ‫مراکز درمانی در بدنه مراکز دولتی و خصوص تربیت و پرورش‬ ‫علوم پزشکی وزارت بهداشت به ریاست وزیر بهداشت رسمی گردید‪.‬‬ ‫دانشگاه تدریس می شد و تصور اساتید دانشگاه علم و صنعت‬ ‫درمانی است‪ .‬این امر سبب شد که این رشته به نوعی حذف و‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫مهندسی بیمارستان در واقع رشته ای‬ ‫رشته معماری گرایش درمانی ادامه پیدا‬ ‫کند؛ در حالی که این دو رشته به صورت‬ ‫بنیادی بر اساس دالیلی که در ادامه عرض‬ ‫خواهم کرد با یکدیگر متفاوت هستند‪:‬‬ ‫اول اینکه داوطلبان رشته مهندسی‬ ‫بیمارستان از رشته های مختلف معماری‪،‬‬ ‫سازه‪ ،‬برق و مکانیک و تجهیزات پزشکی‬ ‫جذب می‌شوند در حالی که رشته معماری‬ ‫گرایش درمانی را تنها معماران می توانند‬ ‫داوطلب شوند؛ این بدان معنی است که‬ ‫بینابینی است که مهندسان معماری‪،‬‬ ‫برق‪ ،‬مکانیک‪ ،‬سازه و تجهیزات پزشکی‬ ‫ورودی این رشته هستند‪ .‬حضور‬ ‫دانشجویان رشته های مختلف در کالس‬ ‫سبب می شود که تبادل تجربه و تعامل‬ ‫بین رشته‌ای صورت گیرد و هر فرد از‬ ‫نگاه تخصصی خود موضوعات را مطرح‬ ‫نماید و تمامی افراد با نگاه چندجانبه و‬ ‫جامع‌تری در رشته تخصصی خود به‬ ‫طراحی بیمارستان بپردازند‬ ‫رشته‌ای برای آموزش تخصصی به سایر رشته های مهندسی جهت‬ ‫طراحی بیمارستان در رشته معماری گرایش درمانی وجود ندارد‪ .‬عالوه‬ ‫بر آن حضور دانشجویان رشته های مختلف در کالس سبب می شود‬ ‫که تبادل تجربه و تعامل بین رشته‌ای صورت گیرد و هر فرد از نگاه‬ ‫تخصصی خود موضوعات را مطرح نماید و تمامی افراد با نگاه چندجانبه و‬ ‫جامع‌تری در رشته تخصصی خود به طراحی بیمارستان بپردازند‪.‬‬ ‫دوم اینکه طراحی دروس رشته معماری گرایش درمانی با نگاه تک‬ ‫در حال حاضر چه اقداماتی برای احیاء‬ ‫رشته مهندسی بیمارستان انجام شده است‪:‬‬ ‫از آنجا که کارشناسان فنی دانشگاه‌های علوم‬ ‫پزشکی نقش کلیدی در کنترل و نظارت بر‬ ‫عملکرد فنی مشاورین و پیمانکاران مراکز درمانی‬ ‫دارند‪ ،‬تسلط کامل بر آخرین استانداردهای ملی و‬ ‫بین المللی برای این گروه بسیار حائز اهمیت است؛‬ ‫بنابراین دانشگاه علوم پزشکی تهران اقدام به‬ ‫جذب دانشجو در این رشته نمود و به دنبال آن از‬ ‫سال ‪ 1396‬اولین ورودی این رشته پذیرش گردید‪.‬‬ ‫پس از آن پیرو مذاکرات انجام شده با دانشگاه صنعتی شریف مقرر‬ ‫شد رشته مهندسی بیمارستان از سال ‪ 1398‬در این دانشگاه نیز شروع به‬ ‫پذیرش دانشجو نماید‪.‬‬ ‫سخن آخرتان را بفرمایید‪:‬‬ ‫سخن آخر من این است که در حال حاضر با توجه به شرایط کشور‪،‬‬ ‫بحران نیروی انسانی متخصص کاملا مشهود است؛ بنابراین نیاز به‬ ‫جانبه صورت گرفته و توجه به مباحث رشته‌های مرتبط در آن کم رنگ‬ ‫کارشناسان و متخصصان بیمارستانی که به صورت آکادمیک برنامه‌ریزی و‬ ‫رشته ای بودنش دارای دروسی متنوعی همچون دروس معماری‪ ،‬تجهیزات‬ ‫نشود‪ ،‬باعث می شود که نیروهای حرفه ای در کشور تربیت نشوند و فقدان‬ ‫است؛ در حالی که در رشته مهندسی بیمارستان به دلیل ماهیت چند‬ ‫پزشکی‪ ،‬تاسیسات مکانیکی و تاسیسات الکتریکی مرتبط با بیمارستان و‬ ‫فضاهای بهداشتی و درمانی و همچنین‬ ‫دروسی مرتبط با اصطالح شناسی پزشکی‪،‬‬ ‫کنترل عفونت‪ ،‬اقتصاد درمان‪ ،‬آشنایی با‬ ‫نظام سالمت ایران و قوانین و مقررات‬ ‫مرتبط است‪ .‬این امر سبب می‌شود هر کدام‬ ‫از فارغ التحصیالن با نگاه چند رشته‌ای و‬ ‫در قالب کارگروهی و با شناخت دغدغه‌ها‬ ‫طراحی بیمارستان را فراگرفته اند ضروری است‪ .‬اگر این رشته در کشور احیا‬ ‫نیروهای متخصص در کشور در کیفیت طراحی و ساخت مراکز درمانی به‬ ‫رشته مهندسی بیمارستان هم اکنون‬ ‫در دو دانشگاه علوم پزشکی تهران و‬ ‫صورت مستقیم اثر خواهد گذاشت‪ .‬با وجود اینکه در‬ ‫بسیاری از رشته ها در دنیا پیشرو هستیم ولی متاسفانه‬ ‫به دلیل اینکه نیروی متخصص در این زمینه محدود‬ ‫دانشگاه صنعتی شریف احیا شده است‬ ‫هستند مجبور می شویم که کشورهای خارجی طراحی‬ ‫کشور به این رشته تخصصی حداقل در‬ ‫بگیرند‪ ،‬این در حالی هست که مشاورهای خارجی‬ ‫ولی نیاز است که با توجه به نیاز مبرم‬ ‫‪ 10‬دانشگاه راه اندازی شود‬ ‫و چالش‌های گروه های مهندسی دیگر‬ ‫به طراحی بیمارستان بپردازد؛ الزم به ذکر است متاسفانه در شرکت های‬ ‫و ساخت چند هزار تخت بیمارستانی را بر عهده‬ ‫هیچ شناخت درستی از استانداردهای بومی ما ندارند‪.‬‬ ‫بنده مطمئنم که هم اکنون حداقل بیش از‬ ‫‪ 1000‬مهندس بیمارستان در حوزه‌های طراحی‪ ،‬نظارت‪ ،‬ساخت و‬ ‫مشاور نیز عدم هماهنگی مناسب و سازنده بین رشته‌ها و نگاه تک جانبه‬ ‫نگهداری مراکز خصوصی و دولتی در کشور نیاز هست که این معادل‬ ‫این تعامل در دانشگاه‌ها پایه‌ریزی شود‪ .‬به طور مثال مهندس معماری که‬ ‫تاکنون تنها ‪ 2‬دانشگاه در حال ارائه این رشته هستند‪.‬‬ ‫و یا شناخت درستی از مباحث اقتصاد درمان ندارد چطور می تواند طراحی‬ ‫و تالش همه اساتید بتوانیم رشته مهندسی بیمارستان را که نیاز مبرم کشور‬ ‫سبب ایجاد مشکالت متعدد و بزرگ در پروژه‌ها می‌گردد که الزم است‬ ‫دیدی کامل از مشکالت و محدودیت‌های طراحی گروه تاسیساتی ندارد‬ ‫استاندارد و مناسبی را با در نظر گرفتن تمامی شاخص های موثر ارائه دهد‪.‬‬ ‫‪ 10‬سال پذیرش دانشجو در ‪ 10‬دانشگاه معتبر است؛ در حالی که‬ ‫انشاا‪ ...‬با کمک و حمایت مدیران محترم وزارت بهداشت و وزارت علوم‬ ‫است در دانشگاه‌های مختلف کشور راه اندازی کنیم‪.‬‬
‫‪24‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫حضور ‪ 20‬شرکت تجهیزات پزشکی ایرانی‬ ‫در نمایشگاه مدیکای آلمان‬ ‫به گزارش روابط عمومی اداره کل تجهیزات پزشکی وزارت‬ ‫بهداشت‪ ،‬اداره صادرات تجهیزات پزشکی در گزارشی خبر‬ ‫داد‪ :‬در راستای هدف گذاری افزایش ‪ 10‬برابری صادرات‬ ‫تجهیزات پزشکی با رایزنی ها و اقدامات انجام شده توسط‬ ‫اداره کل تجهیزات پزشکی و مرکز امور بین الملل وزارت‬ ‫بهداشت و همچنین مساعدت مرکز تعامالت و امور بین الملل‬ ‫معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری‪ ،‬تعداد ‪ 19‬شرکت‬ ‫صادر کننده تجهیزات پزشکی در نمایشگاه دوسلدورف آلمان‬ ‫(مدیکای ‪ )2018‬شرکت کردند که ‪ 12‬شرکت از مجموع‬ ‫شرکت های مذکور در پاویون جمهوری اسالمی و الباقی‬ ‫شرکت ها در بخش های دیگر نمایشگاه حضور داشتند‪.‬‬ ‫اوس سینا‬ ‫احیا درمان پیشرفته‬ ‫آوان طب‬ ‫نواتیس طب‬ ‫پارسیان طب پژوهش‬ ‫کیفیت تولید تکاپو(کیتوتک)‬ ‫سامانه جراحی هوشمند پارسه (پارسیس)‬ ‫دانش بنیان مایا اسلیم آریا‬ ‫رادطب نقش جهان‬ ‫زیست تجهیز دانش پویا‬ ‫ظریف پلیمر سپاهان‬ ‫فتاح طب پویا‬ ‫پیشتاز طب زمان‬ ‫الکترونیک برتر‬ ‫کاوندیش سیستم‬ ‫داهیان‬ ‫فرافن‬ ‫پویندگان پزشکی پردیس‬ ‫پویندگان راه سعادت‬ ‫قابل ذکر است که شرکت نیامش (ماشین سازی حسینی)‬ ‫نیز تنها شرکت ایرانی حاضر در نمایشگاه کمپامد در مدیکای‬ ‫آلمان بود‪.‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫عرض اندام یک شرکت ایرانی در‬ ‫جمع مدعیان نمایشگاه کمپامد‬ ‫نمایشگاه مدیکا امسال از تاریخ ‪ ۱۲‬الی ‪ ۱۵‬نوامبر برابر با ‪۲۱‬‬ ‫الی ‪ ۲۴‬آبان در‌های خود را بر روی بازدیدکنندگان بی شمار از‬ ‫اقصی نقاط جهان گشود‪.‬‬ ‫نمایشگاه مدیکا آلمان مهمترین و معتبرترین نمایشگاه حوزه‬ ‫تجهیزات پزشکی‪ ،‬امسال هم همانند سال های قبل در مرکز‬ ‫نمایشگاهی دوسلدورف برقرار بود‪ .‬این نمایشگاه که سابقه‬ ‫چهل ساله در برگزاری دارد یکی از‬ ‫الگوهای مطرح در زمینه ارایه آخرین‬ ‫تولیدات تجهیزات پزشکی در جهان‬ ‫است‪ .‬وجود پنج هزار غرفه دار در این‬ ‫نمایشگاه از هفتاد کشور جهان ارتباط‬ ‫موثری در چرخه سالمت در جهان را‬ ‫در این نمایشگاه به نمایش می گذارد‪.‬‬ ‫حضور شرکت های ایرانی در این‬ ‫بین بسیار قابل توجه بود‪ .‬شرکت های‬ ‫ایرانی به صورت مستقل و همچنین‬ ‫در یک پاویون تولیدکنندگان و یک‬ ‫پاویون صادرکنندگان در نمایشگاه‬ ‫به عنوان غرفه دار حضور داشتند تا‬ ‫در این وضعیت خاص در کشور بازار‬ ‫کاری خود را گسترده کنند‪ .‬در این بین و در کنار نمایشگاه مدیکا‬ ‫امسال هم نمایشگاه کمپامد که محل عرضه تکنولوژی های باال‬ ‫در زمینه تولید تجهیزات پزشکی بود در دو سالن برگزارشد و‬ ‫همانند سال های قبل تنها نماینده ایران در این نمایشگاه یعنی‬ ‫شرکت نیامش سازنده کارخانه های تولید تجهیزات پزشکی‪،‬‬ ‫به عنوان تنها شرکت راه یافته در تاریخ برگزاری کمپامد توانست‬ ‫چهارمین سال حضور خود را در کنار بزرگان صاحب تکنولوژی‬ ‫تولید تجهیزات پزشکی در نمایشگاه تجربه کند‪.‬‬ ‫جالب است بدانید که نمایشگاه کمپامد صرفا فقط‬ ‫یک رویداد قابل شرکت برای هر سازمانی نیست‬ ‫بلکه گزینش هایی برای اجازه حضور در این‬ ‫نمایشگاه از طرف برگزار کننده صورت می گیرد‬ ‫تا اعتبار آن از نظر عرضه تکنولوژی حفظ شود‪.‬‬ ‫تعدادی از نوآوری های نمایشگاه مدیکا و‬ ‫کمپامد شامل معرفی مواد اولیه با خاصیت‬ ‫زیست سازگاری با بدن انسان‪ ،‬انواع تری دی‬ ‫پرینترهای جدید‪ ،‬نوآوری هایی ویژه در حوزه‬ ‫سالمت سالمندان و معلوالن برای انجام امور‬ ‫روزمره‪ ،‬دستگاه های جدید توانبخشی جهت بیماران با نارسایی‬ ‫حرکتی‪ ،‬دستگاه های آزمایشگاهی برای به رسیدن سرعت و‬ ‫کیفیت در مواجه با تعداد بیمار‪ ،‬سیمالتورهای جراحی و کمک‬ ‫توانبخشی‪ ،‬ارایه ماشین آالت ارتقا یافته با کمک طراحی های‬ ‫بهداشتی و نوآوری هایی در محصوالت تجهیزات پزشکی بودند‪.‬‬ ‫دکتر محمد جعفر حسینی شیرازی‬
‫‪26‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫گفتگو با مهندس حسین کوشافر‬ ‫پیش به سوی نوگرایی‬ ‫در این شماره از ماهنامة مهندسی بیمارستان‪،‬‬ ‫پای صحبت مهندس حسین کوشافر مدیرعامل‬ ‫و رئیس هیئت مدیرة مهندسین مشاور ماهر و‬ ‫همکاران نشستیم‪.‬‬ ‫این شرکت با پیشینة بالغ بر ‪ 50‬سال سابقه‬ ‫کاری‪ ،‬ساخت و ساز در سراسر ایران را در‬ ‫کارنامه دارد‪.‬‬ ‫مهندس کوشافر که فارغ التحصیل سال‬ ‫‪ 1343‬از دانشگاه تهران است‪ ،‬در این نشست‬ ‫با تحریریة ماهنامه در خصوص فعالیت ها و‬ ‫خدمات این شرکت در حوزة ساخت بیمارستان‬ ‫با خوانندگان ما سخن گفت‪.‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫این دفتر هم اکنون تعداد‬ ‫‪ 4459‬تخت را در‬ ‫بیمارستان های مختلف در‬ ‫سطح کشور در دست اجرا و‬ ‫تعداد ‪ 2093‬تخت در دست‬ ‫طراحی دارد که خالصه آن در‬ ‫رزومه شرکت منعکس است‬ ‫آقای مهندس‪ ،‬لطف ًا از سوابق فنی و‬ ‫اجرایی خود چه در قبل از انقالب و چه‬ ‫بعد از انقالب بفرمایید‪.‬‬ ‫اینجانب از سال ‪ 1343‬با سمت‬ ‫کارشناس در وزارت آبادانی و مسکن‬ ‫مشغول به کار شده و بعد از آن به مدت ‪3‬‬ ‫سال در استان بنادر و جزایر خلیج فارس‬ ‫و دریای عمان سمت مدیرکل آبادانی و‬ ‫مسکن را عهده‌دار بودم و بعد از آن به‬ ‫مدت ‪ 3‬سال با مسئولیت مدیرکل مسکن‬ ‫و شهرسازی در استان خراسان سپس به‬ ‫مدت ‪ 2‬سال در وزارت مسکن و شهرسازی‬ ‫معاون وزارت مسکن و شهرسازی بوده و‬ ‫متعاقب آن به مدت ‪ 1/5‬سال در سمت‬ ‫معاون طرح و توسعه دانشگاه انجام‬ ‫وظیفه نموده ام‪ .‬از سال ‪ 1362‬مسئولیت‬ ‫مهندسین مشاور ماهر و همکاران را تا این‬ ‫تاریخ به عهده دارم‪.‬‬ ‫بنابراین شما از تجربة بیش از نیم‬ ‫قرن فعالیت عمرانی برخوردار هستید؟‬ ‫بله‪ ،‬همینطور است‪ .‬امسال پنجاه و‬ ‫چهارمین سالی است که من وارد کار‬ ‫عمرانی در دستگاه دولت شده ام‪ .‬شایان‬ ‫ذکر است وضعیت انجام کار در آن‬ ‫سال ها دشواری های خاص خود را داشت‬ ‫و مهندسان بایستی با امکانات کم در کوه و‬ ‫بیابان و با کمترین وسایل بهداشتی از قبیل‬ ‫حمام‪ ،‬روزهای متوالی را در مناطق دور‬ ‫افتاده سپری می کردند‪.‬‬ ‫لطف ًا سوابق اجرایی خود را در زمینة‬ ‫طرح و ساخت بیمارستان های کشور‬ ‫بیان کنید‪:‬‬ ‫در دوره قبل از انقالب مسئولیت‬ ‫بیمارستان های ‪ 64‬تختخوابی و ‪96‬‬ ‫تختخوابی و بیمارستان های خاص را که‬ ‫از طرف دولت اجرا می شد‪ ،‬به عهده داشتم‪.‬‬ ‫و بعد از انقالب نیز در مشاور ماهر و‬ ‫همکاران مسئولیت طرح و نظارت بر اجرای‬ ‫بیش از ‪ 4191‬تخت بیمارستانی را به عهده‬ ‫داشتم که اغلب این پروژه ها تکمیل شده و‬ ‫جهت بهره برداری در اختیار دانشگاه های‬ ‫علوم پزشکی قرار گرفته است‪ .‬این دفتر هم‬ ‫اکنون تعداد ‪ 4459‬تخت را در بیمارستان‬ ‫های مختلف در سطح کشور در دست اجرا‬ ‫و تعداد ‪ 2093‬تخت در دست طراحی دارد‬ ‫که خالصه آن در رزومه شرکت منعکس‬ ‫است‪.‬‬ ‫گرایش‬ ‫در‬ ‫مشاور‬ ‫این‬ ‫(ساختمان های آموزشی‪ ،‬ورزشی‪ ،‬بهداشتی‬ ‫و درمانی) دارای ‪ 2‬رتبه پایه یک‪ ،‬و ‪ 1‬رتبه‬ ‫پایه دو است‪.‬‬ ‫آیا مشاور ماهر و همکاران تاکنون‬ ‫دارای تجربة خارج از کشور بوده است؟‬ ‫مهندسین مشاور داخلی در امر طراحی‬ ‫و اجرای ساختمان بیمارستان و یا‬ ‫شناخت کشور تجربیات قابل قبولی دارند‬ ‫و در صورتیکه از تجربة مشاورین خارجی‬ ‫بهره‌مند شوند بسیار خوشحال می شوند‪.‬‬ ‫به هر صورت این تجربیات نوآورانه از‬ ‫سوی مشاوران خارجی در زمینه های‬ ‫مختلف (برنامه ریزی‪ ،‬اجرا) چشم‌اندازهای‬ ‫جدیدی را ارائه می کند که بهتر است‬ ‫مکمل مطالعات موجود باشد‪.‬‬ ‫این مشاور در دو مورد مشخص (طرح‬ ‫بیمارستان های روانپزشکی – طرح‬ ‫بیمارستان های سوختگی) برخوردار از‬ ‫چنین تجربه‌ای بوده است‪.‬‬ ‫اصوالً زمانی که یک دفتر مهندسی در‬ ‫مورد پروژه های تخصصی قبول مسئولیت‬ ‫می کند‪ ،‬مبادلة فکر و تجربه به انحاء‬ ‫مختلف (بازدید از پروژه های خارجی‪،‬‬ ‫دعوت از کارشناسان خارجی‪ ،‬بهره مندی‬ ‫از نقد و نظر کارشناسان در سمینارهای‬ ‫تخصصی و غیره ‪ )....‬اجتناب ناپذیر است‪.‬‬ ‫این مشاور افتخار دارد که به صورت‬ ‫ادواری در کنفرانس و نمایشگاه بین‌المللی‬ ‫‪( Hospital build‬در دوبی‪ ،‬استانبول و‬ ‫غیره ‪ )....‬با یک تیم کامل و پُرتعداد شرکت‬ ‫کرده و عالوه بر استماع نظرات کارشناسان‬ ‫بین‌المللی در سمینار‪ ،‬غرفة مربوط به‬ ‫دفتر ماهر و همکاران را بر پا داشته و به‬
