ماهنامه بورس امروز شماره 22 - مگ لند
0
صفحه قبل

ماهنامه بورس امروز شماره 22

صفحه بعد

ماهنامه بورس امروز شماره 22

ماهنامه بورس امروز شماره 22

‫‪18‬‬ ‫حکم توقف صادرات‬ ‫محصوالت صنعتی‬ ‫درسایه یک فرمول‬ ‫ماهنـامه تخصصی بازار سرمایه‪ /‬شماره ‪/21‬اسفند ‪/1396‬فوریه ‪ 32/ 2018‬صفحه ‪ 5000‬تومان‬ ‫تولیدملیدربورسکلیدخورد‪:‬‬ ‫صنعت گران‬ ‫جـــــوان‬ ‫در راه بورس‬ ‫هلدینگ ها‬ ‫وتوسعهاقتصادی‬ ‫خیز صنعت ریلی‬ ‫نگاه برای استفاده از‬ ‫‪ 14‬ظرفیت بازار سرمایه‬ ‫‪16‬‬ ‫گزارش‬ ‫‪26‬‬ ‫بازی های ارز‬ ‫در بازار مسکن‬ ‫اینفو‬ ‫‪5‬‬ ‫دیدگاه‬ ‫‪3‬‬ ‫‪14‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫تولیدملیو‬ ‫بازارسرمایه‬ ‫مسیر پیش رویبازارسرمایهدرحمایت ازتولید ایرانی‬ ‫موسی احمدی‬ ‫عضو هیئت علمی دانشگاه ازاد اسالمی واحد ابهر‬ ‫اقتصاد مقاومتی مفهومی اســت که در چند ســال‬ ‫اخیر مــورد تاکید و توجه مســوالن اقتصــادی قرار‬ ‫گرفته اســت‪ ،‬اما به دلیل فقدان زیرساخت های الزم‪،‬‬ ‫در برخی زمینه ها نتوانســته ایم به اهداف تعیین شده‬ ‫دســت یابیم‪ .‬نام گذاری ســال ‪ 1397‬از ســوی مقام‬ ‫معظم رهبری با نام «حمایت از کاالی ایرانی» می تواند‬ ‫فرصتی باشــد تا بتوانیم ان را محقــق نماییم‪ .‬در واقع‬ ‫تاکیدات رهبر معظم انقالب بر لزوم همدلی مسئوالن‬ ‫و مردم برای حمایت و خرید کاالی ایرانی‪ ،‬نقطه عطف‬ ‫این مســیر می باشد‪ .‬در این میان توجه به بهبود فضای‬ ‫کســب وکار و نظام تامین مالی کشور از اهمیت باالیی‬ ‫برخوردار است و مستلزم فراهم نمودن زیرساخت های‬ ‫مورد نیاز است‪.‬‬ ‫در چند ســال اخیر و با شــدت یافتن تحریم های‬ ‫یک جانبه و غیرانســانی غرب علیه جمهوری اسالمی‬ ‫ایــران با هدف متوقــف کردن برنامه هــای صلح امیز‬ ‫هســته ای ایــران‪ ،‬واژه جدید «اقتصــاد مقاومتی» به‬ ‫ادبیات اقتصادی کشــور اضافه و به فراخور حال و روز‬ ‫اقتصاد کشورمان مورد بحث قرار گرفته است‪ .‬این واژه‬ ‫اولین بار در دیدار کارافرینان با مقام معظم رهبری در‬ ‫شهریور ســال ‪ 1389‬مطرح گردید‪ .‬در همین دیدار‪،‬‬ ‫رهبر معظــم انقالب «اقتصــاد مقاومتــی» را معنا و‬ ‫مفهومی از کارافرینی معرفی و برای نیاز اساسی کشور‬ ‫به کارافرینی نیز دو دلیل «فشار اقتصادی دشمنان» و‬ ‫«امادگی کشور برایی جهش» را معرفی نمودند‪.‬‬ ‫برای مفهوم اقتصاد مقاومتی در همین مدت زمان‬ ‫کم‪ ،‬تعاریف متفاوتی ارائه شده که هر کدام از جنبه ای‬ ‫به این موضوع نگاه کرده اند‪ .‬در این میان‪ ،‬تعریف جامع‬ ‫و کامل از اقتصاد مقاومتــی را خود رهبر فرزانه انقالب‬ ‫ارائه داده اند‪ .‬ایشــان در دیدار با دانشجویان فرمودند‪:‬‬ ‫«اقتصــاد مقاومتی یعنی ان اقتصادی که در شــرایط‬ ‫فشــار‪ ،‬در شــرایط تحریم‪ ،‬در شرایط دشــمنی ها و‬ ‫خصومت های شــدید می تواند تعیین کننده رشــد و‬ ‫شکوفایی کشور باشد‪».‬‬ ‫در این نوشــتار تالش شــده تا با در نظــر گرفتن‬ ‫ســازوکار نظام تامین مالی‪ ،‬ظرفیتهای ان برای بهبود‬ ‫حمایت از تولید ایرانی در بســتر سیاســتهای اقتصاد‬ ‫مقاومتی بررســی شــود‪ .‬تامین منابع مالی مورد نیاز‬ ‫به عنوان یکــی از دغدغه های همیشــگی بنگاه های‬ ‫اقتصادی و پروژه ها در ادوار مختلف تجاری محســوب‬ ‫شده و تسهیل ان‪ ،‬موجبات رشــد و توسعه اقتصادی‬ ‫کشــورها را فراهم می اورد‪ .‬از این رو دولت ها‪ ،‬تسهیل و‬ ‫تسریع فرایند تامین مالی را در اولویت برنامه های خود‬ ‫مـاهنـامه تخصصی‬ ‫بــازار ســرمایه‬ ‫قرار می دهند‪ .‬به طوری که این موضوع به عنوان یکی از‬ ‫بخش های اصلی سیاســت های اقتصاد مقاومتی‪ ،‬سند‬ ‫چشــم انداز‪ ،‬برنامه های توسعه‪ ،‬بســته های سیاستی‪،‬‬ ‫بودجه های سالیانه و بسته های خروج از رکود محسوب‬ ‫می شــود‪ .‬با این وجود‪ ،‬بخش عمــده ای از تامین مالی‬ ‫در کشــور از طریق بــازار پول صــورت می پذیرد و از‬ ‫ظرفیت های موجود در بازار ســرمایه بــه طور کامل‬ ‫استفاده نشده است‪.‬‬ ‫این در حالی اســت که منابع نظــام بانکی تکافوی‬ ‫نیازهای بخــش واقعی اقتصــاد را نمی نماید‪ .‬لذا الزم‬ ‫است با یک برنامه نظام مند و یکپارچه به سمت تقویت‬ ‫بازار ســرمایه در تامین مالی حرکت نمود‪ .‬یکی از این‬ ‫اقدامات‪ ،‬از طریق ایجاد و توسعه نهادها و ابزارهای مالی‬ ‫مورد نیاز تحقق می یابد‪ .‬این در حالی است که در اکثر‬ ‫نظام های اقتصادی دنیا که مبتنی بر بازار هستند بخش‬ ‫عمده ای از نیازهای مالی دولت ها‪ ،‬بنگاه های اقتصادی‬ ‫و پروژه ها از طریق بازار سرمایه تامین می شود‪.‬‬ ‫بازارهای مالی کشور در سال های اخیر با روندهای‬ ‫توســعه ای قابل توجهی مواجه بوده اما در مقایســه با‬ ‫ظرفیت ها و نیازهای موجود در کشــور نشــان دهنده‬ ‫فضای وســیع روبــه رو در نقش افرینــی بهینه ان در‬ ‫جهت تامین مالی اســت‪ .‬نگاهی گذرا نشــان می دهد‬ ‫که اشــنایی الزم در خصوص ابزارهای موجود در بازار‬ ‫پول و بخصوص سرمایه وجود ندارد‪ .‬اما با مقایسه بازار‬ ‫سرمایه کشور با بازار ســایر کشورهای اسالمی به نظر‬ ‫می رسد به رغم کارهای ارزشمندی که در توسعه بازار‬ ‫سرمایه صورت پذیرفته اســت هنوز مسیری طوالنی‬ ‫در توسعه فراگیر بازارها‪ ،‬ابزارها و نهادهای مالی پیش ‬ ‫روی بازار سرمایه کشــور وجود دارد‪ .‬از بعد داخلی نیز‬ ‫به نظر می رسد هنوز بسیاری از بنگاه های مالی‪ ،‬صنایع‬ ‫مختلف‪ ،‬اشــخاص و ســازمان های دولتی بــا ادبیات‬ ‫بازارهای مالی اشنا نیستند‪.‬‬ ‫به نظر می رسد با پشت سرگذاشتن نیم قرن از عمر‬ ‫بورس‪ ،‬هم اکنون زمان ان فرارســیده اقدامات الزم در‬ ‫خصوص فرهنگ سازی و تعریف روشــن ادبیات بازار‬ ‫سرمایه و پول کشــور و معرفی صنایع مختلف از طرق‬ ‫مختلف صورت پذیــرد‪ .‬تهیه برنامه های اموزشــی و‬ ‫فرهنگ سازی برای دوره های مختلف سنی‪ ،‬اشناسازی‬ ‫شرکت ها با ابزارهای بازار پول و سرمایه و سایر برنامه ها‬ ‫از جمله این برنامه ها می باشد‪ .‬از بعد عرضه نیز طراحی‬ ‫و معرفی ابزارهای مالی اســامی ایــن زمینه را فراهم‬ ‫می کند تا با ایجاد ابزارهــای مالی جدید زمینه تامین‬ ‫مالی بنگاه های اقتصادی‪ ،‬پروژه ها و دولت فراهم گردد‪.‬‬ ‫همانند بازار سرمایه‪ ،‬بازار بدهی نیز به دو بازار اولیه مشخص شــدن رتبه اعتباری بانک ها و موسسات مالی‬ ‫و ثانویه تقســیم می شــود که در بازار اولیه ناشر اقدام فعال در نظام پولی کشــور‪ ،‬زمینه تســهیل و تسریع‬ ‫به انتشــار اوراق برای تامین مالی مســتقیم از طریق تامین مالی از محل انتشــار اوراق بدهی در بازار بدهی‬ ‫سرمایه گذاران اقدام می کند‪ .‬این در حالی است که در کشور و بازارهای بدهی بین المللی فراهم شود‪.‬‬ ‫ارتقاء فرهنگ سرمایه گذاری در کشور نیز از جمله‬ ‫بازار ثانویه‪ ،‬اوراق بدهی موجود در میان سرمایه گذاران‬ ‫حاضر در بازار مشــتمل بر شرکت های سرمایه گذاری‪ ،‬مواردی است که موجب جهت دهی سرمایه های راکد‬ ‫صندوق هــای بازنشســتگی‪ ،‬صندوق های پوشــش بــه ســرمایه گذاری در اوراق بدهی منتشــره در بازار‬ ‫ریســک و بازارگردان ها مورد داد و ستد قرار می گیرد‪ .‬بدهی خواهد شــد‪ .‬همچنیــن در نظام های اقتصادی‬ ‫راه اندازی این بازار به شــکل مناسب باعث ایجاد تنوع بازارمحور‪ ،‬بانک های مرکــزی از طریق خرید و فروش‬ ‫در ابزارهای مالی و وجود اوراق مختلف با ریســک ها‪ ،‬اسناد خزانه به عنوان ابزار تنظیم کننده نرخ بهره بدون‬ ‫نرخ ها و شرایط مختلف می شود که به نوبه خود موجب ریســک نســبت به تنظیم نرخ بهره بانکی پایه اقدام‬ ‫می شود سالیق و ذائقه های مختلف با توجه به رویکرد می کنند‪ .‬این موارد منوط به این موضوع است که بازار‬ ‫ریسک پذیری خود به سمت بازار بدهی و در نتیجه بازار بدهی کشــور از عمق الزم برای جــذب منابع مالی از‬ ‫ســرمایه گذاران خرد و نهادی برخوردار‬ ‫ســرمایه گرایش یابند‪ .‬این موضوع باعث‬ ‫گردد‪.‬‬ ‫خواهد شــد تا در صورت بروز شــوک ها و‬ ‫به نظر می رسد با‬ ‫نگاهی به بازارهای ســرمایه دنیا نشان‬ ‫تغییرات اقتصادی در کشور‪ ،‬نقدینگی های‬ ‫پشت سرگذاشتن‬ ‫می دهد که بانک ها و موسســات اعتباری‬ ‫ســرگردان در میــان انــواع مختلفــی از‬ ‫نیم قرن از عمر‬ ‫فرصت های ســرمایه گذاری در قالب انواع‬ ‫می تواننــد از طریــق تبدیــل بــه اوراق‬ ‫بورس‪ ،‬هم اکنون‬ ‫بهادارسازی دارایی های خود زمینه انتقال‬ ‫اوراق بهــادار گردش یافته و بــه یکباره از‬ ‫زمان ان فرارسیده‬ ‫ریســک از بانک به بازار ســرمایه و تامین‬ ‫بازار ســرمایه خارج و به ســمت بازارهای‬ ‫اقدامات الزم در‬ ‫مالی بانک ها از طریق بازار بدهی را فراهم‬ ‫دیگــر از جمله طال‪ ،‬ارز و مســکن منتقل‬ ‫خصوص‬ ‫کنند‪.‬‬ ‫نشوند‪ .‬استراتژی راه اندازی بازار بدهی در‬ ‫فرهنگسازی و‬ ‫با انتشــار این اوراق توســط بانک ها‬ ‫ایران می بایست مبتنی بر طراحی و عرضه‬ ‫تعریف روشن‬ ‫و موسســات اعتبــاری‪ ،‬شــاهد افزایش‬ ‫انواع اوراق بدهی ریســکی و فاقد ریسک‬ ‫ادبیات بازار‬ ‫نقدینگی بانک هــا و در نتیجــه افزایش‬ ‫بوده و ریســک هر یک از اوراق با استفاده‬ ‫سرمایه و پول‬ ‫توان تســهیالت دهی انها خواهیم بود‪ .‬در‬ ‫از مکانیزم رتبه بندی اعتباری‪ ،‬شناسایی و‬ ‫کشور و معرفی‬ ‫ایــران و به منظور تامیــن مالی بانک ها از‬ ‫به متقاضیان اعالم شــود تا سرمایه گذاران‬ ‫صنایع مختلف از‬ ‫طریق بازار بدهی‪ ،‬می­توان به انتشار اوراق‬ ‫درصورت تمایل‪ ،‬ضمن تقبل ریســک‪ ،‬از‬ ‫طرق‬ ‫رهنی‪ ،‬اجاره‪ ،‬اســتصناع و مشارکت اشاره‬ ‫مزایــای ان نیز بهره مند شــوند‪ .‬وضعیت‬ ‫مختلف صورت‬ ‫نمود‪ .‬انتشــار اوراق اجاره بانک سامان در‬ ‫کنونی بازار ســرمایه به این صورت اســت‬ ‫پذیرد‬ ‫ســال ‪ 1390‬و اوراق رهنی بانک مسکن‬ ‫که در انواع اوراق موجود در بازار‪ ،‬ریســک‬ ‫در ســال ‪ 1395‬در بازار سرمایه کشور در‬ ‫نکول با استفاده از مکانیزم ضمانت منتقل‬ ‫زمرۀ اولیــن حرکاتی بود‪ .‬شــرکت های‬ ‫شده و ســرمایه گذاران هیچ گونه تفاوتی را‬ ‫لیزینگ نیز این قابلیت را دارند تا نسبت به‬ ‫میان انواع اوراق موجود احساس نمی کنند‪.‬‬ ‫این موضوع باعث شده تا سرمایه گذاران به‬ ‫انتشار اوراق مرابحه در زمینه ماشین االت‬ ‫صنعتی و اوراق اجاره در زمینه تامین مالی‬ ‫ســرمایه گذاری های بدون ریسک و انتظار‬ ‫فعالیت های اقتصــادی خود از طریق بازار‬ ‫دریافت ســودهای ماهیانــه ثابت عادت‬ ‫کنند‪ .‬لذا ایجاد فرهنگ سرمایه گذاری و ریسک پذیری بدهی اقدام کنند‪ .‬از ســوی دیگر شــرکت های بیمه با‬ ‫مستلزم اگاهی رســانی عمومی به مردم و ایجاد تنوع انتشار اوراق بهادار بیمه ای (شامل اوراق بهادار حوادث‬ ‫ابزارها و نهادهــای مالی در بازار بدهی به منظور جذب فاجعه امیــز‪ ،‬اوراق بهــادار بیمه عمــر و‪ )...‬می توانند‬ ‫انواع ســلیقه ها و ذائقه های ســرمایه گذاران و افزایش ریســک های طرف دارایی و بدهــی را از ترازنامه خود‬ ‫عمق بازار سرمایه می باشد‪.‬‬ ‫به بازار سرمایه منتقل نمایند که در نتیجه ان ظرفیت‬ ‫نهادهای اعتبارســنجی و تضمین اعتبار در ماده ‪ 5‬شرکت های بیمه ای در ارائه خدمات بیمه ای به جامعه‬ ‫قانــون تســهیل اعطای تســهیالت بانکــی مصوب افزایش می یابد‪.‬‬ ‫اردیبهشت ماه ‪ 1386‬مجلس شورای اسالمی قید شده‬ ‫از ســوی دیگر شمار باالی شــرکت های مشمول‬ ‫و در پیش نویس الیحه بانکداری اسالمی نیز اورده شده واگــذاری در کشــور و ظرفیت ناکافی بازار ســرمایه‬ ‫اســت‪ .‬به عنوان مثال راه اندازی موسسات رتبه بندی کشور بیان می کند که باید از ظرفیت های بورس های‬ ‫اعتباری در بازار پول و سرمایه کشور موجب می شود با کشــورهای مختلف در زمینه عرضــه عمومی اولیه و‬ ‫صاحب امتیاز ومدیرمسئول‪ :‬محبوبه مغانی‬ ‫زیر نظر شورای سردبیری‬ ‫اعضای تحریریه‪:‬‬ ‫میثم بهرامی‪ ،‬طاهره افروخته‪ ،‬زهرا عابدپور‪ ،‬محمد علی اذری نیا‪ ،‬مهسا‬ ‫متین‪ ،‬فائزه رهنی‪ ،‬مرتضی کرمعلیان‪،‬اوا جهانی‪ ،‬هاله امینی‬ ‫بازرگانی‪:‬‬ ‫حسین جعفری‬ ‫فنی وهرنی‪:‬‬ ‫مدیر‪ :‬سامان گودرزی‬ ‫امیرحسین ضیا سیستانی‬ ‫خاطره میرزا‬ ‫فاطمه شاکری‬ ‫ریحانه میرزا‬ ‫حسین جعفری‬ ‫خصوصی شرکت ها و همچنین تاسیس صندوق های‬ ‫ســرمایه گذاری و انتشــار اوراق بدهی در بورس های‬ ‫جهانی و تعامــل موثــر بین المللی با ایــن بورس ها‬ ‫اســتفاده شــود‪ .‬در این میــان اســتفاده از خدمات‬ ‫موسســات رتبه بندی اعتباری‪ ،‬موسسات حسابرسی‬ ‫مطرح بین المللی‪ ،‬اســتانداردهای گزارشــگری مالی‬ ‫بین المللــی و بهره گیری از خدمــات نهادهای مالی‬ ‫بین المللی از جمله زیرساخت ها و پیش نیازهای مورد‬ ‫نیاز می باشد‪.‬‬ ‫نیاز به اجرای پروژه های زیربنایی در راستای توسعه‬ ‫کشورها از یک ســو و فقدان منابع مالی مورد نیاز برای‬ ‫تامیــن مالی اجرای ایــن پروژه ها باعث شــده فرایند‬ ‫اجرایی شــدن این پروژه ها طوالنی شده و هم چنین با‬ ‫فرایند های بروکراتیک سیســتم دولتی مواجه شوند‪.‬‬ ‫لذا ناگزیرند در پروژه های زیربنایی و توســعه ای کشور‬ ‫از مدل های پیشــرفته تر اســتفاده نمایند که یکی از‬ ‫این مدل ها‪ ،‬مشــارکت عمومی خصوصی می باشد‪ .‬از‬ ‫همین رو بســیاری از صاحب نظران‪ ،‬نظریه ی مدیریت‬ ‫عمومی ســنتی را کنار گذاشته و مشــارکت عمومی‬ ‫خصوصی را به عنوان پارادایــم نوین اقتصادی معرفی‬ ‫کرده اند‪ .‬بررســی های انجام شــده در زمینــه ایجاد‬ ‫زیرســاخت های مورد نیاز در کشــور‪ ،‬نشان می دهد‬ ‫کــه در ارزیابی نیاز بــه پروژه هــای زیربنایی نیازمند‬ ‫تدوین برنامه راهبردی مدون و مشــخصی هســتیم‬ ‫که بتواند ضمن بررســی بخش های مختلف زیربنایی‪،‬‬ ‫اســتراتژی های مورد نیاز در زمینه توسعه هر بخش را‬ ‫ارائه نماید‪ .‬هم اکنــون تامین مالی پروژه های زیربنایی‬ ‫شــامل اورده نقدی ســهامداران و تســهیالت بانکی‬ ‫می باشــد‪ .‬به مرور زمان وظیفه تامین منابع مالی مورد‬ ‫نیاز پروژه ها به بخش خصوصی واگذار شــده است‪ .‬در‬ ‫همین راستا و به منظور اســتفاده از منابع مالی بخش‬ ‫خصوصی‪ ،‬پروژه (مشــتمل بر مراحل ساخت‪ ،‬تامین‬ ‫مالــی و تعمیر و نگهداری) در خــال برگزاری فرایند‬ ‫مناقصه به بخش خصوصی که بصورت شرکت مجری‬ ‫پروژه وارد می شــود واگذار می گــردد‪ .‬در این صورت‪،‬‬ ‫شرکت مذکور نســبت به انعقاد قرارداد اقدام نموده و‬ ‫تمامی حقوق و تعهدات پروژه به این شــرکت منتقل‬ ‫می شــود به این معناکه تمامــی جریانات نقدی پروژه‬ ‫به این شرکت منتقل شــده و همه داراییها و بدهیهای‬ ‫پروژه به ترازنامه این شــرکت منتقل می شود‪ .‬یکی از‬ ‫متداول ترین و کاراترین روشــها اســتفاده از تکنیک‬ ‫تامین مالی پروژه محور می باشد‪.‬‬ ‫امید اســت با در نظر گرفتن نظــرات و موارد فوق‪،‬‬ ‫بتوان زیرســاخت های مورد نیاز برای تحقق و حمایت‬ ‫از تولید ایرانی را بــرای تولیدکننده ایرانی ان گونه که‬ ‫بتواند قــدرت رقابت را پیدا کند فراهــم نمود این امر‬ ‫نیازمند به تدبیر و برنامه بلندمدت و تهیه نقشــه راه و‬ ‫استمرار در برنامه ها می باشد‪.‬‬ ‫ارتباط با ما‪:‬‬ ‫سازمان اگهی ها‪88950297 :‬‬ ‫تلفکس‪88950754 :‬‬ ‫نشانی دفتر مرکزی‪ :‬تهران‪ -‬فاطمی‪ -‬خیابان جویبار( فلسطین شمالی)‪-‬پایین‬ ‫تر از زرتشت‪-‬کوچه رنجبر‪ -‬پالک ‪ ،29‬واحد ‪12‬‬ ‫چاپ‪ :‬هنر سرزمین سبز‬ ‫تلگرام‪:‬‬ ‫‪t.me/boursemroozir‬‬ ‫‪5-4‬‬ ‫اینفـــــــــــــــو‬ ‫بورس امروز‬ ‫چشم انداز بازار سرمایه در فصل بهار‬ ‫محمدرضا صادقی‬ ‫کارشناس بازار سرمایه‬ ‫بازار سرمایه در این روزها تحت تاثیر عوامل مختلف در شرایط نامساعدی به سر می برد‪ ،‬کاهش حجم‬ ‫و ارزش معامالت در اســتانه برگزاری مجامع شرکتهای بورسی گواه این مطلب است‪ .‬شاخص کل روند‬ ‫کاهشی به خود گرفته‪ ،‬چنانچه چرخشی در روند معامالت رخ ندهد‪ ،‬این روند به صورت فرسایشی تداوم‬ ‫خواهد یافت‪ .‬از انجا که فعاالن بازار در بورس به تحوالت اینده بهای بیشتری می دهند در ادامه‪ ،‬ابتدا به‬ ‫رویدادهای گذشته و حال حاضر موثر بر بازار پرداخته و سپس به رویدادهای پیش رو می پردازیم‪:‬‬ ‫‪ -۱‬افزایش نرخ سود بانکی‪ .‬همواره سود بانکی رقیب پرقدرتی برای بازار سرمایه بوده‪ ،‬هست و خواهد‬ ‫بود‪ .‬در پی سیاســت های بانک مرکزی برای کنترل نوسانات بازار ارز در بهمن ماه سال گذشته‪ ،‬افزایش‬ ‫نرخ های سود بانکی و اوراق مشارکت به بیش از ‪ ۲۰‬درصد‪ ،‬عمال نرخ بازده بدون ریسک باال رفت و منجر‬ ‫به کاهش ‪ P‬برای بازار ســرمایه شد‪ .‬از همان زمان است که شــاهد رشد سپرده های بانکی و رونق اوراق‬ ‫بدهی موجود در بازار هستیم که بعضا تا حدود ‪ ۲۵‬درصد هم در اسفند ماه رشد داشت‪ .‬به اعتقاد بنده اوال‬ ‫قبح تثبیت نرخ سود ‪ ۱۵‬و حتی ‪ ۲۰‬درصدی شکسته شد‪ .‬ثانیاً تمایل سرمایه گذاران به گریز از ریسک و‬ ‫ســرمایه گذاری در اوراق را افزایش داد که در این تصمیم‪ ،‬رویدادهای سیاسی و تالطمات بازار ارز و سکه‬ ‫همبی تاثیرنبود‪.‬‬ ‫‪ -۲‬تصمیمات جدید دولت و بانک مرکزی در خصوص بــازار ارز هنوز هم در قالب ارائه اطالعیه ها و‬ ‫بخشنامه های جدید ادامه دارد و تا لحظه نگارش موضوع‪ ۱۱،‬اطالعیه از سوی بانک مرکزی صادر گردیده‬ ‫است‪ .‬در واقع تصمیم بانک مرکزی این است که از این به بعد نرخ دالر بصورت مدیریت شناور شده‪ ،‬تک‬ ‫نرخی و قابل تعدیل بر اثر تورم‪ ،‬مبنای مبادالت ارزی قرار گیرد‪ .‬نرخ فعلی هم با توجه به نحوه محاسبه ای‬ ‫که در رسانه ها نقل شد بر مبنای اعمال ضرایب تفاضل تورم داخلی و جهانی سال های ‪ ۹۳‬تا ‪ ۹۶‬بر قیمت‬ ‫دالر به مبلغ ‪ ۴۲۰۰‬تومان اعالم شد‪ .‬از البالی اطالعیه های منتشره اطالعات اولیه ای استخراج شده که‬ ‫ظاهرا ًخیلی به مذاق شرکت ها خصوصا صادر کنندگان خوش نیامده است‪ .‬چراکه زین پس باید دالر خود‬ ‫را به همین نرخ به بانک ها بفروشند‪.‬‬ ‫اما در اطالعیه ها و شفاف سازی های بعدی مطالب جدیدی عنوان شد‪:‬‬ ‫الف) اعمال معافیت مالیاتی برای صادرات به شرط ارائه ارز حاصل از صادرات توسط صادر کنندگان‬ ‫به بانک مرکزی خواهد بود‪.‬‬ ‫بنابراینطبقمصوبههیئتدولتکلیهصادرکنندگانمکلفندارزحاصلازصادراترامطابقترتیباتی‬ ‫که توسط بانک مرکزی مشخص می شود‪ ،‬به چرخه اقتصادی کشور بازگردانند‪ .‬اجرای تکلیف موضوع‬ ‫این تصویب نامه مبنای اعمال معافیت مالیاتی توسط ســازمان امور مالیاتی کشور است‪ .‬درحال حاضر‬ ‫طبق قانون مالیات های مستقیم‪ ،‬سود حاصل از صادرات از مالیات معاف است و حاال یک قید جدید اضافه‬ ‫شــده که مغایر با قانون مالیات هاست‪ ،‬مگر اینکه وزارت دارایی در این راستا نسبت به تغییر بخشنامه ها‬ ‫و دستورالعمل ها اقدام کند که به نظر می رسد نیاز به اصالح قوانین و تایید مجلس باشد‪ .‬در حال حاضر‬ ‫بســیاری از شرکت های بورس و فرابورسی خصوصاً پترو شیمی‪ ،‬معدنی و فلزی ها بخاطر صادرات باال از‬ ‫این معافیت برخوردارند اما مشخص نیست که در صورت عدم اجرایی دستورالعمل بانک مرکزی‪ ،‬چگونه‬ ‫معافیتاناناعمالنخواهدشد‪.‬‬ ‫ب) در صحبت های رئیس ســازمان تجارت نرخی تحت عنوان توافقی عنوان شــد؛ به موجب این‬ ‫نــرخ صادرکننده به واردکننده متقاضی‪ ،‬ارز حاصل از صادرات خــود را به نرخ توافقی و ثانویه به فروش‬ ‫می رســاند؛ در واقع‪ ،‬ارز حاصل از صادرات خود را به واردکننده دیگری واگذار می کند و در مقابل‪ ،‬کوتاژ‬ ‫صادراتی را به واردکننده اعالم نموده و واردکننده ان را در سامانه جامع تجارت به ثبت می رساند‪ .‬در نهایت‬ ‫صادرکننده نیز شماره کوتاژ وارداتی را به دولت اظهار می کند‪ .‬در اطالعیه های بعدی نیز که در مورد حوزه‬ ‫وظایف صرافی ها بود‪ ،‬اشاره شد که صرافی ها می توانند ارز حاصل از صادرات غیر نفتی صادرکنندگان را‬ ‫خریداری کنند اما در انجا اوالً اشاره ای به نرخ نشد ثانیاً اشاره شده که صرافی ها باید ارز خریداری شده از‬ ‫‪APHIC‬‬ ‫صادرکنندگان غیر نفتی را به بانک بفروشند‪ .‬باید صبر کنیم تا شفاف سازی بهتری صورت گیرد‪ .‬اما اگر‬ ‫صادرکنندگان غیر نفتی بتوانند ارز خود را به نرخ توافقی (یعنی باالتر از نرخ ‪ ۴۲۰۰‬تومان) بفروشند سود‬ ‫انهاتحتتاثیرقرارخواهدگرفت؛درغیر اینصورتفقطرشدقیمت هایجهانییاافزایشتولیدوفروش‬ ‫می تواندمنجربهافزایشسودانهاشود‪.‬به هرحالتاثیرارزتکنرخیبرصنایعمختلفمتفاوتخواهدبود‬ ‫اما صنایعی مثل پتروشیمی ها که خوراک انها با نرخ جدید محاسبه می شود اثر کاهشی اما برای صنایعی‬ ‫مثلپاالیشی هاوفروشندگانیوتیلیتیاثرافزایشیخواهدداشت‪.‬‬ ‫علی الحال باید منتظر شفاف سازی این موارد در اطالعیه های بعدی باشیم‪.‬‬ ‫ولی صرف نظر از تاثیرات بورسی این تصمیمات‪ ،‬از نقطه نظر کالن و به شرط اجرای کامل تصمیمات‬ ‫می توان مزایای زیر را برشمرد‪:‬‬ ‫‪ .۱‬ایجاد امنیت روانی در بین مردم به عنوان مهم ترین عامل تاثیرگذار در جامعه‬ ‫‪ .2‬برچیده شدن زمینه قاچاق ارز و انتقال ارز و سرمایه کشور به خارج از کشور‬ ‫‪ .۳‬جلوگیری از قاچاق کاال با الزام به ثبت سفارش ورود همه کاالها‬ ‫‪ .۴‬رفع موانع اجرای دستورات ‪ fatf‬در رابطه با پولشویی بعنوان یکی از موانع مهم تبادل بانک های ما‬ ‫بابانک هایبین المللی‬ ‫‪ .۵‬برچیده شدن معامله بر ارز بعنوان یک کاال که نوسانات شدید ان بر زندگی احاد مردم تاثیر منفی‬ ‫می گذارد‬ ‫‪ .۶‬رونق تولیدکاالهای داخلی در میان و بلندمدت با محدود شدن قاچاق کاال‬ ‫‪ .۷‬شفاف شدن وضع تراز تجاری ارزی کشور‬ ‫حملهبهسوریهیاشویجنگی‬ ‫در ادامه بررســی وقایع و رویدادهای گذشــته نســبت به امروزی که داریم‪ ،‬جنگ ســوریه بود که‬ ‫خوشبختانه در کمترین زمان و کمترین تلفات ممکن و نشان داد که پیش از اینکه جنگ باشد بیشتر به‬ ‫یک شوی جنگی شبیه بود و بیشتر مصرف داخلی برای جبران شرایطی که برای ترامپ در امریکا به وجود‬ ‫امدهمی شود‪،‬داشت‪.‬زیرااخیرا ًفشارهایزیادیبرترامپدرخصوصپروندهیروسیهدرانتخاباتامریکا‬ ‫و حاشیه های اخالقی ترامپ‪ ،‬وارد می شود‪ .‬به گونه ای که این مسائل او را به انجام چنین اقدامی واداشت‪.‬‬ ‫به طوری که وی قبل از حمله به سوریه اطالع داد که این حمله بیشتر یک شوی جنگی بود تا جنگ مورد‬ ‫انتظار‪ .‬متاسفانه فعاالن بازار در روز چهارشنبه قبل از حمله ارزیابی شان این بود که یک جنگ تمام عیاری‬ ‫شروع خواهد شد؛ و به موجب ان نیز شرایط بدی را در ساعت پایانی بازار رقم زدند‪.‬‬ ‫رویدادهایپیشروی‬ ‫شاید یکی از رویدادهایی که در اینده در پیش داریم بحث برجام و تهدید ترامپ برای خروج از برجام‬ ‫در مهلتی که تا ‪ 22‬اردیبهشت هست‪ ،‬باشد‪ .‬باتوجه به شناخت از ترامپ و رفتارهایش‪ ،‬شاید سخت باشد‬ ‫که بگوییم نتیجه چه خواهد شــد‪ .‬اما برایند اتفاقاتی که این روزها افتاده‪ ،‬این هست که خروج ترامپ از‬ ‫برجام کم رنگ تر شــده ولی همچنان احتمال خروج وجوددارد‪ .‬منتهی در بدترین حالت یعنی خروج‬ ‫ترامــپ از برجام‪ ،‬باید گفت که با توجه به تغییــرات مصوبات دولت و بانک مرکزی‬ ‫در مورد ارز و گرفته شــدن تکان های ارزی‪ ،‬شــاید اقدام ترامپ اثر زیاد و‬ ‫محسوسی در داخل نداشته باشد و بیشتر تاثیرات ان را در معامالت‬ ‫سکهشاهدباشیم‪.‬‬ ‫در پیش بودن سررسید سپرده های شهریور‬ ‫و بهمن ماه‪۱۳۹۷‬‬ ‫بانک مرکزی در شهریور ماه سال قبل و در زمانی که قصد‬ ‫کاهش نرخ سود بانکی به‪ ۱۵‬درصد را داشت به بانکها مهلت دو‬ ‫خوف و رجا در بازار سکه‬ ‫مهدی میرزایی‬ ‫تحلیل گر بازار سرمایه‬ ‫طال فلزی گران بها است که به دلیل برخی ویژگی های خاص مانند ارزش ذاتی‪ ،‬قابلیت خرد کردن بدون تغییر ارزش‪،‬‬ ‫قدرت نقد شــوندگی باال و سهولت در نگهداری باعث شــده همواره موردتوجه قرار گیرد‪ .‬همچنین در شرایط تورمی‪،‬‬ ‫اقبال مردم به خرید طال بیشتر می شود؛ بنابراین طال در کنار نفت یک کاالهای استراتژیک محسوب می شود که عوامل‬ ‫متعــددی بر قیمت ان تاثیر گذار اســت‪ .‬در ایران نیز قیمت طال تحت تاثیر چند پارامتــر روندهای صعودی و نزولی به‬ ‫خود می گیرد‪ .‬این عوامل عبارت اند از‪ :‬تورم‪ ،‬رکود بازار ســهام‪ ،‬بحران های اقتصــادی‪ ،‬انس جهانی‪ ،‬قیمت دالر‪/‬ریال و‬ ‫تنش های سیاسی‬ ‫تورم‪ :‬زمانی که با یک شــرایط تورمی و انبســاطی روبه رو هســتیم‪ ،‬تمایل مردم به خرید طال جهت حفظ ارزش‬ ‫دارایی هایشــان در برابر تورم افزایش می یابد‪ .‬در سال های گذشته تورم داخلی باعث کاهش ارزش پول ملی و به تبع ان‬ ‫افزایش قیمت طال شــده است‪ .‬البته تورم یکی از عوامل موثر بر قیمت سکه بوده است‪ .‬رکود در بازار سهام‪ :‬زمانی که‬ ‫بازار بورس دچار نوسانات شدید می شود‪ ،‬سرمایه گذاران غالباً سرمایه خود را به پناهگاهی امن می برند‪ .‬در این زمان شاهد‬ ‫رونق گرفتن معامالت سکه و بازار اتی سکه هستیم‪ .‬نوسانات شدید در بازار سهام متاثر بحران های اقتصادی یا بحران های‬ ‫سیاســی اســت که هردوی اینها باعث ایجاد شــرایط رکود در بورس و تقویت بازارهای موازی نظیر طال و ارز می شود‪.‬‬ ‫انس جهانی‪ :‬قیمت جهانی انس نیز تحت تاثیر پارامترهای کالن سیاســی و اقتصادی در سطح جهان است‪ .‬زمانی که‬ ‫امنیت ســرمایه گذاری در اقتصادهای بزرگ دنیا به مخاطره می افتد‪ ،‬طال به سرعت واکنش نشان می دهد‪ .‬به طور مثال‬ ‫طی ماه های قبل درگیری لفظی امریکا و کره شــمالی و ازمایش های موشــکی کره شمالی باعث ایجاد نوسانات بسیار‬ ‫شدیدی در انس جهانی شد‪.‬‬ ‫قیمت دالر‪/‬ریال‪ :‬ارزش ذاتی ســکه در ایران بر اســاس انس جهانی و دالر‪/‬ریال ازاد محاسبه می شود‪ .‬فاصله بین‬ ‫ارزش ذاتی و قیمت تابلو تحت تاثیر فضای روانی اســت‪ .‬مث ً‬ ‫ال در ماه های گذشته کارشناسان به صورت مداوم به حبابی‬ ‫بودن سکه اشاره داشتند‪ .‬علت شکاف بین ارزش ذاتی ســکه و قیمت بازاری ان مسائل سیاسی پیرامون برجام و ترس‬ ‫معامله گران نســبت به خروج امریکا از برجام و افزایش دالر‪/‬ریال بود‪ .‬در هفته گذشــته بــا ابالغیه ارزی دولت مبنی‬ ‫تک نرخی شــدن ارز بر اساس دالر ‪ 4200‬تومانی‪ ،‬شــاهد صفوف فروش و ریزش ‪ 12‬تا ‪15‬درصد در معامالت اتی سکه‬ ‫بودیم‪ .‬سکه طرح جدید نیز از ‪ 2‬میلیون تومان تا ‪ 78 .1‬میلیون تومان سقوط کرد!‬ ‫تنش های سیاسی‪ :‬تحریم‪ ،‬جنگ‪ ،‬تهدیدات نظامی و هر عامل بیرونی که باعث برهم خوردن ثبات و امنیت روانی‬ ‫بازارها شــود عامل محرکی برای افزایش قیمت سکه است‪ .‬لزوماً همیشه سکه بر اساس ارزش ذاتی اش معامله نمی شود‬ ‫و عوامل بیرونی که متاثر از مســائل اقتصادی یا سیاسی است باعث دور شدن قیمت بازار از ارزش ذاتی می شود‪ .‬به طور‬ ‫مثال در دوران تحریم ها در سال های ‪ 90‬تا ‪ 92‬شاهد افزایش سطح نگرانی ها از اینده کشور و گسیل سرمایه ها به سمت‬ ‫بازار سکه و طال بودیم‪.‬‬ ‫و اما در بازار سکه چه می گذرد؟‬ ‫ســکه طرح جدید از تیرماه ‪ 94‬که در محدوده ‪ 855‬هزار تومان بود طی ســه سال گذشته با شیبی رو به باال در حال‬ ‫افزایش اســت و اکنون به دامنه یک میلیون و ‪ 750‬هزار تومان رسیده اســت‪ .‬شیب حرکتی سکه از شهریور سال ‪ 96‬با‬ ‫افزایش شــتابان دالر‪/‬ریال روندی فزاینده در پیش گرفت و از اسفندماه ســال ‪ 96‬با رشدی ‪ 500‬هزارتومانی طی یک‬ ‫ماه به اوج تاریخی دو میلیون تومان رســید‪ .‬در اسفندماه شــایعات زیادی پیرامون مسدود شدن خطوط اعتباری ارزی‬ ‫و فقدان دالر کاغذی در خزانه بانک مرکزی دست به دســت می شــد و همین امر در کنار تهدیدات ترامپ برای خروج از‬ ‫برجام‪ ،‬تالطم شدیدی در بازار ارز ایجاد کرد‪.‬‬ ‫ســکه نیز تحت تاثیر افزایش دالر از ‪ 4500‬تا مرز‬ ‫‪ 6000‬تومان به شدت باال رفت و در اواسط اسفند‪،‬‬ ‫ســقف یک میلیون و ‪ 570‬هزارتومانی سال ‪ 92‬را‬ ‫شکافت و دوران تازه ای را پدید اورد‪ .‬نکته جالب‬ ‫این اســت که در ســکه از محدوده یک میلیون‬ ‫تا دو میلیون تومان باال رفت (رشد ‪100‬درصد از‬ ‫تیرماه ‪ 95‬تا فروردین ‪ ،)97‬ولی انس جهانی در‬ ‫همین مدت بین ‪ 1370‬تا ‪ 1120‬دالر در نوسان‬ ‫بود! یعنی تنها دلیل رشــد سکه در مدت اخیر‪،‬‬ ‫افزایش تنش های سیاســی بین ایران و امریکا‪،‬‬ ‫تهدیدات ترامپ در مورد خروج از برجام‪ ،‬نگرانی‬ ‫از بازگشــت تحریم هــا و تورم داخلــی بود‪ .‬در‬ ‫نمودار انتهای متن به مقایســه روند سکه‪ ،‬دالر‪/‬‬ ‫ریال و انس جهانی پرداخته شده و به استناد این‬ ‫نمودار می توان ثابت کرد قیمت ســکه در ایران‬ ‫بیشتر با دالر‪/‬ریال همبستگی دارد تا انس جهانی!‬ ‫! ! نکته ای که معامله گران این بازار باید ان را دقیق‬ ‫به خاطر بســپارند و اســاس تحلیل های خود برای‬ ‫پیش بینی اینده را روی این موضوع متمرکز کنند‪.‬‬ ‫و اما پیرامون مسیر اینده سکه‪.‬‬ ‫انس جهانی همچنان زیر مقاومت ‪ $1375‬اســت و‬ ‫شکستن این سطح می تواند عامل محرکی برای قیمت سکه‬ ‫باشد‪ .‬هنوز این اتفاق رخ نداده و کارشناسان قیمت های باالیی‬ ‫را برای طال در سال جاری متصور نیستند! پارامتر مهم دیگر در‬ ‫بازارهای جهانی‪ ،‬رابطه شــاخص دالر و انس است‪ .‬تغییرات دالر‬ ‫همواره تاثیرات چشــمگیری را بر روی طال بر جای گذاشته است و‬ ‫تجربه ثابت کرده است که در بســیاری از مواقع حتی در جهت عکس‬ ‫با یکدیگر حرکت کرده اند‪ .‬شــاخص دالر به زعم بســیاری از کارشناسان‬ ‫توانایی رشد و ریکاوری رو به باال تا ‪ 95‬واحد دارد که می تواند فلزات رنگین و‬ ‫طال را تحت فشــار نزولی قرار دهد! در داخل نیز به نظر مصوبه ارزی دولت برای‬ ‫تک نرخی شدن همانند اب سردی روی بازار اتی سکه و بازار نقدی باعث شده‬ ‫معامله گران دچار منگی و گیجی شــوند و مدتی دست از دادوستد در این بازار‬ ‫بردارند‪ .‬هم چنین «کال مارجین» شدن خریداران فروردین ماه به دلیل سقوط‬ ‫روزهای اخیر باعث ایجاد شرایط خوف ورجا شــده که می تواند این بازار را برای‬ ‫مدتی به رکود ببرد‪ .‬بســیاری از معامله گران منتظر مشخص شدن وضعیت دالر‪/‬‬ ‫ریال مانده اند‪.‬‬ ‫هفته ای داد تا با مشــتریان خود در مورد قراردادهای قبلی توافق کنند‪ .‬در ان مقطع زمانی بدلیل وجود‬ ‫سودهای باالی ‪ ۲۰‬درصد‪ ،‬سیل سپرده ها بود که به بانکها سرازیر شد‪ .‬در شهریور امسال با سررسید این‬ ‫سپرده ها و سود متعلقه‪ ،‬نقدینگی کشــور به عدد خیره کننده حدود ‪ ۱۶۵۰‬هزار میلیارد تومان خواهد‬ ‫رسید؛ لذا اگر فکری برای ان نشود می تواند موجب خروج نقدینگی از بانکها و تاثیر مخرب بر بخشهای‬ ‫دیگر شود‪ .‬شاید بهترین تصمیم برای ان مقطع‪ ،‬برگرداندن سپرده های بلندمدت ‪ ۳‬و ‪ ۵‬ساله به سیستم‬ ‫بانکی و اعمال جرایم ســنگین ابطال سپرده های مزبور برای جلوگیری از خروج نقدینگی از بانک باشد‪.‬‬ ‫چراکه همین شرایط در بهمن ماه سال جاری حاکم خواهد بود‪ .‬به نظر می رسد وقت ان رسیده تا بانک‬ ‫مرکزی و دولت فکری به حال سیســتم بانکی و انجام اصالحات اساسی در ان کنند‪ .‬چراکه با ادامه روند‬ ‫موجود در اینده با بانکهای ورشکسته مواجه خواهیم بود‪ .‬نمونه ان را در گزارشات منتشره بانکهایی مثل‬ ‫سرمایه و صادرات و تجارت شاهد بوده ایم‪.‬‬ ‫و اما بازار سرمایه‬ ‫با توجهبهانتشارگزارشاتبرخیاز شرکت هاازپایان فروردینو شروعاردیبهشت ماهو شروعبرگزاری‬ ‫مجامع شــرکت ها‪ ،‬انتظار می رود که از اخبار خوبی در این مجامع برخوردار شــویم‪ .‬همچنین انتشار‬ ‫گزارشــات تولید و فروش فروردین ماه شرکت ها بر سامانه کدال نیز می تواند مقداری جو بازار سرمایه را‬ ‫مثبتکند‪.‬‬ ‫ودرنتیجه‬ ‫با توجه به روشن شدن زوایای جنگ سوریه و دیگر ابعاد مباحث ارزی‪ ،‬احتمال مساعد شدن‬ ‫شرایط بازار وجود دارد‪ .‬اما هنوز سایه سود ‪ 20‬درصدی بانکی بر سر بازار سرمایه‬ ‫سنگینی می کند و می تواند مانع از بروز رشدهای مناسب در این‬ ‫بازار باشد‪ .‬به نظر نگارنده شاید االن زمان مناسبی‬ ‫برای ترغیب مردم از سوی دولت به سمت‬ ‫سرمایه گذاری در بازار سرمایه باشد‪.‬‬ ‫‪INFOGRA‬‬ ‫دالر تک نرخى و صنایع نفتى‬ ‫مرتضى فغانى‬ ‫کارشناس اقتصادى‬ ‫سقوط دستوری نرخ ارز با مصوبه دوشنبه ‪ 20‬فروردین دولت در حالی اغاز شد که با وجود‬ ‫نرخ ‪ 4200‬تومانی اعالم شده از ســوى اقاى جهانگیری بازار با نرخ های غیر رسمی ‪ 4500‬تا‬ ‫‪ 5000‬تومانی دالر اداره می شــود و همچنان دالالن سهمى از بازار دارند‪ .‬با این همه براساس‬ ‫گفته های دولتمــردان ‪ ۲۷‬ماه پس از اجرای برجام‪ ،‬وعده دولــت تدبیر و امید برای برچیدن‬ ‫رانت و فساد ناشی از ارز دونرخی وارد فاز عملیاتی تری شده هر چند که شواهد بازار همچنان‬ ‫از حکمرانی ‪ 3‬نرخ ارز در بازار ازاد که البته به زعم دولت قاچاق محسوب می شود‪ ،‬نرخ مصوب‬ ‫‪ 4200‬تومانی و نرخ صرافی و بانکی داللت دارد‪ .‬به این ترتیب شاید بتوان گفت پس از حدود ‪۶‬‬ ‫سال بار دیگر نظام ارزی کشور همان گونه که در برنامه های پنجم و ششم توسعه بر ان تاکید‬ ‫شده بود‪ ،‬به نظام شناور مدیریت شده بازگشته و انتظار می رود با پوشش‬ ‫به موقع و درست نیازهای ارزی این روش پایدار بماند‪.‬‬ ‫در این بین همچنان بســیاری از گروه های‬ ‫کاالیــی از جملــه صنایــع معدنی و‬ ‫صنایع پتروشــیمی و پاالیشی‬ ‫در صف گروه هایی هستند که وضعیت ســوداوری انها با روند متغیرهایی همچون ارز ارتباط‬ ‫مســتقیمی دارد‪ .‬البته بهای جهانی نفت و قیمت محصوالت در بازارهای جهانی نیز در سود‬ ‫و زیان این بازار سهیم هستند اما در شــرایط فعلی‪ ،‬برخی از شرکت های پتروشیمی با توجه‬ ‫به رشد نرخ ارز و روند افزایشــی نرخ فروش محصوالت پتروشیمی در بازارهای جهانی پس از‬ ‫ماه ها بار دیگر مورد توجه اهالی بازار سرمایه قرار گرفته اند‪ ،‬زیرا شرکت های پاالیشی متاثر از‬ ‫رشــد نرخ ارز به طور مستقیم با افزایش سوداوری همراه می شوند‪ ،‬از سوى دیگر شرکت های‬ ‫پتروشیمی از رشــد قیمت ارز تبعات مثبت و منفی می پذیرند‪ .‬چراکه واحدهای پتروشیمی‬ ‫خوراک مصرفی خود را بــا ارز مبادله ای دریافت می کنند و در مقابل محصوالت تولیدی خود‬ ‫را با ارز ازاد به فروش می رســانند‪ .‬از این رو در شــرایط فعلی افزایش نرخ جهانی محصوالت‬ ‫مستقیماً منجر به افزایش سوداوری این شــرکت ها خواهد شد‪ .‬ولیکن یکسان سازی نرخ ارز‬ ‫بر وضعیت درامدها و هزینه های شــرکت های پتروشیمی تاثیر قابل توجهی خواهد گذاشت‪.‬‬ ‫همانطور که عنوان شــد خوراک مصرفی شرکت های پتروشیمی با ارز مبادله ای و نرخ فروش‬ ‫محصوالت با ارز ازاد محاســبه می شود‪ .‬به عقیده برخی از کارشناسان اجرای سیاست ارز تک‬ ‫نرخی هزینه های تولید واحدهای پتروشــیمی نســبت به درامدهای انها را با شیب بیشتری‬ ‫افزایش خواهد داد و از طرفى در صورتیکه قیمت خوراک مصرفی با ارز ازاد اعمال شود‪ ،‬حتی‬ ‫امکان تعدیل منفی سود در این شرکت ها نیز وجود دارد‪.‬‬ ‫زیرا تا کنون شــرکت های پتروشــیمی با ارز مبادله ای ‪ 3800‬تومانــی خوراک مصرفی‬ ‫دریافت می کردند‪ .‬حال با فرض تثبیت نرخ ارز در محدوده ‪ 4200‬تومان با افزایش هزینه های‬ ‫تولید مواجه خواهند شــد که امیدواریم ایــن امر با افزایش قیمت ارز و رشــد قیمت فروش‬ ‫محصوالت در بازارهای جهانی پوشش داده شود‪ .