فصلنامه صنعت برتر شماره 7 - مگ لند
0
صفحه قبل

فصلنامه صنعت برتر شماره 7

صفحه بعد

فصلنامه صنعت برتر شماره 7

فصلنامه صنعت برتر شماره 7

‫ ‬ ‫امتیــــــاز‪:‬‬ ‫صـــاحـب‬ ‫ ‬ ‫مسئــــول‪:‬‬ ‫مـــدیـــر‬ ‫ ‬ ‫ســـــردبـیــــــــر‪:‬‬ ‫دکترمستانه حاجی پور‬ ‫سید احمد فاطمی‬ ‫علی کشتمند‬ ‫هیئت تحریریه ‪:‬‬ ‫احسان خدمتگزار ‪ /‬امیرحسین بیرانوند ‪ /‬محمدرضا سیجاوندی فرح ابادی‬ ‫میثم خدایی‬ ‫همکار این شماره ‪:‬‬ ‫سینا گیاهکار‬ ‫طراح جلد ‪:‬‬ ‫امیرعمران سلطانی‬ ‫رمزها در رمضان اســت‪ ،‬خدا می داند‬ ‫برتر از فهم و گمان اســت خدا می داند‪.‬‬ ‫موسم بندگی چشم و زبان و گوش است‬ ‫نه همین صوم دهان است خدا می داند‪.‬‬ ‫بــار عام و همه مهمان خداوند کریم‬ ‫ماه ازادی جان اســت خدا می داند‪.‬‬ ‫با توجه به فرارســیدن ماه مبارک رمضان حلول این ماه پر خیــر و برکت‪ ،‬بهار قران‪ ،‬ماه‬ ‫عبادتهای عاشقانه‪ ،‬نیایشهای عارفانه و بندگی خالصانه را به شما خوانندگان محترم تبریک‬ ‫عرض می کنم‪.‬‬ ‫در این شماره از نشریه با انتصاب اقای سید احمد فاطمی به عنوان مدیر مسئول‪ ،‬از زحمات‬ ‫بی دریغ اقای محمد مهدی صباغیان که به عنوان اولین مدیر مســئول نشریه صنعت برتر‬ ‫تالش های فراوانی جهت مدیریت خالقانه نشــریه داشته اند تقدیر وتشکر ویژه می گردد‪.‬‬ ‫همچنین از دانشجویان پرتالش دانشکده مهندسی نفت که در تهیه مطالب این شماره‪ ،‬نشریه‬ ‫را همراهی نمودند صمیمانه قدردانی می گردد‪ .‬امید است که ثمره تالش و پشتکار اعضای‬ ‫نشریه‪ ،‬رضایت خاطر خوانندگان محترم را فراهم اورد‪.‬‬ ‫با سپاس‬ ‫مستانه حاجی پور‬ ‫‪‬نشاین ‪ :‬دانشگاه ازاد اسالمی ‪ ،‬واحد علوم و تحقیقات ‪ ،‬مرکز اسالمی پیامرب اعظم(ص)‪،‬‬ ‫دفرت نرشیه صنعت برتر‬ ‫‪‬نشاین وبگاه‪www.simag.ir :‬‬ ‫‪‬رایانامه‪info@simag.ir :‬‬ ‫تیک اب در خاورمیانه‬ ‫ژئوپلی‬ ‫‪ ‬دارای پروانه انتشار نرشیه دانشجویی با شامره ‪45104/8/29/8‬‬ ‫فهرست مطالب‬ ‫‪4 .............................................‬‬ ‫نفتیگچساران‪..........................‬‬ ‫بررسیمیدان‬ ‫‪6................................................‬‬ ‫تولید از مخازن نفت سنگین‬ ‫روشهای‬ ‫‪8 .......... ...................................‬‬ ‫ویی صمیامنه‪...........................‬‬ ‫گفت وگ‬ ‫خزر‪14.........................................‬‬ ‫وگاز درکشورهای حاشیه دریای‬ ‫بررسی نفت‬ ‫‪16..............................................‬‬ ‫رداشت میکرویب‪........................‬‬ ‫ازدیاد ب‬ ‫‪18..............................................‬‬ ‫‪..................................................‬‬ ‫‪... SPE‬‬ ‫‪20..............................................‬‬ ‫مناز‪..........................................‬‬ ‫سالم های‬ ‫‪22..............................................‬‬ ‫ماه مبارک رمضان‪.......................‬‬ ‫فضیلت‬ ‫‪24..............................................‬‬ ‫ساده و مهم‪.......................!!...‬‬ ‫یک سوال‬ ‫بررسیمیداننفتیگچساران‬ ‫‪‬نویسنده‪ :‬علی کشتمند‬ ‫میدان نفتــى گچســاران در فاصله ‪٢٢٠‬‬ ‫کیلومترى جنوب شــرقى اهواز قرار گرفته‬ ‫و شامل ســازندهاى شــکاف دار کربناتى‬ ‫اســمارى و بنگســتان بوده که در جهت‬ ‫عمومــى شــمال غربــى‪ ،‬جنوب شــرقى‬ ‫طاقدیس هــاى میادین نفتى جنوب ایران‬ ‫واقع شــده اســت‪ .‬این میدان طاقدیسى‬ ‫بطــول حدود ‪ ٧٠‬کیلومتر و عرض ‪ ٦‬تا ‪١٥‬‬ ‫کیلومتر اســت‪ .‬تولید عمده نفت از سازند‬ ‫اســمارى این میدان صورت مى گیرد که‬ ‫عمدتا از سنگهاى کربناتى تشکیل گردیده‬ ‫است‪ .‬تولید از مخزن از سال ‪ ١٣١٨‬با چاه‬ ‫شماره ‪ ١٣‬اغاز گردید‪ .‬حجم نفت در جاى‬ ‫مخزن در سال ‪ ١٣٥٦‬بالغ بر ‪ ٤٦/٣‬میلیارد‬ ‫بشــکه تخمین زده شده اســت‪ .‬تاریخچه‬ ‫تولید از مخزن بیانگر ان اســت که میزان‬ ‫تولیــد روزانه همواره افزایش داشــته و در‬ ‫ســال ‪ ١٣٥٥‬به حداکثر میــزان خود بالغ‬ ‫بر ‪ ١١٨٠‬هزار بشــکه در روز رسیده است‪.‬‬ ‫تزریــق گاز در مخزن از ســال ‪ ١٣٥٦‬اغاز‬ ‫گردیده که هــم اکنون نیز با میزان تزریق‬ ‫بیش از یکهزار میلیون فوت مکعب در روز‬ ‫از طریق ‪ ١٦‬حلقه چاه تزریقى ادامه دارد‪.‬‬ ‫شــرکت بهره بردارى و گاز گچســاران بر‬ ‫‪4‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫اساس سیاســتها و برنامه هاى وزارت نفت‬ ‫مبنــى بر ایجاد کیفیــت و تحول در نحوه‬ ‫اداره فعالیتهاى مبتنى بر سیاســت شکل‬ ‫گیرى بنگاههاى اقتصادى و بمنظور کارائى‬ ‫و اثر بخشــى ســازمانها و همچنین ایجاد‬ ‫بهره جوئى از فن اورى و اماده سازى بستر‬ ‫الزم براى مدیریت در جهت ارتقاى ســطح‬ ‫کیفى و کمى صنعــت نفت بعنوان یکى از‬ ‫شــرکتهاى فرعى تابعه شرکت ملى مناطق‬ ‫نفت خیز در سال ‪ ١٣٧٨‬تشکیل گردید‪.‬‬ ‫داشــتن ‪ ٣٢٢٧‬نفر شــاغل در بخشــهاى‬ ‫عملیاتى و پشتیبانى‪ ،‬بیش از ‪ ٢٥‬نفت خام‬ ‫کشــور را تولیدنفت و گاز کارون مقام دوم‬ ‫مجموع شرکتهاى تابع شرکت ملى مناطق‬ ‫نفت خیز جنوب دارا اســت‪ .‬ذخائر عظیم‬ ‫گازى نیــز در منطقــه از موقعیت ممتازى‬ ‫برخوردار بوده و محل مناسبى براى ایجاد‬ ‫صنایع جانبى می باشــد‪ .‬تولید انباشــتى‬ ‫از مخازن تحت مســئولیت این شــرکت تا‬ ‫پایان ســال ‪ ٧٨‬برابــر ‪ ١٣/٠٢٧٨‬میلیارد‬ ‫بشــکه نفت بوده که ‪ ٨/١٦٣‬میلیارد بشکه‬ ‫ان متعلق به مخزن گچســاران می باشــد‪.‬‬ ‫حجم نفت در جاى اولیه ‪ ١٠٤٦١٦‬میلیون‬ ‫بشکه از مجموع ‪ ٤١‬میدان در مدار تولید‪،‬‬ ‫برنامه شده و برنامه نشده بود که با ‪١٩٣٨٤‬‬ ‫میلیون بشــکه بازیافت اولیــه مورد انتظار‪،‬‬ ‫تولید مجــاز تا یک میلیــون و هفت هزار‬ ‫بشکه در روز را امکان پذیر مى سازد‪ .‬تزریق‬ ‫گاز در مخــازن گچســاران وبی بی حکیمه‬ ‫بطور متوســط روزانه ‪ ٥١١١‬میلیون فوت‬ ‫مکعب صــورت می پذیرد که حدودا ‪١١١٥‬‬ ‫میلیون فوت مکعب ان از طریق گاز همراه‬ ‫مخازن فوق و ‪ ٨٣٠‬میلیون فوت مکعب ان‬ ‫از مخزن پازنان تامین مى گردد‪.‬‬ ‫منطقه نفتخیز گچساران در سالهاى ‪١٣٠٢‬‬ ‫و ‪ ١٣٠٣‬هجرى شمســى مورد مطالعه قرار‬ ‫گرفت‪ .‬در سال ‪ ١٣١٠‬عملیات حفارى براى‬ ‫چندمین بار اغاز شد و پس از حفر چاههاى‬ ‫بسیار در الیه اسمارى میزان تولید نفت به‬ ‫‪ ٢١‬هزار بشکه در روز رســید‪ .‬برنامه هاى‬ ‫حفــارى تا قبل از ملى شــدن صنعت نفت‬ ‫ادامه یافت و در این مدت به ‪ ١٦‬حلقه چاه‬ ‫و ‪ ٦٠‬هزار بشکه نفت در روز افزایش یافت‪.‬‬ ‫پــس از ملى شــدن صنعت نفت‪ ،‬شــرکت‬ ‫اکتشــاف و تولید نفت ایران در سالهاى ‪٣٦‬‬ ‫و ‪ ١٣٣٥‬عملیــات حفارى را بــار دیگر در‬ ‫این منطقه اغاز کرد‪ .‬این برنامه نیز تا سال‬ ‫‪ ١٣٤٥‬ادامه داشت و تعداد چاههاى حفارى‬ ‫شده به ‪ ٤٦‬حلقه افزایش یافت‪.‬‬ ‫میــدان نفتــى گچســاران در فاصله ‪٢٢٠‬‬ ‫کیلومترى جنوب شــرقى اهواز قرار گرفته‬ ‫و شامل ســازندهاى شــکاف دار کربناتى‬ ‫اســمارى و بنگســتان بوده کــه در جهت‬ ‫عمومــى شــمال غربــى‪ ،‬جنوب شــرقى‬ ‫طاقدیس هاى میادیــن نفتى جنوب ایران‬ ‫واقع شــده اســت‪ .‬این میدان طاقدیســى‬ ‫بطول حــدود ‪ ٧٠‬کیلومتر و عرض ‪ ٦‬تا ‪١٥‬‬ ‫کیلومتر اســت‪ .‬تولید عمده نفت از سازند‬ ‫اســمارى این میدان صــورت مى گیرد که‬ ‫عمدتا از سنگهاى کربناتى تشکیل گردیده‬ ‫اســت‪ .‬تولید از مخزن از سال ‪ ١٣١٨‬با چاه‬ ‫شماره ‪ ١٣‬اغاز گردید‪ .‬حجم نفت در جاى‬ ‫مخزن در سال ‪ ١٣٥٦‬بالغ بر ‪ ٤٦/٣‬میلیارد‬ ‫بشــکه تخمین زده شده اســت‪ .‬تاریخچه‬ ‫تولید از مخزن بیانگر ان اســت که میزان‬ ‫تولیــد روزانه همواره افزایش داشــته و در‬ ‫ســال ‪ ١٣٥٥‬به حداکثر میــزان خود بالغ‬ ‫بر ‪ ١١٨٠‬هزار بشــکه در روز رسیده است‪.‬‬ ‫تزریــق گاز در مخزن از ســال ‪ ١٣٥٦‬اغاز‬ ‫گردیده که هم اکنــون نیز با میزان تزریق‬ ‫بیــش از یکهزار میلیون فوت مکعب در روز‬ ‫از طریق ‪ ١٦‬حلقه چاه تزریقى ادامه دارد‪.‬‬ ‫شــرکت بهره بــردارى و گاز گچســاران بر‬ ‫اساس سیاســتها و برنامه هاى وزارت نفت‬ ‫مبنى بــر ایجاد کیفیت و تحــول در نحوه‬ ‫اداره فعالیتهاى مبتنى بر سیاســت شــکل‬ ‫گیرى بنگاههاى اقتصادى و بمنظور کارائى‬ ‫و اثر بخشــى ســازمانها و همچنین ایجاد‬ ‫بهره جوئى از فن اورى و اماده سازى بستر‬ ‫الزم براى مدیریت در جهت ارتقاى ســطح‬ ‫کیفى و کمى صنعت نفــت بعنوان یکى از‬ ‫شــرکتهاى فرعى تابعه شرکت ملى مناطق‬ ‫نفت خیز در سال ‪ ١٣٧٨‬تشکیل گردید‪.‬‬ ‫این شــرکت بــه لحــاظ موقعیــت ممتاز‬ ‫جغرافیائى و گســتردگى ان در اســتانهاى‬ ‫کهگیلویــه و بویــر احمد‪ ،‬فارس‪ ،‬بوشــهر‪،‬‬ ‫خوزســتان و اصفهــان از ویژگــى خاصى‬ ‫برخوردار اســت و فعال داراى توانائى تولید‬ ‫‪ ٧٣٦‬هــزار بشــکه در روز از میادین فعال‬ ‫گچســاران ‪ ،‬بى بى حکمیه ‪ ،‬رگ ســفید‪-‬‬ ‫‪، ٢‬پازنــان‪ ، ٢-‬بینک ‪،‬گلخاری ‪ ،‬نرگســى‪،‬‬ ‫چلینگر‪ ،‬گرنگان‪ ،‬ســباهمکان و ســوالبدر‬ ‫می باشــد و همچنین مســئولیت توسعه و‬ ‫تولید از میادین نفتى تحــت برنامه خویز‪،‬‬ ‫کیلورکریــم‪ ،‬زاغه‪ ،‬رودک و چهاربیشــه با‬ ‫ظرفیت مجاز تولید ‪ ١٧‬هزار بشــکه در روز‬ ‫را نیــز بر عهده دارد‪ .‬به طور کلى شــرکت‬ ‫گچساران وســئولیت تولید صیانت شده از‬ ‫‪ ١٦‬میدان نفتى با اســتفاده از ‪ ٥٨٨‬حلقه‬ ‫چــاه ‪ ١٠ ،‬واحد بهره بــردارى‪ ٣ ،‬کارخانه‬ ‫نمکزدائــى ‪ ١٠ ،‬ایســتگاه تقویت فشــار و‬ ‫تزریــق گاز ‪ ٣ ،‬کارخانه گاز و گاز مایع(دو‬ ‫کارخانه ‪ ١٢٠٠‬و ‪ ١٣٠٠‬در حال احداث) ‪،‬‬ ‫سیســتم تولید و تزریق گازپازنان‪ ،‬سیستم‬ ‫گازاغار ‪ /‬داالن ‪ ٥ ،‬ازمایشگاه شمیائى و ‪٥‬‬ ‫واحد ابرسانى را بر عهده دارد‪.‬‬ ‫بزگترین میدان نفتى این شــرکت‪ ،‬میدان‬ ‫گچســاران می باشد که با ابعاد ‪ ٧٠‬کیلومتر‬ ‫طــول و ‪ ٦‬تــا ‪ ١٥‬کیلومتر عــرض یکى از‬ ‫بزرگترین مخازن کربناتى ایران می باشــد‪.‬‬ ‫ایــن مخزن طى ســالهاى ‪ ١٣٠٢‬و ‪١٣٠٣‬‬ ‫هجرى شمســى مورد مطالعه قرار گرفت و‬ ‫پس از حفارى تعدادى چاه در سال ‪١٣١٦‬‬ ‫با تولید از چاه شــماره‪ ٣-‬با میزان ‪ ٢٦‬هزار‬ ‫بشکه در روز اغاز گردید‪ .‬بر اساس مطالعات‬ ‫انجام شده بمنظور تثبیت فشار مبناى نفت‬ ‫بر روى ‪ ١٤٣‬بــار تزریق گاز در این مخزن‬ ‫با هدف رعایت نسبت تزریق ‪ ١٦٠٠‬میلیون‬ ‫فوت مکعب به ازاى هر بشکه نفت تولیدى‬ ‫از ســال ‪ ١٣٦٥‬اغاز و هــم اکنون به دلیل‬ ‫پائین بودن فشار مبناى نفت تزریق گاز در‬ ‫‪ ١٦‬حلقه چاه با نســبت حدود ‪ ٢٠٠٠‬فوت‬ ‫مکعب گاز به ازاى هر بشــکه نفت تولیدى‬ ‫ادامه دارد‪.‬‬ ‫تولید نفت و گاز‪:‬‬ ‫شــرکت بهره بردارى نفت و گاز گچســاران‬ ‫به لحــاظ موقعیــت ممتــاز جغرافیایى و‬ ‫گستردگى ان در استانهاى کهکیلویه و بویر‬ ‫احمد‪ ،‬فارس‪ ،‬بوشــهر‪ ،‬خوزستان و اصفهان‬ ‫از ویژگى خاصى برخوردار است این شرکت‬ ‫با توان تولیدى بیش از ‪ ٧٥٠‬هزار بشکه در‬ ‫روز نفت از حــدود ‪ ٣٢٠‬حلقه چاه تولیدى‬ ‫یکى از‬ ‫چلینگــر‪ ،‬نرگســى‪ ،‬گرنــگان‪ ،‬کیلورکریم‪،‬‬ ‫سوالبدر‪ ،‬ســیاهمکان‪ ،‬خویز‪ ،‬رودک‪ ،‬زاغه‪،‬‬ ‫چهاربیشــه و کوه کاکى حفارى شده اند‪ .‬از‬ ‫میان ‪ ١٠‬حوزه نفتــى در مدار تولید تحت‬ ‫مسئولیت این شرکت هم اکنون مخزن‬ ‫گچســاران با تولید روزانه ‪ ٥٠٠‬هزار بشکه‬ ‫در روز بیشــترین و مخزن ســیاهمکان با‬ ‫تولید ‪ ٤‬هزار بشــکه در روز کمترین سهم‬ ‫تولیدى نفت را بعهده دارند‪.‬‬ ‫تاسیسات و واحدهاى تابعه‬ ‫این شــرکت مســئولیت راهبرى ‪ ١٠‬واحد‬ ‫بهره بــردارى‪ ٣ ،‬واحــد نمکزدائــى‪١١ ،‬‬ ‫ایســتگاه تقویــت فشــار‪ ٣ ،‬کارخانه گاز و‬ ‫گاز مایــع (کارخانه هــاى ‪ ١٢٠٠‬و ‪١٣٠٠‬‬ ‫در حال احداث مى باشــند) منطقه تفکیک‬ ‫گاز پازنــان‪ ،‬سیسســتم گاز اغارداالن‪٩٠ ،‬‬ ‫مجموعه تفکیک ســرچاهها‪ ٥ ،‬ازمایشگاه‬ ‫شــیمیایى‪ ٥ ،‬کارخانه ابرســانى با ظرفیت‬ ‫حدودا ‪ ٣٢٥٠٠‬متــر مکعب در روز‪ ،‬قریب‬ ‫‪ ٢٠٠‬کیلومتــر طول خط ابرســانى‪٦٠٠ ،‬‬ ‫کیلومتر طــول خطوط انتقال و توزیع برق‪،‬‬ ‫‪ ١٠‬مولد برق اضطرارى به قدرت ‪ ٩‬مگاوات‪،‬‬ ‫‪ ١٠٥‬دســتگاه توربوالکتروپمــپ مخصوص‬ ‫نفت خام‪ ٤١ ،‬دســتگاه توربوکمپرســور و‬ ‫‪ ٢٢‬دستگاه الکتروکمپرسور و حدود ‪٣٣٧٣‬‬ ‫کیلومتــر خطوط لوله جریانى و انتقال نفت‬ ‫و گاز در اندازه هــاى ‪ ٤‬اینــچ تا ‪ ٤٦‬اینچ از‬ ‫اهم واحدها و تاسیســات این شــرکت به‬ ‫شــمار می رود‪ .‬از کل نفت تولیدى مخازن‬ ‫شــرکت‪ ،‬روزانه حدود ‪ ٥٠‬هزار بشکه نفت‬ ‫به پاالیشــگاه شیراز ارسال شــده و مابقى‬ ‫به پایانــه صادراتى جزیره خارک ارســال‬ ‫می گردد‪ .‬شــرکت بهره بــردارى نفت و گاز‬ ‫گچســاران با مجموعه تاسیسات و واحدها‬ ‫تابعه و در در اختیار‬ ‫داشــتن ‪ ٣٢٢٧‬نفر شــاغل در بخشــهاى‬ ‫عملیاتــى و پشــتیبانى‪ ،‬بیــش از ‪ ٢٥‬نفت‬ ‫خام کشــور را تولیدنفت و گاز کارون مقام‬ ‫دوممجموع شــرکتهاى تابع شــرکت ملى‬ ‫مناطق نفت خیز جنوب دارا اســت‪ .‬ذخائر‬ ‫عظیــم گازى نیــز در منطقــه از موقعیت‬ ‫ممتــازى برخوردار بوده و محل مناســبى‬ ‫براى ایجاد صنایع جانبى می باشــد‪ .‬تولید‬ ‫انباشــتى از مخازن تحت مســئولیت این‬ ‫شرکت تا پایان ســال ‪ ٧٨‬برابر ‪١٣/٠٢٧٨‬‬ ‫میلیارد بشکه نفت بوده که ‪ ٨/١٦٣‬میلیارد‬ ‫بشــکه ان متعلــق بــه مخزن گچســاران‬ ‫می باشــد‪ .‬حجــم نفــت در جــاى اولیــه‬ ‫‪ ١٠٤٦١٦‬میلیــون بشــکه از مجموع ‪٤١‬‬ ‫میدان در مدار تولید‪ ،‬برنامه شــده و برنامه‬ ‫نشــده بود که بــا ‪ ١٩٣٨٤‬میلیون بشــکه‬ ‫بازیافــت اولیه مورد انتظــار‪ ،‬تولید مجاز تا‬ ‫یــک میلیون و هفت هزار بشــکه در روز را‬ ‫امکان پذیر مى سازد‪ .‬تزریق گاز در مخازن‬ ‫گچســاران وبی بی حکیمــه بطور متوســط‬ ‫روزانه ‪ ٥١١١‬میلیــون فوت مکعب صورت‬ ‫می پذیرد که حــدودا ‪ ١١١٥‬میلیون فوت‬ ‫مکعــب ان از طریق گاز همراه مخازن فوق‬ ‫و ‪ ٨٣٠‬میلیــون فوت مکعــب ان از مخزن‬ ‫پازنان تامین مى گردد‪.‬‬ ‫منابع‪:‬‬ ‫‪.1‬سایت وزارت نفت‬ ‫‪http://irandoc.ac.ir -2‬‬ ‫‪ .3‬پرسش و پاسخ با افراد متخصص‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫‪5‬‬ ‫روشهای تولید از مخازن نفت سنگین‬ ‫‪ ‬نویسنده ‪ :‬سید احمد فاطمی‬ ‫مقدمه‪:‬‬ ‫واژه ی نفت ســنگین عمدتا به نفت خامی‬ ‫اطالق می شــود که درجه سنگینی ان ار‬ ‫‪ 20‬درجه ‪ API‬کمتر باشد و گرانروی ان‬ ‫به چند هزار سانتی پویز نیز برسد‪ .