‫‪28‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫نوعی در این رویداد بین المللی پرچمدار‬ ‫ایران بوده است‪ .‬شایان ذکر است که‬ ‫غرفة ما با استقبال خیلی خوبی مواجه‬ ‫شده و طرح های ارائه شده مورد توجه‬ ‫بازدیدکنندگان قرار گرفته است و این‬ ‫امر باعث باال رفتن اعتماد به نفس در‬ ‫مجموعة ما بود‪.‬‬ ‫نمونة دیگری از حضور در رویدادهای‬ ‫بین‌المللی‪ ،‬شرکت در نمایشگاه سلیمانیه‬ ‫در کردستان عراق بود که ما را با تحوالت‬ ‫درمانی در کشورهای همسایه آشناتر کرد‪.‬‬ ‫آیا این مشاور تاکنون عالوه بر‬ ‫ساخت و ساز عالقمند به پژوهش و‬ ‫تحقیق بوده است؟‬ ‫بله‪ ،‬مشاور ماهر و همکاران‬ ‫سال هاست که دارای واحد تحقیق و‬ ‫پژوهش )‪ (R&D‬بوده و عمدة فعالیت‬ ‫این واحد نیز در حوزة بیمارستان بوده‬ ‫است‪ .‬به عنوان مثال گزارش و تحقیق در‬ ‫ارتباط با کوچکترین واحد بیمارستانی‬ ‫تحت عنوان درمان بستر و همچنین‬ ‫بیمارستان های کوچک تحت عنوان‬ ‫فوریت های پزشکی در این مشاور تهیه‬ ‫شد و در اختیار وزارت بهداشت‪ ،‬درمان‬ ‫و آموزش پزشکی قرار گرفت‪ .‬متعاقب‬ ‫آن این مشاور مسئولیت طرح و نظارت‬ ‫پروژه‌های مذکور را در ‪ 10‬شهر ایران‬ ‫عهده دار شد که هم اکنون چندین‬ ‫سال است که تمامی این بیمارستان ها‬ ‫بهره برداری شده و در اختیار شبکة‬ ‫درمانی کشور قرارگرفته است‪.‬‬ ‫از دیگر فعالیت های پژوهشی می توان‬ ‫به مطالعات وگزارش های مربوط به‬ ‫نیاز سنجی‪ ،‬الگودهی و همچنین‬ ‫شمارش تخت های بیمارستانی‬ ‫اشاره کرد که در این مورد با سازمان‬ ‫مدیریت و برنامه ریزی کشور همکاری‬ ‫انجام شد که نتیجه آن تحت عنوان‬ ‫بخشنامة شماره ‪ 100/88432‬مورخ‬ ‫‪ 87/09/20‬در گروه یک (الزم‌االجرا) از‬ ‫طرف سازمان برنامه و بودجه به تمام‬ ‫ارگان های ذیربط ارسال شده است‪.‬‬ ‫همچنین در پروژة ساماندهی‬ ‫دانشگاه های علوم پزشکی‪ ،‬تعداد ‪23‬‬ ‫دانشگاه در سراسر کشور مورد بررسی‬ ‫و آسیب‌شناسی قرارگرفت و نتیجه‬ ‫گزارشات به وزارت بهداشت‪ ،‬درمان و‬ ‫آموزش پزشکی ارائه شد‪ .‬البته در طی‬ ‫سالیان گذشته طرح های پژوهشی‬ ‫دیگری نیز از قبیل طرح ساماندهی‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫ساختار اورژانس های کشوری و طرح‬ ‫استانداردسازی دانشکده پیراپزشکی و غیره‬ ‫‪ ....‬در واحد تحقیق و پژوهش این مشاور کار‬ ‫شده است‪.‬‬ ‫حوزة فعالیت شما چه نوع‬ ‫است؟‬ ‫هایی‬ ‫بیمارستان‬ ‫همانطور که عرض کردم این مشاور از‬ ‫کوچکترین واحد درمانی (درمان بستر) تا‬ ‫بزرگترین واحد (مگاهاسپیتال) را تجربه‬ ‫کرده است‪ .‬در طی چند سال اخیر‪ ،‬این‬ ‫مشاور در طراحی و ساخت ‪ 5‬مگاهاسپیتال‬ ‫کشوری (هر کدام با ظرفیت بیش از ‪500‬‬ ‫تخت) مشارکت داشته است‪ .‬در زمینة‬ ‫ساخت بیمارستان های تخصصی نیز این‬ ‫مشاور همواره پیشرو بوده و تاکنون در‬ ‫زمینه های روانپزشکی‪ ،‬سوختگی‪ ،‬قلب‪،‬‬ ‫سرطان‪ ،‬کودکان و غیره بیمارستان های‬ ‫تک تخصصی طراحی کرده است‪.‬‬ ‫به عقیدة شما ویژگی های شاخص‬ ‫دفتر مهندسی مشاور ماهر و همکاران‬ ‫در چه چیزهایی است؟‬ ‫پاسخ به این سوال آسان نیست‪،‬‬ ‫ساخت و ساز بیمارستانی پروسة پیچیده ای‬ ‫است که ورود به آن چالش های متعددی‬ ‫را در پی دارد‪ .‬اما احتماالً نوگرایی و توجه‬ ‫به ویژگی هایی که پیش از این کمتر‬ ‫مورد عنایت قرارگرفته بود‪ ،‬یکی از نقاط‬ ‫قوت مجموعه ما است‪ .‬مورد دیگر‪ ،‬توجه‬ ‫این مشاور به کار پژوهش و تحقیق است‪.‬‬ ‫ضمن این که تالش این دفتر همواره بر آن‬ ‫بوده تا سکوی پرشی برای جوانان سازندة‬ ‫این مملکت باشد‪ .‬از دیگر نقاط قوت این‬ ‫مشاور را شاید بتوان در تالش جهت توجه‬ ‫بیشتر به فرم معماری بیمارستان دانست‪،‬‬ ‫زیرا تاکنون تصور عمومی بر این بوده که‬ ‫عملکرد پیچیدة بیمارستان امکان ارائه‬ ‫طرح های چشم نواز را کمتر میسر می کند‪،‬‬ ‫ولی ما در طرح ها تالش می کنیم از این‬ ‫ذهنیت فاصله بگیریم‪.‬‬ ‫با توجه به تنوع اقلیمی ایران و با‬ ‫توجه به تجربیات شما در سرتاسر این‬ ‫پهنه‪ ،‬موضوع اقلیم در بیمارستان را‬ ‫چگونه ارزیابی می کنید؟‬ ‫ما عالوه بر تجربة فوق‪ ،‬در حوزة نظری‬ ‫نیز در بحث استانداردسازی وارد بحث‬ ‫چهار اقلیم شده ایم و در این زمینه حرف‬ ‫برای گفتن وجود دارد‪ .‬به صورت خالصه‬ ‫به استحضار می رسانم که ساختمان‬ ‫بیمارستان باید در اقلیم خود‪ ،‬شاخصه‌های‬ ‫حجمی خویش را به لحاظ معماری سازگار‬ ‫با محیط به نحوی ارائه نماید که به صورت‬ ‫کلی شمای یک بنای درمانی را ارائه دهد‬ ‫و الگوی طراحی آن از دور چهرة یک‬ ‫بیمارستان را نمایش دهد‪ .‬ضمناً در نظر‬ ‫این مشاور از کوچکترین واحد‬ ‫درمانی (درمان بستر) تا بزرگترین‬ ‫واحد (مگاهاسپیتال) را تجربه‬ ‫کرده است‪ .‬در طی چند سال‬ ‫اخیر‪ ،‬این مشاور در طراحی و‬ ‫ساخت ‪ 5‬مگاهاسپیتال کشوری‬ ‫(هر کدام با ظرفیت بیش از ‪500‬‬ ‫تخت) مشارکت داشته است‬ ‫داشته باشیم که بیمارستان به لحاظ مسائل‬ ‫تأسیساتی اقلیم نمی شناسد و باید حرارت‬ ‫و رطوبت خاص درهر یک از قسمت‌های‬ ‫بیمارستان مطابق با عملکرد‪ ،‬موجود باشد‪.‬‬ ‫انتظار شما از متولیان و‬ ‫سیاست گذاران و مسئوالن در حوزة‬ ‫چیست؟‬ ‫کشوری‬ ‫در وهله نخست برای جامعة ما افتخاری‬ ‫است که وزارت بهداشت‪ ،‬درمان و آموزش‬ ‫پزشکی با مشکالت فراوانی که با آن مواجه‬ ‫هستند‪ ،‬تالش می کنند که با همکاری‬ ‫سازمان برنامه و بودجه‪ ،‬نوآوری هایی‬ ‫را جهت درمان ارائه کنند که در امر‬ ‫برنامه ریزی و طراحی بیمارستان ها الگوی‬ ‫مطالعات و نیازها برای مشاوران ذیربط باشد‪.‬‬ ‫توصیة اینجانب بر آن است که با توجه‬ ‫به اهمیت طرح های جامع درمان و‬ ‫پیشگیری به مطالعات توجه خاص گردد تا‬ ‫از برنامه‌ریزی متداخل و مطالعات موازی در‬ ‫طرح های منطقه ای جلوگیری شود‪.‬‬ ‫زمانی برای صرفه جویی در هزینة‬ ‫طراحی‪ ،‬که در مقام مقایسه هزینة‬ ‫ناچیزی هم هست‪ ،‬مقرر شد که در‬ ‫ساخت و سازها از الگوهای تیپ استفاده‬ ‫شود‪ .‬این تصمیم نادرستی بود که در طول‬ ‫زمان مشکالت عدیدة خود را نشان داد‪.‬‬ ‫و جامعه هزینة گزافی را برای این تجربه‬ ‫پرداخت کرد‪ .‬توصیة اینجانب بر این است‬ ‫که ساز و کارهای مربوط‪ ،‬به شکلی تدوین‬ ‫شود که در آینده‪ ،‬چنین تصمیمات آنی‬ ‫به حداقل برسد‪.‬‬ ‫در دوره ای نیز‪ ،‬ارائه طرح جهت انتخاب‬ ‫مشاور به مناقصه گذاشته می شد تا بدین‬ ‫ترتیب در هزینه های طراحی صرفه جویی‬ ‫شود‪ ،‬در حالی که این روند صحیحی نیست‬ ‫و ارائه طرح بایستی به مشاور صاحب‬ ‫صالحیت که در این زمینه دارای تخصص‬ ‫و ابتکار است سپرده شود‪.‬‬ ‫اینها نمونه ای از تصمیماتی بود که هم بر‬ ‫حیات کاری مشاوران اثر سوء گذاشت و هم‬ ‫برای کشور هزینه ساز شد‪.‬‬ ‫امیدوارم که با درایت و پشتکاری که‬ ‫هم اکنون در مسئوالن محترم سازمان‬ ‫های دولتی مشاهد می کنم‪ ،‬چشم انداز‬ ‫روشنی از ساخت و سازهای بیمارستانی‬ ‫داشته باشیم‪.‬‬
‫‪30‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫مهندس احسان‬ ‫درخشان‌نیا‬ ‫‪derakhshannia@hotmail.com‬‬ ‫هایبیمارســـتان‬ ‫پسماند‬ ‫مدیریت‬ ‫قسمت اول‬ ‫بیمارستان‌ها‪ ،‬از جمله مراکز بهداشتی و درمانی هستند که در طی سال‌های اخیر به‌علت جمعیت زیاد شهرها از رشد و توسعه‬ ‫چشمگیری برخوردار شده‌اند‪ .‬این دگرگونی‌ها موجب افزایش تعداد مراجعه‌کنندگان و تنوع امکانات خدماتی در بیمارستان‌ها‬ ‫شده و افزایش مواد زاید تولیدی را در این مراکز به همراه دارد‪ ،‬به گونه‌ای که امروزه افزایش وسایل یک‌بار مصرف و‬ ‫استفاده از روش‌های درمانی نوین و متنوع باعث تغییرات زیاد در کمیت و کیفیت مواد زاید تولیدی از بیمارستان‌ها شده است‪.‬‬ ‫بیمارستان‌ها و مراکز درمانی مهم‌ترین مراکز تولید پسماندهای بهداشتی‪-‬درمانی هستند به‌همین جهت روی پسماندهای‬ ‫بیمارستانی تاکید بیشتری می‌شود‪ .‬این پسماندها یکی از معضالت بهداشتی در جوامع امروزی محسوب می‌شوند که به‌علت‬ ‫دارا بودن عوامل خطرناک و بیماری‌زا از حساسیت خاصی برخوردارند‪ .‬پسماند بیمارستانی از نظر سازمان حفاظت محیط‬ ‫زیست ایاالت متحده آمریکا شامل هرنوع ماده زاید تولیدی در بخش‌های تشخیصی‪ ،‬درمانی‪ ،‬یا ایمن‌سازی انسان یا حیوانات‬ ‫در مراکز تحقیقاتی یا مرکز تولید و آزمایش‌های زیستی است‪ .‬مطالعات زیادی در زمینه مدیریت پسماندهای بیمارستانی در‬ ‫سراسر نقاط جهان مانند ترکیه‪ ،‬کانادا‪ ،‬مصر‪ ،‬چین‪ ،‬کامرون و انگلستان و ‪ ...‬صورت گرفته است‪ ،‬همچنین در داخل ایران نیز‬ ‫پژوهش‌های متعددی در شهرهای مختلف کشور انجام شده است‪.‬‬ ‫کنفرانس محیط زیست و توسعه سازمان‬ ‫ملل‪The،‬‬ ‫‪United Nations Conference on Environment and‬‬ ‫‪Development-1992‬تمامی کشورهای جهان را موظف‬ ‫به وضع قوانین در زمینه مدیریت پسماند و امحاء و‬ ‫اجرایی‌کردن آنها کرده است‪ .‬درهمین راستا وزارت‬ ‫بهداشت‪ ،‬درمان و آموزش پزشکی با همکاری سازمان‬ ‫محیط زیست ضوابط و روش‌های مدیریت اجرایی‬ ‫پسماندهای بهداشتی و پسماندهای وابسته را در سال‬ ‫‪ ۱۳۸۶‬در مجلس شورای اسالمی به تصویب رساندند (این‬ ‫در حالی است که همانطور که در ادامه متن هم خواهیم‬ ‫گفت در سال ‪ ۱۳۸۳‬قانون مديريت پسماند تصويب شد)‪.‬‬ ‫بر اساس این قانون‪ ،‬تولیدکنندگان پسماندهای پزشکی‬ ‫موظفند پسماندهای تولیدی خود را شناسایی و آمار‬ ‫تولید را به تفکیک عفونی‪ ،‬شیمیایی‪ ،‬دارویی‪ ،‬تیز و برنده‬ ‫و معمولی و شبه خانگی و ‪ ...‬به‌صورت روزانه ثبت نمایند‪.‬‬ ‫شايع‌ترين مخاطره‌هاي بهداشتي در زمينه مديريت‬ ‫ضعيف پسماندهاي بيمارستاني‪ ،‬بروز عفونت‌های‬ ‫بیمارستانی و انتشار بیماری‌های خطرناک نظیر ایدز‪،‬‬ ‫عفونت‌های ویروسی‪ ،‬هپاتیت ب و ‪ ....‬و افزایش شیوع اين‬ ‫بيماري‌ها در كاركنان شاغل در بيمارستان‌هاست‪ .‬بر اين‬ ‫اساس‪ ،‬توسعه مديريت پسماند بیمارستانی و بهبود سیستم‬ ‫دفع آنها‪ ،‬ضرورت بهداشتي در كشور است‪ .‬در ادامه و در‬ ‫مقاالت با عنوان مدیریت پسماندهای بیمارستانی‪،‬‬ ‫سری‬ ‫ْ‬ ‫تالش بر این است تا تمام‬ ‫بحث‌های مربوط به قوانین‪،‬‬ ‫طبقه‌بندی پسماندها‪ ،‬انواع‬ ‫روش‌های بی‌خطرسازی‬ ‫و گندزدایی‪ ،‬روش‌های‬ ‫دفن و امحاء و انواع‬ ‫زباله‌سوزهای پسماندهای‬ ‫بیمارستانی و سایر مباحث‬ ‫به طورکامل پوشش داده‬ ‫شوند‪.‬‬ ‫قوانين و مق ّررات‬ ‫تاریخچه قوانین و مقررات پسماندهای بیمارستانی در‬ ‫جهان بيشتر كشورهاي اروپايي داراي قوانين و مقرراتی در‬ ‫مورد دفع ضايعات بيمارستاني بر اساس دستورالعمل‌هاي‬ ‫جامعه اروپايي هستند‪ .‬بر اساس مقررات اتحادیه اروپا‪،‬‬ ‫تولیدکننده‪ ،‬مسئول زائدات تولیدی تا مرحله دفع‬ ‫است‪ .‬دسته‌بندي هميشه به‌جهت مشخص‌شدن مقدار‬ ‫زائدات درمانی خطرناک توصیه می‌شود ولي معيارهاي‬ ‫پذيرفته‌شده توسط هر كشور بطور قابل مالحظه‌اي متغيير‬ ‫است‪.‬‬ ‫باتوجه به توصیه سازمان جهانی بهداشت‪ ،‬بیمارستان‌ها‬ ‫باید قانوناً مسئول مدیریت زائدات تولیدی خودشان باشند‪.‬‬ ‫آنها تماماً باید دارای روش‌ها و دستورالعمل‌های قوی بوده‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫و در این زمینه برای کارکنانشان برنامه‌های آموزشی داشته باشند‪.‬‬ ‫قانون ‪ ۷۵۶۳۳‬فرانسه مربوط به دفع و بازيافت مواد زائد است كه‬ ‫قسمتي از آن به دفع و در صورت امكان بازيابي مواد زائد بيمارستاني‬ ‫مربوط می‌شود‪ .‬برحسب بند دوم این قانون‪ ،‬بیمارستان مسئول‬ ‫مدیریت مواد زائد خود شامل پردازش‪ ،‬بازیافت و دفع است به نحوی‬ ‫که محیط زیست و بهداشت عمومی را به خطر نیندازد و همچنین‬ ‫در این قانون نوشته شده که روش دفن نباید مانع از بازیافت مواد و‬ ‫بازگشت اقتصادی آن شود‪.‬‬ ‫در انگلستان بخش ‪۳۰‬ام از قانون آلودگی محیط سال ‪۱۹۷۴‬‬ ‫شامل مواد بیمارستانی است‪ .‬طبق قوانین‪ ،‬بيمارستان‌ها بايد مجهز به‬ ‫زباله‌سوز باشند‪ .‬مجوز اين دستگاه‌ها بايد از دپارتمان بهداشت محیط‬ ‫و دپارتمان مدیریت مواد زائد گرفته شود‪ .‬اين دستگاه‌ها بايد طبق‬ ‫قانون عمل كنند و استاندارد‌های الزم را رعایت نمایند‪ .‬حمل و نقل‬ ‫مواد زائد مخاطره‌آميز‪ ،‬شامل حمل مواد زائد مسئله‌آفرين و خطرناک‬ ‫بيمارستاني به دستگاه زباله‌سوز و يا به محل دفن بايد طبق قوانين‬ ‫مربوط به مواد زائد سمی که در سال ‪ ۱۹۷۲‬در این کشور تدوین شده‬ ‫انجام شود‪.‬‬ ‫در آلمان طبق قانون مصوب سال ‪ ۱۹۷۲‬مدیریت مواد زائد جامد‬ ‫بیمارستانی به عهده خود بیمارستان است‪ .‬مسلماً توليدكننده مواد زائد‬ ‫مي‌تواند با سازمان‌ها و آژانس‌هاي خصوصي قراردادهایی برای دفع‬ ‫مواد زائد داشته باشد؛ ولي در نهايت مسئول چگونگي دفع به‌عهده‬ ‫بیمارستان است‪ .‬اگر قرار است که ماده زائد توسط بيمارستان سوزانده‬ ‫و يا نگهداري و دفع گردد‪ ،‬باید مجوز مخصوص برای استفاده از‬ ‫دستگاه‌های زباله‌سوز بیمارستانی گرفته شود‪ .‬نصب و راه‌اندازی چنین‬ ‫دستگاه‌هایی نیاز به راهنمایی‌های خاص و برنامه‌ریزی‌های پیشرفته‬ ‫دارد که باید به تصویب مقامات ذیصالح برسد‪ .‬قسمتی از مواد زائد‬ ‫بیمارستانی که مربوط به بخش‌های عفونی است و یا موادی که موجب‬ ‫اشاعه بیماری‌های عفونی شده و جایگاه مناسبی برای زندگی عوامل‬ ‫بیماری‌زا و ناقالن هستند جزء گروه خاص محسوب می‌شوند و باید‬ ‫تحت نظارت ویژه باشند‪.‬‬