‬البته نباید این نکته را نیز از نظر دور داشت‬ ‫که شرکت های پتروشیمی همواره از پتانسل اعالم تعدیل سود براوردی برخوردارند‪ ،‬اما برای‬ ‫میزان ســود و زیان این بخش از اقتصاد می بایســت کلیه فاکتورها را در نظر گرفت‪ .‬در مقابل‬ ‫به نظر می رســد شرکت های پاالیشی همراه با رشد نرخ ارز با روند رو به رشد سوداوری مواجه‬ ‫خواهند شد که البته متغیرهای اثرگذار بر وضعیت سوداوری این واحدها همچون نرخ خرید‬ ‫خــوراک مصرفی و قیمت فروش فراورده های تولیدی در دســت دولت و شــرکت پاالیش و‬ ‫پخش قرار دارد که در پی ان می بایســت برای تحلیل و بررســی احتمال اعالم تعدیل مثبت‬ ‫سوداوری منتظر اعالم قیمت ها از سوی دولت باشیم‪.‬‬ ‫با این همه‪ ،‬نمی توان بــا قطعیت عنوان کرد که قیمت ارز دقیقا چــه تاثیری بر معامالت‬ ‫صنایع بزرگ بورس دارد‪ ،‬اما با تفکیک صنایع به دو بخش صنایع صادراتی و وارداتی می توان‬ ‫این موضوع را بهتر و شــفاف تر توضیح داد‪ .‬درحقیقت رشــد نرخ ارز و به خصوص دالر برای‬ ‫شــرکت های واردات محور که مواد اولیه مورد نیاز خود را از طریــق واردات تامین می کنند‬ ‫به ســود نیســت‪ .‬چراکه با‬ ‫افزایش نرخ ارز‪ ،‬قیمت تامین مواد اولیه برای انها باال می رود و انها‬ ‫ِ‬ ‫باید هزینه بیشــتری را شناسایی کنند و این موضوع تاثیر مستقیم بر ‪ EPS‬هر سهم خواهد‬ ‫داشــت؛ در نتیجه از دید فاندامنتالی شرایط ســهام این نوع شرکت ها روند کاهشی را سپری‬ ‫خواهد کرد‪ .‬از جمله صنایعی که اساس شــان بر پایه واردات اســت می توان به شــرکت های‬ ‫خودرویی‪ ،‬حمل ونقل و ماشین االت و دارویی اشــاره کرد؛ در نتیجه تا زمانی که انتظار ها بر‬ ‫این اســت که قیمت ارز رشد داشته باشد‪ ،‬باید براى ســهام چنین شرکت هایی شاهد شرایط‬ ‫کاهشی بود‪.‬‬ ‫کدام پتروپاالیشی ها از ارز تک‬ ‫نرخی منتفع می شوند؟‬ ‫شرکت های تولیدی داخلی افزایش خواهد یافت‪ .‬لذا قیمت نهایی محصوالت نهایی ‪miny refinery‬های کشور نیز‬ ‫افزایش و تا حدودی شرایط صادرات و فروش به کشورهای همسایه نیزسخت ترخواهد بود‪.‬‬ ‫با توجه به اعمال قیمت دالرمرجع درخرید خوراک نفت خام و میعانات گازی توســط پاالیشگاهها و الزام تحویل‬ ‫محصــوالت اصلی همانند بنزین موتور و نفت گاز و ســوخت های هوایی و‪ ...‬به دولت‪ ،‬لــذا تغییرات اخیر ‪margine‬‬ ‫حمید رازقیان جهرمی‬ ‫مجموعه های پاالیشی دولتی و خصوصی را افزایش و قیمت سهام و بالطبع سود انها نیز افزایش خواهد یافت‪.‬‬ ‫رئیس برنامه ریزی تولید و مدیریت استراتژیک شرکت پاالیش نفت شیراز‬ ‫قیمت فروش خوراک مایع نفتا و گاز مایع ازطر ف شرکت های پاالیشی داخل کشور به مجتمع های پتروشیمی تا‬ ‫با توجه به اقدامات اخیردولت و بانک مرکزی در خصوص تک نرخی کنون بر اساس دالر رســمی ‪ ٣٧٠٠‬واز ابتدای ماه اردیبهشت بر اساس نرخ تسعیر ارز ‪ ٤٢٠٠‬محاسبه و لذا حاشیه سود‬ ‫شــدن نرخ ارز و تاثیر ان بر صنایع نفت و بازارهــای فراورده های نفتی ویژه شرکت های پتروشیمی نظیر اراک و تبریز و بوعلی و‪ ...‬می تواند تغییر و کاهش نماید‪.‬‬ ‫به دلیل تصمیم جدی دولت بر کنترل دقیق بازار ارز و ارایه روزانه دستورالعمل های تکمیلی‪ ،‬پیش بینی می شود‪،‬‬ ‫و محصوالت پتروشــیمی‪ ،‬موارد ذیل می تواند به عنــوان تاثیرات ویژه و‬ ‫تا حدودی در اینــده این صنعت‪ ،‬مورد توجه اولیــن نتیجه اعمــال قوانین موجود‪ ،‬تا حــدودی موجب قانونمندی بازار و لزوم بازگشــت ارز به صورت رســمی و با‬ ‫قیمت های فروش کمتر از گذشته انجام و بالطبع حاشیه سود شرکت های صادر کننده محصوالت نفتی و پتروشیمی ها‬ ‫قرار گیرد‪.‬‬ ‫بــا توجه به اعمــال نرخ دالر را کاهش دهد‪.‬‬ ‫متناســب با افزایش قیمت نفت خام بازارهای فعلی جهانی و ثبات نســبی قیمت حــدود‪ ٧٠‬دالری بر نفت خام‪،‬‬ ‫دولتــی در فــروش فراورده های‬ ‫نفتــی‪ ،‬افزایــش قیمــت دالر ســود اوری مجموعه های پاالیشی افزایش و نسبت به بودجه متوســط ‪ ٥٠‬دالری منظور شده درپیش بینی های اولیه‬ ‫رســمی از ‪ ٣٧٠٠‬بــه ‪ ٤٢٠٠‬بورس موثر باشد‪.‬‬ ‫به دلیل لزوم بازگشــت ارز به سیستم بانکی کشور و عدم امکان عرضه ان‪ ،‬الزم است تدابیر خاصی جهت استفاده‬ ‫موجب باال رفتن ‪ 13‬درصدی‬ ‫قیمــت محصــوالت ویــژه ازدالر موجود وبا رویکرد اســتفاده از انها جهت ارتقاء پروژه های دردست اقدام منظور گردیده و مشوق های الزم جهت‬ ‫نفتی از جمله نفتــا به عنوان استفاده بهینه از ارزموجود منظور گردد‪ ،‬لذا دستورالعمل سه بندی اخیر دولت در خصوص امکان استفاده از ارز حاصل‬ ‫خوراک صنایع پتروشــیمی و از صادرات جهت واردات دستگاههای موردنیاز پروژه جدید و ارتقاء محصوالت می تواند موثر باشد‪.‬‬ ‫به دلیل خرید خوراک قالب پتروشــیمی ها با قیمت مناســب (علی الخصوص پتروشیمی های خوراک مایع) تا قبل‬ ‫ایزوریســایکل و دیگر حالل های‬ ‫نفتی شده و بالطبع قیمت تمام شده از مصوبه ارزی دولت و صــادرات انها با دالر ازاد‪ ،‬مقداری از ارز حاصل از صادرات فراورده های پتروشــیمی به دولت و‬ ‫فراورده های تولیدی همانند رنگ و رزین درصدی نیز دربازار تغذیه می گردید‪ ،‬لکن باتوجه به شــرایط جدید و لزوم بازگشــت ارز به سیستم ودر مجموع‪ ،‬خرید‬ ‫و روغن ومحصــوالت بنزین و نفت گاز خوراک انها با قیمت باالتر و ‪ margine‬انها کاهش خواهدیافت‪.‬‬ ‫بازی های ارز در‬ ‫بازار مسکن‬ ‫محمد صاحب الزمانی‬ ‫مدیرعاملشرکتمهندسیوساختمانیبهکارانجام‬ ‫از اواخر شهریور سال ‪ 1396‬روند صعودی‬ ‫و بی ثبات نرخ ارز اغاز شــد و دالر ازاد از نرخ‬ ‫حدود ‪ 4000‬تومان پس از گذشت نزدیک به‬ ‫شش ماه حول محور ‪ 5‬هزار تومان دور می زند‪.‬‬ ‫افزایش ‪ 40‬درصدی ایــن ارز پرمتقاضی تنها‬ ‫به بازار ارز محدود نیســت و بصورت مستقیم و‬ ‫غیرمستقیم ســایر بازارها و بخش های اقتصادی‬ ‫را نیز تحت تاثیــر خود قــرار داده و می دهد‪ .‬این‬ ‫در حالی است که اکثر کارشناســان انتظار داشتند‬ ‫سال ‪ 97‬قیمت ارز با رشــد ناگهانی مواجه نشود‪ ،‬ولی‬ ‫برخالف انتظارات از نخســتین روزی که صرافی ها در‬ ‫سال جاری فعالیت خود را اغاز کردند‪ ،‬دالر و سایر ارزهای‬ ‫عمده بازار با رشــد قابل توجهی روبرو شدند و رکورد ‪6000‬‬ ‫تومانی دالر را به ثبت رساندند‪ .‬همانطور که می دانیم نوسانات‬ ‫نرخ ارز یکی از عوامل تاثیرگذار در رشــد قیمت بازار مســکن نیز‬ ‫است‪ ،‬اما به دلیل کاهش چشمگیر معامالت مسکن در ایام تعطیالت‬ ‫نوروز ‪ ،‬تاکنون رشد نرخ برابری دالر به ریال در بازار مسکن شاهد تاثیر‬ ‫چشمگیری نبوده است‪.‬‬ ‫رشد قیمت مســکن از اواخر ابان ‪ 96‬ســیر صعودی خود را شروع کرد‬ ‫بگونه ای کــه در برخی مناطق مانند منطقه ‪ 5‬تهــران حتی تا بیش از ‪40‬‬ ‫درصد هم از افزایش برخوردار شــد‪ .‬در حالی کارشناسان اظهار می دارند‬ ‫که بازار مسکن در حال گذر از مرحله رکود است ‪.‬‬ ‫که این نوســانات باعث شــده تا خریــداران و فروشــندگان ملک در‬ ‫حالت ابهام قــرار گیرند؛ به همین علت تمایل عقد قــرارداد برای خریداران‬ ‫و فروشــندگان کم شــده و همین تقاضای کم‪ ،‬احتمال افت تعداد معامالت و‬ ‫در نتیجه رکود بازار مسکن را به همراه خواهد داشــت‪ .‬در "معادله ارز در بازار مسکن" باید گفت افزایش نرخ دالر‬ ‫برحسب مدت زمان صعود و دامنه رشــد دو تاثیر کوتاه مدت به شکل "معکوس" و بلندمدت به شکل "مستقیم"‬ ‫بر انواع شاخص های ملک از جمله قیمت اثر خواهد گذاشــت‪ .‬در کوتاه مدت شاهد اثر گذاری مثبت قیمت ارز بر‬ ‫قیمت مسکن خواهیم بود‪ ،‬اما در بلندمدت این تاثیرپذیری بیشتر و حتی متفاوت خواهد شد‪ ،‬هرچه دامنه زمانی‬ ‫رشد قیمت ارز طوالنی تر باشد‪ ،‬وزن اثرگذاری ان بر بازار مسکن هم بیشتر خواهد بود؛ همانطور که عرض کردم اثر‬ ‫نوســانات مثبت ارز بر قیمت مسکن در بلندمدت مستقیم و در کوتاه مدت معکوس است‪ .‬اما هر دوی این تاثیرات‬ ‫به صورت تدریجی رخ خواهند داد‪ .‬چرا که افزایش نرخ ارز قیمت مصالح و دیگر عناصر ســاخت مسکن را افزایش‬ ‫می دهد؛ بگونه ای که در بلندمدت قیمت خانه های نوساز را گران می کند و قدرت خرید را کاهش می دهد و تا انجا‬ ‫پیش می رود که بار دیگر شــاهد رکود بازار مسکن خواهیم بود‪ .‬رکودی که در دستور کار دولتمردان نبوده و تمام‬ ‫تالش شان رونق بازار مسکن است‪.‬‬ ‫در این میان برنامه جدی دولت برای نوســازی بافت های فرســوده یکی از عوامل تاثیرگذار در رونق مســکن‬ ‫خواهد بود که به علل و عوامل این تاثیر می پردازم‪.‬‬ ‫نوســازی بافت های فرسوده از جمله اقداماتی است که جای کار بســیار دارد‪ .‬در واقع هر ساختمانی که امنیت‬ ‫الزم را در برابر حوادث طبیعی همچون زلزله نداشــته باشد و جان ساکنین را به مخاطره اندازد‪ ،‬نیازمند نوسازی و‬ ‫بازسازی است؛ با این نگاه نه تنها ساختمان های کهنسال بلکه ساختمان هایی که به رغم انکه عمر چندانی ندارند‬ ‫ولی به سبب اســتفاده از مصالح بی کیفیت از استحکام کافی برخوردار نیستند‪ ،‬فرسوده به شمار می ایند‪ .‬لذا می‬ ‫توان گفت بیش از ‪ 30‬درصد ساختمان های کشور نیازمند بازسازی و نوسازی هستند‪ .‬نکته حائز اهمیت ان است‬ ‫که عمدتاً در مناطقی که جز بافت فرســوده محسوب می شــوند به دلیل متراژ پایین زمین و واحدهای مسکونی و‬ ‫سطح درامدی و قیمت پایین تر نسبت به سایر مناطق ساخت و ساز برای سازنده توجیه اقتصادی نداشته و تصمیم‬ ‫گیری در مورد تجمیع واحدها دشــوار است‪ .‬اگر قرار باشد باری از دوش مشکالت شهری برداشته شود در بسیاری‬ ‫از مناطق دارای بافت فرســوده و با تراکم باالی جمعیت باید با جلب رضایت مالکان ســاختمان ها‪ ،‬تجمیع پالکها‬ ‫صورت گرفته و با بکارگیری تمهیدات و تســهیالت مناسب‪ ،‬نوسازی بافت های فرسوده انجام شود‪ .‬در سازندگان‬ ‫ایجاد انگیزه با اعمال تمهیداتی مانند ارایه تســهیالت ارزان قیمت‪ ،‬تسهیل در اخذ مجوزهای الزم‪ ،‬معافیت های‬ ‫مالیاتی و ‪ ...‬باید صورت گیرد‪ .‬چرا که تســهیالت فعلی در حدی نیست که موجب ترغیب سازندگان و مشارکت در‬ ‫این طرح گردد‪ .‬ضمن اینکه در تجمیع واحدهای فرسوده می بایست مواردی همچون تعریض خیابان ها‪ ،‬دسترسی‬ ‫ها‪ ،‬تسهیل و تسریع اجرای انشعابات اب و برق و فاضالب شهری و ایجاد مراکز رفاهی‪ ،‬تفریحی‪ ،‬فرهنگی و اموزشی‬ ‫متناسب با جمعیت منطقه هم مدنظر قرار گیرد‪ .‬با تمرکز بر نوســازی بافت های فرسوده‪ ،‬امکان ایجاد تحرک در‬ ‫بازار مســکن وجود خواهد داشت‪ ،‬چراکه عالوه بر تاثیر مثبت رونق ساخت و ســاز بر صنایع وابسته به مسکن‪ ،‬به‬ ‫تقاضای مصرفی کوچک متراژ پاســخ داده می شود‪ .‬از ســوی دیگر در صورت نوسازی بافت های فرسوده به علت‬ ‫اســتقبال قشر متوسط جامعه از واحدهای نوساز در ان مناطق شاهد رشد تقاضا و رونق معامالت هم در این بخش‬ ‫خواهیم بود‪.‬‬ ‫‪6‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫مهره های بازار‬ ‫اوراق بهادار سازی ریسک های بیمه ای؛‬ ‫مسیری در راستای‬ ‫همگراییبورسوبیمه‬ ‫اکبر افتخاری‬ ‫عضوهیئت مدیرهشرکتبیمهایران‬ ‫مدت هاســت دغدغه توســعه رابطه فــی مابیــن بازارهای مالی‬ ‫کشــور (بورس‪ ،‬بانک و بیمــه) در بین فعــاالن و صاحب نظران این‬ ‫حوزه احســاس می گردد‪ .‬در این بین می توان گفــت که ارتباط بین‬ ‫صنعت بانکداری کشــور و صنعت بیمه بهبود یافته و بانک های کشور‬ ‫با تاسیس شــرکت های بیمه و ایجاد فرایند ‪Bancassurance‬‬ ‫در صدد تعمیق ارتباط فی مابین برامــده و محصوالت و راهکارهای‬ ‫جذابی را در این مســیر ارائــه داده اند‪ .‬اما با نگاهی به بازار ســرمایه و‬ ‫ارتباط ان با بازار بیمه مشــاهده می گردد این ارتباط توسعه و تعمیق‬ ‫ان چنانی نیافته و راهکارهای نوین بازار سرمایه و صنعت بیمه که در‬ ‫سطح جهان مطرح هستند‪ ،‬هنوز در کشور مغفول مانده است‪.‬‬ ‫سال هاست نحوه ارتباط و هم افزایی صنعت بیمه و بازار سرمایه در‬ ‫دنیا بر سه راهکار اصلی استوار است‪ .‬انباشت حق بیمه های تولید شده‬ ‫در بازار ســرمایه به منظور ســرمایه گذاری و متعاقبا عمل به تعهدات‬ ‫بیمه ای از سوی شــرکت های بیمه از محل ســود حاصله از سرمایه‬ ‫گذاری‪ ،‬ارائه بیمه نامه های اعتباری از سوی شرکت های بیمه و کمک‬ ‫به بنگاه ها و نهادهای تازه تاســیس و در نهایت اوراق بهاداری ســازی‬ ‫ریســک های بیمه و ایجاد ســاز و کار حمایتی از صنعت بیمه توسط‬ ‫بازار سرمایه‪ .‬از بین این راهکارها‪ ،‬اوراق بهادار سازی ریسک های بیمه‬ ‫راهکاری نوین پیش روی صنعت بیمه و بازار ســرمایه اســت که تا به‬ ‫حال در کشور اجرایی نشده و همچنین اراده ای قاطع در مسیر اجرایی‬ ‫نمودن ان وجود ندارد‪ .‬اما به واقع اوراق بهادار ســازی ریســک های‬ ‫بیمه ای چیست و از چه تاریخچه ای برخوردار است؟ به منظور پاسخ به‬ ‫این سوال بهتر است تاریخچه ای از اوراق بهادار سازی در بازار سرمایه‬ ‫ذکر گردد‪ ،‬ســپس کارکرد این مفهوم در صنعت بیمه ارائه شــود‪ .‬در‬ ‫دهه ‪ 1980‬رخدادهای نوین بســیاری در بازارهــای مالی اتفاق افتاد‬ ‫که یکی از مهم ترین و جذاب ترین انهــا‪ ،‬اوراق بهادار کردن دارایی ها‬ ‫بــود‪“ .‬تبدیل به اوراق بهادار کردن دارایی ها"‪ ،‬فرایندی اســت که در‬ ‫ان واســطه های مالی مانند بانک های تجاری اوراق بهادار قابل خرید‬ ‫وفروش را مستقیماً به سرمایه گذاران می فروشند‪ .‬در واقع با استفاده‬ ‫از ایــن روش‪ ،‬دارایی های یــک نهاد مالی تجمیع و طــی یک فرایند‬ ‫به اوراق بهادار قابل مبادله تبدیل می گردند‪ .‬بســیاری از موسســات‬ ‫مالی در راســتای تامین نیازهای سرمایه ای خود از این روش استفاده‬ ‫می کنند و به منظور تبدیل ارزش دارایی های خود به واقعیت‪ ،‬راه حل‬ ‫ایجاد اوراق بهادار کردن سرمایه را انتخاب می کنند‪.‬‬ ‫اگرچــه این مفهوم در صنعــت بیمه نو ظهور تلقــی می گردد‪ ،‬اما‬ ‫می توان گفت در بازارهای مالی از ســابقه بیش از ‪ 40‬سال برخوردار‬ ‫است‪ .‬اوراق بهادار ســازی در ابتدا در بخش مسکن و با وام های رهنی‬ ‫اغاز شد‪ .‬این نیاز زمانی احســاس گردید که کمبود بودجه در بخش‬ ‫بازار وام رهن مسکن نمایان و بانک ها به اتفاق وام گیرندگان که همان‬ ‫مالکان مسکن بودند اقدام به اوراق بهادار سازی وام های رهنی نمودند‬ ‫که به انها اوراق قرضه رهنی می گوینــد‪ .‬به طور کلی روش کار در ان‬ ‫اینگونه اســت که وام های پرداختی توسط موسسات مالی (بانک) که‬ ‫به عنوان دارایی شناسایی می شود‪ ،‬از ترازنامه بانک خارج و با پشتوانه‬ ‫این وام اوراق قرضه ای صادر می شــود که به انهــا اوراق قرضه رهنی‬ ‫می گویند‪ .‬این فرایند شامل وام گیرندگان‪ ،‬ارایه دهنده وام (بانک ها)‪،‬‬ ‫نهادهای واســط که به اختصار ‪ SPT‬نامیده می شوند‪ ،‬شرکت های‬ ‫تامین ســرمایه و یا همان متعهد پذیره نویس و ســرمایه گذاران که‬ ‫بازارهای سرمایه می باشند‪ ،‬می شود‪ .‬بر این اساس نهاد واسط وام های‬ ‫انفرادی را از بانــک و وام گیرندگان خریده و بدین ترتیب اوراق بهادار‬ ‫با پشتوانه وام رهنی برای شرکت های تامین سرمایه و سرمایه گذاران‬ ‫منتشــر می نماید‪ .‬با این روش هم مشکل کمبود بودجه در تخصیص‬ ‫وام های مســکن مرتفع و انتقال منابع مالی از ســرمایه گذاران به وام‬ ‫گیرندگان تســهیل و احتمال نقد شــوندگی وام های رهنی غیر نقد‬ ‫شونده و فاقد اعتبار افزایش می یابد‪.‬‬ ‫توسعه صنعت بیمه و اوراق بهادار سازی‬ ‫با این مقدمه و معرفی اوراق بهادار ســازی‪ ،‬ســوال اصلی اینست‬ ‫که چگونه اوراق بهادار ســازی می تواند در توسعه صنعت بیمه نقش‬ ‫ایفا نمایــد؟ چه فاکتورهای موثری در ترغیــب صنعت بیمه به اوراق‬ ‫بهادار سازی دخیل هستند؟ کدام دارایی هایی در صنعت بیمه قابلیت‬ ‫اوراق بهادار ســازی را دارند؟ برای پاسخ به این سوال ارائه مقدمه ای از‬ ‫کارکردها و نیازهای اصلی صنعت بیمه قابل ذکر است‪.‬‬ ‫از ابتدای تاســیس صنعت بیمه در دنیــا‪ 3 ،‬فرایند اصلی‪ ،‬زنجیره‬ ‫ارزش این صنعت را تشــکیل داده اســت‪ .‬این ســه فرایند عبارتند از‬ ‫عملیات بیمه گــری‪ ،‬عملیات اتکایی و ســرمایه گــذاری‪ .‬عملیات‬ ‫بیمه گری به همان فعالیــت اصلی صنعت اطالق می گردد که طی ان‬ ‫شرکت های بیمه ریســک های متصور را می پذیرند‪ ،‬بر اساس فرایند‬ ‫اتکایی ریسک های خود را را به دیگر شرکت های بیمه که به بیمه گران‬ ‫اتکایی معروفند منتقل و بر اساس فرایند سرمایه گذاری منابع حاصل‬ ‫را جهت ســرمایه گذاری اســتفاده می کنند‪ .‬بنابراین می توان گفت‬ ‫شــرکت های بیمه بنابر ســه فرایند مذکور به دنبال افزایش کارایی‪،‬‬ ‫بهبود سود اوری و به تبع ان بهبود بازده حقوق صاحبان سهام‪ ،‬انتقال‬ ‫ریسک های مخرب و در نتیجه توسعه بازار خود می باشند‪.‬‬ ‫دو بخــش عمــده فعالیت شــرکت های بیمه که بــه بخش عمر‬ ‫و یــا همان بیمه های زندگــی و بخش غیر عمر و یــا همان بیمه های‬ ‫اموال تقســیم می شــوند‪ ،‬هر یک به نوعی می توانند از فواید و مزایای‬ ‫اوراق بهادار ســازی ریســک های بیمه منتفع گردند‪ .‬به عنوان مثال‬ ‫شــرکت های بیمه عمر با اوراق بهادار سازی بخشی از کسب وکار خود‬ ‫می توانند بازده حقوق صاحیان ســهام را از طریق کارایی منابع بهبود‬ ‫بخشند‪ .‬اما به نظر می رسد در بخش بیمه های اموال و شرکت های بیمه‬ ‫اتکایی کارایی این راهکار بیشتر نمایان باشد‪ .‬از دیرباز ساز و کار سنتی‬ ‫برای انتقال و مدیریت ریســک در صنعت بیمه‪ ،‬بیمه اتکایی اســت‪.‬‬ ‫شرکت های بیمه با استفاده از این روش‪ ،‬از تمرکز ریسک های مختلف‬ ‫بــر خود می کاهند‪ .‬بیمه گران اتکایی نیز به نوبه خود ریســک ها را به‬ ‫شرکت های بیمه متعددی در سراســر دنیا منتقل می کنند تا تحقق‬ ‫ریسک ها منجر به از بین رفتن منابع محدود این شرکت ها نشود‪ .‬با این‬ ‫حال‪ ،‬بیمه گران و بیمه گران اتکایی‪ ،‬حتی پس از متنوع ســازی سبد‬ ‫خود‪ ،‬با ریســک های با زیان های هنگفت ناشی از وقوع حوادث متواتر‬ ‫روبه رو می شــوند‪ .‬یکی از مثال های رایج در این حوزه‪ ،‬توفان اندرو در‬ ‫ســال ‪ 1992‬در ایاالت متحده امریکاست که صنعت بیمه این کشور‬ ‫را با زیانی معادل ‪ 50‬میلیون دالر روبه رو کرد و منجر به ورشکســتگی‬ ‫‪ 36‬درصد از شــرکت های بیمه اموال و دارایی شد‪ .‬بنابراین مالحظه‬ ‫می شــود که گاهی شدت خســارت به حدی باالست که شرکت های‬ ‫بیمه اتکایی را نیز با مشــکل مواجه می کنــد‪ .‬بنابراین‪ ،‬صاحب نظران‬ ‫صنعت بیمه‪ ،‬اتخاذ راهکارهایی را برای انتقال ریسک های مختلف به‬ ‫خارج از صنعت بیمه ضروری می شمارند‪ .‬اینجاست که در بخش بیمه‬ ‫اموال‪ ،‬لزوم استفاده از راهکار اوراق بهادار سازی ریسک های بیمه ای یا‬ ‫همان ‪ Insurance Securitization‬که در بسیاری از متون از‬ ‫ان به نام )‪ Insurance Linked Securities(ILS‬به کمک‬ ‫صنعت بیمه می اید‪.‬‬ ‫بنابر موارد مذکــور می توان مهم ترین اهداف ناشــی از تبدیل به‬ ‫اوراق بهادار کردن ریسک های بیمه ای را در موارد زیر خالصه نمود‪:‬‬ ‫بررسی‬ ‫انچهدرصنعتبیمهدرسال‪ 1396‬گذشت‬ ‫اسماعیل داورپناه‬ ‫معاون اقتصادی و منابع انسانی بیمه دی‬ ‫صنعت بیمه به عنوان یکی از ارکان توسعه اقتصادی کشور‪ ،‬متاثر‬ ‫از راهبردهای کالن اقتصادی است‪ ،‬در این میان ساختار پولی و مالی‬ ‫کشور و محدودیت های ســرمایه گذاری موجود‪ ،‬فضای رشد صنعت‬ ‫بیمه را تحت تاثیر قرار داده اســت‪ .‬شــرایط حاکم بر صنعت بیمه در‬ ‫سال ‪ 1396‬همچون سال های اخیر‪ ،‬تحت تاثیر فضای سخت رقابتی‬ ‫و شرایط اقتصادی کشور قرار داشت‪ ،‬اما برای بررسی اخرین وضعیت‬ ‫ان متاســفانه هنوز امار های دقیقی از صنعت بیمه از اسفند ماه سال‬ ‫‪ 96‬منتشــر نشده است که بتوان به استناد به ان‪ ،‬عملکرد این صنعت‬ ‫در سال گذشــته را مورد نقد و بررسی قرار داد‪ .‬با توجه به حضور تنها‬ ‫برخی از شرکت های بیمه ای در بازار سرمایه‪ ،‬به ناچار می توان به بیان‬ ‫یکســری اتفاقات مهم در صنعت و نکات با اهمیت از اطالعات ‪ 9‬ماهه‬ ‫شرکتهای پذیرقفته شده در بورس بسنده کرد‪.‬‬ ‫مهمترین اتفاق در سال ‪ 96‬پرداختن بزرگ ترین خسارت تاریخ‬ ‫صنعت بیمه‪ ،‬توسط ‪ 11‬شــرکت بیمه ای بود‪ .‬تشکیل کنسرسیومی‬ ‫به رهبری بیمه ایــران برای پرداخت خســارت ‪ 90‬میلیون یورویی‬ ‫پتروشیمی بوعلی در ســال گذشته‪ ،‬یکی از بزرگ ترین خسارت های‬ ‫خاورمیانه نیز محسوب می شد‪.‬‬ ‫اما دیگر حادثه مهم در صنعت بیمه به جز پتروشمی بوعلی که‬ ‫محدود به ان شــرکت بود‪ ،‬زلزله کرمانشــاه و تحت تاثیر قرار گرفتن‬ ‫شــهرها و روستاهای مرز ایران و عراق در سال گذشته بود‪ .‬به گونه ای‬ ‫که این زلزله به شهرها و روســتاهای اطراف خسارت های جدی وارد‬ ‫کرد‪ .‬بررسی حجم خسارت زلزله نشان داد که سهم بیمه ها در پوشش‬ ‫این خســارت عدد خیلی باالیی نبــود‪ ،‬در واقع بســیاری از منازل‪،‬‬ ‫تاسیسات و زیرساخت های کشــور هنوز پوشش بیمه کافی و الزم را‬ ‫ندارند‪ ،‬لذا این مسئله منجر به ورود تمام ارگان ها‪ ،‬دولت و کمک های‬ ‫مردمی به صحنه شــد‪ .‬این درحالیســت که اگر فرهنگ و پوشــش‬ ‫بیمه در کشــور شــکل گرفته بود نه تنها از طریق شرکت های بیمه‬ ‫داخلی بلکه از طریق اتکایی منابع مورد نیاز برای پوشــش بســیاری‬ ‫از خسارت های ناشــی از این زلزله از خارج از کشور وارد می شد و به‬ ‫راحتی کار بازسازی انجام می شد‪ ،‬بر این اساس می توان گفت که این‬ ‫موضوع نشان از ورود جدی به بحث بیمه دارد‪.‬‬ ‫غرق شدن کشتی نفت کش سانچی متعلق به شرکت ملی نفت‪.‬‬ ‫در این حادثه تمام خدمه کشتی جان خود را از دست داده و محموله‬ ‫کشــتی یعنی نفت‪ ،‬کامال از بین رفت‪ .‬در این حادثه‪ ،‬حدود کشــتی‬ ‫تحت پوشــش بیمه های ایرانی و بیش از خسارت ها از طریق پوشش‬ ‫بیمه های اتکایی و خارجی پوشــش داده شد‪ .‬این امر نشان از اهیمت‬ ‫بیمه های اتکایی دارد‪ ،‬ما مجبور هســتیم بخشــی از حق بیمه های‬ ‫دریافتی کشــور را به عنوان حق بیمه اتکایی واگذاری به شرکت های‬ ‫خارجی پرداخت کنیم‪ .‬البته می توان این ریسک را میان شرکت های‬ ‫داخلی یا در بین کشورهای مختلف توزیع کرد‪.‬‬ ‫وضع قوانین و مقررات خاص از ســوی بیمــه مرکزی و تاکید‬ ‫بر رعایت مواردی مبنی بر ایجاد قواعد‪ .‬بحث ایجاد اساســنامه تیپ‬ ‫حاکمیت شــرکتی شــرکتهای بیمه از این موارد بود و قرار شد این‬ ‫اساسنامه توســط مجامع شــرکت های بیمه مورد بررسی و تصویب‬ ‫قرار گیرد‪ .‬همچنین یکســری الزامات از جمله حقوق ســهامداران‬ ‫جزء و منافع بیمه گذاران رعایت شــود‪ .‬عالوه بــر ان برخی واحد ها‬ ‫هم به چارت ســازمانی شــرکت های بیمه از جملــه واحد مدیریت‬ ‫ریســک اضافه شود‪ .‬واحد حسابرســی داخلی و کنترل های داخلی‪،‬‬ ‫واحد تطبیق قوانیــن و مقررات که در بحث حاکمیت شــرکتی نیز‬ ‫مطرح شده اند‪ .‬در این راســتا ایین نامه و مقرراتی را ابالغ کرده اندکه‬ ‫به موجب ان شرکت ها عنوان های شغلی جدید را در چارت سازمانی‬ ‫خود لحاظ کنند‪.‬‬ ‫سقوط هواپیمای قشــم ایر و اسمان در یاســوج‪ .‬البته حادثه‬ ‫مهره های بازار‬ ‫فاجعه امیز و بالیای طبیعی توسط شــرکت های بیمه به اوراق بهادار‬ ‫تبدیل و در بازار سرمایه به سرمایه گذاران فروخته می شود‪ .‬با استفاده‬ ‫از جذب سرمایه های ناشی از اوراق بهادار سازی ریسک ها و فروش ان‬ ‫به سرمایه گذاران‪ ،‬بخشی از کسری بودجه سرمایه شرکت های بیمه‬ ‫تامین و مهم تر از ان ریســک های حوادث فاجعه امیز از شرکت بیمه‬ ‫به سرمایه گذاران بازار سرمایه انتقال می یابد‪ .‬همچنین به دلیل اینکه‬ ‫بازدهی این اوراق با بازدهی کلی بازار ســرمایه همبستگی ندارد‪ ،‬ابزار‬ ‫مناسبی برای متنوع سازی پورتفوی ســرمایه گذاران در بازار سرمایه‬ ‫می باشد‪.‬‬ ‫ساختار عمومی راهکار بر اساس شکل یک به صورت زیر است‪:‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪14‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫اوراق بپردازد تا زیان او را جبران کند‪ .‬فروشندگان این اوراق برخالف‬ ‫بالیای طبیعی یا ســایدکار‪ ،‬نهادهای مالی بازار سرمایه و پول از قبیل‬ ‫صندوق های پوشش ریسک هستند‪.‬‬ ‫سایدکار‬ ‫ســاختار دیگری که برای انتقال ریســک حــوادث فاجعه‪‎‬امیز به‬ ‫سرمایه‪‎‬گذاران استفاده می‪‎‬شــود‪ ،‬اوراق سایدکار است که برای اولین‬ ‫بار در ســال ‪ 2006‬و پس از وقوع طوفان کاترینا انتشــار یافت‪ .‬اوراق‬ ‫سایدکار‪ ،‬محدودیت کت باندز را ندارد و برای انواع بیمه نامه ها کاربرد‬ ‫دارد‪ .‬به زبان ســاده‪ ،‬ســایدکار یک بیمه اتکایی پروژه ای با طول عمر‬ ‫محدود است‪( .‬شکل ‪)2‬‬ ‫شرکت هلدینﮓ‬ ‫قشم ایر تلفات جانی نداشــت اما هواپیما اسیب جدی متحمل شد‪ ،‬بطوری که یک مشــتری خوش حساب با یک تصادف سوابق بیمه ای‬ ‫متاســفانه هواپیمای اســمان کامال از بین رفت و تماماً تلفات جانی خود را از دســت می داد‪ .‬طبق ایین نامه ‪ ،18‬ماده ‪ 18‬قانون شــخص‬ ‫داشــت به گونه ای که در این حادثه بیش از ‪ 60‬نفر مســافر و خدمه ثالث که سال گذشــته به تصویب مجلس رســید‪ ،‬با وقوع تصادف و‬ ‫هواپیمایی کشــته شدند‪ .‬این مورد تحت پوشــش بیمه ایران بوده و پرداخت خسارت بخشــی از سوابق تخفیفات بیمه گذار حذف شده و‬ ‫بخش دیگر برای ان لحاظ می شود‪.‬‬ ‫خسارت ان در دست بررسی است‪.‬‬ ‫مشکالت بیمه نامه شــخص ثالث و حذف کوپن‬ ‫افزایش ‪ 21‬میلیون تومانی نرخ دیه در سال ‪ 97‬نسبت‬ ‫از این بیمه نامه ها‪ .‬چاپ بیمه شــخص ثالث به صورت‬ ‫به ‪ .96‬به طوری که این نرخ در رقم ‪ 231‬میلیون نهایی شد‪.‬‬ ‫به موجب اعالم دبیر کارگروه شخص ثالث سندیکای بیمه مواجهچندشرکت کاغذی و ثبت در فرم های خاص امکان ســوء استفاده و‬ ‫بیمه با زیان در‬ ‫یا مفقود شدن انها را فراهم می کرد‪ .‬تمدید بیمه زودتر‬ ‫گران؛ نرخ بیمه نامه شــخص ثالث افزایش نخواهد داشت‪.‬‬ ‫البته کارشناســان باید بررســی کنند که افزایش تعهدات صورتهایمالیشان از اتمام زمان اعتبار بیمه نامه و نیــاز به بیمه نامه های‬ ‫بدون افزایش نــرخ چه معنایــی خواهد داشــت‪ .‬الزم به این پیام را به دیگر قبلی در هنگام بروز ســانحه و تصادف از دیگر مشکالت‬ ‫شرکتهایبیمه‬ ‫کوپن بود‪ .‬با پیشرفت های حوزه ‪ ،IT‬سوابق خسارت در‬ ‫یاداوریست که چند ســال پیش هم چنین تصمیمی اتخاذ‬ ‫رساندکهاگر‬ ‫سیستم ها قابل مشاهده اســت‪ .‬بیمه مرکزی با کمک‬ ‫شــد‪ .‬با توجه به باال نبودن مارجین صنعت بیمه‪ ،‬باید دید‬ ‫حرفهایعملنکنند‬ ‫در این حوزه‪ ،‬کد یکتا را در بیمه نامه های شخص ثالث‬ ‫هدف از افزایش تعهدات بدون افزایش نرخ چه خواهد بود‪.‬‬ ‫دردنیایبیرحم‬ ‫درج کرد‪ ،‬قرار بر این شــد تمام بیمه ها مشمول چنین‬ ‫بیمه‬ ‫افزایش سرمایه بیمه های عمر‪ .‬به موجب تالش‬ ‫اعداد‪،‬بهراحتی‬ ‫مرکزی در رونق بخشــی بیمه های عمر به منظور جذابیت دچـار ضرر و زیان سامانه ای شوند لذا به راحتی می توان سوابق بیمه گذار‬ ‫را در اختیار داشــت‪ .‬این موضوع توســط سنهاب بیمه‬ ‫ان‪ ،‬ســرمایه بیمه نامه های عمر تــا ‪ 500‬میلیون تومان‬ ‫میشویم‪.‬سرمایه‬ ‫مرکزی انجام و سریال بیمه نامه ها برای تمام شرکت ها‬ ‫افزایش یافت تا این بیمه ها از توسعه برخوردار شوند‪.‬‬ ‫شرکتهایبیمه‬ ‫یکسان شد؛ بطوری که تمام شرکت ها شماره سریال را‬ ‫با‬ ‫بیمه‬ ‫تطبیــق صورت هــای مالــی شــرکت های‬ ‫چشمگیرنیست‬ ‫از این سامانه دریافت می کنند‪ .‬با این اقدام بحث حذف‬ ‫استاندارد های گزارشگری مالی بین المللی‪.IFRS -17‬‬ ‫و دارایی های انها‬ ‫طبق توافق ســازمان حسابرســی با بورس و شرکت های نسبتبهتعهداتو کوپن و تغییــر رویکرد بیمه ثالث از کاغذ به کارت کلید‬ ‫خورد و مانند بلیط هواپیما‪ ،‬بیمه گذار می تواند ســوابق‬ ‫بیمــه ای‪ ،‬صورت های مالی نمونه شــرکت های حاضر در‬ ‫ریسکهاییکه‬ ‫میپذیرند‪،‬کافی‬ ‫خود را پرینــت گرفته و در مواقع لزوم بــه پلیس ارائه‬ ‫این صنعت در ســندیکای بیمه گران بررسی شد‪ .‬به دلیل‬ ‫پیچیده بودن این اســتانداردها و عدم امادگی شرکت ها نیست‪.‬ومویداین دهد‪.‬‬ ‫موضوعهمسطح‬ ‫رونق اســتارتاپ ها و شــرکت های بیمه ای برای‬ ‫از زیر ساخت های گزارشگری مقرر شــد که به تدریج و با‬ ‫توانگریکلیت‬ ‫حذف مشــتریان از طریق بازاریابی های شبکه ای تحت‬ ‫ایجاد بازه زمانی‪ ،‬تا ســال ‪ 2021‬شرکت های بیمه ای خود‬ ‫صنعتبیمهاست‬ ‫وب‪ .‬بسیاری از نمایندگی های بیمه به این واسطه منافع‬ ‫را با شرایط جدید سازگار کنند‪ .‬در گذشته انتقاد بسیاری‬ ‫خود را در خطر دیدند و از کاهش کارمزدهای خود اعالم‬ ‫به شرکت های بیمه ای در خصوص بیمه نامه شخص ثالث‬ ‫نگرانی کردند‪ .‬اما شــرکت های بیمــه راهی جز کاهش‬ ‫وارد می شد‪ ،‬در حالی بیمه گذار ســال های زیادی خود را‬ ‫قیمت تمام شــده‪ ،‬ندارند‪ .‬هزینــه ی کارمزد در صنعت‬ ‫بیمه شــخص ثالث می کند که در یک تصادف تمام سوابق‬ ‫بیمه ملغی شــده و این موضوع انگیزه افراد را تحت شعاع قرار می داد‪ ،‬بیمه نزدیک به ‪10‬درصد اســت و بســیاری از بیمه نامه ها ساالنه به‬ ‫ﺳﻮﺩ ﺗﻘﺴﻴﻤﻲ‬ ‫اوراق قرضه حوادث فاجعه امیز‬ ‫این راهکار اوراق بهادار ســازی بیمه در بیــن تمامی راهکارهای‬ ‫اوراق تضمیــن زیان صنعــت‪ ،‬قدیمی ترین اوراق بهــادار مرتبط‬ ‫با بیمه اســت که از دهه ‪ 1980‬انتشار ان اغاز شــده است‪ .‬سازوکار‬ ‫انتشــار این اوراق به این صورت اســت که خریداران ایــن اوراق که‬ ‫شــرکت های بیمه یا بیمه اتکایی هســتند در مقابل پرداخت وجهی‬ ‫اقدام به خرید این اوراق از فروشــنده می کنند و در عوض فروشــنده‬ ‫نیز تضمین می کند که با توجه به شاخص های تعیین شده در قرارداد‬ ‫ایــن اوراق‪ ،‬هرگاه زیان صنعت بیمه در اثر یــک حادثه فاجعه امیز از‬ ‫حدی فراتر رود‪ ،‬صرف نظر از اینکه زیان خریــداران این اوراق به چه‬ ‫میزان باشد‪ ،‬باید محدوده زیان تعیین شده در قرارداد اوراق را تضمین‬ ‫کند‪ .‬به عنوان مثال فرض کنید یک شــرکت بیمه اقدام به خرید اوراق‬ ‫تضمین زیان صنعت به قیمت ‪ 10‬میلیون دالر می کند به شــرطی که‬ ‫اگر زیان ناشــی از یک حادثه فاجعه امیز معین به بیش از ‪ 20‬میلیارد‬ ‫دالر برسد‪ ،‬فروشــنده این اوراق باید ‪ 200‬میلیون دالر به خریدار این‬ ‫دیگر اراﺋه کنندگان‬ ‫خدمات‬ ‫ﺳﻮﺩ‬ ‫انواع اوراق بهادار سازی ریسک ها‬ ‫اما انواع اوراق بهادار سازی ریسک های بیمه چه هستند؟‬ ‫‪ )1‬اوراق تضمین زیان صنعت؛‬ ‫‪ )2‬اوراق قرضه حوادث فاجعه امیز؛‬ ‫‪ )3‬سایدکار‪.‬‬ ‫اوراق تضمین زیان صنعت‪:‬‬ ‫شرکت سایدکار‬ ‫‪SPV‬‬ ‫بانی )شرکت بیمه(‬ ‫ﺟﺒﺮﺍﻥ ﺧﺴﺎﺭﺕ‬ ‫ﺳﭙﺮﺩﻩﮔﺬﺍﺭﻱ‬ ‫امکان استفاده از سرمایه گذاری خارج از صنعت بیمه برای پذیرش‬ ‫ریسک بیشتر‬ ‫انتفاع فعاالن بازار سرمایه از پذیرش ریسک‬ ‫کاهش زیان های هنگفت و ورشکســتگی شرکت های بیمه در اثر‬ ‫تحقق ریسک های بزرگ‬ ‫افزایش اعتماد عمومی به صنعت بیمه و افزایش ضریب نفوذ بیمه‬ ‫موجود به عنوان مهم ترین و شناخته شده ترین روش اوراق بهادار سازی‬ ‫بیمه ای معرفی می گردد‪ .‬همانطور که در ابتدا اشــاره شد هر ساله در‬ ‫بســیاری از نقاط دنیا حوادث فاجعه امیــزی رخ می دهد و زیان های‬ ‫هنگفتی به اشخاص و همچنین شــرکت های بیمه وارد می گردد‪ .‬در‬ ‫امارها و گزارش های موجود‪ ،‬به عنوان مثال بین ســال های ‪ 2003‬تا‬ ‫‪ 2005‬میالدی حجم خسارت های غیر مترقبه و فاجعه امیز همچون‬ ‫ســیل‪ ،‬طوفان‪ ،‬زلزله به بیش از ‪ 100‬میلیارد دالر رسید‪ .‬این حوادث‬ ‫قابلیت پیش بینی محدودی دارند و با افزایش حجم این خســارت ها‬ ‫شرکت های بیمه ای که اقدام به انعقاد قرار دادهای هنگفت نموده اند‬ ‫دچار زیان های شــدید مالی ناشــی از پرداخت خسارت شده و عمال‬ ‫تعداد زیادی از انها در مرز ورشکســتگی قرار می گیرند‪ .‬اوراق قرضه‬ ‫حــوادث فاجعه امیز یا در اصطــاح کت باندهــا (‪)Cat Bonds‬‬ ‫راهکاری مناســبی برای جایگزینی با بیمه هــای اتکایی معمول بوده‬ ‫و اولین بار در دهه ‪ 1990‬توســط یک شــرکت بیمه اتکایی در سطح‬ ‫محدود منتشــر شد‪ .‬در واقع با اســتفاده از این روش‪ ،‬ریسک حوادث‬ ‫شکل ‪ – 1‬مدل اوراق قرضه حوادث فاجعه امیز‬ ‫در ســاختار این ابزار‪ ،‬یک شــرکت با منظور خاص (نهاد واسط)‬ ‫تاسیس می شــود که دو وظیفه را انجام می دهد‪ :‬در ابتدا این شرکت‬ ‫برای بانی (شــرکت بیمه یا بیمه اتکایی) پوشش بیمه ای ارائه می کند‬ ‫و در مرحله بعدی‪ ،‬اوراق بهادار را برای سرمایه گذاران منتشر می کند‪.‬‬ ‫نهاد واســط وجوه جمع اوری شــده از ســرمایه گذاران بابت فروش‬ ‫اوراق و همچنین حــق بیمه های دریافتی از بانی را در یک حســاب‬ ‫تضمینی ســپرده گذاری می نماید و از انجاکه ممکن است بازده این‬ ‫سرمایه‪‎‬گذاری نوسان داشته باشد‪ ،‬بازده حاصل از ان را با یک شرکت‬ ‫حقوقــی دیگر در قبال دریافت‪‎‬های ثابتی (کــه میزان این دریافت‪‎‬ها‬ ‫همان سود ثابت پرداختی به ســرمایه‪‎‬گذاران است) معاوضه می‪‎‬کند‪.‬‬ ‫در صورت عدم بروز حادثه‪ ،‬ســرمایه گذار همه اصــل پول خود را در‬ ‫سررسید دریافت می کند اما اگر حادثه ای رخ دهد‪ ،‬زیان پرداخت شده‬ ‫بــه بانی از اصل پول پرداختی ســرمایه گذار کســر می شــود و بهره‬ ‫پرداختی بــه ان بر مبنای اصل جدید که کمتر شــده اســت‪ ،‬انجام‬ ‫می‪‎‬شود و اگر حوادث تکرار شوند یا شدت انها زیاد باشد تا جایی پیش‬ ‫می رود که دیگر هیچ اصلی نمی ماند تا بهره ای پرداخت شود‪ .‬بر اساس‬ ‫امارهای منتشر شده در نیمه اول سال ‪ 2017‬بیش از ‪ 10‬میلیارد دالر‬ ‫اوراق قرضه حوادث فاجعه امیز منتشر شده است که این ارقام نشان از‬ ‫اهمیت این اوراق در بین سرمایه گذاران بازار سرمایه دارد (نمودار ‪.)1‬‬ ‫بر همین اساس امارها نشان می دهد که ‪ 2 .10‬میلیارد دالر از این رقم‬ ‫سهم بیمه های مسئولیت بوده است‪.‬‬ ‫ﻭﺟﻮﻩ ﺣﺎﺻﻞ ﺍﺯ‬ ‫ﻓﺮﻭﺵ ﺳﻬﺎﻡ‬ ‫سرمایهگذاران‬ ‫ﺣﻖ ﺑﻴﻤﻪ‬ ‫حساﺏ تضمینی‬ ‫شکل ‪ – 2‬اوراق سایدکار‬ ‫در این سازوکار‪ ،‬در واقع یک قرارداد بیمه اتکایی بین شرکت بیمه و‬ ‫یک نهاد واسط (که به شرکت سایدکار معروف است) منعقد می‪‎‬شود و‬ ‫عالوه بر این دو‪ ،‬طرف سومی هم هست که همان سرمایه‪‎‬گذار در اوراق‬ ‫منتشر شده توسط سایدکار است‪ .‬تفاوت این اوراق با دیگر اوراق مرتبط‬ ‫با بیمه در این اســت که شــرکت ســایدکار باید مجوز انجام امور بیمه‬ ‫اتکایی را داشته باشــد‪ .‬بر خالف اوراق‪‎‬قرضه حوادث فاجعه‪‎‬امیز که در‬ ‫صورت تجاوز خسارت از یک حد مشخص‪ ،‬اصل سرمایه خریداران مورد‬ ‫اســتفاده قرار می گیرد‪ ،‬در اینجا مبنای بیمه اتکایی‪ ،‬مشــارکتی است‬ ‫یعنی شرکت ناشر اوراق (همان سایدکار) در ریسک بیمه‪‎‬نامه‪‎‬های یک‬ ‫شرکت بیمه خاص‪ ،‬در مقابل دریافت بخشی از حق‪‎‬بیمه‪‎‬های دریافتی‬ ‫از ان بیمه‪‎‬نامه‪‎‬ها شریک می‪‎‬شــود‪ ،‬سپس اقدام به انتشار اوراق یا سهام‬ ‫عادی می‪‎‬کند که وجــوه حاصل از این اوراق و نیــز حق‪‎‬بیمه دریافتی‬ ‫از شرکت بیمه در یک حساب تضمینی ســرمایه‪‎‬گذاری می‪‎‬شود‪ .