‬معموال‬ ‫چنین نفتی در شرایط مخزن متحرک می‬ ‫باشــد‪ .‬هرچند که ماسه سنگ های قیری‬ ‫کانادا بــا این تعریف بیــرون از چارچوب‬ ‫نفت ســنگین قرار می گیرند ‪ ،‬ولی ما انها‬ ‫را نیــز مد نظر قرار مــی دهیم‪ .‬در کانادا‪،‬‬ ‫ونزوئــا و ایالــت متحده ذخایــر عظیمی‬ ‫از نفت ســنگین وجــود دارد‪ .‬ذخایر نفت‬ ‫ســنگین کانادا حدود ‪ 1/2‬تریلیون بشکه‬ ‫اســت و اکثر انها نزدیک به سطح زمین‬ ‫می باشــد‪ .‬ذخایر نفت سنگین ونزوئال نیز‬ ‫حدود‪ 1/2‬تریلیون بشکه می باشد‪ .‬ذخایر‬ ‫نفت ســنگین ایاالت متحده ‪ 106‬بیلیون‬ ‫بشکه اســت ولی این بشککه دارای ذخایر‬ ‫پلمه ســنگ های نفتی اســت که ذخایر‬ ‫نفــت ان بالغ بر ‪ 1/8‬تریلیون بشــکه می‬ ‫شــود‪ ،‬ضمنا از نفت سنگین شناخته شده‬ ‫این کشور تنها ‪ 5‬بیلیون بشکه ان با روش‬ ‫های متداول کنونی قابل اســتخراج است‪.‬‬ ‫ولی هــرگاه روش های بازیافت گرمایی به‬ ‫کار بســته شود عالوه بر این مقدار‪ ،‬حدود‬ ‫‪6‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫‪ 11‬بیلیون بشــکه دیگر ان با اســتفاده از‬ ‫روشــهای بازیافت گرمایی قابل اســتخراج‬ ‫خواهد بــود‪ .‬بدین روی ظرف چند ســال‬ ‫گذشــته پیشــرفت های قابل مالحظه ای‬ ‫در زمینــه ی تکنولوژی بازیافــت گرمایی‬ ‫پدید امده اســت و در ســال هــای اینده‬ ‫نیز شاهد پیشــرفت های روز افزون صنعت‬ ‫نفــت در این زمینه خواهیــم بود‪ .‬عالوه بر‬ ‫ان ذخایر بزرگی از نفت ســنگین در قفقاز‪،‬‬ ‫ماداگاســکار و خاورمیانه نیــز وجود دارد‪.‬‬ ‫اهمیــت این ذخایر وقتی بیشــتر اشــکار‬ ‫می شــود که در نظر داشــته باشیم ذخایر‬ ‫گاز و نفت ســبک در حال تنزل اســت‪ .‬در‬ ‫کانــادا پیش بینی شــده بود کــه در دهه‬ ‫‪ 500 90‬هــزار بشــکه در روز از این نفت‬ ‫ســنگین تولید شــود‪ .‬تولید ونزوئال از نفت‬ ‫ســنگین تا چند ســال اینده به ‪ 1‬میلیون‬ ‫بشــکه در روز خواهد رســید‪ .‬در ایران از‬ ‫ســال های پیش وجود مخازن نفت سنگین‬ ‫به اثبات رسیده اســت و براورد های اولیه‬ ‫نشــان می دهد که ذخایر کشف شده نفت‬ ‫ســنگین ایران ( با درجه ســنگینی ‪ 20‬یا‬ ‫کمتر) در مناطق نفت خیز دســت کم بالغ‬ ‫بر ‪ 50‬میلیارد بشــکه می باشد‪ .‬این ذخایر‬ ‫در میذان های کوه موند‪ ،‬زاغه‪ ،‬پایدار غرب‬ ‫و سوســنگرد و رامشیر و فردوس ( واقع در‬ ‫خلیج فارس) واقع شــده اند‪ .‬سنگ مخزن‬ ‫این ذخایــر عمدتا از دولومیت ها و کربنات‬ ‫های دوران ائســون تا کرتاسه تشکیل شده‬ ‫اســت و کوه موند دارای شکســتگی های‬ ‫وســیعی می باشــد‪.‬در این مقالــه به طور‬ ‫خالصه روشــهای مختلــف تولید از مخازن‬ ‫نفت سنگین توضیح داده می شود‪.‬‬ ‫روشهای تولید از مخازن نفت سنگین‪:‬‬ ‫تولید از مخــازن هیدروکربــوری از جمله‬ ‫نفت ســنگین را میتوان بــه ‪ 3‬بخش مجزا‬ ‫ولی وابســته به یک دیگر تقسیم نمود‪.‬‬ ‫الــف‪ :‬رانش نفت یا گاز از مخرن تا ته چاه‬ ‫ب‪ :‬جریان تا سرچاه به مرکز فراورش‬ ‫ت‪ :‬فــراورش نفت یا گاز تا حد اســتاندارد‬ ‫های مورد نیاز‬ ‫در مورد نفت سنگین به دلیل ماهیت ان و‬ ‫گرانروی زیاد ‪ ،‬در هر سه بخش می باید از‬ ‫تکنیک های ویژه استفاده نمود‪ .‬رانش نفت‬ ‫سنگین از مخزن به دهانه جاه مسلما عالوه‬ ‫بر کیفیت نفت به نــوع مخزن‪ ،‬میزان خلل‬ ‫و فــرج و همچنین تراوایی مخزن بســتگی‬ ‫دارد‪ .‬در برخی از مخــازن به دلیل تراوایی‬ ‫خوب‪ ،‬فشار باال و ســایر مشخصات مخزن‪،‬‬ ‫نفت به خــودی خود به دهانه ی چاه رانده‬ ‫می شــود (از جمله مخزن سروش)‪ ،‬ولی در‬ ‫مخازنی کــه نفت به طور طبیعی نمی تواند‬ ‫تــا محل مورد نظر جریان یابد تکنیک های‬ ‫خاصی به کار برده می شــود که ذیال به ان‬ ‫اشاره شده اســت‪ .‬الزم به ذکر است که در‬ ‫کلیه ی مخازن رانــش طبیعی هیدروکربور‬ ‫به دهانه ی چاه کافی نیســت و جریان نفت‬ ‫تا پایان فــراورش ان می بایــد به صورت‬ ‫یک پارچه مطالعه شــود به طور مثال فشار‬ ‫بهینه تسهیالت فراورش ممکن است مانعی‬ ‫جهت جریان طبیعی هیدروکربور باشــد که‬ ‫با مطالعــه دقیق مبانی فنی و اقتصادی می‬ ‫باید راه کار الزم و بهینه در مورد هر مخزن‬ ‫تعریف شود‪.‬‬ ‫الف‪ :‬رانش نفت ســنگین از مخزن تا ته‬ ‫چاه ‪:‬‬ ‫برای بازیافت اولیه و نیــز ثانویه از میادین‬ ‫حاوی نفت ســنگین با درجــه ‪ API‬کمتر‬ ‫از ‪20‬و گرانــروی های تا چنــد صد پویز‪،‬‬ ‫روشــهای ویژه ای ابداع شده است که بطور‬ ‫کلــی به دو گروه غیر گرمایی و گرمایی تقســیم‬ ‫می شوند و در این بخش اشاره مختصری به انها‬ ‫بعمل می اید‪.‬‬ ‫الف‪ -1‬شیوه های غیر گرمایی‬ ‫‪-1‬ســیالب روبی با فعاله های ســطحی ‬ ‫‪ -2‬سیالب روبی با مواد بازی‬ ‫‪ -3‬استفاده از پلیمر‬ ‫‪ -4‬تزریق امتزاجی هیدروکربور ها‬ ‫‪-5‬تزریق انیدرید کربنیک‬ ‫از میان این شیوه ها تنها تزریق انیدرید کربنیک‬ ‫تا کنون کاربــرد عملی یافته اســت‪ .‬تزریق این‬ ‫گاز و انحالل ان در نفت ســنگین موجب کاهش‬ ‫گرانــروی و افزایــش حجم نفــت و پدید امدن‬ ‫مکانیســم رانش گاز محلول شــده‪ ،‬بهره برداری‬ ‫را تســهیل می کند‪ .‬این روش در کشــور ترکیه‬ ‫بخاطر در دسترس بودن ذخایر گاز کربنیک بکار‬ ‫گرفته شده است‪.‬‬ ‫الف‪ -2‬شیوه های گرمایی‬ ‫گرانروی باالی نفت ســنگین مشکل اصلی تولید‬ ‫اینگونه نفت اســت‪ .‬بــا افزایش دمــا‪ ،‬گرانروی‬ ‫بشــدت کاهش میابدو تولید ممکن می گردد‪ .‬بر‬ ‫این اساس روشهای گوناگون برای افزایش دمای‬ ‫مخــزن بکار گرفته شــده که کــه در زیر به انها‬ ‫اشاره می شود‪.‬‬ ‫‪-1‬سوزاندن درجا‬ ‫( ‪)IN-SITU COMBUSTION‬‬ ‫در ایــن روش قســمتی از نفت مخزن بوســیله‬ ‫تزریق هوا و یا اکســیژن ســوزانده می شــود و‬ ‫انرژی حرارتی حاصل باعث افزایش دمای مخزن‬ ‫و جاری شــدن نفــت میگردد‪ .‬نتایج به دســت‬ ‫امده از این روش در ازمایشــگاه بســیار بهتر از‬ ‫نتایج حاصــل در میدان های نفتی بوده اســت‪.‬‬ ‫تجربه های عملی روی مخازن نشــان داده است‬ ‫که پیچیدگــی های علمی و عملــی این فرایند‬ ‫بطــور قابل مالحظه ای بیش از انســت که تصور‬ ‫می شود‪.‬‬ ‫مســائلی نظیــر ایجــاد کک و بســتن حفره ای‬ ‫تولیدی‪ ،‬رخنه یابــی پیش ازوقت هوا‪ ،‬زنگزدگی‬ ‫لولــه هــای تولیدی‪ ،‬تولید شــن و امولســیون‪،‬‬ ‫بکارگیــری این روش را هــر روز محدود تر می‬ ‫کند‪ .‬عموما ســوزاندن درجا هنگامی کاربرد دارد‬ ‫که اســتفاده از بخار عملی نباشد بویژه هنگامی‬ ‫کــه الیه مخزن نازک‪ ،‬ژرفــای ان زیاد و چگالی‬ ‫نفت ان متوسط است‪.‬‬ ‫‪-2‬استفاده از بخار اب یا اب داغ‬ ‫(‪)STEAM OR HOT EATER FLOOD‬‬ ‫تزریق بخاز اب به مخازن نفت ســنگین امروزه‬ ‫متداولتریــن روش ازدیاد برداشــت از مخازن‬ ‫بــوده و تقریبــا ‪ 90‬درصد نفــت از طریق این‬ ‫روش تولیــد می گــردد‪ .‬امــار و تخمین های‬ ‫موجود نشان می دهد که در سال ‪ 1979‬حدود‬ ‫‪ 400000‬بشکه نفت روزانه بوسیله تزریق بخار‬ ‫یــا اب تولید می گردد که تز این رقم را حدودا‬ ‫‪ 60‬درصــد امریکا ‪ 3‬درصد را کانادا و ‪ 3‬درصد‬ ‫را ونزوئال تولید می نمودند‪ .‬تعداد زیادی پروژه‬ ‫های تزریق بخار اب در ماســه قیر های البرتای‬ ‫کانادا و کمربند نفتی ارینوکو ونزوئال در دســت‬ ‫انجام می باشــد‪ .‬در عملیــات تزریق بخار‪ ،‬اب‬ ‫تصفیه شــده که ســختی های ان گرفته شده‬ ‫باشد با حرارت دادن تبدیل به بخار اب کیفیت‬ ‫باال میگردد و این خود به چند دســته تقســیم‬ ‫می گردد‪:‬‬ ‫‪-1‬تزریق متناوب بخار‬ ‫‪-2‬تزریق دایم بخار‬ ‫‪-3‬تزریق اب داغ‬ ‫ب‪ -‬جریان نفت سنگین تا سر چاه و به مراکز‬ ‫فراورش ‪:‬‬ ‫همانطور که توضیح داده شد‪ ،‬ممکن است نفت‬ ‫ســنگین بطور طبیعی تا ســر چاه چریان یابد‪،‬‬ ‫ولی طراحی بهینه سیستم فراورش به گونه ای‬ ‫باشــد که نیاز به افزایش فشار جریانی اجتناب‬ ‫ناپذیر باشــد‪ ،‬لذا در این بخش هرگاه در مورد‬ ‫تولید طبیعی بحث میشــود‪ ،‬مقصــود تولید از‬ ‫مخــزن بدون نیاز به فشــار افزایی و با توجه به‬ ‫فشار و درجه حرارت مورد نیاز در روی سیستم‬ ‫فــراورش می باشــد و در تولیــد مصنوعی نیز‬ ‫مقصود فشــار افزایی جهت ایجاد امکان جریان‬ ‫نفت سنگین و فراورش ان است‪.‬‬ ‫‪-1‬تولید طبیعی‬ ‫دربرخــی از مخــازن نفت ســنگین بدلیل نیاز‬ ‫فشــار باال‪ ،‬تراوایی خوب و ســایر مشــخصات‬ ‫مخــزن و نفت‪ ،‬جریان نفت بــه صورت طبیعی‬ ‫ممکن می باشــد که در ایــن مورد می توان به‬ ‫مخازن سروش‪ ،‬زاغه و پایدار اشاره نمود‪.‬‬ ‫در اینگونــه مخازن تســهیالت ســطح االرضی‬ ‫مخصــوص نفــت ســنگین طراحی می شــود‬ ‫وهزینه تولید نســبتا پایین می باشد‪.‬‬ ‫‪-2‬تولید مصنوعی‬ ‫روشــهای معمول در تولید نفت سنگین عمدتا‬ ‫پنج نوع زیر می باشند‪:‬‬ ‫‪ :2-1‬گازرانی‬ ‫‪ :2-2‬استفاده از پمپ های درون چاهی‬ ‫‪ :2-3‬اســتفاده از پمپ های دو فازه در سر چاه‬ ‫و یا مجتمع های انشعاب‬ ‫‪ :2-4‬پمــپ های ســر چاهــی (‪SUCKER‬‬ ‫‪ROD PUMP & H.SUCKER ROD‬‬ ‫‪)POMP‬‬ ‫پ‪ :‬فراورش نفت سنگین‬ ‫بسته به روشــی که برای بهره برداری از مخازن‬ ‫نفت ســنگین انتخاب شده‪ ،‬تســهیالت مربوطه‬ ‫متفاوت خواهد بود‪.‬‬ ‫عموما ســه روش برای روانسازی نفت سنگین و‬ ‫بهره برداری ان وجود دارد‪:‬‬ ‫‪-1‬روشهای شیمیایی‬ ‫‪-2‬روشــهای گرمایی ( بخــار‪ ،‬اب داغ‪ ،‬احتراق‬ ‫درونی)‬ ‫‪-3‬انسازی بکمک یک حالل‬ ‫خالصه و نتیجه گیری ‪:‬‬ ‫در این مقاله سعی شد بطور اجمالی به روشهای‬ ‫تولید از مخازن نفت ســنگین در مراحل مختلف‬ ‫پرداخته شــد و با توجه به این واقعیت که حجم‬ ‫مخازن نفت ســنگین کشــف شــده در ایران تا‬ ‫کنون از بیش از ‪ 50‬میلیارد بشکه می باشد و از‬ ‫طرفی با توجه به افزایش قیمت جهانی ‪ ،‬توســعه‬ ‫ایــن میادین بشــدت اقتصادی بوده و ســرمایه‬ ‫گذاری در این نوع مخازن بســیار ضروری بنظر‬ ‫می رسد‪ ،‬بنابراین پیشنهاد می شود‪:‬‬ ‫‪-1‬با طراحی یک برنامه تحقیقی از طرف شرکت‬ ‫ملی نفــت ایران مخــازن تمامی مخــازن نفت‬ ‫ســنگین در یک پرووه متمرکز مطالعه شوند‪.‬‬ ‫‪-2‬بــا توجه به بکر بودن بعضــی از این میادین‪،‬‬ ‫برنامه های توسعه ای انها در اولویت کار شرکت‬ ‫ملی نفت ایران قرار گیرد‪.‬‬ ‫‪-3‬با توجه به تنوع تولید از مخازن نفت ســنگین‬ ‫و پس از مکانســنجی که توســط نویســندگان‬ ‫انجام شده است روشــهای گرمایی برای مخازن‬ ‫نفتی ایــران به نظر کاراکتر مــی یاید بنابر این‬ ‫پیشــنهاد می شود که با یک برنامه ازمایشی در‬ ‫یکی از این میادین این متد ها بطور عملی مورد‬ ‫بررسی فنی قرار گیرند و با اولویت بندی کارایی‬ ‫این روش ها که به اعتقاد نویســنده تزریق بخار‬ ‫می باشد برای این میادین ارائه شود‪.‬‬ ‫منبع ‪:‬‬ ‫شرکت ملی نفت ایران‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫‪7‬‬ ‫گفت وگویی صمیمانه با‬ ‫جعفر بایرام پور مثرین‬ ‫عضو جامعه مخرتعین کشور‬ ‫\\لطفا خودتان را برای خوانندگان معرفی کنید‪.‬‬ ‫اینجانب جعفر بایرام پور ثمرین‬ ‫متولد ‪ 1353 / 10 /10‬متولد تهران و عضو‬ ‫جامعه مخترعین کشور که دارای چندین‬ ‫اختراع کاربردی و کلیدی به ثبت رسیده هستم‪.‬‬ ‫\\از چه سالی وارد صنعت شــده اید و از کدام‬ ‫بخش کار خود را اغاز نموده اید؟‬ ‫در رابطه با اشنائی با صنعت اگر اغراق‬ ‫نباشد باید بگویم که از همان دوران کودکی‬ ‫با شناختن ابزار االت ماشین پدرم و یاد گرفتن‬ ‫طرز استفاده انها مشود گفت که جرقه های‬ ‫ورود من به صنعت زده شدند‬ ‫پدرم راننده اتوبوس بود و یک راننده‬ ‫معموال تمام ابزار االت الزم یک تعمیر گاه را‬ ‫در ماشین جمع اوری میکنند بخاطر اینکه به‬ ‫قول خودشان اگه یه وقت تو راه موندیم بتونیم‬ ‫ماشینو به یه جائی برسونیم‬ ‫البته دوران اشنائی با بزار االت پدرم خیلی‬ ‫راحت هم نبود چون بیشتر مواقع با جمله دس‬ ‫نزن روبرو میشدم ولی خوب تو اون موقع منم‬ ‫واسه خودم زرنگی هائی داشتم مثال وقتی‬ ‫که خواب بود کلید ماشینو بر می داشتم می‬ ‫رفتم سراغ ابزار ها و حسابی با کارائی های‬ ‫اونا مشغول بودم پیچی باز میکردم مهره ای‬ ‫میبستم و‪...‬‬ ‫اون دوران ادم پر از هیجان و فکرای عجیب‬ ‫غریبه منم از این قضیه مستثنی نبودم اگه ریز‬ ‫اون دوران رو بخام بنویسم خیلی طوالنی میشه‬ ‫پس اجازه بدید ادامه این دوران رو در صورت‬ ‫تمایل بعد خدمت شما عرض میکنم ‪.‬‬ ‫موردهای مندرج در ذیل بصورت بخشی‬ ‫اکادمیک و بخشی بصورت تجربی وعملی کسب‬ ‫تجربه کردم‪ .‬تخصص هائی که تا االن بدست‬ ‫اوردم عبارتند از‪:‬‬ ‫‪ - 1‬رشته ماشین ابزار‪ -‬راه اندازی‪ -‬تعمیرات‬ ‫ کار کردن با انواع ماشین ابزار های منوئل‬‫مانند‬ ‫فرز‪-‬تراش‪ -‬صفحه تراش‪ -‬بورینگ‪-‬دریل‬ ‫رادیال و ستونی‪ -‬سنگ مغناطیس‪ -‬محور و‬ ‫‪8‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫سنتر لس‪ -‬اسپارک و‪...‬‬ ‫‪-2‬رشته ماشین سازی‪ -‬طراحی و‬ ‫انواع ماشین های تولیدی صنعتی با‬ ‫های متنوع در انواع قسمت های صنایع‬ ‫سازی‪ -‬قطعه سازی‪ -‬صنایع داروئی‪-‬‬ ‫غذائی و سیم وکابل ‪ -‬صنایع نیشکر‪-‬‬ ‫نظامی‬ ‫‪-3‬رشته برق‪ -‬دارای دیپلم فنی الکتروتکنیک‬ ‫از هنرستان بعثت اشنائی و کار بر روی مدار‬ ‫های فرمان کنتاکتوری‪ -‬تعمیر و باز پیچی انواع‬ ‫الکترو موتورهای تک فاز و سه فاز‪ -‬تعمیر و‬ ‫سیم پیچی انواع لوازم خانگی نصب و تعمیر‬ ‫و راه اندازی خطوط فرمان رله کنتاکتوری و‬ ‫سوئیچینگ مدارهای ذکر شده‬ ‫‪ -4‬صنایع چوبی‪ -‬ساخت ماشین االت نجاری‬ ‫ تعمیر ماشین االت صنایع چوبی و ام‪ .‬دی‪.‬‬‫اف طراحی و ساخت انواع استند (بوفه های‬ ‫تزئینی) ‪-‬کالف صندلی و مبل‪ -‬انواع کابینت‬ ‫و باکس های صنعتی و مسکونی‬ ‫‪ -5‬سازه های فلزی‪ -‬طراحی و ساخت انواع‬ ‫سازه های فلزی‪ -‬اسکلت ساختمانی‪ -‬االچیق‪-‬‬ ‫انباری برای پارکینگ و پشت بام ( از نوع‬ ‫پروفیل و ایرانیت و یا کامپوزیت ) مشارکت در‬ ‫پیمانکاری سازه های فلزی میادین شهر تهران‬ ‫‪ - 6‬شاخه مکانیک‪ -‬تعمیرات انواع‬ ‫خودروهای دیزلی سنگین مرسدس بنز و تعمیر‬ ‫موتور پیکان‬ ‫‪ -7‬شاخه تاسیسات‪ -‬سرویس انواع موتورهای‬ ‫مشعل‪ -‬لوله کشی ساختمانی و صنعتی‪-‬‬ ‫فیتینگ سازه‪ -‬مشارکت در ساخت پل عابر‬ ‫پیاده مدل لوله ای و فلنچ دار‬ ‫‪ -8‬شاخه عمران‪ -‬انجام امور دیوار کشی‪-‬‬ ‫ارگ ‪ -‬سیم کشی خانه‪ -‬کاغذ دیواری‪ -‬نقاشی‬ ‫رنگ روغن و پالستیک‪ -‬بلکا‪ -‬مولتی کالر‪-‬‬ ‫ساخت انواع درب پارکینگ و ورودی حیاط‬ ‫نصب و راه اندازی اف اف معمولی‬ ‫‪ -9‬شاخه ساخت و تولید‪ -‬طراحی و ساخت‬ ‫ساخت‬ ‫کاربرد‬ ‫خودرو‬ ‫صنایع‬ ‫صنایع‬ ‫انواع قالب های صنعتی شامل ‪:‬‬ ‫قالب تزریق پالستیک ساده‪ -‬جک دار‪ -‬گیر‬ ‫‪‬گرداورنده‪ :‬احسان خدمتگزار‬ ‫بکس دار و تزریق بادی مانند گالن ‪ 4‬لیتری و ‪...