‫‪32‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫اساس تفكر در اين قوانين اين است كه مواد زائد خطرناك بايد به‬ ‫طريقي دفع گردد كه خطري متوجه محیط‌زيست نشود و در صورتيكه‬ ‫مواد زائد بيمارستاني جدا نشده و جداگانه تصفيه و دفع نگردد‪ ،‬مطمئناً‬ ‫سالمت محیط زیست را به خطر می‌اندازند‪.‬‬ ‫تاریخچه قوانین و مقررات مدیریت پسماندهای‬ ‫بیمارستانی در ایران‬ ‫از آنجا كه امحاء صحيح پسماندهاي بيمارستاني موضوع ويژه‌اي‬ ‫بوده است‪ ،‬از سال ‪ ۱۳۷۵‬يعني هشت سال پيش از تصويب قانون‬ ‫مديريت پسماند مورد توجه قرار گرفته است‪ .‬در آن سال وزير بهداشت‪،‬‬ ‫درمان و آموزش پزشكي وقت طي نامه‌اي درخواست كرد تا به‌منظور‬ ‫جلوگيري از اشاعه بيماري‌ها از طريق زباله و تأمين سالمت و بهداشت‬ ‫جامعه و با عنايت به حساسيت و خطرناك‌بودن زباله‌هاي بيمارستاني‪،‬‬ ‫تفكيك‪ ،‬جمع‌آوري و امحاء مواد زائد بيمارستاني طي دستورالعملي‬ ‫كه توسط كميته‌ي كشوري مديريت بهداشت زباله تدوين شده است‬ ‫توسط استانداران سراسر كشور و پس از مطرح‌شدن در‬ ‫شوراي بهداشت هر استان با دقت اجرا شود‪ .‬اين ابالغيه‬ ‫از سال ‪ ۱۳۷۶‬مورد توجه قرار گرفت اما تا سال ‪۱۳۸۳‬‬ ‫طول كشيد تا قانون مديريت پسماند تصويب شود‬ ‫و تصويب‌شدن اين قانون به‌معناي حل مشكل نبود و‬ ‫موضوع دفع پسماندهاي بيمارستاني در تمام اين سال‌ها‬ ‫محل مناقشات و بحث‌هاي متعددي بين سازمان‌هاي‬ ‫مختلف بوده است؛ تا جايي كه پاي مجلس و قوه قضاييه‬ ‫هم به موضوع كشيده شده است‪.‬‬ ‫ضرورت ساماندهي وضعيت نابسامان مديريت‬ ‫پسماندهاي بهداشتي و درماني كشور موجب گرديد تا‬ ‫شوراي شهر تهران و دادستاني كل كشور در اواخر سال‬ ‫‪ ۱۳۸۳‬به موضوع ورود نموده و جلسات مختلفي را به‬ ‫منظور كارشناسي در اين زمينه بين سازمان حفاظت‬ ‫محيط‌زيست‪ ،‬شهرداري تهران و وزارت بهداشت تدارك‬ ‫نمايند‪ .‬در طي اين جلسات سازمان بازيافت با توجه به پيشينه‌ي‬ ‫مطالعاتي و امكانات اجرايي موجود‪ ،‬ضرورت استفاده از سامانه‌هاي‬ ‫زباله‌سوز جهت امحاء پسماندهاي بهداشتي و درماني را اعالم و بر آن‬ ‫تأكيد نمود‪ .‬اين در حالي بود كه نمايندگان وزارت بهداشت و سازمان‬ ‫حفاظت محيط‌زيست نيز با ارائه داليلي‪ ،‬اين امر را مغاير با بهداشت‬ ‫ي كننده با بخار‬ ‫محيط جامعه دانسته و استفاده از دستگاه‌هاي ضدعفون ‌‬ ‫(اتوكالو ) در هر يك از مراكز بهداشتي و درماني را تنها راه مؤثر در‬ ‫رفع معضل امحاء پسماندهاي حاصل از اين مراكز عنوان مي کردند‪.‬‬ ‫به هرروی‪ ،‬ارائه‌ي مستندات علمي و قابل قبول از كاربرد موفق‬ ‫دستگاه زباله‌سوز در سطح جهان باعث شد كه سازمان حفاظت‬ ‫محيط‌زيست بار ديگر موضوع را مورد بررسي قرار داده و نظريه‌ي‬ ‫سازمان بازيافت درخصوص احداث زباله‌سوز مركزي را تایيد كند‪ .‬تایید‬ ‫ضمني اين مسئله از سوي سازمان حفاظت محيط‌زيست موجب شد‬ ‫تا وزارت بهداشت مجددا ً با تأكيد بر ماده ‪ ۷‬قانون مديريت پسماند‪،‬‬ ‫تصميم‌گيري در زمينه مديريت پسماندهاي پزشكي را در حدود‬ ‫اختيارات خود دانسته و براي تأمين هزينه‌هاي آن مطابق با ماده ‪۳۵‬‬ ‫آيين نامه‌ي اجرايي قانون مذكور تقاضاي اعتباري بالغ بر ‪ ۷۰۰‬ميليارد‬ ‫ريال جهت تجهيز بيمارستان‌هاي دولتي كشور (‪ ۵۵۰‬بيمارستان) به‬ ‫دستگاه‌هاي اتوكالو را بنمايد‪ .‬سازمان حفاظت محيط‌زيست نيز در‬ ‫راستاي عمل به اين وظيفه ضمن برگزاري جلسات متعدد كارشناسي با‬ ‫دست اندركاران ذيربط و جمع‌آوري اطالعات و ادله‌ي علمي‪ ،‬نهايتا در‬ ‫تاريخ ‪ ۱۳۸۵/۰۹/۲۱‬طي نامه‌اي‪ ،‬نظريه‌ي نهايي خود در زمينه استفاده‬ ‫از سامانه‌هاي نوين زباله‌سوزي به صورت مركزي را به وزارت بهداشت‬ ‫اعالم کرد‪ .‬نهایتاً چنانچه پیشتر هم اشاره شد وزارت بهداشت‪ ،‬درمان‬ ‫و آموزش پزشکی با همکاری سازمان محیط زیست ضوابط و روش‌های‬ ‫مدیریت اجرایی پسماندهای بهداشتی و پسماندهای وابسته را در سال‬ ‫‪ ۱۳۸۶‬در مجلس شورای اسالمی به تصویب رساندند‪.‬‬ ‫بر اساس قانون مديريت پسماند‪ ،‬سازمان حفاظت محيط‌زيست متولي‬ ‫اصلي مديريت پسماندهاي بيمارستاني است‪ .‬همچنين بنا بر ماده‌ي ‪۷‬‬ ‫قانون مديريت پسماند كه عنوان مي‌كند مديريت اجرايي پسماندهاي‬ ‫صنعتي و ويژه بر عهده‌ي توليدكنندگان است و پسماندهاي بيمارستاني‬ ‫جزء پسماندهاي ويژه قرار دارند‪ ،‬مسئوليت مديريت آنها با بيمارستان‌ها‬ ‫و در نهايت با وزارت بهداشت به عنوان ناظر بيمارستان‌هاي تحت‬ ‫پوشش است‪ .‬از طرف ديگر و از آنجا كه شهرداري مسئول حمل و امحاء‬ ‫زباله‌هاست در صورت بي‌خطر شدن پسماندهاي بيمارستاني در مبدأ‬ ‫وظيفه‌ي امحاي آنها مثل ساير زباله‌ها را دارد‪ .‬بر اساس قانون مديريت‬ ‫پسماند است كه در سال‌هاي اخير بر اين موضوع تاكيد شده است كه‬ ‫تفكيك و بي‌خطرسازي پسماندهاي بيمارستاني در مبدأ انجام شود اما‬ ‫در اجراي اين قانون همواره مشكالتي وجود داشته است و هنوز هم‬ ‫كه هنوز است در بسياري از بيمارستان‌ها حتي بيمارستان‌هاي بزرگ‬ ‫و معتبر‪ ،‬اين قانون اجرا نمي‌شود و يا به نحو صحيحي اين كار صورت‬ ‫نمي‌پذيرد‪ .‬در واقع از تفكيك پسماندهاي عفوني و عادي گرفته تا نحوه‌ي‬ ‫بي‌خطركردن پسماندها‪ ،‬همواره محل بحث و مناقشاتي بوده است كه‬ ‫كماكان ادامه دارد و در اين ميان آنچه به مشغوليت ذهني بسياري از‬ ‫شهروندان تبديل شده اين است كه پسماندهاي بيمارستاني در بسياري‬ ‫موارد در كنار پسماندهاي عادي قرار داده مي‌شوند و توسط خودروهاي‬ ‫حمل زباله‌هاي معمولي و توسط همان كارگراني كه زباله‌هاي معمولي‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫را جمع‌آوري مي‌كنند به محل امحاي زباله‌ها برده مي‌شود و آنجا به‬ ‫شيوه‌هاي كام ً‬ ‫ال ابتدايي دفع مي‌شود‪.‬‬ ‫در تقسيم‌بندي و تعريف پسماندهاي بيمارستاني و عفوني نظرات‬ ‫متفاوتي وجود دارد‪ .‬بنابر تعريف قانون مديريت پسماند مصوب‬ ‫‪۱۳۸۳/۰۳/۱۶‬به كليه‌ي پسماندهاي عفوني و زيان‌آور ناشي از‬ ‫بيمارستان‌ها‪ ،‬مراكز بهداشتي‪ ،‬درماني‪ ،‬آزمايشگاه‌هاي تشخيص طبي‬ ‫و ساير مراكز مشابه شامل چهار دسته‌ي اصلي پسماند عفوني‪ ،‬تيز‬ ‫و برنده‪ ،‬شيميايي و دارویي و پسماند عادي‪ ،‬پسماند بيمارستاني‬ ‫(پزشكي) گفته مي‌شود‪.‬‬ ‫در ادامه پسماندهای بیمارستانی را طبقه‌بندی می‌کنیم‪.‬‬ ‫طبقه‌بندی پسماندهای بیمارستانی‬ ‫طبقه‌بندي و جداسازي زباله‌هاي بيمارستاني به داليل زير الزامي است‪:‬‬ ‫‪ -1‬از بعد بهداشتي و زيست‌محيطي براي تأمين سالمت شاغلين‪،‬‬ ‫بيماران‪ ،‬همراهان‪ ،‬مالقات كنندگان‪ ،‬عدم تداخل مواد‪ ،‬كنترل بهينه‌ي‬ ‫جمع‌آوري‪ ،‬دفع و تصفيه‪.‬‬ ‫‪ -2‬از بعد اقتصادي و فني شامل درآمدهاي حاصل از فروش‬ ‫موادي كه مي‌توانند بازيافت شوند‪ ،‬صرفه‌جويي در حمل و نقل و مواد‬ ‫ضدعفوني‌كننده‪ ،‬انضباط شغلي‪ ،‬سهولت بارگيري و دفع‪.‬‬ ‫عمده‌ترين طبقه‌بندي پسماندهاي بيمارستاني كه تا به حال بر‬ ‫اساس نظريه سازمان جهاني بهداشت (‪ )WHO‬متداول بوده است در‬ ‫هشت گروه به شرح زير خالصه مي‌شود‪:‬‬ ‫‪‬مواد زائد معمولي‬ ‫اين پسماندها شبيه زباله‌هاي خانگي بوده و بيشتر مربوط به‬ ‫قسمت‌هاي اداري بيمارستان هستند‪ .‬از نظر حمل و نقل مشكل خاصي‬ ‫ندارند و جزء مواد زائد خطرناك محسوب نمي‌شوند‪.‬‬ ‫‪‬مواد زائد پاتولوژيك‬ ‫اين پسماندها شامل بافت‌ها و قسمت‌هاي اعضاي مختلف بدن است‬ ‫كه در عمل نمونه‌برداري يا كالبدشكافي و جراحي ايجاد مي‌شوند‪ .‬اين‬ ‫پسماندها به طور بالقوه امكان ايجاد بيماري را داشته و عامل بيماري‌زا‬ ‫در آنها بسيار زياد است‪.‬‬ ‫‪‬مواد زائد راديواكتيو‬ ‫اين پسماندها شامل زائدات جامد‪ ،‬مايع و گازي آلوده به مواد راديواكتيو‬ ‫هستند‪ .‬كاربرد مواد راديواكتيو در عكس‌برداري‌ها و پرتودرماني‌ها معمول‬ ‫است‪ .‬فهرست برخي از مواد راديواكتيو مورد استفاده در بيمارستان‌ها و‬ ‫مراكز بهداشتي و درماني در جدول‪ ۱‬ارائه شده است‪.‬‬ ‫‪‬مواد زائد شيميايي‬ ‫اين پسماندها شامل اشكال مختلفي از مواد زائد شيميايي بوده كه به‬ ‫طور مثال از آزمايشگاه‌ها و فعاليت‌هايي نظير نظافت و ضدعفوني حاصل‬ ‫مي‌شوند‪ .‬اين پسماندها ممكن است خطرناك باشند‪ .‬طبق موازين‬ ‫بين‌المللي خصوصيات سمي‌بودن‪ ،‬خورندگي‪ ،‬قابليت اشتعال‌پذيري و‬ ‫واكنش‌دهندگي و سرطان‌زائي باعث طبقه‌بندي پسماندهاي شيميايي‬ ‫در زمره‌ي مواد زائد خطرناك مي‌شود‪ .‬مواد شيميايي غيرخطرناك‪،‬‬ ‫موادي هستند كه خصوصيات فوق را نداشته باشند؛ مثل قندها‪،‬‬ ‫آمينواسيدها و بعضي نمك‌هاي معدني و آلي‪.‬‬ ‫‪‬مواد زائد عفوني‬ ‫طبق تعريف‪ ،‬مواد زائد عفوني پسماندهايي هستند كه قادرند حداقل‬ ‫يك بيماري عفوني را منتقل سازند و به‌دليل اينكه روش قابل قبولي‬ ‫براي عفوني‌بودن اين گونه زائدات در دست نيست‪ ،‬مراكز قانوني اين‬ ‫گونه مواد را برحسب اينكه از كجا و با چه محتوياتي توليد مي‌شوند‪،‬‬ ‫شناسايي و تعريف مي‌كنند‪ .‬بر اين اساس‪ ،‬حداقل ‪ ۳‬درصد و حداكثر‬ ‫‪ ۹۰‬درصد پسماندهاي بيمارستاني را مواد زائد عفوني تشكيل مي‌دهند‪.‬‬ ‫طبق طبقه‌بندي آژانس حفاظت محيط‌زيست امريكا‬ ‫)‪ (Environmental Protection Agency‬و ‪ ،WHO‬پسماندهاي‬ ‫عفوني حداقل شامل مواد زائد آزمايشگاهي نظير محيط‌هاي كشت و‬ ‫مواد زائد بخش‌هاي جراحي و كالبدشكافي و بخش‌هاي ايزوله اند كه‬ ‫بيماران عفوني در آن بستري مي شوند‪ .‬پسماندهايي كه از بخش‌هاي‬ ‫همودياليز بيماران به دست مي‌آيد (مثل فيلترها و لوله‌ها‪ ،‬حوله‌هاي‬ ‫يكبار مصرف‪ ،‬روپوش‌ها‪ ،‬پيش‌بند‪ ،‬دستكش و ‪ )...‬و نیز مواد زائد‬ ‫حيوانات تلقيح‌شده در زمر ‌ه اين گروه پسماندها قرار دارند‪.‬‬ ‫مطابق نظريه ليبرمن (‪ ،)Lieberman .A Gerald .Dr‬پسماندهاي‬ ‫عفوني در ‪ ۱۲‬نوع مشخص طبقه‌بندي شده‌اند‪:‬‬ ‫جدول‪ .۱‬تعدادي از راديواكتيوهاي مورد استفاده در بيمارستان‌ها و مراكز بهداشتي و درماني‬
‫‪34‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫‪ -1‬مواد زائد بخش‌هاي ايزوله‬ ‫بيماران اين بخش به‌دليل داشتن بيماري عفوني قابل انتقال‪ ،‬از ساير‬ ‫بيماران مجزا شده‌اند‪ .‬بديهي است از نظر انتقال ويروس ايدز و هپاتيت‬ ‫‪ B‬مراقبت‌هاي الزم در امحاء زباله‌هاي آغشته به خون و مايعات بدن‬ ‫بيماران بستري در بيمارستان‌ها و بخش‌هاي ايزوله ضرورت كامل دارد‪.‬‬ ‫‪ -2‬مواد زائد محيط‌هاي كشت و ديگر عوامل عفوني‬ ‫اين مواد در آزمايشگاه‌هاي تشخيص طبي‪ ،‬آزمايشگاه‌هاي پاتولوژي‬ ‫و ميكروب‌شناسي و تحقيقاتي توليد مي‌شوند كه شامل كشت‌هاي‬ ‫ي‬ ‫تهيه‌شده از نمونه‌هاي اخذ شده از بيماران است‪ .‬نمونه‌هاي نگهدار ‌‬ ‫شده براي تحقيق و زائدات فرآورده‌هاي معين دارويي‪ ،‬قسمت ديگري‬ ‫از اين مواد زائد عفوني قلمداد مي‌گردند‪.‬‬ ‫‪ -3‬فرآورده‌های خونی‬ ‫اينگونه پسماندها توسط بانك‌هاي خون‪ ،‬آزمايشگاه‌هاي تشخيص‬ ‫طبي‪ ،‬مراكز دياليز و شركت‌هاي دارويي توليد مي‌شوند‪ .‬اين مواد به‌طور‬ ‫بالقوه عفوني بوده و امكان وجود عوامل بيماري‌زا در آنها بسيار زياد‬ ‫است‪ .‬اين مواد ممكن است عالوه بر ويروس ايدز و هپاتيت‪ ،‬ساير‬ ‫بيماري‌هاي قابل انتقال به وسيله‌ي خون نظير ماالريا‪ ،‬سرخجه‬ ‫مادرزادي و ‪ ...‬را منتقل کنند‪.‬‬ ‫‪ -4‬مواد زائد حاصل از اعمال جراحي و كالبدشكافي‬ ‫پسماندهايي كه در جريان عمل جراحي و كالبدشكافي به دست‬ ‫مي‌آيد همراه با عوامل بيماري‌زا به‌عنوان مواد زائد عفوني تلقي مي‌گردند‪.‬‬ ‫از ديدگاه مراقبت‌هاي جهاني‪ ،‬تمام پسماندهايي را كه در تماس با خون و‬ ‫جريان خون هستند بايد به‌عنوان مواد زائد عفوني تلقي كرد‪.‬‬ ‫‪ -5‬مواد زائد آلوده‌ي آزمايشگاهي‬ ‫اين دسته از پسماندها شامل ظروف كشت و وسايلي هستند كه براي تهيه‬ ‫محيط كشت و انتقال آنها به‌كار مي‌روند‪ .‬بديهي است پارچه‌هايي كه در تماس‬ ‫با محيط كشت هستند نيز آلوده اند‪ .‬در هر صورت مواد زائد آزمايشگاهي‬ ‫شامل تمامي پسماندهايي است كه در تماس با عوامل بيماري‌زا بوده و ممكن‬ ‫است حاوي كشت‌ها و نمونه‌هاي آزمايشگاهي آلوده باشد‪.‬‬ ‫‪ -6‬وسايل آلوده ي نوك‌تيز و برنده‬ ‫مثل سوزن و سرسرنگ‌ها‪ ،‬شيشه‌هاي شكسته‪ ،‬تيغ‌هاي جراحي و‬ ‫نظاير آنها‪.‬‬ ‫‪ -7‬مواد زائد بخش دياليز‬ ‫اين پسماندها در اثر تماس با خون بيماران همودياليزي به‌وجود‬ ‫آمده و شامل وسايل‪ ،‬ابزار و موادي هستند كه به‌علت مصرف در اين‬ ‫بخش ايجاد مي‌گردند‪.‬‬ ‫‪ -8‬مواد زائد بخش نگهداري حيوانات‬ ‫اين پسماندها شامل الشه و قسمت‌هاي مختلف آلوده‌ي حيواناتي‬ ‫است كه جهت انجام آزمايش‌هاي مختلف تحقيقاتي در معرض عوامل‬ ‫بيماري‌زا قرار مي‌گيرند‪.‬‬ ‫‪ -9‬مواد زائد بيولوژيكي و دارويي‬ ‫اين پسماندها شامل واكسن‌ها و ساير مواد زائدي هستند كه در جريان‬ ‫توليد فرآورده‌هاي بيولوژيكي شركت‌هاي دارويي حاصل مي‌گردند‪ .‬اين‬ ‫مواد به‌علت غيراستاندارد بودن يا گذشت تاريخ مصرف دور ريخته‬ ‫مي‌شوند‪ .‬شركت‌هاي داروسازي‪ ،‬بيمارستان‌ها و مراكز تحقيقاتي‪،‬‬ ‫بيولوژيكي‪ ،‬كلينيك‌ها و داروخانه‌ها منبع اصلي پسماندهاي بيولوژيكي‬ ‫مخاطره‌آميز هستند‪ .‬از جمله ويژگي‌هاي مهم اين نوع پسماندها‪ ،‬قدرت‬ ‫آاليندگي‪ ،‬عفونت‌زايي و ايجاد مسموميت براي موجودات زنده مي‌باشد‪.‬‬ ‫پسماندهايي كه در اين گروه قرار مي‌گيرند عبارتند از‪ :‬بافت‌هاي بدخيم‬ ‫حاصل از جراحي‪ ،‬مواد آلوده مانند سوزن‌ها و باندها و ‪....‬‬ ‫‪ -10‬مواد زائد غذايي و ساير فرآورده‌هاي آلوده‬ ‫اين پسماندها شامل مواد غذايي آلوده مانند پسماندهاي غذايي‬ ‫بيماران عفوني‪ ،‬داروها و مواد بهداشتي كه آلوده و غيرقابل مصرف‬ ‫تشخيص داده شده‌اند مي‌شود‪.‬‬ ‫‪ -11‬لوازم و ابزار آلوده‬ ‫وسايلي كه در آزمايشگاه‌هاي پزشكي‪ ،‬ميكروبيولوژي و تحقيقاتي‬ ‫كه با عوامل عفوني در تماس بوده و در توليد و آزمايش فرآورده‌هاي‬ ‫دارويي‪ ،‬آلوده مي‌گردند در اين گروه قرار مي‌گيرند‪.‬‬ ‫‪ -12‬زباله‌های پاتولوژیک‬ ‫نسوج‪ ،‬اعضا و قسمت‌هايي از بدن انسان كه در عمل بيوپسي‪،‬‬ ‫اتوپسي و اتاق‌هاي عمل جراحي برداشته مي‌شوند اصطالحاً پسماند‬ ‫پاتولوژيكي خوانده مي‌شوند‪ .