‬بنابر‬ ‫مدل های ارائه شــده و امارهای جهانی‪ ،‬مشاهده می گردد صنعت بیمه‬ ‫جهان به منظور افزایش ظرفیت بیمه گری خود و پذیرش ریســک های‬ ‫متنوع و همچنین اســتفاده از پتانســیل بر پازده بازار ســرمایه روی‬ ‫خوشی نسبت به اوراق بهادار ســازی ریسک های بیمه ای نشان داده تا‬ ‫جایی که در ســال میالدی گذشــته فعالیت صنعت اوراق بهادار سازی‬ ‫به ویژه در بخش بیمه های اموال بیشــتر از فعالیــت صنعت بیمه بوده‬ ‫و عمال رقیبی ســخت برای بازارهای بیمه اتکایی دنیا شــده اند‪ .‬لزوم‬ ‫استقرار این مدل ها در کشــور با توجه به پیش بینی های صورت گرفته‬ ‫در خصوص رخداد های غیر مترقبه هماننــد زلزله های ویرانگر بیش از‬ ‫پیش احســاس می گردد‪ .‬همچنین افزایش سرمایه بیمه گران و نیل به‬ ‫سودهی پربازده تر با استفاده از تبدیل ریسک ها به اوراق بهادار می تواند‬ ‫دلیلــی جذاب برای این راهکار باشــد‪ .‬در انتها باید ذکــر کرد اگر عزم‬ ‫جدی در راســتای اوراق بهادار سازی ریســک های بیمه ای در کشور‬ ‫وجود دارد می بایســت مواردی همچون لزوم رعایت عدم پیچیدگی در‬ ‫طراحی اوراق بهادار متناسب با بورس اوراق بهادار ایران‪ ،‬تالش در ایجاد‬ ‫جذابیت برای ســرمایه گذاران‪ ،‬اماده ســازی زیر ساخت های فناوری‬ ‫اطالعات برای فضای صنعت بیمه و بازار سرمایه و در نهایت همخوانی با‬ ‫مبانی دینی و اسالمی را داشته باشد‪.‬‬ ‫همان روش قبل تمدید می شوند‪ .‬با پیشرفت تکنولوژی به نظر می اید موضوع تقریبا در نیمه دوم سال ‪ 96‬عملیاتی شد‪.‬‬ ‫با تغییرات نرخ دالر‪ ،‬راهکار ما تنها افزایش تعداد شــرکت های‬ ‫بســیاری از کارهای روزانه در منزل و از طریق شرکت های استارتاپ‬ ‫در زمینه بیمه انجام شــود و فعالیت نمایندگان بیمه باید به ســمت بیمه ای نیســت‪ .‬در این صنعت باید شــرکت های بیمــه قوی تری‬ ‫مشــاوره های تخصصی‪ ،‬در زمان صدور و خسارت معطوف شود‪ .‬این داشته باشــیم‪ .‬به رغم وجود تعداد باالی شــرکتهای بیمه ای‪ ،‬هنوز‬ ‫پوست اندازی در صنعت بیمه با شیب مالیم در حال شکل گیری است‪ .‬از شــرکت های بیمه ای قــوی و نیرومندی برخوردار نیســتیم‪ .‬اگر‬ ‫شــرکتهای بیمه ای روند رو به رشــد خود را طی نکنند‪،‬‬ ‫پررنگی فعالیــت بیمه گری‪ .‬مواجه چند شــرکت‬ ‫مجبور خواهیــم بود که بخش مهمی از ریســک ها را به‬ ‫بیمه با زیان در صورت های مالی شــان این پیام را به دیگر‬ ‫نسبت مطالبات‬ ‫شــرکت های بیمه رســاند که اگر حرفه ای عمل نکنند در‬ ‫خارج از کشــور انتقال دهیم و حــق بیمه ها را به صورت‬ ‫از بیمه گذاران به‬ ‫دنیای بی رحم اعداد‪ ،‬به راحتی دچار ضرر و زیان می شویم‪.‬‬ ‫ارزی به خارج از کشور پرداخت کنیم‪ .‬باید این ظرفیت ها‬ ‫سرمایه شرکت های بیمه چشــمگیر نیست و دارایی های فروش در شرکتهای را در داخل کشور ایجاد شود‪ .‬خوشبختانه در سال ‪ 96‬به‬ ‫انها نسبت به تعهدات و ریسک هایی که می پذیرند‪ ،‬کافی بیمه ای طبق اخرین رغم اتفاق های ذکر شــده باز هم صنعت بیمه حرفه ای تر‬ ‫نیست‪ .‬و موید این موضوع هم سطح توانگری کلیت صنعت امار منتشره از سوی عمل کرد‪ ،‬این امر را می توان در اعداد و ارقام صورت های‬ ‫بیمه مرکزی‬ ‫بیمه اســت‪ .‬این سطح در چند ســال اخیر همواره نزولی‬ ‫مالی ‪ 9‬ماهه مشاهده کرد؛ البته باید صورت های مالی ‪12‬‬ ‫در سال ‪95، 40‬درصد‬ ‫ماهه نیز بررسی شوند‪.‬‬ ‫بوده اســت‪ .‬صنعت بیمه ظرفیت پذیرش افزایش اقتصاد‬ ‫می باشد که مبلغ‬ ‫نســبت مطالبــات از بیمه گذاران بــه فروش در‬ ‫را درخود ایجــاد نکرده و دلیل عمــده ان نیز پایین بودن‬ ‫مطالبات نسبت‬ ‫شــرکتهای بیمه ای طبق اخرین امار منتشــره از سوی‬ ‫بازدهی اش است‪ .‬در صنعت بیمه رشد چشمگیر و بازدهی‬ ‫به سال‬ ‫مطلوب نداشــته ایم بنابراین اکثر سهامداران صنعت بیمه گذشته‪%32،‬درصد بیمه مرکزی در ســال ‪ 40 ،95‬درصد می باشــد که مبلغ‬ ‫نهاد ها و شــرکت هایی اند که به بازه زمانی طوالنی تر فکر رشد یافته است و مطالبات نسبت به ســال گذشته‪ %32 ،‬درصد رشد یافته‬ ‫اســت و این موضوع بــه عنــوان یکی از نقــاط ضعف‬ ‫می کنند و اشــخاص حقیقــی کمتر به این حــوزه ورود‬ ‫این موضوع‬ ‫صنعت منجر به کاهش ســود شــرکتهای بیمه گردیده‬ ‫می یابند مگر به منظور کســب سود از محل نوسان گیری‪.‬‬ ‫به عنوان یکی از‬ ‫البته چندسالی هســت که این صنعت نوســان مناسبی نقاط ضعف صنعت اســت و عمدتا ناشی از ان است که شــرکتهای بیمه به‬ ‫منجر به کاهش سود جای افزایش کیفیت خدمات و یا تنوع بخشــی به سبد‬ ‫نداشته است که باید برای ان راه حلی پیدا کرد‪.‬‬ ‫شرکتهای بیمه‬ ‫محصوالت میبایســت برای ایجاد مزیــت رقابتی تالش‬ ‫هزینه ها و عوارض قانونــی‪ .‬این هزینه های اعمالی‬ ‫گردیده است‬ ‫نمایند‪ ،‬لیکن شــرکتهای بیمه در رقابــت تنگاتنگ به‬ ‫در صنعــت بیمه حــدود ‪ 11‬درصد ضریــب ترکیبی را‬ ‫فروش اقســاطی بیشــتر روی اورده که منجر به کاهش‬ ‫تشکیل می دهد که رقم بسیار زیادی است و تقریبا مشابه‬ ‫وجه نقد عملیاتی و کاهش نســبت منابع سرمایه گذاری‬ ‫هزینــه اداری و عمومی در صنعت بیمه اســت‪ .‬این رقم‬ ‫به ســرمایه گذاری مجاز و نهایتا سود شــرکتهای بیمه‬ ‫کمی نیست و باید فکر و همتی در کاهش این رقم صورت‬ ‫گیرد‪ .‬به رغم تالش های رئیس بیمه مرکــزی برای کاهش عوارض‪ ،‬می گردد‪ .‬البته بیمه مرکزی در ســال ‪ ۹۶‬اقدام به ساماندهی اقساط‬ ‫ولی تا کنون اقدامی انجام نشــده است لذا هزینه پرداخت عوارض به رشــته ثالث به عنوان بیشترین ســهم حق بیمه حداکثر در ‪ ۶‬قسط‬ ‫نموده است که اقدام خوبی ارزیابی میگردد‪ .‬البته رکود اقتصادی نیز‬ ‫بیمه گذار منتقل می شود‪.‬‬ ‫حذف مالیات وعــوارض ارزش افزوده از هزینه های درمان‪ .‬این در افزایش این نسبت تاثیر داشته است‪.‬‬ ‫‪8‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫تحلیل‬ ‫نگاهی اندیشمندانه به بانک های اینده‬ ‫سعید قربانی ‪ /‬علیرضا کاشف‬ ‫ســرعت تحوالت در جهان امروز و با محوریت حــوزه فناوری‪ ،‬به‬ ‫حدی است که مجال تفکر در خصوص پیامدهای این تحوالت را برای‬ ‫بســیاری از فعاالن اقتصادی به ویژه در عرصه های ســنتی اقتصاد‪ ،‬از‬ ‫میان برده است‪ .‬امروزه نه تنها تعاریف کســب وکار‪ ،‬بلکه مبانی اولیه‬ ‫اقتصادی همچون پول نیز دســتخوش مفاهیم جدیدی شــده است‬ ‫که یک ســر ان به دنیای دیجیتال مرتبط می شــود‪ .‬به نظر می رسد‬ ‫در استانه هزاره ســوم میالدی‪ ،‬بشر وارد الگوی جدیدی از تعامالت و‬ ‫تبادالت اجتماعی‪ ،‬سیاسی و اقتصادی شده است و تبلور این تحوالت‬ ‫را هر یک از ما به راحتی در محیط پیرامون خود می توانیم مشــاهده‬ ‫کنیم‪.‬‬ ‫ظهور کسب وکارهایی با کمتر از یک دهه عمر‪ ،‬همچون اسنپ؛ ولی‬ ‫با ارزشی فراتر از شــرکت های پر سابقه و چندین دهه ای‪ ،‬این واقعیت‬ ‫را بیان می کند که ما در مســیر بی بازگشــت تحــول عصر ارتباطات‬ ‫دیجیتال قرار گرفته ایم؛ مســیری که ظاهری ســاده و باطنی بسیار‬ ‫پیچیده دارد‪ .‬ان گونه که نه تنها مرزهای اندیشه‪ ،‬بلکه مرزهای زندگی‬ ‫اجتماعی‪ ،‬سیاســی و اقتصادی انســان ها را در اقصی نقاط جهان به‬ ‫چالش کشیده است‪ .‬ظهور مفاهیم و مصادیقی همچون پول دیجیتال‪،‬‬ ‫بانک دیجیتــال و در بیانی جامع تر زندگی و انســان دیجیتال‪ ،‬همه‬ ‫حکایت از ان دارد که سده اینده به شکلی غریب غیرقابل پیش بینی و‬ ‫مملو از شگفتی های غیرقابل تصور است‪ ،‬به نحوی که زندگی امروزی ما‬ ‫برای ایندگان‪ ،‬به مثابه زندگی غارنشینان در مقایسه با زندگی امروزی‬ ‫ماست‪ .‬مطلبی که در ادامه می اید‪ ،‬تالشی صادقانه از منظر یک متفکر‬ ‫حوزه بانکی به صنعت بانکداری در سال های اتی است؛ تالشی که وی‬ ‫نه تنها برای ترســیم اینده بانکداری‪ ،‬بلکه در مقام هشداری برای بقا و‬ ‫تعالی در این حوزه عرضه می کند‪ .‬هرچند‪ ،‬برقراری ارتباط مخاطبان‬ ‫ایرانی با تجارب بین المللی بعضاً دشوار می نماید‪.‬‬ ‫واهمــه ای فراگیر؛ چرا بانک های اینــده‪ ،‬دیگر یک بانک‬ ‫نیستند‬ ‫پرســش بنیادینی که در بدو امر به ذهن می رســد این اســت که‬ ‫ایا بانک ها فرصت ها و تحوالت شــگرفی را در بازار از دســت داده اند و‬ ‫مســیر خویش را گم کرده و به بی راهه رفته اند؟! اخیرا ً گفت وگوهای‬ ‫متعــددی پیرامون تحــول دیجیتال و ســاختار بانکــی در اینده با‬ ‫دوســتان و مشتریان خبره‪ ،‬انجام گرفته اســت‪ .‬در بسیاری از مواقع‪،‬‬ ‫این گفت وگوها به طرح نــکات تاکتیکی گیج کننده ای همچون ایجاد‬ ‫بهترین فروشگاه توســعه محصول‪ ،‬تبدیل شــدن به هدفی مطلوب‬ ‫بــرای تحصیل (خرید) یا جذب ســپرده گذاران هزاره جدید (نســل‬ ‫وای) کشیده می شــد‪ .‬همچنین در هر مورد و در البه الی گفت وگوها‪،‬‬ ‫موضوع اصلی که همان بانکداری بود به فراموشــی ســپرده می شد و‬ ‫نیــاز بود که گفت وگو به مســیر اولیه خود هدایت شــود‪ .‬در نهایت و‬ ‫در هدایت گفت وگوها به مســیر اصلی‪ ،‬چهار مفروض بنیادین به کار‬ ‫گرفته شد‪.‬‬ ‫مفروض اصلی نخســت‪ :‬دریافت محصــوالت بانکی از‬ ‫غیر بانکی ها‬ ‫افراد بســیاری به تفصیل درباره رشــد و موفقیت ســازمان هایی‬ ‫همچون راکت مورت گیج و سوفی (‪ )Rocket Mortgage’ Sofi‬و‬ ‫سایرین‪ ،‬مطلب نوشته اند‪ .‬بسیاری از بانک ها به جای انکه فین تک های‬ ‫مستقل را در بانک ها ایجاد کنند و به کار بگیرند‪ ،‬برای ارائه محصوالت‬ ‫و خدمات جانبی (کمکی) با انها مشارکت کرده اند‪ .‬مسیری که بزرگ‬ ‫شــدن بانک ها را محدود و پای رقبای متعدد و متنوعی را به میدان باز‬ ‫می کند؛ چیزی که از تحمل فرهنگ و هنجارهای بانک داری ســنتی‬ ‫خارج اســت‪ .‬اکنون بیش از هر زمان دیگری می توان انتظار داشــت‬ ‫محصوالت و خدمات بانکی از غیر بانکی ها دریافت شود‪.‬‬ ‫مفروض اصلی دوم‪ :‬تغییر چشم انداز مشتریان بانک‬ ‫روزگاری کــه نزدیــک به بیســت تراکنش مالــی در ماه برای‬ ‫افراد و حول شــعب بانکی صورت می پذیرفت‪ ،‬دیگر به فراموشــی‬ ‫سپرده شده است‪ .‬اکنون شــاهد ان هستیم که گاه تا بیش از ‪209‬‬ ‫تراکنش مالی در ماه انجام می شــود بی انکــه هیچ کدام با چک یا‬ ‫شعبه مرتبط باشد‪.‬‬ ‫شخصاً اخرین مرتبه ای که به یک شعبه بانک مراجعه کردم‪ ،‬جهت‬ ‫بستن یک حســاب بود‪ .‬اتفاقی که افتاده این اســت؛ ما در یک دوره‬ ‫زمانی بســیار اندک‪ ،‬از مرحله «اول – موبایل» بــه مرحله «صرفاً –‬ ‫موبایل» گذر کرده ایم‪ .‬این روند به سرعت در چشم انداز خدمات مالی‪،‬‬ ‫در حال گسترش است‪.‬‬ ‫مفروض اصلی سوم‪ :‬مفهوم رضایت مندی‬ ‫اگر به پژواک امواج عدم رضایت مندی که در گوشــه و کنار جهان‬ ‫می پیچد گوش فرا دهیــم‪ ،‬در می یابیم بخــش قابل توجه ان از نظام‬ ‫بانکی برمی خیزد‪ .‬این در حالی اســت که بحران مالی ســال ‪2008‬‬ ‫میالدی برای فعاالن این صنعت بسیار بعید به نظر می رسید؛ اما تاثیر‬ ‫شگرف و درازمدتی بر مردم عادی بر جای گذاشت‪.‬‬ ‫گــو اینکه حتی پیش از رکود عمیق مزبور نیــز‪ ،‬مردم از بانک ها با‬ ‫لحنی منفی یاد می کردنــد‪( .‬و می کنند) در این بین‪ ،‬بهتر اســت به‬ ‫کاهش وام های رهنی‪ ،‬اشــباع وام های خرید خــودرو‪ ،‬نقش خودرو و‬ ‫نقش کلیدی ای که پرداخت های مصرف کنندگان از طریق پلتفرم های‬ ‫پرداخت غیرحضوری و پرداخت های نفربه نفر (‪)Peer-to-Peer‬‬ ‫ایفا می کنند‪ ،‬توجه داشته باشــیم‪.‬می توانید به فهرست فوق‪ ،‬افزایش‬ ‫قابل توجه در بازار خدمات مالی مرســوم‪ ،‬همچون مشاوران مالی در‬ ‫مقابل مشاوران مجازی (‪ ،)Robo-Advisors‬نبرد بر سر قیمت‬ ‫و به تبع ان کاهش رضایت مندی مشتری در طیف بندی ها سیاسی را‬ ‫نیز اضافه کنید‪ .‬این امواج‪ ،‬افرادی چون چاوز‪ ،‬دوترته‪-‬رئیس جمهور‬ ‫فیلیپین‪ -‬ترامپ و ســندرز را به پیش راند و به مســند قدرت نشاند‪.‬‬ ‫ســوای ان‪ ،‬در حوزه بانکداری این امر فرصت و فضای مغتنمی برای‬ ‫ســازمان هایی همچون اســکور (‪ )Square‬و‪ ...‬جهت موج سواری‬ ‫فراهم اورده است‪.‬‬ ‫مفروض اصلی چهــارم‪ :‬بازیگری هــوش مصنوعی و‬ ‫بالک چین‬ ‫در مقــام فردی که بیش از بیســت وپنج ســال در حــوزه هوش‬ ‫مصنوعی و حواشــی ان فعالیت کرده است‪ ،‬به این نتیجه رسیده ام که‬ ‫هوش مصنوعی قادر به درک و درمان تمام مشــکالت جهان نیست و‬ ‫به طور قطع‪ ،‬نوش دارو و پاســخ گوی چالش های بانکی همگان نظیر‬ ‫بانکدار‪ ،‬مشــتری‪ ،‬ناظر (رگوالتور) یا ارائه دهنــده راه حل های بانکی‬ ‫(‪ ،)Solution Provider‬نیز نخواهد بــود؛ زیرا هوش مصنوعی‬ ‫بخشی از الگوریتم هایی است که می توان به کار گرفت؛ الگوریتم هایی‬ ‫که برخی مواقع به خوبی از پس مشکالت پیش رو برمی ایند و در اغلب‬ ‫موارد نیز کارایی مورد انتظار را ندارند‪.‬‬ ‫بالک چین نیز مانند سیری تکاملی ای که ذخیره اطالعات سازمانی‬ ‫(‪ )Enterprise Data Storage‬طــی کرده اســت‪ ،‬در حال‬ ‫تکامل اســت؛ منتهای مراتب در این مورد خاص‪ ،‬ما شاهد یک مسیر‬ ‫تکاملی بیست ســاله نخواهیم بود‪ ،‬بلکه مسیری پنج ساله مقابل روی‬ ‫ما قرار خواهد داشــت‪ .‬در پایان مسیر‪ ،‬ما قادر خواهیم بود اطالعات را‬ ‫اندکی امن تر از امروز نگهداری کنیم و به اشتراک بگذاریم‪ .‬در حقیقت‬ ‫بالک چین درک این واقعیت اســت که اطالعات به خودی خود‪ ،‬بدون‬ ‫متــن و به طور مجرد (ایزولــه)‪ ،‬تقریباً بی ارزش اســت‪ .‬به بیان دیگر‪،‬‬ ‫بالک چین وعده ها و ارزوهای تمام کســانی را براورده می ســازد که‬ ‫نوید می دادند پایگاه هــای اطالعاتی (‪ )Databases‬در دهه ‪ 80‬و‬ ‫‪ 90‬میالدی مشکالت شــما را مرتفع خواهند ساخت‪ .‬حال چگونه ابر‬ ‫اطالعات (‪ )Cloud‬می تواند تمام مشــکالت شما را در دهه نخست‬ ‫هزار ســوم برطرف کند و چگونه اطالعات بزرگ (‪ )Big Data‬تمام‬ ‫پریشــانی ها و مشکالت دهه گذشــته را حل می کند‪ ،‬دیگر به دیده یا‬ ‫نادیده گرفتن هایپر ماشین از جانب شما بازمی گردد‪.‬‬ ‫برگشت به اصول اولیه‬ ‫اکنون زمان ان فرا رســیده اســت که این چهار مفروض اصلی را‬ ‫مقابل خود قرار دهید و ساعتی پیرامون اینده تامل کنید‪.‬‬ ‫اگر شما متولی یا متصدی بخشــی از امور بانکی هستید‪ ،‬بر روی‬ ‫مدیریت بهتریــن بانک با کمترین هزینه و بیشــترین رضایت مندی‬ ‫مشتریان خود‪ ،‬تمرکز کنید‪.‬‬ ‫اگر یک مصرف کننده ‪ /‬مشــتری هســتید‪ ،‬از تمــام انتخاب های‬ ‫خوداگاه شوید‪ ،‬کمی تحقیق کنید و با اندیشمندی تمام راه حل های‬ ‫خود را برگزینید‪.‬‬ ‫اگر ارائه دهنده راه حل های بانکــی (‪)Solution Provider‬‬ ‫هستید‪ ،‬شاید بهتر است کمی در صندلی خود جابه جا شوید و به دنبال‬ ‫یافتن راه حلی باشــید که به شــما بگوید چگونه ظرف ‪ 10‬سال اینده‬ ‫می توانید جان سالم به در ببرید‪.‬‬ ‫این چیزی اســت که من درباره ان فکر کرده ام‪ .‬سوای ان زمانی با‬ ‫دوستی کارکشته در امور بانکداری به گفت وگو نشسته بودم و هردوی‬ ‫ما درباره موضوعات مشــترک بانکی مشخصی بحث می کردیم؛ اینکه‬ ‫وضعیت مالی بانک ها چگونه تیره وتار به نظر می رســید؛ سپرده های‬ ‫ناکافــی‪ ،‬هزینه های سرســام اور و محصوالت جدیدی که دشــوار و‬ ‫گران بودند‪.‬‬ ‫ما راهبرد معمول بانک ها را برای حل این مشکالت با جزئیات کامل‬ ‫برشمردیم‪ .‬مشــاورانی که چهارچوب قراردادهای اصلی و کلیدی را‬ ‫مجددا ً بررسی می کنند و با مشتریان به مذاکره می نشینند و شرکای‬ ‫فین تکی ای که سرشان را مثل کبک در برف فرومی برند‪ .‬در نهایت ما‬ ‫«بانک اینده» را این گونه فرض گرفتیم؛ بانکی که تمام خدمات اصلی و‬ ‫کلیدی ان از سیستم بانکداری متمرکز (‪ )Core Banking‬گرفته‬ ‫تا تمام محصوالت بانکی و حتی تطبیــق مقررات ناظر (رگوالتوری)‪،‬‬ ‫برون سپاری شده اســت و عملیات اصلی کسب وکار و سازمان فروش‪/‬‬ ‫بازاریابی تنها فعالیت هایی خواهند بود که برون سپاری نخواهند شد‪.‬‬ ‫به این ترتیب‪ ،‬در یک دوره ‪ 10‬ســاله‪ ،‬چنین بانک کام ً‬ ‫ال برون سپاری‬ ‫شــده ای‪ ،‬به عنوان «بانک برتر» مطرح خواهد شــد‪ .‬لطفاً برگردید و‬ ‫یک بار دیگر به نتیجه گیری کارشناسی شــده باال بنگرید! ایا از تصور‬ ‫اینکه در حال یا اینــده‪ ،‬در هیئت مدیره بانک های رقیب چنین بانکی‬ ‫حضور داشته باشیم‪ ،‬بر خود نخواهیم لرزید؟!‬ ‫بررسی‬ ‫حضور فعال بانک صادرات ایران در فاینکس ‪ 2018‬چرا؟‬ ‫بازگشــت دوباره «وبصادر » بر تابلــو قرمز بورس تهران به عنــوان بزرگ ترین بانک بازار‬ ‫سرمایه‪ ،‬سر اغاز تازه ای برای بازسازی نقش ‪ 10‬درصدی بانک های بورسی در این بازار است‪.‬‬ ‫نقشــی که به تنهایی در مقابل سایر گروه های بزرگ بازار ســرمایه به طور کامال محسوسی‬ ‫تعیین کننده اســت‪ .‬از انجایی که تامیــن مالی بخش اعظمی از تحوالت اقتصادی کشــور‬ ‫همچنان توسط بانک ها صورت می گیرد‪ ،‬هر گونه برنامه ریزی عملیاتی‪ ،‬چشم انداز‪ ،‬تحوالت‬ ‫ساختاری و درونی انها به ویژه بانک های بورسی کشــور‪ ،‬برای سهامداران حقیقی و حقوقی‬ ‫بازار سرمایه اهمیت دو چندان دارد‪.‬‬ ‫بانک صادرات ایران پس از تحقق وعده بازگشایی نمادش در مجمع بهمن ماه گذشته‪ ،‬برای‬ ‫اعالم برنامه ها و اســتراتژی جدید خود برای بازی کردن در بخشی از جریان نقدینگی ‪1400‬‬ ‫هــزار میلیارد تومانی کشــور اراده قوی تری با حضور دکتر حجت اله صیدی یافته اســت؛ بر‬ ‫اساس گفته های وی قرار است در یازدهمین نمایشگاه بورس‪ ،‬بانک و بیمه (فاینکس ‪)2018‬‬ ‫از برخی از این برنامه ها رونمایی کند‪.‬‬ ‫بررسی روند تغییرات قیمت هر ســهم بانک صادرات ایران طی تقریبا ‪ 10‬روز کاری بازار‬ ‫ســرمایه از ‪ 23‬اسفند ماه تا ‪ 8‬فروردین نشان داد ســهامدارانی که «وبصادر» را در اولین روز‬ ‫بازگشایی ان خریدند‪ ،‬تقریبا ‪ 22‬درصد سود بردند‪ .‬دراین روزها بیش از ‪ 2‬میلیارد سهام بانک‬ ‫دست به دست شــد تا به گفته مدیرعامل گروه مالی سپهر صادرات اراده جدی حامیان بانک‬ ‫برای حفظ نقد شــوندگی ســهم و جلوگیری از بسته شــدن دوباره نماد ان مورد تاکید قرار‬ ‫گرفته باشد‪.‬‬ ‫در این روزها بهای هر سهم بانک در محدوده ‪ 622‬ریال حمایت می شود و از انچه البته به‬ ‫کرات در گفته های مدیران بانک مورد تاکید قرار گرفته‪ ،‬انعکاس واقعیت های بانک در قیمت‬ ‫سهم ان است‪ .‬بانک صادرات ایران به گفته دکتر صیدی ‪ 150‬هزار میلیارد تومان دارایی دارد‬ ‫که بخش عمده ای از این دارائی ها‪ ،‬دارایی با کیفیت اســت که باتوجه به گستردگی شعب در‬ ‫داخل و خارج از کشور‪ ،‬ظرفیت فراوانی برای سوداوری ایجاد کرده است‪.‬‬ ‫تالش برای تهاتر مطالبات بانک از دولت با بدهی این بانک به بانک مرکزی‪ ،‬بی شک اتفاقات‬ ‫مهمی برای بازیابی قدرت ایــن بانک در اینده خواهد بود انچنانکــه با حضور بهروز نعمتی‪،‬‬ ‫سخنگوی هیئت رییسه و همچنین دکتر محمدرضا پور ابراهیمی رئیس کمیسیون اقتصادی‬ ‫مجلس مــورد تاکید قرار گرفت و امید های تازه ای برای بازگرداندن جایگاه بانک به شــرایط‬ ‫ارمانی ان ایجاد کرده اســت‪ .‬در این راســتا حضور فعال بانک صادرات ایران در نمایشــگاه‬ ‫فاینکــس ‪ 2018‬به گفته مدیرعامل این بانک‪ ،‬فرصت مغتنمی اســت که برنامه های تدوین‬ ‫شــده برای تغییرات ســاختار مالی و اعالم خدمات جدید مالی و بانکی تشریح شود‪ .‬وی در‬ ‫گفت وگویی با ســنا گفت‪ :‬در دوســال اخیر و بعد از حصول برجام‪ ،‬حجم اعتبارات اسنادی‬ ‫گشــایش ها افزایش چشمگیری داشــته اســت‪ ،‬همچنین روابط کارگزاری های بانک ها با‬ ‫کشور های دیگر‪ ،‬توسعه قابل توجه ای داشته است‪.‬‬ ‫از ســوی دیگر تبادالت ارزی طی مدت مزبور بســیار هموار تر شده و برهمین اساس باید‬ ‫این دوره از نمایشــگاه را برای بانک ها بسیار مغتنم شمرد‪ .‬وی افزود‪ :‬از این منظر حضور فعال‬ ‫در این نمایشگاه می تواند در دوران پســابرجام فرصت خوبی برای معرفی توانایی های بانک‬ ‫صادرات ایران داشــته باشد‪ .‬بانک صادرات ایران با داشــتن بیش از ‪ 28‬شعبه در کشور های‬ ‫منطقه‪ ،‬از اروپا گرفته تا اســیای میانه و خلیج فارس نقطه قوت نظام بانکداری کشــور است‬ ‫که با پیگیری حقوقی مســائل بین المللی می توان از این فرصت بزرگ برای اقتصاد کشــور‬ ‫بهره گرفت‪ .‬تبادل اطالعات و رایزنی با فعاالن اقتصادی و کارشناســان بورس های داخلی و‬ ‫بین المللی در این نمایشگاه این امکان را تسهیل خواهد کرد‪.‬‬ ‫تحلیل‬ ‫حکممشایعتارقامعمدهپولیواعتباری‬ ‫ازسهامدارانبانکی‬ ‫طبق اخرین گزارش بانک مرکزی از وضعیت بخش پولی و بانکی کشور که مربوط به دی ماه سال ‪ 1396‬میباشد رقم نقدینگی با رشد ساالنه ‪ ۲۲‬درصدی از ‪ ۱،۱۹۶‬هزار میلیارد تومان به‬ ‫‪ ۱،۴۶۳‬هزار میلیارد تومان رسیده است‪ .‬میزان رشد نقدینگی برای یکساله منتهی به دی ماه ‪ ۹۵‬برابر با ‪ ۲۶‬درصد بوده است که احتماال علت کاهش رشد مذکور در سال ‪ ،96‬ورود امار‬ ‫مربوط به موسسات غیرمجاز پولی بانکی به محاسبات مربوط به نقدینگی در دوره قبلی بوده است‪ .‬اما در دیماه سال ‪ ،۹۶‬حدود ‪ ۸۸‬درصد نقدینگی را شبه پول و ‪ ۱۲‬درصد ان را پول تشکیل‬ ‫داده است‪ .‬درحالی که میزان رشد پول در دوره مذکور ‪ ۱۹‬درصد بوده ‪ ،‬شبه پول با نرخ نزدیک به ‪ ۲۳‬درصدی رشد کرده که این واقعیت بیانگر رشد نقدینگی عمدتا از محل شبه پول ناشی‬ ‫از سرمایه گذاری مجدد سود سپرده های بانکی میباشد‪ .‬ادامه سپرده گذاری مجدد اصل و سود سپرده های مدت دار در بانکها منجر به ادامه دار شدن کمبود نقدینگی در بازارهای رقیب از‬ ‫جمله بازار سرمایه می گردد‪ .‬همچنین در یکساله منتهی به دیماه ‪ ،96‬رقم سپرده های مدت دار از مبلغ ‪ 974‬هزار میلیارد تومان به مبلغ ‪ 1190‬هزار میلیارد تومان رسیده که رشد ‪ 22‬درصدی‬ ‫را نشان میدهد‪ .‬حدود ‪ ۴۵۶‬هزار میلیارد تومان معادل ‪ ۳۸‬درصد سپرده ها مربوط به سپرده های کوتاه مدت و حدود ‪ ۷۳۴‬هزار میلیارد تومان معادل ‪ ۶۲‬درصد مربوط به سپرده های بلندمدت‬ ‫می باشد‪ .‬نکته قابل تامل ترکیب برابر حدودا ‪ ۵۰‬درصدی سپرده های کوتاه مدت و بلندمدت در دیماه سال ‪ ۹۵‬می باشد‪ .‬در واکاوی علت این تغییر محسوس در ترکیب سپرده ها به بخشنامه‬ ‫‪ ۳۱‬مرداد سال ‪ ۹۶‬بانک مرکزی می رسیم که طی ان مقرر شد از ‪ ۱۱‬شهریور ماه‪ ،‬سود سپرده های بلندمدت حداکثر ‪ ۱۵‬درصد باشد‪ .‬طی فرجه ‪ ۱۰‬روزه‪ ،‬مردم با تشویق بانکها اقدام به تبدیل‬ ‫سپرده های کوتاه مدت به سپرده های بلندمدت حتی بعضا با نرخ ‪ ۲۳‬درصد کردند که این عامل تغییر ترکیب سپرده ها را رقم زده است‪ .‬افزایش سهم سپرده های بلندمدت‪ ،‬اگرچه ماندگاری‬ ‫یکساله وجوه در بانک را به ارمغان می اورد اما افزایش سود پرداختنی به این سپرده ها‪ ،‬بهای تمام شده پول برای بانکها را افزایش داده است‪.‬‬ ‫وحید طباطبایی‬ ‫کارشناسبازارسرمایه‬ ‫دارایی هــای خارجی بانک مرکزی از رقم ‪ ۳۳5‬هــزار میلیارد تومان در دی‬ ‫ماه ســال ‪ ۹۵‬با رشــد ‪ ۱۳.۵‬درصدی به ‪ ۳۸0‬هزار میلیارد تومان رسیده در مقابل‬ ‫بدهی های ارزی بانک مرکزی در بازه زمانی مشابه با رشد ‪ ۲4‬درصدی از ‪ ۱۴7‬هزار‬ ‫میلیارد تومان به ‪ ۱۸3‬هزار میلیارد تومان رســیده که برایند تغییرات فوق افزایش‬ ‫حدود‪ ۵‬درصدی خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی طی یکساله منتهی به دی‬ ‫ماه ‪ ۹۶‬بوده است‪ .‬در تحلیل علت تغییر فوق می توان به افزایش درامد ارزی دولت‬ ‫بویژه از محل افزایش صادرات میعانات گازی و همچنین افزایش نرخ ارز مبادالتی‬ ‫اشــاره کرد‪ .‬اما نکته قابل توجه‪ ،‬افزایش نرخ دالر در بازار داخلی از دیماه سال ‪ ۹۶‬با‬ ‫تحلیل بر ترازنامه بانک مرکزی‬ ‫جمع بندی‬ ‫وجود افزایش خالص دارایی های ارزی بانک مرکزی است‪ .‬طی چند ماه گذشته با‬ ‫اعمال محدودیت کشور چین بر واریز ارز حاصل از صادرات محصوالت پتروشیمی‬ ‫ایران بهحساب هایواسطهدرکشورهایمختلفبدلیللزومرعایتقوانینمربوط‬ ‫به پولشویی‪ ،‬زمینه برای التهاب در بازار دالر کاغذی ایران فراهم امده است‪ .‬بعبارت‬ ‫دیگر‪ ،‬احتماال افزایش اخیر نرخ دالر در بازار غیررســمی ایران‪ ،‬عمدتا از محل عدم‬ ‫دسترسی بخش خصوصی به ارز حاصل از صادرات محصوالت بوده است‪.‬‬ ‫بدهی دولت به بانک مرکزی در دیماه سال ‪ ۹۶‬نسبت به دی ماه سال ‪ ۹۵‬با‬ ‫رشد ‪ ۱۰‬درصدی از حدود ‪ ۳3‬هزار میلیارد به بیش از ‪ ۳۷‬هزار میلیارد تومان رسیده‬ ‫است‪ .‬درحالی که این رقم در مقایسه سال ‪ ۹۵‬با سال ‪ ۹۴‬حدود ‪ ۲۷‬درصد بوده است‪.‬‬ ‫افزایش درامد صادرات نفت و میعانات گازی‪ ،‬افزایش نرخ دالر مبادالتی می تواند از‬ ‫جملهدالیلکنترلرشدمذکورباشد‪.‬‬ ‫بدهی بانکها در بازه دی ماه ‪ ۹۵‬تا دی ماه ‪ ۹۶‬با رشــد ‪ ۷‬درصدی از ‪۱۰۹‬‬ ‫هزار به ‪ ۱۱۷‬هزار میلیارد تومان رســیده درحالی که رشد بدهی بانکها در بازه‬ ‫زمانی دی ‪ ۹۴‬تا دی ‪ ۹۵‬بیش از ‪ ۳۰‬درصد بوده است‪ .‬با توجه به هزینه سنگین‬ ‫‪ ۳۴‬درصدی اضافه برداشــت از بانک مرکزی‪ ،‬تغییرات این رقم برای فعالین‬ ‫بازار سرمایه بسیار مهم تلقی می گردد چراکه این هزینه سنگین عالوه بر تاثیر‬ ‫منفی محسوس بر سودهی بانکها‪ ،‬بعنوان شاخصی جهت ارزیابی وضعیت در‬ ‫دسترس بودن منابع برای بانکها قلمداد می گردد‪ .‬در واکاوی علت کنترل رشد‬ ‫بدهی بانکها به بانک مرکزی می توان به سر و ســامان یافتن نسبی موسسات‬ ‫غیرمجاز بانکی و ســرازیر شدن بخشی از منابع مذکور به بانکهای مجاز‪ ،‬ورود‬ ‫‪9‬‬ ‫‪14‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫عوامل دولتی بــه بازار بین بانکی جهت کنتــرل و افزایش عرضه پول در این‬ ‫بازار اشاره کرد‪.‬‬ ‫در بخش بدهی های بانک مرکزی مهم ترین قلم از دید فعالین بازار سرمایه‪،‬‬ ‫میزان سپرده قانونی بانکها نزد بانک مرکزی است‪ .‬میزان سپرده قانونی با رشد ‪۲۰‬‬ ‫درصدی از ‪ 122‬هزار میلیارد تومان در دی ماه ‪ ۹۵‬به ‪ ۱۴۸‬هزار میلیارد تومان در دی‬ ‫ماه ‪ ۹۶‬رســیده است‪ .‬میزان این رشــد در بازه دی ‪ ۹۴‬تا دی ‪ ۹۵‬هم ‪ ۲۶‬درصد بوده‬ ‫اســت‪ .‬با توجه به مانده حدودا ‪ 1.190‬هزار میلیارد تومانی سپرده های مدت دار در‬ ‫دی ماه‪ ،96‬نسبت سپرده قانونی به سپرده های مدت دار حدود‪ 12.5‬درصد می باشد‪.‬‬ ‫اما نگاهی مقایســه ای به طلب بانکها از بانک مرکزی در قالب سپرده قانونی‬ ‫با بدهی بانکها به بانک مرکزی عمدتا از محل اضافه برداشــت نشان می دهد که‬ ‫خالص این بالغ بر حــدود ‪ 31‬هزار میلیار تومان (فزونی ســپرده قانونی بر اضافه‬ ‫برداشت) در دی ماه ســال ‪ ۹۶‬بوده که با توجه به مانده ‪ ۱،۱۹۰‬هزار میلیارد تومانی‬ ‫سپرده های های مدت دار در همان مقطع‪ ،‬عمال نرخ ذخیره قانونی بانکها در حدود‬ ‫‪ ۲.۵‬درصد میباشد‪ .‬نکته حائز اهمیت در این بین اینست که ‪ ۲.۵‬درصد مابه التفاوت‬ ‫عمال نمی تواند حاشیه امنی برای پوشش ریسک های مترتب بر سپرده ها باشد‪ .‬از‬ ‫طرف دیگر نرخ سود یک درصدی سپرده قانونی (انهم تماما متعلق به سپرده گذار نه‬ ‫بانک) در برابر نرخ‪ ۳۴‬درصدی اضافه برداشت‪ ،‬شرایط سختی را برای بانکها بوجود‬ ‫اورده که پیشنهاد می گردد بانک مرکزی با کاهش نرخ سپرده قانونی از نرخ اسمی‬ ‫(دامنه ‪ ۱۰‬تا ‪ ۱۳‬درصد با میانگین ‪ ۱۱.۵‬درصــد) به واقعی ‪ ۲.۵‬درصد (مابه التفاوت‬ ‫مانده سپرده قانونی با اضافه برداشت) و یا حتی کمتر‪ ،‬زمینه را برای بهبود وضعیت‬ ‫نقدینگی بانکها و کاهش نرخ سود سپرده ها‪ ،‬فراهم سازد چراکه درصورتی اضافه‬ ‫برداشت بانکها از بانک مرکزی می تواند منجر به رشد پایه پولی و تورم گردد که این‬ ‫میزان اضافه برداشت از میزان سپرده قانونی موجود در بانک مرکزی بیشتر باشد‪.‬‬ ‫داراییهای خارجی بانکها با رشد‪ ۳۳‬درصدی از حدود‪ 230‬هزار میلیارد تومان‬ ‫در دی ماه سال ‪ ۹۵‬به ‪ ۳۰۷‬هزار میلیارد تومان در دی ماه سال ‪ ۹۶‬بالغ شده است‪ .‬از‬ ‫طرف دیگر در همان بازه زمانی مانده وامها و سپرده های ارزی مشتریان نیز با رشد‬ ‫‪ 33‬درصدی از‪ 180‬هزار میلیارد تومان به‪ 241‬هزار میلیارد تومان و در نتیجه خالص‬ ‫دارایی های ارزی از ‪ 50‬هزار میلیارد تومان به ‪ 66‬هزار میلیارد تومان رسیده است‪ .‬با‬ ‫توجه به افزایش مذکور در خالص داراییهای ارزی بانکها‪ ،‬انتظار افزایش سوددهی‬ ‫بانکها در سال ‪ 96‬از محل افزایش نرخ ارز وجود دارد‪.‬‬ ‫بدهی دولت به بانکها همچنان با تداوم رشد از حدود ‪ 145‬هزار میلیارد تومان‬ ‫در دی ماه سال ‪ ۹۵‬و با رشــد ‪ ۳۰‬درصدی به حدود ‪ ۱89‬هزار میلیارد تومان در دی‬ ‫ماه سال ‪ ۹۶‬رسیده اســت‪ .‬هر چند با توجه به ماهیت بدون ریسک بودن این قلم‪،‬‬ ‫الزامی به لحاظ ذخیره از بابت بدهی های معوق دولت به بانکها وجود ندارد اما اقدام‬ ‫دولت در پرداخت سود به بدهی های معوق با نرخ روز ایجاد بدهی و تعلل در پرداخت‬ ‫وجه التزام بابت تاخیر در تســویه وجوه فشار سنگینی را بر توان سودسازی بانکها‬ ‫وارد میکند‪ .‬قابل ذکر اینکه‪،‬اضافه برداشت بانکها از بانک مرکزی که برابر با ‪۱۱۷‬‬ ‫هزار میلیارد تومان میباشد حدود ‪ ۶۲‬درصد طلب بانکها از دولت (‪ ۱89‬هزار میلیارد‬ ‫تومان) می باشد که در صورت تهاتر این ارقام‪ ،‬جریمه سنگین تحمیلی به بانکها از‬ ‫محل اضافه برداشــت از بانک مرکزی‪ ،‬از بین رفته و بانکها می توانند به سوددهی‬ ‫معقولیدستیابند‪.‬‬ ‫ســپرده های بخش غیردولتی با رشــد ‪ ۲۲‬درصدی از حدود ‪ 11.641‬هزار‬ ‫میلیارد تومان در دی ماه ســال ‪ ۹۵‬به حدود ‪ 14.273‬هزار میلیارد تومان در دی ماه‬ ‫‪ ۹۶‬رسیده است‪.‬‬ ‫ترکیب سپرده ها به شرح حدود ‪ ۱۰‬درصد دیداری ‪ ،‬حدود ‪ ۸۳‬درصد سپرده های‬ ‫مدتدار‪،‬حدود‪ ۵‬درصدسپرده هایقرضالحسنهو‪ ۲‬درصدسایرسپرده هامیباشند‪.‬‬ ‫تحلیل ترازنامه بانکها و موسسات اعتباری غیربانکی‬ ‫در یک تقســیم بندی کلی درامد بانکها از دو بخش کلی درامد های مشــاع و درامد های غیر مشاع تشکیل میگردد‪ .‬اصوال درامدهای مشاع بایستی متناسب با سهم بانک و سهم سپرده گذاران از کل منابع در دســترس بین انها تقسیم گردد‪ .‬اما در عمل با توجه به تضمین حداقل نرخ سود سپرده توسط بانکها‪ ،‬سهم انها و یا‬ ‫بعبارت بهتر سهم سهامداران بانکها از درامدهای مشاع معموال یا زیان میباشد و یا سهم کمتر از درامد مشاع در مقایسه با سهم از کل منابع‪.‬‬ ‫یک حساب سرانگشتی نشان میدهد با توجه به نرخ میانگین ‪ 11.5‬درصدی برای سپرده قانونی‪ ،‬و با لحاظ نرخ سود موزون ‪ 13.1‬درصدی برای سپرده ها (نرخ سود ‪ 15‬درصدی برای سپرده های بلندمدت با وزن ‪ 62‬درصد و نرخ سود ‪ 10‬درصدی برای سپرده های کوتاه مدت با وزن ‪ 38‬درصد) نرخ بهای تمام شده پول حداقل‬ ‫برابر با ‪ 14.8‬درصد میباشــد‪ .‬حال با توجه به رشــد اقتصادی (بدون نفت) با نرخ میانگین ‪ 6.5‬درصد در سال ‪ 95‬و لحاظ نرخ تورم میانگین ‪ 9.5‬درصد‪ ،‬انتظار بازده اسمی از رشد درامد بانکها حدود ‪ 16‬درصد است که با توجه به بهای تمام شده پول ‪ 14.8‬درصدی رقم قابل توجه و جذابی برای سهامداران نیست‪ .‬با توجه به کارمزد‬ ‫ناچیز خدمات بانکی و ســود نه چندان قابل توجه تســهیالت ارزی (عمدتا از محل عاملیت صندوق ذخیره ارزی) و سایر درامدهای غیرعملیاتی از یک طرف و هزینه های باالی بانکها بابت هزینه های پرسنلی و هزینه های سنگین ارائه و پشتیبانی از خدمات بانکداری الکترونیک از طرف دیگر‪ ،‬در عمل درامدهای غیر مشاع به‬ ‫زحمت هزینه های اداره بانکها را پوشش می دهد و چشم امید سهامداران بانکی فقط به سهم بانک از درامدهای مشاع میباشد که با توجه توضیحات ارایه شده چندان امیدوارکننده نیست‪.‬‬ ‫‪10‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫دریچه‬ ‫رونمایی از سامانه شناسنامه اعتباری ایرانیان‬ ‫شفافیت کارنامه مالی اشخاص‪ ،‬مهم ترین گزینه ای است که در اقتصاد امروز دنیا در اولویت قرار دارد‪ .‬چراکه روشن کننده فضا و تضمین کننده امنیت کسب وکار‬ ‫می باشد‪ .‬موسسات رتبه بندی متعددی در دنیا‪ ،‬بر اساس امار مشخص‪ ،‬رتبه بندی اعتباری اشخاص حقیقی و حقوقی را بر عهده دارند‪ .‬ثمره مطالعات و‬ ‫ارزیابی های این موسسات چنان شد که رتبه یا شناسنامه اعتباری هر شخص‪ ،‬موسسه‪ ،‬شرکت‪ ،‬اوراق بهادار و‪ ...‬را در قالب یک سامانه فراگیر‪ ،‬در دسترس عموم‬ ‫قرار می گیرد‪ .‬کاهش ریسک‪ ،‬حذف رانت و پیشگیری از سوء استفاده در روابط مالی میان اشخاص از جمله مزایای شفافیت فضای کسب وکار و ارتباطات مالی‬ ‫میان اشخاص است‪ .‬هم اینک در جهان اول‪ ،‬هر فرد‪ ،‬دارای یک شناسنامه اعتباری است که سطح اعتباری وی را در معامالت اعتباری تعیین می کند‪ .‬به طور‬ ‫مثال بانک ها به جای درخواست ضامن برای اعطای وام‪ ،‬با بررسی شناسنامه اعتباری شخص‪ ،‬درباره میزان‪ ،‬دوره بازپرداخت و یا دادن یا ندادن وام به وی تصمیم‬ ‫می گیرند‪ .‬وجود این شناسنامه همچنین سبب اصالح رفتار مالی اشخاص شده و به تدریج امنیت فضای روابط مالی جامعه را بهبود می بخشد‪ .‬اما در ایران‪ ،‬نیاز‬ ‫به وجود چنین سامانه ای سبب شد تا از سال ‪« ۱۳۸۲‬موسسه رتبه بندی اعتباری ایران» با همراهی دولت و سیستم بانکی کشور به پژوهش‪ ،‬جمع اوری‪ ،‬تجمیع‪،‬‬ ‫یکسان سازی و به روزرسانی داده های اماری عملکرد مالی هر ایرانی در دریافت و چگونگی بازپرداخت وام های بانکی بپردازد‪ .‬در پی این اقدامات ضمن حفظ‬ ‫حریم شخصی مالی هر فرد‪ ،‬شناسنامه اعتباری هر ایرانی تهیه و تدوین شد‪ .‬این سامانه که هم اکنون در دسترس تمامی شعب بانک های کشور و برخی مراکز‬ ‫مالی و پژوهشی کشور قرار دارد‪ ،‬به زودی در قالب یک اپلیکیشن موبایل در اختیار عموم قرار می گیرد‪ .‬برای اشنایی با چگونگی شکل گیری این سامانه و نقش‬ ‫ان در بهبود فضای مالی اعتباری کشور‪ ،‬با دکتر محمد جلیلی‪ ،‬مدیرعامل موسسه رتبه بندی اعتباری ایران به گفت وگو نشستیم‪ .‬انچه در پی می اید‪ ،‬چکیده‬ ‫این گفت وگو است‪:‬‬ ‫رتبه بندی چیست؟‬ ‫رتبه بندی یک کلمه اســت؛ اما ترجمه مفاهیم مختلف اســت‪.‬‬ ‫ریتینگ‪ ،‬رنکینگ و اسکورینگ در معنای فارسی به «رتبه بندی»‬ ‫ترجمه می شــوند‪ ،‬اما هر یک معنایی جداگانــه دارند‪ .‬رتبه بندی‬ ‫شــرکت ها که هر سال توســط ســازمان مدیریت صنعتی انجام‬ ‫می شود‪ ،‬به تعبیری رنکینگ است‪.‬‬ ‫در شهریور گذشته دکتر سیف اعالم کرد که شرکت رتبه بندی‬ ‫اعتباری ایران قرار است بانک ها را رتبه بندی کند‪ .‬در واقع کاری که‬ ‫ما انجام داده ایم به تعبیری رنکینگ بود‪ .‬یعنی براساس ‪8‬شاخص‪،‬‬ ‫‪ 32‬بانــک موجود را از رتبــه ‪ 1‬تا ‪ 32‬دســته بندی کردیم‪ .‬در دنیا‬ ‫کار موسســات و نهادهایی که ‪ rating ،ranking‬و ‪scoring‬‬ ‫را انجــام می دهند‪ ،‬متفاوت اســت‪ .‬از معروف ترین شــرکت های‬ ‫رتبه بندی دنیا که در امریکا مســتقر هســتند و بیش از ‪ 100‬سال‬ ‫قدمت دارند‪ ،‬شــرکت های ‪ S&P‬و ‪ value line‬را می توان نام‬ ‫برد‪ .‬کار این موسســات‪( credit rating ،‬رتبه بندی اعتباری) و‬ ‫رنکینگ (رتبه بندی اماری) اســت که با روش های مختلف براورد‬ ‫می شــود‪ .‬پایه گذار شــرکت ‪ value line‬متخصص ریاضیات و‬ ‫کمی‪ ،‬کار رتبه بندی انجام می دهد‪.‬‬ ‫علم امار اســت و با روش های ّ‬ ‫ویژگی شــرکت ‪ S&P‬این اســت که بیش از هزار انالیزور خبره‬ ‫در سراســر جهان دارد و از تحلیل های افراد متخصص‪ ،‬ریاضی دان‬ ‫و اقتصاددان بهره می گیرد‪ .