‬‬ ‫قالب سنبه ماتریس (فلزی)‪ -‬طراحی و‬ ‫ساخت انواع قالبهای سنبه ماتریس ساده و‬ ‫مرحله ای ( منظور از مرحله ای قالبی است که‬ ‫روی یک قطعه چندین نوع عملیات کوبش خم‬ ‫وسوراخ و بیضی و‪ ..‬انجام گردیده است و اگر‬ ‫بخواهیم برای هر مرحله از ان عملیات ها یک‬ ‫قالب بسازیم هزینه تولید ان محصول باال میرود‬ ‫وقیمت تمام شده ان برای ارائه به مشتری باال‬ ‫بوده و به صرفه نمیباشد از این رو یک قالب‬ ‫طراحی میگردد که تمام مراحل ذکر شده فوق‬ ‫را بصورت ایستگاهی در قالب جای میدهند و‬ ‫هنگام تولید فقط با یک ضربه پرس یک قطعه‬ ‫تمام شده تحویل می گیرید نام علمی این مدل‬ ‫قالب های مرحله ای را پروگرسیو می نامند‪.‬‬ ‫قالب تزریق الومینیوم یا سرب خشک‬ ‫(زاماک) اصطالح علمی دایکست نام دارد‬ ‫قالب دایکست صرفا جهت تولید قطعات‬ ‫فلزی مانند الومینیوم خشک و نرم‪ -‬سرب‬ ‫خشک و نرم ‪ -‬برنج ساخته می شوند و قطعاتی‬ ‫که از قالبهای دایکست بدست می ایند بسیار با‬ ‫کیفیت تر و متراکم تر از نظر دانه بندی جرمی‬ ‫هستند و اصال قابل مقایسه با قطعات ریخته‬ ‫گری ماسه ای نمی باشند‪.‬‬ ‫قالب ریژه ‪-‬که همانند دایکست ساخته‬ ‫میشوند ولی عملیات تزریق المینیوم و ‪ ...‬توسط‬ ‫دست انجام میگیرد و هیچگونه فشار تزریقی رو‬ ‫انها اعمال نگردیده و قطعه بدست امده تقریبا‬ ‫چیزی مابین ریخته گری ماسه ای و دایکست‬ ‫میبا شد‬ ‫قالب باکلیت‪ -‬همان مالمین که به صورت‬ ‫ترمومولد تولید میگردد باکلیت نیز جزو‬ ‫محصوالتی است که در صنایع خودرو سازی و‬ ‫برق کار برد بسیار باالئی دارد‬ ‫قالب فورج‪ -‬ساخت این قالب عموما برای‬ ‫پائین اوردن زمان ماشین کاری روی قطعات‬ ‫انجام میپذیرد‪ .‬عملیات فورجینگ به دو صورت‬ ‫گرم و سرد صورت میگیرد و معموال برای شکل‬ ‫دادن به نزدیک ترین عدد ماشین کاری نهائی‬ ‫برای قطعات است و قطعات کوچک را با فورج‬ ‫سرد و قطعات بزرگ را با فورج گرم انجام عملیات‬ ‫میکنند البته موارد فوق گوشه ای از بحربیات‬ ‫بنده میباشد که در صورت نیاز بطورمفصل به انها‬ ‫خواهم پرداخت‪.‬‬ ‫اغاز و شروع بکار‪:‬من دقیقا ازتابستان سال‬ ‫‪ 1366‬بطور رسمی وارد کار در شاخه های‬ ‫صنعتی شدم و از یک کارگاه تولیدی محصوالت‬ ‫پالستیکی پیش یکی از بزرگترین اساتید صنعت‬ ‫پالستیک وقالبسازی مشغول اموزش و کار‬ ‫شدم اساتیدی که تمام انچه که دارم را مدیون‬ ‫صبر و اموزش انها هستم البته بدو اشنائی من‬ ‫با ایشان با یک دروغ شروع شد که انها اگهی‬ ‫نیاز به تراشکار زده بودند منم که از تراشکاری‬ ‫فقط کولیس خواندن بلد بودم رفتم گفتم من‬ ‫همان تراشکاری هستم که خواسته بودید باور‬ ‫کنید چنان محکم و با اعتماد به نفس گفتم‬ ‫یهو خودمم با ورم شده بود که تراشکارم البته‬ ‫این دروغ را بعداز هشت سال که اوستام بمن‬ ‫گفت دیگه وقتش رسیده بری واسه خودت کار‬ ‫کنی بهشون اعتراف کردم تا حاللیت بگیرم ولی‬ ‫خدا بیامرز بمن گفت من همون موقع که اومدی‬ ‫پشت دستگاه وایستادی فهمیدم که هیچی بارت‬ ‫نیست ولی با اون لهن حرف زدنت میدونستم که‬ ‫خیلی زود راه میفتی ‪ .‬همینطور هم شد چون‬ ‫بعداز پانزده روز کار کردنم بهم یه دست قالب‬ ‫پالستیک داد و گفت اینو خودت باید بسازی‬ ‫قالب مورد نظر درپوش زیر پایه نوار چسب بود‬ ‫از این مدل هائی که چهار تا جای خودکارم‬ ‫دارن باور کنید نمیدونم چه نیروئی باعث شد که‬ ‫من اون موقع این قالب زو بسازم بعد از ساختن‬ ‫قالب اونو بستیم به دستگاه تزریق پالستیک تا‬ ‫قالب رو تست کنیم و نمونه اولیه قالبی رو که‬ ‫خودم با دستای خودم تو اون سن ساخته بودم‬ ‫رو تحویل بگیرم من االن چهل ودو سالمه خیلی‬ ‫از لذت های زندگی رو تجربه دارم ولی بخدا قسم‬ ‫میخورم که لذتی باالتر از انجام کارهای صنعتی‬ ‫نبوده حاال این نظر منه شاید خیلیا اینجوری فکر‬ ‫نمیکنند من هروقت قالبی یا دستگاهی میسازم‬ ‫یاد یه جملهای میفتم که خدا میفرمایند من‬ ‫از روح خودم بر انسانها دمیدم بخاطر اینه که‬ ‫انسانها خالقند چه دلیلی باعث شد تا من تولید‬ ‫رو انتخاب کنم علیرغم اینکه خیلیا از تولید ناله‬ ‫میکنند و میگن که تولید به صرفه نیست ووو‪..‬‬ ‫ولی من بر خالف این بهانه ها میگم که تولید‬ ‫صنعتی خیلی باصرفه تر از مشاغل کاذب هستش‬ ‫البته میدونم که تو مملکت ما به صنعت اونجور‬ ‫که باید توجه نشده ولی در واقع مشکل اصلی ما‬ ‫مردم هستیم‪ .‬خیلیا از این که دست لباس روغنی‬ ‫داشته باشند متنفرند‪ .‬خیلیا هم باباشون پولداره‬ ‫میگه نمیخاد تچش به سختی و مشکل بیفته‬ ‫میبرتش پیش خودش حاال یا تو کارخونه یا اداره‬ ‫ای جائی اگه واقعا دلمون واسه صنعت مملکت‬ ‫میسوزه باید با همت همدیگه این فرهنگ سازی‬ ‫رو انجام تدیم اگه واقعا همینجوری پیش بریم‬ ‫نسل اینده باید کوچک ترین محصول مورد‬ ‫نیازشو از خارج خریداری کنه در این جا جا داره‬ ‫که عذر خواهی کنم از پر حرفیهایم که گاها به‬ ‫حاشیه میره ولی در رابطه با صنعت حرف های‬ ‫نگفته خیلی زیادهکه باید بهش پرداخته بشه‬ ‫\\چه دلیلی باعث شد تا به فکر تولید افتادید؟‬ ‫حاال میخوام از تولید بگم و از سودها و کار‬ ‫افرینی هائی که داره ‪ :‬بعنوان مثال تولید نمک‬ ‫دان رو به چالش میکشیم ما یه نمونه نمکدان‬ ‫طراحی کردیم پس از بررسی اولیه با همکاران‬ ‫پیشنهاد های جالبشون رو هم توی نمک دان‬ ‫لحاظ کردیم اتود نهائی رو زدیم رفتیم سراغ‬ ‫طراحی قالب ‪-‬ابعاد قالب ‪ -‬متریال مصرفی‬ ‫در قالب– نوع مواد پالستیک که قراره نمکدان‬ ‫از اون جنس تولید بشه– انتخاب نوع دستگاه‬ ‫تزریق پالستیکی که توانائی تولید این قطعه رو‬ ‫داره با توجه به وزن محصول که تو محاسبه در‬ ‫اومده حاال بررسی ابعاد قیمتی وزن محصول ‪20‬‬ ‫گرم – نوع مواد پالستیک بانام تجاری دگالن که‬ ‫کیلوئئ ‪ 7000‬تومان هست دستگاه مناسب تولید‬ ‫این محصول تزریق ‪ 150‬گرم میباشد که اجرت‬ ‫تزریق این محصول در تیراژحداقل ‪ 2000‬ضرب‬ ‫میشود بعبارتی هر ضرب ‪ 130‬تومان الزم بذکره‬ ‫که قالب این محصول دو کویته یا دو حفره ای‬ ‫میباشد و در هر ضرب دو عدد نمکدان تحویل‬ ‫می دهد بسته بندی که یکی از مهمترین بخش‬ ‫های تولید بشمار میاید حاال بیائید قیمت تمام‬ ‫شده محصولمون رو حساب کنیم‪ -‬وزن ‪ 20‬گرم =‬ ‫‪140‬تومان جنس اجرت تزریق هر یک عدد = ‪65‬‬ ‫تومان هزینه بسته بندی هر محصول تو بهترین‬ ‫شرایط ایده ال ‪ 100‬تومان حاال واسه حمل ونقل‬ ‫هم واسه هر یه محصول نهایتا ‪ 50‬تومان حاال‬ ‫جمع بزنیم میشه = ‪ 355‬تومان حاال یه سیستم‬ ‫زرنگ بازاریابی و پخش محصولمون رو میبره‬ ‫واسه فروش بابتش ‪ 10‬درصد اجرت میگیره‬ ‫قیمت گذاری بازاری محصول انجام میشه و نمک‬ ‫دان ما کشف قیمت میشه هر جفتش رو بازار از‬ ‫ما میخره ‪ 1200‬تومان بعد خودت محصولتو تو‬ ‫مغازه ها میبینی زدن ‪ 3000‬تومان من کال مخالف‬ ‫سیستم بازار هستم چون هیچ کجای دنیا دیگه‬ ‫بازاری کار نمیکنند بجزخودمون و کشورای دور‬ ‫وبر کشور های پیشرفته خودشون نمایندگی دارن‬ ‫وبه بازار و بازاری پول مفت نمیدن محصولشون‬ ‫رو با تبلیغات وسیع میشناسونن و برای تحویل‬ ‫به مشتری هاشونم ره های خیلی جالبی دارن‬ ‫این پائین ترین حالت تولید یک محصول هستش‬ ‫که بشما توضیح دادم حاال همین موضوع رو با‬ ‫در نظز گرفتن حساسیت قطعه تولیدی و نواوری‬ ‫که درش بکار رفته باشه یا جزو قطعات خاص در‬ ‫نظر بگیریم سود حاصل از تولید اون به صورت‬ ‫تساعدی باال میره البته من در نظر دارم که‬ ‫پیشنهادهائی رو برای عالقه مندان ارائه کنم که‬ ‫خودشون سازنده و تولید کننده و فروشنده بشن‬ ‫اگه نفرات کانال به حد نساب برسه حتما این کار‬ ‫رو خواهم کردخیلی خیلی پول سازه و اگه جوونا‬ ‫بدونن که چقدر راحت میشه از صنعت سود اوری‬ ‫کرد دیگه ولش نمیکنن‪.‬‬ ‫\\با توجه به این که رشته ی مهدسی نفت و خصوصا‬ ‫گرایش حفاری و اســتخراج نفت زمینه های فراوانی‬ ‫برای تولید محصول وجود دارد‪ ،‬به نظر شــما بومی‬ ‫ساختن این ابزارها به چه عواملی بستگی دارد ؟‬ ‫صنعت نفت یکی از مهمترین و متاسفانه کلیدی‬ ‫ترین صنایع درامد زای کشور میباشد واقعا جای‬ ‫تاسف داره که بعد از این همه سال استخراج‬ ‫نفت هنوز یک سری از قطعات و ملزومات مصرفی‬ ‫حفر و استخراج بومی سازی نشده باشن خیلی‬ ‫ساده و با یه حساب سر انگشتی میشه حدس‬ ‫زد که تقریبا ‪ 20‬درصد سود حاصل از فروش‬ ‫نفت صرف تهیه و خرید ابزار و وسایل حفر و‬ ‫استخراج میشه به نظر من دالیل مختلفی برای‬ ‫تو جیح این معضل وجود دارد که هیچ کس هم‬ ‫مسئولیت این موضوع را گردن نمیگیرد ولی یکی‬ ‫از مهم ترین دالیل و ضعف ها به خود شرکت‬ ‫نفت باز می گردد باید در این راه هزینه ها کرد‬ ‫و مسئولین باید برای بدست اوردن تکنولوژی و‬ ‫بومی سازی یک قطعه باید ریسک هزینه انجام‬ ‫سعی و خطا را داشته باشند نه اینکه با یک تولید‬ ‫کننده و یا یک قطعه ساز طوری قرارداد ببندند‬ ‫که طرف حتی سراغ این جور کار ها هم نیاد و‬ ‫اگه کسی توانائی انجام این کار ها رو داره توقع‬ ‫داره که پول خوبی هم گیرش بیاد وگرنه تو کشور‬ ‫ما هیچ صنعت کاری دنبال درد سر نمی گرده‬ ‫اجازه بدید منظورم رو با یه مثال بیان کنم ‪:‬‬ ‫در سال ‪ 1380‬یه قطعه ای رو با ایران خودرو‬ ‫قرار داد بستیم اون موقع شرکتمون به اسم ایران‬ ‫تولید بود و چون فقط ما میتونستیم اون قطعه‬ ‫رو به اونا بدیم قیمت باالئی براشون زدیم اونا‬ ‫هم بعداز کلی چونه زدن قبول کردن که تقریبا‬ ‫سه برابر قیمت تموم شده به ما سود بدن ما هم‬ ‫دلمون خوش بود که فقط مائیم و دیگه هیچکس‬ ‫نمیتون با ما رقابت کنه ولی متاسفانه یه برادر‬ ‫اصفهانی حسابی به ما حال داد و قطعه ای خیلی‬ ‫با کیفیت تر و ارزون تر از ما برد ایران خودرو‬ ‫وقرار داد بست ما هم اخر فرار دادمون بود باید‬ ‫واسه تمدید میرفتیم اونجا رقابت ما تا جائی‬ ‫رسید که قطعه مورد نظر رو با ‪ 2‬درصد سود‬ ‫میدادیم به اونا خودشونم تعجب کرده بودن‬ ‫میگفتن که چجوری واسه شما میصرفه که این‬ ‫قطعه رو به ما بفروشید حاال منظورم این بود که‬ ‫مسئولین اجازه بدن و یه مناقصه بزرگ برگذار‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫‪9‬‬ ‫کنند و از همه صنعتگرای کشور دعوت کنند تا بیان و قطعاتی رو که فکر‬ ‫میکنند میتونند بسازندرو ببرن و نمونه سازی کنند مطمئن باشید که اگر‬ ‫یک قطعه تو ایران توسط یه صنعتگر بومی سازی بشه به دوسال نمیرسه‬ ‫که همه میتونن از اون قطعه تولید کنند درسته توی اون دوسال انحصار‬ ‫تولید دست یه نفره و شاید چندین برابر بخاد از شما پول بگیره ولی وقتی‬ ‫این قطعه عمومی سازی شه میتونید ارزونترین قیمت ها این قطعه رو تهیه‬ ‫کنید من یه عقیده ای دارم که بهش پای بند هستم و سرلوحه زندگی‬ ‫کاری منه و اونم اینه که اگه یه چیزی توسط ادم درست شده حاال تو‬ ‫هرجای دنیا که باشه پس منم میتونم اونو بسازم و این عقیده باعث شده‬ ‫تا بتونم اکثر تکنولوژی های خاص در رابطه با تولید محصول رو هر چند‬ ‫با سعی و خطا ولی باالخره بدست بیارم ‪.‬‬ ‫\\کمی راجع به زنجیره های تولید صحبت می فرمایید ؟‬ ‫ببینید زنجیره های تولید خیلی بحث گسترده ای داره بخاطر اینکه‬ ‫محصوالت تولیدی بسیار بسیار متنوع و دارای شاخه ها و زیر مجموعه‬ ‫های بیشماریست بعنوان مثال تولید در شاخه صنعت دارو سازی با تولید‬ ‫در شاخه شوینده و یا مواد غذائی از نظر ساختار و روشهای تولید و متریال‬ ‫مورد استفاده در این صنایع باهم فرق دارند ولی تمام زنجیره های تولیدی‬ ‫در کشور های دنیا و ایران کال از یک اصول و مبانی مشترکی برای تولید‬ ‫محصول و یا کاالی خود استفاده میکنند ‪ .‬مشخصا زنجیره های تولید از‬ ‫بخش های مختلفی تشکیل گردیده است که تشکیل دهنده حلقه های‬ ‫‪ -1‬مواد‬ ‫حلقه های این زنجیر عبارتند از ‪:‬‬ ‫زنجیر هستند ‪.‬‬ ‫اولیه تولید‪ -‬که به دو صورت بومی(که در داخل کشور موجود است) و‬ ‫وارداتی (که باید از خارج از کشور وارد گردد)‬ ‫‪ -2‬ماشین االت‪ -‬که در کشور ما متاسفانه اکثر ماشین ها و دستگاه‬ ‫های تولیدی وارداتی و انهم قالبا از مدلهای قدیمی و مستهلک که دیگر‬ ‫از انها استفاده نمی کنند و از تکنولوژی های خیلی قدیمی هستند اصال‬ ‫کشورهای پیشرفته صنعتی هیچ تمایلی به ارائه تکنولوژی های خود را‬ ‫به کشورهای درحال توسعه ندارند و تا کامال از ان مکانیزم ها استفاده و‬ ‫جایگزین جدید تری برایش نداشته باشند بعد به فکر رو نمائی برای فروش‬ ‫در کشورهائی مانند ایران میافتند ‪.‬‬ ‫‪ -3‬موقعیت جغرافیائی‪ -‬که خیلی در کشور ما به ان اهمیت نمی دهند‬ ‫مثال فوالد کشور را در کویر تولید می کنند و ان اندک اب موجود را صرف‬ ‫بدست اوردن فوالد میکنند مثل این که انگار دارن طال خرج میکنن تا‬ ‫نقره استخراج کنند‪.‬‬ ‫‪ -4‬نیروی انسانی‪ -‬نیروی انسانی یکی از اساسی ترین و جزو کلیدی‬ ‫ترین حلقه زنجیره تولید میباشد و از فنداسیون کارگاه تا نصب ماشین ها‬ ‫و دستگاه های مرتبط تا راه اندازی و بهره برداری و مونتاژ محصول بر عهده‬ ‫همین نیروی انسانی است ‪.‬‬ ‫‪ -5‬اموزش‪ -‬اموزش کارگران و نیروهای کاری در قسمت تولیدی‬ ‫کارخانجات اعم از اپراتوری دستگاه ها و مسئولین خط‪ -‬سر کارگران‬ ‫و‪ ..‬از مهمترین حلقه های این زنجیره هستند بطوری که اگر مکانیزم و‬ ‫تمام ماشین های موجود در یک کارخانه بدون اموزش و تعلیم یا مجموعه‬ ‫راه اندازی کامل نمیشود یا فرایند تولید خروجی واقعی خود را برداشت‬ ‫نمیکند ‪.‬‬ ‫‪ -6‬استاندارها‪ -‬خوشبختانه در کشور ما بیش از هر کاری به بروکراسی و‬ ‫کاغذ بازی بنام استانداردهای ایزو و ‪ ...‬خیلی اهمیت میدهند البته در تمام‬ ‫کارخانجات و زیر مجموعه های خودرو سازی این استاندارها باید رعایت‬ ‫گردند ودر صورت احمال در نگه داری و اعمال استاندارد ها از انها گرفته‬ ‫می شود و تمدید مجدد ان دارای پرداخت هزینه های مضاعفی می باشد‪.‬‬ ‫(فقط یک سوالی که ذهن من خیلی درگیر ان است این است که با وجود‬ ‫این همه سخت گیری در مورد استاندارها چرا خودرو های تولیدی کشور‬ ‫‪10‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫همچنان اینقدر بی کیفیت هستند )‬ ‫‪ -7‬کنترل کیفیت‪ -‬که این واحد مسئولیت خطیری در رابطه با کیفیت‬ ‫محصول و کنترل های محصول تولیدی در حین تولید دارد و در صورتی‬ ‫که این واحد کار خود را درست انجام ندهد محصول بی کیفیتی به بازار‬ ‫عرضه میگردد ‪.