‬اين زباله‌ها به‌دليل امكان وجود عوامل‬ ‫بيماري‌زاي بالقوه‪ ،‬ايجاد بيماري مي‌كنند‪.‬‬ ‫‪‬مواد زائد آشپزخانه و مواد زائد شبه‌خانگي‬ ‫مواد زائد آشپزخانه و مواد زائد شبه‌خانگي شامل‪:‬‬ ‫‪ -1‬مواد زائدي كه در بخش‌ها توسط بيماران و يا مالقات‌كنندگان‬ ‫توليد مي‌شود مثل روزنامه‪ ،‬گل و ‪...‬‬ ‫‪ -2‬مواد زائد ناشي از نظافت‬ ‫‪ -3‬كيسه‌هاي كاغذي و پالستيكي‬ ‫‪‬ساير مواد زائد‬ ‫‪ -1‬مواد زائد بخش اداري مثل پرونده‌ها و كاغذهاي باطله‬ ‫‪ -2‬دستگاه‌هاي پزشكي اسقاطي‬ ‫‪ -3‬مواد زائد حجيم مثل مبلمان و تشك‌هاي غيرقابل استفاده‬ ‫‪ -4‬مواد زائد باغباني‬ ‫مخاطرات زباله هاي عفوني‬ ‫زباله‌های عفونی ممكن است داراي انواع مختلف ميكروارگانيسم‌هاي‬ ‫بيماري‌زا باشند‪ .‬عوامل بیماری‌زای موجود در زباله ممکن است از‬ ‫راه‌های زیر به بدن انسان وارد شود‪:‬‬ ‫‪ -1‬سوراخ‌شدن‪ ،‬خراش یا بریدن پوست‬ ‫‪ -2‬مخاط دهان‬ ‫‪ -3‬تنفس‬ ‫‪ -4‬بلع‬ ‫در جدول‪۲‬بیماری‌های عفونی که توسط زباله‌های بیمارستانی منتقل‬ ‫می‌شوند‪ ،‬با ذکر عامل عفونت و راه انتقال آن مشخص شده است‪.‬‬ ‫مخاطرات زباله‌هاي تيز و برنده‬ ‫اجسام تيز و برنده نه فقط باعث بريدن و سوراخ‌كردن پوست مي‌شوند‬ ‫بلکه در صورتی که به عوامل بیماری‌زا آلوده شده باشند‪ ،‬زخم‌ها را نيز‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫جدول‪ .۲‬بیماری‌های عفوني قابل انتقال توسط زباله‌هاي بيمارستاني‬ ‫عفوني مي‌كنند‪ .‬این اجسام به دلیل دارا بودن اثرات دوگانه جراحت و‬ ‫انتقال عفونت‪ ،‬در گروه زباله‌های بسیار خطرناک طبقه‌بندی می‌شوند‪.‬‬ ‫مخاطرات زباله‌های شیمیایی و دارویی خطرناک‬ ‫بسياري از مواد شيميايي و دارويي مورد استفاده خطرناكند‬ ‫(سمی‪ ،‬ژنوتوکسیک‪ ،‬خورنده‪ ،‬قابل اشتعال‪ ،‬قابل واکنش‪ ،‬قابل انفجار‬ ‫و شوک‌دهنده)‪ .‬اين مواد معموال در مقادير كم در زباله‌هاي پزشكي و‬ ‫بيمارستاني وجود دارند‪ .‬مقادیر بیشتر ممکن است در مواقعی که مواد‬ ‫شیمیایی و داروهاي تاريخ گذشته دفع مي‌شوند‪ ،‬یافت شوند‪ .‬این مواد‬ ‫می‌توانند به هر دو نوع مواجهه حاد و مزمن سبب مسموميت يا جراحت و‬ ‫يا سوختگي شوند‪ .‬مسموميت ممكن است در نتيجه جذب مواد شيميايي‬ ‫يا دارو از طريق پوست‪ ،‬مخاط دهان‪ ،‬تنفس یا بلع باشد‪ .‬تماس با مواد‬ ‫قابل اشتعال‪ ،‬خورنده و يا مواد قابل واكنش مي‌تواند منجر به آسيب‌ديدن‬ ‫پوست‪ ،‬چشم‪ ،‬مخاط دهان یا دستگاه تنفسی شود‪ .‬مواد گندزدا مهم ترین‬ ‫عضو این گروه هستند‪ .‬اين مواد در حجم زياد استفاده می‌شوند و اغلب‬ ‫خورنده هستند‪.‬‬ ‫منابع‬ ‫ ‬ ‫•مقاله‬ ‫ ‪1.‬‬ ‫‪Amoui A .Omrani G .Collection ,storage ,transport and dispos‬‬‫‪al of hospital waste in Khuzestan province ;Proceedings of the6 th Nation‬‬‫‪al Conference on Environmental Health 2003 ;Jun ;28 Sari :Mazandaran‬‬ ‫]‪University of Medical Sciences and Health Services .2003 ;p[ 15 .Persian.‬‬ ‫ ‪2.‬‬ ‫‪Prüess A ,Townsend WK .Teacher’s guide :management of‬‬ ‫‪wastes from health-care activities .Geneva :World Health Organization‬‬ ‫ ‪3.‬‬ ‫‪Askarian M ,Vakili M ,Kabir G .Results of a hospital waste survey‬‬ ‫‪in private hospitals in Fars province ,Iran .Waste Manag347-:)4(24;2004 .‬‬ ‫]‪[ .52Persian‬‬ ‫ ‪4.‬‬ ‫‪Zeraatkar E ,Rahmani H ,Ghazi Asgar M ,Saeid Pour J ,Azami S,‬‬ ‫‪Aryankhesal A ,et al .Waste Management in Selected Hospitals of Tehe‬‬‫‪ran University of Medical Sciences :Staff Awareness and Hospital Perfor‬‬‫]‪mance .2012-Jhosp[ .91-8 :)4(12 ;2014 Persian‬‬ ‫ ‪5.‬‬ ‫‪Miyazaki ,M .Une ,H ,.A revised regulation and a management‬‬ ‫‪process in medical institutions .Infectious waste management in Japan,‬‬ ‫‪Vol II ,New York ,Nov ,2005 ,25 pp.262-637 .‬‬ ‫‪treat� the for Alternatives ,.L.L ,Eggerth .M.G ,Savage .F.L ,Diazz6.6‬‬ ‫‪Waste.countries developing in wastes healthcare of disposal and ment‬‬ ‫‪.625-637.pp ,2005 ,10 Jan ,Paris ,I Vol ,Management‬‬ ‫‪7.7‬خزاعی منوچهر‪ ،‬دهنوی رضا‪ ،‬نوری حکمت سمیه‪ ،‬خزاعی آریا‪ ،‬سلطانی زانیار ‪،‬‬ ‫کمساری سمانه و همکاران‪ .‬بررسی مدیریت پسماندهای بیمارستانی در بیمارستان‌های تحت پوشش‬ ‫دانشگاه علوم پزشکی‌ کرمان طی سال‌های ‪ ۹۱‬تا ‪ .۹۲‬مجله پژوهش‌های سالمت محور‪۱۳۹۴ ،‬‬ ‫‪8.8‬امیری الهام‪ ،‬پوالدی کیاندخت‪ ،‬فرجی خیاوی فرزاد‪ ،‬وضعیت مدیریت پسماند در‬ ‫بیمارستان‌های منتخب شهر اصفهان در سال ‪ ،۱۳۹۲‬مجله راهبردهای مدیریت در نظام سالمت‪،‬‬ ‫سال اول‪ ،‬شماره دوم‪ ،‬زمستان ‪۱۳۹۵‬‬ ‫‪9.9‬زراعت‌کار ابراهیم‪ ،‬رحمانی حجت و همکاران‪ ،‬مدیریت پسماند در بیمارستان‌های‬ ‫منتخب دانشگاه علوم‌پزشکی تهران‪ :‬آگاهی کارکنان و عملکرد بیمارستان‪ ،‬فصلنامه بیمارستان‬ ‫مقررات سازمان حفاظت محيط زيست؛ قانون مدیریت پسماندها‪،‬‬ ‫ ‪ 10.‬مجموعه قوانين و ّ‬ ‫نشر دفتر حقوقی سازمان حفاظت محيط زيست‪ ،‬تهران‪۱۳۷۳ ،‬‬ ‫‪1111‬زارعي‪ ،‬سحر و خلعتبري‪ ،‬يلدا (‪ ،)۱۳۹۱‬تاريخچه قوانين و مقررات مديريت پسماند در‬ ‫ايران‪ .‬دانشكده حقوق‪ .‬واحد علوم و تحقيقات دانشگاه آزاد اسالمي‪ ،‬تهران‪ ،‬ايران‪.‬‬ ‫•پایان‌نامه‬ ‫ ‬ ‫‪1.1‬کتایون لولوئی‪« ،‬شناسايي مديريت پسماندهاي پزشكي در شهر مشهد و ارزيابي‬ ‫روش‌هاي ارتقاء و بهبود آن» پايان نامه كارشناسي ارشد مهندسي عمران ‪ -‬محيط زيست‪ ،‬دانشکده‬ ‫مهندسی دانشگاه فردوسی مشهد‪.‬‬ ‫‪2.2‬حميدرضا حسنلو‪« ،‬امكان‌سنجي مديريت پسماندهاي بيمارستاني با استفاده از‬ ‫فناوري تبديل پسماند به گاز توسط قوس پالسما مطالعه موردي‪ :‬پسماندهاي بيمارستان وليعصر‬ ‫(عج) زنجان» پايان‌نامه دوره‌ي كارشناسي ارشد علوم محيط‌زيست‪ ،‬گروه علوم محيط‌زيست‪،‬‬ ‫دانشكده علوم‪ ،‬دانشگاه زنجان‬
‫‪36‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫مهندس صدف جاللی‬ ‫کارشناس ارشد معماری و مدیکال‬ ‫پلنر دربخش طراحی بیمارستان و‬ ‫مراکز درمانی شرکت تهران ستورز‬ ‫الزامات و ضوابط بین المللی مربوط به طبقه بندی و‬ ‫طراحی اتـاق های ایـزولـه در مراکز درمانی‬ ‫در مراکز درمانی و بیمارستان ها‪ ،‬بیماران مبتال به بیماری های شناخته‬ ‫شده یا مشکوک به بیماری های عفونی باید از دیگر بیماران جدا شوند‪.‬‬ ‫لذا اتاق های ایزوله به منظورجداسازی این گروه از بیماران و در جهت‬ ‫جلوگیری از انتقال و هم چنین ایجاد کنترل در انتشار عفونت ها‪،‬‬ ‫طراحی و تعبیه می شوند‪ .‬این عفونت ها از طرق مختلف قابل انتقالند‪:‬‬ ‫‪‬تماس فیزیکی مستقیم با بیمار از طریق پوست یا ترشحات‬ ‫‪‬تماس غیر مستقیم نظیر تماس دست (به طور کلی پوست) با‬ ‫سطوح آلوده به میکروارگانیسم ها‬ ‫‪‬تنفس بیمار (قابل انتقال به فضاهای نزدیک بیمار)‬ ‫‪‬ذرات آلوده معلق در هوا (قابل انتقال به فواصل دورتر)‬ ‫هدف اصلی از ایجاد امکانات ایزوالسیون فضایی‪ ،‬کنترل جریان هوا در‬ ‫اتاق است به طوری که تعداد ذرات عفونی هوا به قدری کاهش می یابد‬ ‫که امکان انتقال عفونت به دیگر افراد در مرکز درمانی‪ ،‬نزدیک به محال‬ ‫می شود‪ .‬دستیابی به این امر از روش های زیر صورت می پذیرد‪:‬‬ ‫‪‬کنترل کمی و کیفی هوای ورودی و خروجی‬ ‫‪‬ایجاد و حفظ فشارهوایی متفاوت میان مناطق مجاور‬ ‫‪‬طراحی الگوهای مختلف جریان هوا‪ ،‬مختص به عملکردهای‬ ‫بالینی متفاوت‬ ‫‪‬رقیق کردن (کاهش میزان) ذرات عفونی از طریق ورود حجم زیاد هوا‬ ‫‪‬فیلتر تصفیه هوا ‪ -‬فیلتر ‪ HEPA‬و غیره‬ ‫بسته به نوع بیماری و میزان عفونت‪ ،‬انواع مختلفی از اتاق ایزوله‬ ‫تعریف و شناخته شده اند که عبارتند از‪:‬‬ ‫‪‬اتاق ایزوله کالس‪ : S‬عبارتست از اتاق ایزوله با فشار هوای عادی‬ ‫و استاندارد‬ ‫‪‬اتاق ایزوله کالس‪ : P‬عبارتست از اتاق ایزوله فشار مثبت‬ ‫‪‬اتاق ایزوله کالس‪ : N‬عبارتست از اتاق ایزوله فشار منفی‬ ‫‪‬اتاق ایزوله کالس‪ : Q‬عبارتست از اتاق قرنطینه‬ ‫طبقه بندی اتاق های ایزوله‬ ‫‪‬اتاق ایزوله کالس‪S‬‬ ‫اتاق های فشار استاندارد برای بیمارانیست که فقط نیاز به جداسازی‬ ‫دارند که یک اتاق استاندارد با تهویه مطبوع معمولی‪ ،‬برای آن ها‬ ‫کفایت می کند‪ .‬از جمله بیماری هایی که نیاز به اقدامات احتیاطی‬ ‫برای جلوگیری از انتشار قطرات ناشی از ترشحات دستگاه تنفسی دارند‬ ‫از قبیل‪ :‬آنفلوانزا‪ ،‬سیاه سرفه ‪ ،‬اوریون و ‪...‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫در این نوع اتاق ها تمامی افرادی که وارد اتاق می شوند باید از‬ ‫ماسک جراحی استفاده نمایند‪.‬‬ ‫اجزای مورد نیاز‪ :‬دستشویی برای کارکنان در داخل اتاق ‪،‬سرویس‬ ‫بهداشتی ‪ ، Ensuite‬درب با جک خود بسته شو‪ ،‬مایع ضدعفونی کننده‬ ‫جنب ورودی اتاق‪ ،‬برچسب نشان دهنده فشار هوای استاندارد برای‬ ‫اتاق ایزوله‪.‬‬ ‫‪‬اتاق ایزوله کالس‪: P‬‬ ‫اتاق هایی که دارای فشار مثبت نسبت به فشار محیط اطراف‬ ‫هستند‪ ،‬که عمدتاً برای بیماران با سیستم ایمنی ضعیف نظیر بیماران‬ ‫پیوند و سرطانی استفاده می شوند‪ .‬هدف این است که خطر انتقال‬ ‫عفونت به بیمار حساس از طریق مسیر هوایی کاهش یابد‪ .‬اتاق های‬ ‫فشار مثبت به عنوان «محیط محافظ‪ « :Protective Environment‬و‬ ‫«واحدهای ایزوله محافظ‪ « : Protective Isolation Units‬نیز شناخته‬ ‫می شوند اجزای مورد نیاز‪:‬‬ ‫‪‬به منظور حفظ و نگهداشت فشار مثبت در اتاق نسبت به هوای‬ ‫محیط اطراف‪ ،‬سیستم مکنده هوا باید مقدار کمتری از هوای ورودی از‬ ‫طریق سیستم دمنده را خارج کند‪ .‬به کارگیری این متد موجب ایجاد‬ ‫فشار مثبت و حفظ آن می گردد‪.‬‬ ‫‪ ‬میزان تعویض هوا‪ 12 ،‬بار در ساعت‬ ‫‪‬سرویس بهداشتی ‪ Ensuite‬در داخل اتاق‬ ‫‪‬تامین یک فیلتر ‪ HEPA‬در ورودی دمنده ها‬ ‫‪‬نصب ابراز تشخیص دهنده کاهش فشار در مکان های مشخص‪،‬‬ ‫خارج از اتاق‬ ‫‪‬وجود زنگ خطر که در مواقع خرابی فن به کار می افتد‬ ‫‪‬ایجاد وابستگی (اینترالک) میان فن های دمنده و سیستم مکش‬ ‫هوا که در صورت خرابی فن دمنده‪ ،‬به صورت اتوماتیک سیستم مکش‬ ‫نیز بسته شود‬ ‫‪‬حصول اطمینان از اینکه اتاق در بیشترین حد ممکن ایرتایت (غیر‬ ‫قابل نفوذ به وسیله هوا) باشد‪ ،‬از طریق ایجاد سقف های کاذب از جنس‬ ‫گچ برگ‪ ،‬فضای کام ً‬ ‫ال ‪( sealed‬بسته) ‪ ،‬دربها و پنجره های* کام ً‬ ‫ال چسب‬ ‫وجذب و‪ ...‬که تمامی اینها در بهینه سازی عملکرد سیستم کنترل فشار‬ ‫هوا با ایجاد کمترین بار بر روی سیستم های تهویه تاثیر گذارند‪.‬‬ ‫‪‬نصب روشویی مخصوص کلینیک با وجود سنسور حرکتی برای شیر‬ ‫آب (که بدون نیاز به بازکردن شیر به صورت دستی و تنها با بردن دست‬ ‫زیر شیر آب به کار می افتد) در داخل خود اتاق ایزوله و فضای ‪Anteroom‬‬ ‫‪ ‬نصب درب با جک خود بسته شو یا چشم الکترونیک‪ ،‬با در نظر‬ ‫گرفتن جهت گردش درب در ارتباط با فشار هوای اتاق‬ ‫‪‬وجود برچسب اتاق ایزوله فشار مثبت‬ ‫‪‬اتاق ایزوله کالس ‪: N‬‬ ‫اتاق های فشار منفی نیز مانند دیگر کالس های اتاق ایزوله برای‬ ‫بیمارانی که نیاز به جداسازی دارند مورد استفاده قرار می گیرد‬ ‫(به منظور جلوگیری از انتشار قطرات ناشی از ترشحات دستگاه‬ ‫تنفسی)‪ .‬بیماران در اتاق های فشار منفی قرار می گیرند تا انتقال‬ ‫بیماری از طریق مسیر هوایی را کاهش دهند‪ .‬کالس ‪ N‬یا اتاق های‬ ‫فشار منفی به عنوان « ایزوله عفونت های قابل انتقال از طریق هوا‪:‬‬ ‫‪ « airborne infection isolation‬و «واحدهای جداسازی عفونی» نیز‬ ‫شناخته می شوند‪.‬‬ ‫اجزای مورد نیاز‬ ‫‪‬حفظ ونگه داشت فشار منفی هوای اتاق بستری ایزوله نسبت به‬ ‫‪ Anteroom‬و هوای محیط از طریق تعبیه یک سیستم مکنده جداگانه برای‬ ‫هر اتاق که میزان مکش هوایی بیشتری از هوای ورودی بوسیله دمنده ها دارد‪.‬‬ ‫داکت های خروجی هوا باید مستقل و مجزا ازسایر داکت ها و‬ ‫سیستم های خروجی هوا در کل ساختمان باشد تا خطر ابتال به‬ ‫آلودگی از طریق برگشت هوایی کاهش یابد‪.‬‬ ‫‪‬میزان تعویض هوا‪ 12 ،‬بار در ساعت‬ ‫‪‬ساخت ‪ ANTEROOM‬با فشار کمتر از فشار هوای محیط مجاور‬ ‫که تفاوت فشار بین اتاقها نباید کمتر از ‪ 15‬پاسکال باشد‪.‬‬ ‫‪‬سرویس بهداشتی ‪ ENSUITE‬در داخل اتاق باشد که ورودی آن‬ ‫نباید داخل ‪ ANTEROOM‬باشد‪.‬‬ ‫سیستم تهویه سرویس های بهداشتی ‪ ENSUITE‬متعلق به اتاق های‬ ‫ایزوله نباید به داکت ها و تهویه سایرسرویس های بهداشتی ساختمان‬ ‫راه داشته باشد‪.‬‬ ‫‪‬فراهم سازی تهویه ‪ %100‬هوای تازه‬ ‫‪‬مکش و خروج هوا از طریق دریچه های خروجی نصب شده در‬ ‫نزدیکی کف ( تقریباً ‪ 15‬سانتی متر باالی کف اتاق)‬ ‫‪‬قرار دادن اگزاست فن دو طرفه در قسمتی از سیستم داکت که‬ ‫همواره ازوجود فشار منفی در طول زمان کارکرد سیستم درساختمان‬ ‫اطمینان حاصل می نماید‪.‬‬ ‫‪‬حصول اطمینان از اینکه داکت هوای ورودی (برای این نوع‬ ‫اتاق ها) مجزا از دیگر داکت های هوای ورودی (برای دمنده ها) در‬ ‫کل ساختمان است‪.‬‬ ‫‪‬سیستم های تهویه هوا و اگزاست ها ‪ ،‬سیستم حجم ثابت باشد‪.‬‬ ‫‪‬نصب زنگ خطر در محل برای مواقع خرابی فن‪ ،‬ایجاد اینترالک‬ ‫میان فن های دمنده و مکنده هوا تا در زمان خرابی فن های مکنده‪،‬‬ ‫فن های دمنده و هواده نیز قطع شوند‪.‬‬ ‫‪‬حصول اطمینان از اینکه اتاق در بیشترین حد ممکن ایرتایت‬ ‫(غیر قابل نفوذ به وسیله هوا) باشد‪ ،‬با سقف یکپارچه (استفاده از‬ ‫تایل های سقف کاذب‪ ،‬ایجاد برجستگی یا فرو رفتگی در سقف و‬ ‫دیگر عواملی که موجب انباشته شدن گرد و غباروآلودگی یا جرم‬ ‫گیری شوند ممنوع می باشد‪ ،).‬فضای کام ً‬ ‫ال ‪( SEALED‬بسته) ‪ ،‬دربها‬ ‫و پنجره های* کام ً‬ ‫ال چسب وجذب و‪ ...‬که تمامی این موارد در بهینه‬ ‫سازی عملکرد سیستم کنترل فشار هوا با ایجاد کمترین بار بر روی‬ ‫سیستمهای تهویه تاثیر گذارند‪.‬‬ ‫‪‬نصب روشویی مخصوص کلینیک با وجود سنسور حرکتی برای‬ ‫شیر آب ( که بدون نیاز به بازکردن شیر به صورت دستی و تنها با‬ ‫بردن دست زیر شیر آب به کار می افتد) در داخل خود اتاق ایزوله و‬ ‫فضای ‪ANTEROOM‬‬ ‫‪‬نصب درب با جک خود بسته شو یا چشم الکترونیک‪ ،‬با در نظر‬ ‫گرفتن جهت گردش درب در ارتباط با فشار هوای اتاق‪.‬‬