‬این موسســات معــروف به ‪rating‬‬ ‫هستند‪ .‬شاخص ترین شرکت در حوزه فعالیت ما شرک ت �‪Expe‬‬ ‫‪ rian‬اســت و این در حالی است که کســی با نام ان اشنا نیست‪.‬‬ ‫در نهایت‪ ،‬رتبه بندی‪ ،‬شفاف ســازی و به دســت اوردن اطالعاتی‬ ‫اســت که مخاطب بتواند براساس ان تصمیم بگیرد‪ .‬در رتبه بندی‪،‬‬ ‫اطالعات از حالت خام خارج شــده و پس از یــک فرایند تحلیلی ـ‬ ‫کمی و قابل استفاده‬ ‫محاسباتی‪ ،‬به اطالعات پخته‪ ،‬حســاب شده‪ّ ،‬‬ ‫تبدیل می گردد‪.‬‬ ‫موسســات رتبه بندی با چه روشی و برای براورده‬ ‫کردن چه هدفی فعالیت می کنند؟‬ ‫براســاس روش و هدف طبقه بندی رتبه بندی ها در دنیا شکل‬ ‫گرفته اســت‪ .‬بــرای مثال بانک هــا در ‪ ۳‬شــکل وام مصرفی‪ ،‬وام‬ ‫کســب وکار و وام ســرمایه گذاری برای شــرکت های بزرگ اقدام‬ ‫به پرداخــت وام می کنند‪ .‬جهت تعیین صالحیــت برای دریافت‬ ‫وام‪ ،‬بانک هــا اقدام به رتبه بنــدی می کنند‪ .‬این کار بدین ســبب‬ ‫اســت که بانک ها مطمئن شــوند وامی که می پردازند‪ ،‬دوباره باز‬ ‫گردانده می شــود‪ .‬در وام های مصرفی که به مردم تعلق می گیرد‪،‬‬ ‫خوش حســاب و خوش قول بودن وام گیرنــده از اهمیت باالیی در‬ ‫بازگشت پول برخوردار است‪ .‬چون افراد خوش حساب خود را ملزم‬ ‫به پرداخت می کنند‪ .‬در نقطه مقابل در جامعه‪ ،‬افرادی هســتند که‬ ‫با داشــتن میلیاردها سرمایه‪ ،‬حاضر به تسویه بدهی وام بانکی خود‬ ‫نیستند‪ .‬شــرکت های رتبه بندی اعتباری در امریکا تقریبا از ‪۱۷۰‬‬ ‫سال پیش برای اعتبارســنجی و رتبه بندی تعهدات خُ رد مردم به‬ ‫این نتیجه رسیدند که بررســی عملکرد گذشته فرد و نه توانایی او‬ ‫بهترین مالک اســت‪ .‬برای مثال در بازه زمانی ‪ ۵‬تا ‪ ۷‬سال گذشته‪،‬‬ ‫عملکرد هر فرد در حوزه تســویه وام بانکــی‪ ،‬پرداخت اجاره خانه‪،‬‬ ‫خرید اعتباری و اعتبار چک های وصول شــده مورد بررســی قرار‬ ‫می گیرد که در اصطالح «عملکــرد وام های قبلی» نام می گیرد که‬ ‫در نتیجه خوش حسابی و بدحسابی فرد‪ ،‬که امری کیفی است با ساز‬ ‫کمی و رتبه بندی تبدیل می شود‪ .‬هم اکنون برای ‪۳۲‬‬ ‫وکارهایی به ّ‬ ‫میلیون ایرانی براساس روش های ذکر شده و نه براساس فیش های‬ ‫حقوقی و توانایی مالی‪ ،‬رتبه بندی انجام شــده است‪ .‬بیش از یکصد‬ ‫سال است که روش و منطق کشــورهای اروپایی و امریکایی برای‬ ‫اعطای وام های مصرفی به افراد‪ ،‬به ســمت عملکرد گذشــته سوق‬ ‫داده شده و سبب شکل گیری موسسات گزارشگری اعتباری شده‬ ‫است‪ .‬در این شــیوه با توجه به اینکه قطعا برای کسی که وام گرفته‬ ‫باشد‪ ،‬شناسنامه اعتباری تهیه شــده است‪ ،‬روند رفتار اعتباری هر‬ ‫فرد ثبت می شود‪ .‬وقتی این کار صورت گرفت‪ ،‬با هر حجم کاری در‬ ‫یک فرمول ساده‪ ،‬رتبه و یا امتیاز اعتباری فرد با توجه به شاخص ها‬ ‫مشــخص خواهد شد‪ .‬این موسسات دامنه وســیعی در دنیا داشته‬ ‫و شــرکت های زیادی در این زمینه مشــغول به کار بوده و هر یک‬ ‫قوانین‪ ،‬روش ها و موسسات اختصاصی خود را دارند‪.‬‬ ‫گروه دوم شرکت های رتبه بندی‪ ،‬اسکورینگ ها هستند‪ .‬اولین‬ ‫تفاوت این اســت که اســکورینگ ها برای اعطای وام های خُ رد و یا‬ ‫برای صاحبان مشاغل فاقد شرکت حقوقی‪ ،‬اما کارافرین و یا حتی‬ ‫شرکت های متوسط‪ ،‬برای رتبه ســنجی از روش مبتنی بر عملکرد‬ ‫گذشته استفاده می کنند و اصرار دارند که به اطالعات مالی شخص‬ ‫ورود نکننــد و این درحالی اســت که نقطه مقابــل ان درفرهنگ‬ ‫عمومی ایران است که برای دریافت هر وامی احتیاج به ضامن و ارائه‬ ‫فیش حقوقی اســت‪ .‬چراکه تنها این روش در جامعه و نظام بانکی‬ ‫ما جا افتاده اســت‪ .‬از سوی دیگر از انجا که بانک های ما شناختی از‬ ‫دریچه‬ ‫مردم ندارند‪ ،‬چنین روشی را در پیش گرفته اند‪.‬‬ ‫گروه دیگر شــرکت های رتبه بندی‪ ،‬ریتینگ ها هستند که برای‬ ‫شناسایی شرکت هایی که خواهان انتشار اوراق بدهی هستند‪ ،‬شکل‬ ‫گرفته اند‪ .‬در ایران در شهرداری و شــرکت های دولتی به جز ارواق‬ ‫مشــارکت که باز هم تضمین در پشت ان وجود دارد‪ ،‬موارد دیگری‬ ‫وجود نداشــته اســت‪ .‬ما تا به حال فضایی بــرای فعالیت این گونه‬ ‫‪ Credit rating‬ها (موسســات رتبه بندی اعتباری) نداشته ایم‪.‬‬ ‫در یک بازه زمانی‪ ،‬ایران خودرو قصد داشــت خــارج از ایران اوراق‬ ‫مشــارکت منتشــر کند (این اوراق‪ ،‬در خارج از کشور‪ ،‬اوراق بدهی‬ ‫استنباط می شــود)‪ .‬در خارج از کشــور مردم برای خرید این گونه‬ ‫اوراق‪ ،‬نیاز به اطمینان دارند که موسسات رتبه بندی اعتباری نظیر‬ ‫فیچ با مودیز‪ ،‬اعتبار این اوراق را در یک فرایند اعتبارســنجی‪ ،‬برای‬ ‫مردم مشخص می کنند تا میزان ریسک را به مردم نشان دهند‪.‬‬ ‫در نظام بانکی‪ ،‬به دلیل نوع شــکل گیری نظام فکری و فرهنگی‬ ‫در ایران‪ ،‬نمی توان به مــردم اعتماد کرد و در نهایت باید ضامنی که‬ ‫از پشتوانه دولت برخوردار است‪ ،‬ضامن باشد و در نهایت‪ ،‬این دولت‬ ‫است که قابلیت اعتماد دارد و نه مردم‪ .‬در این نظام بانکی تسهیالت‬ ‫به کسانی تعلق می گیرد که بتوانند چک و یا ضامن داشته باشند‪ ،‬در‬ ‫غیر این صورت از چرخه دریافت تســهیالت محروم می شوند‪ .‬طبق‬ ‫امارهای جهانی‪ ،‬در کشــورهایی که چنین تفکری دارند‪ ،‬کمتر از‬ ‫‪ 10‬درصد مردم از خدمات تسهیالتی مناســب برخوردار هستند‪.‬‬ ‫ستون فقرات توسعه اقتصاد‪ ،‬توســعه بنگاه های کوچک و متوسط‬ ‫است و البته شرکت های بزرگ موثر هستند اما میزان ایجاد اشتغال‬ ‫انها محدود اســت‪ 10 .‬سال پیش بازدیدی از شــرکت رتبه بندی‬ ‫شوفر المان داشتیم‪ .‬زمانی که روش رتبه بندی را توضیح می دادند‪،‬‬ ‫مشخص شــد برای اعطای وام‪ ،‬تاریخچه بازپرداخت‪ ،‬نوع دریافت‪،‬‬ ‫مدت بازپرداخت تســهیالت‪ ،‬ثبات سکونت و شغل وام گیرنده مورد‬ ‫ارزشیابی قرار می گیرد و هرگز به فیش حقوقی فرد کاری ندارند‪ .‬در‬ ‫المان تمام مردم در شــوفا همچون شناسنامه شخصی‪ ،‬شناسنامه‬ ‫اعتباری دارند‪.‬‬ ‫ایا طرحی برای عمومی ســازی چنیــن فرایندی‬ ‫دارید؟‬ ‫بله‪ .‬حتما طرحی داریم‪ .‬بر اســاس برنامه زمان بندی شده‪ ،‬سال‬ ‫‪ ،۹۷‬سال اگاهی رسانی عمومی درباره این سامانه است‪ .‬کاری که در‬ ‫‪ 10‬سال گذشته اتفاق افتاد و مرکز داده پردازی ملی اعتباری برای‬ ‫ایرانی ها راه اندازی شد‪ .‬در این ســامانه اطالعات تمامی افرادی که‬ ‫در طول ‪ ۷‬تا ‪ ۱۰‬سال گذشته از شــبکه بانکی کشور‪ ،‬وامی دریافت‬ ‫کرده اند‪ ،‬همراه با سابقه عملکرد وی در بازپرداخت هر یک از وام ها‬ ‫به صورت یکپارچه جمــع اوری و داده پردازی شــده و ضمن تهیه‬ ‫شناســنامه اعتباری‪ ،‬به هر فرد رتبه خاصی داده شده است‪ .‬با توجه‬ ‫به سوابق وام گیرندگان‪ ،‬تا کنون برای ‪ ۳۲‬میلیون نفر از هموطنان‪،‬‬ ‫شناسنامه اعتباری تهیه شده است و این قطعاً کار بزرگی است‪.‬‬ ‫لطفا در خصوص این ســامانه و نحوه اســتفاده ان‬ ‫توضیحاتی ارائه فرمائید‪.‬‬ ‫در این ســامانه که هم اکنون در تمامی شــبکه بانکی کشور در‬ ‫دسترس است‪ ،‬با وارد کردن کد ملی هر ایرانی‪ ،‬شناسنامه اعتباری‬ ‫او نشان داده می شــود‪ .‬منبع این اطالعات‪ ،‬بانک یا بانک هایی است‬ ‫که فرد وام را پرداخته و اگر مغایرتی در اطالعات شخصی فرد وجود‬ ‫داشته باشــد‪ ،‬نقص از طرف بانک ها بوده است‪ .‬تمام بانک ها در هر‬ ‫نقطه به این سیســتم متصل هســتند و با وارد کــردن کدملی هر‬ ‫شخص میزان رتبه بندی ان مشــخص خواهد شد‪ .‬برای مثال رتبه‬ ‫‪ B+‬معادل اینکه مشــتری قابل اطمینــان و در بازپرداخت وام ها و‬ ‫سایر شاخص ها باالتر از متوسط توصیف می شود‪ .‬در فضای بانک ها‬ ‫که هیچ شــناختی از مراجعه کننده ندارنــد‪ ،‬این گونه اگاهی دادن‬ ‫بسیار مناسب است‪ .‬این برنامه برای افراد انگیزه ای ایجاد می کند که‬ ‫وجهه اعتباری مثبت خود را به برای وام های خرد مصرفی مخدوش‬ ‫نکرده و دیگر نیازی به ضامن‪ ،‬چک و فیش حقوقی نداشــته باشند‪.‬‬ ‫واقعیت این است که حتی گاهی حضور ضامن باعث می شود تا فرد‬ ‫در بازپرداخت اقســاط خود ســهل انگاری کرده و با ِر ان را بر دوش‬ ‫ضامن بگذارد‪ .‬قانون این اســت که اگر در پرداخت اقســاط فرد وام‬ ‫گیرنده و ضامن از پرداخت وجه ســرباز زننــد‪ ،‬قانون می تواند پول‬ ‫را از ضامن طلب کند نه از شــخص وام گیرنــده‪ .‬ما در بحث ضامن‬ ‫اشــتباه ذاتی داشته و اشخاص را بی مســئولیت بار می اوریم‪ .‬نکته‬ ‫حائز اهمیت در این برنامه این است که اگر شما ضامن فردی شده و‬ ‫ان شخص برای بازپرداخت بدقولی و سهل انگاری کند‪ ،‬رتبه شما را‬ ‫تحت تاثیر قرار داده و باعث کاهش اعتبار شما خواهد شد و از سوی‬ ‫دیگر چنانچه خوش حسابی شود‪ ،‬نرم افزار‪ ،‬اطالعات خود را اصالح‬ ‫می کند‪ .‬طبقه رتبه بندی به رتبه اول‪ A‬و رتبه دوم به ‪ 3‬بخش ‪B ،B‬‬ ‫مثبت و ‪ B‬منفی تقسیم بندی می شود‪.‬‬ ‫در کشــورهای پیشــرفته‪ ،‬میزان درصد معوقات بســیار پایین‬ ‫‪11‬‬ ‫‪14‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫اســت‪ ،‬زیرا اعتبار مــردم را رصد کرده‪ ،‬نمره داده و باعث تشــویق اجازه دریافت وام جدید را ندهد‪ ،‬خود به خود از دریافت وام و کسب‬ ‫انها برای بازپرداخت می شــوند‪ .‬در سیســتم ما اینطــور جا افتاده نمره منفی در رتبه بندی خودداری خواهند کرد‪ .‬هرکســی بهترین‬ ‫اســت که اگر تا اســفند ماه معوقات را پرداخت کنید‪،‬‬ ‫شــخص در خصوص قضاوت بر توانایی خویش است‪ .‬ما‬ ‫مشمول بخشــودگی جرائم خواهید شد‪ .‬این کار نه تنها هم اکنون تمام توانایی را بر عهده مردم گذاشته و تمایل انها را مدیریت‬ ‫باعث تشــویق گروه ‪ A‬نخواهد شــد‪ ،‬بلکه باعث تنبیه بانک ها‪ ،‬اغلب می کنیم‪ .‬این روش از صد سال پیش در دنیا بین مصارف‬ ‫انها می شــود‪ .‬از نظر گرفتن ضامن‪ ،‬چک‪ ،‬سفته و سایر لیزینگ ها ـ برای خرد و کســب وکارهای کوچک رایج است‪ .‬به بیان دیگر‪،‬‬ ‫تضامین بانکی در زمره سختگیرترین کشورها هستیم و‬ ‫صد سال اســت که دنیا روش خود را عوض کرده و به این‬ ‫نمونه شرکت‬ ‫با همه این سختگیری ها یکی از بیشترین معوقات بانکی رایان سایپا برای سمت رفته و در مقابل‪ ،‬صد سال است که ما روش خود را‬ ‫در دنیا را داریم و این نشــان دهنده ناکارامدی سیستم‬ ‫فروش خودرو عوض کرده و به خطا رفته ایم‪ .‬در فرهنگ ایرانی و اسالمی‬ ‫کنونی است‪ .‬و باز هم تصور این است که تضامین ناکافی ـ از این سامانه ما تا صد سال پیش این گونه بود و چنین ضمانت هایی را‬ ‫است در حالی کهایراد از سیستم حاکم است‪.‬‬ ‫بهره می گیرند و سراغ داریم‪ .‬البته تحول بنیادی‪ ،‬زمان بر است‪.‬‬ ‫در صورت خوش‬ ‫در سال ‪ ۸۸‬این ســامانه اغاز به کار کرد‪ .‬در سال ‪۸۹‬‬ ‫در حــال حاضر نرم افــزار رتبه بندی در حساب نبودن ضریب خطا در سیســتم باال بود و اجــازه رونمایی از ان‬ ‫از فروش خودرو را به ما نمی داد‪ .‬اما امروز بــا اطمینان خاطر اطالعات را‬ ‫بانک ها قابل دسترسی است؟‬ ‫بله‪ .‬این ســامانه ‪4‬یا ‪ 5‬سال اســت که مورد استفاده امتناع خواهد کرد‪ ،‬جست وجو می کنیم و در چند ثانیه می توان هر ایرانی را‬ ‫این درحالی است اعتبارسنجی کرد‪.‬‬ ‫بانک ها قرار دارد‪.‬‬ ‫که اکثر مردم از این‬ ‫فــاز اول‪ ،‬دریافت و تجمیع اطالعات از بانک ها بود‪ .‬در‬ ‫پس چرا شــاهد اثرگذاری این ســامانه کار بی خبر هستند فاز دوم بانک مرکزی اجازه داد این سامانه از نظام بانکی‬ ‫و باید اگاهی‬ ‫خارج شــده و به مراکز پژوهشــی و دیگر مراکز اعتباری‬ ‫نیستیم؟‬ ‫بخشی الزم در این‬ ‫همچــون لیزینگ هــا‪ ،‬صندوق های وام دانشــجویی‪،‬‬ ‫این سامانه وقتی اثرگذار خواهد بود که به کار گرفته‬ ‫خصوص صورت‬ ‫کارگزاری ها و حتی خرده فروش ها متصل شــود‪ .‬اتصال‬ ‫شود‪ .‬هنوز یک عزم ملی در حیطه سیاست گذاری اتفاق‬ ‫پذیرد‪ .‬همچنین‬ ‫خرده فروشی ها به تعبیری وارد شدن به جامعه است که‬ ‫نیفتاده است و همچنان بانک ها گزارش ها را صرفاً برای‬ ‫چند کارگزاری هم‬ ‫درج در پرونده اســتفاده می کنند‪ .‬اما همین که با وارد به این سیستم انتظار می رود این طرح امســال رونق بگیرد‪ .‬روشن است‬ ‫کردن کد ملــی‪ ،‬اطالعات هر فرد به درســتی نمایش متصل هستند‪ .‬که هر چقدر از این برنامه بیشــتر اســتفاده شود‪ ،‬میزان‬ ‫کارایی و اثربخشــی ان میان مردم افزایش پیدا خواهد‬ ‫داده می شود‪ ،‬نشــان دهنده همکاری بانک ها است‪ .‬اما‬ ‫کرد‪ .‬پروژه سال ‪ ۹۷‬ما این اســت که هر شخص بتواند با‬ ‫نکته این اســت که همه ابعاد در اختیار بانک ها نیست‪.‬‬ ‫بهره گیری از یک اپلیکیشن موبایلی‪ ،‬شناسنامه اعتباری‬ ‫باید منطــق ضامن از جامعه حذف شــود که این کار به‬ ‫خود را مشــاهده کند‪ .‬این برنامه طراحی شــده است و‬ ‫تنهایی از عهــده بانک برنخواهد امد‪ .‬چراکه باید قوانین‬ ‫به زودی اعالم عمومی خواهد شد‪.‬‬ ‫و مقررات در این بخش اصالح شــده و مجلس همکاری‬ ‫کند و در سوی دیگر‪ ،‬تفکرات عمومی تغییر کند‪.‬‬ ‫ایا محدودیتی برای راه اندازی این سامانه داشته اید؟‬ ‫ایا این امکان هست که بین شما‪ ،‬کارگزاری ها و بازار‬ ‫محدودیت به خاطر نوع نگاه وجود داشــته اســت‪ .‬این سامانه با‬ ‫سرمایه رابطه ای برقرار باشد که مشــتریان را رتبه بندی فرهنگ ما تطبیق بیشتری داشــته‪ ،‬تا دیدگاه کشورهای اروپایی‪.‬‬ ‫البته احتیاج به زیر ســاخت هایی داشــته ایم‪ .‬بــرای مثال کد ملی‬ ‫کنند؟‬ ‫بله‪ .‬هم اکنون تمام بانک ها‪ ،‬اغلب لیزینگ ها ـ برای نمونه شرکت باید فراگیر می شــد‪ .‬بانک ها در ســال ‪ ۸۹‬موظف شدند که حتما از‬ ‫رایان سایپا برای فروش خودرو‪ ،‬حتما از این سامانه بهره می گیرند و مشــتری کد ملی دریافت کنند‪ .‬این کار مانند ســاختن سد است‪.‬‬ ‫در صورت خوش حساب نبودن از فروش خودرو امتناع خواهد کرد‪ ،‬به محض ســاختن نمی توان از ان استفاده کرد‪ .‬مستلزم جمع اوری‬ ‫این درحالی اســت که اکثر مردم از این کار بی خبر هســتند و باید برخی اطالعات بوده ایم و این طرح اینک به بار نشسته است‪ .‬ممکن‬ ‫اگاهی بخشــی الزم در این خصوص صورت پذیرد‪ .‬همچنین چند است شروع کار با تاخیر بوده باشد‪ ،‬اما پیشرفت خوبی داشته ایم‪ .‬ما‬ ‫کارگزاری هم به این سیستم متصل هستند‪ .‬مجموعه های دیگری دو روش برای عمومی ســازی این سامانه پیش رو داریم‪ .‬یکی از باال‬ ‫هم که خواهان دسترســی به این نرم افزار هستند‪ ،‬باید وارد مرحله به پایین که باید مدیران‪ ،‬سیاســت گذاران و تصمیم گیران را مجاب‬ ‫عضویت شده و پس از کســب تایید بانک مرکزی‪ ،‬قرارداد فیمابین کنیم که بر روی این طرح سیاســت گذاری کنند که با مشغله بسیار‬ ‫را امضا کنند‪ .‬در این قرارداد‪ ،‬مسئولیت حقوقی متقاضی به روشنی و شناخت ضعیف این افراد نســبت به این سامانه‪ ،‬کاری وقت گیر و‬ ‫بیان شــده و تنها به منظور موجه قادر به گزارش گیری خواهند بود‪ .‬سخت است‪.‬‬ ‫روش دوم که اسان تر به نظر می رســد‪ ،‬روش پایین به باال است‬ ‫برای مثال‪ ،‬شــخص حتما باید برای دریافت خدماتی به ان سازمان‬ ‫مراجعه داشــته باشد تا از ان سامانه شناســنامه اعتباری وی رصد کــه این طرح را به میــان مردم ببریم که بهتر جــواب داده و اثرات‬ ‫مثبت ان را مشــاهده می کنیم‪ .‬برای مثال برای خرید‬ ‫شــود‪ .‬بنگاه های اقتصادی باید استفاده از این برنامه را یاد‬ ‫بگیرند و برای ارائه تسهیالت از دریافت چک یا پول امتناع این سامانه می تواند خودرو‪ ،‬اجاره خانه‪ ،‬خرید لوازم خانگی و‪ ...‬هرشــخص‬ ‫می تواند رتبه اعتباری خود را به فروشــنده نشان دهد‬ ‫کنند‪.‬‬ ‫سبب تحول‬ ‫اینــک این ســامانه ارائه شــده و نهادهــای مالی در بنیادین در جامعه و به این صورت اســتفاده ان فراگیر شده و سازمان ها‬ ‫خصوص استفاده از ان مختار هســتند‪ .‬درسال ‪ ۹۶‬بانک و در روابط مالی و مجموعه های سیاســت گذار هم محبــور به ورود و‬ ‫مرکزی مجوز دسترسی را برای ســایر نهادها صادر کرد‪ .‬شود‪ .‬منطق این سیاســت گذاری برای ان می شــوند‪ .‬ان چیزی که به‬ ‫خرده فروش ها‪ ،‬فروشــگاه ها‪ ،‬فروشندگان لوازم خانگی و رتبه بندی مبتنی عنوان رتبه بندی‪ ،‬اعتبارســنجی و رتبه بندی اعتباری‬ ‫شرکت های خودروســازی می توانند از این طرح استفاده بر گذشته اشخاص در دنیا مشاهده می کنیم و موسساتی که در دنیا فعال‬ ‫پایه ریزی شده و هستند در سطح خُ رد از این روش استفاده می کنند‪.‬‬ ‫کنند‪.‬‬ ‫پیوسته در حال‬ ‫اما اعتبارســنجی برای دریافت وام های سنگین و‬ ‫ایا رابطه شــما با لیزینگ هــا برای تبادل به روزرسانی است‪ .‬انتشار اوراق بدهی بر عهده موسســاتی مانند «فیچ»‬ ‫این روش از صد و «مودیز» اســت‪ .‬تفاوت ما با این موسسات و نظیر ان‬ ‫اطالعات دو طرفه است؟‬ ‫در خصوص اطالعات یک اصلــی به عنوان دوجانبگی سال پیش در دنیا در ایران که «موسسه رتبه بندی اعتباری برهان» است‪،‬‬ ‫وجــود دارد‪ .‬قبال تمام اطالعات در بانک ها وجود داشــته بین مصارف خرد در این اســت که تحلیل انها مطالعاتی است‪ .‬چون قادر‬ ‫و کسب وکارهای‬ ‫نیستند این ســامانه را دران سطح استفاده کنند‪ .‬برای‬ ‫اما در یک نقطه تجمیع نشــده بود‪ .‬کاری که ما در شرکت‬ ‫کوچک رایج است‪.‬‬ ‫مثال اگر ایران خودرو برای انتشــار اوراق مشــارکت‬ ‫رتبه بندی اعتباری ایران انجــام داده ایم‪ ،‬تجمیع و انالیز‬ ‫به بیان دیگر‪ ،‬صد‬ ‫اقدام کند‪ ،‬باید با موسســه رتبه بندی اعتباری برهان‬ ‫این اطالعات از بانک های مختلف و استخراج رتبه یا نمره‬ ‫سال است که دنیا‬ ‫هر فرد با محاســبه میانگین عملکرد دریافت‪ ،‬بازپرداخت روش خود را عوض قرارداد ببندد‪ .‬تیــم مطالعاتی برهان در یک بازه زمانی‬ ‫و یــا ضامن شــدن تســهیالت او در بانک هــای مختلف کرده و به این سمت ‪ ۴‬ماهه مطالعاتی انجام می دهد تــا از اعتبار این اوراق‬ ‫است‪ .‬با تمام اعضا این شــرط عنوان شده است که وقتی رفته و در مقابل‪ ،‬اگاه شــوند‪ .‬رتبه ای که با این فرایند به دســت می اید‬ ‫استفاده کننده اطالعات هســتید ملزم به تامین اطالعات صد سال است که به عنوان ‪ Credit Rate‬شــناخته شــده است اما‬ ‫مورد نیاز سامانه نیز هســتید‪ .‬این الزام دو معنا دارد‪ .‬اول ما روش خود را رتبه ای که با امار به ان رسیده باشیم با عنوان ‪Credit‬‬ ‫اینکه ایین نامه مصوب دولت ایــن قانون را تصویب کرده عوض کرده و به ‪ Score‬یا امتیاز اعتباری شناخته می شود‪.‬‬ ‫و دوم اینکه به نفع خودشان اســت که در مقابل مشتری خطا رفته ایم‪ .‬در‬ ‫برای بازاریابی‪ ،‬خود شرکت اقدام می کند‬ ‫از این ابزار به عنوان فیلتــری برای دریافت مطالبات خود فرهنگ ایرانی و‬ ‫صد‬ ‫بهره گیرند‪ .‬خروجی این سامانه در صورت خوش حسابی اسالمی ما تا‬ ‫یا از طریق نهاد خاصی برای بعضی موسســات‬ ‫ گونه‬ ‫برای مشــتری جنبــه مثبت ایجاد می کنــد و در صورت سال پیش ای‬ ‫ن‬ ‫الزام وجود دارد؟‬ ‫بود و چنین‬ ‫بدحســابی به مثابه تنبیه مشتری و تخصیص نمره منفی‬ ‫در ابتدا تمام بانک ها طبق بخش نامه بانک مرکزی‬ ‫به وی خواهد بود‪.‬‬ ‫ضمانت هایی را ملزم به اســتفاده بودند‪ .‬صندوق ها هم خودشان برای‬ ‫سراغ داریم‪.‬‬ ‫این کار پیش قدم شــدند و چند کارگــزاری هم به این‬ ‫اثرات این رتبه بندی بــر نهادهای مالی و بر‬ ‫جامعه چیست؟‬ ‫این سامانه می تواند سبب تحول بنیادین در جامعه و در‬ ‫روابط مالی شــود‪ .‬منطق این رتبه بندی مبتنی بر گذشته‬ ‫اشخاص پایه ریزی شــده و پیوسته در حال به روزرسانی است‪ .‬حال‬ ‫باید سیاست گذاران‪ ،‬این ســامانه را قبول کرده و از روش های دیگر‬ ‫امتناع نموده و در مســائل مالی مردم مداخلــه نکنند‪ .‬برای مثال‬ ‫وقتی مردم از این ســامانه اگاهی داشته باشند و میزان درامدشان‬ ‫سامانه پیوستند‪.‬‬ ‫متاســفانه ما برنامه منســجمی بــرای تبلیغات و‬ ‫بازاریابی نداشته ایم و این طرح دهان به دهان در حال‬ ‫گردش اســت‪ .‬اما امســال برنامه ویژه ای برای معرفی‬ ‫و رونق ایــن طرح خواهیم داشــت‪ .‬در نهایت هرجا‪ ،‬هرشــخصی‬ ‫وسازمانی برای مبادله احتیاج به شــناخت داشته باشد‪ ،‬اگر کیفی‬ ‫باشد به گزارش شناخت موسوم است و اگر به صورت کمی باشد به‬ ‫عنوان رتبه بندی تعریف می شود‪.‬‬ ‫‪12‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫فوکوس‬ ‫صنـــدوق هایبـــازنشستگی‬ ‫و ســـرمایه گـــذاری جســـورانه‬ ‫جواد عشقی نژاد‬ ‫مدیرعامل شرکت سرمایه گذاری و خدمات مدیریت صندوق بازنشستگی‬ ‫رشد ســریع تکنولوژی و ضریب نفوذ‬ ‫باالی ان در کشــور موجب شده است تا‬ ‫امروزه کســب وکارهای نوپای تکنولوژی‬ ‫محور به بحثی جذاب در کشــور ما تبدیل‬ ‫شوند‪ .‬شکل گیری استارتاپ های مختلف‬ ‫و فراگیر شــدن ســریع انها در جامعه‬ ‫بســیاری را بر ســرمایه گذاری و توسعه‬ ‫اســتارتاپ ها ترغیب نموده است‪ .‬عالوه‬ ‫بر این صــادرات محصوالت بــا فناوری‬ ‫باال (‪ )High-Tech‬تاثیرات چشــم گیر‬ ‫و انکارناپذیــری بــر رشــد اقتصادی و‬ ‫اشتغال زایی در کشــورها داشته است‪.‬‬ ‫بدون شک در کشــورهایی مثل ایران که‬ ‫اقتصاد به شدت به موضوع صادرات نفت‬ ‫وابسته است‪ ،‬برای رشد اقتصادی در دراز‬ ‫مــدت باید به موضوع تولیــد و صادرات‬ ‫محصوالت با فناوری باال بیشــتر پرداخته‬ ‫شــود‪ .‬امارها نشــان می­دهد ‪ 20‬درصد‬ ‫افزایش ســرمایه­ گذاری در حوزه فناوری‬ ‫اطالعــات و ارتباط باعــث افزایش یک‬ ‫درصدی در تولید ناخالص داخلی (‪)GDP‬‬ ‫می­شود‪ .‬بنابراین با سرمایه­ گذاری صحیح‬ ‫در این حوزه می­توان عالوه بر کسب بازده‬ ‫مناســب به افزایش تولید ناخالص داخلی‬ ‫کشور و سپس رشد اقتصادی ایران کمک‬ ‫نمود‪.‬‬ ‫با این وجود به دلیــل ماهیت اینگونه‬ ‫کســب وکارها که دارای ریســک های‬ ‫بالقوه زیادی می باشــند‪ ،‬مدل های سنتی‬ ‫ســرمایه گذاری دیگر جوابگــو نبوده و‬ ‫باید به سمت مدل های ســرمایه گذاری‬ ‫خطرپذیر حرکت نمود‪.‬‬ ‫یکی از ابزارهای متداول در این زمینه‬ ‫صندوق های ســرمایه گذاری جسورانه‬ ‫است‪ .‬صندوق ســرمایه گذاری جسورانه‬ ‫یکی از ابزارهای نوظهور در بازار سرمایه‬ ‫کشور می باشــد که با جمع اوری سرمایه‬ ‫از ســرمایه گذاران در پی شناســایی و‬ ‫سرمایه گذاری در شــرکت های در شرف‬ ‫تاســیس و یا نوپای دارای پتانسیل رشد‬ ‫زیاد (یا به اصطالح اســتارتاپ ها) با هدف‬ ‫کسب بیشترین بازده اقتصادی ممکن در‬ ‫برابر پذیرش ریسک باال می باشد‪ .‬عالوه‬ ‫بر کسب بازدهی از ســرمایه گذاری های‬ ‫بلندمدت در این زمینه‪ ،‬کمک به رشــد‬ ‫اقتصادی‪ ،‬کارافرینی‪ ،‬ایجاد اشــتغال و‬ ‫توســعه فن اوری از دیگر اهداف این نوع‬ ‫صندوق ها به شــمار می ایند‪ .‬همانگونه‬ ‫که عنوان شــد‪ ،‬مدل ســرمایه گذاری‬ ‫در این صندوق ها متفــاوت از مدل های‬ ‫سنتی ســرمایه گذاری می باشد‪ .‬بر این‬ ‫اساس صندوق های جســورانه در مقابل‬ ‫ســرمایه گذاری بر روی اســتارتاپ ها‬ ‫درصدی از ســهام انها را به تملک خود‬ ‫در می اورنــد کــه این درصــد معموال‬ ‫کمتــر از ‪ 50‬درصد اســت تــا صاحبان‬ ‫ایده و بنیان گذاران کســب وکار انگیزه‬ ‫خود را برای توســعه کســب وکار خود‬ ‫از دســت ندهند‪ .‬با این وجــود به دلیل‬ ‫ماهیت کســب وکارهای موجود در سبد‬ ‫سرمایه گذاری این صندوق ها‪ ،‬عموما این‬ ‫کسب وکارها با شکست مواجه می شوند‪.‬‬ ‫اما موفقیت یک یا دو مورد جبران کننده‬ ‫تمامی کســب وکارهای شکست خورده‬ ‫می باشــد‪ .‬عالوه بر این سرمایه گذاری در‬ ‫این صندوق ها در بلندمدت موجب کسب‬ ‫بازده خواهد شد به طوری که صندوق های‬ ‫سرمایه گذاری جســورانه معموال پس از‬ ‫ســه یا چهار ســال به بازدهی می رسند‪.‬‬ ‫همچنین صندوق های جســورانه عالوه‬ ‫بر ســرمایه گذاری‪ ،‬خدمات پشــتیبانی‬ ‫دیگــری را بــرای اســتارتاپ ها فراهم‬ ‫می نمایند و بر رونــد اجرایی انها نظارت‬ ‫دارنــد‪ .‬تفــاوت دیگری کــه در مدل‬ ‫سرمایه گذاری این صندوق ها وجود دارد‬ ‫این اســت که در این صندوق ها بر خالف‬ ‫سایر صندوق های ســرمایه گذاری امکان‬ ‫انتشــار خالص دارایی ها و گزاراشــات و‬ ‫صورت های مالی مرســوم در دوره های‬ ‫زمانی معین وجود ندارد‪.‬‬ ‫این ابزار در کشــورهای غربی دارای‬ ‫قدمت و محبوبیت زیادی اســت و عموم ًا‬ ‫منابع ان از طریق ســازمان های دولتی یا‬ ‫خصوصــی بزرگ همچــون صندوق های‬ ‫بازنشســتگی تامین می شود‪ .‬به طوری که‬ ‫در ســال ‪ 2015‬بیــش از ‪ 40‬درصد منابع‬ ‫صندوق های جســورانه جهان و بیش از‬ ‫‪ 50‬درصد منابع صندوق های جسورانه در‬ ‫کشور ایاالت متحده از طریق صندوق های‬ ‫بازنشســتگی تامین شــده است‪ .‬دلیل‬ ‫این موضوع ان اســت کــه بدلیل وجود‬ ‫منابع فراوان در ســبد ســرمایه گذاری‬ ‫صندوق های بازنشســتگی ایــن نوع از‬ ‫سرمایه گذاری ها ســهم کمی را در سبد‬ ‫انها دارد‪.‬‬ ‫به طوری کــه به طور متوســط کمتر از‬ ‫‪ %8‬منابع صندوق های بازنشســتگی در‬ ‫جهان صرف ســرمایه گذاری جســورانه‬ ‫شــده اســت‪ .‬بنابراین ورود بــه حوزه‬ ‫ســرمایه گذاری جســورانه در بیــن‬ ‫صندوق های بازنشســتگی دنیا بســیار‬ ‫متداول اســت‪ .‬عاملی که موجب نجات‬ ‫صندوق های بازنشستگی کشور امریکا از‬ ‫ورشکســتگی در دهه ‪ 1970‬میالدی شد‪.‬‬ ‫چراکه در اواخر این دهه با سهل گیرانه تر‬ ‫شدن قوانین و مقررات برای صندوق های‬ ‫بازنشســتگی‪ ،‬این صندوق هــا با تغییر‬ ‫مدل های ســنتی ســرمایه گذاری خود‬ ‫به حوزه ســرمایه گذاری جسورانه روی‬ ‫اوردند و همین عامــل موجب نجات انها‬ ‫از خطر ورشکســتگی شــد‪ .‬خطری که‬ ‫شاید امروز در صندوق های بازنشستگی‬ ‫کشــور ما هم احساس می شــود و شاید‬ ‫تغییر مدل های ســرمایه گذاری از جمله‬ ‫ورود به سرمایه گذاری جسورانه می تواند‬ ‫چاره کار باشــد‪ .‬در این راســتا شرکت‬ ‫سرمایه گذاری و خدمات مدیریت صندوق‬ ‫بازنشستگی کشوری به عنوان اولین نهاد‬ ‫مالی وابسته به صندوق های بازنشستگی‬ ‫با تاســیس صنــدوق ســرمایه گذاری‬ ‫جســورانه صندوق بازنشستگی کشوری‬ ‫گامی مهــم در جهت ورود بــه اقتصاد‬ ‫دانش بنیان و ســرمایه گذاری جسورانه‬ ‫برداشــته اســت‪ .‬این صندوق با سرمایه‬ ‫اولیــه ‪ 100‬میلیــارد ریــال در حــوزه‬ ‫تکنولوژی هــای مالــی‪ ،‬تکنولوژی های‬ ‫بیمه ای و خدمــات مرتبط با صندوق های‬ ‫بازنشســتگی اخیرا ً از طریق ســازمان‬ ‫بــورس و اوراق بهادار موفق به کســب‬ ‫موافقت اصولی گشــته اســت و بخشی‬ ‫از واحدهای ان از طریق پذیره نویســی‬ ‫عمومی به زودی عرضه خواهد گشت‪.‬‬ ‫‪14‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫نگاه‬ ‫هلدینگ ها و‬ ‫توسعه اقتصادی‬ ‫محمد مهدی مومن زاده‬ ‫یکی از پیشران های اصلی اقتصاد مقاومتی‬ ‫بنگاه هــای اقتصــادی هســتند‪ .‬در این بین‬ ‫هلدینگ ها بــه دلیل اینکه از نظر ســرمایه‪،‬‬ ‫نیروی کار‪ ،‬ایجاد ارزش افــزوده و توان انجام‬ ‫پروژه های بزرگ شرایط مناسب تری دارند؛ از‬ ‫اهمیت باالتری برخوردارنــد‪ .‬از این رو توجه‬ ‫به نقش هلدینگ ها‪ ،‬تامیــن مالی انها و کمک‬ ‫به انهــا با ایجاد ســازوکارهایی مثل حاکمیت‬ ‫شــرکتی از اهمیت زیادی در توسعه اقتصادی‬ ‫برخوردار اســت‪ .‬با توجه به رقابت روز افزون و‬ ‫تغییرات سریع محیط اقتصادی‪ ،‬نقش شرکتهای‬ ‫هلدینگ در اثربخشی‪ ،‬هم افزایی و ارزش افرینی‬ ‫شرکتهای تابعه بیش از پیش نمایان شده است‪.‬‬ ‫این شــرکتها در تالش اند تــا از طریق تملک‬ ‫شــرکت های دیگر که عموم ًا در صنایع مشابه‬ ‫فعالیت می نمایند یک گروه تخصصی را تشکیل‬ ‫داده و به این شکل بتوانند از مزایایی برخوردار‬ ‫شوند که از ان جمله می توان به کاهش ریسک‪،‬‬ ‫امکان استفاده از منابع شــرکت های هم گروه‪،‬‬ ‫امکان به اشتراک گذاشتن توانمندی ها‪ ،‬حمایت‬ ‫مالی از شــرکت های زیر مجموعــه‪ ،‬افزایش‬ ‫توان رقابتی و تســهیل فعالیت در عرصه ملی و‬ ‫بین المللی اشاره نمود‪ .‬هلدینگها مفهوم جدیدی‬ ‫به تفکیک مالکیت و مدیریت بخشیده اند و ان‬ ‫حذف کنتــرل بیش از حدی اســت که مالکان‪،‬‬ ‫بر شــرکتهای تابعه اعمال می کنند‪ .‬این کار‪ ،‬با‬ ‫حداقل نمودن کانال های ارتباطی شــرکت های‬ ‫تابعه و شــرکتهای ســرمایه گذار اصلی و ایجاد‬ ‫یک کانال واحد صورت می گیرد‪ .‬شــرکت مادر‬ ‫(هلدینگ) شرکتی است که با سرمایه گذاری در‬ ‫ن قدر‬ ‫شرکت سرمایه پذیر جهت کسب انتفاع‪ ،‬ا ‬ ‫حق رای کســب می کند که برای کنترل عملیات‬ ‫شــرکت‪ ،‬هیئت مدیره را انتخاب کنــد و یا در‬ ‫انتخاب اعضای هیئت مدیره موثر باشد‪.‬‬ ‫به طــور خالصه دالیــل ایجــاد هلدینگ ها‬ ‫عبارت است از ‪:‬‬ ‫‪1‬ـ دسترســی به منابع و تسهیالت و امکانات‬ ‫تولید‪ ،‬دانش فنی‪ ،‬تشــکیالت بازاریابی و فروش‬ ‫و از اینرو گســترش و افزایش ســهم در بازار و‬ ‫دستیابی به مواد اولیه کمیاب‪.‬‬ ‫‪2‬ـ دسترسی اسان و ســریع به منابع مالی با‬ ‫شرایط مناسب و بهینه اقتصادی و صرفه جویی در‬ ‫هزینه‪‎‬ها از طریق افزایش مقیاس تولید‪.‬‬ ‫‪3‬ـ دستیابی به مدیریت کارامد‪.‬‬ ‫‪4‬ـ صرفه‪‎‬جویی در زمان برای ورود به بازارهای‬ ‫جدید‪ ،‬با تصاحب شــرکتی که قب ً‬ ‫ال در بازار مورد‬ ‫نظر فعالیت داشــته‪ ،‬بجای تخصیص منابع برای‬ ‫ورود به بازار مورد نظر‪.‬‬ ‫دبیر پنجمین کنفرانس بین المللی هلدینگ و گروه شرکت ها‬ ‫‪5‬ـ بهره‪‎‬گیری از فعالیت‪‎‬ها و مزایای مالیاتی‬ ‫همچنین به این موارد هم می توان اشاره کرد‪:‬‬ ‫‪1‬ـ دادن استقالل و مدیریت نامتمرکز بیشتر به‬ ‫شرکتها و واحدهای عملیاتی (برخالف سازمانهای‬ ‫وظیفه‪‎‬ای)‪ ،‬یا به شرکتهای هولدینگ (در مقایسه با‬ ‫کنترلمستقیمدولت)‪.‬‬ ‫‪2‬ـامکانریسک پذیریدرشرکتهایهولدینگ‬ ‫همراهبافعالیتهایمتنوعیکهدرانهاجریاندارد‪.‬‬ ‫‪3‬ـ کاهش هزینه‪‎‬های ســرمایه‪‎‬گذاری را در پی‬ ‫دارد‪.‬‬ ‫‪4‬ـ در شرکتهای هولدینگ امکان صرفه‪‎‬جویی‬ ‫و نیز به کارگیــری مدیریت شایســته و انجام‬ ‫ماموریت‪‎‬های تخصصی‪ ،‬نظیر صادرات‪ ،‬میســر‬ ‫می‪‎‬شود‪.‬‬ ‫در جوامــع امروزی که ســرمایه گذاری نقش‬ ‫حیاتی در اقتصاد ملی بازی می کند‪ ،‬سرمایه گذاران‬ ‫نمی توانند فعالیت های خود را صرف ًا در زمینه های‬ ‫خاصی محدود کنند‪ .‬لذا بدلیل گســترش دامنه‬ ‫فعالیت هــا و با نگرش تخصصــی و حرفه ای‪ ،‬این‬ ‫فعالیت ها را در قالب شــرکت های متعدد تفکیک‬ ‫می نمایند و در تالش برای حداکثر کردن ســود از‬ ‫طریق انجام کلیه فعالیت هــا در چارچوب گروه و‬ ‫در زنجیره فعالیت های مکمــل یکدیگر در قالب‬ ‫شرکتهای تخصصی سرمایه گذاری عمل می کنند‪.‬‬ ‫یک شــرکت مادر تخصصی (هلدینگ یا دارنده‬ ‫حق کنترل) بیشتر نقش ســتادی ایفاء می کند‪.‬‬ ‫به عبارت دیگر‪ ،‬شــرکتهای مادر به کنترل و اداره‬ ‫ســرمایه گذاریها و سیاستگذاری برای شرکتهای‬ ‫زیرمجموعــه می پردازند‪ .‬در شــرکتهای مادر‬ ‫تخصصی‪ ،‬هدف از ســرمایه گذاری‪ ،‬افزایش ثروت‬ ‫سرمایه گذار از طریق کسب سود و باالبردن ارزش‬ ‫سرمایه می باشد ‪.‬از این رو‪ ،‬چاره ای جز گسترش و‬ ‫توسعه فعالیتها و تخصصی شدن انها وجود ندارد‬ ‫و بمنظور تخصصی کردن و گسترش فعالیتها باید‬ ‫از طریق ترکیب شرکتها و مدیریت عالی انها اقدام‬ ‫نمایند‪ .‬به عبارتــی می توان گفت بخش عظیمی از‬ ‫اقتصادهای امروزی در بستر شرکت های هلدینگ‬ ‫شکلگرفتهاستواینبنگاه هادرشکوفاییاقتصاد‬ ‫یککشورنقشقابلتوجهیراایفامی کند‪.‬الگوهای‬ ‫مدیریت و سیاستگذاری در این بنگاهها به عنوان‬ ‫فناوری نرمی به شمار می رود که می تواند یک بنگاه‬ ‫را از ســایر رقبایش متمایز سازد‪ .‬وجود بنگاه های‬ ‫مادر موثر در اقتصاد یک کشور می تواند موجبات‬ ‫شــکوفایی و پایداری ان اقتصاد را فراهم اورد‪ .‬در‬ ‫ایناقتصادهاهلدینگها‪،‬بااستفادهازدانشموجود‬ ‫در شرکت های کوچک و متوسط سرعت رشد خود‬ ‫را چند برابر میکنند‪ .‬همانطور که می دانیم ادغام و‬ ‫تملیک شرکتهای کوچک و متوسط یکی از راه های‬ ‫توســعه هلدینگ هاســت‪ .‬با تملک شرکت های‬ ‫کوچک و متوسط به سازمان اجازه داده می شود کل‬ ‫منابع مورد نیاز برای رقابت در صنعت و کسب مزیت‬ ‫رقابتی در ان را به صورت یکجا به دست اورد‪ .‬مزیت‬ ‫اصلی این کار سرعت عمل در رقابت و موقعیت یابی‬ ‫در فضای کسب وکار اســت‪ .‬با خرید یک شرکت‬ ‫فعال‪ ،‬بنگاه مادر منابــع الزم برای رقابت در عرصه‬ ‫کسب وکار را یکجا به دست می اورد‪ .‬در برخی موارد‬ ‫ایجادیکمزیتکهدرشرکت هایکوچکومتوسط‬ ‫دانشبنیانبهسرعتایجادمی شود‪،‬درشرکت های‬ ‫بزرگ نیاز به هزینه باال و صــرف زمان زیادی دارد‪.‬‬ ‫ممکن اســت حتی علیرغم انجام سرمایه گذاری‬ ‫و صرف وقت زیاد بــاز هم کیفیت دانش فنی ایجاد‬ ‫شده همچون دانش فنی ایجاد شده در شرکت های‬ ‫کوچک و متوسط نشــود‪ .‬با تملک این شرکت ها یا‬ ‫داشتن سهام کنترلی در انها فرصت های بالقوه نیز‬ ‫از رقبا گرفته می شود و امکان استفاده از این مزیت‬ ‫رقابتی ایجاد شده در شرکت های کوچک و متوسط‬ ‫را ندارند‪ .‬به نظر می رسد حمایت بنگاه های بزرگ‬ ‫از شرکت های کوچک و متوســط و به طور خاص‬ ‫شرکت های کوچک و متوسط دانش بنیان هم ارزش‬ ‫افزوده اقتصــادی باالیی را ایجاد خواهد نمود و هم‬ ‫مزیترقابتیبنگاه هایکشورراافزایشمی دهد‪.‬‬ ‫درحالحاضربیشاز‪ 25‬درصدارزشبازارسرمایه‬ ‫راهلدینگهایفعالدرحوزه هایمختلفتشــکیل‬ ‫میدهندواگرشرکت هایگروهرااضافهکنیماینسهم‬ ‫بیشترهممی شود‪.‬لذابخشبزرگیازاقتصادکشوردر‬ ‫کنترلهلدینگهاستوتوسعه‪،‬توانمندسازیوارزیابی‬ ‫انهاازاهمیتباالییبرخورداراست‪.‬همچنینتوجهبه‬ ‫سیاستهایاقتصادیابالغیتوسطمقاممعظمرهبری‬ ‫نشانمی دهدهلدینگهادرتحققاهدافاینسیاستها‬ ‫نیزنقش مهمیبر عهده دارند‪ .‬در ادامهبهبرخی از این‬ ‫سیاستها که توسعه هلدینگ ها در تحقق انها نقش‬ ‫دارداشارهمی شود‪:‬‬ ‫سیاست هایکلی«برنامه ‪ ‬ششمتوسعه»‬ ‫رشــد اقتصادی شــتابان و پایدار و اشتغال زا‬ ‫به گونه ای که با بسیج همه ‪ ‬امکانات و ظرفیت های‬ ‫کشور‪ ،‬متوسط رشد ‪ ۸‬درصد در طول برنامه محقق‬ ‫ب وکار و تقویت‬ ‫شود‪ .‬بهبود مستمر فضای کســ ‬ ‫ساختاررقابتیورقابت پذیریبازارها‪.‬‬ ‫جــذب ســرمایه‪ ‬ایرانیان خارج از کشــور و‬ ‫سرمایه گذاران خارجی با ایجاد انگیزه و مشوق های‬ ‫الزم‪.‬‬ ‫سیاست هایکلی«اقتصادمقاومتی»‬ ‫‪ ‬محور قرار دادن رشــد بهره وری در اقتصاد با‬ ‫تقویت عوامل تولید‪ ،‬توانمندســازی نیروی کار‪،‬‬ ‫تقویت‪ ‬رقابت پذیری‪ ‬اقتصاد‪،‬ایجادبستررقابتبین‬ ‫مناطق و استانها و به کارگیری ظرفیت و قابلیت های‬ ‫متنوعدرجغرافیایمزیت هایمناطقکشور‪.‬‬ ‫اصالح و تقویت همه جانب ه نظام مالی کشــور‬ ‫با هدف پاســخگویی به نیازهــای اقتصاد ملی‪،‬‬ ‫ایجاد‪ ‬ثبات در اقتصاد ملی‪ ‬و پیشگامی در تقویت‬ ‫بخشواقعی‪.‬‬ ‫سیاســتهای کلی «تولید ملی‪ ،‬حمایت از کار و‬ ‫سرمایهایرانی»‬ ‫‪ ‬باال بــردن قدرت رقابــت و افزایش بهره وری‬ ‫عوامل تولید با اصالح و بازســازی ساختار‪ ‬تولید‬ ‫ملی‪ ،‬کاهش هزینه ها و بهبود کیفیت تولید‪ ،‬اتخاذ‬ ‫انواع تدابیر تشویقی و تنبیهی‪ ،‬بهینه سازی تعامل‬ ‫عوامل تولید گسترش منابع مالی و کارامدسازی‬ ‫مدیریت ان در جهــت افزایش ظرفیت تولید ملی‬ ‫و کاهش هزینه های تامیــن مالی مورد نیاز بویژه با‬ ‫ساماندهی‪ ،‬گســترش و حمایت از نهادهای مالی‬ ‫توسعه ای و بیمه ای‪.