‬‬ ‫‪ -8‬بازار یابی و فروش‪ -‬این واحد نیز یکی دیگر از حلقه های مهم‬ ‫زنجیره تولید است که گرداننده و محرک اصلی بگردش درامدن یه واحد‬ ‫تولیدی را به عهده دارد‬ ‫البته امروزه با وجود شبکه های اجتماعی و اینترنتی تبلیغات به عرصه‬ ‫جدیدی وارد شده است و البته بازار بسیار پر حرارتی نیز در این شبکات‬ ‫از نظر تبلیغات محیطی و فراگیر نیز فراهم گردیده و تمام محصوالت‬ ‫کارخانجات و کارگاه ها در انجا براحتی اعالم حضور میکنند‪.‬‬ ‫‪ -9‬گارانتی و خدمات پس از فروش‪ -‬این جمله در اکثریت تبلیغات ها‬ ‫به چشم میخورد و باعث میشود تا خریدار با اعتماد بیشتر راغب به خرید‬ ‫محصول مورد نظر نماید و اینهم جزو الینفک زنجیره تولید میباشد‪ .‬موارد‬ ‫ارائه شده مختصری بود از زنجیره تولید که دارای نکات بسیار ریز و مو‬ ‫شکافانه ای نیز هست ‪.‬‬ ‫\\پیشنهاد شما برای اشنایی بیشتر دانشجویان با صنعت چیست ؟‬ ‫اشنائی دانشجویان با صنعت که در رابطه با رشته تحصیلی انها باشد‬ ‫یا غیر از ان به نظر من ایده خیلی جالبی میباشد و دارای مزایای بسیار‬ ‫زیادی نیز هست که در اینجا به چند نکته بسنده میکنم‪:‬‬ ‫‪ -1‬کاربردی نمودن مسائل و اموزشهای اکادمیک و تئوریک در‬ ‫دانشگاهها باعث می شود که دانشجوها بتوانند اموخته های خود را بکار‬ ‫بگیرند وبه نیاز دانستن تئوری را در کار عملی بدست بیاورند و فکر نکنند‬ ‫که این خواندنی ها فقط به درد امتحان میخورد بلکه تمام محاسبات برای‬ ‫خود کاربردی در صنعت دارند ‪.‬‬ ‫‪ -2‬اکثر دانشجویان بدلیل انجام ندادن یا کم کار کردن در شاخه صنعت‬ ‫دچار استرس و ترس از ان هستند و کار کردن با ماشین االت صنعتی‬ ‫در نظرشان بسیار ترسناک جلوه میکند و حتی تمایلی به نزدیک شدن‬ ‫به انها را نیز ندارند و اشنائی با صنعت و ماشین االت انرا به گونه ای که‬ ‫کامال کاربردی باشد باعث ریخته شدن این اضطراب میشود و چه بسا‬ ‫استعدادهایی که در فواصل این اموزش کشف نشوند و ‪. .....‬پیشنهاد من‬ ‫برای اشنائی دانشجویان با صنعت اینست که اول با تبلیغات واقعی و نشان‬ ‫دادن فیلمها ئی که جوانان صنعتگری که تحصیالت ندارند و براحتی با‬ ‫صنعت اجین گردیده و کار با ماشین االت برایشان مثل اب خوردن است‬ ‫را به انان نشان دهند و این امر به تدریج باعث برانگیختن حس کنجکاوی‬ ‫در دانشجویان میگردد و باعث میشود که خودشان نیز این کار را هر چند‬ ‫کوچک و خرد با راده شخص خودشان انجام دهند ‪.‬البته در کشور ما‬ ‫انقدر مشاغل کم زحمت و کاذب زیاد هست که خیلی باید روی متد ها و‬ ‫روشهای مختلف برای اشنائی و معرفی شاخه های مختلف صنعت برای‬ ‫دانشجویان کار کرد‪ .‬پیشنهاد دوم من برای این موضوع اینست که مشاغل‬ ‫صنعتی را از هم جدا کرده و هر شاخه را با ذکر اینده شغلی و در امد زائی‬ ‫که ان شاخه به دانشجویان معرفی کرد‪ .‬باید دانشجو را به طوری به سمت‬ ‫و سوی صنعت ببریم که از بحث شعار بیرون ایند و به مرحله عملی برسند‬ ‫یعنی اگر دانشجوی ساخت و تولید نتواند برای خود ایجاد درامد نماید‬ ‫بعد از پایان تحصیالت نیز سراغ روزنامه ها رفته و دنبال شغلی مناسب‬ ‫رشته اش میگردد که انهم به ندرت با رضایت شغلی خود وارد بازار کار‬ ‫میشود‪ .‬ولی اگر در همان دوره دانشجوئی شروع کند ویک قالب پالستیک‬ ‫لیوان ابخوری را طراحی کند و قالبسازی نماید و تولید کند حتی فقط‬ ‫به دانشجو های خود دانشگاه بفروشد ان وقت دیگر هیچ شغلی نمیتواند‬ ‫جایگزین مناسبی برای این دانشجو باشد زیرا هم به صورت عملی درگیر‬ ‫این پروسه بوده هم لذت بدست امدن محصولی که‬ ‫از ایده و فکر خود او سرچشمه گرفته باعث تراوش‬ ‫ایده های جدید تری برای ادامه مسیر پیدا میکند‬ ‫و هدف ما هم از این کار همین است کافیست که‬ ‫دانشجو ها معلومات خود را کاربردی و مهمتر از‬ ‫ان درامد زا ببینند‪.‬‬ ‫\\رابطه بین دانشگاه و صنعت را در حال حاضر چگونه‬ ‫می بینید ؟‬ ‫متاسفانه رابطه انچنان خوبی بین این دو شاخه‬ ‫علم و عمل وجود ندارد دالیل زیادی بر این امر‬ ‫داللت دارند که نمیشود مقصری رابرای این ضعف‬ ‫پیدا کرد پارسال من برای ساخت یک قالب پالت‬ ‫صنعتی با یکی از اساتید نرستانی در تهران صحبت‬ ‫کردم و چون امکانات هنرستان بسیار باال بود و‬ ‫پس از هماهنگی با روئسای منطقه و کسب اجازه‬ ‫کار و استفاده از وسایل هنرستان تمام فوالد ها‬ ‫را پس از انجام خشن تراشی و سنگ مغناطیس‬ ‫(اماده سازی اولیه ) فوالدها را به هنرستان بردم‬ ‫در حین کار متوجه شدم که دانش اموزان خیلی‬ ‫بیخیال از اینکه من دارم انجا کار میکنم بودند و‬ ‫اصال کسی توجهی به کار من نمیکرد ولی بعد از‬ ‫دو سه روز که گذشت دیدم چنتاشون دارن منو‬ ‫نگاه میکنن و با هم پچ پج میکنن کم کم بعد از‬ ‫یک ساعت اومدن طرفم که داداش این چیه شما‬ ‫داری میتراشی من گفتم که قالب پالت پالستیکی‬ ‫خالصه بعد از حدود یک ربع دیدم دور و ورم پر‬ ‫این بچه ها شده که هر کدوم یه سوال تازه دارن‬ ‫وقتی ازشون پرسیدم که شما مگه نمیدونید قالب‬ ‫سازی چیه و چطوری میشه قالب ساخت و ‪...‬‬ ‫باور کنید اونا میگفتن که اینجا فقط یه تیغچه‬ ‫به ما میدن با یه شناخت اولیه از تراش بعد‬ ‫میگن برو فالن نقشه رو برای ما بتراش اصال‬ ‫هم راجع به صنعت هیچی به ما نمیگن برام‬ ‫خیلی جالب بود که حتی اساتید اونجا واقعا بلد‬ ‫نبودن یه مته تیز کنند بعد یه شاگرده میگفت‬ ‫ما هرچی از این استاد ها سوال میکنیم یا میگه‬ ‫تو درسمون نیست یا میگه تو کالس های باالتر‬ ‫به این موضوع میرسید بعد ما هم فهمیدیم‬ ‫که استادمون هیچی بلد نیست و دیگه هیچی‬ ‫ازش نمیپرسیم جالب تر از اون درد دل استاد‬ ‫هائه که ما فرزندانمون رو میفرستیم پیش‬ ‫اونا که در اینده مهندس بشن و به مملکت‬ ‫خدمت کنند‪ .‬وقتی پای درد دل اونا میشینی‬ ‫میگن که ای بابا مگه بما چقدر حقوق میدن‬ ‫که حاال واسشون جواب سواالی غیر درسی رو‬ ‫هم بدیم‪ .‬تازه اینا یه سری بی هدف اومدن تا‬ ‫یه دیپلمی بگیرن و برن پی زندگی شون اصال‬ ‫روحیه صنعتی ندارن و استعداد ندارن و ‪.....‬من‬ ‫فقط میخام بگم که اقای استاد فردای روزگار‬ ‫بچه خودتم میخاد به اینجور جاها بیاد ودرس‬ ‫بخونه ایا وظیفه تو نیست که اشتیاق رو دانش‬ ‫کاربردی صنعت رو حس پدرانه اموزش رو به‬ ‫بچه ها انتقال بدی ایا وظیفه تو این نیست‬ ‫که تا می تونی جواب های درست به شاگردات‬ ‫بدی و اونا رو تشویق کنی به اینده روشنی که‬ ‫در صنعت برای اونا رقم خواهد خورد؟ واقعا تو‬ ‫اون هنرستان بعد از حدود یک ماه رفت وامد‬ ‫خیلیا تازه میفهمیدن که کال صنعت چیه و به‬ ‫چه درد میخوره البته زمانی که من کارم تموم‬ ‫شد اونا میپرسیدن که کار خونتون کجاست‬ ‫ما تعطیالت بیائیم اونجا کار کنیم و کار یاد‬ ‫بگیریم منم بهشون ادرس دادم ولی فکر نکنم‬ ‫بیان چون مسیر من با اونا خیلی فاصله داره‪.‬‬ ‫بیشترین موضوعی که من واقعا تعجب میکردم‬ ‫این بود که وقتی قیمت قالب ها و خدمات‬ ‫رو از من میپرسیدن و منم بهشون جواب‬ ‫میدادم اصال حیرت زده به من نگاه میکردند‬ ‫و میگفتند یعنی این همه درامد داره کار قالب‬ ‫سازی میگفتم بله این تازه یه شاخه از صنعته‬ ‫هر شاخه ای که تخصصشو داشته باشی درامد‬ ‫خاص خودشو داره ‪.‬‬ ‫در پایان امیدوارم مطالبی رو که براتون بیان‬ ‫کردم تونسته باشم کمک اندکی برای پیش برد‬ ‫اهداف مقدستون کرده باشم‪.‬‬ ‫من تا جائی که ممکن بود خواستم به طور‬ ‫خالصه مطالب رو بیان کنم ولی از صنعت و‬ ‫دانشجو نمیشود براحتی گذشت زیرا اینده‬ ‫کشور به دست همین دانشجو هاست‪ .‬با یاری‬ ‫خداوند مهربانامیدوارم که در راهتان پیروز و‬ ‫سربلند باشید‪.‬‬ ‫با سپاس فراوان‬ ‫جعفر بایرام پور‬ ‫منابع‪:‬‬ ‫•مفاهیم و راهنمای پروژه – دکتر احمد علی یزدان پناه –‬ ‫موسسه تحقیقات و اموزش مدیریت‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫‪11‬‬ ‫بررسی نفت وگاز درکشورهای حاشیه دریای خزر‬ ‫‪ ‬نویسنده ‪ :‬سینا گیاهکار‬ ‫تر کمنستا ن‬ ‫ترکمنستان کشوری است که بخش اعظم ان از صحرا تشکیل شده و در میان پنج جمهوری اسیای میانه‬ ‫کمترین جمعیت را دارد‪ .‬این کشور دارای پنجمین ذخیره گازی جهان است‪ .‬با وجود چنین ثروتی‪ ،‬بخش‬ ‫عمده ای از مردم کشور در فقر به سر می برند‪ .‬ترکمنستان‪ ،‬بخاطر فقدان خطوط لوله صادراتی و اختالف‬ ‫میان کشورهای حاشیه دریای خزر پیرامون وضعیت قانونی این دریاچه نفت خیز‪ ،‬در بهره گیری از ذخائر‬ ‫نفت و گاز خود موفق نبوده است‪ .‬ترکمنستان در سال حدود ‪ ۷۰‬میلیارد متر مکعب گاز طبیعی تولید‬ ‫می کند و حدود دو سوم از این تولید را شرکت روسی گازپروم می خرد‪ .‬اختالف طوالنی بین دو کشور‬ ‫بر سر بهای گاز باالخره در سال ‪ ۲۰۰۶‬پایان یافت و گازپروم پذیرفت قیمت خرید را ‪ ۵۴‬درصد افزایش‬ ‫دهد‪ .‬کمبود سرمایه گذاری خارجی‪ ،‬چالش های جغرافیایی‪ ،‬خطوط لوله نامناسب برای صادرات و ساختار‬ ‫اقتصادی غیرمنعطف عواملی هستند که باعث شده است تا کشور ترکمنستان به یک صادرکننده عمده‬ ‫هیدروکربن تبدیل نشود‪ .‬تولید نفت ترکمنستان به تدریج از سال ‪ 2007‬افزایش یافته است‪ .‬اما این‬ ‫افزایش تولید به شدت به سرمایه گذاری جدید و ظرفیت های فن اورانه برای بهر ه برداری از میادین نفتی‬ ‫جدید و همچنین حل اختالفات مرزی حوزه دریای خزر بستگی دارد‪ .‬در حال حاضر ترکمنستان یک‬ ‫صادرکننده کوچک نفت است‪ .‬ترکمنستان دارای ذخایر عظیم گاز طبیعی است اما از کمبود زیرساخت های‬ ‫مناسب برای انتقال گاز رنج می برد‪.‬‬ ‫‪12‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫مروری کلــی بر صنعــت نفت و گاز‬ ‫تر کمنستا ن‬ ‫قســمتی از بزرگترین ذخایر گازی جهان در‬ ‫ترکمنســتان واقع شــده اســت‪ .‬با این حال‪،‬‬ ‫ترکمنســتان با چالش هایی مواجه اســت که‬ ‫در نتیجه ا ن ها اســت ایــن ذخایر را به بازار‬ ‫جهانی برســاند‪ .‬بــه لحــاظ جغرافیایی‪ ،‬این‬ ‫کشــور با بازار مصر ف کننــدگان نهایی فاصله‬ ‫زیادی دارد و زیرســاخت های مناســب برای‬ ‫صــادرات گاز بیشــتر طریق خطــوط لوله را‬ ‫نیــز در اختیار نــدارد‪ .‬کشــورهای دیگر در‬ ‫حوزه دریای خزر و اســیای میانه توانسته اند‬ ‫ســرمایه گذار ی های مســاعدی را جذب کنند‬ ‫و دسترســی بیشــتری بــه بازارهــا داشــته‬ ‫باشــند‪ .‬این امر رقابت را برای ترکمنســتان‬ ‫سخت تر کرده است‪ .‬این کشور تمایل دارد تا‬ ‫مســیرهای صادراتی خود را از خطوط لوله ای‬ ‫که از روسیه می گذرند جدا سازد؛ اما در این‬ ‫راستا باید ســرمایه کافی‪ ،‬همکار ی های فنی‬ ‫و حمایت های سیاســی را بــرای خطوط لوله‬ ‫الترناتیو به دست اورد‪.‬‬ ‫در پمپ ها حبــاب های بخار یا گازی که در‬ ‫فاز مایــع بوجود می ایند بــه همراه مایع به‬ ‫نقطه دیگر با فشــار باالتــر حرکت می کنند‪.‬‬ ‫اگــر در محل جدید فشــار به انــدازه کافی‬ ‫زیاد باشــد حبــاب های بخــار در این محل‬ ‫تقطیر می شــوند و در نتیجه ذراتی از مسیر‬ ‫اصلــی خود منحرف شــده و با ســرعت های‬ ‫فوق العاده زیاد به اطــراف و از جمله پره ها‬ ‫برخورد می نمایند‪ .‬در چنین مکانهایی بســته‬ ‫به شدت برخورد‪ ،‬ســطح پره ها خورده شده‬ ‫و متخلخل می گردد‪.‬‬ ‫بعد از حدود ا ً ‪ 15‬سال انزوا و تغییر رژیم های‬ ‫سیاسی‪ ،‬ترکمنســتان در سال ‪ 2007‬روابط‬ ‫دیپلماتیــک خــود را با چند کشــور از جمله‬ ‫روســیه‪ ،‬چین‪ ،‬اروپــا‪ ،‬امریکا و همســایگان‬ ‫خود در اســیای میانه توســعه داد‪ .‬پیش از‬ ‫سال ‪ 2007‬شــرکت های خارجی چالش های‬ ‫سیاســی زیادی برای ســرمایه گذاری در این‬ ‫کشور داشــتند و بعضی از این شرکت ها مجبور‬ ‫به خروج از این کشــور شــده بودند‪ .‬بعد از این‬ ‫تاریخ‪ ،‬ترکمنســتان ســعی کرده است تا محیط‬ ‫مناســب برای کســب و کار را فراهم ســازد و‬ ‫به منظــور افزایش تولید و صــادرات نفت و گاز‪،‬‬ ‫ســرمایه گذار ی های خارجی بیشتری جذب می‬ ‫نما ید ‪.‬‬ ‫سازما ن های بخش نفت و گاز ترکمنستان‬ ‫در ســال ‪ 1998‬ترکمنســتان وزارت نفت و گاز‬ ‫خود را مجدد ا ً ســازما ن دهی کرد تا پنج شرکت‬ ‫دولتــی را دربر گیرد‪ .‬این شــرکت ها که کنترل‬ ‫فعالیت های هیدروکربنی کشــور بر عهده دارند‪،‬‬ ‫عبارتند از‪ :‬شــرکت ترکمن نفت گاز (این شرکت‬ ‫خریدها‪ ،‬توزیع‪ ،‬صادرات ســوخت و پاالیش نفت‬ ‫را کنترل می کنــد)؛ ترکمن نفت (تولید نفت در‬ ‫بخش غربی این کشور را بر عهده دارد)؛ ترکمن‬ ‫گاز (تولیــد گاز را بر عهــده دارد)؛ ترکمن نفت‬ ‫گاز اســتوری (یک شــرکت عمرانــی در صنعت‬ ‫نفــت و گاز اســت)؛ و ترکمــن ژئولوژیا (اجرا و‬ ‫هدایت اکتشافات را برعهده دارد)‪.‬‬ ‫دولت ترکمنستان به منظور جذب سرمایه گذاری‬ ‫خارجــی بیشــتر و ایجــاد تنوع در مســیرهای‬ ‫صادراتــی‪ ،‬بخش انرژی و محیــط مقرراتی این‬ ‫کشــور را مجدد ا ً ساختاردهی کرده است‪ .‬در ماه‬ ‫مارس ســال ‪ ،2007‬دولت یــک مرجع مقرراتی‬ ‫در حوزه انرژی به نــام اژانس دولتی مدیریت و‬ ‫اســتفاده از منابع هیدروکربن تاسیس کرد‪ .‬این‬ ‫اژانس برای توســعه میدا ن هــای گازی و نفتی‬ ‫مجــوز صادر کــرده و قرارداد تنظیــم می نماید‬ ‫و همچنیــن‪ ،‬وظیفــه شفا ف ســازی بیشــتر در‬ ‫مــورد جریــان درامدها در حوزه انــرژی را نیز‬ ‫بــر عهــده دارد‪ .‬عالوه بر این‪ ،‬در ســال ‪2008‬‬ ‫دولت ترکمنســتان طی الیحه ای شفا ف ســازی‬ ‫بیشــتر در مورد مالکیت میادیــن گازی و نفتی‬ ‫را هدف خــود قــرار داد‪ .‬بنا به گــزارش بانک‬ ‫جهانی‪ ،‬ترکمنســتان در ســال ‪ 2009‬توانســته‬ ‫است ‪ 1.4‬میلیارد دالر ســرمایه گذاری مستقیم‬ ‫خارجی جذب نماید‪ .‬این میزان نســبت به سال‬ ‫‪ 65 ،2008‬درصد رشد داشــته است و مقامات‬ ‫کشــور ســرمایه گذار ی های بیشتری را در اینده‬ ‫پیش بینی می کنند‪.‬‬ ‫اکنون شــرکت های خارجــی می توانند در قالب‬ ‫ســرمایه گذار ی های مشــترک یــا قراردادهای‬ ‫تســهیم تولیــد بــا شــرکت ترکمــن نفت در‬ ‫زمینــه توســعه میدا ن هــای گازی و نفتــی در‬ ‫حــوزه دریای خزر مشــارکت نماینــد‪ .‬در حال‬ ‫حاضر ترکمنســتان فرصت های ســرمایه گذاری‬ ‫شــرکت های خارجی تنها به توســعه میدا ن های‬ ‫گازی و نفتی دریایی محدود کرده اســت‪ .‬البته‬ ‫چیــن می تواند در قالــب قراردادهای تســهیم‬ ‫تولید در پروژ ه های گاز طبیعی در جنوب شــرق‬ ‫این کشــور نیز سرمایه گذاری نماید‪..‬‬ ‫پاالیش نفت در ترکمنستان‬ ‫ترکمنســتان دارای دو پاالیشــگاه عمده است‪:‬‬ ‫سیدی و ترکمن باشــی‪ .