‫‪38‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫‪‬وجود برچسب اتاق ایزوله فشار منفی‬ ‫‪‬تمام سیستم های مکانیکال و‬ ‫الکتریکال ساختمان باید به گونه ای طراحی‬ ‫و اجرا شوند که به راحتی قابل دسترسی و‬ ‫تعمیرات باشند‪ .‬تمامی ماشین ها و دستگاه‬ ‫های مربوط به این سیستم ها باید خارج از‬ ‫اتاق بیمار باشند‪.‬‬ ‫‪‬اتاق ایزوله کالس ‪ Q‬یا قرنطینه ‪:‬‬ ‫اتاق های ایزوله کالس‪ Q‬همانند اتاق‬ ‫های ایزوله فشار منفی هستند ولی با‬ ‫تدابیر محافظتی بیشتر برای استقرار‬ ‫بیماران مشکوک به عفونت های شدید با‬ ‫پاتوژن هایی مانند تب های خونریزی دهند ه �‪(HEMORRHAGIC FE‬‬ ‫)‪ ،VER‬طاعون ریوی و‪...‬‬ ‫‪‬عالوه بر کلیه ویژگی های ذکر شده برای کالس ‪ ،N‬اتاق های‬ ‫جداسازی قرنطینه (کالس ‪ )Q‬مستلزم موارد زیر نیز است‪:‬‬ ‫تعداد فضاهای بیشتر از قبیل ‪ :‬ایرالک ورودی ‪ ،‬اتاق تعویض لباس‬ ‫و سرویس بهداشتی کارکنان‪ ،‬سرویس بهداشتی ‪ ، ENSUITE‬اتاق‬ ‫بستری بیمار‪ ،‬اتاق کار کثیف و ایرالک خروجی‬ ‫‪‬جداسازی مسیر ورودی و خروجی به منظور ایجاد سیستم‬ ‫گردش یک طرفه (‪)SYSTEM WAY ONE‬‬ ‫‪‬جداسازی مسیرهای تمیز و کثیف‬ ‫‪‬ورودی بیمار و کارکنان از ایرالک ورودی (‪ ANTEROOM‬که در‬ ‫اینجا به عنوان ایرالک عمل می کند) صورت می پذیرد‪ .‬ابعاد ( پهنا‬ ‫و طول راهرو) باید به گونه ای باشد که انتقال بیمار از طریق تخت یا‬ ‫ترولی را فراهم سازد‪.‬‬ ‫‪‬اتاق تعویض لباس کارکنان‪ ،‬در زمان ورود ازمسیر ایرالک ورودی‬ ‫و در زمان خروج ازمسیر ایرالک خروجی قابل دسترسی است‪.‬‬ ‫‪‬اتاق بستری بیمار باید مجهز به امکانات مراقبت های ویژه نظیر‬ ‫دیالیز باشد‪ .‬ابعاد تخت بیمار نیز باید بزرگتر از تخت های دیگر موجود‬ ‫در بیمارستان باشد‪ .‬سیستم پندنت برای اوتلت ها باید کام ً‬ ‫ال ‪SEALED‬‬ ‫باشد و در غیر این صورت اوتلت های دیواری باید فراهم گردد‪.‬‬ ‫‪‬استریل ابزار و دستگاه ها از طریق اتو کالو دو طرفه میانی‬ ‫انجام و در صورت نیاز به استفاده مجدد در اتاق قرنطینه از طریق‬ ‫راهروی ارتباط داخلی به کابینت های موجود در ایرالک ورودی‬ ‫منتقل و انبار می شوند‪.‬‬ ‫‪‬خروج کارکنان‪ WASTE MEDICAL ،‬و زباله های آلوده از مسیر‬ ‫ایرالک خروجی‬ ‫‪‬ایجاد سیستم اینترالک (وابستگی) میان درها به طوری که تا‬ ‫زمانی که درب یکی از فضاهای اصلی به طور کامل بسته نشود‪ ،‬امکان‬ ‫باز شدن سایر درها فراهم نگردد‪ .‬این امر به منظور حفظ تفاوت فشار‬ ‫میان فضاهاست‪.‬‬ ‫‪ ‬وجود زنگ خطر که در زمان کاهش تفاوت فشار هوایی به کار بیفتد‪.‬‬ ‫نمونه ای از ارتباط و چیدمان فضایی برای این نوع از اتاق های ایزوله‬ ‫در دیاگرام باال به تصویر کشیده شده است‪:‬‬ ‫* وجود پنحره در اتاق ایزوله صرفاً به جهت تامین نور طبیعی‬ ‫برای اتاق بستری بیمار است و باید فاقد بازشو باشد‪.‬‬ ‫تعاریف‬ ‫‪ :ANTEROOM‬اتاق کوچکی که رابط میان راهروی بیمارستان‬ ‫و اتاق بستری ایزوله است که می تواند به عنوان فضای پیش ورودی‬ ‫اتاق ایزوله نیز تلقی شود که از فرار آلودگی ها از اتاق ایزوله به راهرو‬ ‫جلوگیری می کند‪.‬‬ ‫‪ :ENSUITE‬سرویس بهداشتی بیمار که دارای دوش‪ ،‬توالت و‬ ‫دستشویی است که در داخل اتاق بستری بیمار واقع می شود‪.‬‬ ‫منابع‪:‬‬ ‫‪IHFG : International Health Facility Guidelines‬‬ ‫ •‬ ‫‪AIA:The American Institute of Architects, Academy‬‬ ‫ •‬ ‫‪of Architecture for Health‬‬ ‫‪ASHRAE :The American Society of Heating, Refrig-‬‬ ‫ •‬ ‫‪erating and Air-Conditioning Engineers ‘Health care ventila‬‬‫’‪tion standard: air changes per hour or CFM/ patient‬‬ ‫‪FGI : Facility Guideline Institute, Guidelines for De-‬‬ ‫ •‬ ‫‪sign and Construction of Hospital and Health Care Facilities‬‬ ‫‪2014‬‬ ‫‪A Literature and Guidelines Review on Standards for‬‬ ‫ •‬ ‫‪Isolation and Negative Pressure Room Facilities for Hospitals.‬‬ ‫‪Infection Control and Hospital Epidemiology‬‬ ‫ •‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪40‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫مهندسین مشاور‬ ‫فردافن پارس‬ ‫سروش عیسیپور‪،‬کارشناس مطالعات و تحقیقات‬ ‫آذین بنفشه افشان‪ ،‬مدیر کارگروه مطالعات و تحقیقات‬ ‫ارتقای عملکرد اجزای غیرسازه ای در بناهای درمانی‬ ‫با تامین ملاحظات مهندسی ارزش‬ ‫(ارائه ایده به کارگیری تکنولوژی بتن الیافی در کف سازی ساختمان های درمانی و آموزشی)‬ ‫اهمیت استمرار خدمت رسانی و عملکرد بی وقفه در بناهای درمانی‬ ‫موجب می گردد که عالوه بر ضرورت تامین مشخصات فنی متمایز در‬ ‫مصالح نازک کاری و متناسب با کارکرد و ضوابط کنترل عفونت نگاه متمایز‬ ‫و ویژه ای بر تامین دوام و پایایی المان های سفت کاری مورد نظر باشد‪.‬‬ ‫بررسی میدانی و مروری بر چگونگی اجرای بستر بتنی روی مصالح‬ ‫بلوکاژ در پروژههای ساختمانی که به عنوان تکیه گاه نصب و اتصال‬ ‫دیوارهای داخلی و مهاربندی فلزی دیوارها ایفای نقش می کند‪ ،‬حاکی‬ ‫از عدم تامین ملاحظات کیفی بوده و ضرورت ارائه راهکار متناسب‬ ‫جهت ارتقای کیفی این المان را به همراه دارد‪.‬‬ ‫در گزارش حاضر به بررسی فنی و اقتصادی گزینه های بتن الیافی‬ ‫(الیاف فوالدی و الیاف پلی پروپیلن – محصوالت تولید داخل) در‬ ‫مقایسه با اجرای شبکه میلگرد جهت تامین بستر بتنی مسلح بر روی‬ ‫مصالح بلوکاژ به تفصیل مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته است و نهایتاً‬ ‫با توجه به اولویت های فنی‪ ،‬اقتصادی و زمانی به کارگیری بتن حاوی‬ ‫الیاف پلیپروپیلن در جهت تامین ملاحظات مهندسی ارزش و ارتقای‬ ‫عملکرد اجزای غیرسازهای ساختمان پیشنهاد شده است‪.‬‬ ‫جمع بندی این مطالعه که طی پیشنهادات فنی تفصیلی جهت به‬ ‫کارگیری در پروژه های عملیات تکمیلی اورژانس هسته ای‪ ،‬عمومی‬ ‫و زنان بوشهر و کتایخانه دانشگاه علوم پزشکی اردبیل از سوی مشاور‬ ‫ارائه گردید نشانگر دستیابی به ارتقای مشخصات فنی المان از یک سو و‬ ‫کاهش هزینه‪ ،‬زمان اجرای کار از سوی دیگر است‪ .‬حذف ترک های جمع‬ ‫شدگی‪ ،‬ارتقای مقاومت چسبندگی بتن و اعضای مدفون مهاربندی دیوار‪،‬‬ ‫پیشگیری از نفوذ رطوبت و دوام پوشش های نازک کاری نصب شده روی‬ ‫بستر بتن الیافی از مزایای فنی این ایده و کاهش ‪ 82‬درصدی هزینه‬ ‫اجرای کار در نتیجه حذف میل گرد‪ ،‬عدم نیاز به فرایند‬ ‫حمل مصالح فلزی و به کارگیری اکیپ های آرماتوربندی از‬ ‫مزایای اقتصادی گزینه طرح شده به شمار می آید‪.‬‬ ‫اجرای الیه ‪ 25‬تا ‪ 30‬سانتی متری مصالح سنگی و یک الیه مخلوط شن و‬ ‫ماسه فوقانی جهت قطع لوله های مویین و نفوذ رطوبت را فراهم می کند‪.‬‬ ‫مطابق تکنولوژی متداول احداث ساختمان‪ ،‬جهت نصب و جای گذاری‬ ‫دیوارهای داخلی‪ ،‬اعضای مهاربندی فلزی دیوارها‪ ،‬تامین بستر مناسب‬ ‫جهت نازک کاری نهایی و ‪ ...‬اجرای یتن کف سازی با مقاومت مشخصه‬ ‫‪16‬مگاپاسکال و ا ضخامت حدودی ‪ 10‬سانتی متر در نظر گرفته می شود‪.‬‬ ‫این در حالی است که به منظور تامین یکپارچگی‪ ،‬کنترل ترک های‬ ‫حرارتی و جمع شدگی این الیه بتنی‪ ،‬اجرای بتن مسلح با بکارگیری‬ ‫حداقل آرماتور گذاری در دستور کار قرار می گیرد‪.‬‬ ‫اما مطابق تجربیات اجرایی علی رغم صرف هزینه قابل توجه به‬ ‫کارگیری شبکه میل گرد‪ ،‬در نتیجه مصرف بتن های با رده مقاومتی‬ ‫پایین و کم سیمان و عدم توجه دقیق در فرایند اختالط و جای دهی‬ ‫با توجیه کارکرد غیرسازه ای این مصالح‪ ،‬بروز ترک های گسترده‪،‬‬ ‫نقص در کارکرد مطلوب‪ ،‬افزایش احتمال نشست پوشش نازک کاری‪،‬‬ ‫اتصال ضعیف مهاربندی فلزی دیوار روی بستر بتن آرمه و سایر عوارض‬ ‫نامطلوب را به همراه دارد‪ .‬از این روی در این مطالعه با استناد به‬ ‫تجربیات آزمایشگاهی‪ ،‬گزارش های فنی مراجع تحقیقاتی معتبر و‬ ‫مقایسه فنی و اقتصادی ایده مورد نظر‪ ،‬اجرای بتن کف سازی با الیاف‬ ‫پلی پرو پیلن به عنوان جایگزین دال بتن مسلح مورد نظر است که به‬ ‫تفصیل در ادامه ارائه می شود‪.‬‬ ‫عالوه بر این ضرورت اتخاذ راهکارهای فنی در جهت کاهش هزینه‪،‬‬ ‫کاهش زمان احداث و گام نهادن در جهت الگوی صنعتی سازی‬ ‫پروژه های عمرانی از تکالیف فعالین این عرصه به منظور نیل به اهداف‬ ‫مهندسی ارزش در پروژه ها به شمار می آید‪.‬‬ ‫مقدمه – طرح مساله‪:‬‬ ‫اهمیت استمرار خدمت رسانی و عملکرد بی وقفه در‬ ‫بناهای درمانی موجب می گردد که عالوه بر ضرورت تامین‬ ‫مشخصات فنی متمایز در مصالح نازک کاری و متناسب با‬ ‫کارکرد و ضوابط کنترل عفونت نگاه متمایز و ویژه ای بر‬ ‫تامین دوام و پایایی المان های سفت کاری مورد نظر باشد‪.‬‬ ‫اجرای بستر سنگ قلوه یا الشه عملیات متدوالی است که ضمن تامین‬ ‫ارتفاع الزم جهت جایگذاری‪ ،‬شیب بندی و عبور لوله های فاضالب پروژه‪،‬‬ ‫امکان تامین ملاحظات عایق بندی رطوبتی در کف ساختمان در نتیجه‬ ‫شکل ‪ -1‬نقشه منضم به پیمان ‪ - AD-102 AD-101‬جزئیات‬ ‫کف سازی روی فضاهای خیس وخشک‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫شکل ‪ -2‬اجرای بلوکاژ روی فونداسیون‪ -‬بیمارستان ‪ 32‬تختخوابی‬ ‫بشرویه ‪ -‬خراسان جنوب‬ ‫شکل ‪ -6‬اجرای اعضای قائم وال پست بر روی کفسازی بتن مسلح ‪-‬‬ ‫بیمارستان ‪ 32‬تختخوابی بشرویه ‪ -‬خراسان جنوبی‬ ‫شکل ‪ -3‬اجرای مش جهت اجرای کف سازی بتنی مسلح‪ -‬کلینیک تیپ‬ ‫‪ 500‬مترمربعی قائن‪ -‬خراسان جنوبی‬ ‫شکل ‪ -7‬اجرای دیوار چینی داخلی طبقه همکف بر روی کف سازی بتن‬ ‫مسلح ‪ -‬بیمارستان ‪ 32‬تختخوابی بشرویه ‪ -‬خراسان جنوبی‬ ‫مزایای به کارگیری الیاف‬ ‫شکل ‪ -4‬اجرای کف سازی بتنی مسلح‪ -‬کلینیک تیپ ‪ 500‬مترمربعی‬ ‫قائن‪ -‬خراسان جنوبی‬ ‫‪‬ارتقای مدول ارتجاعی بتن‬ ‫‪‬کنترل جمع شدگی خمیری‬ ‫‪‬افزایش پایداری عملکرد در دماهای باال‬ ‫‪‬ارتقای شکل پذیری‪ ،‬تاب خمشی و کششی بتن‬ ‫‪‬تولید فراورده های بتنی غیرمسلح به میل گرد‬ ‫‪‬امکان اجرای قطعات تزیینی و نازک‬ ‫معرفی الیاف مورد نظر‬ ‫الیاف در مقیاس ماکرو‪ -‬الیاف فوالدی‪:‬‬ ‫جدول ‪-1‬مشخصات فنی الیاف فوالدی‬ ‫شکل ‪ -5‬نصب و جای گذاری پلیت اعضای مقاوم وال پست بوسیله رول‬ ‫بولت ‪ -‬بیمارستان ‪ 32‬تختخوابی بشرویه ‪ -‬خراسان جنوبی‬
‫‪42‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫شکل ‪-10‬‬ ‫ریزساختار بتن‬ ‫حاوی الیاف پلی‬ ‫پروپیلن‬ ‫شکل ‪ -8‬الیاف فوالدی تولید شرکت مفتول فوالدی زنجان‬ ‫شکل ‪ -9‬بتن تازه حاوی الیاف فوالدی‬ ‫الیاف در مقیاس میکرو‪ -‬الیاف پلی پروپیلن‪:‬‬ ‫جدول ‪ -2‬مشخصات فنی الیاف پلی پروپیلن‬ ‫شکل ‪ -9‬الیاف‬ ‫پلی پروپیلن تولید‬ ‫داخل‬ ‫گزارش فنی مراجع داخلی در خصوص به کارگیری‬ ‫بتن الیافی‬ ‫الف‪ -‬گزارش فنی مرکز تحقیقات راه و شهرسازی بر روی بتن‬ ‫حاوی الیاف فوالدی [‪:]1‬‬ ‫مطابق این گزارش افزودن ‪ 15‬و ‪ 25‬کیلوگرم در مترمکعب الیاف‬ ‫فوالدی با افزایش حدود ‪ 15‬درصدی مقاومت فشاری همراه بوده است‪.‬‬ ‫همچنین افزایش ‪ 15‬و ‪ 25‬کیلوگرم الیاف با قطر ‪ 1‬میلی متر موجب‬ ‫ارتقای مقاومت کششی ‪ 56‬روزه بتن از ‪ 3/5‬مگاپاسکال به ترتیب به‬ ‫‪ 5/6‬و ‪ 7/8‬مگاپاسکال شده است که به ترتیب گویای ارتقای مقاومت‬ ‫‪ 60‬و ‪ 122‬درصدی این شاخص است‪.‬‬ ‫نتایج آزمون مقاومت خمشی در این گزارش همچنین ارتقای مقاومت‬ ‫خمشی بتن از ‪ 4.5‬مگاپاسکال برای طرح شاهد به ‪ 6.2‬و ‪ 8‬مگاپاسکال‬ ‫برای طرح های حاوی ‪ 15‬و ‪ 25‬کیلوگرم الیاف فوالدی را نشان می دهد‪.‬‬ ‫تعدد ضربات تحمل شده برای وقوع اولین ترک در آزمون مقاومت ضربه‬ ‫ای در این گزارش ارتقای پایداری بتن از ‪ 17‬عدد به ‪ 27‬و ‪ 33‬عدد برای‬ ‫برای طرح های حاوی ‪ 15‬و ‪ 25‬کیلوگرم الیاف فوالدی را نشان می دهد‪.‬‬ ‫همچنین عمق سایش در زمان های ‪ 15‬و ‪ 30‬دقیقه از شروع آزمون‬ ‫سایش سطحی در حالیکه برای طرح شاهد معادل ‪ 1.1‬و ‪ 1.6‬میلی متر‬ ‫اندازه گیری شده است برای طرح حاوی ‪ 15‬کیلوگرم الیاف فوالدی‬ ‫معادل ‪ 0.81‬و ‪ 0.83‬میلی متر و برای طرح حاوی ‪ 25‬کیلوگرم الیاف‬ ‫فوالدی معادل ‪ 0/74‬و ‪ 0/75‬میلی متر گزارش شده است‪.‬‬ ‫نتایج اندازه گیری مدول االستیسیته استاتیکی ارتقای عملکرد از‬ ‫‪ 29‬گیگاپاسکال برای طرح شاهد به ‪ 36/5‬و ‪ 51/5‬گیگاپاسکال برای‬ ‫طرح های حاوی ‪ 15‬و ‪ 25‬کیلوگرم الیاف فوالدی حکایت دارد‪.‬‬ ‫ب‪-‬گزارش فنی انستیتو مصالح ساختمانی دانشکده فنی‬ ‫دانشگاه تهران بر روی بتن حاوی الیاف پلیپروپیلن[‪:]2‬‬ ‫افزودن الیاف پلی پروپیلن و تغییر در طول و درصد این الیاف با‬ ‫افزایش محدود در مقاومت خمشی بتن سخت شده همراه شده است‪.‬‬ ‫محدودشدن میزان افزایش عملکرد مقاومت خمشی بتن معمولی و بتن‬ ‫الیافی را می توان به مقاومت فشاري نسبتا زیاد بتن نسبت داد‪.‬‬ ‫طاقت خمشی (سطح زیر منحنی بار‪-‬تغییر مکان) به صورت قابل‬ ‫مالحظه اي تحت تاثیر وجود الیاف پلی پروپیلن بوده است‪ .‬افزایش‬ ‫طول و درصد این الیاف به طور کلی موجب افزایش در میزان طاقت‬ ‫خمشی (جذب انرژي و اندیس هاي طاقت) تا ‪ %250‬شده است‪ .