‬‬ ‫سیاســت های کلی نظام در امور «تشــویق‬ ‫سرمایهگذاری»‬ ‫تقویت و حمایت از توسعه سرمایه گذاری بخش‬ ‫خصوصی و تعاونی در فعالیت های اقتصادی کشور‬ ‫برابرباسیاست هایابالغیاصل‪ 44‬قانوناساسی‪.‬‬ ‫افزایش بهره وری اقتصاد کشــور با اصالحات و‬ ‫اقدامات الزم بویژه اصالحات ساختاری و مدیریتی‬ ‫وکاهشهزینه هایمبادلهورفعموانع‪.‬‬ ‫توانمندســازی بخش های خصوصی و تعاونی‬ ‫بر ایفای فعالیت های گســترده و اداره بنگاه های‬ ‫اقتصادیبزرگ‪.‬‬ ‫نقش هلدینگ ها در تحقق این سیاست هاست‬ ‫کهبهارزیابیورتبه بندیانهااهمیتباالییمیدهد‪.‬از‬ ‫جملهمزایایاررزیابیهلدینگ هامی توانبهمواردی‬ ‫همچون امکان مقایسه شرکت با شرکت های رقیب‪،‬‬ ‫شناسایی نقاط قوت و ضعف و فرصت ها و تهدیدهای‬ ‫بالقوهوبالفعلبهمنظــوربرنامه ریزیراهبردیبرای‬ ‫شرکت‪،‬ارزیابیعملکردوتصمیماتمدیرانهلدینگ‬ ‫وشرکت هایزیرمجموعهان‪،‬تصمیم گیری هایبهینه‬ ‫درخصوصانجامسرمایه گذاریها‪،‬معرفیفرصت های‬ ‫سرمایه گذاری به سرمایه گذاران و اعتباردهندگان‬ ‫وهمچنیــنکمکبهتصمیم گیری هــایدولتدر‬ ‫سیاستگذاری های مربوط به فضای کسب وکار اشاره‬ ‫نمود‪.‬‬ ‫در ادامه خالصه ای از شــرایط قانونی حاکم بر‬ ‫فعالیت هلدینگ ها در کشور ارائه می شود‪ .‬رعایت‬ ‫برخی از شــرایط و الزاماتی که در ادامه می اید در‬ ‫صورت ثبت شــرکت مادر (هلدینگ) نزد سازمان‬ ‫بورس و اوراق بهادار ضرورت می یابد و در صورتی که‬ ‫هلدینگ از ثبت نزد ســازمان بورس و اوراق بهادار‬ ‫معافباشد‪،‬مشمولانشرایطنخواهدبود‪:‬‬ ‫در قانون تجــارت در خصوص شــرکت های‬ ‫هلدینگسخنیبهمیاننیامدهاست‪.‬‬ ‫هلدینگ ها از مصادیق نهادهای مالی محسوب‬ ‫می شوند‪( .‬ماده ‪ 4‬ایین نامه اجرایی قانون بازار اوراق‬ ‫بهادار)‬ ‫نهادهــای مالی از جملــه هلدینگ ها باید نزد‬ ‫سازمان بورس و اوراق بهادار به ثبت برسند‪( .‬بند هـ‬ ‫ماده‪ 99‬قانونبرنامهپنجسالهپنجم)‬ ‫نهادهای مالی از جمله هلدینگ ها برای ثبت نزد‬ ‫سازمان بورس و اوراق بهادار بایستی شرایط ثبت‬ ‫نزد این ســازمان را احراز نمایند‪( .‬حداقل سرمایه‬ ‫هلدینگ ها‪ 100‬میلیاردریالمی باشد‪).‬ایننهادهابر‬ ‫حسب شرایط ممکن است از ثبت نزد سازمان معاف‬ ‫شوند‪،‬ازالزامبهثبتنزدسازمانمستثنیگردندویا‬ ‫ازفعالیتبهعنوانیکنهادمالیکناره گیرینمایند‪.‬‬ ‫(ابالغیه شــرایط معافیت شرکت سرمایه گذاری و‬ ‫مادر(هلدینگ)ازثبتنزدسازمانوحداقلسرمایه‬ ‫این نوع از نهادهای مالی و دستورالعمل شناسایی‬ ‫و ثبت نهادهای مالی فعال در بازار اوراق بهادار نزد‬ ‫سازمان بورس و اوراق بهادار)‬ ‫سازمان ثبت اسناد و امالک کشور مکلف است‬ ‫هلدینگ ها را فقط با مجوز ســازمان بورس و اوراق‬ ‫بهادار ثبت نماید‪( .‬بند هـ ماده ‪ 99‬قانون برنامه پنج‬ ‫سالهپنجم)‬ ‫صالحیت حرفه ای اعضای هیئت مدیره و مدیران‬ ‫اینشرکت هابایدبهتاییدسازمانبورسواوراقبهادر‬ ‫برسد‪ .‬منظور از صالحیت حرفه ای دارا بودن سوابق‬ ‫علمی‪ ،‬تحصیلی و تجربی مرتبط با مدیریت و حسن‬ ‫سابقهفعالیتمرتبطبامدیریتازسویمدیرتعریف‬ ‫شده اســت‪( .‬بند هـ ماده‪ 99‬قانون برنامه پنج ساله‬ ‫پنجم‪ ،‬ماده‪ 29‬قانون بازار اوراق بهادار‪ ،‬ماده‪ 13‬قانون‬ ‫توسعهابزارهاونهادهایمالیجدیدوائین نامهان)‬ ‫حداقل سرمایه‪ ،‬موضوع فعالیت در اساسنامه‪،‬‬ ‫نحوهگزارش دهیونوعگزارش هایویژهحسابرسی‬ ‫نهادهای مالی از جملــه هلدینگ ها باید به تایید‬ ‫سازمان بورس و اوراق بهادار برسد‪( .‬ماده ‪ 29‬قانون‬ ‫بازار اوراق بهادار)‬ ‫هرگونه تغییرات در اساســنامه و ســرمایه‬ ‫هلدینگ ها منوط به تایید ســازمان بورس و اوراق‬ ‫بهادار طبق ضوابط مربوطه است‪( .‬بند هـ ماده ‪99‬‬ ‫قانونبرنامهپنجسالهپنجم)‬ ‫تاسیس نهادهای مالی از جمله هلدینگ ها منوط‬ ‫به ثبت نزد سازمان بورس است و فعالیت انها تحت‬ ‫نظارت این سازمان انجام می شود‪( .‬ماده ‪ 28‬قانون‬ ‫بازار اوراق بهادار)‬ ‫در صورتی که بیش از ‪ 50‬درصــد از دارایی های‬ ‫شــخص حقوقی که به اوراق بهادار اختصاص داده‬ ‫شد ه است‪ ،‬در سهام‪ ،‬سهم الشــرکه یا واحدهای‬ ‫سرمایه گذاری شرکت ها‪ ،‬موسسات یا صندوق ها‪،‬‬ ‫ســرمایه گذاری شــده باشــد که به موجب این‬ ‫سرمایه گذاری‪،‬شخصحقوقیبهتنهایییابههمراه‬ ‫اشــخاص تحت کنترل خود در شرکت‪ ،‬موسسه یا‬ ‫صندوق ســرمایه پذیر نفوذ قابل مالحظه یافته یا‬ ‫کنترل ان را به دســت اورده است‪ ،‬ان گاه شخص‬ ‫حقوقی به عنوان یک شــرکت مــادر (هلدینگ)‬ ‫محسوب می گردد‪ .‬این میزان سرمایه گذاری در طی‬ ‫زمان باید به‪ 70‬درصد برسد‪.‬‬ ‫نگاه‬ ‫‪15‬‬ ‫‪14‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫ح‬ ‫م‬ ‫ا‬ ‫ی‬ ‫ت‬ ‫ا‬ ‫ز‬ ‫ک‬ ‫ـ‬ ‫ا‬ ‫ال‬ ‫ی‬ ‫چ‬ ‫ا‬ ‫ی‬ ‫ـ‬ ‫ـ‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫ن‬ ‫و‬ ‫ی‬ ‫چگ‬ ‫ـ‬ ‫و‬ ‫ن‬ ‫ه؟‬ ‫دانیال دانا‬ ‫مشاور مدیریت و تامین منابع مالی‬ ‫ســال ‪ 1397‬به نام حمایت از کاالی ایرانی نام گذاری شده‬ ‫است‪ .‬اما ایا این به ان معناست که پیش از این از کاالی ایرانی‬ ‫حمایت نمی شده است یا اینکه اص ً‬ ‫ال کاالی ایرانی چیست؟ ایا‬ ‫منظور کاالی خارجی است که در ایران تنها تولید می شود یا‬ ‫اینکه کاالیی که طراحی و ساخت ان ایرانی است کاالی ایرانی‬ ‫محسوب می شود و یا هردو‪ .‬پرسش دیگری که مطرح می شود‬ ‫این است که این حمایت به چه نحوی و از طرف چه کسانی و به‬ ‫چه شکلی قرار است صورت گیرد‪.‬‬ ‫در این مقاله سعی بر ان شده تا از منظر کالن به این عنوان‬ ‫پرداخته شود تا شاید خارج از کلیشه های معمول به واقعیت‬ ‫مسائل اقتصادی ایران نگاهی بیاندازیم‪.‬‬ ‫واقعیت امر نشــان می دهد که کارنامه اقتصادی کشور در‬ ‫طول چهار دهه اخیر اص ً‬ ‫ال قابل دفاع نبوده و با برجا گذاشتن‬ ‫تورمی بالــغ بر ‪ 800‬درصد عمــ ً‬ ‫ا اقتصاد کشــور را به مرز‬ ‫ورشکستگی کشانده است‪ ،‬امروز بر کسی پوشیده نیست که‬ ‫کشور با چه ابر چالش هایی مواجه است‪.‬‬ ‫اما قبل از انکه کارشناسان و متخصصان اقتصادی به ارائه‬ ‫راهکارهایی برای درمان این بیماری های اقتصادی بپردازند‬ ‫می بایســت در ابتدا عوامل ایجاد این معضل را شناســایی‬ ‫کنند‪ .‬در تمامی این سالها‪ ،‬حل مشکل جای حل علت مشکل‬ ‫را گرفته اســت و چون علت مسائل به قوت خود باقی مانده و‬ ‫حتی گاه ًا تشــدید هم شده است‪ ،‬مشکالت اقتصادی کشور‬ ‫حل نگردیده است‪ .‬در واقع چه شده است که شهروند ایرانی‬ ‫به جای سرمایه گذاری در بازار سرمایه‪ ،‬بازار ارز را مناسب تر‬ ‫می پندارد یا چه شده است که یک ایرانی خرید ملک در یک‬ ‫کشور همسایه را ســرمایه گذاری مناسب تری از خرید ملک‬ ‫در ایران می داند‪ ،‬چه شده اســت که گردشگر ایرانی سفر به‬ ‫خارج از کشور را به سفر داخلی ترجیح می دهد‪ ،‬چرا محصول‬ ‫خارجی با اقبال بیشــتری روبه رو می شود‪ ،‬چرا همین خرید‬ ‫محصول خارجی در خارج از مرزها ترجیح بیشتری نسبت به‬ ‫خرید همان محصول از فروشنده ایرانی دارد‪ ،‬چرا پیمانکار و‬ ‫مشاوران داخلی توان رقابت با همتایان خارجی خود حتی در‬ ‫داخل کشور را ندارند‪ ،‬چرا در همین بهبوهه حمایت از کاالی‬ ‫ایرانی محصوالت کشــاورزان ایرانی بایــد به دلیل مضحک‬ ‫نبود کافی وســایل حمل ونقل و یا نبود خریدار خراب شود و‬ ‫چرا های بســیار که در طول سال ها نتوانســته‪ ،‬نخواسته یا‬ ‫نگذاشته اند به انها رسیدگی شود و امروز همین نپرداختن به‬ ‫این پرسش هاست که به گرفتاری های اقتصادی کشور منجر‬ ‫گردیده است‪.‬‬ ‫شوربختانه‪ ،‬عدم رسیدگی و پاســخ دهی به علت اصلی‬ ‫تمامی این پرسش ها و سرپوش گذاشتن بر انها نه تنها به کشور‬ ‫یاری نرسانده اســت که منجر به زیان های جبران ناپذیری‬ ‫گشته و اگر امروز هم روند گذشته پیگیری شود‪ ،‬وضع از همین‬ ‫که هست هم بدتر خواهد شد‪ .‬واقعا چگونه می شود ایرانی را‬ ‫به خریدکاالی ایرانی ترغیب کرد‪ .‬با دادن تسهیالت متنوع و‬ ‫مناسب به خریدار؟ با ابالغ بخشنامه حمایت از کاالی ایرانی‬ ‫توسط مدیران و مســئولین کشوری و لشکری به سازمانهای‬ ‫تحت امر خویش؟ با منع واردات کاالی خارجی مشابه؟ با وضع‬ ‫تعرفه های سنگین بر کاالی خارجی؟ با نابود کردن ارزش پول‬ ‫ملی؟ واقعیت امر این است که ‪ 4‬دهه تکرار اینگونه سیاست ها‬ ‫به ما اموخته که هیچ یک از این به اصالح راهکارها نتوانسته‬ ‫مشــکل را حل کند و همچنان این حکایت باقیست‪ ،‬زیرا که‬ ‫به علت اصلی مشــکل عدم حمایت از کاالی ایرانی نپرداخته‬ ‫و راهکاری بــرای حل ان ارائه نگردیده اســت‪ .‬تنها با انجام‬ ‫یک سری کارهای تبلیغاتی که نمی شــود اینگونه مسائل را‬ ‫حل کرد‪ .‬یا حل اینگونه مســائل را که نمیشود از افرادی که‬ ‫صالحیت ندارند انتظار داشــت‪ .‬کافیســت در همین مدت‬ ‫کوتاه نگاهی به تیتر خبر روزنامه ها و خبرگزاری های داخلی‬ ‫انداخته تا متوجه شویم که چند وزیر‪ ،‬شهردار و مدیر دولتی‬ ‫به ابالغ بخشنامه حمایت از کاالی ایرانی به مجموعه های خود‬ ‫مبادرت ورزیده اند تا مبادا از قافلــه عقب بمانند‪ .‬یا دولت با‬ ‫وضع تعرفه های گمرکی بــر کاالی خارجی در طول همه این‬ ‫ســال ها چگونه از کاالی ایرانی حمایت کرده است؟ ایا مردم‬ ‫ایران باید هزینه سنگین اینگونه حمایت ها را بدهند و دولت‬ ‫تنها با وضع اینگونه قوانین بار مســئولیت را بر گردن مردمی‬ ‫بیاندازد که به گواه امار هر ساله فقیر تر می شوند‪.‬‬ ‫بطور مثال صنعت خودروی کشور با وجود سال ها حمایت‬ ‫قانونی از طرف دولت نه تنها محصول ایرانی تولید نمی کند که‬ ‫حتی ان محصول خارجی را بی کیفیت تر و گرانتر به مشتری‬ ‫ایرانی تحویل می دهد‪ .‬بعد چگونه انتظار داریم که این عملکرد‬ ‫بد مدیران دولتی منجر به حمایت از کاالی ایرانی شود‪ .‬ما هرگز‬ ‫با پیاده کردن اینگونه روشها نخواهیم توانست مشکالت خود‬ ‫را حل کرده و گام در مســیر بهبود و پیشرفت گذاریم‪ .‬دالیل‬ ‫ریشه ای مختلفی وجود دارد که باعث نابسامانی های امروز در‬ ‫کشور گشته است اما در این مقاله تنها به سه دلیل از اینگونه‬ ‫مشکالت در کشور می پردازیم که همچنان به طور جد به حل‬ ‫انها پرداخته نمی شود‪.‬‬ ‫اولین دلیل نبود یــک برنامه عملی و جامــع برای اداره‬ ‫کشور اســت‪ .‬با نگاهی به تجربه سایر کشــور ها و عملکرد‬ ‫خواهیم دریافت که دولت های ما در چنــد دهه اخیر دارای‬ ‫یک اســتراتژی هماهنگ‪ ،‬جامع و یکپارچه عملیاتی برای‬ ‫اداره کشــور که منجر به رشد پایدار در تمامی زمینه ها شود‪،‬‬ ‫نبوده و نیستند‪ .‬برنامه جامع کشور در زمینه صنعت نمی تواند‬ ‫منفک از برنامه جامع اقتصادی و یا سیاست های پولی و بانکی‬ ‫کشور‪ ،‬برنامه جامع گردشگری‪ ،‬ورزش‪ ،‬هنر‪ ،‬سیاست خارجی‬ ‫و غیره باشد‪ .‬اگر بصورت جزیره ای برنامه ریزی شود نمی شود‬ ‫انتظاری بیشتر از شرایط فعلی کشور داشت‪ .‬وقتی حمایت از‬ ‫کاالی ایرانی مطرح می شــود‪ ،‬باید علل عدم استقبال از این‬ ‫محصوالت بررسی شــود و بعد با حل تک تک ان مشکالت به‬ ‫تدریج شرایط به نحوی فراهم شــود که نه تنها کاالی ایرانی‬ ‫در ایران با استقبال مواجه شود بلکه زمینه نفوذ در بازارهای‬ ‫بین المللی برای کاالی ایرانی نیز اماده گردد‪.‬‬ ‫این مهم به سادگی به دست نمی اید و قدر مسلم نمی شود‬ ‫با اتکا به برنامه و سیاست های گذشته امید به حمایت از کاالی‬ ‫ایرانی داشت‪ .‬برنامه و سیاست های گذشته تنها موجب صرف‬ ‫میلیاردها ریال برای مواردی گشــته که کمترین یاری را به‬ ‫هدف اصلی رسانده است‪ .‬تا زمانی که برنامه جامع پیشرفت‬ ‫کشور تهیه نگشته باشــد اتفاق مثبتی در این زمینه مسلم ًا‬ ‫رخ نخواهد داد‪ .‬این برنامه جامع نمی بایست به مانند برنامه ‪5‬‬ ‫ساله توسعه اقتصادی‪ ،‬فرهنگی و اجتماعی که سالهاست تهیه‬ ‫و ابالغ می شود‪ .‬برنامه ‪ 5‬ساله توســعه بیشتر شبیه اعالمیه‬ ‫ارزوهای دولت است تا یک برنامه عملی‪.‬‬ ‫گواه این امر بررســی میزان تحقق اهداف در ســال های‬ ‫گذشته است‪ .‬براســاس ارزوها می شود چشم اندازی تعیین‬ ‫کرد ولی تنها با اتکا به ان نمی تــوان برنامه ریزی کرد‪ .‬دلیل‬ ‫دوم وجود فســاد هم به شکل سیســتماتیک و هم به شکل‬ ‫غیر سیستماتیک ان در کشور است که شوربختانه ریشه ان‬ ‫هر ساله گسترده تر می شود‪ .‬این فساد ضرر خود را به اشکال‬ ‫گوناگون به کشور وارد می کند‪ .‬بطور مثال فساد باعث انتخاب‬ ‫مدیران ناالیق در عرصه های مهم کشــور و در پی ان گرفته‬ ‫شدن تصمیمات اشــتباه و گاه ًا جبران ناپذیر می شود‪ .‬نوع‬ ‫دیگر فساد داده شدن انواع رانت ها در کشور است‪.‬‬ ‫بطور مثال افراد با نفوذ تحت عنوان حمایت از کاالی ایرانی‬ ‫از وزارت خانه های مربوطه انواع موافقــت نامه های اصولی‬ ‫را برای تاســیس کارخانه هایی که هیچگونه توجیه پذیری‬ ‫اقتصادی ندارند‪ ،‬اخذ می نمایند و بعد با این موافقت نامه ها از‬ ‫انواع وام ها برخوردار گشته و در نهایت در محل دیگر به صرف‬ ‫ان می پردازند و به این شــکل نه تنها محصول ایرانی تولید‬ ‫نمی شــود که پول مملکت هم بر باد می رود‪ .‬نمونه های بسیار‬ ‫دیگری هم هستند که در اینجا دیگر به انها نمی پردازیم‪ .‬پس‬ ‫تا زمانی که با فســاد به شکل واقعی ان برخورد نشود مشکل‬ ‫همچنان وجود خواهد داشــت‪ .‬دلیل سوم سیاست خارجی‬ ‫اتخاذ شده در کشــور در طول ‪ 4‬دهه اخیر می باشد‪ .‬انسان‬ ‫موجودی اجتماعی است که در سایه برقراری روابط با دیگران‬ ‫می تواند به رشــد و تعالی برسد‪ .‬کشــورها هم از این قاعده‬ ‫مستثنی نیستند‪.‬‬ ‫توسعه سیاسی‪ ،‬اقتصادی‪ ،‬علمی‪ ،‬فرهنگی‪ ،‬ورزشی‪ ،‬هنری‬ ‫و غیره در ســایه ارتباط دوستانه و محترمانه با دیگر ملل دنیا‬ ‫روی خواهد داد‪ .‬اگر توســعه علمی صــورت نگیرد محصول‬ ‫به روز و با کیفیت تولید نخواهد شــد‪ .‬اگــر مراودات بانکی‬ ‫بین المللی نباشد گردش ســرمایه‪ ،‬کاال‪ ،‬خدمات و نفرات به‬ ‫مشکل برخواهد خورد‪ .‬اگر مراودات فرهنگی‪ ،‬ورزشی و غیره‬ ‫به میزان کافی و به شــکل مناسب صورت نگیرد‪ ،‬از قافله دنیا‬ ‫عقب خواهیم ماند‪ .‬تمامی این موارد دلیلی بر انست تا تجدید‬ ‫نظری در اینگونه مسائل هم صورت بگیرد‪.‬‬ ‫نکته دیگــری که مایلم به ان بپردازم اینســت که کاالی‬ ‫ایرانی تنها به خودرو‪ ،‬پوشاک‪ ،‬فوالد‪ ،‬مواد غذایی و غیره ختم‬ ‫نمی شود‪ .‬کاالهای فرهنگی و هنری که کشور ما در ان دارای‬ ‫مزیتهای بســیاری حتی برای صادرات است سال های سال‬ ‫است که مغفول مانده و از استعدادهای بسیار که در این زمینه‬ ‫در کشــور وجود دارد اص ً‬ ‫ال بهره ای نمی بریم‪ .‬این محصوالت‬ ‫که ارزش افزوده بســیار در ان نهفته است منبع خوبی برای‬ ‫درامدزایی ارزی نیز می تواند باشد‪ .‬و کالم اخر اینکه با عدم‬ ‫برنامه ریزی درســت و بکارگیری افراد الیق کشور پیشرفت‬ ‫نخواهد کرد‪ ،‬ایرانی سربلند نخواهد شد و هیچ یک از شعارها‬ ‫به محقق نخواهد شد‪.‬‬ ‫گفتمان‬ ‫تا اغاز برنامه سوم توسعه اقتصادی‪ ،‬اجتماعی و فرهنگی در کشور توجهی به کارافرینی نشده بود‪ ،‬اما در این برنامه به دلیل افزایش بیکاری‪ ،‬به ویژه در میان جوانان و پیش بینی تشدید‬ ‫این معضل در دهه ‪ ،1380‬کارافرینی مورد توجه قرار گرفت‪ .‬شاید بر این اساس بود که با توجه به افزایش جمعیت جوان کشور‪ ،‬تالش شد تا با شکل گیری تشکلی تحت عنوان خانه معدن‪،‬‬ ‫صنعت‪ ،‬تجارت جوانان خال ارتباط نسل جوان با پیشکسوتان صنعت نیز پر شود‪ ،‬این تشکل گامی بود برای حضور نیروی جوان فعال‪ ،‬پرشور در میدان سخت و طاقت فرسای صنعت و‬ ‫تولید‪ ،‬تا بخشی از بار سنگین توسعه و پیشرفت کشور بر دوش نسل جوان واگذار شود؛ اکنون تمایل نسل جوان به استفاده از تکنولوژی و ابزارهای جدید برای پیش برد مقاصد حرفه ای‬ ‫خود از یک سو و تمایل انها به یادگیری و پیشرفت از سوی دیگر زمینه مناسبی را برای پیوند صنعت گران جوان به بازار سرمایه به عنوان بازاری پویا و شفاف فراهم می اورد‪.‬‬ ‫گره خوردن نسل جوان به ویژه کارافرینان و صنعت گر به بازار سرمایه به منظور خلق فرصت های جدید مسئله ایست که از سوی سید علی صدری رئیس هیئت امنای خانه صنعت‪ ،‬معدن‬ ‫تجارت جوانان ایران و عضو هیئت مدیره شرکت شهرک های صنعتی استان تهران مورد تاکید قرار می گیرد‪ .‬صدری در گفت وگوی تفصیلی خود با نشریه بورس امروز به لزوم اتصال و ارتباط‬ ‫جوانان صنعت گر به بازار سرمایه برای تامین مالی ارزان ‪ ،‬مناسب و کم ریسک پرداخته است که مشروح این گفت وگو در ذیل امده است‪:‬‬ ‫با توجه بــه عضویــت صنعت گران‬ ‫جوان در خانه صنعت و معــدن جوان‪ ،‬تا چه‬ ‫میزان ایــن افراد با بازار ســرمایه به عنوان‬ ‫بازاری کارامد و شفاف اشنا هستند؟‬ ‫مقام معظم رهبری از ســا ل های دهه ‪ 80‬تاکنون‬ ‫همواره شــعار هر ســال را به گونه ای انتخاب کرده‬ ‫که با اقتصاد و معیشــت مردم و کشور ارتباط داشته‬ ‫اســت‪ ،‬از این رو مســئوالن ســازمان‪ ،‬شرکت های‬ ‫دولتــی و خصوصی همــواره باید به چهــار موضوع‬ ‫تولید‪ ،‬تولیــد با کیفیــت‪ ،‬تولید صــادرات محور و‬ ‫اشــتغال نســل جوان توجه ویژه داشــته باشــند‪.‬‬ ‫هم اکنــون فاصله میان نســل کارامد و نســل کهن‬ ‫ســال ما در حال افزایش اســت و مزیــت و فرصت‬ ‫کشور ما همین نسل جوان است‪.‬‬ ‫اگــر ایــن فرصــت در بخــش دولتــی و خصوصی‬ ‫استفاده نشــود کشور دچار خســارت خواهد شد؛ بنده‬ ‫معتقــدم در صــورت عدم اســتفاده از تــوان متولدین‬ ‫دهه ‪ 60‬و اوایل دهه ‪ 70‬در اینده‪ ،‬شــاهد این مســئله‬ ‫خواهیــم بود که ایــن افراد ســرباری بــرای متولدین‬ ‫دهــه ‪ 80‬و ‪ 90‬در بــازار کار و حتــی اقتصــاد کشــور‬ ‫خواهند شد‪.‬‬ ‫خانه صنعــت و معدن و جوانان از بدو تاســیس خود‬ ‫یعنی اوایل دهه ‪ 80‬همواره تالش کرده که نســل جوان‬ ‫را نســبت به ویژگی های بازار سرمایه و بنگاه ها اقتصادی‬ ‫اشنا سازد‪ ،‬بر این اساس فعالیت های اموزشی‪ ،‬مصاحبه‬ ‫و نشست های هم اندیشی انجام شده است‪ ،‬به عنوان مثال‬ ‫طرح ســرباز صنعت را در دولت دهــم مطرح کردیم که‬ ‫خوشــبختانه در دولت یازدهم و دوازدهم نیز به عنوان‬ ‫طرح ســرباز اقتصــاد مقاومتی مطرح و منجــر به امضا‬ ‫تفاهم نامه میان وزارت صنعت‪ ،‬معدن و تجارت و سازمان‬ ‫نیروهای مصلح شد‪.‬‬ ‫به موجب این طرح فارغ التحصیالن دانشگاهی بدون‬ ‫انکه ‪ 2‬سال وقت خود به اموزش نظامی اختصاص دهند‪،‬‬ ‫پس از گذراندن دوره اموزشی سربازی به صورت اموزش‬ ‫ضمن خدمت‪ ،‬وارد بازار کار خواهند شد‪.‬‬ ‫این نیروها بعد از دو ســال یا در ان شــرکت یا بنگاه‬ ‫اقتصــادی رســوب می کنند یــا تبدیل بــه نیروهای‬ ‫متخصص برای کار در واحد های مشــابه کشور خواهند‬ ‫شــد‪ .‬همچنین خانه صنعت معدت و تجارت جوانان تا‬ ‫کنون چهار دوره کنفرانس بین المللی هلدینگ در ایران‬ ‫را برگزار کرده است با این اعتقاد که بنگاه های اقتصادی‬ ‫و صنایع کوچک تــا مادامی که به صورت زنجیره تامین‬ ‫فعالیت نکنند‪ ،‬نمی توانند موفق شــوند‪ .‬تفکر مدیریتی‬ ‫در ایران متاســفانه هنوز بر این باور اســتوار اســت که‬ ‫تولید کننــده خرد و متوســط ما خود قادر بــه تولید‪،‬‬ ‫‪ ، R&D‬بازاریابی‪ ،‬فروش و‪ ...‬است‪.‬‬ ‫لــذا تازمانی کــه این تفکــر در تولید کننــده خرد‬ ‫و متوســط وجود دارد‪ ،‬یقینا به شــاهد رونــق تولید و‬ ‫سود اوری بنگاه های اقتصادی نخواهیم بود‪.‬‬ ‫منظــور شــما این اســت کــه بنگاه‬ ‫اقتصادی فقط باید تولید کننده باشد؟‬ ‫اعتقادم بر این است که هر کس با توجه به شایسته‬ ‫ســاالری در جای خود قرار گیــرد‪ ،‬تولید کننده باید‬ ‫تولید کند‪ ،‬تامین کننده باید بــه تامین کاال بپردازد و‬ ‫بازرگانی و فروش باید بفروشــد‪ ،‬تولید کننده ما بدون‬ ‫مشــاوره و بر اثر بی اطالعی در حین کار ممکن است‬ ‫با مشــکالتی همچون مشــکالت قراردادی‪ ،‬مالیاتی‪،‬‬ ‫بیمه ای و‪ ...‬مواجه شــود‪ ،‬بیاید به این موضوع کالنتر‬ ‫نگاه کنیم؛ وقتی یک بنگاه اقتصادی شــروع به کار‬ ‫می کند‪ ،‬ســرمایه گذار نمی توانــد بگوید صرفا همه‬ ‫کارهــا را خودم انجام می دهم‪ ،‬زیرا به جز ســرمایه‬ ‫خــود‪ ،‬ســرمایه بانک‪ ،‬نیــروی انســانی متخصص‬ ‫را نیــز وارد کار کــرده اســت و چــون نمی خواهد‬ ‫زیــان دهــد بایــد از دپارتمــان علمی و بــه روز‬ ‫استفاده کند‪.‬‬ ‫به عنــوان مثال‪ ،‬بــرای به حرکــت در امدن یک‬ ‫لوکوموتیو از یک پیچ ســاده تا قطعــات پیچیده ان‪،‬‬ ‫بایــد تمام محصــوالت تولیدی ان به عنــوان اجزای‬ ‫لوکوموتیــو روی هــم ســوار شــوند‪ ،‬تولید کنندگان‬ ‫خرد و متوســط ما نیز با همــکاری یکدیگر می توانند‬ ‫لوکوموتیــو تولیــد کشــور را حرکــت دهنــد‪ .‬اگر‬ ‫تفکــر زنجیــره تامین به صــورت اتحادیه یــا همان‬ ‫کنسرســیوم در بیــن تولید کننــدگان ایجاد شــود‬ ‫حیــات واحدهــای تولیــدی در اینــده تضمیــن‬ ‫خواهد شد‪.‬‬ ‫تولیدملیدربورسکلیدخورد‪:‬‬ ‫صنعتگران‬ ‫جـوان‬ ‫در راه بورس‬ ‫‪16-17‬‬ ‫فروردین‪ 1397‬شماره‪22‬‬ ‫معامالت بازار سرمایه‬ ‫بر اساس ریال است‪ ،‬از این رو‬ ‫تولید کنندگان با ورود به بورس نرخ‬ ‫سود و زیان متعادلی خواهند داشت؛ اگر‬ ‫شفاف باشند می توانند به سود بیشتر و‬ ‫پایدار تری دست یابند‪ ،‬از سوی دیگر نظام‬ ‫مالیاتی درحال حاضر مدیریت و شفافیت‬ ‫خوبی ندارد‪ ،‬از این رو تولید کننده‬ ‫مجبور است برای پرداخت مالیات‬ ‫کمتر‪ ،‬غیر شفاف عمل کند‬ ‫بــرای شــکل گیری اتحادیه یا همــان کنسرســیوم چه‬ ‫اقداماتی باید انجام شــود و در این بین بازار ســرمایه چه کمکی‬ ‫برای شکل گیری ان می تواند داشته باشد؟‬ ‫کنفرانس هلدینگ رویه ای اســت که به واســطه ان تالش می شــود‬ ‫تا صنایع را با شــکل گیری این اتحادیه و کنسرســیوم اشــنا سازیم‪ ،‬در‬ ‫این کنفرانــس نیز مباحث زیــادی مانند اشــنایی با بازار ســرمایه نیز‬ ‫مطرح می شــود‪ .‬متاســفانه امروزه واحدهای تولیدی ایــن تفکر را دارند‬ ‫که می توانند ‪ 40‬درصد ســرمایه را خــود و مابقی منابع مــورد نیاز خود‬ ‫را از طریق بانک ها تامین کنند‪ ،‬این در حالیســت که بانک ها تســهیالت‬ ‫پرداختــی خود را بــا بیش از ‪ 18‬درصد ســود باز پــس می گیرند‪ .‬بر این‬ ‫اســاس اعتقاد داریم که بانک ها تنهــا راه تامین منابع مالــی بنگاه های‬ ‫اقتصادی نیســتند و بورس و فرابورس نیز به عنوان دیگر بازارهای تامین‬ ‫مالی می توانند مکان های مناســبی برای این کار باشــند‪ .‬در واقع با توجه‬ ‫بــه محدودیت موجود در بخش صنایع و عدم وابســتگی به بانک ها جهت‬ ‫تامین مالی‪ ،‬بازار ســرمایه بســتری مناســب برای این امر است‪ .‬در واقع‬ ‫یکی از ویژگی های بازار ســرمایه تنوع روشهای موجود و باال بودن سرعت‬ ‫تامین مالی اســت که از مهم ترین مزیت ها نســبت به بانک ها محســوب‬ ‫می شود‪ .‬همچنین باید یاد اور شــد که معافیت ‪ 25‬درصدی و قبول سهام‬ ‫شرکت های پذیرفته شده در بورس توســط بانک مرکزی به عنوان وثیقه‬ ‫از دیگر مزیت ها و نقاط قوت حضور شــرکت ها در بورس است‪ .‬با توجه به‬ ‫عدم شکوفایی پتانســیل باالی صنعت اغلب به دلیل نقدینگی الزم است‬ ‫که روش هــای تامین مالی در بازار ســرمایه برای فعــاالن حوزه صنعت‬ ‫تبیین شــود‪ .‬چراکه هنوز بنگاه های کوچک و متوســط چنــدان با بازار‬ ‫ســرمایه و قابلیت های فراوان ان اشــنا نیســتند‪ ،‬براین‬ ‫اساس بود که سال گذشــته با بورس تهران تفاهم‬ ‫نامه ای را بــرای راه انــدازی کلینک بورس‬ ‫صنعت به امضا رساندیم‪.‬‬ ‫یکی از ویژگی های بازار‬ ‫سرمایه تنوع روشهای موجود و‬ ‫باال بودن سرعت تامین مالی است‬ ‫که از مهم ترین مزیت ها نسبت به‬ ‫بانک ها محسوب می شود‬ ‫دســتاوردهای شــما از‬ ‫راه اندازی کلینک بورس صنعت‬ ‫تاکنون چه بوده است؟‬ ‫بــر اســاس براوردهــای صورت‬ ‫گرفتــه از ‪ 17‬هــزار واحــد صنعتی‬ ‫فعال در اســتان تهــران ‪ 4‬هزار واحد‬ ‫صنعتی ان می توانند بــه این کلینیک‬ ‫ورود یابند‪ ،‬این تفاهم نامه با هدف افزایش‬ ‫برندینگ شــرکت های داخلی‪ ،‬تامین مالی‪،‬‬ ‫قیمت گذاری عادالنه محصوالت‪ ،‬نظارت بر رشــد‬ ‫پروژه های نیمه تمام و راهبری مشارکتی سرمایه گذاری‬ ‫بیــن خانه صنعت معدن جوانــان ایران‪ ،‬خانه صنعت معدن اســتان تهران‪،‬‬ ‫سازمان صنعت معدن و تجارت اســتان تهران‪ ،‬اتاق بازرگانی تهران و بورس‬ ‫تهران منعقد شده است‪.‬‬ ‫در این کلینیک‪ ،‬شرکت هایی که امادگی الزم را ندارند‪ ،‬به مرور زمان برای‬ ‫ورود به بازار ســرمایه و رعایت الزامات ان اماده می شــوند و خود را به سطح‬ ‫اســتاندارد الزم برای ورود به بازار سرمایه می رســانند‪ .‬بر این اساس تاکنون‬ ‫تعــدادی از واحدهای صنعتــی در این کلینک ثبت نام کــرده اند و بورس با‬ ‫دست باز در حال همکاری با ماست‪ .‬اما شرکت ها هنوز اعتماد الزم را ندارند و‬ ‫بانک ها را مکانی بهتر برای تامین مالی می دانند‪.‬‬ ‫تا چه میزان فعالیت بنگاه های تولیدی کوچک و متوســط‬ ‫با عضویت در بورس و کلینیک بورس تسهیل خواهد شد؟‬ ‫امروزه برخی شــرکت های تولیدی شفافیت مالیانی ندارند لذا تا به سمت‬ ‫شــفافیت اقتصادی حرکت نکنیم نمی توانیم اقتصاد موفقی داشــته باشیم‪.‬‬ ‫معامالت بازار سرمایه بر اساس ریال است‪ ،‬از این رو تولید کنندگان با ورود به‬ ‫بورس نرخ سود و زیان متعادلی خواهند داشت؛ اگر شفاف باشند می توانند به‬ ‫سود بیشتر و پایدار تری دست یابند‪ ،‬از سوی دیگر نظام مالیاتی درحال حاضر‬ ‫مدیریت و شــفافیت خوبی ندارد‪ ،‬از این رو تولید کننده مجبور اســت برای‬ ‫پرداخت مالیات کمتر‪ ،‬غیر شفاف عمل کند‪ .‬به عنوان مثال در بحث مالیات بر‬ ‫ارزش افزوده‪ ،‬بنده به عنوان عضو ستاد تسریع در روند تولید‪ ،‬شاهد ان هستم‬ ‫که برخی تولید کننــدگان درحالی بابت مالیات بر ارزش افزوده بدهکارند که‬ ‫در مقابل از دولت بســتانکارند اما نگرانی حاصل از ابطال قراردادهایشــان با‬ ‫دولت‪ ،‬انها را از تهاتر باز می دارد‪.‬‬ ‫در هنگام تدوین قانون مالیات بر ارزش افزوده در مجلس شورای اسالمی‬ ‫در ســال ‪ ، 85‬قرار بود پایه دریافت این نوع مالیات ‪ 7‬درصد باشــد که با فشار‬ ‫بخش خصوصی به ‪ 3‬درصد کاهش یافت‪ ،‬از ســوی دیگر قرار بود این مالیات‬ ‫تنها از صندوق های صنوف فروش اخذ شــود‪ ،‬اما به مرور زمان این مالیات از‬ ‫تولید کننده مواد اولیه نیز گرفته می شــود؛ درحالی تولید کننده جنس خود‬ ‫را به صورت عمده و با چک یک ساله می فروشد که بطور فصلی باید به تسویه‬ ‫مالیات بر ارزش افــزوده با دولت بپردازد‪ .‬هم اکنون قانــون مالیات بر ارزش‬ ‫افزوده تولید کننــده را به مامور وصول از مصرف کننده تبدیل کرده اســت؛‬ ‫در حالی که بهتر اســت این مالیات زمانی کــه مصرف کننده در هنگام خرید‬ ‫محصول از فروشگاه اخذ شود‪.‬‬ ‫با توجه به مشکالت بخش تولید و مزایای معافیت مالیاتی‪،‬‬ ‫تولید کنندگان با ورود به بازار ســرمایه بــه راحتی می توانند از‬ ‫بروز چنین مشکالتی جلوگیری کنند؟‬ ‫بله و ما هم اکنون این امادگی را داریم به تولید کنندگان داخلی‪ ،‬روش های‬ ‫بازاریابی و تامین ســرمایه از بانک‪ ،‬بازار سرمایه و‪ ...‬را معرفی کرده و اموزش‬ ‫دهیم‪ .‬اعتقاد داریم تنها راه نجات اقتصاد کشور استفاده از پتانسیل های بازار‬ ‫سرمایه اســت زیرا تولید کنندگان از منابعی استفاده می کنند که ریسک ان‬ ‫بسیار کم اســت‪ ،‬کمترین هزینه را بابت استفاده از منابع مالی می دهند و در‬ ‫نهایت با استفاده از سرمایه های خرد موجود در جامعه که امروزه شما در بازار‬ ‫طال و ارز می بینید‪ ،‬تولید را رونق دهند‪ .‬اما عدم توجه به تولید ســبب شــده‬ ‫اســت که وضعیت اقتصادی جامعه به دهه ‪ 70‬بازگــردد‪ .‬به زمانی که مردم‬ ‫تعداد زیادی خط تلفن موبایل را به امید فروش در بازار ازاد و کســب ســود‬ ‫بیشتر‪ ،‬می خریدند‪.‬‬ ‫در هنگام تدوین قانون‬ ‫مالیات بر ارزش افزوده در‬ ‫مجلس شورای اسالمی در‬ ‫سال ‪ ، 85‬قرار بود پایه‬ ‫دریافت این نوع مالیات‬ ‫‪ 7‬درصد باشد که با فشار‬ ‫بخش خصوصی به ‪ 3‬درصد‬ ‫کاهش یافت‪ ،‬از سوی‬ ‫دیگر قرار بود این مالیات‬ ‫تنها از صندوق های صنوف‬ ‫فروش اخذ شود‪ ،‬اما به‬ ‫مرور زمان این مالیات از‬ ‫تولید کننده مواد اولیه نیز‬ ‫گرفته می شود؛ درحالی‬ ‫تولید کننده جنس خود‬ ‫را به صورت عمده و با‬ ‫چک یک ساله می فروشد‬ ‫که بطور فصلی باید به‬ ‫تسویه مالیات بر ارزش‬ ‫افزوده با دولت بپردازد‪.‬‬ ‫هم اکنون قانون مالیات بر‬ ‫ارزش افزوده تولید کننده‬ ‫را به مامور وصول از‬ ‫مصرف کننده تبدیل کرده‬ ‫است؛ در حالی که بهتر‬ ‫است این مالیات زمانی که‬ ‫مصرف کننده در هنگام‬ ‫خرید محصول از فروشگاه‬ ‫اخذ شود‪.‬‬ ‫هم اکنــون در خانه صنعت و معدن جوانان چند عضو داریم و بــا توجه به تفاهم نامه بورس تهران‬ ‫بــا خانه صنعت و معدن جوانان‪ ،‬چه تعداد از این تولید کنندگان جوان نســبت به ورود به بازار ســرمایه‬ ‫تمایل نشان داده اند؟‬ ‫در کل کشور در ابتدا ‪ 4‬هزار بنگاه اقتصادی از شرایط عضویت در خانه صنعت معدن و جوانان برخوردارند که درحال حاضر ‪300‬‬ ‫بنگاه اقتصادی با پرداخت حق عضویت‪ ،‬با حضور در این تشــکل از حق رای برخوردارند‪ .‬امروزه در کشور و دنیا تفاهم نامه های زیاد‬ ‫به امضا می رسند‪ ،‬که هر یک از مدیران ارشــد امضا کننده این تفاهم نامه ها از تفکر خاصی برخوردارند‪ .‬اما با توجه به مشکل اساسی‬ ‫ما در زمینه مدیریت در کشــور مبنی بر عدم اجرای درســت تصمیمات در زیر مجموعه ها‪ ،‬شــاهد ان هستیم که مباحث در سطح‬ ‫کالن به تایید می رســند‪ ،‬اما به دلیل بروکراســی اداری و مقاومت بدنه ســازمان ها‪ ،‬موارد و تفاهم ها به خوبی به اجرا در نمی اید‪ .‬از‬ ‫سوی دیگر می توان یکی از دالیل اجرایی نشــدن این تفاهم نامه را غیر چابک بودن بدنه سازمان دو طرف عنوان کرد‪.‬‬ ‫با توجه به تمایل نســل جوان به فناوری روز و پایین بودن میانگین ســنی اعضای خانه صنعت و‬ ‫معدن جوانان‪ ،‬به نظر می رســد باید اقبال زیادی برای اســتفاده از ابزارهای تامین مالی بازار سرمایه از‬ ‫سوی این اعضا وجود داشته باشد؟‬ ‫در اوایل دهه ‪ 80‬در جامعه بحث کارافرینی باب شــد و خیلی ها با استفاده از این عنوان از وام های کالنی بهره بردند؛ متاسفانه در‬ ‫ســال های اخیر تا به امروز بحث دانش بنیان بودن جای کارافرین را گرفته و برخی افراد با تاســیس شرکت های کاغذی از اعتبارات‬ ‫ارزان دولتی اســتفاده می کنند‪ ،‬این امر خطر ایجاد بیکاران بدهکار را بار دیگر در جامعه افزایش می دهد‪ ،‬از این رو به نظر میرســد‬ ‫که ممیزی انتخاب شرکت های دانش بنیان تجدیدنظر و ســخت گیری بیشتری باید اعمال شود‪ .‬اگر نسل جوان ما می خواهد موفق‬ ‫شود باید در کنار کســانی که صاحب تجربه و موفقیت هستند قرار گیرند و کار کنند‪.‬‬ ‫و در نهایت کنفرانس هلدینگ تا چه میزان توانســته موانع ورود شــرکت ها به بازار ســرمایه را‬ ‫شناسایی و راه را برای این ورود هموار سازد؟‬ ‫در قانون تجارت ما‪ ،‬شــرکتهای ســهامی عام و خاص و مادر تخصصی وجود دارد اما چیزی به نــام هلدینگ در این قانون دیده‬ ‫نشــده اســت‪ ،‬از این رو یکی از اهداف اصلی ما در این کنفرانس پیگیری موضوع حقوقی اصالح قانون تجارت است‪ ،‬خوشبختانه در‬ ‫کنفرانس های دوره اول و دوم روی این موضوع کار و گزارشــاتی به مجلس و قوه قضایه ارســال شد‪ .‬از دیگر مباحث مطرح شده در‬ ‫این کنفراس تنوع سرمایه گذاری در شرکت های هلدینگی اســت‪ ،‬امروزه هلدینگ ها بخش های متنوعی از مدیریت تا تولید و حتی‬ ‫احداث کافی شــاپ های زنجیره ای را در خود دیده اند؛ این گونه شرکت ها می توانند وارد بورس و فرابورس شده و از منافع و مزایای‬ ‫انها اســتفاده کنند‪ .‬محور اصلی این کنفرانس سال گذشته‪ ،‬بین المللی شــدن مدیران هلدینگ های داخلی بود‪ ،‬متاسفانه باید گفت‬ ‫کــه مدیران کنونی هلدینگ ها از باال به پایین نــگاه می کنند‪ ،‬در حالی که امروزه نگاه از پایین به باال اســت‪ .‬رویکرد پنجمین دور از‬ ‫برگزاری این کنفرانس در شــهریورماه ‪ ، 97‬ترویح و تشــویق بنگاه های اقتصادی در راستای پیوســتن به زنجیره تامین و همچنین‬ ‫استفاده از بازار سرمایه در حمایت از کاالی ایرانی خواهد بود‪.‬‬ ‫‪18‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫پرونده فوالد‬ ‫حکمتوقفصادراتمحصوالتصنعتی‬ ‫درسایهیکفرمول‬ ‫اقدام وزارت صمت در انتشار فرمولی جدید برای تعیین قیمت فوالد‪ ،‬مس و الومینیم با سرتیتر‬ ‫"پیشنهاد" ‪ ،‬فعاالن بازار سرمایه و صنعت را با این بهت مواجه ساخت که ایا هدف حمایت از صنعت‬ ‫به معنای توقف صادرات تعبیر خواهد شد؟ تنها در مورد یک محصول فوالد‪ ،‬در شرایطی که ترامپ‬ ‫تعرفه واردات فوالد به کشورش را ‪ 25‬درصد تعیین کرده است‪ ،‬در کشور ما سیاست ها و تصمیمات‬ ‫انگونه که انتظار می رود به نفع حمایت از صنعت اتخاذ نمی شود‪ .‬در واقع سال گذشته بود که وزیر‬ ‫صنعت معدن و تجارت در همایش فوالد‪ ،‬تاکیدمی کرد که روش و مشی اش‪ ،‬مداخله در قیمت گذاری‬ ‫محصول نیست تا به تبع ان خواستار ارایه پیشنهادات برای رفع چالش های طرح جامع فوالد شود؛‬ ‫اما به فاصله چند ماه پس از اعالم مواضعش‪ ،‬تصمیم بر ان گرفت تا در سال حمایت از تولید کاالی‬ ‫ایرانی‪ ،‬فرمولی را برای محصوالت صنعتی ارایه کند که برخالف سیاست های هدف گذاری شده در‬ ‫طرح جامع فوالد مبنی بر صادرات فوالدکشور به بازارهای جهانی‪ ،‬حکم توقف را می دهد در واقع‬ ‫اینگونه به نظر می رسد که پس از بهره برداری از طرح های فوالدی در کشور و افزایش تولید‪ ،‬صرفا‬ ‫مصرف فوالد در بازار داخلی صورت گیرد و نگاه به بازارهای خارج از اولویت خارج شود‪.‬‬ ‫فرمولی در برابر جامعه ضعیف سهامداران خرد‬ ‫بهرام شکوری‬ ‫جایگاه مکانیزم بورس در تعیین قیمت بر کســی پوشــیده نیست‪ .‬در واقع جهت حرکت به‬ ‫سمت اقتصاد ازاد و خروج از نظام قیمت گذاری دستوری‪ ،‬بورس کاال می تواند نقش بسزایی در‬ ‫تحقق این امر ایفا نماید‪ .‬با افزایش حجم معامالت محصوالت پتروشیمی‪ ،‬فلزات و معادن‪ ،‬لزوم‬ ‫تعیین روش قیمت گذاری پایه اصولی بســیار حائز اهمیت می باشــد‪ .‬اخیرا ً نیز فرمول هایی به‬ ‫منظور تعیین قیمت های پایه برای مس‪ ،‬فوالد و الومینیوم در بورس کاال توسط وزارت صمت‪،‬‬ ‫با هدف جلوگیری از افزایش بی رویه قیمت ها به دلیل اعتراض صنایع پایین دستی ارائه گردیده‬ ‫است‪ .‬در واقع در فرمول پیشنهادی قیمت پایه محصوالت فوالدی در بورس‪ ،‬نرخ ارز مبادله ای‬ ‫ضرب در ‪ ۹۵‬درصد فوب خلیج فارس ارائه شــده اســت و همچنین برای قیمت پایه شــمش‬ ‫الومینیــوم و کاتد مس نیز نــرخ ارز مبادله ای ضرب در پریمیوم دالر بــه اضافه ‪ LME‬لندن‬ ‫بر مبنای دالر در نظر گرفته شــده اســت‪ .‬درصورتی که نرخ ارز مبادله ای بعد ‪ 21‬فروردین ماه‬ ‫‪ ،1397‬با تک نرخی شــدن قیمت ارز‪ ،‬دیگر مفهمومی ندارد‪ .