‬ظرفیت کل ترکیبی این‬ ‫دو پاالیشگاه ‪ 237‬هزار بشکه در روز است‪ .‬نرخ‬ ‫اســتفاده از این پاالیشگا ه ها پایین است و تقریباً‬ ‫ا ن ها بــا ‪ 50‬درصد ظرفیت خــود کار می کنند‪.‬‬ ‫شــرکت های خارجی معمو الً سهم خود از تولید‬ ‫نفــت خــام را صــادر می کنند و شــرکت های‬ ‫داخلــی تنها نفت را بــرای مصــارف داخلی یا‬ ‫تولیــد فراورد ه های نفتی برای صادرات‪ ،‬پاالیش‬ ‫می کنند‪ .‬دولت ترکمنســتان قصد دارد تا ســال‬ ‫‪ ،2030‬ســه پاالیشــگاه دیگر احــداث نماید و‬ ‫ظرفیــت پاالیشــگا ه های فعلــی را نیــز افزایش‬ ‫دهد‪ .‬ظرفیت کل اعال م شــده برای این توســعه‬ ‫پاالیشــگاهی‪ 600 ،‬هــزار بشــکه در روز عنوان‬ ‫شده است‪.‬‬ ‫صادرات نفت ترکمنستان‬ ‫ترکمنستان حجم اندکی نفت خام و پاالیش شده‬ ‫صادر می کند‪ .‬گزینه های صادرات نفت نیز برای‬ ‫ترکمنستان بسیار محدود هســتند‪ .‬ترکمنستان‬ ‫تقریبــاً هیچ خط لولــه بین المللی بــرای انتقال‬ ‫نفت در اختیار ندارد به جز یک خط لوله که در‬ ‫مرز شرقی این کشــور از قزاقستان به ازبکستان‬ ‫می رود و ترکمنســتان می توانــد نفت خام مورد‬ ‫نیاز برای اســتفاده در پاالیشــگاه ســیدی را از‬ ‫ازبکســتان وارد نماید‪ .‬حجم اندکی از نفت خام‬ ‫ترکمنســتان از طریق دریای خزر به اذربایجان‬ ‫و روسیه منتقل می شــود‪ .‬نفت خام ترکمنستان‬ ‫کیفیت پایینی دارد و این با مشــکالتی در زمینه‬ ‫اســتفاده از خطوط لوله روســی مواجه اســت‪.‬‬ ‫درصــدی از کل صادرات نفتی ترکمنســتان‪ ،‬در‬ ‫قالب محصوالت پاالیش شــده صادر می شود‪.‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫‪13‬‬ ‫گاز طبیعی ترکمنستان‬ ‫برابــر اخرین گزارش منتشــره از ســوی ژرنال‬ ‫بیــن المللــی نفــت و گاز (‪Oil and Gas‬‬ ‫‪ ،)Journal (OGJ‬ترکمنســتان در حــال‬ ‫حاضر جزء شــش کشور برتر از لحاظ ذخایر گاز‬ ‫طبیعــی و در بین ‪ ٢٠‬کشــور نخســت از لحاظ‬ ‫تولید گاز طبیعی در جهان اســت‪.‬‬ ‫برابر گزارش مرکز امار و اطالعات امریکا‪ ،‬حجم‬ ‫ذخایــر اثبات شــده گاز طبیعی ترکمنســتان تا‬ ‫ژوئــن ســال ‪ ٢٠١٢‬حــدود ‪ ٢٤,٣‬تریلیون متر‬ ‫مکعب گزارش شــده که نســبت به براورد سال‬ ‫‪ ٢٠١٠‬بــا ‪ ١٣.٤‬تریلیون متــر مکعب‪ ،‬تقریبا دو‬ ‫برابر شده است‪.‬‬ ‫ترکمنســتان بــا وجــود ذخایــر بــزرگ گازی‬ ‫دارای صادرات محدودی اســت و با چالشــهای‬ ‫مختلفی برای ســرمایه گذاری و کسب درامد از‬ ‫محــل تولید منابع گازی روبرو اســت‪ .‬اکثر گاز‬ ‫ترکمنســتان به روســیه منتقل می شود که در‬ ‫انجــا مصرف و مقــداری از ان هم از طریق این‬ ‫کشــور به بازار نهایی اروپا ترانزیت می شود‪.‬‬ ‫از ســال ‪ ١٩٩٢‬روســیه به عنوان بــازار اصلی‬ ‫صادرات گاز ترکمنســتان‪ ،‬تاثیــر تعیین کننده‬ ‫ای بــر قیمت منابع گازی صادر شــده توســط‬ ‫‪14‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫دولتهای اســیای میانه داشته اســت‪ .‬به عنوان‬ ‫یــک نمونــه می توان بــه انفجار در خــط لوله‬ ‫صــادرات گاز بــه روســیه در بخش خــط لوله‬ ‫اسیای مرکزی در ســال ‪ ٢٠٠٩‬اشاره کرد که‬ ‫منجر به توقف تولید و صادرات گاز ترکمنســتان‬ ‫شــد‪ .‬پس از تعمیــر خط لولــه و تعیین ضوابط‬ ‫جدیــد قیمت گذاری که در ژانویه ‪ ٢٠١٠‬امضاء‬ ‫شــد‪ ،‬ترکمنستان تولید خود را از ‪ ٣٦,٨‬میلیارد‬ ‫متر مکعب در ســال ‪ ٢٠٠٩‬به ‪ ٤٥.٣‬میلیارد متر‬ ‫مکعب در ســال ‪ ٢٠١٠‬افزایش داد‪ .‬با این حال‪،‬‬ ‫روســیه تنها بــا واردات حــدود ‪ ١١.٣‬میلیارد‬ ‫متــر مکعب (یک ســوم از حجمی کــه پیش از‬ ‫انفجار از ترکمنســتان وارد می کرد) و ان هم با‬ ‫قیمتهــای پایین تر از قبل موافقت کرد‪.‬‬ ‫صادرات گاز طبیعی‬ ‫ترکمنســتان بــه یکی از صادرکنندگان پیشــرو‬ ‫گاز در منطقــه خزر و اســیای مرکــزی تبدیل‬ ‫شده است‪ .‬این کشــور به دلیل اینکه تولید گاز‬ ‫ان بیــش از دو برابــر تقاضای داخلی اســت (‬ ‫تقاضای داخلی ‪ ٢٠‬میلیارد متر مکعب در ســال‬ ‫‪ ٢٠١٠‬معــادل ‪ ٥٦‬میلیون متر مکعب در روز )‪،‬‬ ‫اکثــر گاز خود را به خارج صادر می کند‪.‬‬ ‫برابر پیــش بینی های اژانس بین المللی انرژی‪،‬‬ ‫صــادرات گاز ترکمنســتان تا ســال ‪ ٢٠٣٥‬به‬ ‫حدود ‪ ٩٠‬میلیارد متر مکعب در ســال ( حدود‬ ‫‪ ٢٤٧‬میلیــون متر مکعب در روز ) افزایش یافته‬ ‫و مجددا ســیر نزولی پیدا می کند‪.‬‬ ‫ترکمنســتان در سالهای ‪ ٢٠٠٧‬و ‪ ٢٠٠٩‬چندین‬ ‫موافقتنامــه بیــن المللی با عالقمنــدان به بهره‬ ‫بــرداری از ذخایر گاز خود امضاء کرد و در حال‬ ‫توســعه زیر ســاختهای خطوط لوله انتقال گاز‬ ‫خود است‪.‬‬ ‫خطوط لوله انتقال گاز ترکمنستان‬ ‫ترکمنســتان در تالش برای اضافه کردن خطوط‬ ‫لولــه جدید به خط لوله اصلی که در حال حاضر‬ ‫گاز را بــه روســیه می رســاند‪ ،‬مشــارکت هایی‬ ‫را با ســایر کشــورها برای احــداث خطوط لوله‬ ‫و زیرســاخت های گازی اغــاز کرده اســت‪ .‬دو‬ ‫خط لوله که تا ایران و چین کشــیده شــد ه اند‪،‬‬ ‫اخیر ا ً مورد بهر ه برداری قرار گرفته و مســیرهای‬ ‫جدیدی نیــز مدنظر دولــت ترکمنســتان قرار‬ ‫دارد‪ .‬در حال حاضــر‪ ،‬حداکثر ظرفیت صادرات‬ ‫گاز ترکمنســتان‪ 3500 ،‬میلیارد فوت مکعب در‬ ‫سال است‪.‬‬ ‫خط لوله مرکزی اسیای میانه‬ ‫ترکمنســتان از طریق این خــط لوله گاز خود‬ ‫را به روســیه و سیســتم گازی شرکت گازپروم‬ ‫صادر می کند‪ .‬شــاخه غربی ایــن خط لوله گاز‬ ‫را حوزه دریای خزر به شــمال منتقل می کند و‬ ‫شاخه شــرقی ان گاز را از شرق ترکمنستان به‬ ‫جنوب ازبکســتان و از انجا به شمال ازبکستان‬ ‫می رســاند‪ .‬ظرفیت ترکیبی ایــن دو خط لوله‬ ‫‪ 3530‬میلیارد فوت مکعب در ســال اســت؛ با‬ ‫ایــن حال به دلیل نواقص فنــی ظرفیت واقعی‬ ‫این خطوط تقریباً نصف این میزان اســت‪.‬‬ ‫خط لوله انتقــال گاز کورپیج‪ -‬کورت‬ ‫کوی (ترکمنستان به ایران)‬ ‫این خــط لوله ‪ 200‬کیلومتــر طول دارد و در‬ ‫سال ‪ 1997‬ســاخته شــد‪ .‬در واقع این اولین‬ ‫خط لوله ای بود که برای صادرات گاز طبیعی از‬ ‫اســیای میانه‪ ،‬مسیری به جز روسیه را انتخاب‬ ‫می کــرد‪ .‬ظرفیت این خط لولــه ‪ 477‬میلیارد‬ ‫فوت مکعب در ســال اســت و ترکمنســتان از‬ ‫این طریق ســاالنه ‪ 212‬میلیــارد فوت مکعب‬ ‫گاز بــه ایــران انتقــال می دهد‪ .‬ترکمنســتان‬ ‫طــی یک قرارداد ‪ 25‬ســاله گاز به ایران صادر‬ ‫می کنــد و ‪ 35‬درصد از بهای گاز صادرشــده‬ ‫در ازای مشــارکت ایران در احــداث خط لوله‬ ‫کسر می شود‪.‬‬ ‫خط لوله اسیای میانه‪ -‬چین‬ ‫این خط لولــه ‪ 1833‬کیلومتر طول دارد و گاز‬ ‫را از میادیــن شــرقی ترکمنســتان و از طریق‬ ‫ازبکســتان به غرب چین می رساند‪ .‬بهر ه برداری‬ ‫از این خط لوله در دســامبر ســال ‪ 2009‬اغاز‬ ‫شــد و ابتدائاً قرار بود ســالیانه بیش از ‪1060‬‬ ‫میلیــارد فوت مکعــب گاز را از اســیای میانه‬ ‫بــه چین انتقــال دهد‪ .‬با این حال در اواســط‬ ‫سال ‪ 2011‬اعالم شد که ظرفیت این خط لوله‬ ‫می تواند تا ســال ‪ 2015‬به ‪ 2100‬میلیارد فوت‬ ‫مکعب افزایش یابد‪.‬‬ ‫انجام کسب و کار در ترکمنستان‬ ‫‪ .‬نگاهی به بازار‬ ‫‪ .‬چالش های بازار‬ ‫‪ .‬فرصت های بازار‬ ‫‪ .‬استراتژی ورود بازار‬ ‫مروری اجمالی بر بازار‬ ‫ترکمنســتان تقریبــا به اندازه کالیفرنیا اســت‬ ‫و تنهــا دارای پنــج میلیــون نفرجمعیــت می‬ ‫باشــد‪ .‬اســتقاللش را در ســال ‪ 1991‬پس از‬ ‫فروپاشــی اتحاد جماهیر شــوروی به دســت‬ ‫اورد‪ .‬ترکمنســتان امــار ملــی منطبــق بــا‬ ‫اســتانداردهای بین المللی را منتشر نمی کند‪.‬‬ ‫بر اســاس براوردهــای بین المللــی (گزارش‬ ‫گــذار ‪ ،)2008 EBRD‬تولید ناخالص داخلی‬ ‫این کشــور در ‪ 2008‬بــه انــدازه‪ 12‬میلیارد‬ ‫دالر بــود‪ .‬ترکمنســتان دومین تولیــد کننده‬ ‫بــزرگ گاز طبیعی در میان کشــورهای اتحاد‬ ‫جماهیر شــوروی ســابق‪ ،‬پس از روسیه است‪.‬‬ ‫این کشــور در حدود ‪ 70،4‬میلیارد متر مکعب‬ ‫گاز طبیعی در ســال ‪ 2008‬تولید می شود‪ .‬در‬ ‫ســال ‪ ،2008‬تجارت خارجی ترکمنستان بالغ‬ ‫بــر ‪ 15،2‬میلیارد دالربود که ‪ 9،8‬میلیارد دالر‬ ‫ان شامل صادرات است‪ .‬ســهم غالب صادرات‬ ‫ترکمنســتان از َفروش گاز طبیعی به روســیه‬ ‫بود‪ .‬ســایر بخش های کلیــدی نفت‪ ،‬فراورده‬ ‫های نفتی تصفیه شــده‪ ،‬و منســوجات اســت‪.‬‬ ‫ســرمایه گذاری های ایاالت متحده مســتقیم‬ ‫در ســال ‪ 2005‬به ‪ 40‬میلیــون دالر (امار در‬ ‫دســترس هســتند برای ســال های بعد) بوده‬ ‫اســت‪ .‬دولت به مشــکل بیکاری‪ ،‬که می تواند‬ ‫باالی ‪ ٪ 50‬ازنیــروی کارباشــد اقرارنمیکند‪.‬‬ ‫اصالحات انجام شده در بازار ترکمنستان کم و‬ ‫بسیار اهسته است‪ .‬این کشوربه دنبال سیاست‬ ‫ارائه یارانه های دولتی قابــل توجهی به عموم‬ ‫مــردم‪ ،‬وهمچنین به صنایعی مانندکشــاورزی‬ ‫اســت‪ ،Berdimuhamedov .‬رئیــس‬ ‫جمهــور منتخــب در ســال ‪ ،2007‬وعــده ی‬ ‫بــرای باز کــردن این کشــور و بهبــود فضای‬ ‫ســرمایه گذاری را داده اســت ‪ .‬ترکمنســتان‬ ‫مالکیت خصوصی نداشــته اســت و بسیاری از‬ ‫صنایــع خود را متعلق به دولت میدانند‪ .‬ســهم‬ ‫بخــش خصوصــی داخلی با خرده فروشــی و‬ ‫خدمات در بخش هــای تنها که در ان مالکیت‬ ‫خصوصی مجاز اســت ‪،‬از اقتصاد در حدود ‪25‬‬ ‫درصــد تخمین زده شــده و تعداد محدودی از‬ ‫شــرکتهای نفتی خارجی با موفقیت تحت توافق‬ ‫نامه های به اشــتراک گذاری تولید (‪)PSAs‬‬ ‫کار می کنند‪.‬‬ ‫فرصت های بازار‬ ‫بخــش هیدروکربــن‪ ،‬بزرگترین صنعت کشــور‬ ‫اســت‪ .‬فرصــت ها یی بــرای ارائــه دهندگان‬ ‫خدمات نفت و گاز و شــرکت هــای مربوط به‬ ‫خدمــات‪ ،‬مانند شــرکت ها ی حمــل و نقل و‬ ‫تــدارکات وجــود دارد‪ .‬ترکمنســتان برای به‬ ‫حداکثــر رســاندن ارزش نفت و گاز ســرمایه‬ ‫گــذاری قابــل مالحظــه در پاالیــش نفت و‬ ‫تاسیسات پردازشــی تالش بسیاری کرده است‬ ‫‪ .‬ترکمنســتان چندین نیــروگاه های گازمایع‬ ‫وبرنامه های مختلف برای ســاختن بیشــتر این‬ ‫نیروگاه دارد‪ .‬باتوســعه میــدان های نفت وگاز‬ ‫جدید و باز ســازی میدان هــای نفتی قدیمی‬ ‫‪،‬نیــاز به شــبکه خــط لوله های جدیــد و زیر‬ ‫ســاخت های مرتبــط ‪،‬از جمله ایســتگاه های‬ ‫کمپرســور وجود دارد‪ .‬بســیاری از چشم انداز‬ ‫پرســود برای شــرکتهای مهندسی و ساخت و‬ ‫ســاز با طرح های بلند پروازانه این کشور برای‬ ‫ســرمایه گذاری در زیرساخت های حمل و نقل‬ ‫و پروژه هــای اجتماعی افتتاح شــد‪.‬نیاز رو به‬ ‫رشــد خدمات مخابراتی و تجهیزات مختلف‪ ،‬از‬ ‫جملــه ارتباطات تلفن همــراه و اینترنت وجود‬ ‫دارد‪.‬‬ ‫استراتژی ورود به بازار‬ ‫ورود به بازار بســیار مشکل اســت‪ .‬با توجه به‬ ‫فقدان اطالعات دقیق و جامع در بازار‪ ،‬شــرکت‬ ‫ارزیابی مشــاهده ای داشته اســت بسیار مفید‬ ‫هســتند‪ .‬شــناخت و کار از طریق یک شریک‬ ‫محلی و یــا نماینده ‪،‬برای یــک ورود موفقیت‬ ‫امیــز به بــازار حیاتی اســت ‪ .‬روش اخذ ویزا‬ ‫ترکمنســتان فوق العــاده پرزحمــت و طاقت‬ ‫فرسا و گیج کننده است‪.‬‬ ‫منبع‪www.petronet.ir :‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫‪15‬‬ ‫امکان سنجی استفاده از میکروارگانیسم ها‬ ‫در مخازن نفت سنگین ایران ازدیاد برداشت میکروبی‬ ‫‪ ‬نویسنده ‪ :‬علی کشتمند‬ ‫ذخایــر عظیم مخازن نفت ســنگین در کشــورمان‪،‬‬ ‫ضرورت استحصال ان و مشــکالت تولید نفت های‬ ‫ســنگین‪ ،‬توجه ویژه بــه روش های مناســب برای‬ ‫تولیــد نفت هــای ســنگین را ضروری می ســازد‪.‬‬ ‫اســتفاده از روش‪Microbial Enhanced‬‬ ‫‪ Oil Recovery‬در مخــازن نفت های ســنگین‬ ‫یکــی از روش های نویــن برای افزایــش تولید این‬ ‫گونه مخازن اســت‪ .‬فرایند های ‪ MEOR‬به کلیه‬ ‫فرایند هایی اطالق می شــود که در ان ها با استفاده‬ ‫از توانایی های میکروارگانیســم های بومی موجود در‬ ‫مخــازن و تحریک ان ها از طریق تزریق مواد مغذی‬ ‫برای افزایش فعالیت های میکروبی و یا با اســتفاده‬ ‫از میکروارگانیســم های خاص تزریق شــده که قادر‬ ‫به تحمل شــرایط ویژه مخازن باشند همراه با مواد‬ ‫مغذی موردنیاز به داخل مخزن به صورت مستقیم و‬ ‫یا غیرمستقیم از طریق تولید و استفاده از محصوالت‬ ‫بیولوژیکــی ویژه بازدهی مخزن در تولید محصوالت‬ ‫نفتی افزایش می یابد‪ .‬امکان ســنجی بکارگیری این‬ ‫روش در مخازن نفت سنگین کشورمان موضوع این‬ ‫مقاله است‪.‬‬ ‫بعــد از تولید اولیه مخزن مقدار زیادی از حجم نفت‬ ‫در مخــزن باقی می ماند و با انــرژی طبیعی مخزن‬ ‫تخلیه نمی شــود‪ .‬در خالل تولیــد نفت تزریق اب و‬ ‫گاز اغلب برای بازیافت ثانویه نفت استفاده می شود‪.‬‬ ‫اما با این وجود پس از تولید نفت اولیه و ثانویه بیش‬ ‫از ‪ 50‬درصد از نفت موجود در مخزن باقی می ماند‪.‬‬ ‫نظریه اســتفاده از میکروارگانیســم ها بــرای ازدیاد‬ ‫برداشــت نفت از ســال ‪ 1913‬مطرح شد‪ .‬جی‪.‬بی‪.‬‬ ‫دیوس برای اولین بار در باره اســتفاده از میکروب ها‬ ‫‪16‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫در صنعت نفــت در کتابش به نــام میکروبیولوژی‬ ‫نفت اشاره کرد‪ .‬سپس در سال ‪ 1926‬یک دانشمند‬ ‫انگلیســی به نــام بکهام تئوری وجــود یک جریان‬ ‫تــازه را بیان کرد که پس از خــروج گاز محلول در‬ ‫نفت با تزریق میکروب ها و رشــد میکروارگانیسم ها‬ ‫پدیدار می شــود‪ .‬در ســال ‪ 1950‬صنعــت نفت از‬ ‫میکروارگانیســم ها جهت حــذف اب زائد تولیدی‬ ‫پاالیشگاه ها و واحد های نفتی استفاده کرد‪ .‬در سال‬ ‫‪ 1990‬صدهــا پروژه در هزاران چاه در مخازن نفتی‬ ‫دنیــا به اجرا درامد و چندین مقاله در این زمینه در‬ ‫انجمن مهندسی نفت (‪)SPE‬منتشر شد‪.‬‬ ‫باکتری هایی کــه به صورت طبیعی در مخازن نفتی‬ ‫وجــود دارند و ان گونــه از باکتری ها کــه همراه با‬ ‫اب تزریقی در مخزن تزریق می شــوند‪ ،‬مواد مغذی‬ ‫و میکروارگانیســم ها در داخل مخزن رشــد کرده و‬ ‫میکروارگانیســم ها مواد مغذی موجــود را به عنوان‬ ‫منبع غذایی خود جذب کرده ســپس محصوالتی از‬ ‫قبیل الکل ها‪ ،‬گازها‪ ،‬پلیمر ها و مواد کاهنده کشــش‬ ‫ســطحی (‪ )Surfactant‬که همگی غیرســمی و‬ ‫طبیعی هســتند‪ ،‬تولید می کنند‪ .‬ایــن محصوالت‬ ‫جانبــی (‪ )by-product‬بــا انجــام فرایند های‬ ‫متابولیکی ســبب ایجاد یک سری تغییرات مطلوب‬ ‫در خواص فیزیکی و شیمیایی نفت خام شده و بهبود‬ ‫قابل توجهی در خواص سنگ مخزن بوجود می اورند‪.