‬کنترل‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫عرض ترك و ادامه یافتن باربري‬ ‫پس از نقطه بار حداکثر به دلیل‬ ‫حضور الیاف‪ ،‬قابل توجه بوده است‪.‬‬ ‫افزودن الیاف پلی پروپیلن به‬ ‫بتن‪ ،‬به طور قابل مالحظه اي‬ ‫موجب کنترل و کاهش جمع‬ ‫شدگی بتن تا ‪ %40‬شده است‪.‬‬ ‫افزایش در طول و درصد این نوع‬ ‫الیاف موجب کاهش جمع شدگی‬ ‫بتن‪ ،‬چه در سنین اولیه و چه در‬ ‫سن ‪ 28‬روز شده است‪.‬‬ ‫بر اساس نتایج آزمایش هاي‬ ‫انجام گرفته بر روي بتن حاوي‬ ‫الیاف پلی پروپیلن‪ %0/1 ،‬الیاف‬ ‫پلی پروپیلن به طول ‪ 12‬می توان به این نکته اشاره نمود که افزودن‬ ‫‪ %0/1‬الیاف به بتن‪ ،‬می تواند موجب بهبود برخی از مشخصات بتن‬ ‫گردد که بارزترین آن کنترل عرض ترك ها و کنترل از جمع شدگی‬ ‫بتن شود‪.‬‬ ‫مقایسه اقتصادی گزینه های بتن الیافی با بتن مسلح‬ ‫در مطالعه حاضر مقادیر ریالی مصالح بر اساس فاکتورهای صادرشده‬ ‫از تولیدکنندان داخلی صورت گرفته است [‪ 3‬و ‪ .]4‬قیمت الیاف فوالدی‬ ‫برابر فاکتور صادرشده توسط شرکت صنابع مفتول فوالدی زنجان در تاریخ‬ ‫‪ 97/06/07‬معادل ‪ 90/000‬ریال به ازای هر کیلوگرم‪ ،‬قیمت الیاف پلی پروپیلن‬ ‫برابر فاکتور صادرشده توسط شرکت همگرایان تولید در تاریخ‪ 97/06/07‬معادل‬ ‫‪ 160/000‬ریال به ازای هر کیلوگرم‪ ،‬و نهایتاً قیمت میلگرد بر اساس قیمت‬ ‫استعالم شده از شرکت فوالد پرشین آریا (ابهر) در همان تاریخ (‪)97/06/07‬‬ ‫مالک مقایسه ریالی قرار گرفته است‪ .‬شایان ذکر است در مقایسه ریالی موجود‬ ‫صرفه جویی حاصل از حذف فرایند حمل آهن آالت و عدم نیاز به عوامل انسانی‬ ‫برش و جای گذاری میل گرد در محل در نظر گرفته نشده است و با فرض فرایند‬ ‫مشابه بتن ریزی در هر سه حالت‪ ،‬صرفاً به مقایسه هزینه تامین مصاح در سه‬ ‫حالت به کارگیری از شبکه میلگرد مطابق نقشه‪ ،‬بتن حاوی الیاف فوالدی و بتن‬ ‫حاوی الیاف پلی پروپیلن پرداخته شده است‪.‬‬ ‫مقادیر به کارگیری الیاف فوالدی در دو حالت ‪ 15‬و ‪ 25‬کیلوگرم بر‬ ‫مترمکعب بر اساس نتایج و توصیه فنی ذیل گزارش شماره‪6281-8-91‬‬ ‫مورخ ‪ 91/10/11‬که توسط مرکز تحقیقات راه‪ ،‬مسکن و شهرسازی‬ ‫انتشار یافته است مالک محاسبه قرار گرفته است‪ .‬همچنین مقادیر‬ ‫بکارگیری الیاف پلی پروپیلن معادل ‪0.9‬کیلوگرم بر مترمکعب (‪0.1‬‬ ‫درصد حجمی بتن) بر اساس نتایج گزارش شماره ‪CMI-8409178‬‬ ‫مورخ دی ماه ‪ 1384‬که توسط انستیتو مصالح ساختمانی دانشکده‬ ‫فنی دانشگاه تهران انتشار یافته است مالک محاسبه قرار گرفته است‪.‬‬ ‫همچنین در این مقایسه نظر به تجربیات و گزارش های کارگاهی‬ ‫پیشین نگارنده مبنی بر کاهش کارایی و روانی بتن در حالت به کارگیری‬ ‫الیاف و ضرورت مصرف افزوددنی های کاهنده آب جهت جبران این‬ ‫نقیصه‪ ،‬در محاسبه قیمت تمام شده مخلوط های الیافی‪ ،‬مقادیر مشخصی‬ ‫از افزودنی فوق روان کننده در محاسبه لحاظ شده است‪.‬‬ ‫جدول ‪ -3‬مقایسه ریالی هزینه تمام شده مخلوط الیافی (فوالدی ‪ /‬پلی‬ ‫پروپیلن) با بتن مسلح با میل گردمطابق نتایج مشاهده می شود قیمت‬ ‫تمام شده ‪ 1‬متر مکعب بتن حاوی الیاف پلی پروپیلین برابر ‪260/675‬‬ ‫ریال یعنی ‪ 82‬درصد ارزانتر از حالت اولیه اجرای بتن مسلح با قیمت‬ ‫تمام شده ‪ 1/442/350‬ریال می باشد‪ .‬این کاهش هزینه در صورت‬ ‫محاسبه جهت بیمارستان ‪ 160‬تختخوابی نیشابور با مساحت طبقه همکف‬ ‫حدود ‪ 4000‬متر مربع و ‪ 400‬مترمکعب بتن کفسازی در طبقه همکف‬ ‫موجب صرفه جویی‪ 473/090/800‬ریالی در هزینه اجرا خواهدشد‪ .‬این‬ ‫رقم بدون احتساب حذف هزینه های حمل و نقل مصالح‪ ،‬هزینه اجرای‬ ‫آرماتوربندی‪ ،‬حذف اسپیسر پالستیکی و صرفه جویی حاصل از کاهش‬ ‫زمان عملیات اجرایی است‪.‬‬ ‫ترک خوردگی غیرسازه ای‪ ،‬انواع ترک خوردگی‪،‬‬ ‫علل پیدایش و عوارض ناشی از آن‬ ‫بروز ترک های جمع شدگی خمیری عارضه ای متداول در بتن ریزی‬ ‫دال ها‪ ،‬فونداسیون هاست که عواملی چون وزش باد‪ ،‬دمای هوا باال‬ ‫و روانی بتن موجب تشدید آن می شود‪ .‬وقوع این ترک ها گاهی به‬ ‫گونه ای حادث می شود که ضعف باربری سازه را به همراه دارد‪ .‬بروز‬ ‫ترک های سطحی حتی در صورتی که موجب ضعف سازه ای نگردد‬ ‫مسیری برای ورود عوامل خورنده است که اکسیداسیون آرماتورها و در‬ ‫نتیجه آسیب به المان سازه ای را موجب می شود[‪.]5‬‬ ‫از سوی دیگر استفاده از آرماتورهای فوالدی جهت پیشگیری از وقوع‬ ‫ترک ها غیر اقتصادی بوده و به دلیل فواصل شبکه آرماتورها از یکدیگر‬ ‫اثرگذاری قابل قبولی ندارد‪ .‬افزودن الیاف پلیمری یا فوالدی به صورت‬ ‫تصادفی به مخلوط های بتنی ایده جدیدی است که به منظور کنترل‬ ‫ترک ها معرفی شده است‪.‬‬ ‫جمع شدگی خمیری قبل از سخت شدن بتن رخ می دهد‪ .‬جمع‬ ‫شدگی خمیری ناشی از کاهش آب آزاد در مخلوط بتن است‪ ،‬زیرا‬ ‫سطح بتن در معرض تبخیر قرار می گیرد‪ .‬روند تبخیر تابع شرایط‬ ‫محیطی مانند دما‪ ،‬سرعت باد‪ ،‬و رطوبت نسبی است‪ .‬معموال کاهش‬ ‫آب مخلوط بتن ناشی از تبخیر‪ ،‬با عمل آب انداختن جایگزین می شود‪.‬‬ ‫هرگاه روند تبخیر بیش از روند آب انداختن باشد‪ ،‬کاهش موضعی‬ ‫حجم به وجود می آید‪ .‬در صورت وجود قیدهایی مانند آرماتور به ویژه‬
‫‪44‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫در الیه سطحی بتن به عنوان مانع در مقابل جمع شدگی‪ ،‬تنش های‬ ‫کششی در سطح بتن اعمال شده و به دلیل مقاومت کششی بسیار‬ ‫کم بتن در ساعات اولیه‪ ،‬احتمال ترک خوردگی وجود دارد[‪.]6‬معموال‬ ‫ترک ها در زاویه ‪ 45‬درجه نسبت به محور دال بتنی ایجاد می شوند‪.‬‬ ‫گاهی اوقات شکل ترک ها از امتداد شبکه میل گرد فوقانی تبعیت‬ ‫می کند به خصوص اگر شبکه میل گرد نزدیک به سطح بتن باشد‪ ،‬زیرا‬ ‫میل گرد به عنوان افزایش دهنده تنش عمل می کند‪.‬‬ ‫معموال ترک های ناشی از جمع شدگی خمیری در سطح بتن عرض‬ ‫زیادی دارند و به ‪ 2‬تا ‪ 3‬میلیمتر می رسند‪ ،‬اما عرض آنها در عمق‬ ‫کاهش می یابد‪ ،‬هرچند در بعضی موارد‪ ،‬ترک ها تا عمق اعضای بتنی‬ ‫ادامه یابد‪.‬‬ ‫بررسی انواع ترک های غیرسازه ای‬ ‫انواع ترک ها بسته به مکانیزم شکل گیری آن ها مشخصات متفاوتی‬ ‫دارند‪ .‬انواع ترک ها در زمان های مختلفی از عمر بتن ظاهر می شوند‬ ‫و شکل و الگوی این ترک ها و به خصوص زمان اولین پیدایش در‬ ‫تشخیص علت بروز آنها بسیار اهمیت دارد‪ .‬سریع ترین ترک ها از لحاظ‬ ‫پیدایش عبارت از ترک های ناشی از جمع شدگی خمیری و نیز ترک‬ ‫های ناشی از نشست خمیری بتن که معموالً بعد از چند ساعت از زمان‬ ‫ریختن و جادادن ظاهر می شوند [‪.]7‬‬ ‫و حرکت مواد با وزن مخصوص بیشتر به سمت پایین با قید شبکه‬ ‫میل گردها و یا قالب ها ممانعت می شود‪ .‬بتن خمیری می تواند‬ ‫با تشکیل قوس هایی روی هر میل گرد‪ ،‬سطح زیرین میل گرد را با‬ ‫کشش همراه کند‪ .‬ترک هایی می تواند در ارتباط با فضاهای خالی و‬ ‫حفره های زیر میل گرد نیز تشکیل شود‪ .‬هنگامی که میل گردها با‬ ‫فاصله کمی نسبت به هم قرار می گیرند‪ ،‬کل بتن روی آنها به صورت‬ ‫قوس درآمده و بتن زیر نشست می کند‪ .‬این حالت می تواند سبب‬ ‫ایجاد جدایی و گسستگی زیر میل گردها گردد‪ .‬این ترک ها معموالً در‬ ‫امتداد میل گردها و در سطح بتن تشکیل می شوند و معموالً عرضی‬ ‫حدود ‪1‬میلیمتر یا بیشتر دارند [‪.]7‬‬ ‫در ادامه سعی شده است تا با بررسی نتایج گزارش شده توسط‬ ‫محققین نوع و میزان اثرگذاری این عامل بر دوام و نفوذپذیری بتن‬ ‫مورد واکاوی قرار گیرد‪.‬‬ ‫شکل ‪ -11‬ترک‬ ‫خوردگی جمع شدکی‬ ‫خمیری در سطح دال‬ ‫شکل‪-12‬‬ ‫عمق ترک‬ ‫خوردگی در‬ ‫جدول ‪ -4‬انواع ترک خوردگی های غیر سازه ای بتن و زمان بروز آنها [‪]7‬‬ ‫‪ ‬ترک های ناشی از جمع شدگی پالستیک‬ ‫در هنگام ریختن بتن‪ ،‬به علت خاصیت خمیری آن وقوع آب‬ ‫انداختگی بر روی سطح بتن محتمل بوده و دمای هوای باال و وزش باد‬ ‫سبب تبخیر شدید از سطح بتن می شود‪ .‬بر اثر این تبخیر الیه سطحی‬ ‫خشک شده و حجم آن کمتر می شود‪ .‬این تغییر حجم باعث ایجاد‬ ‫تنش های کششی در الیه سطحی بتن که هنوز حالت خمیری داشته و‬ ‫مقاومت کمی دارد می شود و سبب ترک خوردگی در الیه سطحی بتن‬ ‫می شود‪ .‬در صورتی که سرعت تبخیر بیش از ‪ 1‬کیلوگرم بر مترمربع‬ ‫در ساعت باشد‪ ،‬احتمال ترک خوردگی کام ً‬ ‫ال وجود دارد‪ .‬این نوع ترک‬ ‫ها گاه تا ‪ 2‬میلیمتر عرض و ‪ 300‬تا ‪ 500‬میلیمتر طول و ‪ 2‬تا ‪50‬‬ ‫میلیمتر عمق دارند که معموالً الگوی شکل گیری آنها تصادفی است‪.‬‬ ‫‪ ‬ترک های ناشی از نشست خمیری بتن‬ ‫نوع دیگری از ترک خوردگی وجود دارد که ناشی از حرکت ذرات‬ ‫سنگدانه به سمت پایین و باال آمدن ذرات سیمان به باال و جایگزین‬ ‫شدن آن با سنگدانه ها در سطح است‪ .‬حرکت رو به باالی آب می‬ ‫تواند باعث ترک خوردگی ناشی از نشست خمیری بتن شود‪ .‬ته نشینی‬ ‫مغزه گرفته شده‬ ‫اثر الیاف بر ترک خوردگی ناشی از جمع شدگی خمیری‬ ‫بتن ذاتا یک ماده ترد بوده و مقاومت کششی آن به مراتب از مقاومت‬ ‫فشاری آن کمتر است‪ ،‬مسلح کردن بتن با الیاف کوتاهی که در حجم‬ ‫آن پراکنده شده اند‪ ،‬یک روش موثر برای افزایش طاقت خمشی‪ ،‬جذب‬ ‫بهتر انرژی و افزایش مقاومت کششی می باشد‪ .‬الیاف پراکنده شده با‬ ‫ایجاد یک شبکه مقاوم از توسعه ترک ها پیشگری کرده و همانند پلی‬ ‫در بین لبه های ترک بار وارده را تحمل می کند‪ .‬تکنولوژی بتن الیافی‬ ‫در پاسخ به نیازهای ارتقای شکلپذیری بتن در کاربردهایی از قبیل‬ ‫کفهای صنعتی‪ ،‬سرشمع های پیشساخته که تحت بارهای ضربهای‪،‬‬ ‫تولید لولههای بتنی انتقال آب جهت پیشگری از تراوش آب ناشی‬ ‫از ترکخوردگی خمشی در مراحل بارگیری توسعه پیدا کرد و تاکنون‬ ‫تجربیات بسیاری از استفاده موفق از این تکنولوژی گزارش شده است‪.‬‬ ‫در روش های آزمایشگاهی جهت مطابقت انجام آزمایش با شرایط‬ ‫واقعی و وقوع جمع شدگی خمیری از نوع مقید‪ ،‬قیدهایی به گونه‬ ‫های متفاوت در قالب بتن تعبیه می شود‪ .‬همچنین به منظور تسریع‬ ‫و تشدید شرایط جهت ترک خوردگی معموال از قالب های با ضخامت‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫کم نسبت به ابعاد طول و عرض آنها استفاده می شود‪ .‬برای افزایش‬ ‫تبخیر سطحی نمونه ها و همچنین اعمال شرایط یکسان برای آزمونه‬ ‫های متفاوت معموال از تونل های باد با اعمال سرعت باد مشخص در‬ ‫آزمایشگاه استفاده می شود‪.‬‬ ‫شکل‪-13‬‬ ‫تونل باد جهت‬ ‫افزایش تبخیر‬ ‫سطحی نمونه ها‬ ‫شکل‪ -14‬قالب های ساخته شده جهت آزمایش‬ ‫‪ Passuello‬و همکارانش اثر الیاف پلی وینیل الکل (‪ )PVA‬را با دو‬ ‫قطر ‪ 40‬و ‪ 660‬میکرومتر بر عرض ترک های ناشی از جمع شدگی‬ ‫خمیری مورد بررسی قرار دادند‪ .‬آنها همچنین در بعضی از طرح ها در‬ ‫کنار الیاف از افزودنی کاهنده جمع شدگی استفاده کردند [‪ ]8‬مشاهده‬ ‫شد که بیشترین عرض ترک در طرح فاقد افزودنی و الیاف اندازه گیری‬ ‫شده است‪ .‬استفاده از افزودنی کاهنده جمع شدگی در زمان مساوی‬ ‫عرض ترک را به نصف کاهش داده است اما در تمامی طرح های الیافی‬ ‫عملکرد بهتری نسبت به این افزودنی مشاهده شد‪ .‬اما مقایسه بین‬ ‫طرح های حاوی الیاف با قطرهای متفاوت نشان داد که الیاف با قطر‬ ‫کمتر کاهش بیشتر در عرض ترک های جمع شدگی خمیری را موجب‬ ‫می شود به طوری که طرح حاوی الیاف با قطر ‪ 40‬میکرومتر در غیاب‬ ‫افزودنی کاهنده جمع شدگی عملکرد بهتری نسبت به طرح حاوی‬ ‫الیاف ‪ 660‬میکرو متر و افزودنی کاهنده جمع شدگی داشته است‪.‬‬ ‫‪ Sivakumar‬و ‪ Santhanam‬در مطالعه دیگری‪ ،‬اثر ‪4‬نوع الیاف‬ ‫متفاوت را بر رفتار خمیری بتن های حاوی ‪ 7‬درصد دوده سیلس مورد‬ ‫بررسی قرار دادند‪ .‬الیاف مورد استفاده در این تحقیق‪ ،‬الیاف فوالدی‪،‬‬ ‫پلی پروپیلن‪ ،‬الیاف شیشه و الیاف پلی استر را شامل می شوند [‪ .]9‬در‬ ‫این مطالعه جهت مقایسه عملکرد بتن های الیافی در مقابل پدیده ترک‬ ‫خوردگی جمع شدگی خمیری‪ ،‬برای هر یک از طرح ها‪ ،‬زمان وقوع‬ ‫اولین ترک‪ ،‬بیشترین عرض ترک‪ ،‬مجموع طول ترک ها و مجموع مساحت‬ ‫ترک ها اندازه گیری و محاسبه شد‪ .‬در این مطالعه جهت اندازه گیری ابعاد‬ ‫ترک خوردگی از نرم افزارهای آنالیز تصویر استفاده شد که امکان اندازه‬ ‫گیری با دقت باالیی را امکان پذیر می کند‪ .‬همچنین با محاسبه درصد‬ ‫کاهش مساحت ترک در هریک از طرح های الیافی نسبت به طرح فاقد‬ ‫الیاف مقایسه آسانتری بین نتایج بدست آمده میسر شده است‪.‬‬ ‫افزودن الیاف به طرح شاهد سبب تاخیر قابل مالحظه ای در زمان‬ ‫وقوع اولین ترک شده است‪ .‬این زمان در طرح شاهد‪ 160 ،‬دقیقه‬ ‫گزارش شده است که با افزودن الیاف فوالدی به ‪ 280‬دقیقه افزایش‬ ‫می یابد‪ .‬نتایج نشان می دهد ترکیب الیاف فوالدی با هر یک از الیاف‬ ‫پلیمری تاخیر بیشتری در زمان وقوع اولین ترک نسبت به طرح حاوی‬ ‫الیاف فوالدی بصورت مجزا را موجب می شود‪ .‬همچنین در طرح های‬ ‫ترکیبی نیز هرچه نسبت الیاف فوالدی به الیاف پلیمری کاهش می یابد‬ ‫نتیجه بهتری حاصل می شود‪.‬‬ ‫مشابه با این نتیجه در بیشترین عرض ترک‪ ،‬مجموع طول ترک ها و‬ ‫مجموع مساحت ترک ها نیز مشاهده می گردد‪ ،‬کمترین مقدار اندازه گیری‬ ‫شده برای این پارامترها که به معنی بهترین عملکرد خواهد بود در طرح های‬ ‫حاوی الیاف پلیمری و در غیاب الیاف فوالدی گزارش شده است‪.‬‬ ‫شکل ‪ 16‬تغییرات مساحت ترک های اندازه گیری شده را برای‬ ‫طرح های الیافی نسبت به طرح شاهد را نشان می دهد‪ .‬توضیحات‬ ‫ارائه شده پیرامون عملکرد بهتر الیاف پلیمری نسبت به الیاف فوالدی‬ ‫در نمودار زیر مشاهده می شود‪ .‬افزودن الیاف فوالدی به طرح شاهد‬ ‫مساحت ترک ها را از حدود ‪ 150 mm2‬به حدود ‪75 mm2‬کاهش‬ ‫داده است‪ .‬اما با افزایش درصد الیاف پلیمری نسبت به الیاف فوالدی‬ ‫کاهش بیشتری در مساحت ترک حاصل می شود به طوری که در‬ ‫طرح های حاوی ‪ 100‬درصد الیاف پلیمری مساحت ترک ها کمتر از‬ ‫‪10 mm2‬اندازه گیری شده است‪.‬‬ ‫شکل ‪ -15‬تغییرات‬ ‫عرض ترک با گذشت‬ ‫زمان[‪]8‬‬ ‫شکل ‪-16‬تغییرات مساحت ترک با افزایش درصد الیاف[‪]9‬‬