‬هرچند درحال حاضر تک نرخی‬ ‫شــدن ارز جدای از موضوع نرخ ان‪ ،‬اتفاق مثبتی اســت و از ایجاد رانت برای گروهی که با ارز‬ ‫مبادالتی اقدام به واردات می نمودند و با احتســاب ارز ازاد‪ ،‬محصــوالت خود را به بازار عرضه‬ ‫می کردند‪ ،‬جلوگیری خواهد شــد؛ اما بیم ان می رود که با توجه به دستوری بودن قیمت دالر‬ ‫اعالم شده توسط دولت‪ ،‬پس از کاهش التهابات اخیر بازار‪ ،‬مجددا شاهد افزایش افسار گسیخته‬ ‫نرخ دالر و چند نرخی شدن قیمت ارز در کشور باشیم‪ .‬همانطور که پیش از تصمیم اخیر دولت‬ ‫مبنی بر تک نرخی شدن قیمت دالر‪ ،‬بازار ارز شاهد تفاوت فاحش بیش از ‪ 2000‬تومان بین نرخ‬ ‫ارز مبادله ای با نرخ ارز ازاد بود‪ .‬بنابراین به دلیل عدم قطعیت در ماندگاری سیاست تک نرخی‬ ‫دالر برای چند روز‪ ،‬چند ماه یا چند ســال‪ ،‬الزم اســت همچنان پیــش از تصویب فرمول های‬ ‫پیشنهادی تعیین قیمت پایه مس‪ ،‬فوالد و الومینیوم به عواقب استفاده از ارز مبادله ای در این‬ ‫فرمول پرداخته شود‪ .‬در واقع حال که سیاست تک نرخی ارز اتخاذ گردیده است و درحال حاضر‬ ‫تفاوتی بین نرخ ارز ازاد و مبادله ای وجود ندارد‪ ،‬بنابراین اســاس فرمول پیشــنهادی با چالش‬ ‫رئیس کمیسیون معادن و صنایع معدنی اتاق بازرگانی ایران‬ ‫مواجه گردیده و نیازمند بازنگری است‪ .‬اما در صورت عدم ثبات تک نرخی بودن ارز‪ ،‬فرمول های‬ ‫پیشنهادی می توانند باعث بروز مشکالتی از جمله عدم تمایل تولیدکنندگان صنایع باالدستی‬ ‫به عرضه محصوالت در بورس کاال‪ ،‬چند نرخی شــدن محصوالت مشابه‪ ،‬ضرر سهامداران خرد‬ ‫در بورس و ایجــاد رانت گردد‪ .‬در رابطه با عدم تمایل به عرضــه محصوالت در بازار داخلی‪ ،‬در‬ ‫نظر بگیرید کــه تولیدکننده بیلت امکان عرضه محصول خود در بــازار جهانی و با نرخ جهانی‬ ‫‪ 500‬دالر بر تن را دارد‪ ،‬در حالی که اگر این تولیدکننــده بخواهد بیلت را در بورس کاال و با ارز‬ ‫مبادالتی که پیش از تک نرخی شــدن دالر تقریباً معادل ‪ 3800‬تومان بود‪ ،‬عرضه نماید‪ ،‬باید‬ ‫به بهای ‪ 308‬دالر در هر تن بیلت راضــی گردد که در واقع انتخابی غیرمنطقی به نظر می اید و‬ ‫بنابراین از عرضه به بازار داخل سرباز خواهد زد‪ .‬از طرفی استفاده از نرخ ارز مبادله ای در بورس‬ ‫و نرخ ارز ازاد در بازار‪ ،‬چند نرخی شــدن بهای محصوالت مشــابه پدیــد می اید که می تواند‬ ‫نظم و تعادل بازار را برهم زند‪ .‬در رابطه با ضرر ســهامداران خرد باید توجه داشت که گرچه در‬ ‫ظاهر فرمول های عنوان شــده با پیشنهاد محاسبه بر اســاس ارز مبادالتی‪ ،‬به منظورمدیریت‬ ‫تکانه های تورمی جهش دالر و جلوگیری از افزایش بی رویه قیمت محصوالت باالدســتی است‬ ‫اما در واقع هزینه این مدیریت را جامعه ضعیف ســهام داران خرد نیز پرداخت می کنند چراکه‬ ‫با بازگشــت ارز مبادالتی که قطعاً کم تر از نرخ ارز ازاد است قیمت فروش محصوالت با کاهش‬ ‫محسوسی مواجه خواهد شد و سود حاصله این شرکت ها کاهش خواهد یافت بنابراین کاهش‬ ‫ســود گزارش شده در بورس در واقع باعث کاهش ارزش ســهام سهام داران می گردد‪ .‬بنابراین‬ ‫ســنگینی عواقب این تصمیم بر دوش ســهام داران نیز خواهد بود‪ .‬از دیگر عواقب بازگشت ارز‬ ‫مبادله ای و تصویب این پیشــنهاد قیمت گذاری‪ ،‬ایجاد رانت برای تولیدکنندگان صنایع پایین‬ ‫دستی است‪ .‬چراکه تولیدکنندگان صنایع پایین دســتی‪ ،‬با بهره گیری از قیمت های پایین تر‬ ‫محصوالت مورد نیاز خود در بورس کاال‪ ،‬به واســطه ارز مبادالتی‪ ،‬قیمت تمام شــده محصول‬ ‫تولیدی خود را کاهش می دهند‪ .‬این درحالیست که تولیدکنندگان صنایع پایین دستی نه تنها‬ ‫‪1‬‬ ‫با محدودیت ها و ممنوعیت های صادراتی مواجه نیستند بلکه با برخورداری‬ ‫از معافیت های صادراتی و حتی جوایز صادراتی قادر خواهند بود محصوالت‬ ‫خود را با قیمت های جهانــی در بازار جهانی عرضه نماینــد‪ .‬در واقع اجرای‬ ‫فرمول های پیشــنهادی درصورت عدم ثبات ارز تک نرخی‪ ،‬اتفاقی دو ســر برد‬ ‫برای تولیدکنندگان صنایع پایین دستی می باشد چراکه از یک طرف مواد اولیه خود را ارزانتر‬ ‫دریافت می کنند و از طرف دیگر با قیمت جهانی به بازارهای خارجی صادر خواهند کرد که در‬ ‫حقیقت به وجود امدن این حاشــیه ســود باال‪ ،‬تولیدکنندگان صنایع پایین دستی را از عرضه‬ ‫محصــوالت به بازار داخل با قیمت هــای پایین منصرف می کند و درنتیجــه در بازار داخلی با‬ ‫مشکل کمبود عرضه مواجه خواهد شد‪.‬‬ ‫از ســوی دیگر به وجود امدن حمایت هایی از این دســت از صنایع پایین دستی‪ ،‬اعتراض و‬ ‫دلسردی صنایع باالدســتی را به همراه خواهد داشــت چراکه بازار به صورت دستوری به نفع‬ ‫تولیدکنندگان صنایع پایین دســتی سوق خواهد یافت‪ .‬در واقع پیشنهاد ارائه این فرمول ها به‬ ‫ســبب اعتراضات صنایع پایین دستی و به بهانه حاشیه سود باال صنایع باالدستی به دلیل رشد‬ ‫قیمت های جهانی بوده اســت اما ایا در نظر گرفتن تخفیف به دلیل افزایش قیمت های جهانی‬ ‫برای خریداران منطق درستی دارد؟ ایا دولت نیز حاضر است با توجه به افزایش ‪ 180‬درصدی‬ ‫قیمت جهانی هر بشــکه نفت‪ ،‬ان را ارزانتر به خریداران خود عرضه کند؟ ‪ .‬پس چگونه می توان‬ ‫انتظار داشت که افزایش جهانی قیمت محصوالت فوالدی توجیهی منطقی برای ارائه تخفیف‬ ‫به مصرف کنندگان این محصوالت باشد‪.‬‬ ‫بنابراین با توجه به حســاس بودن بازار نســبت به ایجاد تغییرات انــدک در قیمت ها‪ ،‬بهتر‬ ‫اســت قبل اتخاذ هر تصمیم در غالب قانون‪ ،‬ایین نامه و مقررات در هر حوزه‪ ،‬ابتدا تمام جوانب‬ ‫را به صورت کارشناســانه بررســی نمود تا از وقوع اعتراضات جانبی بخش های متضرر پیش از‬ ‫هر اقدامی جلوگیری بــه عمل اید‪ .‬در واقع اجرای یک تصمیم در ســطح کالن نباید منجر به‬ ‫ایجاد امتیاز برای یک گروه به بهای حذف منافع گروه دیگر صورت گیرد بلکه می بایست اتخاذ‬ ‫تصمیمات این چنینی منافع تمام ذی نفعان را در نظر بگیــرد تا منجر به افزایش رفاه جامعه و‬ ‫رشد اقتصادی کشور گردد‪.‬‬ ‫پرونده فوالد‬ ‫این ره که تو میروی به‪...‬‬ ‫امیررضا کاویانی‬ ‫سرپرست پستهای گاز فوالد خراسان‬ ‫ســال ‪ 96‬با تمام فراز و نشیب ها و دشــواری های خود برای‬ ‫صنعت فــوالد با نوید روزهای خوش برای ایــن صنعت به پایان‬ ‫رســید‪ .‬خروج از بحران برای صنعت فوالد و جبران دوران رکود‬ ‫چندین ساله شرکتها را تا اســتانه تعطیلی و کاهش تولید برده‬ ‫بود‪ .‬صنعتی که واقعا در کشــور ما جزء معدود صنایعی است که‬ ‫مزیت تولیدی ان بواســطه داشــتن منابع اولیه داخلی‪ ،‬منابع‬ ‫انسانی کارازموده‪ ،‬همچنین بازار مصرف روبه رشد‪ ،‬قرار گرفتن‬ ‫کشــور در منطقه استراتژیک و دسترســی به ابهای ازاد ما را بر‬ ‫ان می کند که با توســعه این صنایع زمینه اشــتغال زایی و رشد‬ ‫صنعتی کشور عزیزمان ایران را فراهم اوریم‪.‬‬ ‫متاســفانه با شروع ســال ‪ 97‬و اتفاقات ناخوشایند در زمینه‬ ‫اقتصادی و ارزی در کشــور‪ ،‬شــاهد تصمیم گیریهای عجوالنه‬ ‫و گاهی در تضاد با منافع بلندمدت صنایع باال دســتی کشــور‬ ‫بودیم‪ .‬بحثــی که در این گفت وگو می خواهیــم به ان بپردازیم‬ ‫در رابطه با مشــکالت گریبانگیر صنعت فوالد و صنایع وابســته‬ ‫ان در صورت اجرای این مصوبه ها و پیشنهادات احساسی است‪.‬‬ ‫پیشــنهاد قیمت گذاری محصوالت باالدستی صنایع فوالد مثل‬ ‫کنستانتره‪ ،‬گندله و شمش بر اساس نرخ ارز مبادله ای و دستوری‬ ‫در استانه سال ‪ 97‬نشــان از نگرش غیر کارشناسی در این حوزه‬ ‫و دقیقا اهدافی جهت خالف شعار ســال ‪ 97‬مبنی بر حمایت از‬ ‫کاالی ایرانــی دارد و باعث کاهش ســرمایه گذاری و اضمحالل‬ ‫تدریجی این صنعت می شود؛ در این بحث سعی می کنم زوایای‬ ‫ابهام انگیز این تصمیم گیری را روشن نمایم‪:‬‬ ‫در ابتدا بایــد بگویم که عمال با این تصمیم و ایجاد قیمت های‬ ‫متفاوت داخلــی و صادراتی‪ ،‬شــفافیت قیمت گــذاری در بازار‬ ‫دچار اخالل می شــود و با ایجاد نظام دو نرخی راهی را می رویم‬ ‫که هم اکنون در حــوزه ارز و نظام چند نرخی ما را با مشــکالت‬ ‫عدیده مواجه کرده اســت‪ .‬در واقع باعث بوجود امدن رانت هایی‬ ‫می گردیم کــه عمال هیچ گونــه نظارتی بر انها نداریــم و البته‬ ‫انها هم الزام به پاســخگویی در مقابــل تولید کنندگان و نهادی‬ ‫نیستند؛ به واقعه این امر سبب می شود سرمایه ای که باید صرف‬ ‫سرمایه گذاری در این صنعت شود به سطوح غیر شفاف و بعضا به‬ ‫رانتهای خاص انتقال یابد و البتــه در دراز مدت این موضوع هم‬ ‫به زیــان تولید کننده و هم مصرف کننده واقعــی خواهد بود‪ .‬در‬ ‫ابتدای این چرخه‪ ،‬شرکت های سنگ اهنی قرار دارند که بواسطه‬ ‫فرمــول قیمت گذاری محصــوالت بر مبنای نرخ شــمش فوالد‬ ‫خوزســتان‪ ،‬دچار زیان گردیده و طرحهای توســعه این شرکتها‬ ‫را که نیازمند ســرمایه گذاری مداوم و بــروز کردن تجهیزات در‬ ‫معادن است‪ ،‬را با اخالل مواجه می کند‪ ،‬شرکت هایی مانند چادر‬ ‫ملو که باید از همین حاال در اندیشه جایگزین کردن معادن خود‬ ‫باشــند تا هم نیاز داخلی را تامین کنند و هــم به تامین خوراک‬ ‫زیر مجموعه های خود بپردازند‪ ،‬در واقع با پایین امدن حاشــیه‬ ‫سود عمال رغبت سهامداران عمده به انجام سرمایه گذاری مجدد‬ ‫در این صنعت کاهش یافته و باعث می شــود کشــور عزیزمان از‬ ‫این مزیت خدادادی اســتفاده الزم را نبــرد‪ ،‬بطوری که با اخالل‬ ‫بازارهای داخلی در عرضه و کمبود مواد اولیه‪ ،‬بازارهای صادراتی‬ ‫را تقدیم رقبای خارجی می کنیم‪ .‬در صورتی که حاشیه سود این‬ ‫شرکتها کاهش یابد بواسطه نوسانات شدیدی که این صنعت در‬ ‫سال های متمادی تجربه می نماید‪ ،‬ممکن است با ورود مجدد به‬ ‫سال های رکود‪ ،‬فرصت و نقدینگی الزم برای این شرکتها براحتی‬ ‫فراهم نشود و در سال های بعد دود نتایج این تصمیم گیری اشتباه‬ ‫به چشــم تمام صنایع بعدی این زنجیره و همچین صنایع پایین‬ ‫دستی برود؛ ان وقت کشور مجبور به خرید سنگ اهن و واردات‬ ‫جهت تامین شــرکتهای داخلی خواهد بــود؛ در ان زمان دیگر‬ ‫نمی توان نرخ ها را تعیین کرد‪ ،‬نظام دستوری در ان موقعیت عمال‬ ‫کاربردی نداشته و تنها باعث از دست رفتن بهترین موقعیت رشد‬ ‫و توسعه صنایع فوالدی ما می شود‪ .‬بر این اساس توصیه می شود‬ ‫که وزارت صنعت با سیاستهای تشویقی سود حاصله این شرکتها‬ ‫را در این دوران به توســعه همه جانبه اختصاص دهد‪ ،‬همچنین‬ ‫افزایش راندمــان و تجهیز انها به دانــش و تکنولوژی روز دنیا را‬ ‫برای انها رقم زند تا به این واسطه توان ما در مقابل رقبای خارجی‬ ‫افزایش یابد تا بتوانیم در ســال های رکود با تکیه به این ابزارها و‬ ‫پیشــرفتها در مقابل این بحرانها دوام اوریم‪ .‬عدم سرمایه گذاری‬ ‫اتی در شــرکتهای معدنی‪ ،‬در فقدان تصمیمات سنجیده باعث‬ ‫می شــود تامین خوراک این واحد ها با پیامدهــای همین نظام‬ ‫دستوری غیرممکن شــود‪ .‬با اســتفاده از همین نظام دستوری‬ ‫ظرفیت های صادراتی این صنعت که با هزاران مشــکل‪ ،‬سعی و‬ ‫تالش فراوان بدســت امده به راحتی جهت تامین نیاز داخلی از‬ ‫دســت برود‪ ...‬در زمانی که ما بیش از هر چیز به ایجاد اشــتغال‪،‬‬ ‫صادرات و دریافــت ارز خارجی برای نیازهای داخلی و توســعه‬ ‫صنایع مادر نیازمندیم‪ ،‬فرمولی ارایه می شــود که سایه نگرانی را‬ ‫بر صنایع می گســتراند‪ .‬به این فرمول دقت کنید با توجه به نرخ‬ ‫ارز ‪ 4200‬تومانــی مصوبه دولت‪ ،‬قیمت شــمش صادراتی ‪510‬‬ ‫دالر و فوب خلیج فارس‪ ،‬قیمت شــمش فوالد خوزستان حدود‬ ‫‪ 2034= 510*95 .0 *4200‬تومان می شــود‪ .‬دقت کنیم نرخ‬ ‫شــمش فوالد داخلی هم اکنون در محدوده ‪ 2400‬تومانی است‪،‬‬ ‫در صورتی که یک شــرکت فوالدی با ظرفیــت یک میلیون تنی‬ ‫مجبور به فروش با این نرخها گــردد‪ ،‬زیانی معادل ‪ 400‬میلیارد‬ ‫تومان به این شــرکت به بهانه اســتفاده از انرژی یارانه ای و نظام‬ ‫فروش دســتوری در کشور تحمیل می شــود‪ .‬جالب است ما این‬ ‫یارانــه را حاضریم از صنایع و جیب ســهامداران و شــرکتهایی‬ ‫پرداخت کنیم که متعلق به ســازمانها و ارگانهایی هســتند که‬ ‫بعضا خودشــان جهت تامین حقوق بازنشستگان دچار مشکالت‬ ‫فراوان هستند و در سال های اینده مشکل این صندوق ها بواسطه‬ ‫سیاستهای اشتباه مجدد به خود دولت تسری می یابد‪ ،‬در مقابل‬ ‫ســود و رانت حاصله به جیب افراد و شــرکتهای خاص ســرازیر‬ ‫می شود‪ ،‬شــرکت هایی که بواســطه عدم به روز شدن تجهیزات‬ ‫و استفاده از تکنولوژی فرســوده و راندمان پایین‪ ،‬توان رقابت با‬ ‫رقبای جهانی خود را با قیمتهای واقعی ندارند و همواره متقاضی‬ ‫تخفیف و کاهش قیمت مواد اولیه و اســتفاده از منابع شرکتهای‬ ‫باال دســتی این صنعت اند‪ .‬نکته دیگر که باید به ان توجه داشت‬ ‫در سال های رکود هیچ کمک و مساعدتی از سوی دولت و صنایع‬ ‫پایین دستی برای حل مشــکالت این صنایع صورت نپذیرفت؛‬ ‫‪2‬‬ ‫به گونه ای که این شــرکتها مجبور به استفاده از‬ ‫تســهیالت مالی بعضا گران قیمت برای اجرای طرح های توسعه‬ ‫و یا سراپا نگهداشتن واحدهای تولیدی خود شدند‪ .‬حال چگونه‬ ‫است که با رونق این صنعت در جهان و تاثیر ان بر صنایع داخلی‬ ‫باید این شــرکتها را از این مزیت کشــور محروم ســازیم‪ .‬الزم‬ ‫بذکر نیســت که عنوان کنیم شــرکتهای فوالدی و سنگ اهنی‬ ‫داخلی بخاطر مشــکالت عدیده ای که در تامین قطعات و لوازم‬ ‫مصرفی شرکتهای خود در ســال های تحریم و بعضا هم اکنون با‬ ‫ان مواجه هســتند و هزینه های تمام شــده کاال در این شرکتها‬ ‫باال رفته اســت‪ ،‬عمال قســمتی از این یارانه پرداختی در بخش‬ ‫انرژی در الیه های هزینه بر‪ ،‬ناخواســته ایجاد شده گرفتار شده و‬ ‫از بین می رود‪ .‬مزیت ان یارانه قبل از اســتفاده از بین رفته است‪.‬‬ ‫وزارت صنعت به عنوان متولی صنایع کشــور باید این شرایط را‬ ‫درک کرده و با استفاده از مشوق ها و تخفیفاتی بمانند کشورهایی‬ ‫همچون چین باعث قدرتمند تر شدن شرکتهای داخلی در رقابت‬ ‫با رقبای خارجی خود شود‪ .‬کاش بجای نظام دستوری و حمایت‬ ‫یارانه ای قیمتی که طرحی شکست خورده هم برای تولید کننده‬ ‫و هم مصرف کننده می باشد‪ ،‬صنایع پایین دستی را با سیاستهای‬ ‫تشــویقی‪ ،‬ملزم به اســتفاده از تکنولوژی روز و کاهش هزینه ها‬ ‫می نمود تا این صنایع هم توان رقابت با رقبای جهانی را بدســت‬ ‫اورد و با ارزاوری و ایجاد ظرفیت هــای جدید تولیدی همدوش‬ ‫صنایع باال دســتی خود برای کشــور عزیزمان افتخار افریند‪ .‬با‬ ‫وضع قوانینی این چنینی باعث می شــویم که شرکتها به سمت‬ ‫صادرات قدم بردارند و بازار داخلــی را دچار تالطم می کنیم؛ در‬ ‫صورتی که وضع عوارض بــر صادرات را زیاد کنیم تا نیاز داخل را‬ ‫جبران نماییم‪ ،‬باعث از دســت دادن بازارهای خارجی و کاهش‬ ‫صادرات غیر نفتی که در ســال ‪ 96‬صنعت معدن موفق به کسب‬ ‫درامد هشت میلیارد و ‪500‬میلیون دالری برای کشور عزیزمان‬ ‫و ‪20‬درصدی از صادرات کل بوده را از دست می دهیم‪.‬‬ ‫در پایان الزم اســت دوبــاره یاداوری کنیــم در صورتی که‬ ‫بخواهیــم جهانی شــویم‪ ،‬مجبوریم جهانی فکــر کنیم‪ .‬باید به‬ ‫سمت شــفافیت و سیســتم عرضه و تقاضا پیش رویم‪ .‬اگر قرار‬ ‫بر ارایه تخفیف از ســوی تولید کنندگان باالدستی هست‪ ،‬باید با‬ ‫تعامل خریدار و فروشــنده این امر حاصل شود نه با ایجاد رانت‬ ‫برای یک سری شــرکت ها یا افراد خاص‪ .‬از‪ ،‬دست بردن بر جیب‬ ‫ســهامداران این شــرکتها که عمدتا صندوقهای بازنشستگی‬ ‫و سرمایه گذاری بازنشستگی هســتند اجتناب کرده چون این‬ ‫پول عین حق الناس اســت و شرعا و عرفا درســت نیست‪ .‬این‬ ‫گروه را که همواره در شــرایط رکود جهانی و افت قیمت ســهام‬ ‫و ارزش دارای ها تنها بودند و این صنعت را با مشــکالت فراوان‬ ‫سرپا نگه داشتند با تصمیمات احساسی و شبه انگیز دچار بحران‬ ‫نکنیم‪ .‬بیایم با خرد جمعی و با اســتفاده از نظرات کارشناســان‬ ‫در بخشهای صنایع باالدســتی و پایین دستی‪ ،‬وزارت صنعت و‬ ‫کارشناسان سازمان بورس‪ ،‬ســهامداران و تحلیلگران بازارهای‬ ‫جهانی تصمیمی درست در جهت افزایش توان رقابتی و افزایش‬ ‫ظرفیت های داخلــی این صنعت انجام دهیــم‪ .‬دیگر ازموده را‬ ‫ازمودن خطاست‪ .‬سال ‪ 97‬در راســتای شعار ملی قدم برداریم‬ ‫حمایت از صنایع داخلی نه تضعیف صنایع مادر‪.‬‬ ‫‪19‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫نگرانیازافتشاخص‬ ‫صنعتازیکفرمول‬ ‫مرضیه ناجی‬ ‫کارشناسبازارسرمایه‬ ‫اخیرا ً وزارت صمت در نامه ای فرمولی پیشــنهاد داده که بر اساس‬ ‫ان نرخ پایه شــمش فــوالدی‪ ،‬الومینیومی و مســی در بورس تعیین‬ ‫می شــد‪ ،‬اکنون از یک فرمول خاصی برخوردار شده است‪ .‬هدف از این‬ ‫سیاستگذاری جلوگیری از افزایش بی رویه قیمت ها و حمایت از صنایع‬ ‫پایین دستی و حرکت بیشتر به سمت بازار رقابتی و جهانی عنوان شده‬ ‫است‪ .‬دو نکته اساسی در فرمول پیشنهادی به چشم می خورد‪ ،‬نخست‬ ‫اینکه‪ ،‬فرمول پیشــنهادی برای قیمت نهایی نیست و در واقع پیشنهاد‬ ‫روش تعیین قیمــت پایه این محصوالت اســت‪ .‬دوم اینکه‪ ،‬از نرخ ارز‬ ‫مبادله ای برای تعیین قمیت استفاده شده است‪ .‬این در شرایطی است‬ ‫که نرخ ارز از سوی دولت تک نرخی اعالم شده و برابر ‪ 4200‬تومان در‬ ‫نظر گرفته شده است‪ .‬اما فارغ از این بحث‪ ،‬ایا این سیاستگذاری اهداف‬ ‫مذکــور را محقق می کند؟ تاثیر ان بر وضعیــت تولیدکنندگان فوالد‪،‬‬ ‫مس و الومینیوم و همچنین شــرکت های پایین دســتی انها چگونه‬ ‫است؟‬ ‫اگرچه پاسخ به این سواالت ساده نیست اما در یک نگاه کلی می توان‬ ‫گفت به نظر می رسد‪ ،‬شاید با درســت اجرا شدن ان‪ ،‬نفعی یک طرفه‬ ‫برای صنایع پایین دســتی داشته باشــد‪ ،‬زیرا کاهش قمیت مواد اولیه‬ ‫برای انها‪ ،‬افزایش حاشیه ســود را به همراه خواهد داشت‪ .‬اما از سوی‬ ‫دیگر با ورود افراد سودجو ممکن است باعث ایجاد رانت شود‪ ،‬این افراد‬ ‫به عنــوان مصرف کننده این محصوالت را با قیمت پایین در بورس کاال‬ ‫خریداری می کننــد و در نهایت با قیمت باالتر صادر می کنند‪ .‬بنابراین‬ ‫یک فرصــت اربیتراژی بوجود می ایــد و در نهایت هــدف اصلی این‬ ‫نرخ گذاری یعنی تقسیم سود افزایش قیمت جهانی فلزات میان صنایع‬ ‫باالدســتی و صنایع پایین دســتی‪ ،‬با جای گرفتن این سود در جیب‬ ‫دالالن‪ ،‬ناکام خواهــد ماند‪ .‬در طرف دیگر این ماجــرا تولیدکنندگان‬ ‫این محصوالت قرار دارند که ممکن اســت تمایل بیشتری برای عرضه‬ ‫محصوالت خود در بازار ازاد جهانی داشــته باشــند تا اینکه بخواهند‬ ‫محصول خود را در بازاری با قیمت دستوری عرضه کنند و این کاهش‬ ‫عرضه در بورس کاال خود به خود باعث شکست این سیاست خواهد شد‬ ‫زیرا قیمت نهایی توســط مکانیسم عرضه و تقاضا در بورس کاال تعیین‬ ‫می شــود‪ .‬و اما در صورت عدم امکان صادرات برای این شــرکت ها و یا‬ ‫کم تر شدن مقدار صادرات (بدلیل تحریم ها) با وجود این نرخ دستوری‬ ‫باعث کاهش حاشیه سود این شــرکت ها می شود‪ .‬چون مواد اولیه انها‬ ‫که عمال با نرخ دالر ازاد وارد می شــود افزایش می یابد و از‬ ‫طرفی نمی توانند قیمت محصوالت خود را متناسب‬ ‫با افزایش قیمت دالر افزایــش دهند‪ .‬در نهایت‬ ‫این جریان باعث کاهش ســوداوری و کاهش‬ ‫قیمت انها در بازار سهام می شــود‪ .‬با توجه به‬ ‫وزن زیاد این شــرکت ها مثل فــوالد مبارکه‬ ‫اصفهان‪ ،‬ذوب اهن و‪ ...‬در شــاخص‪ ،‬شاهد افت‬ ‫شاخص بازار خواهیم بود‪.‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪20‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫پرونده فوالد‬ ‫وپایانی خوش‬ ‫برای هفت طرح فوالدی کشور‪...‬‬ ‫ایاهفتطرحاستانیفوالدی‪،‬بورسکاالرابهعنوانمکانیشفافبرایقیمت گذاریانتخابمی کنند؟‬ ‫در سال ‪ 1385‬با کلید خوردن هفت طرح کالن فوالدی کشور‪ ،‬هدف گذاری شده بود که هریک از طرح های مذکور ظرفیت تولید فوالد کشور را بین ‪ 800‬تا یک میلیون تن افزایش‬ ‫دهند‪ .‬اما تعریف بازه زمانی ‪ 36‬ماهه برای اجرای این طرح ها به نظر می رسید که زمانی نبود که قادر به حل چالش های پیش روی اجرای این طرح ملی باشد‪ .‬بر این اساس بود که‬ ‫تردید در غیر اقتصادی بودن این هفت طرح فوالدی یا همان طرح های استانی‪ ،‬حکم به انحالل شرکت ملی فوالدایران داد‪ .‬اما در سال ‪ 1393‬با پوست اندازی شرکت ملی فوالد‬ ‫در دولت یازدهم‪ ،‬این شرکت تولیت صنعت فوالد کشور را عهده دار و مقرر شد تا طرح های هفت گانه فوالدی کشور را که از سال ‪ 1386‬در یک رکود و رخوت فرو رفته بودند را‬ ‫پیگیری کند‪ .‬بر این اساس طی گفت وگویی با بیست و دومین مدیرعامل شرکت ملی فوالد که همزمان عضویت در هیئت مدیره بورس کاالی ایران و شرکت ذوب اهن اصفهان را‬ ‫نیز دارد‪ ،‬به بررسی اخرین وضعیت فوالد کشور پرداختیم‪ .‬دراین گفت وگو مهندس منصور یزدی زاده معتقد است که بورس کاال به عنوان شفاف ترین بازاری است که می تواند پایه‬ ‫و مبنای مناسبی برای قیمت گذاری تمام محصوالت فوالدی کشور به عنوان محصول نهایی و دیگر زنجیره تولید فوالد باشد‪ .‬مشروح این گفت وگو در ذیل امده است‬ ‫که با هم می خوانیم‪:‬‬ ‫پرونده فوالد‬ ‫درحال حاضر فعــاالن این صنعت معتقدند که فوالد‬ ‫اقای یزدی زاده با توجه به اجرای طرح های هفت گانه‬ ‫فوالد‪ ،‬برنامه شما پس از دست یابی به فوالد ‪ 55‬میلیون تنی داخلی گران تر از فوالد خارجی است‪.‬‬ ‫خیر ‪ ،‬االن پایین تر است‪ .‬بحث هایی مطرح است که در بورس کاال‬ ‫چیست؟‬ ‫طرح جامع فوالد با تصویب در ســتاد فــوالد‪ ،‬در وزارت صنعت‪ ،‬قیمت گذاری فوالد کنترل شــده و میزان حد نوسانات ان مشخص‬ ‫معدن و تجارت به عنوان متولی توســعه صنایع کشور از جمله فوالد‪ ،‬گردد‪ .‬در بورس کاال مجموعه قوانین و ضوابطی وجود دارد و مانع از‬ ‫به یک ســند تبدیل شد‪ .‬وقتی ســتاد فوالد به عنوان باالترین مرجع ان می شود که هر محصولی به صورت افسار گسیخته قیمت گذاری‬ ‫تصمیم گیری در بحث فوالد کشــور این طرح را به تصویب می رساند شــده و فروخته شود‪ .‬در بورس کاال کمیته ای وجود دارد که قیمت‬ ‫در نتیجــه باید تعادلی در زنجیــره فوالد از باالترین تــا پایین ترین اعالمی بر اســاس اخرین قیمت بورس‪ ،‬قیمت جهانی‪ ،‬قیمت های‬ ‫مقام شکل گیرد‪ .‬در این میان برای رســیدن به عدد ‪ 55‬میلیون تن بازار بررســی و در نهایــت قیمت پایه ای برای ان تعیین می شــود‬ ‫فوالد خام و ایجاد ظرفیت ها‪ ،‬اگر موانعی باشــد در ســتاد مزبور به که بر روی تابلو قرار می گیرد‪ ،‬تا در رقابت عددی مشــخص شــود‪.‬‬ ‫بحث و تصمیم گیری گذاشته می شــود و مسیر خود را پیدا می کند‪ .‬طبعاً وقتی کشــور از وارد کننده فوالد به صادرکننده تبدیل میشود‬ ‫برنامه بعدی ما پس از دســتیابی به عــدد ‪ 55‬میلیون تُن فوالد خام‪ ،‬نباید انتظار داشــت از همین امروز قیمت فوالد بــا قیمت جهانی‬ ‫برابر باشــد‪ .‬برای مثال قیمت مبنا می تواند قیمت های‬ ‫رســیدن به محصوالت فراوری شده اســت تا بیشترین‬ ‫ارزش افزوده در صنایع فوالد ایجاد شــود‪ .‬هدف از توسعه ان واحدی که گندله صادراتی باشــد‪ .‬البته این موارد در حال بررسی است و‬ ‫را به فروش‬ ‫هنوز هیچکدام به تایید نهایی نرسیده است‪.‬‬ ‫فوالد‪ ،‬تمرکز بر صادرات ان است‪ .‬صنعت فوالد به عنوان‬ ‫یکی از منابع جایگزین نفت از پتانسیل باالی منابع غنی میرساند‪ ،‬کنستانتره‬ ‫داخلی‪ ،‬نیروی کار و تکنولوژی بومی شده برخوردار است را با توجه به نیاز وارد‬ ‫در قیمت گذاری فوالد ایا انتظارات پایین‬ ‫که باعث می شــود محصولی که مورد نیاز دنیا اســت را میکند نباید انتظار دست ها هم لحاظ می شود؟‬ ‫صادر کرده و جایگزین خوبی برای صادرات نفت داشــته داشته باشیم که‬ ‫در حال حاضر چالشــی که وجود دارد این اســت که‬ ‫کنسانتره را با‬ ‫پایین دست ها انتظار دارند شمش و اسلب مورد نیازشان‬ ‫باشــیم‪ .‬در نتیجه از سال گذشــته فاز مطالعاتی را روی‬ ‫مضربی از قیمت‬ ‫صنایع پایین دســتی اغاز کرده ایم که مشخص شود به‬ ‫را به قیمت صادراتی درخواســت کننــد‪ .‬ان واحدی که‬ ‫شمش عرضه کند‪.‬‬ ‫چه نوع محصوالتی نیاز اســت و قرار است به چه چیزی‬ ‫صادر می کند از یکســری معافیت ها برخوردار اســت‪.‬‬ ‫مضرب دادن به‬ ‫تبدیل شــوند‪ .‬برای مثال اگر قرار اســت تبدیل به میله عنوان یک مسکن ارز مورد نیازشــان را برای مواد اولیــه تامین می کنند‪.‬‬ ‫شود‪ ،‬اندازه های ان مشخص شــود‪ ،‬اگر قرار است تبدیل در دوره ای کوتاه ممکن است فوالد سازها عنوان کنند الکترودی که وارد‬ ‫می کنند امروز قیمت ان ‪ 11‬برابر شــده باشد و در طرف‬ ‫به ورقه شــود‪ ،‬نوع ان مقرر گردد‪.‬اگر فوالد های ضد زنگ‬ ‫میتواند میسر‬ ‫هســتند‪ ،‬ابعاد ان مشــخص گردد و کل محصوالتی که واقع شود‪ .‬اما در دیگر ماجرا پایین دســت ها عنوان میکنند شما گازی را‬ ‫منجر به ارزش افزوده و اشــتغال بیشتر می شود‪ ،‬مد نظر بلندمدت چاره ای مصــرف میکنید که قیمت ان یک دهــم قیمت جهانی‬ ‫قرار می گیرد‪.‬‬ ‫نداریم که برپایه اســت‪ .‬این یک موضوع روز است که کارهای کارشناسی‬ ‫عرضه و تقاضا عمل بر روی ان اعمال می شود تا به یک فرمول تعادلی برسیم‬ ‫که ایا مبنای قیمتی که در بورس کشــف میشــود باید‬ ‫در حال حاضر ایــن طرح های فوالدی چه‬ ‫کنیم‬ ‫زمانی به بهره برداری خواهند رسید؟‬ ‫متناسب با التهاب بازار نوسان داشته باشد یا اینکه دلیلی‬ ‫بر نوســان نیســت‪ .‬وقتی مازاد عرضه داریم و هر روز بر‬ ‫فــاز اول ‪ 7‬طرح فوالدی در محاســبه ‪ 55‬میلیون تن‬ ‫فوالد تولید اهن اســنفنجی اســت و غیر از دو طرح که تا‬ ‫ظرفیت فوالد کشور اضافه میشــود‪ ،‬ایا این نوسان باید‬ ‫وجود داشته باشد؟‬ ‫اخر امســال به بهره برداری میرســند‪ 5 ،‬طرح دیگر را در‬ ‫انتهای سال گذشته به اتمام رســانده ایم‪ ،‬اگرچه یکی از ان ‪ 5‬طرح‬ ‫ایا در باالدست هم با چالش هایی از این قبیل مواجه‬ ‫بهره برداری رسمی نشده اســت اما راه اندازی شده و مشغول فعالیت‬ ‫است‪ .‬طرح های میانه‪ ،‬شادگان‪ ،‬نی ریز‪ ،‬سپید دشت اوایل سال ‪ 96‬به هستیم؟‬ ‫در باال دست هم به این جمع بندی رسیده ایم‪ .‬انها هم عالقه مند‬ ‫بهره برداری رسید‪ ،‬سپید دشت هم که قرار بود در اسفند سال گذشته‬ ‫به بهره برداری برســد به دلیل ترافیک دفتر ریاست جمهوری به سال هســتند قیمتها را به روز کرده و بر روی تابلو بیاورند و عرضه کنند‪.‬‬ ‫‪ 97‬موکول شــد‪ .‬دو طرح دیگر قائنات و بافت هم بر اســاس برنامه اما نکاتی همچنان مهجور می ماند‪ .‬به عنوان مثال ذوب اهن اصفهان‬ ‫تعیین شده در نیمه نخست سال جاری به بهره برداری خواهند رسید تنها مصرف کننده سنگ اهن دانه درشت است‪ .‬تنها مصرف کننده‬ ‫زغال برای تولید کک شرکت ذوب اهن و چند شرکت زیر مجموعه‬ ‫و به این ترتیب فاز نخست طرح های هفتگانه پایان می یابد‪.‬‬ ‫میدکو هســتند‪ .‬اما به صورت موثر و مهم شرکت ذوب اهن اصفهان‬ ‫منابع تامین مالی این طرح ها از کجا تامین شده است؟ اســت‪ .‬لذا برای عرضه در بورس در حالی دو تا سه عرضه کننده در‬ ‫منابــع فاینانس فاز فوالد ســازی از چین تامین می شــود که به بخش خصوصی وجود دارد که تنها یک متقاضیی هســت‪ .‬بنابراین‬ ‫موجب این منابع مالی‪ ،‬پیشــرفتی که در ‪ 5‬طرح فوالدی داریم‪ ،‬بین باید این شــرایط در نظر گرفته شــود و حتما با پایین دســت که‬ ‫‪ 20‬تا ‪ 50‬درصد بوده اســت‪ ،‬دو طرح بافت و سبزه وار به دلیل تغییر تنها برای میل گــرد‪ 100 ،‬متقاضی وجــود دارد‪ ،‬رقابت میکنند و‬ ‫طرح میزان پیشــروی متفاوتی داشته اند‪ .‬امیدواریم سپید دشت که محصــول را میخرند‪ ،‬فرق دارد‪ .‬در باال دســت تعداد متقاضی برای‬ ‫بیشترین پیشرفت فیزیکی را داشته اســت تا اواخر امسال به عنوان رقابت محدودتر می شود‪ .‬قیمت ها در دراز مدت باید توجیه منطقی‬ ‫نخستین فاز هفتگانه به بهره برداری رسد و مابقی طرح ها به فاصله ‪ 3‬داشته باشد برای مثال اســتخراج و سرمایه گذاری در سنگ اهن و‬ ‫تا ‪ 4‬ماه به بهره برداری برسند‪ .‬تمام تالش ما این است که در سال ‪ 98‬زغال باید دالیل قانع کننده داشــته باشند‪ .‬ان واحدی که گندله را‬ ‫به فروش می رساند‪ ،‬کنســتانتره را با توجه به نیاز وارد میکند نباید‬ ‫پرونده ‪ 7‬طرح فوالدی بسته شود‪.‬‬ ‫انتظار داشته باشیم که کنسانتره را با مضربی از قیمت شمش عرضه‬ ‫باتوجه به تاکید وزیــر صمت بر ورود زنجیره فوالد به کند‪ .‬مضرب دادن به عنوان یک مســکن در دوره ای کوتاه می تواند‬ ‫بورس کاال‪ ،‬شــما به عنوان یکی از اعضاءهیئت مدیره بورس میسر واقع شــود‪ .‬اما در بلندمدت چاره ای نداریم که برپایه عرضه‬ ‫کاال‪ ،‬ایا امــکان ورود طرح های فوالد ســازی را به بورس و تقاضا عمل کنیم‪ .‬کارکرد بورس کاال این اســت و از پایین دســت‬ ‫کاال مــورد ارزیابی قرار داده اید ؟ در صــورت ورود‪ ،‬نحوه شــروع کرده و باید به باال دست برســد‪ ،‬ولی باید شرایط برای این‬ ‫قیمت گذاری انها به چگونه خواهد بود؟‬ ‫بورس کاال تنها مرجعی اســت که به صورت شــفاف می تواند به‬ ‫جریان قیمت گذاری ورود یابد‪ .‬زمانــی قیمت ها به صورت مصوب و‬ ‫در چارچوب سبد قیمت گذاری سازمان حمایت تعیین می شدند‪ ،‬اما‬ ‫از زمانی که از سیستم قیمت گذاری خارج شدند بورس تنها مرجعی‬ ‫شد که به صورت تخصصی در یک شرایط کامال رقابتی قیمت گذاری‬ ‫را برای محصــوالت پایین دســتی انجام می داد‪ ،‬پــس از ان نیمه‬ ‫کاال ها مانند شمش و اســلب وارد بور س کاال شدند‪ ،‬همینطور ورود‬ ‫محصوالت در بورس کاال به باال دســت گرایــش می یابد‪ .‬وقتی این‬ ‫اقدام در پایین دســت نتیجه بخش بود و همه شــرکتها و واحد های‬ ‫تولیدی با عرضه در بورس کاال از وجــود رانت جلوگیری کردند‪ ،‬باال‬ ‫دســت ها هم به عرضه محصوالت خود در این بازار شــفاف ترغیب‬ ‫شــدندتا فروش انها ازیک مبنای جهانی برخوردار شود‪ .‬به گونه ای‪،‬‬ ‫فوالد خوزستان محصوالت خود را وارد بورس کاال کرد‪ .‬فوالد مبارکه‬ ‫نیز اســلب خود را به ســبد محصوالت قابل عرضه اش در بورس کاال‬ ‫افزود‪ .‬وقتی واحد هایی ‪ ( DRI‬کارخانه های احیای مســتقیم) دارند‬ ‫برای فروش مــازاد مصرف‪ ،‬بورس بهترین مرجــع فروش برای انها‬ ‫محسوب می شود‪.‬‬ ‫در فرمول قیمت گذاری فــوالد‪ ،‬قیمت های جهانی تا‬ ‫چه میزان باید مورد استناد قرار گیرد؟‬ ‫توجــه به قیمت های جهانی مطرح شــده اســت امــا به صورت‬ ‫خاص‪ .‬در مورد دامنه نوســانات قیمت‪ ،‬قیمت پایه و ســقف قیمتی‬ ‫قیمت های جهانی باید مورد توجه قرار گیــرد‪ .‬برای مثال زمانی در‬ ‫فوالد وارد کننده بوده ایم و طراز تجاری ما منفی بوده اســت‪ .‬اما سال‬ ‫گذشــته از طراز تجاری منفی ‪ 12‬تُن به طراز مثبــت ‪ 5‬میلیون تُن‬ ‫رسیده ایم‪ .‬یعنی از یک کشور وارد کننده به کشور صادر کننده تبدیل‬ ‫شده ایم ‪ ،‬طبعا شرایط هم تغییر خواهد کرد‪ .‬وقتی وارد کننده هستیم‬ ‫عرضه ان در بورس و شــرایط نوسانات باید معادل ان موقعیت باشد‪.‬‬ ‫اما وقتی مازاد مصرف داشــته و صادر می کنیم باز هم شرایط تغییر‬ ‫میکند‪ ،‬یعنی انتظاری که واحد های تولید کننده دارند‪ ،‬این است که‬ ‫به قیمت صادرات به انها فروخته شود‪.‬‬ ‫عرضه و تقاضا فراهم شــود‪ .‬در نهایت کل زنجیره برای رســیدن به‬ ‫عدد‪ 55‬میلیون تُن باید گندله و ‪ ( DRI‬کارخانه احیای مســتقیم)‬ ‫داشته باشد‪.‬‬ ‫‪21‬‬ ‫‪14‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫اســت‪ .‬ممکن اســت کیفیت اروپایی را نداشته باشــد اما به دلیل‬ ‫بومی سازهایی که در ایران انجام شــده است قادر خواهد بود که به‬ ‫صورت مکمل صنعت فوالد ایران رابه عدد ‪ 55‬میلیون تن برساند‪.‬‬ ‫زنجیــره فوالد تا چه میزان توانســته از بورس کاال‬ ‫به عنوان عضو هیئت مدیره شــرکت بورس کاالی‬ ‫ایران‪ ،‬ایا در سال ‪ 1398‬که فوالد سازی به بهره برداری کامل‬ ‫تامین منابع مالی کند؟‬ ‫از کارکردهای بــورس کاال تامین مالی واحد ها اســت‪ .‬روش ها می رســد‪ ،‬قیمت گذاری از طریق بورس کاال انجام خواهد‬ ‫برای عرضه بســیار متفاوت است که درحال حاضر به روش فیزیکال شد؟‬ ‫تناقضی میان الــزام عرضه محصوالت فــوالدی در بورس کاال‬ ‫وکاغذی عمل می شــود‪ .‬در بخش تامین مالی شــرکت های سنگ‬ ‫اهن هم دو دوره پذیرش شــده اند که می توانند اوراق سلف منتشر وجود دارد که باید در ستاد فوالد بررسی شــود‪ .‬همیشه الزام بوده‬ ‫کنند‪ .‬یکی از الزام های انتشــار اوراق این است که باید عرضه کننده اســت ولی تمام فوالد ساز ها در بورس کاال محصوالت خود را عرضه‬ ‫در بورس کاال باشید در نتیجه مجموعه زنجیره فوالد برای استفاده نمی کند‪ .‬درحال حاضر ‪ 3‬شرکت بزرگ ذوب اهن‪ ،‬فوالدهای مبارکه‬ ‫و خوزستان در بورس محصوالت خود را عرضه می کنند‪،‬‬ ‫از کارکرد بورس کاال مســتلزم حضــور در بورس کاال‬ ‫هستند‪ .‬خوشــبختانه طی نشســت هایی که تا انتهای در اینده با ورود مابقی شرکت ها به صورت اقتضایی و فراخور بهره برداری‬ ‫سال گذشته برگزار می شد تقاضای زیادی برای انتشار واحدهایهفتگانه از بورس فعالیت می کنند‪ .‬این مســئله ای است که باید‬ ‫اگرمورد‬ ‫مورد اسیب شناســی قرار گیرد‪ .‬الزم به یاداوریست که‬ ‫سلف به دلیل مزیت هایی که ایجاد میکند‪ ،‬وجود داشت‪.‬‬ ‫پس بورس کاال می تواند به عنوان یک روش تامین مالی الزامقانونیقرار شرکت هایی که در بورس عرضه می کنند از معافیت مالی‬ ‫استفاده شــود‪ .‬بورس کاال می تواند بهترین محفل برای گیرند برای ورود به ‪ 10‬درصدی و ابزارهای مالی خوبی برخوردار هستند‪.‬‬ ‫بورستکلیف‬ ‫کشف قیمت با توجه به شرایط گفته شده است‪.‬‬ ‫اما‬ ‫خواهندداشت‪.‬‬ ‫ایا دالیل عدم حضور انهــا در بورس کاال‬ ‫ارزش ســرمایه گذاری ‪ 7‬طــرح فوالدی اگر ملزم به عرضه در بررسی شده است؟‬ ‫بورسکاال‬ ‫این مسئله ای اســت که هم بورس کاال و هم سازمان‬ ‫چقدر بوده است؟‬ ‫نشوندباافزایش‬ ‫حمایــت به عنوان متولی پایش قیمت هــا در بازار‪ ،‬مورد‬ ‫قرارداد فوالدسازها با شرکت چینی ‪ MCC‬استفاده‬ ‫میزانعرضهداخلی‬ ‫اسیب شناســی قرار داده اند‪ ،‬بحث هــای دیگری مطرح‬ ‫از فاینانس حدود ‪ 2‬میلیارد یورویی بوده اســت‪.‬از این‬ ‫باچالشیمواجه‬ ‫مبلغ ‪ 50‬درصد باید از طرف خود شــرکت دولتی چین خواهیمشد‪.‬چون اســت که برای عدم موضع گیری از بیــان ان صرف نظر‬ ‫تامین شود‪ 40 .‬درصد ان از طریق پیمانکاران داخلی و اگر عرضه زیاد شود و می کنــم‪ .‬در اینده با ورود واحد هــای هفتگانه اگر مورد‬ ‫‪ 10‬درصد ان اروپایی است‪ .‬این نسبت حفظ شده است قادر به صادرات الزام قانونــی قرار گیرند بــرای ورود به بــورس تکلیف‬ ‫در نتیجه نه تنهــا برای بخش فوالد ســازی بلکه برای اننباشیم‪،‬رقابت خواهند داشــت‪ .‬اما اگــر ملزم به عرضــه در بورس کاال‬ ‫تکمیل بخشــی از فاز یک برای تولید ‪ DRI‬است‪ ،‬تامین ناجوانمردانهداخلی نشــوند با افزایش میزان عرضه داخلی با چالشی مواجه‬ ‫خواهیم شد‪ .‬چون اگر عرضه زیاد شود و قادر به صادرات‬ ‫مالی شده است‪.