‬‬ ‫در نتیجــه میزان دبی تولیدی و راندمان جابجایی را‬ ‫افزایش می دهند‪.‬‬ ‫در مجمــوع مکانیزم های حاکم بر فرایند ‪ MEOR‬را‬ ‫می توان به شرح زیر دسته بندی کرد‪:‬‬ ‫‪ -1‬میکروب ها نفت را به اســید های ســبک الی و‬ ‫اسید های چرب اکســید کرده و اسیدها‪ ،‬سنگ های‬ ‫کربناتی و مواد معدنی سولفاته را در خود حل کرده‬ ‫و میزان نفوذپذیری و تخلخل مخزن را باال می برند‪.‬‬ ‫‪ -2‬گازهــای مختلفی همچــون ‪، N2 ، H2 ، co2‬‬ ‫‪ CH4‬از بتا اکســیده شدن اسید چرب و حل شدن‬ ‫در سیاالت مخزن تولید شده که راندمان جابجایی را‬ ‫افزایش می دهند و تا حدودی افت فشــار مخزن را‬ ‫جبران می کنند‪.‬‬ ‫‪ -3‬خواص تر شوندگی سیســتم تغییر می کند این‬ ‫امر باعث می شــود هیدروکربن های به دام افتاده در‬ ‫حفره های مخزن در اثــر تغییر نیروی مویینگی رها‬ ‫شوند‪.‬‬ ‫هم اکنون فرایند ‪ MEOR‬در امریکا‪ ،‬کانادا‪ ،‬مکزیک‪،‬‬ ‫چین‪ ،‬استرالیا‪ ،‬روســیه‪ ،‬رومانی‪ ،‬ونزوئال‪ ،‬ترینیداد‪،‬‬ ‫لهســتان‪ ،‬بلغارستان و بســیاری از کشورها استفاده‬ ‫می شود‪.‬‬ ‫تغییرات در نفت خام‬ ‫گازهایی که بوسیله میکروارگانیسم ها ایجاد می شوند‬ ‫به ســرعت درون نفت خام محلول شده و مکانیسم‬ ‫رانش گاز محلول را فعال می سازند‪.‬‬ ‫الل ها و اســیدهای چرب سبب کاهش در‬ ‫گازها‪ ،‬ح ‬ ‫ویسکوزیته و نقطه ریزش نفت خام می شود و ‪API‬‬ ‫(یا چگالی ویژه نفت) را افزایش می دهد‪ .‬این تغییرات‬ ‫باعث روانتر شدن جریان نفت می شوند‪.‬‬ ‫جــدول زیــر یــک نمونــه عملــی از بکارگیــری‬ ‫میکروارگانیســم ها را قبل و بعــد از فعالیت انزیم ها‬ ‫در یکــی از چاه های ‪ Maracaibo‬در ونزوئال نمایش‬ ‫می دهد‪.‬‬ ‫بعضی از میکروارگانیسم ها ســولفات خوار هستند و‬ ‫فعالیت ‪ SRB‬را (که بطــور طبیعی در مخازن بوجود‬ ‫می اید و سبب خوردگی در قسمت های فلزی و تولید‬ ‫گاز سولفید هیدروژن می شوند‪ ،‬متعاقب ان سولفید‬ ‫هیدروژن نیز با اهن ترکیب گشــته و ســبب تولید‬ ‫رسوب سولفید اهن می گردد) کاهش می دهند‪.‬‬ ‫تغییرات در سنگ مخزن‬ ‫مواد کاهنده کشــش ســطحی‪ ،‬حالل ها و اســیدها‬ ‫باعث تمیزســازی خلل و فرج از واکس های پارافینی‬ ‫و رسوبات سنگین نفتی شده و در نتیجه سبب بهبود‬ ‫تخلخل و نفوذپذیری می شوند‪.‬‬ ‫پلیمرهای بیولوژیکی و توده ســلولی منجر به کنترل‬ ‫حرکت از طریق مســدودکردن مناطق با نفوذپذیری‬ ‫باال شده و راندمان جاروبی را باال می برند‪.‬‬ ‫اسیدها‪ ،‬حالل ها‪ ،‬الکلها و مواد کاهنده کشش سطحی‬ ‫اثرات فلزی را از گلوگاه های خلل و فرج سنگ خارج‬ ‫کرده و به افزایش تخلخل و نفوذپذیری سنگ کمک‬ ‫می کنند‪.‬‬ ‫اثرات ترکیبی‬ ‫محصوالت جانبی کاهنده کشش سطحی‪ ،‬حالل ها و‬ ‫اسیدها کشش سطحی بین نفت‪/‬سنگ و نفت ‪ /‬اب را‬ ‫کاهش داده و جریان نفت را روانتر می کنند‪.‬‬ ‫محصوالت جانبی کاهنده کشــش ســطحی سبب‬ ‫افزایش ترشوندگی سنگ به سمت سیستم اب دوست‬ ‫(‪ )water wet‬شــده که این امر کشش مویینگی‬ ‫بین نفت اب و سنگ را کاهش داده و سبب ازادسازی‬ ‫نفت محبوس شده در حفره ها می شود‪.‬‬ ‫میکروارگانیسم ها می توانند فضاهایی را در میان خلل‬ ‫و فرج تصاحب کنند که مواد دیگر در بازیافت ثانویه‬ ‫(اب‪ ،‬بخار یا یک عامل شــیمیایی دیگر) نمی توانند‬ ‫اشــغال کنند‪ .‬این به فشــار تزریق برای جابجایی در‬ ‫سنگ مخزن بستگی دارد‪.‬‬ ‫تحرک پذیری نفت به صورت نســبت نفوذپذیری به‬ ‫ویسکوزیته نفت تعریف می شــود‪ .‬مقدار بزرگتر این‬ ‫کســر به معنی افزایش تحرک پذیری نفت اســت‪ .‬با‬ ‫‪ MEOR‬هــم نفوذپذیری افزایــش می یابد و هم‬ ‫ویسکوزیته کاهش می یابد‪.‬‬ ‫همان طور که در صنعت مشــهور است با روش های‬ ‫اولیه ازدیاد برداشــت مقدار ‪ 35-30‬درصد نفت اولیه‬ ‫درجای مخزن قابل برداشــت است‪ .‬روش های ثانویه‬ ‫ازدیاد برداشت و نیز روش های ثالثیه که در اکثر موارد‬ ‫هزینه های هنگفتی را شامل می شوند می توانند مقدار‬ ‫‪ 15-25‬درصد دیگر نفت اولیه درجای مخزن را تخلیه‬ ‫کنند یعنی ‪ 55-50‬درصد و حتی ‪ 60‬درصد نفت‪ .‬با‬ ‫اعمــال این روش ها حدود نیمی از نفت اولیه درجای‬ ‫مخزن قابل برداشت است‪.‬‬ ‫روش ‪ MEOR‬می توانند بیشــتر از ‪ 85-80‬درصد‬ ‫نفت اولیه درجــای مخزن را تخلیه کند که با درنظر‬ ‫گرفتن این نکته که دبی تولیدی باالتر و طول عمر بیشتر‬ ‫مخزن را نیز درپی دارند‪.‬‬ ‫معیارهای گزینش مخــازن برای انجــام فرایند ازدیاد‬ ‫برداشت میکروبی‬ ‫درجه حرارت بین ‪ 150‬تا ‪ 240‬درجه فارنهایت‬ ‫فشار‪ :‬کمتر از ‪20000 psi‬‬ ‫تخلخل ســنگ‪ :‬در حدی باشــد که میکروارگانیسم ها‬ ‫بتوانند از بین ان ها عبور کنند‬ ‫درصد اب و رسوبات‪ :‬کمتر از ‪ 60‬درصد‬ ‫نوع هیدروکربن های مخزنی و ناخالصی های غیرالی‪ :‬در‬ ‫تعیین نوع مواد مغذی مورد اســتفاده برای رشد و نمو‬ ‫میکروارگانیسم ها تاثیرگذار می باشد‪.‬‬ ‫پروژه هایی که در مخازن ماسه و کربناته به اجرا درامده اند‬ ‫نشان می دهند که نوع ســنگ فاکتور تعیین کننده در‬ ‫افزایش دبی بازیابی یا افزایش بازیابی کل نیست‪.‬‬ ‫‪ MEOR‬در یــک چاه‪ ،‬سیســتم چند حلقه چاه‪ ،‬کل‬ ‫مخزن‪ ،‬چاه های با سیستم فراز اوری گاز‪ ،‬چاه های مجهز‬ ‫به پمپ درون چاهــی و چاه های تزریق گاز قابل کاربرد‬ ‫است‪.‬‬ ‫ جهت حصول اطمینان از کسب بهترین نتایج ممکن‬‫ا زیک فرایند ‪ ،MEOR‬شــرایط زیر باید مورد توجه‬ ‫قرار گیرند‪:‬‬ ‫ تجزیه ازمایشگاهی نفت خام جهت تعیین خصوصیات‬‫فیزیکی‪ ،‬ترمودینامیکی و زمین شناسی مخزن‬ ‫ مطالعه مهندسی مخزن‬‫ انتخاب ســازگارترین گونه هــای میکروبی منطبق با‬‫شرایط فیزیکی و شیمیایی مخزن‬ ‫ مطالعه چگونگی تزریق گونه های میکروبی در مخزن و‬‫عملیاتی کردن ان‬ ‫گرچه فرایند ‪ MEOR‬قابل کاربرد در هر چاه یا مخزنی‬ ‫است اما باید به این نکته توجه شود که بهترین چاه هایی‬ ‫می توانند کاندید مناســبی جهتا ین فرایند باشند که‬ ‫حــدود دما و فشــار در ان ها رعایت گــردد‪ .‬همچنین‬ ‫تاریخچــه تولید چاه یا مخزن و شــرایط مکانیکی چاه‬ ‫جهت این فرایند درنظر گرفته شود‪.‬‬ ‫عملکردنتایج‬ ‫ از سال ‪ 1993‬شرکت هایی به نام ‪Atech، Micro-‬‬‫‪ Bac‬و ‪ Microbes‬میکروارگانیســم ها و محصوالت‬ ‫بیولوژیکــی خود را در بیــش از ‪ 2500‬چاه در دریاچه‬ ‫‪ Maracaibo‬ونزوئــا و ‪ 1000‬حلقه چاه در امریکا‬ ‫تزریق کرده اند‪.‬‬ ‫ عملیات تزریق می توانند از طریق لوله مغزی‪ ،‬از طریق‬‫داالیز‪ ،‬از طریق یــک چاه تزریقی و در اکثر موارد نیز از‬ ‫طریق وسائل نصب شده موجود صورت پذیرد‪.‬‬ ‫ بعد از تزریق‪ ،‬جهت حصول اطمینان از کسب حداکثر‬‫بازدهی و پراکنده شــدن میکروارگانیســم ها در سطح‬ ‫وسیعی از مخزن‪ ،‬چاه به مدت ‪ 7‬الی ‪ 9‬روز بسته می شود‪.‬‬ ‫‪ 86 -‬درصــد از چاه هایی که مورد عملیات تزریقی قرار‬ ‫گرفته انــد یک افزایش قابل مالحظه ای در دبی تولیدی‬ ‫و کاهش میزان تولید اب را همراه داشته اند‪ .‬از حداکثر‬ ‫‪ 80‬درصد تا حداقل ‪ 30‬درصد افزایش در میزان تولید و‬ ‫حدودا بازیابی کل به میزان ‪ 80‬درصد حجم نفت اولیه‬ ‫درجا‪.‬‬ ‫ محصوالت بیولوژیکی این شرکت ها دارای قابلیت های‬‫مختلفی مانند افزایش تولیــد نفت‪ ،‬کاهش هزینه های‬ ‫عملیاتی‪ ،‬کنترل مشکل رسوب پارافین‪ ،‬کاهش گرانروی‪،‬‬ ‫ممانعت از رسوب دهی و خوردگی را دارا می باشد‪.‬‬ ‫براورد اقتصادی‬ ‫ هزینــه اولیه اجرایی این فرایند بطور قابل مالحظه ای‬‫از فرایند ســیالبزنی اب و ســایر فرایند هــای تزریق‬ ‫دیگــر همچون تزریق نفــت با بخــار داغ‪ ،‬تزریق یک‬ ‫ماده شــیمیایی کمتر است و تنها کسری از هزینه های‬ ‫عملیات های متداول شــکاف هیدرولیکی یا شکاف به‬ ‫وسیله اسید است‪.‬‬ ‫هزینه هــای ‪ Follow-up‬این فرایند در حد صفر یا‬‫مینیمم می باشد‪.‬‬ ‫ از انجایــی که این فرایند هم دبی تولیدی و هم طول‬‫عمر چاه یا مخزن را افزایش می دهد درامدی که از این‬ ‫طریق عاید می گردد به مراتب بیشتر از درامدی خواهد‬ ‫بود که از طریق روش های بازیابی ثانویه بدست می اید‪.‬‬ ‫ به کرات مشاهده شده که وقتی این فرایند در یک چاه‬‫اعمال می گردد اثر عملکرد ان در چاه های مجاور و حتی‬ ‫در کل مخزن دیده می شود‪.‬‬ ‫جمع بندی‬ ‫پیش بینی می شــود‪ ،‬طی سال های اینده مجموع تولید‬ ‫روزانه نفت در مناطق خشــکی و دریایی ایران به میزان‬ ‫قابل توجهی کاهش یابد‪ .‬طبق بررســی های انجام شده‬ ‫متوسط سرعت کاهش تولید طبیعی از مخازن مناطق‬ ‫خشکی معادل ‪ 9‬تا ‪ 11‬درصد در سال است یعنی برای‬ ‫حفظ سطح تولید فعلی ساالنه معادل ‪ 9‬تا ‪ 11‬درصد به‬ ‫تعداد چاه های تولید نفت افزوده شــود که هزینه بسیار‬ ‫زیادی را می طلبد‪.‬‬ ‫توصیه می شود از هم اکنون مطالعه و برنامه ریزی مناسب‬ ‫برای دستیابی به ذخایر جدید و اشنایی با فناوری های‬ ‫ی از ان ها استفاده‬ ‫پیشرفته انجام شود تا در زمان مقتض ‬ ‫کرد‪.‬‬ ‫منابع‪:‬‬ ‫‪http://irandoc.ac.ir.1‬‬ ‫‪www.oilmag.net .2‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫‪17‬‬ ‫یادداشت هایی درباره ارتش (‪) 6‬‬ ‫انجمن بنی امللیل مهندسنی نفت‬ ‫(‪)SPE‬‬ ‫گرداورنده‪ :‬سید احمد فاطمی‬ ‫انجمن بین المللی مهندســین نفت یکی از معتبر ترین انجمنهای علمی در بخش صنایع باالدســتی نفت در دنیا است که در سال ‪ 1959‬توسط‬ ‫گروهی از دانشــمندان و متخصصان علمی نفت جهان ‪ ،‬تاسیس شد‪.‬‬ ‫برخی از مهمترین اهداف انجمن ‪SPE‬‬ ‫* شناســایی‪ ،‬حمایت و ارتقای سطح علمی‪ -‬تخصصی اعضاء‬ ‫* فراهم کردن تســهیالت علمی و پژوهشی‬ ‫* برگزاری همایــش ها‪ ،‬گردهمایی ها‪ ،‬مجامع‪ ،‬دوره ها‪ ،‬کارگاه ها‬ ‫* ارائه خدمات مشاور های‬ ‫* اســتفاده از کتابخانه الکترونیکی‪ ،‬انتشار کتاب‪ ،‬مجله و نشریه‬ ‫* اعطای بورس در چارچوب ضوابط‬ ‫* ارائه مقــاالت تحقیقاتی محققین و چاپ انها در مجالت ‪SPE‬‬ ‫* برقراری ارتباط با کلیه مراکز و موسســات پژوهشــی‪ ،‬علمی و تحقیقاتی ذیربط اعم از داخلی و خارجی و فعالیت در این زمینه‬ ‫* همکار یهای بین المللی برای دســتیابی به دانش و فناوری پیشــرفته در زمینه های نفتی‬ ‫* اســتفاده از ‪ OnePetro‬با بیش از ‪ 160000‬مقاله تخصصی‬ ‫انجمن مهندسین نفت در ایران‬ ‫انجمن مهندســین نفت با تالش جمعی از مســئوالن و متخصصین صنعت نفت کشورمان‪ ،‬در سال‪ 1380‬در ایران تاسیس شد و به ثبت رسید‪.‬‬ ‫در حال حاضر این انجمن در ایران با بیش از هزاران عضو اصلی مشــتمل بر کارشناســان‪ ،‬محققان‪ ،‬اســاتید و متخصصین صنعت نفت کشــور‬ ‫و عضو دانشــجویی از دانشــگا ههای کشــور در بخش صنایع باالدســتی نفت فعالیت می کند‪ .‬در این مدت این انجمن با نگرش به اینده های‬ ‫بهتر در جهت فناوری و ارتقای دانش صنایع باالدســتی نفت و تســهیل انتقال تکنولوژی با برگزاری دوره ها و ســمینارهای متعدد اموزشــی‪،‬‬ ‫با اســتفاده از اســاتید مجرب خارجی و داخلی )به جای اعزام انان به خارج از کشــور و خروج ارز از ایران(‪ ،‬دسترســی انان به بیش از هزاران‬ ‫‪،‬مقاله به روز از طریق کتابخانه الکترونیکی در ســازمانها و دانشــگاه ها‪ ،‬برگزاری و شرکت در مســابقات بین المللی دانشجویی و دیگر فعالیتها‪،‬‬ ‫توانســته است نقش بسزا برای ارتقای ســطح علمی و به روز کردن اطالعات کارشناسان ایفاء کند‪.‬‬ ‫‪18‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫نحوه عضویت در ‪SPE‬‬ ‫‪ -1‬وارد سایت ‪ www.spe.org‬شوید‪.‬‬ ‫‪ -2‬بر روی ‪ Membership‬کلیک کرده و ســپس بر روی ‪ Join SPE‬کلیک کنید‪.‬‬ ‫‪ -3‬در صفحه جدید از قســمت ‪ Student‬گزینه ‪ join SPE‬را انتخاب کنید‪.‬‬ ‫‪ -4‬در صفحه جدید قسمت ‪ I confirm that I have met the qualifications for SPE Membership‬را تیک کرده و سپس در پائین در قسمت ‪ Country‬ایران را‬ ‫انتخاب کرده و در قســمت ‪ Dues‬گزینه ‪ .Year Membership - I agree the membership cost will be paid by the corporate sponsor 1 – Free‬را تیک کرده‬ ‫و در پایان بر روی ‪ NEXT‬کلیک کنید‪.‬‬ ‫‪-5‬در صفحــه جدید بر روی ‪ Create a new online account‬کلیک کرده و ایمیل ادرس خود را وارد کنید و ‪ SUBMIT‬را بزنید‪.‬‬ ‫‪ -6‬در صفحه جدید چنانچه ایمیل انتخابی ایمیل شــخصی اســت از گزینه ‪ Email Location‬مورد ‪ personal‬را انتخاب کرده و چنانچه ایمیل انتخابی ایمیل‬ ‫ســازمانی می باشــد مورد ‪ Work/University‬را انتخاب نمایید‪ .‬ســپس نام و نام خانوادگی خود را به انگلیسی و تاریخ تولد خود را به میالدی وارد نمایید‪ .‬در‬ ‫قســمت ‪ Address Location‬گزینه ‪ Home Address‬را انتخاب کرده ادرس محل ســکونت خود را به همراه کد پســتی به زبان انگلیســی وارد نمایید‪ .‬الزم به‬ ‫ذکر اســت وارد کردن این قســمت بسیار مهم است پس اطالعات دقیق ارائه دهید زیرا کارت عضویت شما به ان ادرس پست خواهد شد‪ .‬در قسمت ‪Phone‬‬ ‫‪ Location‬دوبــاره گزینــه ‪ Personal‬را انتخاب نموده و تلفن همراه خود را به صورت *******‪ 98/9**/‬وارد نموده‪ .‬در قســمت ‪What is your reason for‬‬ ‫‪ joining SPE‬گزینه ‪ Educational/professional development‬را از لیست انتخاب کرده‪ .‬سپس هر دو گزینه ‪Select below if you want to be notified by email‬‬ ‫‪ about products, services and events that may be of interest to you. You may unsubscribe at any time‬و ‪ Include in Online Membership Directory‬را‬ ‫‪ YES‬انتخاب کرده‪ .‬در پایان یک ‪ Password‬به دلخواه برای حســای کاربری خود انتخاب کرده و ‪ Next‬را بزنید‪ .‬در صفحه جدید کل اطالعات وارده دوباره‬ ‫به شــما نمایش داده می شود‪ ،‬در صورت درست بودن ‪ Next‬و در صورت نیاز به اصالح ‪ Edit‬را بزنید‪.‬‬ ‫‪ -7‬در صفحه جدید در قســمت های ‪ Primary Discipline‬و ‪ Secondary Discipline‬دو رشــته مورد عالقه خود را انتخاب کرده و سپس ‪ Next‬را انتخاب کنید‪.‬‬ ‫‪ -8‬در قســمت ‪ Education‬اطالعات تحصیلی خود را بدین شــرح وارد نمایید‪ :‬چنانجه دانشجوی مقطع لیســانس می باشید گزینه ‪Bachelor of Petroleum‬‬ ‫‪ Engineering‬و چنانجه دانشجوی مقطع فوق لیسانس می باشید گزینه ‪ Master in Petroleum Engineering‬را انتخاب کنید‪ .‬در قسمت ‪ Program Type‬گرایش‬ ‫خود را انتخاب کرده‪ .‬در قسمت ‪ Graduation Date‬تاریخ تقریبی فراغت از تحصیل خود را وارد کرده ‪ .