‫‪46‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫‪ Pelisser‬و همکارانش در مطالعه آزمایشگاهی دیگری امکان کاهش‬ ‫ترک خوردگی جمع شدگی خمیری را با افزودن الیاف پلی پروپیلن‪ ،‬شیشه‪،‬‬ ‫نایلون و ‪ PET‬بررسی کردند [‪ .]10‬آنها در این مطالعه عرض ترک های‬ ‫جمع شدگی خمیری را را برای طرح بدون الیاف و طرح های حاوی مقادیر‬ ‫‪ 0.05‬و ‪ 0.1‬درصد حجمی الیاف متفاوت را اندازه گیری کردند‪.‬‬ ‫مطابق نتایج افزودن الیاف کاهش چشمگیر طول و تعداد ترک های‬ ‫ناشی از جمع شدگی خمیری را سبب شده است‪ .‬بیشترین اثر کاهشی‬ ‫در ترک خوردگی برای طرح های حاوی الیاف پلی پروپیلن به ثبت‬ ‫رسیده است‪ .‬و الیاف نایلون اثر کمتری در مقایسه با سایر الیاف در‬ ‫کاهش ترک خوردگی را موجب شده است‪.‬‬ ‫‪ Banthia‬و همکارش نحوه اثرگذاری مشخصات ظاهری الیاف‬ ‫پلی پروپیلن بر ترک های جمع شدگی خمیری را مورد مطالعه قرار‬ ‫دادند [‪ Banthia .]11‬نمونه های بتنی ساخته شده با طرح های‬ ‫اختالط حاوی مقادیر مختلف الیاف پلی پروپیلن که مشخصات ظاهری‬ ‫متفاوتی داشتند را در محفظه تونل باد مجهز به سه هیتر و یک فن‬ ‫الکتریکی با قدرت گردش ‪ 1550‬دور در دقیقه قرار دادند تا دمای ‪50‬‬ ‫درجه سانتیگراد و رطوبت ‪ 5‬درصدی محفظه تامین گردد‪ .‬نرخ تبخیر‬ ‫سطی با شرایط توصیف شده ‪ kg/m2/h 0/8‬اندازه گیری شد‪.‬‬ ‫در شکل ‪ 17‬تصویری از نحوه ترک خوردگی در نمونه های با و بدون‬ ‫الیاف پلی پروپیلن نشان داده شده است‪ .‬بهترین عملکرد به معنای‬ ‫کمترین ترک خوردگی سطحی برای طرح حاوی ‪0/2‬درصد الیاف و‬ ‫کمترین ترک خوردگی یعنی بدترین عملکرد برای نمونه فاقد الیاف‬ ‫بدست آمده است‪.‬‬ ‫شکل ‪ -18‬اثرگذاری الیاف بر عرض ترک و مساحت ترک ها[‪]11‬‬ ‫نمودار ‪ 19‬نشان می دهد که تغییرات پارامترهای عرض ترک و تعداد‬ ‫ترک ها که در ارزیابی خطر جمع شدگی خمیری مخلوط های بتنی‬ ‫اندازه گیری می شود علی رغم روند مشترک اما لزوماً نرخ مشابهی‬ ‫ندارد‪ .‬بدین معنی که هر دو پارامتر با افزودن الیاف به طرح ها‪ ،‬کاهش‬ ‫می یابد با این تفاوت که نرخ کاهش تعدادد ترک ها بسیار کندتر از نرخ‬ ‫کاهشی عرض ترک ها است‪ .‬بر اساس منابع و تجربیات اجرایی عرض‬ ‫ترک پارامتر پراهمیت تری از تعداد ترک های است ‪ ،‬چرا که با افزایش‬ ‫عرض ترک‪ ،‬افزایش عمق ترک و در نتیجه خطر نفوذ خورنده ها و‬ ‫آسیب به اعضای سازه ای تشدید می گردد‪.‬‬ ‫شکل ‪ -17‬نمونه فاقد‬ ‫الیاف(‪ ،)a‬حاوی ‪% 0.1‬‬ ‫الیاف(‪ ،)b‬حاوی ‪% 0.2‬‬ ‫الیاف(‪)c‬‬ ‫مطابق نتایج افزایش درصد الیاف از ‪ 0/1‬درصد به ‪ 0/2‬درصد تاثیر‬ ‫چشمگیری بر کاهش مساحت ترک های سطحی و همچنین کاهش‬ ‫بیشترین عرض ترک تشکیل شده بر سطح نمونه ها دارد‪ .‬اگرچه این‬ ‫روند کاهشی با افزایش درصد الیاف به ‪ 0/3‬درصد همچنان ادامه دارد‬ ‫اما نرخ کاهشی کمتری داشته است‪ .‬از سوی دیگر الیاف با کمترین قطر‬ ‫و بیشترین طول بهترین عملکرد در کنترل ترک های انقباض خمیری‬ ‫را موجب شده است‪.‬‬ ‫نمودارهای ‪ 18‬و ‪ 19‬تصویر واضحی از عملکرد الیاف در کنترل‬ ‫ترک های جمع شدگی خمیری را نشان می دهد که نشانگر کارایی‬ ‫سودمند الیاف بدین منظور است‪ .‬در نمودار ‪ 18‬مشاهده می گردد روند‬ ‫مشابه و همچنین آهنگ یکسانی در تغییر پارامترهای عرض ترک و‬ ‫مساحت ترک های سطحی با افزودن الیاف به طرح های بتنی وجود دارد‪.‬‬ ‫شکل ‪ -19‬اثرگذاری الیاف بر عرض ترک و تعداد ترک ها [‪]11‬‬ ‫نتایج تحقیقات بطور کلی نشان از عملکرد بسیار موفق الیاف در‬ ‫کاهش میزان ترک خوردگی جمع شدگی خمیری دارد‪ .‬به طوری که‬ ‫کاهش درصد ترک خوردگی درنتیجه الیاف بسیار بیشتر از طرح های‬ ‫حاوی مواد افزودنی کاهنده جمع شدگی خمیری اندازه گیری شده‬ ‫است‪ .‬در یکی از مطالعات مشخص شد که شکل ظاهری الیاف بر میزان‬ ‫کنترل ترک های جمع شدگی خمیری موثر است بدین صورت که‬ ‫الیاف با قطر کمتر عملکرد بهتری در کاهش عرض ترک در زمان‬ ‫یکسان را موجب شد‪ .‬در مطالعه دیگری الیاف پلیمری نسبت به الیاف‬ ‫فوالدی نقش موثرتری در تاخیر در زمان وقوع اولین ترک‪ ،‬کاهش‬ ‫بیشترین عرض ترک‪ ،‬مجموع طول ترک ها و مجموع مساحت ترک ها‬ ‫داشته است‪ .‬مقایسه اثر الیاف الیاف پلی پروپیلن‪ ،‬شیشه‪ ،‬نایلون و‬ ‫‪ PET‬بیشترین کاهش طول ترک ها را در طرح های حاوی الیاف پلی‬ ‫پروپیلن نشان داد‪.‬‬ ‫اثرگذاری ترک خوردگی بر نفوذپذیری‬ ‫یکی از عواملی که نفوذپذیری بتن را به شدت تحت تاثیر قرار‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫می دهد ترک خوردکی بتن است‪ .‬ترک های غیرسازه ای در سطح بتن‬ ‫نقص اجرایی متدوالی است که در دال ها و فونداسیون ها بروز می یابد‪.‬‬ ‫‪ Park‬و همکارانش در مطالعه ای بررسی عرض ترک در نمونه های‬ ‫بتن ساخته شده در آزمایشگاه بر میزان نفوذ آب را مورد بررسی قرار‬ ‫دادند[‪ .]12‬آنها با اعمال بار بر روی نمونه های آزمایشگاهی به شیوه ی دو‬ ‫نیم شدن استوانه(برزیلی) ترک های عمدی در نمونه ها ایجاد کرده و پس‬ ‫از اندازه گیری قطر ترک ایجاد شده نمونه ها را تحت نفوذ آب قرار دادند‪.‬‬ ‫آب بندی شده و سپس در محلول سدیم کلراید قرار گرفتند تا نفوذ‬ ‫یون های کلراید از سح ترک خورده نمونه امکان پذیر شود‪ .‬پس از‬ ‫گذشت زمان الزم جهت انتشار یون های کلراید به عمق نمونه‪ ،‬درصد‬ ‫یون کلراید در عمق های مختلف نمونه های با عرض ترک خوردگی‬ ‫متفاوت اندازه گیری شد‪.‬‬ ‫پروفیل درصد وزنی کلراید در عمق های مختلف نمونه های ترک‬ ‫خورده در شکل ‪ a-22‬و ‪ b-22‬به ترتیب برای نمونه های ساخته شده‬ ‫از بتن با سیمان پرتلند و بتن حاوی سیمان آمیخته با سرباره کوره‬ ‫آهن گدازی نشان داده شده است‪.‬‬ ‫شکل ‪ -20‬ایجاد ترک در نمونه استوانه ای در بارگذاری به روش‬ ‫شکافت[‪]12‬‬ ‫در این روش کاهش ارتفاع آب در ستون مدرج روی نمونه معرف‬ ‫نفوذ پذیری نمونه است‪ .‬بیشترین میزان آب عبوری برای نمونه های‬ ‫با عرض ترک‪ 0/4 mm‬و کمترین میزان برای نمونه ی بدون ترک‬ ‫گزارش شده است‪ .‬مشاهده شد که سرعت نفوذ آب در نمونه ی با‬ ‫عرض ترک‪0/4 mm‬حدود ‪ 5000‬برابر نمونه ی سالم ثبت شده است‪.‬‬ ‫تغییرات میزان نفوذ پذیری با عرض ترک در نمودارهای ارائه شده نشان‬ ‫دهنده ی افت قابل توجه دوام بتن پس از بروز ترک های احتمالی است‬ ‫که ممکن است در نتیجه ی عوامل متفاوتی در سازه های بتن آرمه‬ ‫ظهور و گسترش یابد‪.‬‬ ‫شکل ‪-22‬پروفیل درصد وزنی کلراید در عمق بتن برای طرح های با‬ ‫عرض ترک خوردگی متفاوت[‪]13‬‬ ‫نمودارها نشان می دهد که با افزایش عمق از سطح درصد کلراید‬ ‫نیز کاهش می یابد امری که قابل انتظار است‪ .‬مقایسه درصد کلراید‬ ‫در نمونه های با عرض ترک متفاوت در تمامی عمق ها نشان می دهد‬ ‫که بیشترین میزان نفوذپذیری در نمونه های با بیشترین عرض ترک‬ ‫خوردگی یعنی ‪0/2‬میلی متر صورت گرفته است و این پارامتر با کاهش‬ ‫عرض ترک روند نزولی دارد اما نکته قابل توجه در نتایج این است‬ ‫که اثرگذاری عرض ترک بر میزان نفوذپذیری کلراید در اعماق میانی‬ ‫نمونه ها بیشتر از سطح و قعر نمونه است‪.‬‬ ‫در این مطالعه همچنین در عمق ‪ 45‬و ‪ 65‬میلیمتر با اندازه گیری‬ ‫درصد کلراید نفوذی در فواصل ‪ 10‬و ‪ 20‬میلی متری از طرفین محل‬ ‫ترک اندازه گیری شده است تا انتشار افقی عامل خوردگی را در یتن‬ ‫بررسی کنند‪ .‬نمودار الف و ب به ترتیب پروفیل انتشار کلرید در نمونه‬ ‫با عرض ترک خوردگی ‪ 0/1‬و ‪ 0/15‬میلی متر را نشان می دهد‪.‬‬ ‫شکل ‪ -21‬نرخ نفوذپذیری آب به ازای عرض ترک متفاوت[‪]12‬‬ ‫‪ Ye‬و همکارانش اثر ترک خوردگی بر انتشار یون کلراید در‬ ‫نمونه های بتنی را مورد بررسی قرار دادند‪ .‬در این مطالعه با اعمال تنش‬ ‫خمشی به روش سه مقطه ای بر آزمونه های منشوری بتن‪ ،‬ترک در وسط‬ ‫آزمونه ایجاد گردید‪ .‬سپس به وسیله میکروسکوپ عرض ترک ایجاد شده‬ ‫اندازه گیری گردید‪ .‬جهت بررسی اثر عرض ترک بر میزان انتشار یون ها با‬ ‫اعمال تنش های متغیر بر نمونه های مجزا سعی شد تا نمونه هایی با عرض‬ ‫ترک های مختلف در بازه ‪ 0/05‬تا ‪ 0/2‬میلیمتر تهیه شود[‪.]13‬‬ ‫پنج وجه نمونه ها پس از ایجاد ترک های اولیه‪ ،‬با مواد اپوکسی‬ ‫شکل ‪ -23‬پروفیل درصد وزنی کلراید در راستای عمود بر ترک بتن‬ ‫برای طرح های با عرض ترک خوردگی متفاوت[‪]13‬‬ ‫مشاهده می شود بیشترین درصد کلراید در محل ترک اندازه گیری‬ ‫شده است و با افزایش عرض ترک این مقدار به میزان قابل توجهی‬
‫‪48‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫افزایش می یابد و با دورشدن از محل ترک به طرفین از درصد کلراید‬ ‫نفوذی کاسته می شود‪ .‬اختالف چشمگیر درصد کلراید در یک عمق‬ ‫مساوی در محل ترک و فاصله ‪ 2‬سانتی متری از محل ترک به وضوح‬ ‫از اثرگذاری ویژه ترک ها در نفوذ عوامل خورنده و نهایتاً خوردگی‬ ‫آرماتورها و خرابی سازه های بتن آرمه را به اثبات می رساند‪.‬‬ ‫‪ Kim‬و همکارانش نمونه های منشوری بتن با طرح اختالط های‬ ‫متفاوت ساختند[‪ .]14‬در نمونه های منشوری بتن یک میل گرد در‬ ‫عمق ‪ 30‬تا ‪ 60‬میلمتر از سطح کارگذاشته شد‪ ،‬نمونه ها پس از مدت‬ ‫عمل آوری تحت تنش خمشی سه نقطه ای قرارگرفته و ترکی با‬ ‫عرض تا ‪ 1/5‬میلی متر بر روی نمونه ها ایجاد شد‪ .‬نمونه ها سپس‬ ‫تحت خوردگی تسریع شده محلول سدیم کلراید قرار گرفته و پس‬ ‫از آن جهت بررسی اثرگذاری عرض ترک بر توسعه خوردگی میلگرد‬ ‫مدفون‪ ،‬آزمایش تعیین پتانسیل خوردگی )‪ (Half cell potential‬بر‬ ‫روی نمونه ها انجام گرفت[‪ .]4‬نتایج نشان می دهد که با افزایش‬ ‫عرض ترک در نمونه ها‪ ،‬پتانسیل الکتریکی در مجاورت محل ترک‪،‬‬ ‫روند صعودی داشته که به معنای نفوذ بیشتر یون های کلراید از محل‬ ‫ترک خوردگی نمونه هاست‪ .‬همچنین نمودار شکل ‪ 24‬رابطه خطی و‬ ‫مستقیم بین عرض ترک و پتانسیل الکتریکی برای نمونه ساخته شده‬ ‫با طرح اختالط ‪ B‬و کاور ‪ 3‬سانتی متری روی میلگرد را نشان می دهد‬ ‫که با افزایش عرض ترک‪ ،‬پتانسیل الکتریکی افزایش یافته که به معنی‬ ‫افزایش خوردگی آرماتور کارگذاشته در بتن است‪.‬‬ ‫افزایش عرض ترک تا ‪ 1/2‬میلی متر همچنان نتایج قابل قبول در‬ ‫محدوده عدم احتمال خوردگی قابل کسب است‪.‬‬ ‫شکل‪-25‬اثر نسبت آب به سیمان بر پتاسیل الکتریکی[‪]14‬‬ ‫شکل‪-26‬اثر ضخامت پوشش میلگرد بر پتاسیل الکتریکی[‪]14‬‬ ‫شکل ‪ -24‬تغییرات پتانسیل الکتریکی نمونه با افزایش عرض ترک[‪]14‬‬ ‫استاندارد ‪ ASTM‬جهت بررسی کیفی بتن بر اساس نتایج آزمایش‬ ‫پتانسیل الکتریکی رده بندی را ارائه نموده است که بر این اساس برای‬ ‫نتایج کمتر از ‪ 200‬میکرو ولت‪ ،‬بدون خوردگی‪ 200 ،‬تا ‪ 350‬میکرو‬ ‫ولت‪ ،‬خوردگی مشکوک و نتایج بیش از ‪ 350‬میکرو ولت را به معنی‬ ‫وقوع بیش از ‪ 90‬درصد خوردگی تعبیر می کند‪.‬‬ ‫در نمودار شکل ‪ 25‬تغییرات پتانسل الکتریکی با افزایش عرض ترک‬ ‫برای طرح با نسبت آب به سیمان ‪ 0.55‬و نمونه های با ضخامت کاور‬ ‫‪ 30‬و ‪ 70‬میلی متر نشان داده شده است‪ .‬مشاهده می گردد که افزایش‬ ‫ضخامت پوشش بتن اثر قابل مالحظه ای بر کاهش پتانسیل الکتریکی‬ ‫نمونههای ترک خورده میگردد‪ .‬همچنین در نمودار شکل ‪ 26‬مشاهده‬ ‫میگردد که با کاهش نسبت آب سیمان در نمونه های با کاور مساوی‬ ‫کاهش پتانسیل الکتریکی چشمگیری حاصل می گردد که حتی با‬ ‫‪ Desmettre‬آزمایشی طراحی کردند که در حین اعمال تنش‬ ‫کششی به میلگرد کارگذاشته شده در مرکز نمونه استوانه بتنی‪ ،‬نفوذ‬ ‫آب تحت فشار را از قسمت فوقانی نمونه اعمال و از این طریق تغییرات‬ ‫نیروی کششی میلگرد‪ ،‬عرض بازشدگی ترک بتن و میزان نفوذپذیری‬ ‫آب در بتن را بررسی و اندازه گیری کردند[‪.]15‬‬ ‫شکل ‪ -27‬دستگاه طراحی شده جهت اندازه گیری نفوذ آب با افزایش‬ ‫تنش بیرون کشیدگی میلگرد از بتن[‪]15‬‬ ‫در این مطالعه بررسی موردنظر بر روی نمونه های ساخته شده با دو‬ ‫گروه طرح اختالط بتن معمولی و بتن الیافی انجام گرفت‪ .‬نتایج ثبت‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫شده برای طرح بتن معمولی با کد ‪ NSC‬و برای بتن الیافی با کد ‪ FRC‬در‬ ‫نمودارها نشان داده شده است‪.‬‬ ‫شکل ‪ -30‬نرخ نفوذپذیری بتن با افزایش تنش کششی [‪]15‬‬ ‫شکل ‪ -28‬تغییرات عرض ترک با افزایش نیرو [‪]15‬‬ ‫شکل ‪ -29‬تغییرشکل میلگرد با افزایش نیرو[‪]15‬‬ ‫نمودارهای شکل ‪ 28‬و ‪ 29‬به ترتیب تغییر شکل میل گرد تحت کشش‬ ‫و عرض بازشدگی ترک ها در بتن را تحت اعمال کشش نشان می دهند‪.‬‬ ‫افزایش نیروی کششی موجب افزایش بازشدکی عرض ترک ها و همچنین‬ ‫بروز ترک های جدیدی در بتن شده اند‪.‬‬ ‫در نمودار ‪-30‬الف نرخ نفوذپذیری آب در نمونه های مختلفی که‬ ‫از طرح بتن معمولی و الیافی مورد آزمایش قرار گرفت با افزایش تنش‬ ‫کششی اعمالی به میلگرد نشان داده شده است‪ .‬در نمودار ‪-30‬ب میانگین‬ ‫این نمونه ها تصویر واضح تری از تغییرات را در اختیار می گذارد‪ .‬افزایش‬ ‫تنش ها با بروز نخستین ترک در محدوده تنش ‪ 100‬تا ‪ 200‬مگاپاسکال‪،‬‬ ‫آغاز روند صعودی نرخ نفوذپذیری آب را موجب می شود‪ .‬به کارگیری‬ ‫الیاف فوالدی در ترکیب طرح اختالط بتن عالوه بر تاخیر در تشکیل‬ ‫نخستین ترک‪ ،‬نرخ توسعه ترک ها و همچنین عرض بازشدگی ترک ها‬ ‫را با افزایش تنش ها کنترل می کند که این عملکرد الیاف در نهایت‬ ‫منجر به نرخ نفوذپذیری کمتر بتن در مقایسه با بتن معمولی می شود‪.‬‬ ‫اثرگذاری چمشگیر حضور الیاف در کنترل نرخ نفوذپذیری در شیب کمتر‬ ‫نمودار تنش–نفوذپذیری نمونه های الیافی در مقایسه با نمونه های بتن‬ ‫معمولی مشهود است‪.‬‬ ‫الف)نتایج کل نمونه ها‬ ‫ب) میانگین نتایج نمونه های الیافی و بدون الیاف‬ ‫‪ Hubert‬و همکارانش نیز در مطالعه دیگری با کشش میلگرد کارگذاشته‬ ‫شده در مرکز نمونه استوانه ای بتن‪ ،‬اثر ترک خوردگی ناشی از بیرون‬ ‫کشیدن میلگرد از بتن را بر نفوذپذیری مورد بررسی قرار دادند‪ .‬طرح‬ ‫شاهد با مقاومت مشخصه ‪ 50‬مگاپاسکال و سایر طرح ها با افزودن الیاف‬ ‫فوالدی به قطر ‪ 0/55‬میلی متر و طول ‪ 35‬میلی متر به میزان معادل‬ ‫‪ 0/75‬و ‪ 1.5/5‬درصد حجمی بتن و طرح دیگری با مقاومت مشخصه ‪120‬‬ ‫مگاپاسکال و ‪ 2‬درصد الیاف فوالدی ساخته شد[‪.]16‬‬ ‫نمودار ‪ 31‬تغییرات بیشترین عرض بازشدگی ترک (‪ ( Wmax‬را با افزایش‬ ‫نیروی کششی نشان می دهد‪ .‬مشاهده می شود که افزودن الیاف فوالدی به‬ ‫طرح های مخلوط سبب تاخیر در پیدایش نخستین ترک و همچنین کاهش‬ ‫قابل توجه عرض ترک به ازای نیروی اعمال شده برابر می گردد‪ .‬همچنین‬ ‫برای نمونه های با مقاومت فشاری ‪ 120‬مگاپاسکال و ‪ 2‬درصد حجمی الیاف‬ ‫فوالدی کمترین عرض ترک خوردگی اندازه گیری و گزارش شده است‪.‬‬ ‫نمودار ‪ 32‬نیز تغییرات نرخ نفوذپذیری آب در بتن را با افزایش تنش‬ ‫کششی به میل گرد که به معنی بروز و توسعه ترک ها است را نشان می دهد‪.‬‬ ‫مطابق نتایج افزودن ‪ 0/75‬درصد الیاف فوالدی کاهش قابل توجه شاخص‬ ‫نفوذپذیری بتن تحت اعمال تنش را موجب می گردد اما افزایش درصد الیاف‬ ‫به ‪ 1/5‬درصد شاخص نفوذپذیری را به حداقل می رساند‪ .‬نمونه های با مقاومت‬ ‫فشاری ‪ 120‬مگاپاسکال و ‪ 2‬درصد حجمی الیاف نیز در نتیجه بروز کمترین‬ ‫تعداد ترک و کمترین عرض بازشدگی‪ ،‬حداقل نفوذپذیری اندازه گیری شد‪.‬‬ ‫شکل ‪ -31‬تغییرات بیشترین عرض ترک با افزایش نیرو[‪]16‬‬