‬‬ ‫زیادمیشود‬ ‫ان نباشــیم‪،‬رقابت ناجوانمردانه داخلی زیاد می شــود‪.‬‬ ‫ذوب اهن تا ‪ 10‬ســال پیش در حوزه ساختمانی تیراهن‬ ‫ایا یکی از دالیل طوالنی شدن اجرای این‬ ‫و میله گــرد‪ ،‬یکه تاز بود‪ .‬امــا درحال حاضر تعداد عرضه‬ ‫طرح‪ ،‬مسائل تامین منابع مالی ان بوده است؟‬ ‫کنندگانی که به صورت مذاکره تخفیفاتی به مشــتریان‬ ‫دالیل مختلفی دارد‪ .‬تا مدتی ایمیدرو کارهای تامین‬ ‫مالی را انجام می داد‪ .‬فاز نخست ان تماما با ایمیدرو و شرکا تکمیل خود می دهند‪ ،‬زیاد شده است‪.‬‬ ‫شــد و بخشــی از انها که هنوز تکمیل نشده اســت مثل انباشت و‬ ‫و اما در مورد ذوب اهن اصفهان‪ ،‬چند ســالی است‬ ‫برداشــت از طریق فاینانس در چین طی یک صورت حساب که به‬ ‫تایید بانک مرکزی و بیمه می رســد‪ ،‬به چین فرستاده و در نهایت از که این شرکت مشــمول ماده ‪ 141‬اســت‪ .‬به عنوان عضو‬ ‫طریق شرکت چینی پرداخت می شود‪ .‬البته مقداری فرایند پیچیده هیئت مدیره ذوب اهن اصفهان ایــا برنامه ای برای خروج‬ ‫ای دارد‪ .‬از سال گذشته به صورت موثرتر از خطوط فاینانسی که در شرکت از زیان دارید؟ ســاالنه حدود ‪ 600‬میلیاردتومان از‬ ‫اختیار ایران قرار گذاشته شده است‪ ،‬اسیب شناسی و استفاده کرده سود شرکت صرف هزینه های بانکی می شود‪.‬‬ ‫بزرگترین مشکل ذوب اهن این است که زیر ظرفیت اسمی خود‬ ‫ایم‪ .‬به صورت هفتگی با شــرکت ‪ MCC‬جلسه داشته و مشکالت و‬ ‫موانعی که منجر شــده تا منابع به این طرح ها نرســد‪ ،‬مورد بررسی تولید میکند‪ .‬راه نجات ذوب اهن این اســت که به ظرفیت برسد و‬ ‫افزایش تولید داشته باشــد تا به راحتی از زیان خارج شود‪ .‬ولی در‬ ‫قرار گرفته است‪.‬‬ ‫خصوص پایین بودن ســود اوری ان و هزینه هــای مالی‪ ،‬با افزایش‬ ‫ایا تحریم و فشــارهای بین المللی بــر تامین مالی ســود به راحتی می تواند کاهــش یابد‪ .‬ذوب اهــن ظرفیت تولید‬ ‫‪3/6‬میلیون تن چدن‪3 ،‬میلیون تن فوالد و محصوالت هم نزدیک به‬ ‫خصوصا در قسمت اروپا اثر گذار بوده است؟‬ ‫خیر‪ ،‬تاکنون خوشبختانه در دوره برجام و پس از برجام مشکلی چنین عددی را دارد‪ .‬تنها راه نجات ان برنامه ریزی برای رسیدن به‬ ‫نداشــته ایم‪ .‬همکاری بخش چینی و اروپایی مناســب بوده است و عدد ‪3‬میلیون تن میباشد‪.‬البته در این مسیر برای تامین سنگ اهن‬ ‫امیدواریم بعد از ان هم مورد خاصی وجود نداشــته باشــد‪ .‬رقابت درشــت دانه و ذغال سنگ محدودیت هایی دارد که با برنامه ریزی و‬ ‫در صنعت فوالد بســیار زیاد شده است و شــرکت ها به راحتی قید تجمیع شــرکت های خصوصی در این حوزه‪ ،‬قابل رفع خواهد بود‪.‬‬ ‫مشــتریان خود را نمی زنند‪ .‬برخی از شــرکت های اروپایی به دلیل فرایند تولید در ذوب اهن با خوزســتان و مبارکه متفاوت است‪.‬در‬ ‫اینکه ســهام امریکایی دارند‪ ،‬ســخت به این حوزه وارد می شوند‪ .‬مجموع و هماهنگی بین عوامل ذکر شــده ذوب اهن مشکلی ندارد‪.‬‬ ‫همانطور که گفته شــده فاینانس اروپایی ‪ 10‬درصداست و خیلی تنها مشکل ان تولید زیر ظرفیت ان است‪ .‬برای خروج از ماده ‪141‬‬ ‫تاثیرگــذار نخواهد بــود‪ .‬در این میان چین به عنــوان بزرگ ترین هم سهامدار عمده فعالیت هایی را در دست اقدام دارد که بخشی از‬ ‫تولید کننده فوالد کشــور و بزرگ ترین مصرف کننــده فوالد دنیا بدهی ها ذوب اهن را با بانک از طریق تهاتر ســهامدار عمده از دولت‬ ‫بســیار صاحب تکنولوژی چه در عرصه کپــی و چه در زمینه تولید مرتفع کنند که این موضوع به نتایج خوبی رسیده است‪.‬‬ ‫ایا برای ساماندهی بازار فوالد کشور‪ ،‬امکان ادغام واحدهای کوچک فوالدی وجود دارد؟‬ ‫این مدل در دنیا بســیار رایج است‪ ،‬در واقع ادغام بیشتر با هدف استفاده شرکت ها از پتانسیل هم صورت می گیرد‪ .‬به جای اینکه رقیب هم شوند با هم همکار می شوند‪ .‬این کار مزایای زیاد خواهد داشت‬ ‫اما برای اینکه در ایران چنین روند مثبتی را داشــته باشــیم‪ ،‬جوابی ندارم و حتما باید مطالعه بیشتری انجام شود‪ .‬شرکت های بزرگ به دلیل اینکه سرمایه دارانشان بیشتر در بازار سرمایه هستند‪ ،‬با مسئله‬ ‫ادغام اشــنا و عالقه بیشتری دارند اما شرکت های خصوصی و کوچک که نوپا هستند ممکن است عالقه ای به این مسئله نداشــته باشند‪ .‬ممکن است در اینده برای رسیدن به ان ظرفیت مورد نظر بتوانند‬ ‫همپوشانی داشته باشند‪.‬‬ ‫‪22‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫پرونده فوالد‬ ‫تولیدفــوالدباتکنولوژیموبــایل‬ ‫اولیه پیدایش این تکنولوژی ها برای اســتفاده از تلفن و تلگراف محدودیت‬ ‫بهرام مسعودی‬ ‫مدیر روابط عمومی شرکت ملی فوالد ایران زمانی و مکانی وجود داشت‪ .‬با پیشــــرفت این تکنولوژی ها اســتفاده از‬ ‫تکنولوژی ها نه تنها بصورت منفرد توســــط متخصصــا ن و کاربران تلفن و تلویزیون در خانه ها امکان پذیر شد و بعد از ان با ظهور موبایل امکان‬ ‫به مرور زمان تکامل می یابند وبهینه می شــوند‪ ،‬بلکه بــا ادغام و پیوند با اســتفاده از همه امکانات فناوری های اطالعات و ارتباطات در هر مکانی و‬ ‫تکنولوژی هایدیگرموجبخلقدســتاوردهایخارقالعادهای می شوند‪ .‬در هر زمانی فراهم امد و ارتباط های نقطه به نقطه شــکل گرفــت‪ .‬تکامل‬ ‫یکی از تکنولوژی هایی که در صنایع مختلف همراه با تکنولوژی های دیگر این تکنولوژی ها مرگ فاصله ها را در پی داشــت و ارتباطــات هر لحظه و‬ ‫بکارگرفتهشــدهودســتاوردهایمهمیراایجادکردهتکنولوژیاطالعات هر مکان با انواع صور ان (شــامل ســمعی و بصری) بصورت ‪ on line‬در‬ ‫و ارتباطات است که در مســــیر تکامل خود و ادغام با دیگر تکنولوژی ها طولشبانه روزبی وقفهامکان پذیرشد‪.‬‬ ‫توانسته اند تحوالت مهمی را در رونــــد تکامل تکنولوژی اطالعات خلق‬ ‫روند تحوالت کوره های فوالدی‬ ‫نمایند‪ .‬در این نوشــتار اختصارا به ارتباطات و ســپس تکامل تکنولوژی‬ ‫درتولید فوالد تا ابتدای انقالب صنعتی (‪ 1760‬م) از کوره های دســتی‬ ‫تولید فوالد و اثرات بکارگیری تکنولوژی اطالعات و ارتباطات در کوره های‬ ‫تولید فوالد پرداخته خواهد شد‪ .‬استفاده از تکنولوژی اطالعات و ارتباطات استفادهمی شد‪.‬البتهبتدریجتغییراتیدرکوره هایفوالد سازیاولیهصورت‬ ‫در صنعت فوالد بویژه در کوره های جدید فوالدی بســــیار مهم و حاوی گرفت‪ .‬در ‪ 1828‬بــا ابداع ‪ Hot blast‬توســط جیمز بیموت نلســون‬ ‫دستاوردهای مهمی است که چشم انداز درخشان و تحوالت شگرفی را در تحوالتمهمــیدرتولیداهنپدیدامد‪.‬دردهه‪ 1830‬نیزپیشــرفت هایی‬ ‫صورت گرفــت و ذغال کک بعنوان ســــوخت‪ ،‬جایگزین هیــزم و ذغال‬ ‫ایندهنویدمی دهد‪.‬‬ ‫شــــد که صرفه جویی های مهم و مزایای زیادی درپی داشــت‪ .‬به عقیده‬ ‫بسیاری ابداع روش "بسمر" برای تولید فوالد در دهه ‪ 1850‬موجب شروع‬ ‫روندتکاملتکنولوژیارتباطاتواطالعات‬ ‫روند تکامــل تکنولوژی ارتباطات و اطالعــات از عالیمی چون اتش انقالب صنعتی دوم شــــد‪ .‬با اثرات حاصل از عصر الکتریسیته و تحوالت‬ ‫و دود‪ ،‬طبــل قبیله ای تا تلگــــراف و تلفن های ثابت و بی ســیم‪ ،‬رادیو و ایجاد شــده‪ ،‬اتوماتیک شدن بخش هایی از فوالدســازی ها و پنل کوره ها‬ ‫تلویزیون‪ ،‬کامپیوتــــر‪ ،‬اینترنت و موبایل های هوشــمند و ادغــام انها فراهم شد‪ .‬تقریبا از ســال‪ 2000‬با بکارگیری فناوری اطالعات و دیجیتالی‬ ‫موجب پیدایش تکنولوژیی شــده اســت که متن‪ ،‬عکس‪ ،‬گراف با رنگهای شــدن کوره ها ی فوالدی تغییرات شگرفی در تولید فوالد پدید امد‪ .‬تولید‬ ‫متنوع و‪ ...‬همه در یک تکنولوژی قابل ضبط و انتقال می باشــند‪ .‬در مراحل توسط کوره های دســتی به مهارت و دقت اپراتور بسیار وابسته بود‪ .‬حتی‬ ‫درکــــوره هایی با پنل اتوماتیــک‪ ،‬گرچه اپراتور ازمانیتــور برای نظارت‬ ‫اســتفادهمی کندولیبازنظارتچشــمیومهارتاپراتوربراینمونه گیری‬ ‫و تحلیل وضعیت ذوب درتولید نقش بســیار مهمی دارد‪ .‬اما درکوره های‬ ‫فوالدی دیجیتالی که سیســتم یــــا پکیج جدید در ان نصب می شــود‬ ‫امکان خطا‪ ،‬بسیار کمتر از خطاهای انســانی است و حتی با استفاده ازاین‬ ‫تکنولوژی هوشــــمند جدید به نظارت چشــمی اپراتور نیازی نیســت‬ ‫و بســــیاری از وظایف اپراتور را خود سیســتم بعهده گرفته است‪ .‬در این‬ ‫سیســتم احتیاجی به نمونه گیری برای تجزیه و تحلیل کیفیت محصول‬ ‫تولیدی نیست‪ EAF .‬سیســتم های هوشــمند امروزی که در کوره های‬ ‫قــوس الکتریکی نصب می شــــوند و قابل نصب در کوره های موجود نیز‬ ‫هســتند یک بســته یا‪ Package‬و یک سیســتم بســته می باشــند‬ ‫که اطالعــات کارخانه را می گیرنــد و با توجه به اطالعات داده شــــده و‬ ‫اســــتفاده از لیزر با اندازه گیری میزان گازهــــای خروجی ‪H2o، co،‬‬ ‫‪ Co2‬دما انالیــز انها‪ ،‬انالیز قراضه و فوم ســرباره ســطح و میزان و عمق‬ ‫تمــاس الکترود با ســرباره‪ ،‬میزان اکسیژن مصرفی‪ ،‬بر اساس ماکزیمم و‬ ‫مینیممی که برای یک کوره تعریف می شــود بصورت خودکار تنظیمات‬ ‫الزمصورتمی گیرد‪.‬اینسیستمدرکمتر‪ 2‬ثانیــهبــهتغییرات‪،‬واکنــش‬ ‫الزم را نشــــان می دهــد‪ .‬همچنیــن دیتابیســی (‪ )Data base‬که‬ ‫در این پکیــــج ها وجود دارد تمام اطالعات بهتریــــن وضعیت تولید را‬ ‫ارزیابی و ضبط و ثبت انتخاب می کند و براســــاس ایــن وضعیت بهینه‬ ‫بــــه تولید ادامه می دهد‪ .‬اولین بار از این سیســتم در کارخانه های تولید‬ ‫فوالد در امریکا اســــتفاده شــد‪ .‬همچنین این سیستم در سال ‪ 2016‬در‬ ‫فشار را کم کنیم‪ ،‬تا تولید نفس کشد‬ ‫سید مرتضی معصومی‬ ‫دبیرانجمنتولیدکنندگانپروفیلیو پی وی سیایران‬ ‫فضای کســب و کار و تولید با نامالیمات و موانع جدی تر و عمیق تری مواجه شده که مشکالت‬ ‫و دغدغه های گذشــته فعاالن اقتصادی را به حاشــیه رانده و انها را با چالش های جدیدی مواجه‬ ‫می سازد‪ .‬راستی تولیدکنندگان چه انتظاری از دولت دارند و دولت چه گام های پایدار و قابل اتکاء و‬ ‫اعتمادی باید بردارد تا بلکه هوای تازه در فضای کسب و کار و تولید جریان یابد؟‬ ‫با گذشــت نزدیک به ‪ 6‬ســال از زمان ابالغ قانون بهبود مستمر فضای کسب و کار و همچنین‬ ‫حدود ‪ 3‬ســال از قانون رفع موانع تولید و در شــرایطی که دولت وعده بهتر شدن کسب و کار به‬ ‫خصوص در حوزه صنعت و تولید کشــور را می دهد‪ ،‬فرصت را باید غنیمت شــمرد و این سواالت‬ ‫کلیدی را از خود و البته دولتمردان و نمایندگان مجلسی که قانون نوشته اند و ناظر بر حسن اجرای‬ ‫قوانینهستند‪،‬پرسیدکه؛‬ ‫‪.1‬ایا شرایط و فضا برای کسب و کار پس از ابالغ قانون بهبود مستمر فضای کسب و کار‪ ،‬بهتر و‬ ‫سهل تر شده است؟‬ ‫‪ .2‬تاکنون چه موانع و مشــکالتی از سر راه تولید و تولیدکنندگان و ســرمایه گذاران داخلی‬ ‫برداشته شده است؟‬ ‫‪ .3‬ایا افزایش میزان مالیات در بودجه ساالنه به معنای اخذ مالیات از فعالیت های زیرزمینی و‬ ‫جلوگیری از فرارها وکاهش معافیت های مالیاتی بوده یا اینکه قرار است از مالیات دهندگان از جمله‬ ‫تولیدکنندگاندارایشناسنامهبیشترمالیاتگرفتهشود؟‬ ‫‪ .4‬ایا نتیجه اجرای قانون مالیــات بر ارزش افزوده به معنای واقعی باعث اخذ مالیات از مصرف‬ ‫کننده شده‪ ،‬یا اینکه به دلیل ناقص بودن فرایند زنجیره مالیاتی‪ ،‬تنها تولیدکنندگان هستند که‬ ‫مالیات می دهند و به ناچار در نتیجه مقاومت اصناف در برابر اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده‪،‬‬ ‫فشارمالیاتبرتولیدکنندگانباقیماندهاست؟‬ ‫‪ .5‬ایا در سال های اجرای نیم بند قانون بهبود فضای مستمر کسب و کار‪ ،‬شاهد تصویب مقررات‬ ‫و ابالغ بخشنامه ها با در نظر گرفتن نظرات کارشناسی و پیشنهادهای بخش خصوصی بوده ایم یا‬ ‫اینکه نهادهای تصمیم گیرنده بدون توجه به نظرات و پیشنهادهای تشکل های بخش خصوصی‬ ‫همچنان در حال تولید و ازدیاد بخشــنامه ها و مقرراتی هســتند که فضا را بر تولید و کسب و کار‬ ‫رقابتیتنگ ترساختهاست؟‬ ‫البته پرســش ها و دغدغه های زیادی در این ارتباط مطرح اســت از جمله دشواری دسترسی‬ ‫تولیدکنندگان به مواد اولیه‪ ،‬کاهش تقاضا به ویژه در بخش ســاختمان و مســکن و خالی ماندن‬ ‫بخشی از ظرفیت واحدهای تولیدی و صنعتی در عین واردات کاالها و محصوالت خارجی مشابه و‬ ‫عرضه ان در سطح بازار و همچنین نامشخص بودن سیاست صنعتی در صدور مجوزهای تاسیس‬ ‫و بهره برداری بدون در نظرگرفتن ظرفیت بالاستفاده واحدهای صنعتی موجود‪ .‬در اینجا اشاره به‬ ‫برخی چالش ها و طرح پیشنهادها به نظر ضرورتی فوری دارد و دولت و مجلس می توانند به جای‬ ‫امید داشتن به روش های گذشته‪ ،‬تدبیری برای حل فوری و معطوف به اینده را در نظر اورند؛ چه‬ ‫اینکه تجربه نشــان داده که برخی چار ه سازی ها و تدبیرها به دلیل تاخیر در تصمیم گیری یا سیر‬ ‫تحوالت و تنوع عوامل – بخوانید موانع – اثرگذار بر فضای کسب و کار‪ ،‬اثر و کارایی خود را از دست‬ ‫داده اند‪ .‬راستی تولیدکنندگان چه انتظاری از دولت دارند و دولت چه گام های پایدار و قابل اتکاء و‬ ‫اعتمادی باید بردارد تا بلکه هوای تازه در فضای کسب و کار و تولید جریان پیدا کند؟‬ ‫‪ 4‬پیشنهادبهدولتمحترم‬ ‫‪ .1‬یکی از مطالبات جدی بخش تولید و فعاالن اقتصادی از دولت و مجلس این اســت که‬ ‫نســبت به حسن اجرای قوانین و مقررات نظارت دقیق تر و جدی تری داشته باشند و این گونه‬ ‫نباشد که بســیاری از قوانین و مقررات حمایت از تولید در نتیجه عدم به موقع تصویب و ابالغ‬ ‫ایین نامه های اجرایی و بخشــنامه ها بالتکلیف باقی بماند و بــه همین دلیل ضرورت ایجاب‬ ‫می کند تا پایش کارشناســی با استفاده از نظرات بخش خصوصی به ویژه تشکل ها و نهادهای‬ ‫صنفی در خصوص چگونگی اجرای قانون بهبود مستمر فضای کسب و کار و قانون رفع موانع‬ ‫تولید انجام پذیرد‪ .‬تنها کافی اســت یک بار دولت و مجلس محترم بــه این مواد ‪ 2‬و ‪ 3‬قانون‬ ‫بهبود مســتمر فضای کسب و کار که ‪ 27‬اســفند ‪ 1390‬به تصویب رسید‪ ،‬توجه کنند که به‬ ‫صراحت تاکید دارد‪ :‬دولت مکلف اســت د ر مراحل بررسی موضوعات مربوط به محیط کسب‬ ‫و کار برای اصالح و تدوین مقررات و ایین نامه ها‪ ،‬نظر کتبی اتاق ها و ان دســته از تشکل های‬ ‫ذی ربطی که عضو اتاق ها نیســتند‪ ،‬اعم از کارفرمایی و کارگری را درخواست و بررسی کند و‬ ‫هرگاه الزم دید انان را به جلسات تصمیم گیری دعوت نماید‪(.‬ماده ‪ .)2‬همچنین دستگاه های‬ ‫اجرائی مکلف هســتند هنگام تدوین یا اصالح مقررات‪ ،‬بخشــنامه ها و رویه های اجرائی‪ ،‬نظر‬ ‫تشکل های اقتصادی ذی ربط را استعالم کنند و مورد توجه قرار دهند‪(.‬ماده ‪.)3‬‬ ‫‪ .2‬در شرایطی که زنجیره اخذ مالیات بر ارزش افزوده به عنوان مالیات بر مصرف همچنان‬ ‫ناقص بوده و بعید است تا طی چندســال اینده این زنجیره کامل شود‪ ،‬راه چاره این است که‬ ‫دولت مالیات بر ارزش افزوده را به جای گرفتــن از تولیدکنندگان واقعی‪ ،‬از مصرف کنندگان‬ ‫نهایــی دریافت کند؛ به گونه ای که با برداشــتن فشــار مالیات ‪ 9‬درصــدی ارزش افزوده بر‬ ‫واحدهای صنعتی و تولیدی مرتبط با صنعت ســاختمان و مســکن‪ ،‬می توان اخذ این مالیات‬ ‫را به زنجیره نهایی یعنــی مصرف کننده انتقال داد؛ به بیان روشــن تر به هنگام نقل و انتقال‬ ‫مســکن‪ ،‬دولت و ســازمان امور مالیاتی می توانند از خریدار نهایی‪ ،‬مفاصا حساب مالیات بر‬ ‫ارزش افزوده مورد معامله را مطالبه کند و به این ترتیب هم قیمت تمام شــده هزینه ساخت‬ ‫مســکن کاهش می یابد‪ ،‬هم مانع احتکار مسکن و ســوداگری در بازار خواهد شد و هم اینکه‬ ‫یک کوره ‪ 160‬تنی در ترکیه نصب شــــد که موجــب افزایش بهره وری و‬ ‫کاهش ‪ Co2‬و کاهش ســرباره و بســیاری از مزایای فوق الذکر گردید‪ .‬در‬ ‫ایران نیزشــرکت فوالد خراسان طی قرار دادی که با شرکت دانیلی منعقد‬ ‫نمود در حال نصب بعضی از قابلیت های این بســته می باشــد که در سال‬ ‫‪ 97‬قرار است به بهره برداری برسد‪ .‬مزایای اســــتفاده از فناوری اطالعات‬ ‫درکوره های تولید فوالد ایمنی بیشــتر‪ ،‬بهینه شدن احتراق‪ ،‬بهینه شدن‬ ‫فرایند و صرفه جویی های حاصل از بهره وری را شــامل می شــود‪ ،‬با توجه‬ ‫بهاینکهمقدارابوگازخروجیاندازه گیریمی شــودباعکس العملبموقع‬ ‫مانع ‪ real time‬بصورت از انفجار کوره‪ ،‬ناشــــی از نشت اب می شــود و‬ ‫همچنین با حساس بودن به خروجی و تنظیم ســوخت از انفجار ناشــی از‬ ‫جمع شدن غبار در‪ Co‬مقداری ممانعت می کند‪ .‬قابلیت اندازه گیری دقیق‬ ‫بک هاوس (‪ )bag house‬و تنظیم دقیق ســــوخت و پاســخ سریع و‬ ‫بی وقفه موجب ‪ o2‬و ‪ CO2‬و ‪ co‬می شــــود با نصب این سیســتم نیاز‬ ‫به نمونه گیری و خشــک کن فیلتر هم نباشــــد و هزینه های نگهداری و‬ ‫تعمیر هم بشدت کاهش می یابد‪ .‬همانطــــور که اشــاره شــد بــا نصب‬ ‫ایــن پکیج و سیســتم درکــوره هایو دقــــت بــاالی ان در دریافــت‬ ‫اطالعــات و واکنش بــدون تاخیر‪ EAF‬دیگر نیازی به نظارت چشــمی‬ ‫اپراتورنیست‪ .‬با توجه به این (‪ real time‬قابلیت) پیش بینی می شــود که‬ ‫در اینده بــا اتصال این تکنولوژی و مانیتور کوره های فوالد سازی به موبایل‬ ‫زمینه برای تولید فوالد از راه دور فراهم شود‪ .‬تا اپراتور تولید بتواند درمنزل یا‬ ‫در سفر یا به هنگام تماشای مسابقات ورزشی در هر نقطه ای ازمکان تولید‬ ‫فوالد درکوره های فوالدی را مدیریت کند‪.‬‬ ‫فشار مالیاتی بر فعاالن صنعت ساختمان از جمله تولیدکنندگان مصالح و کاالهای ساختمانی‬ ‫برداشته خواهد شد‪ .‬برداشــتن مالیات مصرف کنندگان از جیب خالی تولیدکنندگان تنها و‬ ‫تنها باعث از دســت رفتن ظرفیت های تولیدی و تحلیل رفتن توان انها برای رقابت می شود‪،‬‬ ‫حال انکه زحمت بر دوش تولیدکنندگان است و سود اصلی را توزیع کنندگان و فروشندگان‬ ‫واســطه می برند‪ .‬بهتر این اســت که دولت مالیات بر ارزش افزوده را از مصرف کننده واقعی و‬ ‫واسطه ها اخذ کند نه تولیدکنندگان‪.‬‬ ‫‪ .3‬از صنایــع موجود حمایت کنید‪ .‬ایــن هم یکی از مطالبات فعــاالن و تولیدکنندگان و‬ ‫کارافرینان اســت و در شرایطی که کشــور با کمبود منابع مواجه اســت و نقدینگی و تامین‬ ‫ســرمایه در گردش به چالش اصلی واحدهای صنعتی تبدیل شــده‪ ،‬سیاســت های صنعتی‬ ‫مبتنی به صدور مجوز تاسیس تنها به فرصت سوزی و اتالف سرمایه های ملی خواهد انجامید‬ ‫تا ایجاد رقابت بیشــتر‪ .‬از این منظر دولت باید مجموعه سیاست های حمایتی و تشویقی خود‬ ‫را بر حمایت واقعی‪ ،‬مستمر و پایدار و منطقی از واحدهای صنعتی موجود قرار داده و به نوعی‬ ‫سیاست احیای ظرفیت های خالی واحدهای صنعتی و تولیدی را در دو سویه عرضه و تقاضای‬ ‫اقتصاد‪ ،‬مبنای عمل قرار دهد‪ .‬گام مهم این اســت که تنها به یک ابزار و یک روش اکتفا نکند‪،‬‬ ‫بلکه یک بســته جامع حمایتی برای بهبود فضای کســب و کار و رفع موانــع تولید می تواند‬ ‫راهگشای صنایع گرفتار در اقتصاد ایران باشد‪.‬‬ ‫از نگاه تولیدکنندگان و صنعتگران اگر به چالش ها بنگریم‪ ،‬روشــن است که انها بیش از انکه‬ ‫بدهکار بانکی باشند‪ ،‬گرفتاران نرخ سود باالی بانکی هستند‪ ،‬به ویژه اینکه گرفتاری ایجاد شده در‬ ‫نتیجه سود باالی بانکی‪ ،‬در دوران رکود اقتصادی سنگین سال های اخیر تشدید شده و شایسته تر‬ ‫این اســت که دولت برای نجات این ســربازان اقتصادی گرفتار بانک ها‪ ،‬چــون همه دولت های‬ ‫کشورهای پیشرفته‪ ،‬تســویه مطالبات بانک ها از تولیدکنندگان را در یک بازه زمانی چندساله به‬ ‫تاخیر اندازد و به اصطالح انها را فریز کند‪.‬‬ ‫‪ .4‬تدبیر به موقع و اجرای شفاف برنامه ها هم یکی از مطالباتی است که از دولت انتظار می رود‪،‬‬ ‫البته مشروط به اینکه تدبیر و برنامه دولت با مشورت بخش خصوصی و فعاالن صنایع حسب مورد‬ ‫باشد و نه با نگاه از باال و یکسویه‪ ،‬در غیر این صورت احتمال تزلزل در برنامه ها و نرسیدن به هدف ها‬ ‫دور از انتظار نخواهد بود‪.‬‬ ‫البته نقد و نظر درباره بایدها و نبایدها در حوزه حمایت از صنایع کشور و با تمرکز بر احیای‬ ‫سرمایه گذاری های صورت گرفته در حوزه صنعت ســاختمان بسیار است و در فرصت اینده‬ ‫تالش خواهد شد تا به کالبدشــکافی چالش ها و طرح پیشنهادها پرداخته شود‪ .‬به امید انکه‬ ‫دولــت و مجلس در عمل و به فوریت‪ ،‬بخش تولید و صنعت کشــور را پیش از انکه دیر شــود‬ ‫دریابند‪ .‬صنعت ساختمان ایران می تواند پیشران رشــد پایدار اقتصاد ایران و تضمین کننده‬ ‫اشتغال برای جوانان باشد‪ .‬فرصت را از دست ندهیم و قفل ها را با کلید تدبیر بگشاییم‪.‬‬ ‫‪24‬‬ ‫مسعود عبدیزدان‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫بین الملل‬ ‫سایهریسک هایژئوپلیتیکیبربازارسرمایه‬ ‫فعال بازار سرمایه و فوالد‬ ‫به طور کلی می توان عوامــل تاثیرگذار بر بازار ســرمایه را به چند‬ ‫دسته تقسیم نمود‪.‬‬ ‫‪ -۱‬عوامل محیطی‪ :‬از جمله مهم ترین این عوامل می توان به شرایط‬ ‫سیاسی کشور و روابط بین المللی‪ ،‬شرایط اقتصاد جهان‪ ،‬بودجه کشور‪،‬‬ ‫نرخ ارز و نرخ تورم را برشمرد‪.‬‬ ‫‪ -۲‬عوامــل صنعتی‪ :‬این عوامل شــامل نحــوه قیمت گذاری های‬ ‫کاالهای صنعتی‪ ،‬چه از ســوی دولت و چه در بورس کاال‪ ،‬سیاست های‬ ‫کالن بخش صنعت و‪ ...‬می شوند‪.‬‬ ‫‪ -۳‬عوامل درونی‪ :‬که شــامل انجام ســرمایه گذاریهای شرکت در‬ ‫طرح های جدید‪ ،‬تکمیل زنجیره تولید‪ ،‬کاهش هزینه ها‪ ،‬دســتیابی به‬ ‫بازارهای جدید و غیره است‪.‬‬ ‫در این نوشــتار قصد داریم تا گریزی بر تاثیــر اقتصاد جهان بر بازار‬ ‫سرمایه ایران زده و فرصت ها و چالش ها را در این مسیر به نقد و بررسی‬ ‫گذاریم‪.‬‬ ‫بررسی ها نشــان می دهند که سال ‪ ۲۰۱۷‬ســالی توام با موفقیت‬ ‫برای بازارهای جهانی بوده و تحت تاثیر رشد اقتصادی اکثر کشورهای‬ ‫دنیا‪ ،‬که نهایتا به رشــد ‪ ۳/۶‬درصدی اقتصاد جهان منجر شــد‪ ،‬بهای‬ ‫اکثر کامودیتی ها با رشــد قابل مالحظه ای همراه شــده است‪ .‬در این‬ ‫میــان اقتصاد چین‪ ،‬بزرگ تریــن بازار مصرف دنیا با رشــد ‪ ۶/۹‬درصد‬ ‫فراتــر از انتظارات عمل نمود و عامل تقویت ســرمایه گذاری در بخش‬ ‫کامودیتی ها گردیــد‪ .‬امریکا نیز با تصویب وعده انتخاباتی ترامپ مبنی‬ ‫بر کاهش مالیات های شــرکت های داخل‬ ‫خاک این کشور و افزایش مخارج دولت‬ ‫سبب شد تا ســرمایه گذاران به اینده‬ ‫وضعیت اقتصادی خوش بین شــده‬ ‫و به رشــد ســرمایه گذاری های خود‬ ‫اقدام نمایند‪ .‬منطقه یورو و ژاپن دیگر‬ ‫اقتصادهای بــزرگ دنیا بودند که در‬ ‫سال گذشته سال پر رونقی را پشت‬ ‫سر گذاشتند‪.‬‬ ‫در سال گذشته‪ ،‬قیمت مس در بورس‬ ‫فلزات لندن به بیش از ‪ ۷۱۰۰‬دالر‪/‬تن رســید که نســبت به سال ‪۹۵‬‬ ‫نزدیک به ‪ ۳۵‬درصد رشــد را نشــان می دهد‪ .‬روی نیز‪ ،‬به عنوان دیگر‬ ‫فلز تاثیرگذار در بازارهای جهانی با بیش از ‪ ۵۰‬درصد افزایش نســبت‬ ‫به میانگین ســال ‪ ،۹۵‬فراتر از ‪ ۳۵۰۰‬دالر‪/‬تن رفت و ســرب نزدیک به‬ ‫‪ ۳۰‬درصد بازدهی را نصیب ســرمایه گذاران خود نمود‪ .‬از انجا که بازار‬ ‫سرمایه کشور بیشتر کامودیتی محور می باشد و بسیاری از شرکت های‬ ‫پذیرفته شده در تاالر شیشه ای شرکت های صنعتی می باشند‪ ،‬افزایش‬ ‫و یا کاهش قیمت کاالها در بازارهای جهانی می تواند تاثیر مســتقیم بر‬ ‫شرایط بورس کشور داشته باشد‪ .‬رشد بازدهی در بخش کامودیتی ها‪،‬‬ ‫محرک مناسبی برای افزایش شاخص کل در بورس ایران گردید و برای‬ ‫اولیــن بار رقم تاریخی ‪ ۹۹‬هزار را لمس نمود‪ .‬همانطور که گفته شــد‪،‬‬ ‫بازار ســرمایه ایران صنعت محور است و بخش عظیمی از بورس تهران‬ ‫را شرکتهای صنعتی تشــکیل می دهند که نزول و یا صعود قیمت مواد‬ ‫خام در دنیا می تواند بر میزان سوداوری انها برای سهامداران تاثیر گذار‬ ‫باشــد‪ .‬همزمان با رونق اقتصاد جهانی و افزایش قیمت کامودیتی ها‪،‬‬ ‫شاخص کل بورس طی سال گذشته ‪ ۲۴‬درصد افزایش یافت که عمدتا‬ ‫حاصل رشد در ‪ ۴‬گروه پتروشیمی‪ ،‬معدنی‪ ،‬فوالد و فلزات اساسی است‪.‬‬ ‫از سوی دیگر‪ ،‬از انجایی که اقتصاد ایران تا حدود زیادی به قیمت نفت‬ ‫وابســته اســت‪ ،‬فراز و فرودهای این حوزه می تواند به انحاء مختلف بر‬ ‫شــرایط بازارهای کشور موثر باشد‪ .‬در دو سال گذشته‪ ،‬با تولید بی رویه‬ ‫کشــورهای تولیدکننده نفت‪ ،‬بهای این منبع انرژی از ســقف تاریخی‬ ‫‪ ۱۰۰‬دالر‪/‬بشکه به رقم ‪ ۳۰‬دالر‪/‬بشکه رســید که باعث شد استخراج‬ ‫نفت برای بســیاری از کشــورها صرفه اقتصادی خود را از دست دهد‪.‬‬ ‫در تاریــخ ‪ ۳۰‬نوامبر ‪ ۲۰۱۶‬اعضای عضو و غیر عضو اوپک در نشســتی‬ ‫تصمیم گرفتند تا با کاهش عرضه نفت خود از افت بیشــتر بهای نفت‬ ‫خام جلوگیری نمایند‪ .‬در نهم اذر ســال گذشــته نیــز این تعهد برای‬ ‫یکســال دیگر تمدید شــد و عامل رشد بهای‬ ‫نفت تا محدوده ‪ ۷۰‬دالر‪/‬بشــکه‬ ‫گردید‪ .‬بــا نگاهی به روند‬ ‫تغییــرات قیمت‬ ‫سهام شرکتهای نفتی و پتروشیمی که در حدود ‪ ۲۷‬درصد از شرکتهای‬ ‫حاضر در بورس ایران را تشــکیل می دهند‪ ،‬می توان مشاهده نمود که‬ ‫بهای ســهام انها منطبق بر نوسانات قیمت نفت در بازار جهانی افزایش‬ ‫داشته است‪ .‬این جهش در سهام شــرکتهای نفتی و پتروشیمی عامل‬ ‫تقویت شاخص کل و افزایش سوداوری برای سهامداران شده است‪.‬‬ ‫اما چشم انداز پیش روی اقتصاد جهان چیست و تحوالت این حوزه‬ ‫چه تاثیری را بر شــرایط بورس خواهد گذاشت؟ بسیاری از تحلیلگران‬ ‫معتقدند که اقتصاد دنیا‪ ،‬اگرچه با نرخی کمتر از ‪ ۲۰۱۷‬به رشد در سال‬ ‫جاری ادامه خواهد داد‪ .‬رشد اقتصادی چین در ‪ ۲۰۱۸‬برابر با ‪ ۶/۵‬درصد‬ ‫براورد شده که با وجود افت نسبت به سال گذشته همچنان در محدوده‬ ‫قابل قبولی می باشد‪ .‬همچنین‪ ،‬مزایای حاصل از قانون کاهش مالیات ها‬ ‫و بازسازی زیرســاخت ها در امریکا نیز می تواند باعث تحقق پیش بینی‬ ‫رشد ‪ ۲/۵‬درصد رشــد تولید ناخالص داخلی این کشور شود‪ .‬موسسات‬ ‫رتبه بندی مانند مورگان اســتنلی نرخ رشد اقتصاد جهان برای امسال‬ ‫را ‪ ۳/۷‬درصد براورد نموده اند که در مقایسه با رقم سال قبل ‪ ۰/۱‬درصد‬ ‫افزایش دارد‪.‬‬ ‫به رغم جمیع موارد مثبت ذکر شــده‪ ،‬نباید از زوایای تاریک و موانع‬ ‫پیش روی رشــد اقتصاد جهان در ‪ ۲۰۱۸‬غافل شد‪ .‬پس از وقوع بحران‬ ‫جهانی ســال ‪ ،۲۰۰۸‬دولتها میلیاردها دالر به اقتصاد کشورهای خود‬ ‫تزریق نمودند تا پیامدهای ناشی از رکود ایجاد شده را از بین ببرند‪ .‬این‬ ‫در حالیست که پس از گذشت حدود ‪ ۱۰‬سال‪ ،‬هنوز بسیاری از دولت ها‬ ‫مانند چین بدهی ســنگینی به اقتصاد دولتی خود داشــته و تزریقات‬ ‫مالــی انها همچنان ادامه دارد‪ .‬با افزایش نــرخ بهره بانکی‪ ،‬بازپرداخت‬ ‫این بدهی ها برای دولت ها سنگین از پیش نیز شده است‪ .‬وجود چنین‬ ‫عاملی باعث شــده تا ریسک ســقوط اقتصاد در این کشورها باال رفته‬ ‫و مقامات را بر ان داشــته تــا از حمایت خود از اقتصــاد بکاهند‪ .‬اتخاذ‬ ‫سیاست انقباضی از ســوی دولت ها می تواند انگیزه سرمایه گذاری در‬ ‫بخش های توســعه را کاهش داده و باعث کندی رشد اقتصاد‬ ‫شــود‪ .‬به عالوه‪ ،‬اجرای تمهیدات حمایتی از سوی امریکا‬ ‫و راه انــدازی قریب الوقوع جنگ تجــاری با چین و‬ ‫چند کشور دیگر موجب عدم ثبات در بازارهای‬ ‫سرمایه مهم دنیا شده است‪ ،‬به طوری که‬ ‫با انتشــار کوچک ترین خبری از‬ ‫دور دنیا‬ ‫تشــدید اختالفات بین امریکا و چین باعث شــد تا ســرمایه گذاری‬ ‫شــرکتهای چینی در امریکا از سال گذشته میالدی کاهش قابل توجهی‬ ‫یابد‪ .‬حجم قراردادهای ســرمایه گذاری چینیها در سال ‪ 2017‬در امریکا‬ ‫نسبت به سال ‪ ۲۰۱۶‬بیش از ‪ ۹۰‬درصد کاهش داشته است‪ .‬تغییر رویکرد‬ ‫دو کشور نســبت به یکدیگر به خصوص در حوزه تجارت باعث سقوط این‬ ‫حجم از سرمایه گذاری خارجی چینیها در امریکا شده است‪.‬‬ ‫قطر برای نخستین‬ ‫بــار طــی دو ســال‬ ‫گذشــته و دقیقاً پس‬ ‫از انکه عربســتان اقدام‬ ‫بــه فــروش اوراق قرضه‬ ‫کــرد‪ ،‬این کشــور نیز برای‬ ‫خــروج از بحرانهــای مالی‬ ‫اوراق قرضــه فروخت‪ ،‬البته‬ ‫تهدیدهای امریکا نســبت‬ ‫به حمله موشــکی به سوریه‬ ‫نیز به این مســئله بیشــتر‬ ‫کمک کرد‪ .‬بزرگترین کشور‬ ‫صادرکننده گاز طبیعی مایع‬ ‫در ســه مرحله اوراق قرضه‬ ‫میفروشــد و ایــن فــروش‬ ‫بالفاصلــه پــس از اینکــه‬ ‫عربســتان ‪ ۱۱‬میلیارد دالر‬ ‫اوراق قرضــه فروخت اتفاق‬ ‫میافتد‪.‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪1‬‬ ‫تضعیف یا تشدید این اقدامات‪ ،‬بازارهای سرمایه در سراسر دنیا به انها‬ ‫واکنش نشــان می دهند‪ .‬همچنین اتخاذ این تصمیمات توسط ترامپ‪،‬‬ ‫خصوصا در بحث فوالد و الومینیوم‪ ،‬باعث شده تا دیگر کشورها از جمله‬ ‫اتحادیه اروپا بــرای حمایت از صنایع داخلی خود بــه فکر حرکتهای‬ ‫مشــابه افتاده و عمال تجارت ازاد در ســطح جهان مختل شــود‪ .‬این‬ ‫اختالل می تواند به کاهش رشــد اقتصاد جهــان طی ‪ ۲۰۱۸‬بیانجامد‪.‬‬ ‫در صورت حادث شــدن ســناریوهای باال‪ ،‬صرف نظر از ریســک های‬ ‫ژئوپولتیکی‪ ،‬بدون شــک بورس ایران نیز در معرض خطر قرار خواهد‬ ‫گرفت‪ .‬اگرچه بورس کشور کانال های مالی باز با بازارهای دنیا ندارد‪ ،‬اما‬ ‫هر کدام از مــوارد مذکور می تواند به تضعیف قیمت کامودیتی ها منجر‬ ‫شده و نیز اثر روانی خود را بر رفتار سرمایه گذاران اعمال کند‪ .‬وابستگی‬ ‫اقتصاد ایران بــه نفت و به طور کل درامدهای صادراتی در حوزه معدن‬ ‫و صنایع معدنــی از دیگر عوامل تاثیر پذیر در صــورت وقوع بحران در‬ ‫اقتصاد جهان می باشــد‪ .‬در نتیجه‪ ،‬الزم اســت که با شناخت به موقع‬ ‫چالشها در مقیاس بین المللی و انجام تمهیدات الزم‪ ،‬از شدت اسیب به‬ ‫بازار سرمایه کشور جلوگیری شود‪.‬‬ ‫در کنــار فاکتورهــای جهانی‪ ،‬بایســتی توجه داشــت که رشــد‬ ‫‪ ۲۵‬درصــدی نرخ ارز در داخل کشــور عامل مضاعفی در ســوداوری‬ ‫شــرکت های صادرات محور بورس طی ســال ‪ ۹۶‬بوده اســت‪ .‬این در‬ ‫حالیســت که بانک مرکزی دالر را به قیمــت ‪ ۴۲۰۰‬تومان تک نرخی‬ ‫نمــوده و اعالم کرد که هیچ نرخ دیگری را به رســمیت نمی شناســد‪.‬‬ ‫همچنیــن‪ ،‬صادرکنندگان مکلف شــده اند تا ارز حاصــل از صادرات‬ ‫خود را پس از ثبت در ســامانه یکپارچه ســازی مدیریت ارز به قیمت‬ ‫دالر مبــدا به چرخــه اقتصاد کشــور‬ ‫بازگردانند و در صــورت نیاز به واردات‬ ‫ارز مورد نیــاز خــود را از دولت تامین‬ ‫نماینــد‪ .‬از این رو‪ ،‬احتمال تکرار‬ ‫رشد شــاخص کل و سوداوری‬ ‫شرکتها در سال ‪ ۹۷‬تا حدودی‬ ‫غیر منطقی به نظر می رسد‪.‬‬ ‫دیوید شویمر‪ 49‬ساله‪ ،‬تبعه امریکایی و مدیر موسسه مالی گلدمن ساکس‪ ،‬به عنوان‬ ‫مدیرعامل بورس اوراق بهادار لندن انتخاب شــد و فعالیت خود را در بورس لندن در اول‬ ‫اگوست پس از ‪ 20‬ســال فعالیت بانکداری در موسسه گلدمن ساکس اغاز خواهد کرد‪.‬‬ ‫شــویمر که در نیویورک به عنوان رییس ساختار تجارت بازار گلدمن‪ ،‬به بورسها مشاوره‬ ‫میداد‪ ،‬پس از ‪ ۲۰‬سال کار کردن در این بانک واالستریت‪ ،‬در ماه اگوست به بورس لندن‬ ‫ملحق خواهد شد‪.‬‬ ‫هواپیمایی امارات تصمیم دارد با انتشار اوراق صکوک‪ ،‬در حدود ‪ 600‬میلیون دالر‬ ‫تامین مالی انجام دهد‪ .‬این شــرکت به عنوان بزرگترین شرکت خطوط هوایی در دنیا‬ ‫که به دولت امارات وابسته است تصمیم دارد اوراق صکوک با سررسید ‪ 10‬ساله با سود‬ ‫‪ 4.5‬درصد را در اینده نزدیک در این بازار منتشر کند‪ .‬کشور امارات یکی از کشورهایی‬ ‫که چندی اســت برای تامین مالی برخی پروژه های خود به انتشار اوراق مالی اسالمی‬ ‫روی اورده است‪.‬‬ ‫‪2‬‬ ‫مطلوبیتریسکدرسرمایه گذاری‬ ‫سیاوش صبور‬ ‫کارشناسبازارسرمایه‬ ‫سرمایه گذاری به عنوان یک تصمیم مالی همواره دارای دو مولفه ریسک و بازدهی بوده که مبادله‬ ‫این دو‪ ،‬ترکیب های گوناگون سرمایه گذاری را عرضه می نماید‪ .‬ازیک طرف‪ ،‬سرمایه گذاران به دنبال‬ ‫بیشــینه کردن عایدی خود از سرمایه گذاری هستند و از طرف دیگر‪ ،‬با شرایط عدم اطمینان حاکم‬ ‫بر بازارهای مالی مواجه می باشند که این عامل‪ ،‬دستیابی به عواید سرمایه گذاری را با عدم اطمینان‬ ‫ب تصمیم گیری ها جهت سرمایه گذاری بر اساس روابط میان‬ ‫مواجه می ســازد‪ .‬به عبارت دیگر‪ ،‬اغل ‬ ‫ریسک و بازده صورت می گیرد و یک سرمایه گذار همواره این دو عامل را در تجزیه و تحلیل و مدیریت‬ ‫سبد سرمایه گذاری های خود مدنظر قرار می دهد‪ ،‬ریسک را می توان به طرق مختلفی محاسبه نمود‪.‬‬ ‫مارکویتز دانشــمند امریکایی‪ ،‬اولین کسی بود که مقوله ریســک را کمی کرد‪ .‬وی اعالم داشت که‬ ‫تصمیم های مالی باید بر اساس ریسک و بازده انجام شود؛ یعنی در یک سطح مشخص بازده‪ ،‬کمترین‬ ‫ریسک و در یک سطح مشخص ریســک‪ ،‬بیشترین بازده را نصیب سرمایه گذار می کنند‪ .‬ریسک ها‬ ‫به دو دســته مالی و غیر مالی تقسیم می شود که ریسک مالی را می توان به طور خالصه شامل موارد‬ ‫زیر مطرح نمود؛ ریســک نرخ ارز (احتماال در ســال ‪ 97‬یکی از پر توجه ترین ریسک ها خواهد بود)‪،‬‬ ‫ریسک نرخ سود (شــامل اوراق بدهی منتشر شده در بازار یا ســود بانکی)‪ ،‬ریسک اعتبار (در زمان‬ ‫افت ارزش بازار در روندهای منفی پر اهمیت خواهد شد)‪ ،‬ریسک نقدینگی‪ ،‬ریسک سرمایه گذاری‬ ‫مجدد‪ ،‬ریسک های درون شرکت و مانند ان‪ .‬ریسک های غیر مالی نیز شامل انواع مختلفی همچون‬ ‫ریســک سیاسی (در ســال ‪ 97‬در ابعاد داخلی و خارجی وجود خواهد داشت)‪ ،‬ریسک مدیریت (از‬ ‫عوامل درون شرکتی سرچشمه می گیرد)‪ ،‬ریسک مقررات (تصمیمات ناگهانی که برای مداخله در‬ ‫بازارها و صنایع صورت می گیرد‪ ،‬بدترین انهاســت)‪ ،‬ریسک نیروی انسانی‪ ،‬ریسک صنعت و مانند‬ ‫ان می شــود‪ .‬در تمام موارد فوق هر گونه نوسان و تغییر در انچه بازارها می پذیرند را می توان ریسک‬ ‫عنوان کرد‪ .‬گاها این ریســک ها به یکدیگر وابسته هســتند و زنجیره وار حرکت می کنند که شاید‬ ‫بتوان روندهای ایجاد شــده از این نوع ریسک ها را خطرناک تر توصیف کرد‪ .‬ریسک های مالی برای‬ ‫سرمایه گذاران قابلیت تحلیل پذیری بیشتری دارند‪ ،‬بنابراین توجه به این فاکتورها منطقی تر بوده‬ ‫و از لحاظ کمی گاها قابلیت محاســبه نیز دارند‪ .‬مثال یکی از انواع ریسک های مالی‪ ،‬درون شرکت ها‬ ‫ایجاد می شود و با نوسان پذیری سود شــرکت ها معنا پیدا می کند‪ .‬هرچه میزان انحراف سوداوری‬ ‫سال های گذشته و یا ســودهای احتمالی دوره های اتی نسبت به میانگین سود یا سود مورد انتظار‬ ‫بیشتر باشد‪ ،‬مطابق مطالعات کالسیک ریسک ســهم باالتر و در مقابل ارزش ان کمتر خواهد بود‪.‬‬ ‫البته این حقیقت نمی تواند در تمام موارد صحت داشته باشد و بسیاری از شرکت های در حال رشد و‬ ‫توسعه از این دسته بندی مستثنا می گردند؛ چراکه با تحوالت در روند سوداوری‪ ،‬انحراف از عملکرد‬ ‫ســال های قبل افزایش یافته و به همین دلیل در بازار مقبولیت پیدا می کنند و حتی سهام شرکت‪،‬‬ ‫‪ P/E‬باالتری نســبت به صنعت دریافت خواهد کرد‪ .