‬در قسمت ‪ University Name‬کلمه ‪ IAU‬را تایپ کرده‬ ‫و ســپس منتظر گردید تا لیســت باز شــود سپس از لیست ‪ IAU Science & Research Tehran‬را انتخاب نمایید و ســپس ‪ SAVE‬و در انتها ‪ NEXT‬را بزنید‪.‬‬ ‫چنانچه دارای چند مدرک تحصیلی می باشــید در همین قسمت اضافه و ‪ SAVE‬را بزنید‪.‬‬ ‫‪ -9‬در صفحه جدید که ‪ Subscriptions‬اســت بر روی ‪ Next‬کلیک کرده و به صفحه بعدی بروید‪.‬‬ ‫‪-10‬در این صفحه که ‪ Membership Summery‬اســت بر روی ‪ Join‬کلیک کرده‪ .‬ســپس به شما صورت حسابتان که شرکت ‪ CHEVRON‬برای شما پرداخت‬ ‫کرده نمایان می شود‪.‬‬ ‫‪ -11‬در انتها برای دیدن کارت عضویت خود بر روی ‪ Your Member Profile‬کلیک کرده و در پایین سمت چپ صفحه جدید بر روی ‪Print membership card‬‬ ‫کلیک کرده تا کارت برای شــما نمایان شــود‪.‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫‪19‬‬ ‫سالم های مناز‬ ‫دکرت علی رشیعتی‬ ‫اول خود ســام را معنی بکنیم و بفهمیم که‬ ‫چه هســت؟ اولین کاری که ســام می کند و‬ ‫اولین نقشــی که دارد احضار کســی است که‬ ‫مخاطب ســام شــما اســت‪ .‬این مساله یک‬ ‫مســاله مهم اســت‪ .‬امکان ندارد که شــما به‬ ‫مغایــب‪ ،‬به ادمی که نیســت‪ ،‬به کســی که‬ ‫نیست‪ ،‬سالم کنید‪ .‬ســام کردن‪ ،‬به دوستی‬ ‫و غیردوســتی مربوط نیســت به هر کس که‬ ‫وارد می شود سالم می کنید و یا اگر شما وارد‬ ‫شــدید‪ ،‬و با او در رابطه مستقیم قرار گرفتید‬ ‫سالم می کنید‪ ،‬ممکن نیســت که کسی قبل‬ ‫از این ورود و رابطه ســام بکند‪ ،‬و اص ً‬ ‫ال سالم‬ ‫کردن معنی ندارد‪ .‬پس سالم‪ ،‬احضار مخاطب‬ ‫سالم را در ذات خودش دارد‪ ،‬یعنی همین قدر‬ ‫که شــما می گویید سالم‪ ،‬مخاطبی را در برابر‬ ‫خودتان حس می کنید‪ ،‬پس طبیعتاً سالم یک‬ ‫نقــش ضدتنهایی بازی می کنــد‪ ،‬چون در ان‬ ‫فضایی که هیــچ رابطه ای با هیچ کس ندارید‪،‬‬ ‫سالم شــما را در یک رابطه مســتقیم با یک‬ ‫مخاطب حی و حاضر که جلوتان نشسته است‪،‬‬ ‫در اطاقتان حضور دارد‪ ،‬قــرار می دهد‪ ،‬و این‬ ‫تنهایــی را محدود می کنــد‪ ،‬و یا ان را از بین‬ ‫می برد‪.‬‬ ‫این ســه تا سالم‪ ،‬ســه تا احضار است‪ ،‬به سه‬ ‫مخاطــب‪ .‬بنابر این اگر کســی روحــاً و واقعاً‬ ‫اعتقاد داشته باشد‪ ،‬به میزان اعتقادات مختلف‬ ‫و به میزانی که درجات ایمان شــدیدتر است‪،‬‬ ‫سالم ها مخاطب سالم را روشن تر و مشخص تر‬ ‫در برابر شخص احضار می کنند و با او در رابطه‬ ‫قرار می دهند‪ .‬این ســه تا سالم‪ ،‬سه رابطه را‬ ‫بین فرد تنها و مخاطبش ایجاد می کنند و این‬ ‫‪20‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫سه تن را در این سلول می نشانند‪ .‬این سه تن‪،‬‬ ‫این ســه مخاطب و این سه رابطه چیست؟ به‬ ‫خاطر این اول‪ ،‬در ایــن موضوع بحث می کنم‬ ‫که در اینجا معنی این سالم ها بیشتر مشخص‬ ‫می شود‪.‬‬ ‫در زندگی معمولی و شلوغ و در هم و بر هم‪ ،‬که‬ ‫هزارها نفر هستند‪ ،‬ان سه نفر هم بیایند زیاد‬ ‫مهم نیســت‪ ،‬اما وقتی که هیچ کس نیست و‬ ‫ان سه نفر می ایند خیلی تکیه دارند‪ .‬در اینجا‬ ‫موضوع یک فضای مطلق اســت‪ ،‬یک تنهایی‬ ‫مطلق اســت‪ ،‬یک بی وزنی مطلق است و یک‬ ‫انســان تنهای تنها‪ .‬اول باید این شرایط را در‬ ‫نظر گرفت‪ :‬انســانیت که هیچ رابطه ای ندارد‪،‬‬ ‫و همه رابطه هایش‪ ،‬بــا همه چیز و همه کس‬ ‫قطع شــده و به تنهایی مطلق رســیده است‪،‬‬ ‫یعنی در این فضایش‪ ،‬در این جهانش‪ ،‬در این‬ ‫اطاقــش و در ذهنش و در بیــرون از ذهنش‬ ‫دیگــر هیچ چیز و هیچ کس نــدارد و اکنون‪:‬‬ ‫اولین ســام‪ :‬مخاطب ســام احضار می شود‪.‬‬ ‫مخاطب اولین ســام کیست؟ «السالم علیک‬ ‫ایها النبی»‪ .‬سالم اول پیغمبر و نبی را احضار‬ ‫می کند‪ ،‬یعنی سلول از حضور نبی پر می شود‪،‬‬ ‫مــن معلق در فضای الیتناهی که به هیچ‬ ‫بین‬ ‫ِ‬ ‫جاذبه ای متصل نیســتم درست مثل موشکی‬ ‫که رها کرده اند و این موشــک از جاذبه زمین‬ ‫خارج شــده اما هنوز جاذبه ماه یا خورشــید‬ ‫شروع نشده اســت‪ .‬در بی وزنی است‪ ،‬در انجا‬ ‫هم‪ ،‬در ان تنهایی نیز انسان معلق است‪.‬‬ ‫اگر در انجا بایســتد در همــان حالت می ماند‬ ‫و حتــی هیچ جاذبــه ای او را به طرف خودش‬ ‫نمی کشــد‪ .‬در چنین حالتی یــک مرتبه نبی‬ ‫در برابر انســان حضور پیدا می کند و انســان‪،‬‬ ‫ان انســان معلق رابطه ای با نبی پیدا می کند‪.‬‬ ‫نبی کیست؟ نبی منشــا ایدئولوژی من است‪،‬‬ ‫یعنی همان که سرچشــمه همه عقاید و افکار‬ ‫و اعتقاداتی اســت که من داشته ام و به خاطر‬ ‫همــان عقاید به این سرنوشــت افتاده ام و در‬ ‫این سلول هســتم و این شرایط را پذیرفته ام‪،‬‬ ‫و به این وضع افتاده ام‪ :‬همه ان بدبختی ها که‬ ‫بر ســرم امده‪ ،‬همین نبی اورده اســت‪ .‬بنابر‬ ‫این نبی که سرچشــمه همه اعتقادات و همه‬ ‫ایمان و همه پیوندها و احساس های من است‪،‬‬ ‫در برابرم حاضر می شود‪ .‬من با اولین سالم‪ ،‬با‬ ‫مبدا اعتقادی و فکری ام رابطه برقرار می کنم‪.‬‬ ‫حــال ببینید که با همین ضــرب اول‪ ،‬چقدر‬ ‫تنهایی شکســته می شــود و رانده می شــود‪.‬‬ ‫اص ً‬ ‫ال خالء پر می شــود‪ ،‬پر می شود از بهترین‬ ‫و خوبترین چیزها‪ ،‬که رهبر فکری من باشــد‪،‬‬ ‫ان کســی که اص ً‬ ‫ال تمام احساسات و اعتقادات‬ ‫و ارزش ها و مقدسات مرا می سازد‪ .‬پس سالم‬ ‫اول یک رابطه اعتقادی است‪.‬‬ ‫اما ســام دوم‪ :‬سالم دوم خود دو بخش است‪:‬‬ ‫یعنی دو ســام اســت‪ ،‬در حقیقت ما در نماز‬ ‫چهار ســام داریم منتهــی دوتایش کنار هم‬ ‫چیده شــده اند و ما با یک سالم ادا می کنیم و‬ ‫اال مخاطبان دو تا هستند‪ .‬خوب اول‪ «:‬السالم‬ ‫علینا » این«علینا» به کجا برمی گردد؟ به ان‬ ‫فرد‪«،‬ما»‪« ،‬خودمــان»‪« .‬نا» یک ضمیر جمع‬ ‫اســت‪ ،‬به مرجعی که یک گروه اند برمی گردد‪،‬‬ ‫در ان گروه من هستم‪ ،‬اگر نبودم‪ ،‬می گفتیم«‬ ‫علیهــم» ولــی می گوییم «علینــا»‪ ،‬پس یک‬ ‫گروه اســت که من هم در ان گروه هستم‪.‬‬ ‫حــال نفس این احضار‪ ،‬ایا تنهایی را از بین‬ ‫نمی برد؟ این ســام بدین معنا اســت که«‬ ‫من»ی را که تنها مانــده ام وارد یک گروه‬ ‫می کنــد‪ ،‬اصــ ً‬ ‫ا جمعیت را بــر من عرضه‬ ‫می کند‪ ،‬یعنی اص ً‬ ‫ال من فرد نیســتم‪ ،‬ما یک‬ ‫حزب هســتیم‪ ،‬ما یک جمعیت هســتیم‪،‬‬ ‫عده ای هســتیم‪ ،‬حاال هزارتــا‪ ،‬صدهزارتا‪،‬‬ ‫یک میلیون‪ ،‬هرچقدر که می خواهد باشــد‪،‬‬ ‫باالخــره« نا» تنهایی را نفی می کند در این‬ ‫جا انســان حس می کند که این«نا» همان‬ ‫ها هســتند که ان طرفم نشسته اند‪ ،‬ان برم‬ ‫هســتند‪ ،‬این جا پر هســتند‪ ،‬جاهای دیگر‬ ‫هم هســتند‪ ،‬جورهای دیگر هم هســتند‪،‬‬ ‫شکل های دیگر هم هستند‪ :‬توی خانه شان‪،‬‬ ‫توی بیابان‪ ،‬در خفا و یا غیره‪ .‬ان هایی که با‬ ‫این ایدئولوژی و با این نبی یک رابطه ذهنی‬ ‫دارند‪ ،‬همه انها یک گروهی ســاخته اند به‬ ‫اســم«ما» که خیلی هم هســتند‪ ،‬همه جا‬ ‫هم پر هســتند‪ ،‬من هم جزو انها هســتم‪،‬‬ ‫به انها ســام‪ .‬خوب تنهایــی در این رابطه‬ ‫نمی تواند طاقت بیاورد‪ .‬و اکنون‪ ،‬ســومین‬ ‫سالم‪ ،‬یا بُعد دوم سالم دوم‪ .‬و علی عباداهلل‬ ‫الصالحین ‪ :‬ان قدر هم خودخواه نیستم که‬ ‫بگویم در تمام این دنیا و بشــریت فقط ما‬ ‫هســتیم که با این ایدئولــوژی رابطه داریم‬ ‫و بــه قول معــروف تو خطیــم‪ ،‬و همه ان‬ ‫انسان های دیگر کفرند و پفیوزند و چرندند‬ ‫و اص ً‬ ‫ال بــه درد نمی خورنــد و جهنمی اند‪.‬‬ ‫نخیر‪ ،‬غیر از ما کســان دیگری هم هستند‪،‬‬ ‫با یــک ایدئولوژی دیگر‪ ،‬یک راه دیگر‪ ،‬یک‬ ‫اسم دیگر‪ ،‬یک رسم دیگر و یک ملت دیگر‬ ‫و زبان دیگر‪ ،‬اما با احســاس های راســت و‬ ‫پــاک و درســت و تغییردهنــده محیط‪ ،‬و‬ ‫خود را برای زندگی انســان فداکننده‪ ،‬این‬ ‫ها هم هســتند ولی جزو ما نیستند‪ .‬چون‬ ‫به خودمان ســام دادیم و تمام شــد پس‬ ‫معلوم می شــود انها جزو مــا و ما جزو«نا»‬ ‫نیســتند؟ اما چه هستند؟ صالحین هستند‬ ‫و جزو صالحین هستند‪ :‬به همه انسان های‬ ‫صالح هم درود‪.‬‬ ‫پس مــن از طرفی نبــی را اینجا اوردم‪ .‬و‬ ‫بعد با ســام دوم تمام حزب خودم را این‬ ‫جا اوردم و نشــاندم و احساس می کنم که‬ ‫خودم هم در این حزبم‪ .‬و با سالم سوم نیز‬ ‫با همه انســان هایی که در هر گوشــه ای از‬ ‫زمین و زمان دســت اندرکار یک مبارزه اند‬ ‫و انسان پاک کردار و پاک اعتقاد و صالح و‬ ‫مصلح هستند‪ ،‬رابطه برقرار می کنم‪ .‬ببینید‬ ‫در چه وســعتی تجمع مــن و جمعیت من‬ ‫دامن گسترده است‪.‬‬ ‫اکنون ســومین (یا چهارمین) ســام‪ :‬این‬ ‫ســام بســیار جالب اســت‪ .‬من تا اینجا با‬ ‫پیغمبر به عنوان یک رهبر فکری و منشــاء‬ ‫فکریم رابطه برقرار کرده ام‪ ،‬با «نا» به عنوان‬ ‫یک گروه فکری رابطــه برقرار کرده ام‪ ،‬با«‬ ‫عبــاداهلل الصالحین» به عنــوان یک جهت‬ ‫انســانی و اصالحی رابطه برقــرار کرده ام‪.‬‬ ‫خــوب‪ ،‬اما همه این هــا در محدوده زمین‬ ‫و بشــریت است‪ .‬یعنی در همین گوشه کره‬ ‫زمیــن به این کوچکی‪ ،‬کــه در این فضای‬ ‫الیتناهی اســت و در این منظومه شمسی‬ ‫کــه خــود در برابر ایــن کهکشــان هیچ‬ ‫نیســت‪ ،‬و خالصه مجموعه ایــن رابطه با‬ ‫نبــی‪ ،‬رابطه با«نا» (ما) و رابطه با صالحین‪،‬‬ ‫همه محــدود به انســان و زندگی و زمین‬ ‫اســت‪ .‬اما در ســام بعدی ما بــا خارج از‬ ‫محــدوده کره زمین‪ ،‬و با همه هســتی و با‬ ‫تمام جهان رابطه برقرار می کینم‪« :‬الســام‬ ‫علیکم و رحمت اهلل و برکاته»‪ .‬درود بر همه‬ ‫کسانی که و سالم بر همه کسانی که‪ ،‬همه‬ ‫نیروهایی کــه‪ ،‬همه شــعورهایی که‪ ،‬همه‬ ‫اگاهی هــا و همه قدرت هایــی که در همه‬ ‫هســتی و در کائنات هســتند‪ .‬ان هایی را‬ ‫که من نمی شناسمشان و گرچه رابطه ای با‬ ‫انها ندارم‪ ،‬ولو از جنس من نیســتند‪ -‬ولی‬ ‫در مسیر کلی خلقت‪ ،‬دست اندرکار کاری و‬ ‫رونده در جهت و مســیری هستند که من‬ ‫به عنوان انســان در همان مســیر حرکت‬ ‫کلیت عالــم با انها‬ ‫می کنم‪ .‬بنابــر این در ّ‬ ‫هم سرشــت هم گام و هم سرنوشتم‪ .‬به انها‬ ‫هم درود‪ .‬پس در چهارمین ســام من یک‬ ‫رابطه وجودی با عالم پیدا می کنم‪ .‬نه رابطه‬ ‫فکری و سیاســی و یا ایدئولوژی و حزبی و‬ ‫یا انسانی‪ ،‬بلکه رابطه هستی‪ ،‬رابطه جهانی‪،‬‬ ‫رابطه عالمی‪ .‬اصوالً در این رابطه‪ ،‬جهان در‬ ‫جهان بینی‪ ،‬یعنی همــه جهان یک موجود‬ ‫زنده اســت‪ ،‬یک صحنه پیکار است در یک‬ ‫حرکت و یک جهت است‪ ،‬و غیر از انسان ها‬ ‫و غیــر از ما بســیاری هســتند‪ ،‬نیروها و‬ ‫اگاهی ها و شعورها و دست اندرکارهایی که‬ ‫در راه حقیقــت کلی عالم‪ ،‬به طرف خداوند‬ ‫حرکت می کنند‪ ،‬انها هــم گرچه از جنس‬ ‫ما نیســتند‪ ،‬ولی در رابطه پیکاری و ارمانی‬ ‫با ما هســتند‪ .‬بنابر این با انهــا هم رابطه‬ ‫درونی ایجــاد می کنیم‪ .‬حتی با انها هم که‬ ‫نمی شناسیمشــان ارتباط برقــرار می کینم‬ ‫(درست مثل دستگاه هایی که از کرات دیگر‬ ‫امواج را می گیرند و هیچ کس نمی داند این‬ ‫ها مال کیست‪ .‬ولی معلوم می شود که یک‬ ‫مغزی‪ ،‬یک تمدنی در جاهای دیگر هست)‪،‬‬ ‫یــک چنین رابطــه ای‪ ،‬یک چنیــن رابطه‬ ‫وجودی بین یک انســان بــا همه نیروهای‬ ‫دست اندرکار طبیعت برقرار می شود‪.‬‬ ‫هنگامــی کــه این چهــار ســام‪ ،‬چنین‬ ‫فضایی برای مــن ایجاد می کنند‪ ،‬بعد دیگر‬ ‫چهاردیواری که دور من کشــیده اند‪ ،‬مثل‬ ‫چهار دیواری ای که برای قفس بچه درست‬ ‫می کنند تا بیرون نیاید‪ ،‬مضحک می شود و‬ ‫حالت ســیمانی بودنش را از دست می دهد‬ ‫و بسیار احمقانه و بازیچه و حقیر می گردد‪.‬‬ ‫برگرفته از ‪:‬‬ ‫خودسازى انقالبى مجموعه اثار ‪۲‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫‪21‬‬ ‫ماه هاى ســال قمرى برترین اســت‪ .‬قران کریم‬ ‫مــى فرماید‪« :‬ماه رمضان ماهى اســت که قران‬ ‫براى هدایت انســان ها در ان نازل شده است‪».‬‬ ‫پیامبــر گرامى(صلى اهلل علیه والــه) درباره ماه‬ ‫رمضان مى فرماید‪« :‬اى مردم! ماه خدا با برکت‬ ‫و رحمــت و مغفرت به شــما روى اورد‪ ،‬ماهى‬ ‫کــه نزد خدا از همــه ماه ها برتــر و روزهایش‬ ‫بر همه روزها و شــب هایش بر همه شــب ها و‬ ‫ســاعاتش بر همه ساعات برتر است‪ ،‬ماهى است‬ ‫که شــما در ان به میهمانى خدا دعوت شــده و‬ ‫مورد لطف او قرار گرفته اید‪ ،‬نفس هاى شما در‬ ‫ان تسبیح و خوابتان در ان عبادات‪ ،‬عملتان در‬ ‫ان مقبول و دعایتان در ان مســتجاب اســت‪....‬‬ ‫بهترین ســاعاتى اســت که خداوند به بندگانش‬ ‫نظر رحمت مى کند‪». ...‬‬ ‫‪ .2‬نزول کتب اسمانى در این ماه‬ ‫فضیلت ماه مبارک رمضان‬ ‫"رمضــان"در لغــت از "رمضاء" به معناى شــدت‬ ‫حرارت گرفته شــده و به معناى ســوزانیدن مى‬ ‫باشد‪ .‬چون در این ماه گناهان انسان بخشیده مى‬ ‫شــود‪ ،‬به این ماه مبارک رمضان گفته اند‪ .‬پیامبر‬ ‫اکرم(صلى اهلل علیه واله) مى فرماید‪" :‬انما ســمى‬ ‫الرمضان النه یرمض الذنوب;ماه رمضان به این نام‬ ‫خوانده شــده است‪ ،‬زیرا گناهان را مى سوزاند‪".‬‬ ‫رمضــان نام یکــى از ماه هاى قمــرى و تنها ماه‬ ‫قمرى اســت کــه نامش در قران امده اســت‪.‬در‬ ‫این ماه کتاب هاى اســمانى قران کریم‪ ،‬انجیل‪،‬‬ ‫تورات‪ ،‬صحف و زبور نازل شــده است‪ .‬این ماه در‬ ‫روایات اســامى ماه خــدا و میهمانى امت پیامبر‬ ‫اکرم(صلى اهلل علیه واله) خوانده شــده و خداوند‬ ‫متعال از بندگان خود در این ماه در نهایت کرامت‬ ‫و مهربانى پذیرایى مى کند‪ .‬پیامبر اکرم(صلى اهلل‬ ‫علیه واله) مــى فرماید‪« :‬ماه رجب ماه خدا و ماه‬ ‫شــعبان ماه من و ماه رمضان‪ ،‬ماه امت من است‪،‬‬ ‫هر کس همه این ماه را روزه بگیرد بر خدا واجب‬ ‫است که همه گناهانش را ببخشد‪ ،‬بقیه عمرش را‬ ‫تضمیــن کند و او را از تشــنگى و عطش دردناک‬ ‫‪22‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫روز قیامت امان دهد‪».‬‬ ‫این مــاه‪ ،‬در میان مســلمانان از احترام‪ ،‬اهمیت‬ ‫و جایگاه ویژه اى برخوردار و ماه ســلوک روحى‬ ‫انان اســت و مومنــان با مقدمه ســازى و فراهم‬ ‫کردن زمینــه هاى معنوى در مــاه هاى رجب و‬ ‫شــعبان هر ســال خود را بــراى ورود به این ماه‬ ‫شــریف و پربرکت اماده مى کنند‪ ،‬و با حلول این‬ ‫ماه با شــور و اشــتیاق و دادن اطعــام و افطارى‬ ‫به نیازمندان‪ ،‬شــب زنــده دارى و عبادت‪ ،‬تالوت‬ ‫قــران‪ ،‬دعا‪ ،‬اســتغفار‪ ،‬دادن صدقــه‪ ،‬روزه دارى‬ ‫و‪ ...