‫‪50‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫شکل ‪ -33‬الیاف مورد کاربرد در مطالعه شکل ‪ -34‬شمایی از نحوه بیرون‬ ‫کشیدن میل گرد مدفون در بتن‬ ‫شکل ‪ -32‬تغییرات نرخ نفوذپذیری با اقزایش تنش کششی [‪]16‬‬ ‫نتایج مطالعات پژوهشگران از اثرگذاری چشمگیر ترک خوردگی‬ ‫بر افزایش نفوذپذیری بتن حکایت دارد که کاهش دوام و عمر خدمت رسانی‬ ‫سازه های بتن آرمه به ویژه در شرایط محیطی خورنده را به همراه دارد‪.‬‬ ‫وقوع ترک خوردگی در پوشش بتن روی میل گردها که به دالیل سازه‬ ‫ای و یا غیرسازه ای بروز می یابد مسیری برای ورود آب‪ ،‬اکسیژن و یون‬ ‫های خورنده محسوب می شود که سبب تسریع انتشار عوامل خوردگی‬ ‫در عمق بتن و آغاز خوردگی میل گردها می شود‪ .‬در بتنهای پرمقاومت‬ ‫به دلیل مدول االستیسیته کمتر و درنتیجه تردی بیشتر بتن‪ ،‬آسیب‬ ‫پذیری پوشش بتن روی میلگردها در اثر اعمال تنش های ضربه ای و‬ ‫خمشی افزایش یافته و در نتیجه خطر نفوذ خورندهها در نتیجه بروز ترک‬ ‫خوردگی دوچندان خواهد بود‪.‬‬ ‫استفاده از مقادیر اندک الیاف فوالدی یا پلیمری در مخلوط های بتن‬ ‫باالخص بتن های پرمقاومت حتی در صورتی که اثر قابل مالحظه ای‬ ‫بر خواص مکانیکی بتن سخت شده نداشته باشد لیکن راهکار موفق و‬ ‫سودمندی در تاخیر ترک خوردگی سازه ای المان های بتنی و همچنین‬ ‫ممانعت از توسعه ترک ها به لحاظ تعداد و عرض بازشدگی به شمار آمده‬ ‫و حفظ دوام بتن را تضمین می کند‪.‬‬ ‫نقش الیاف در ارتقای پایداری بتن در برابر بروز و‬ ‫توسعه ترک در فرایند انکراژ‬ ‫به کارگیری بتن های با رده مقاومتی پایین و مقاومت ضربه ای پایین‬ ‫این مصالح در فرایند اتصال ضربه ای انکرهای اتصال اعضای وال پست‬ ‫به بستری کف سازی عموماً با بروز و توسعه ترک های قابل مالحظه در‬ ‫محل اتصال همراه است‪ .‬در مطالعه ‪ Huang‬و همکاران‪ ،‬ایده افزایش‬ ‫مقاومت چسبندگی بولت به بتن در نتیجه ارتقای مقاومت در برابر بروز یا‬ ‫توسعه ترک بتن الیافی در عملیات انکراژ طرح شده است‪ .‬در این مطالعه‬ ‫چگونگی تغییرات مقاومت چسبندگی آرماتور مدفون در بتن در نتیجه‬ ‫بکارگیری نسبت های متفاوت الیاف مورد بررسی قرار گرفت [‪.]17‬‬ ‫نتایج این مطالعه حاکی از آن است که بکارگیری الیاف در بتن در نتیجه‬ ‫پیشگیری از توسعه ترک های بروزیافته پیرامون آرماتور تحت کشش‪ ،‬افزایش‬ ‫مقاومت چسبندگی میل گرد و بتن را به همراه خواهد داشت‪.‬‬ ‫شکل ‪ -35‬چگونگی توسعه ترک و ممانعت الیاف از این رویداد در فرایند‬ ‫ ‬ ‫بیرون کشیدن میلگرد[‪]17‬‬ ‫اهمیت تامین شرایط اختالط جهت دستیابی‬ ‫به توزیع همکن الیاف در مقیاس کارگاهی‬ ‫یکی از مهمترین نکات در تولید بتن الیافی اطمینان از پخش شدگی‬ ‫مناسب و عدم گلوله شدن الیاف در بتن حجم بتن است‪ ،‬این کار در تولید‬ ‫حجم های کم بتن با روش های دستی و به آرامی به داخل مخلوط کن‬ ‫اضافه می شود اما در حجم های بزرگتر تدابیر ویژه ای از قبیل نصب‬ ‫محفظه الیاف بر روی ماشین های تراک میکسر و یا اختالط الیاف با مواد‬ ‫سیمانی و تولید ژل همگن الزم است‪.‬‬ ‫شکل ‪-36‬‬ ‫پخش شدگی‬ ‫الیاف در بتن‬ ‫سخت شده‬ ‫شکل ‪-37‬‬ ‫اضافه کردن الیاف‬ ‫به روش دستی به‬ ‫مخلوط کن‬
1397 ‫ آذر‬/5 ‫شماره‬ :‫مراجع‬ ‫ مورخ‬91-8-6281 ‫ شماره‬،‫گزارش بررسی الیاف فوالدی شرکت صنایع مفتول فوالدی زنجان‬ -1 ‫ مسکن و شهرسازی‬،‫ مرکز تحقیقات راه‬، 91/10/11 ‫ گزارش انجام خدمات مشاوره ای مربوط به «انجام تحقیقات الزم بر روی بتن های دارای الیاف پلی‬-2 ‫مورخ دی‬ CMI-8409178‫شماره‬ ،»‫پروپیلن به منظور بررسی خواص فیزیکی و مکانیکی در مفایسه با بتن شاهد‬ ‫ انستیتو مصالح ساختمانی دانشکده فنی دانشگاه تهران‬،1384 ‫ماه‬ 97/06/07 ‫ تاریخ‬970343 ‫ پیش فاکتور صادرشده توسط شرکت صنابع مفتول فوالدی زنجان با شماره‬-3 97/06/07 ‫ تاریخ‬411 ‫ پیش فاکتور صادرشده توسط شرکت شرکت همگرایان تولید با شماره‬-4 5- ACI 305.1-06 .Specification for Hot Weather Concreting, Reported by ACI Committee 305, 2007. 6- Uno P.J. Plastic Shrinkage Cracking and Evaporation Formulas. ACI Materials Journal; 95(34): 365-375, 1998. ‫” آیین نامه ملی‬،‫ مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن‬،428-‫ نشریه شماره ض‬-7 1384 ،“ )‫پایایی بتن در محیط خلیج فارس و دریای عمان (پیشنهادی‬ 8- Passuello A, Moriconi G, Shah S.p. Cracking behavior of concrete with shrinkage reducing admixtures and PVA fibers. Cement & Concrete Composites; 31: 699–704, 2009. 9-Sivakumar A, Santhanam M. A quantitative study on the plastic shrinkage cracking in high strength hybrid fibre reinforced concrete. Cement & Concrete Composites; 29: 575–581, 2007. 10- Pelisser F, Santos Neto A.B, La Rovere H.L, Pinto R.C. Effect of the addition of synthetic fibers to concrete thin slabs on plastic shrinkage cracking. Construction and Building Materials; 24: 2171–2176, 2010. 11- Banthia N, Gupta R. Influence of polypropylene fiber geometry on plastic shrinkage cracking in concrete. Cement and Concrete Research; 36 : 1263–1267, 2006. 12- Sang-Soon Park, Seung-Jun Kwon, Sang Hwa Jung, Sang-Woong Lee, (2012), “Modeling of water permeability in early aged concrete with cracks based on micro pore structure”, Construction and Building Materials 27, 597–604 13- Hailong Ye, Ye Tian, Nanguo Jin, Xianyu Jin, Chuanqing Fu, ,(2013), “Influence of cracking on chloride diffusivity and moisture influential depth in concrete subjected to simulated environmental conditions”, Construction and Building Materials 47,66–79 14- Yun Yong Kim, Jin Man Kim, Jin-Wook Bang, Seung-Jun Kwon, (2014), “Effect of cover depth, w/c ratio, and crack width on half cell potential in cracked concrete exposed to salt sprayed condition”, Construction and Building Materials 54, 636–645 15- C. Desmettre, J.-P. Charron, (2012), “Water permeability of reinforced concrete with and without fiber subjected to static and constant tensile loading”, Cement and Concrete Research 42, 945–952 16- Maxime Hubert, Clelia Desmettre, Jean-Philippe Charron, (2015), “Influence of fiber content and reinforcement ratio on the water permeability of reinforced concrete”, Materials and Structures, 48:2795–2807 17- Le Huang, Yin Chi, Lihua Xu, Ping Chen, Aoli Zhang, Local bond performance of rebar embedded in steel-polypropylene hybrid fiber reinforced concrete under monotonic and cyclic loading, Construction and Building Materials 103 (2016) 77–92 ‫جمع بندی مطالعه با ذکر مزیت های به کارگیری‬ ‫بتن الیافی‬ ‫اولویت فنی‬ ‫تامین توزیع مناسب و یکنواخت بتن و ارتقای عملکرد در جهت‬ ‫کاهش احتمال بروز ترک های جمع شدگی خمیری‬ ‫افزایش مقاومت در برابر بروز و توسعه ترک های ناشی از فرایند‬ ‫ضربه ای نصب رول بولت در اجرای وال پست‬ ‫کاهش یا حذف ترک های ماکرومتری بتن و در نتیجه کاهش‬ ‫نفوذپذیری در مقابل رطوبت پیشرونده از کف‬ ‫اولویت اقتصادی‬ ‫کاهش هزینه های تامین مصالح مطابق جدول آنالیز مالی‬ ‫کاهش هزینه های حمل و نقل مصالح‬ ‫عدم نیاز به بکارگیری اکیپ آرماتوربندی‬ ‫ افزایش سرعت بتن ریزی و کاهش نیاز به زمان توقف پمپ‬ ‫انتقال بتن‬ ‫اولویت زمانی‬ ‫کاهش نیاز به بکارگیری و استخدام اکیپ های اجرایی متنوع‬ ‫خرید و حمل و نقل آرماتور‬ ‫ آرماتور بندی و تثبیت در ارتفاع میانی دال‬،‫حذف فعالیت های برش‬ ‫چالش های کار با بتن الیافی‬ ‫ضرورت مصرف افزودنی های فوق روان کننده جهت جبران‬ ‫کاهش کارایی ناشی از بکارگیری الیاف‬ ‫ضرورت تامین دقیقتر ملاحظات افزودن و اختالط الیاف در بتن‬ ‫جهت تامین همگنی مخلوط و توزیع یکنواخت الیاف و پیشگیری از‬ ‫کلوخه شدگی آن در مخلوط تازه‬ info.arpex@gmail.com
‫‪52‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬ ‫هب انم خدا‬ ‫‪IN THE NAME OF GOD‬‬ ‫بدینوسیله از جنابعالی دعوت به عمل می آید تا از‬ ‫‪You are cordially invited to visit‬‬ ‫چهـارمین نمایشـگاه بین المـللی‬ ‫بیمارستانسازی‪ ،‬تجهیزات و تاسیسات بیمارستانی‬ ‫که از تاریــخ ‪ 3‬لغــایت ‪ 6‬دی ماه ‪1397‬‬ ‫در محل دائمی نمایشگاه های بین المللی تهران‬ ‫برگـزار می گـردد‪ ،‬بـازدید فرمـایید‪.‬‬ ‫ساعت بازدید‪ 9 :‬صبح الی ‪ 5‬بعدازظهر‬ ‫محمود صدیقی‬ ‫رئیس ستاد برگزاری نمایشگاه‬ ‫و مدیرعامل شرکت سپنتاس کیش‬ ‫‪The 4th International‬‬ ‫‪Exhibition of Hospital Building,‬‬ ‫‪Infrastructure, Installation,‬‬ ‫‪Equipment & Related Industries‬‬ ‫‪Date: 24-27 December 2018‬‬ ‫‪Visiting Hours: 9 A.M - 5 P.M‬‬ ‫‪Venue: Tehran Int’l Permanent Fairground‬‬ ‫‪Mahmoud Sadighi‬‬ ‫‪Chairman of the Exhibition‬‬ ‫‪Managing Director of Sepantas Kish Co.‬‬ ‫هب انم خدا‬ ‫‪IN THE NAME OF GOD‬‬ ‫بدینوسیله از جنابعالی دعوت به عمل می آید تا از‬ ‫‪You are cordially invited to visit‬‬ ‫چهـارمین نمایشـگاه بین المـللی‬ ‫بیمارستانسازی‪ ،‬تجهیزات و تاسیسات بیمارستانی‬ ‫که از تاریــخ ‪ 3‬لغــایت ‪ 6‬دی ماه ‪1397‬‬ ‫در محل دائمی نمایشگاه های بین المللی تهران‬ ‫برگـزار می گـردد‪ ،‬بـازدید فرمـایید‪.‬‬ ‫ساعت بازدید‪ 9 :‬صبح الی ‪ 5‬بعدازظهر‬ ‫محمود صدیقی‬ ‫رئیس ستاد برگزاری نمایشگاه‬ ‫و مدیرعامل شرکت سپنتاس کیش‬ ‫‪The 4th International‬‬ ‫‪Exhibition of Hospital Building,‬‬ ‫‪Infrastructure, Installation,‬‬ ‫‪Equipment & Related Industries‬‬ ‫‪Date: 24-27 December 2018‬‬ ‫‪Visiting Hours: 9 A.M - 5 P.M‬‬ ‫‪Venue: Tehran Int’l Permanent Fairground‬‬ ‫‪Mahmoud Sadighi‬‬ ‫‪Chairman of the Exhibition‬‬ ‫‪Managing Director of Sepantas Kish Co.‬‬
‫‪54‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪56‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪58‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬
‫‪60‬‬ ‫شماره ‪ /5‬آذر ‪1397‬‬

آخرین شماره های ماهنامه مهندسی بیمارستان

ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره 8

ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره 8

شماره : ۸
تاریخ : ۱۳۹۸/۰۳/۰۱
ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره 7

ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره 7

شماره : ۷
تاریخ : ۱۳۹۸/۰۱/۱۷
ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره 6

ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره 6

شماره : ۶
تاریخ : ۱۳۹۷/۱۱/۰۱
ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره 3

ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره 3

شماره : ۳
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره 2

ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره 2

شماره : ۲
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۶/۰۱
ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره 1

ماهنامه مهندسی بیمارستان شماره 1

شماره : ۱
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۵/۰۱
ثبت نشریه در مگ لند

شما صاحب نشریه هستید ؟

با عضویت در مگ لند امکانات متنوعی را در اختیار خواهید داشت
ثبت نام ناشر
لطفا کمی صبر کنید !!