‬روح و جــان خود را از سرچشــمه فیض الهى‬ ‫سیراب مى کنند‪.‬‬ ‫فضائل ماه رمضان‬ ‫گرچــه ذکر تمــام فضائل ماه مبــارک رمضان از‬ ‫حوصله این مقال خارج اســت‪ ،‬ولــى پرداختن و‬ ‫ذکر برخــى از فضائل ان از نظــر قران و روایات‬ ‫اسالمى خالى از لطف نیست‪.‬‬ ‫‪ .1‬برترین ماه سال‬ ‫ماه مبارک رمضــان به جهت نزول قران کریم در‬ ‫ان و ویژگى هــاى منحصرى کــه دارد در میان‬ ‫تمام کتب بزرگ اســمانى ماننــد‪ :‬قران کریم‪،‬‬ ‫تورات‪ ،‬انجیــل‪ ،‬زبور‪ ،‬صحف در ایــن ماه نازل‬ ‫شده است‪ .‬حضرت امام صادق(علیه السالم) مى‬ ‫فرمایــد‪« :‬کل قران کریم در ماه رمضان به بیت‬ ‫المعمور نازل شد‪ ،‬ســپس در مدت بیست سال‬ ‫بــر پیامبــر اکرم(صلى اهلل علیــه واله) و صحف‬ ‫ابراهیــم در شــب اول ماه رمضــان و تورات در‬ ‫روز ششــم ماه رمضان‪ ،‬انجیل در روز ســیزدهم‬ ‫ماه رمضان و زبــور در روز هیجدهم ماه رمضان‬ ‫نازل شد‪».‬‬ ‫‪ .3‬توفیق روزه‬ ‫در مــاه رمضان خداوند متعال توفیق روزه دارى‬ ‫را بــه بندگانش داده اســت‪« ،‬پس هــر که ماه‬ ‫[رمضان] را درک کرد‪ ،‬باید روزه بگیرد‪».‬‬ ‫انســان افزون بر جنبه مادى و جســمى‪ ،‬داراى‬ ‫بُعــد معنوى و روحى هم هســت و هر کدام در‬ ‫رســیدن به کمال مطلوب خود‪ ،‬برنامه هاى ویژه‬ ‫را نیــاز دارند‪ ،‬یکى از برنامه هــا براى تقویت و‬ ‫رشــد بُعد معنوى‪ ،‬تقوا و پرهیزگارى است; یعنى‬ ‫اگر انســان بخواهد خــودش را از جنبه معنوى‬ ‫رشــد و پرورش دهد و به کمال مطلوب برســد‪،‬‬ ‫باید هواى نفس خود را مهار کند و موانع رشــد‬ ‫را یکى پس از دیگرى بر دارد و خود را ســرگرم‬ ‫لذت ها و شــهوات جسمى نکند‪ .‬یکى از اعمالى‬ ‫که در این راســتا موثر و مفید است روزه دارى‬ ‫است‪ ،‬قران کریم مى فرماید‪ ...« :‬اى افرادى که‬ ‫ایمان اورده اید! روز بر شــما نوشته شد‪ ،‬همان‬ ‫گونه که بر پیشــینیان از شــما نوشــته شده‪ ،‬تا‬ ‫پرهیزگار شوید‪».‬‬ ‫برخى از فواید و فضائل روزه‪:‬‬ ‫الف‪ .‬تقویت تقوا‪ ،‬پرهیزگارى و اخالص‬ ‫امــام صادق(علیه الســام) مى فرمایــد‪ :‬خداوند‬ ‫متعــال فرموده‪« :‬روزه از من اســت و پاداش ان‬ ‫را من مى دهم‪».‬‬ ‫حضــرت فاطمه(علیهــا الســام) مــى فرمایــد‪:‬‬ ‫«خداونــد روزه را براى اســتوارى اخالص‪ ،‬واجب‬ ‫فرمود‪».‬‬ ‫ب‪ .‬مانع عذاب هاى دنیوى و اخروى‪:‬‬ ‫امام على(علیه الســام) مى فرماید‪« :‬روزه روده را‬ ‫باریک مى کند گوشــت را مــى ریزد و از گرماى‬ ‫سوزان دوزخ دور مى گرداند‪».‬‬ ‫پیامبــر اکرم(صلــى اهلل علیه واله) مــى فرماید‪:‬‬ ‫«روزه سپرى در برابر اتش است‪».‬‬ ‫ج‪ .‬ارامش روان و جسم‪:‬‬ ‫روزه دارى روح و روان و قلب و دل و نیز جســم‬ ‫را ارامش داده و باعث ســامتى روح و تندرستى‬ ‫جسم مى شــود‪.‬پیامبر اکرم(صلى اهلل علیه واله)‬ ‫مى فرماید‪« :‬روزه بگیرید تا ســالم بمانید‪».‬باز مى‬ ‫فرماید‪« :‬معده خانه تمام دردها و امساک [روزه]‬ ‫باالترین داروهاست‪».‬‬ ‫حضرت امام باقر(علیه الســام) مى فرماید‪« :‬روزه‬ ‫و حج ارام بخش دلهاست‪».‬‬ ‫حضرت على(علیه الســام) مى فرماید‪« :‬خداوند‬ ‫بندگان مومن خود را به وســیله نمازها و زکات و‬ ‫حدیــث در روزه دارى روزه هاى واجب [رمضان]‬ ‫بــراى ارام کردن اعضــا و جوارح انان‪ ،‬خشــوع‬ ‫دیدگانــش و فروتنــى جــان هایشــان و خضوع‬ ‫دلهایشان حفظ مى کنند‪».‬‬ ‫امــروزه در علــم پزشــکى و از نظر بهداشــت و‬ ‫تندرســتى نیز در جاى خود ثابت شــده که روزه‬ ‫دارى تاثیرهــاى فراوانى بــر ارامش روح و روان‬ ‫و ســامتى جســم و بدن دارد‪ ،‬دفع چربى هاى‬ ‫مزاحــم‪ ،‬تنظیم فشــار‪ ،‬قند خــون‪ ،‬و‪ ...‬نمونه ان‬ ‫است‪.‬‬ ‫د‪ .‬مانع نفوذ شیطان‪:‬‬ ‫الســام) درباره علت وجوب روزه مى فرماید‪« :‬تا‬ ‫توانگــر درد گرســنگى را بچشــد و در نتیجه به‬ ‫نیازمند کمک کند‪».‬‬ ‫و‪ .‬احیاء فضائل اخالقى‬ ‫حضــرت امــام رضا(علیه الســام) دربــاره علت‬ ‫وجوب روزه مى فرماید‪« :‬تا مردم رنج گرسنگى و‬ ‫تشنگى را بچشــند و به نیازمندى خود در اخرت‬ ‫پى ببرند و روزه دار بر اثر گرســنگى و تشــنگى‬ ‫خاشــع‪ ،‬متواضع و فروتن‪ ،‬ماجــور‪ ،‬طالب رضا و‬ ‫ثــواب خدا و عارف و صابر باشــد و بدین ســبب‬ ‫مستحق ثواب شــود‪ ...،‬روزه موجب خوددارى از‬ ‫شــهوات اســت‪ ،‬نیز تا روزه در دنیــا نصیحت گر‬ ‫انان باشــد و ایشان را در راه انجام تکالیفشان رام‬ ‫و ورزیده کند و راهنماى انان در رســیدن به اجر‬ ‫باشــد و به اندازه سختى‪ ،‬تشــنگى و گرسنگى که‬ ‫نیازمندان و مســتمندان در دنیا مى چشــند پى‬ ‫ببرند و در نتیجــه‪ ،‬حقوقى که خداوند در دارایى‬ ‫هایشــان واجب فرموده است‪ ،‬به ایشان بپردازند‪...‬‬ ‫‪».‬‬ ‫‪ .4‬وجود شب قدر در این ماه‬ ‫شــب قدر از شب هایى که برتر از هزار ماه است و‬ ‫فرشــتگان در این شب به اذن خدا فرود مى ایند‬ ‫و جمیع مقدرات بندگان را در طول ســال تعیین‬ ‫مى کنند و وجود این شــب در ایــن ماه مبارک‬ ‫نعمــت و موهبتى الهى بــر امت پیامبــر گرامى‬ ‫اســام(صلى اهلل علیه واله) اســت و مقدرات یک‬ ‫سال انســان ها (حیات‪ ،‬مرگ‪ ،‬رزق و‪ )...‬براساس‬ ‫لیاقــت هــا و زمینه هایى که خــود انها به وجود‬ ‫اورده اند تعیین مى شود و انسان در چنین شبى‬ ‫بــا تفکر و تدبر مى تواند به خود اید و اعمال یک‬ ‫ســال خود را ارزیابى کند و با فراهم اوردن زمینه‬ ‫مناســب بهترین سرنوشت را براى خود رقم زند‪.‬‬ ‫حضــرت امام صادق(علیه الســام) مــى فرماید‪:‬‬ ‫«تقدیر مقدرات در شــب نوزدهم و تحکیم ان در‬ ‫شــب بیســت و یکم و امضاء ان در شب بیست و‬ ‫سوم است‪».‬‬ ‫‪ .5‬بهار قران‬ ‫امام على(علیه الســام) بــه پیامبر اکرم(صلى اهلل‬ ‫علیــه واله) عرض کرد‪ :‬یا رســول اهلل! چه چیزى‬ ‫شــیطان را از ما دور مى کند؟ پیامبرگرامى(صلى‬ ‫اهلل علیه واله) فرمود‪ :‬روزه چهره او را ســیاه مى‬ ‫کند و صدقه پشت او را مى شکند‪».‬‬ ‫بنابرایــن‪ ،‬روزه مانــع نفوذ شــیطان هاى جنى و‬ ‫انســى شده و وسوسه هاى انان را خنثى مى کند‪.‬‬ ‫نظر به این کــه قران کریم در ماه مبارک رمضان‬ ‫نازل شــده و تالوت ایــات ان در این ماه فضیلت‬ ‫بسیارى دارد‪ ،‬در روایات اسالمى‪ ،‬از ماه رمضان به‬ ‫عنوان بهار قران یاد شده است; چنان که حضرت‬ ‫امــام باقر(علیه الســام)مى فرمایــد‪« :‬هر چیزى‬ ‫بهارى دارد و بهار قران ماه رمضان است‪».‬‬ ‫انسان روزه دار در هنگام گرسنگى و تشنگى‪ ،‬فقرا‬ ‫و بینوایان را یاد مى کند و در نتیجه به کمک ان‬ ‫ها مى شــتابد‪ .‬حضرت امام حســن عسگرى(علیه‬ ‫بدیهى اســت فضائل و ثواب هایــى که براى ماه‬ ‫مبارک رمضان و روزه دارى ذکر شــده و به برخى‬ ‫ان کسانى است که حقیقت‬ ‫از ان ها اشاره شد‪ ،‬از ِ‬ ‫هـ ‪ .‬مساوات بین غنى و فقیر‪:‬‬ ‫یک نکته!‬ ‫ان را درک کننــد و بــه محتــواى ان عمل و در‬ ‫گفتــار و کردار بــه کار گیرند و بــه ان ها جامه‬ ‫عمل بپوشــانند‪ .‬چنان در روایات اســامى براى‬ ‫روزه دارى ادابى ذکر شــده و کســانى که صرفاً‬ ‫تالوت قران مى کننــد‪ ،‬ولى به ایات و احکام ان‬ ‫عمل نمى کنند و یا ان که از روزه دارى تنها رنج‬ ‫گرسنگى و تشنگى را مى کشــند و بوسیله گناه‪،‬‬ ‫تاثیر روزه را از بین مى برند و ماه مبارک رمضان‬ ‫و فضاى معنوى ان تاثیرى بر اشــخاصى بر جاى‬ ‫نمى گذارد‪ ،‬مورد نکوهش قرار گرفته اند‪.‬‬ ‫چنــان که پیامبــر اکرم(صلى اهلل علیــه واله) به‬ ‫زنى که با زبان روزه کنیز خود را دشــنام مى داد‬ ‫فرمود‪ :‬چگونه روزه دارى و حال ان که کنیزت را‬ ‫دشنام مى دهى؟! روزه فقط خوددارى از خوردن‬ ‫و اشــامیدن نیســت‪ ،‬بلکه خداوند ان را عالوه بر‬ ‫این دو‪ ،‬مانع کارها و ســخنان زشــت که روزه را‬ ‫بى اثر مى کنند قرار داده اســت‪ ،‬چه اندکند روزه‬ ‫داران و چه بســیارند کســانى که گرســنگى مى‬ ‫کشند‪».‬‬ ‫حضرت امام ســجاد(علیه السالم) در دعاى حلول‬ ‫مــاه رمضان به درگاه خداوند عــرض مى کند‪ :‬به‬ ‫وسیله روزه این ماه یاریمان ده تا اندام هاى خود‬ ‫را از معاصــى تو نگه داریم و ان ها را به کارهایى‬ ‫گیریم که خشــنودى تو را فراهم اورد‪ ،‬تا با گوش‬ ‫هایمان ســخنان بیهوده نشــنویم و با چشمانمان‬ ‫به دین لهو و لعب نشــتابیم و تا دستمانمان را به‬ ‫ســوى حرام نگشــاییم و با پاهایمان به سوى ان‬ ‫چه منع شــده ره نسپاریم و تا شکمهایمان جز ان‬ ‫چــه را تو حالل کرده اى در خــود جاى ندهد و‬ ‫زبان هایمان جز به ان چه تو خبر داده اى و بیان‬ ‫فرموده اى گویا نشود‪». ...‬‬ ‫بنابراین‪ ،‬در ماه مبــارک باید تمام اعضا و جوارح‬ ‫را از حــرام دور نگه داشــت و بــا اخالص‪ ،‬توکل‬ ‫و توســل از اهل بیت(علیهم الســام) و عمل به‬ ‫دســتورها و احکام قران کریم و دورى از گناهان‪،‬‬ ‫انجــام توبه نصــوح و واقعى‪ ،‬عبادت‪ ،‬شــب زنده‬ ‫دارى‪ ،‬درک فضیلــت شــب قــدر و‪ ...‬فضیلت ماه‬ ‫مبارک رمضان را درک کرد و از ان در راســتاى‬ ‫رسیدن به کمال حرکت کرد و باید در این ماه به‬ ‫گونه اى خودســازى کرد که بــا اتمام ماه مبارک‬ ‫تاثیر و فواید ان در روح و جان افراد باقى باشد و‬ ‫اثر ان تا ماه رمضان اینده سال بعد ماندگار باشد‪.‬‬ ‫منبع ‪www.maarefquran.org :‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫‪23‬‬ ‫یک سوال ساده و مهم‪!!...‬‬ ‫اگر باعث شویم که کلمات معانی خود را از دست بدهند چه اتفاقی می افتد‪!..‬؟‬ ‫شــما می دانید یکی از راههای ارتباط بین‬ ‫همدیگر گفتگو که همان بیان کلمات است‬ ‫می باشد ما با چیدن انها کنار یکدیگر معموال‬ ‫برای بیان منظور خود ‪ ،‬بیان احساسات خود‬ ‫بهم از انها اســتفاده می کنیم حال اگر این‬ ‫کلمات را از بار معنایی که دارند خالی کنیم‬ ‫چگونه می توانیم منظور همدیگر را بفهمیم‬ ‫‪ ،‬یا به زبان ســاده تر اگر این کلماتی که به‬ ‫همدیگر می گوئیم مثل دوســت داشتن ‪،‬‬ ‫عشق ‪ ،‬نور ‪ ،‬محبت و‪ ..‬هیچ حس و معنایی‬ ‫را تداعی نکند چه اتفاقی می افتد یا اگر تنها‬ ‫راه ارتباطی بین انسانها فقط همین کلمات‬ ‫باشد که تقریبا هســت و این کلمات فاقد‬ ‫معنی و احســاس گردند فکر می کنید چه‬ ‫اتفاقی بیافتد!؟‬ ‫ایا ما کلمات را ناتوان کرده ایم ؟‬ ‫حال فکر کنید که خداوند بواســطه همین‬ ‫کلمات با انسان سخن گفت یا به بیانی دیگر‬ ‫یکی از قوی ترین راههای ارتباط همین کلمه‬ ‫بود و ما بدون انکه به این مهم فکر کنیم روز‬ ‫به روز دانسته یا ندانسته این راه ارتباطی را‬ ‫ضعیف و ضعیف تــر می کنیم بدون اینکه‬ ‫انها را درک کنیم و رسالت هر کلمه ایی را‬ ‫بفهمیم و فقط نشخوار کننده این کلمات‬ ‫شده ایم و این یعنی فاجعه !؟ (فاجعه خیلی‬ ‫عمیق است ) فاجعه ایی که روز به روز دامنه‬ ‫اش دارد گسترده تر می شود!؟‬ ‫یک انسان ســاده در گذشته با گفتن یک‬ ‫جمله کوتاه ال اله اال اهلل ان را چنان فهم می‬ ‫کرده که وعده رســتگاری می گرفته و می‬ ‫دانسته اگر بگوید ‪ ،‬چه چیزی را باید قبول‬ ‫مــی کرد و چه چیــزی را نفی ‪ ،‬و فهم این‬ ‫مسئولیت و قبول ان را نیز کامال درک می‬ ‫‪24‬‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫کرده ‪ ،‬چرا که بیشتر وقتش را در سکوت و‬ ‫تفکر مــی گذرانده و صرفا فقط برای اینکه‬ ‫وقت گذرانی کرده باشــد حــرف بیهوده و‬ ‫لغوی را نمی زده در نتیجه این سکوت که‬ ‫زایش تفکر بوده باعث شده بود که ارزش هر‬ ‫کلمه را کامال درک کند ‪ ،‬پس اگرتصمیمش‬ ‫بر این بود که انسانی رشد یافته شود و انسان‬ ‫ماند انگاه تصمیم می گرفت که بگوید ‪ ،‬یا نه‬ ‫‪ ،‬اگر می دید نمی تواند زیر بار ان رود ‪ ،‬نمی‬ ‫گفت ‪ ،‬و اگر می گفت چنان پیش می رفت‬ ‫و با تمام زندگی خویش این گفتن را شهادت‬ ‫می داد (کاری که شــهدا انجام میدهند) ‪،‬‬ ‫ولی دیگران برای فریب و دغل کاری ‪ ،‬سود‬ ‫جوی ها و کثافت کاری های خودشان بزرگ‬ ‫ترین خیانتها را درباره اســتفاده از کلمات‬ ‫انجام دادند ‪.‬‬ ‫اثری که هیچ حتی تکان مان هم نمی دهد‬ ‫ایه هایی که هر یک به تنهایی برای انسان‬ ‫می تواند رهایی بخش شود به شرط اینکه‬ ‫بفهمد و بخواهد بفهمد‪ .‬مثال با گفتن تنها‬ ‫یک کلمه یا ســتار ‪ ،‬می فهمیدیم که باید‬ ‫عیب پوشــی کنیم ‪ ،‬غیبت نکنیم ‪ ،‬ابروی‬ ‫همدیگــر را نبریم و … و تنها با یک کلمه‬ ‫غفار ‪ ،‬بخشنده می شدیم دلهامان به عظمت‬ ‫اسمان بزرگ می شــد همدیگر را دوست‬ ‫میداشــتیم و از خطاهای هم می گذشتیم‬ ‫و…‪.‬‬ ‫پس بیائید حداقل با پیامک هائی که برای‬ ‫هم می فرستیم و یا حرفهایی که با هم می‬ ‫زنیم ســهمی در ضعیف کردن و بی معنی‬ ‫نمودن کلمــات که برای کمک کردن به ما‬ ‫خلق شده نداشته باشیم و این نعمت خدا را‬ ‫کلماتــی کــه خداوند انرا بــرای هدایت و صرفا برای وقت گذرانی کفران نکنیم‪.‬‬ ‫سعادت بشــر خلق نموده بود ‪ ،‬ادمی ان را‬ ‫ابزاری برای قربانی کردن ‪ ،‬چاپیدن ‪ ،‬چپاول‬ ‫و غــارت یکدیگر قــرار داد و چنان در این‬ ‫زمینه پیش رفــت و می رود که بزرگترین‬ ‫حقایق ناب انســانی را به چالش کشانده و برگرفته از‬ ‫نمی دانم ســهم هر یــک از ماها در بوجود ‪www.tavvabin.com‬‬ ‫اوردن این فجایع یا قوت دادن به ان تا چه‬ ‫اندازه بوده و هست چالشی که پیامدش قتل‬ ‫ها ‪ ،‬غارت ها ‪ ،‬خونریزی ها ‪ ،‬اســتثمار ‪ ،‬و‬ ‫اســتحمار ادمی به طرز خیلی وحشتناکی‬ ‫گشــته و دســتان ما را بی ا نکه بدانیم یا‬ ‫بخواهیم بدانیم الوده کرده ‪ ،‬تا شاید چیزی‬ ‫بدست اوریم و نمی خواهیم بدانیم بهای این‬ ‫بدست اوردنی چه می خواهد باشد ‪ ،‬و انقدر‬ ‫در این راه پیش رفته ایم که حتی اگر تمام‬ ‫قران را برایمان بخوانند یا بخوانیم کلماتی را‬ ‫کــه خالق مان ‪ ،‬که خالق جهان مان انها را‬ ‫برای رسیدن به سعادت مان افریده ‪ ،‬نه تنها‬ ‫نشریه صنعت برتر‪ /‬شماره هفتم ‪/‬بهار ‪1395‬‬ ‫‪25‬‬

آخرین شماره های فصلنامه صنعت برتر

فصلنامه صنعت برتر 11

فصلنامه صنعت برتر 11

شماره : 11
تاریخ : 1396/05/15
فصلنامه صنعت برتر 10

فصلنامه صنعت برتر 10

شماره : 10
تاریخ : 1396/02/15
فصلنامه صنعت برتر 9

فصلنامه صنعت برتر 9

شماره : 9
تاریخ : 1395/08/15
فصلنامه صنعت برتر 8

فصلنامه صنعت برتر 8

شماره : 8
تاریخ : 1395/05/15
فصلنامه صنعت برتر 6

فصلنامه صنعت برتر 6

شماره : 6
تاریخ : 1394/10/15
فصلنامه صنعت برتر 5

فصلنامه صنعت برتر 5

شماره : 5
تاریخ : 1394/08/15
ثبت نشریه در مگ لند

شما صاحب نشریه هستید ؟

با عضویت در مگ لند امکانات متنوعی را در اختیار خواهید داشت
ثبت نام ناشر
لطفا کمی صبر کنید !!