‬در چنین شــرایطی ست که پذیرش ریسک‬ ‫تحوالتدرشرکت هایاانواعریسک هایمالیازدیدسهامداراناهمیتپیدامی کندلذابرایسنجش‬ ‫میزان محبوبیت شرکت در میان ســرمایه گذاران تئوری مطلوبیت؛ چگونگی رفتار سهامداران در‬ ‫خصوص ریسک را شــرح می دهد‪ .‬مفهوم مطلوبیت انتظاری برای توضیح چگونگی تصمیم گیری‬ ‫افراد هنگام مواجه با ریسک توسعه داده شده است‪ .‬نظریه مطلوبیت انتظاری به ساده ترین بیان‪ ،‬ادعا‬ ‫می کند که تحت فروضی خاص‪ ،‬زمانی که یک فرد بین چند گزینه مختلف قرار می گیرد‪ ،‬گزینه ای را‬ ‫انتخاب می کند که به وی بیشترین مطلوبیت انتظاری را بدهد‪ .‬اگرچه تئوری مطلوبیت یک تئوری‬ ‫جالب و جذاب اســت‪ ،‬اما این تئوری در پیش بینی سیســتماتیک رفتار انسان در شرایط پر نوسان‬ ‫گاها خطا دارد و رفتار انســان خارج از تئوری مذکور بوده به همین دلیل محققان زیادی به توسعه‬ ‫کاربردهای دانش روانشناسی در علوم مالی و اقتصاد پرداختند‪ .‬باید در نظر‬ ‫داشت که به رغم انکه این تئوری جدید نیست اما همچنان یکی از‬ ‫تئوری های قابل قبول و مهم در عرصه روانشناسی بازار به خصوص در‬ ‫زمان تعادل به حساب می اید‪ .‬تئوری مطلوبیت نشان می­دهد که چگونه‬ ‫سرمایه گذاران در برخی موارد مطلوبیت را نادیده می گیرند‪ .‬بر اساس این‬ ‫تئوری‪ ،‬سرمایه گذاران ریسک گریز هستند به این معنی که شیب منحنی‬ ‫نگاه‬ ‫‪25‬‬ ‫‪14‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫مطلوبیت ثروت‪ ،‬با افزایش ان کاهش می یابد و اثرات ناشــی از ســود یا ضرر موجب رفتار نامتقارن‬ ‫ریسک در سرمایه گذاران می گردد‪ .‬مطابق نمودار نشان داده شده بر طبق تابع ارزش ارائه شده توسط‬ ‫کانمن و تورسکی شیب تابع مطلوبیت ثروت قبل از نقطه عطف افزایش و پس از ان با رشد ثروت در‬ ‫حالت کاهش می باشد‪ .‬به بیان دیگر فرد در زمان قرار گرفتن در سود نهایتا حاضر به پذیرش ریسک‬ ‫مشخصی خواهد شد و هر چقدر سود افزایش یابد‪ ،‬ریسک سرمایه گذار از حد مشخصی فراتر نخواهد‬ ‫رفت‪ .‬از سوی دیگر در زمانی که معامله سرمایه گذار به ضرر ختم شود‪ ،‬عمال به میزان بیشتری ریسک‬ ‫خواهد کرد و به رغم افت ارزش دارایی‪ ،‬ریسک پذیری سرمایه گذار همچنان در حال افزایش است‪.‬‬ ‫در خصوص نمودار الزم به ذکر اســت که نقطه عطف برای هر فردی متفاوت است و به انتظارات فرد‬ ‫از میزان ثروت کسب شده در سرمایه گذاری بستگی دارد با این حال کلیت ریسک پذیری یا ریسک‬ ‫گریزیدرزمانزیانیاسودتغییرنمی کند‪.‬برایناساسبرخالفتئوری هایپیشینکهگفتهمی شد‬ ‫ســرمایه گذاران‪ ،‬ذاتا ریسک گریز هستند اثبات می شود زمانی که سرمایه گذاران در قسمت منفی‬ ‫ثروت (ضرر) هستند از ریسک گریزی به ریسک پذیری تغییر جهت می دهند و از انجا که مطلوبیت‬ ‫ریسک‪ ،‬ریشه در رفتارهای انسانی در بازارهای مالی دارد می توان ان را نه تنها به بازار سرمایه بلکه به‬ ‫بازار پول و سایر بازارهای موازی بسط و گسترش داد‪.‬‬ ‫کوتاه تر از گزارش‬ ‫دریکمعاملهچهکسیبرندهوچهکسیبازندهاست؟‬ ‫محمد اسد بیگی‬ ‫کارشناسبازارسرمایه‬ ‫احتماال همه ما شــنیده ایم که حــدود ‪ 90‬درصد از معامله گران‬ ‫بازار های مالی بازنده اند و فقط ‪ 10‬درصد از ان ها به ســود مســتمر‬ ‫می رسند!‬ ‫پرسشــی که ذهن من و شــما را مشــغول میکند این اســت که‬ ‫چگونه میتوانیم جز ان ‪ 10‬درصد باشــیم؟ان هــا به چه چیزی فکر‬ ‫میکنند؟روند معامالت ان ها چگونه است؟ ان ها چه دست برتری در‬ ‫معامالت دارند که ما از داشتن ان محرومیم؟‬ ‫در این مقاله تصمیم بر این اســت که به این پرسش ها پاسخ داده‬ ‫شود ‪،‬امیدوارم باعث بهبود قابل توجه عملکرد شما در بازارهای مالی‬ ‫شود‪.‬‬ ‫فرکانس معامالت خود را کاهش دهید!‬ ‫بازه تعداد معامالت شما چه میزان است؟ یک بار در هفته؟پنج بار‬ ‫در هفته؟بیست بار در هفته؟ اگر قرار باشد در زمره ان ‪ 10‬درصد افراد‬ ‫موفق در مارکت باشیم نباید تعداد معامالتمان عدد بزرگی باشد!‬ ‫شاید بزرگترین حســرت برای معامله گران با تجربه و موفق امروز‬ ‫زمانی رخ داده است که متوجه شدند با یک فرمول ساده یعنی داشتن‬ ‫صبر قابل توجــه و منتظر ماندن برای شــکار فرصت های معامالتی‬ ‫خوب و اشکار میتوانســتند به طور چشم گیری نتیجه معامالت خود‬ ‫را بهبود ببخشــند و احتماال از ان لحظه تصمیم بــه تغییر گرفتند و‬ ‫متحول شدند!‬ ‫بســیاری از معامله گرانی که فعالیت خود را تــازه اغاز نموده اند‬ ‫و درک عمیقــی از ایــن حرفه ندارنــد گمان میکنند بــرای افزایش‬ ‫ســوداوری باید تعداد معامالتشان را بیشــتر کنند! رابطه مستقیمی‬ ‫بین کنترل و مدیریت پرتفوی با ســوداوری وجــود دارد و از طرفی‬ ‫رابطه ای که بین تعداد معامــات با کنترل و مدیریت پرتفوی وجود‬ ‫دارد‪ ،‬عکس است! پس می توان نتیجه گرفت با تعداد معامالت کمتر‬ ‫در عین حال با ضریب اطمینان باال و مدیریت صحیح پرتفوی می توان‬ ‫سود قابل توجهی در مارکت کسب کرد!‬ ‫پیش دستی در خواندن فکر رقبا!‬ ‫برای موفقیت در معامله گری شــما نیاز به پیش دستی کردن در‬ ‫خواندن فکر رقبا ((دیگر معامله گران)) خود دارید‪.‬‬ ‫وقتــی قصد دارید بــرای یک موقعیــت معامالتــی برنامه ریزی‬ ‫کنید‪،‬باید تمــام جوانب را مورد کنــکاش قرار دهید و بــه اتفاقاتی‬ ‫که ممکن اســت در طول مســیر رخ دهــد فکر کنید و بــرای ان ها‬ ‫عکس العمل مناسب درنظر بگیرید‪.‬‬ ‫‪90‬درصد معامله گران به اتفاقاتی که ممکن است رخ دهد‪،‬از قبل‬ ‫فکر نمیکنند و در صورت لزوم نمیتوانند پاســخ مناسبی به ان وقایع‬ ‫دهند!‬ ‫گاهی اوقات ارایش بازار طوری توسط بازیگردان ها ساخته میشود‬ ‫کــه معامله گران تازه کار و بی تجربه در دام ان ها گرفتار می شــوند؛‬ ‫مثال وقتی قریب به اتفاق ان دســته از معامله گــران بی تجربه بر اثر‬ ‫شانتاژ خبری و استفاده نادرست از ابزار تحلیل تکنیکال به یک نتیجه‬ ‫واحد برســند و معامالت خود را اغاز کنند پس از مدت کمی‪ ،‬قیمت‬ ‫دقیقا خالف نظر ان ها تغییر جهت خواهــد داد! پس‪ ،‬قبل از ورود به‬ ‫معامله همه جوانب را عمیقا مورد برســی قرار دهیــد تا در دام ان ها‬ ‫گرفتار نشــوید! ((رابرت پرچر)) و ((فراســت)) در کتاب قواعد امواج‬ ‫الیوت‪ :‬کلید رفتار بازار ((ترجمه اقای کامیار فراهانی فرد)) در صفحه‬ ‫‪ 63‬پارگراف چهارم چنین میگویند‪ :‬بر اساس تئوری معکوس گرایی‪،‬‬ ‫روزی که معامله گران متقاعد شــوند که بازار در مسیر خاصی حرکت‬ ‫می کند؛ انجا روزی است که تمام حرکت دگرگون می شود و برخالف‬ ‫باور عمومی تغییر جهت می دهد‪.‬‬ ‫بازیگران بزرگ بازار همیشــه به دنبال نشر اخبار مثبت در انتهای‬ ‫روند صعودی (فرصت خروج خود) و نشــر اخبار منفی در انتهای روند‬ ‫نزولی (فرصت ورود خود) هستند!‬ ‫تومــاس بولکوفســکی در کتــاب دایــره المعــارف الگوهــای‬ ‫نموداری((ترجمه مهندس مهدی میرزایی)) درس معامالتی جالبی‬ ‫را بازگو میکند‪:‬‬ ‫چه کسی فکر میکرد زمانی که اداره غذا و دارو یک محصول جدید‬ ‫را تایید میکند قیمت ســهام سرنگون شــود؟ اگر بالفاصله سرنگون‬ ‫نشود‪ ،‬به زودی این اتفاق خواهد افتاد‪ .‬من واکنشها را در زمان مصوبات‬ ‫دارویی ســازمان مورد بررسی قراردادم که مرا شگفت زده کرد‪ .‬انتظار‬ ‫داشتم که گریز رو به باال به دنبال یک الگوی پرچم یا پرچم سه گوش‬ ‫پدید اید و قیمت به صعــود ادامه دهد‪ .‬در عوض نیمی از الگوها‪ ،‬گریز‬ ‫رو به پایین داشتند! اگر هم گریز رو به باال داشته باشند‪ ٪ 42 ،‬انها در‬ ‫عرض یک هفته روند نزولی خواهند داشت!‬ ‫ایــن درس معامالتی گواهی برای ضرب الثمــل ((خرید در زمان‬ ‫شایعه‪،‬فروش در زمان انتشار واقعیت)) است!‬ ‫به معامله گری عشق بورزید!‬ ‫اگر ما بــه کاری که انجام می دهیم عالقه داشــته باشــیم و به‬ ‫ان افتخــار کنیم‪ ،‬خیلــی بهتر و راحت تر می توانیم ســختی هایی‬ ‫را که قطعا در مســیر رســیدن به هدف وجود دارند تحمل و با انها‬ ‫مقابله کنیم‪ .‬همچنین هر چه عالقه و اشــتیاق ما برای دســتیابی‬ ‫به هدف بیشــتر باشد‪ ،‬انرژی بیشــتری نیز برای بهبود و پیشرفت‬ ‫خود صــرف خواهیم کرد‪ .‬این حس و نتیجه خوب مانند یک چرخه‬ ‫عمل می کند‪ .‬هر چه حس ما نســبت به کارمان بهتر باشــد‪ ،‬نتیجه‬ ‫نیز بهتر خواهد شــد و هر چه نتیجه بهتر شــود حس مــا نیز بهتر‬ ‫می شــود‪ .‬عالقه داشــتن به کاری که انجام می دهیم نه تنها باعث‬ ‫پیشــرفت ما می شــود‪ ،‬بلکه خود به خود ثروت و شهرت را نیز در‬ ‫پی خواهد داشــت‪ .‬عالقه مند بــودن به کار همان عنصری اســت‬ ‫که می تواند ســاعات خســته کننده کار را به لحظه هایی شــیرین‬ ‫و معنا دار تبدیل کنــد ‪ .‬معامله گران حرفــه ای واقعا به تریدینگ‬ ‫عالقه مند هســتند و ان را به عنوان یک بازی‪ ،‬یک چالش یا چیزی‬ ‫که عاشــقش هستند‪ ،‬می بینند! ان ها ســاعت ها بدون خستگی و‬ ‫با اشتیاق کامل مشــغول به تحلیل هستند و سپس صبری شیرین‬ ‫را چاشــنی کار می کنند و نهایتا با ســودی قابل توجــه به معامله‬ ‫پایان می دهند!‬ ‫مدیریت سرمایه‬ ‫بدون شــک مهمترین مبحث برای بقا و کسب ســود مستمر در‬ ‫بازارهای مالی ‪،‬مدیریت سرمایه است‪.‬‬ ‫بســیاری از معامله گران اماتور بعد از یادگیــری علوم تکنیکال‪،‬‬ ‫فاندامنتال و‪ ...‬بدون داشــتن هیــچ مطالعــه ای در زمینه مدیریت‬ ‫ســرمایه شــروع به معامله کردن می کنند که متاســفانه نتیجه ان‬ ‫فاجعه بار خواهد بود!‬ ‫ترید در بازارهای مالی تماما با احتماالت ســروکار دارد‪ .‬هنگامی‬ ‫که بر اســاس تحلیل های انجام شده وارد معامله می شویم در واقع بر‬ ‫اساس یکسری احتماالت اینده قیمت را پیش بینی کرده ایم اما نکته‬ ‫حائز اهمیت اینجاست که هیچ قطعیتی برای حرکت قیمت در مسیر‬ ‫پیش بینی شــده ما وجود ندارد! در واقع هیچکدام از علوم تکنیکال‪،‬‬ ‫فاندامنتال و‪ ...‬ضمانت اجرایی ندارند!‬ ‫بنابراین فعالیــت در بازارهای مالی‪ ،‬ســفر در راهی پرپیچ و خم و‬ ‫پرریسک اســت و تنها راه کنترل و مدیریت این ریسک‪ ،‬انجام دقیق‬ ‫و صحیح قوانین مدیریت ســرمایه می باشد‪ .‬به جرات می توان گفت‬ ‫یکی از ویژگی های مشترک بین ‪ 90‬درصد از افراد بازنده مارکت‪ ،‬اجرا‬ ‫نکردن صحیح قوانین مدیریت سرمایه است!‬ ‫بحث در مورد مدیریت سرمایه خارج از مقوله اصلی این مقاله است‬ ‫اما سرفصل های مهم ان را با هم مرور میکنیم‪:‬‬ ‫تعیین حد سود‬ ‫تعیین حد ضرر‬ ‫برسی نسبت ریسک به ریوارد‬ ‫انتخاب کردن حجم استاندارد و معقول‬ ‫ورود و خروج پله ای‬ ‫نگاهی بر ریسک و احساسات‬ ‫معامله گران برتر نیاز دارند به درون خود رجوع کرده و با سرسختی‪،‬‬ ‫ریســک و احساســاتی که همراه ان بــروز میکنــد را کنترل کنند‪.‬‬ ‫شــما نمی توانید در زمره معامله گران برتر قــرار بگیرید مگر اینکه بر‬ ‫احساسات خود در حین ترید چیره شوید‪ ،‬در واقع شما وقتی می توانید‬ ‫روی سرمایه خود تسلط داشته باشید که در ابتدای امر بر خود مسلط‬ ‫باشــید! ان ‪ 10‬درصد موفق هنگامی که معامالتشــان با ضرر بسته‬ ‫می شود به هیچ وجه تاسف نمی خورند و دست پاچه نمی شوند! بلکه‬ ‫مجددا عزم خود را جزم کرده و شروع به تعقیب و تحلیل بازار می کنند‬ ‫و با ورود به یک پوزیشن معامالتی در وقت مناسب‪ ،‬ضرر حاصل شده‬ ‫را با سود مناسب عوض می کنند‪ ،‬در واقع بازی باخته را با برد به پایان‬ ‫می رسانند! برای اینکه شما هم جز ان ‪ 10‬درصد در بلند مدت شوید‬ ‫باید تمرین کنید که به احساســات پشت کرده و مانند یک ربات عمل‬ ‫کنید! شاید درابتدا بعید به نظر برسد اما با تکرار و تمرین در مرور زمان‬ ‫این امر دست یافتنی خواهد بود!‬ ‫برده ابزارهای تحلیلی نشوید!‬ ‫یکی دیگر از ویژگی های مشــترک بین ‪ 90‬درصــد از افراد بازنده‬ ‫مارکت‪،‬استفاده بســیار زیاد و بدون منطق از ابزارهای تحلیلی است!‬ ‫اگر چارت یــک معامله گر موفق و اماتور را با هم مقایســه کنیم یک‬ ‫تفاوت فاحــش و خیره کننده خواهیم دید‪ .‬چــارت معامله گر اماتور‬ ‫مملو از اندیکاتورها‪ ،‬اســیالتورها و خطوط بســیار زیاد نا معتبر است‬ ‫به طوری که خود قیمت قابل مشــاهده نیســت! این در حالی است‬ ‫که این معامله گر منطق هیچکدام از ان ها را نیز درک نکرده اســت‪،‬‬ ‫امــا معامله گر برتر منطق ابزارها را درک کــرده و از ان ها به نفع خود‬ ‫استفاده می کند‪.‬‬ ‫‪26‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫گزارش‬ ‫خیز صنعتریلی‬ ‫برایاستفادهازظرفیتبازارسرمایه‬ ‫نوراله بیرانوند‬ ‫معاونبرنامه ریزیواقتصادحمل ونقلراه اهنجمهوریاسالمیایران‬ ‫یکی از عوامل کلیدی افزایش تــوان رقابت پذیری بنگاههای اقتصادی که به یمن فراگیری‬ ‫پدیده جهانی شدن مجبور به رقابت نفس گیری با رقبای بین المللی می باشند‪ ،‬موضوع سهولت‬ ‫دسترسی به منابع مالی و مناســب بودن هزینه های تامین مالی می باشد‪ .‬به همین دلیل است‬ ‫که تقریبا تمامی کشــورهای صنعتی یا اقتصادهای نوظهور نســبت به ایجــاد نهادهای مالی‬ ‫منسجمی برای پشتیبانی تامین مالی کاالهای صادراتی خوداقدام نموده اند و امروزه شرکتهای‬ ‫پوشش بیمه صادراتی و بانکهای تجاری این کشــورها بسته های تامین مالی مناسب و رقابتی‬ ‫را به ســهولت در اختیار صادرکننــدگان خود قرارمی دهند تا به مــدد ان بتوانند دربازارهای‬ ‫بشــدت رقابتی بین المللی بویژه دربازار کشــورهای واردکننده‪ ،‬بازارهای هدف خودراتسخیر‬ ‫نمایند‪ .‬کشورهای چین کره جنوبی و المان را می توان از کشورهای پیشرو در این زمینه مورد‬ ‫اشــاره قرارداد‪ .‬اما تامین نیازمندیهای تامین مالی بنگاهها اعم از منابــع مالی موردنیاز برای‬ ‫توســعه و ســرمایه در گردش مقدم بر ابزارهای تامین مالی صادراتی است که مورداشاره قرار‬ ‫گرفت‪ .‬درکشورهای صنعتی سازوکار اصلی طراحی شده جهت تامین سرمایه مورد نیازجهت‬ ‫پروژه های توســعه ای یا سرمایه در گردش بنگاههای اقتصادی استفاده از ابزارهای تامین مالی‬ ‫بازارسرمایه می باشد‪ .‬خوشبختانه با توسعه بازارســرمایه کشوردر سال های اخیر امیدها برای‬ ‫نقش افرینی بورس اوراق بهادارکشــوردرتامین مالی بنگاههای اقتصادی کشور پررنگ تر شده‬ ‫اســت‪ .‬درشــرایط حاضر که بدلیل کاهش منابع دولتی تخصیصی به طرحهای عمرانی از یک‬ ‫طرف وضعف سیســتم بانکی در تامین مالی پروژه ها شاهد رکود و رخوت در اجرای پروژه های‬ ‫توسعه ای از طرف بنگاههای بخش عمومی و خصوصی هستیم؛ می توان با تکیه بر ظرفیت بازار‬ ‫سرمایه هم مشکل تامین مالی ســرمایه موردنیاز بنگاههای اقتصادی کشور را تا حدی مرتفع‬ ‫نمود و هم با واگذاری پروژه های بزرگ به بخش خصوصی و حمایت دولت جهت تامین سرمایه‬ ‫موردنیاز از بازارســرمایه به کاهش سهم دولت از اقتصادکشــورکمک نمود‪ .‬بادرک واقعیتهای‬ ‫مورد اشاره شرکت راه اهن ج‪ .‬ا‪ .‬ا بعنوان یکی از شرکتهای زیرمجموعه وزارت راه و شهرسازی با‬ ‫طراحی وپیگیری راهبرد متنوع ســازی منابع مالی‪ ،‬اقدامات گسترده ای را جهت فراهم نمودن‬ ‫بسترهای الزم باهدف تسهیل استفاده ازظرفیت بازارسرمایه در دستورکارخود قرار داد که در‬ ‫سه بخش قابل تقسیم بندی می باشند‪:‬‬ ‫بخش اول فراهم نمودن بســترهای قانونی می باشــد که باهمراهی دولت و مجلس قوانین‬ ‫و مقــررات موردنیاز اعم از مجوزها یا مشــوقهای مربوطه تدویــن و در قالب قوانین مختلف از‬ ‫جمله قانون دسترســی ازاد به شبکه ریلی قانون برنامه ششــم قانون افزایش رقابت پذیری و‬ ‫رفع موانع تولید قوانین بودجه ســال های ‪96‬و‪ 97‬وقانون الحاق برخی از موادبه مقررات مالی‬ ‫دولت(الحاق‪)2‬ومصوبات شورای اقتصاد تصویب و ابالغ گردید‪.‬‬ ‫بخش دوم اقدامات شــامل کمک به بهبودفضای کســب وکار و افزایش جذابیت اقتصادی‬ ‫بررسی‬ ‫وضعیت شرکت های حمل ونقل ریلی و راهکارهای ارتقای ان بررسی شد‪:‬‬ ‫پروژه های ریلی اســت‪ .‬ازادســازی نظام قیمت گذاری خدمات ریلی اعم از مسافر و بار‪-‬فراهم‬ ‫نمودن تســهیالت مالی بلندمدت بانرخ سودمناسب –مشارکت درتامین بخشی از منابع مالی‬ ‫با هزینه صفر‪-‬پرداخت مابه التفاوت مصرف ســوخت حمل ریلی نســبت بــه جاده ای بعنوان‬ ‫یارانه –کاهش و تثبیت حق دسترسی به شبکه ریلی از متوسط ‪57‬درصد به متوسط ‪ 20‬درصد‬ ‫از جمله اقدامات مهم راه اهن دراین بخش می باشد‪.‬‬ ‫در بخش ســوم شــرکت راه اهن با درک حساسیت موضوع ریســک بعنوان یکی از عوامل‬ ‫مهم موردنظربازارتامین ســرمایه مشارکت درکاهش ریســک‪ :‬خرید تضمینی خدمات ریلی‬ ‫که مشــتری انحصاری ان دولت اســت در قالب قراردادهــای بلندمدت‪-‬راه اندازی قطارهای‬ ‫باری برنامه ای باهدف تضمین زمان حمل‪-‬تضمن اصل و سودتســهیالت ارزی و ریالی بخش‬ ‫خصوصی از طرف شرکت راه اهن‪-‬تضمین پرداخت نوسانات نامتعارف نرخ ارز ازجمله اقدامات‬ ‫مهم دراین بخش می باشند‪.‬‬ ‫با توجه به اقدامات مورداشــاره و نیاز به یکصدهزارمیلیاردتومان برای اجرای پروژه های ریلی‬ ‫طی ‪5‬سال اینده تعامالت الزم با بورس اوراق بهادار بعمل امد و با کمک شرکتهای تامین سرمایه‬ ‫خوشبختانه بورس اوراق بهادربا تشکیل تیم های کارشناسی تخصصی و بکارگیری سازوکارهای‬ ‫حرفه ای باهدف حصول اطمینان از بازدهی مناســب و ریســک پایین صنعــت ریلی تعدادقابل‬ ‫توجهی از پروژه های شــرکتهای حمل ونقل ریلی خصوصی را جهت استفاده از ابزارهای بورسی‬ ‫موردتایید قرارداد‪ .‬به تدریج درماههای اتی طی سال جاری فرایند انها تکمیل ومنابع مالی قابل‬ ‫توجهی از طریق بازارسرمایه کشوربه بخش توســعه حمل ونقل ریلی سرازیرخواهد شد‪ .‬عالوه‬ ‫برامکان عرضه سهام شرکتهای سوداورریلی در فرابورس که عملیاتی گردیده و در حال گسترش‬ ‫می باشــد مهم ترین ابزارهای تامین مالی مناســب برای تامین مالی پروژه های ریلی که پس از‬ ‫بررسی های کارشناسان بورس موردتایید قرارگرفته اند به شرح زیر می باشد‪:‬‬ ‫انتشــاراوراق اجاره برای تامین ناوگان وماشــین االت ریلی (لکوموتیو‪-‬واگن مسافری‪-‬‬ ‫واگن باری‪-‬ماشین االت خطی و‪)...‬‬ ‫انتشار اوراق استصناع برای تامین ناوگان باری ومسافری واحداث کارخانجات ودپوهای‬ ‫تعمیراتی‬ ‫تشکیل صندوق پروژه برای احداث خطوط وایستگاههای راه اهن‬ ‫این البته اغازراهی بلنداســت وانشــااهلل با حمایت مدیران وکارشناسان بورس وشرکتهای‬ ‫تامین ســرمایه دراینده شاهداستفاده شایسته از ظرفیت بازارســرمایه درتامین بخش حمل‬ ‫ونقل ریلی بعنوان یک بخش مولدوقابل اتکاازنظربازدهی وریسک مناسب خواهیم بود‪.‬‬ ‫فرهنگ طلوعی‬ ‫مدیرعاملشرکتریل پردازسیر‬ ‫سهم طلبیریلدرصنعت حملونقل‬ ‫حمل و نقل پایدار همواره نقش مهم و اساسی در تقویت رشد‪ ،‬گسترش دسترسی به خدمات ضروری و مقابله با تغییرات اقلیمی داراست و از این رو ایجاد نظام حمل ونقل ایمن‪ ،‬کارامد و دارای کمترین اسیب برای‬ ‫محیط زیست در همه جا و برای همه دولت ها دارای اولویت می باشد‪ .‬در این بین‪ ،‬حمل ونقل ریلی با توجه به ویژگی های ان (مصرف پایین سوخت و افزایش ایمنی و کاهش تصادفات جاده ای) یکی از شقوق مورد توجه‬ ‫حمل ونقل پایدار است‪ .‬در ایران بخش عمده جابجایی کاال از جاده صورت می پذیرد‪ ،‬به گونه ای در سال ‪ 1395‬سهم حمل ونقل ریلی از کل جابه جایی های صورت گرفته در کشور (بر اساس بارنامه های صادره)‪ ،‬تنها‬ ‫‪ 11/7‬درصد می باشد‪ .‬روند حمل بار توسط حمل ونقل ریلی و حمل ونقل جاده ای طی سال های ‪ 1383‬تا ‪ ،1395‬مطابق نمودار زیر بوده است‪:‬‬ ‫مشاهده می شود که طی سالیان گذشته‪ ،‬حمل ونقل جاده ای همواره وجه غالب در جابجایی کاال در کشور را دارا بوده‪ ،‬هر چند از سال ‪1392‬‬ ‫به بعد سهم حمل ونقل ریلی اندکی افزایش یافته است (نمودار ‪.)2‬‬ ‫میزان بار جابجا شده در شبکه ریلی کشور‪ ،‬به دلیل فعالیت حدود ‪ 25‬شرکت در صنعت ریلی‪ ،‬میان شرکت های مختلف توزیع شده به گونه ای‬ ‫که فضای صنعت کام ً‬ ‫ال رقابتی بوده و هیچ شرکتی سهم عمده بازار را در اختیار ندارد‪.‬‬ ‫به طور کلی‪ ،‬دلیل اصلی تفاوت در عملکرد شــرکت ها را می توان در دو عامل جســت وجو کرد‪ )1( :‬تعداد واگن های در دسترس شرکت ها‪،‬‬ ‫گزارش‬ ‫‪27‬‬ ‫‪14‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫سرعت صفر صنعت خودرو در جاده اقتصاد کشور‬ ‫سینا سلیمانی‬ ‫مدیرسرمایه گذاریشرکتمشاورسرمایه گذاریتامینسرمایهنوین‬ ‫وضعیت صنعت خودرو در ســال ‪ 1396‬از منظــر تولید و فروش‬ ‫محصوالت با رشد مناسبی نسبت به ســال گذشته همراه بوده است‬ ‫اما تولیدکننــدگان بزرگ این صنعت همچنان بــا معضالت قدیمی‬ ‫مانند کمبود سرمایه گذاری های داخلی و خارجی‪ ،‬هزینه های تامین‬ ‫مالی باال و‪ ...‬دســت و پنجه نرم می کنند‪ .‬با وجود رشد تولید و فروش‬ ‫محصوالت و گشــایش های نســبی پس از برجام و رفــع تحریم ها‪،‬‬ ‫عمال تغییرات چشــمگیری در وضعیت تولیدکنندگان بزرگ صنعت‬ ‫خودرو ایجاد نشده است زیرا معضل اصلی صنعت خودرو طی سالیان‬ ‫اخیر ساختار ســرمایه غلط و تحمیل هزینه های مالی به واسطه رشد‬ ‫هزینه اســتقراض و تامین مالی بوده اســت‪ .‬عدم رشد همگن قیمت‬ ‫فروش محصوالت با نرخ رشــد نهاده های تولیدی و هزینه استقراض‬ ‫و تامین مالی‪ ،‬موجب شده است تا شــرکت های فعال در این صنعت‬ ‫با مشکل ســرمایه در گردش و تامین جریانات نقدی مورد نیاز جهت‬ ‫فعالیت های عملیاتی خود روبه رو شوند‪.‬‬ ‫افزایش بهــای نهاده هــای تولیدی مانند رشــد بهــای فوالد و‬ ‫محصوالت فلــزی مورد اســتفاده در زنجیره تولید‪ ،‬رشــد نرخ ارز و‬ ‫همچنین عدم بروزرســانی خطوط تولید موجب شده است تا حاشیه‬ ‫سود ناخالص خودروســازان داخلی کاهش چشمگیری یابد‪ .‬از سوی‬ ‫دیگر نرخ بهره باالی منابع تامین مالی که اکثرا از مجرای منابع بانکی‬ ‫تامین گردیده اند‪ ،‬بخش عمده ای از ســود محقق شده در این صنعت‬ ‫را به خود اختصاص می دهد و عمال تامیــن نقدینگی الزم برای ادامه‬ ‫فعالیت های عملیاتی در این صنعت را با مشــکل روبه رو کرده اســت‪.‬‬ ‫بطوری که بعضا موجب افزایش حاشــیه زیان یا افزایش زیان انباشته‬ ‫انها شده اســت‪ .‬بروز این مشکالت در ساختار ســرمایه شرکت های‬ ‫فعال در صنعت خودروسازی موجب شده اســت تا فشار مضاعفی بر‬ ‫قطعه ســازان داخلی که بیشــتر بار تولید قطعات خودروهای داخلی‬ ‫را بر دوش دارند‪ ،‬وارد شــود و عمال موجب کاهش چشــمگیر سطح‬ ‫فعالیــت و تداوم فعالیت با تحقق زیان شــود‪ .‬پــس از برجام و با رفع‬ ‫تحریم ها انتظــار می رفت تا بــا ورود ســرمایه گذاری های خارجی‪،‬‬ ‫افزایش سطح کیفی محصوالت‪ ،‬بروز اوری خطوط و تکنولوژی تولید‬ ‫و گســترش بازارهای هدف صادراتی‪ ،‬جانی دوباره به صنعت خودرو‬ ‫بخشیده شــود‪ .‬بیش از ‪ 6‬میلیارد دالر سرمایه گذاری خارجی جهت‬ ‫احیای صنعت خودرو سازی و بیش از ‪ 3/5‬میلیارد دالر سرمایه گذاری‬ ‫خارجی بــه منظور رهایی بخش قطعه ســازی از وضعیت موجود نیاز‬ ‫اســت‪ ،‬اما تا کنون با وجود اخبار متعدد از انعقاد قراردادهای جوینت‬ ‫ونچر‪ ،‬تغییر ملموســی در وضعیت این شــرکت ها ایجاد نشده است‪.‬‬ ‫بطور کلی دو روش اصلی به منظور اصالح ســاختار سرمایه و پوشش‬ ‫زیان انباشته این شرکت ها وجود دارد‪ .‬روش اول فروش دارایی جهت‬ ‫تامین نقدینگی مورد نیاز یا بازپرداخت بدهی اســت‪ .‬در این روش با‬ ‫وجود اینکه هزینه مالی شرکت ها کاهش می یابد اما فروش دارایی ها‬ ‫باعث کاهش وزن طرف راســت ترازنامه و کاهش قدرت و پشــتوانه‬ ‫شرکت ها می شــود‪ .‬روش دوم جایگزینی منابع تامین مالی با هزینه‬ ‫استقراض و نرخ بهره باال با منابع تامین مالی جدید با نرخ بهره پایین تر‬ ‫اســت که این منابع می تواند تامین مالی از طریــق بازارهای مالی یا‬ ‫وام های بانکی با نرخ بهره پایین تر باشد‪ .‬این روش متداول ترین روش‬ ‫در اصالح ساختار مالی شرکت ها در کشــورهای توسعه یافته است و‬ ‫در سال ‪ 1396‬شاهد انتشار اوراق و تامین مالی با نرخ بهره پایین تر از‬ ‫سوی خودروسازان بزرگ داخلی بودیم که در صورت تداوم این روش‪،‬‬ ‫اثرات قابل توجه ان در ســنوات اتی مشــاهده خواهد شد‪ .‬از مزایای‬ ‫این روش می توان به این نکته اشــاره داشــت که شرکت ها می توانند‬ ‫بدون نیاز به فــروش دارایی یا تحمیل هزینه های بیشــتر‪ ،‬با کاهش‬ ‫نرخ بهره پرداختی‪ ،‬موجب افزایش حاشــیه سود خود شوند و در طی‬ ‫زمانی مشخص از طریق ســود حاصل از فعالیت های عملیاتی خود و‬ ‫نه منابع تامین مالــی جدید‪ ،‬اقدام به کاهــش هزینه های مالی خود‬ ‫نمایند‪ .‬عمال هزینه تامین مالی باال و ســاختار مالی غلط در کنار رشد‬ ‫بهای تمام شده محصوالت در شرکت های خودروسازی‪ ،‬اجازه رشد و‬ ‫توسعه فعالیت و ســوداوری شرکت های فعال در این صنعت را گرفته‬ ‫است‪ .‬از ســوی دیگر رشــد ‪ %60‬بهای فوالد‪ ،‬افزایش ‪ %38‬نرخ ارز‪،‬‬ ‫افزایش ‪ %40‬بهای محصوالت پتروشــیمی که از مهم ترین مواد مواد‬ ‫اولیه خودرو ســازان هستند‪ ،‬در مقابل عدم افزایش همگن نرخ فروش‬ ‫محصوالت موجب شده است تا نرخ رشد بهای تمام شده تولید بیش از‬ ‫نرخ رشد درامد های شرکت های فعال در این صنعت شود‪ .‬بطوری که‬ ‫بطور میانگین در ســال ‪ 1396‬نسبت به سال ‪ ،1395‬با وجود افزایش‬ ‫(‪ )2‬بهره وری شــرکت ها در اســتفاده از ناوگان موجود‪ .‬طبعاً هر اندازه تعداد واگن های در دسترس شرکت ها بیشتر باشد‪ ،‬قابلیت حمل بار انها‬ ‫افزایش خواهد یافت‪ .‬اما تفاوت اصلی میان شــرکت ها‪ ،‬بهره وری انها در استفاده از ناوگان موجود است‪ ،‬یعنی هر اندازه میزان بار حمل شده به‬ ‫ازای یک واگن در طول یک سال بیشتر باشد‪ ،‬بهره وری افزایش می یابد که این موضوع نتیجه مستقیم برنامه ریزی بهینه حمل و تخصیص واگن‬ ‫توسط شرکت ها اســت‪ .‬در میان شرکت های حمل ونقل ریلی شرکت ریل پرداز سیر که ســهام ان با نماد حریل در فرابورس عرضه شده است‪،‬‬ ‫علیرغم اینکه از نظر تعداد واگن در میان شــرکت های ریلی رتبه هشــتم را به خود اختصاص داده‪ ،‬توانسته است در سال ‪ 1395‬با ‪ 1/8‬میلیون‬ ‫تن جابه جایی بار (رتبه ششــم از این منظر در میان کلیه شرکت های ریلی) و ‪ 1/4‬میلیارد تن‪-‬کیلومتر جابجایی بار (رتبه پنجم از این منظر در‬ ‫میان کلیه شــرکت های ریلی) عملکرد بسیار مناسبی از خود نشان دهد‪ .‬بدیهی است دســتیابی به چنین عملکردی حاصل برنامه ریزی بهینه‬ ‫حمل و الگوی مناسب ســیر و حرکت می باشد‪ .‬این عملکرد زمانی نمود بهتری پیدا می کند که بدانیم تعدادی زیادی از شرکت های حمل ونقل‬ ‫ریلی‪ ،‬زیرمجموعه و وابســته شــرکت های بزرگ تولیدی کشور و تک مشتری بوده و عملکرد انها ناشــی از بار ثابتی است که از شرکت مادر به‬ ‫انها تخصیص داده می شــود‪ ،‬درحالی که عملکرد شرکت ریل پرداز ناشی از اجرای برنامه های بازرگانی و بازاریابی پویا برای تامین بار واگن های‬ ‫موجود می باشد‪.‬‬ ‫ارتقای عملکرد شرکت های ریلی و افزایش سوداوری انها تابع دو عامل است‪:‬‬ ‫(‪ )1‬پتانســیل های داخلی شرکت‪ :‬از این منظر‪ ،‬مهم ترین عوامل موثر بر سوداوری شرکت عبارتند از امکانات فیزیکی شامل تعداد واگن ها و‬ ‫دیزل های در اختیار و مهم تر از ان مدیریت بهینه امکانات شرکت از قبیل راه اندازی قطار کامل‪ ،‬تخصیص بهینه واگن ها‪ ،‬بازاریابی مناسب و‪... .‬‬ ‫(‪ )2‬پتانســیل های موجود در صنعت ریلی‪ :‬از این منظر‪ ،‬شــرایط و عواملی وجود دارند که علیرغم اینکه در اختیار شــرکت های حمل ونقل‬ ‫ریلی نیســتند‪ ،‬لکن تاثیر مستقیم بر سوداوری انها دارد‪ .‬از جمله این موارد می توان به زیرســاخت های ریلی کشور (شامل طول شبکه ریلی‪،‬‬ ‫کیفیت خطوط و‪ )...‬و برنامه ریزی راه اهن در زمینه ترافیک خطوط اشــاره کرد‪ .‬از عواملی که می تواند منجر به رشــد عملکرد شرکت ها شود‪،‬‬ ‫ایجاد قطار برنامه ای و همچنین مدیریت ترافیک خطوط جهت افزایش ســرعت سیر واگن ها در مسیر است‪ .‬الزم به ذکر است‪ ،‬سرعت متوسط‬ ‫ســفر واگن های باری از مبدا تا مقصد (با لحاظ تمام توقف های حین ســیر به هر دلیل) در سال ‪ 1395‬به میزان ‪ 9/1‬کیلومتر بر ساعت بوده که‬ ‫در مقایسه با حمل ونقل جاده ای بسیار پایین است و باعث کاهش توان رقابتی شرکت های ریلی در مقایسه با شرکت های جاده ای است‪ .‬بدیهی‬ ‫است مادامی که زیرساخت های الزم برای توسعه حمل ونقل ریلی فراهم نشود‪ ،‬راهکارهایی نظیر خصوصی سازی شرکت های صنعت و‪ ...‬به دلیل‬ ‫مهیا نبودن فضای کسب وکار صنعت جهت رقابت شرکت ها با حمل ونقل جاده ای جهت کشاندن بار از روی جاده ها به ریل علیرغم تاکید اسناد‬ ‫باالدستی و پیگیری مقامات دولتی میسر نخواهد بود‪ .‬ناگفته پیداست یکی از وظایف ذاتی دولت ایجاد زیرساخت های الزم جهت رقابت بخش‬ ‫خصوصی است‪ .‬از جمله کاستی های موجود که منجر به عدم توسعه کافی صنعت حمل ونقل ریلی و کاهش توان رقابتی شرکت های این صنعت‬ ‫شده است‪ ،‬موارد زیل می باشند‪:‬‬ ‫‪ -1‬تفاوت قابل توجه تعرفه حق دسترسی راه اهن با تعرفه جاده و به تبع ان رقابت پذیر نبودن قیمت حمل ریلی در مقابل حمل جاده ای‬ ‫‪ -2‬کم توجهی و عدم تناســب میزان اعتبارات و بودجه تخصیصی جهت سرمایه گذاری در زیرســاختهای ریلی با سیاست های کلی برنامه‬ ‫ششم توسعه ابالغی مقام معظم رهبری و نیز برنامه های توسعه ای و اقتصاد مقاومتی و مهم تر از ان عدم تحقق بودجه ها‬ ‫‪ -3‬دشواری تامین مالی پروژه های سرمایه گذاری توسط بخش خصوصی از منابع داخل کشور‬ ‫‪ -4‬عدم اتصال ریلی چشمه های بار به شبکه سراسری ریلی‬ ‫ریالی سود ناخالص این شرکت ها‪ ،‬حاشیه سود ناخالص انها حدود ‪%2‬‬ ‫افت را تجربه کرده است‪.‬‬ ‫امــا بــا ورود و جایگزینی محصوالتــی جدید به ســبد تولیدات‬ ‫خودروســازان کــه از ارزش افزوده باالتری نســبت بــه محصوالت‬ ‫قدیمی تر برخوردارند و همچنین بروز رســانی خطــوط تولید و ورود‬ ‫تکنولوژی‪ ،‬حساســیت بهای تمام شده محصوالت نسبت به نوسانات‬ ‫بهای نهاده هــای تولیدی بخصوص مواد اولیه کاهش خواهد یافت‪ .‬در‬ ‫ســال ‪ 1396‬شــاهد ورود محصوالت جدید به سبد محصوالت ایران‬ ‫خودرو و ســایپا بودیم که با جایگزینی ایــن محصوالت با محصوالت‬ ‫قدیمی تر و ارتقاء ســطح تکنولوژیکی خطوط تولید‪ ،‬می توان انتظار‬ ‫داشت که تغییرات قابل توجهی در سطح سوداوری شرکت های فعال‬ ‫در این صنعت رخ دهــد‪ .‬تغییرات در ســاختار مالکیتی و قرارگیری‬ ‫صنعت خودروســازی در مسیر خصوصی سازی واقعی‪ ،‬از دیگر عوامل‬ ‫مهم و تاثیرگذاری است که می تواند این صنعت را از ورطه زیان دهی‬ ‫خارج کرده و به سوی شکوفایی پیش برد‪ .‬تاکنون صحبت های زیادی‬ ‫در مورد واگذاری شرکت های فعال در این صنعت به بخش خصوصی‬ ‫انجام شده که تحقق نیافته است‪ .‬اما نمونه های موفق خصوصی سازی‬ ‫واقعــی در بخش ها و صنایع مختلف حاکی از ان اســت که در صورت‬ ‫الزام به واگذاری این شرکت ها به بخش خصوصی‪ ،‬با مدیریتی صحیح‬ ‫و جاری شــدن خونی تازه در رگ های این صنعــت‪ ،‬می توان انتظار‬ ‫تغییرات چشمگیری در نحوه فعالیت و عملکرد این شرکت ها داشت‪.‬‬ ‫تاکنون‪ ،‬ســاختار مدیریت دولتی باعــث تحمیل هزینه های هنگفت‬ ‫و کمرشــکن بر صنعت خودروسازی اســت که در واقع موجب از بین‬ ‫رفتن منابع و ســرمایه های ملی شده است‪ .‬در مجموع‪ ،‬در صورتی که‬ ‫بازگشــت تحریم ها یا تشدید فشار بر اقتصاد و صنایع طی سال جاری‬ ‫و سنوات اتی در میان نباشــد‪ ،‬با اصالح اشکاالت و ایرادات ساختاری‬ ‫در کنار افزایش سطح سرمایه گذاری های ثابت و سرمایه گذاری های‬ ‫خارجی به مرور و با گذر زمان می توان به رشد و شکوفایی این صنعت‬ ‫امیدوار بود؛ زیرا صنعت خودروســازی نه تنهــا به عنوان یک صنعت‬ ‫تاثیر گذار‪ ،‬بلکه به دلیل ســطح اشتغال زایی ان به عنوان یک صنعت‬ ‫اســتراتژیک شناخته می شود که شــکوفایی ان کلید رفع بسیاری از‬ ‫معضالت و مشکالت داخلی است‪.‬‬ ‫‪ -5‬عدم وجود طرح جامع حمل ونقل در کشور و جزیره ای عمل نمودن شقوق مختلف حمل‬ ‫‪ -6‬عدم مشارکت کافی بخش خصوصی در سیاستگذاری و تصمیم گیریهای کالن بخشی‬ ‫‪ -7‬پایین بودن ظرفیت شبکه ریلی‬ ‫‪ -8‬کم توجهی به حمل ترکیبی و نبود زسرساختهای ترانس شیپمنت‬ ‫‪ -9‬بازگشت به عقب دولت و تصمیم به ایجاد هلدینگ کمپانی و ایجاد رقابت ناعادالنه بین بخش دولتی و بخش خصوصی‬ ‫‪ -10‬خصوصی ســازی ناقص و عدم تکمیل ان از جمله واگذاری لوکوموتیوها‪ ،‬واگذاری اپراتوری و‪ ...‬و به طور کلی ضرورت خروج راه اهن از‬ ‫تصدی گیری و پرداختن به امور حاکمیتی‬ ‫‪ -11‬عدم تخصیص بودجه کافی به شرکت راه اهن و وابستگی راه اهن به درامد حق دسترسی‬ ‫‪ -12‬عدم اجرای بند "ب" ماده (‪ )52‬قانون برنامه ششم مبنی بر "محاسبه ارزش افزوده خدمات حمل ونقل ریلی با نرخ صفر” و اجرای ناقص ان‬ ‫‪ -13‬ضعف و کمبود سیستمهای مکانیزه تخلیه و بارگیری در مبادی و مقاصد حمل ریلی‬ ‫‪ -14‬عدم رشد متوازن ناوگان باری‪ ،‬مسافری‪ ،‬نیروی کشش‪ ،‬ظرفیتهای شبکه و محوله های ترانزیتی‬ ‫‪ -15‬سیستمهای سنتی حاکم بر حوزه بهره برداری و سیر و حرکت و ضرورت بهره مندی از سیستمهای هوشمند برنامه ریزی حمل و سیر و حرکت‬ ‫‪ -16‬طراحی ضعیف در خطوط مانوری در ایستگاههای تشکیالتی‬ ‫امید اســت با ایجاد زیرساخت های مناسب صنعت ریلی کشور‪ ،‬زمینه برای رقابت میان شرکت ها و ارتقای بهره وری انها و به دنبال ان رشد و‬ ‫بالندگی صنعت حمل ونقل ریلی فراهم شود‪.‬‬ ‫‪28‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫امار و داده ها‬ ‫بازار در یک نگاه‬ ‫شرح‬ ‫مقدار‬ ‫شاخص کل بورس‬ ‫تغییر‬ ‫‪95987/6‬‬ ‫شاخص کل فرابورس‬ ‫‪-%3/3‬‬ ‫‪8/3‬‬ ‫‪ P/BV‬موزون بازار‬ ‫‪%12‬‬ ‫‪1/4‬‬ ‫ارزش روز بازار‬ ‫تاریخ گزارش‪1397/01/26 :‬‬ ‫‪-%0/37‬‬ ‫‪1065/9‬‬ ‫‪ P/E‬موزون بازار‬ ‫گزارش عملکرد فروردین ماه‬ ‫‪-11%/4‬‬ ‫‪-%2/5‬‬ ‫‪ 4823‬هزار میلیارد‬ ‫‪rahavard365.com‬‬ ‫‪@rahavard365‬‬ ‫بیشترین تغییر مالکیت حقوقی‬ ‫خروج حقوقی ها‬ ‫ورود حقوقی ها‬ ‫شرکت‬ ‫ارزش‬ ‫ارز ‪ -‬سکه ‪ -‬محصوالت جهانی‬ ‫دالر‬ ‫یورو‬ ‫‪42,000‬‬ ‫‪-%9‬‬ ‫‪17،830،000‬‬ ‫‪%19‬‬ ‫‪51،160‬‬ ‫سکه بهارازادی‬ ‫نفت‬ ‫فوالد‬ ‫‪68/7‬‬ ‫‪6829‬‬ ‫‪-%4/6‬‬ ‫‪300‬‬ ‫مس‬ ‫بانک صادرات ایران ‪ 408‬میلیارد‬ ‫‪-%9/8‬‬ ‫‪%11/4‬‬ ‫ارزش‬ ‫پتروشیمی زاگرس ‪ 214‬میلیارد‬ ‫کارخانجات صنعتی تبرک ‪147‬‬ ‫ایران ترانسفو ‪54‬‬ ‫بانک تجارت ‪101‬‬ ‫پاالیش نفت اصفهان ‪52‬‬ ‫سرمایه گذاری شفادارو ‪88‬‬ ‫نفت بهران ‪52‬‬ ‫بانکپارسیان ‪87‬‬ ‫گسترشسرمایهگذاریایرانخودرو ‪34‬‬ ‫‪-‬‬ ‫صنعت‬ ‫بانکها و موسسات اعتباری ‪ 655‬میلیارد‬ ‫وضعیت معامالت‬ ‫‪871‬‬ ‫میانگین حجم روزانه‬ ‫میانگین ارزش روزانه‬ ‫‪4868‬‬ ‫میانگین تعداد خریداران‬ ‫‪15/69‬‬ ‫هزار‬ ‫محصوالت غذایی ‪199‬‬ ‫استخراج نفت گاز ‪30‬‬ ‫استخراج کانه های فلزی ‪164‬‬ ‫عرضه برق‪،‬گاز‪،‬بخار و اب گرم ‪23‬‬ ‫خودرو و ساخت قطعات ‪80‬‬ ‫بیشترین ارزش معامالت به تفکیک صنایع‬ ‫اوراق تامین مالی‬ ‫‪18464‬‬ ‫استخراج فلزی‬ ‫بانکها شیمیایی خودرو‬ ‫‪1489‬‬ ‫فراورده نفتی‬ ‫مالی واسط‬ ‫‪2664 2517 2402‬‬ ‫‪1499‬‬ ‫‪978‬‬ ‫صندوق ‪432‬‬ ‫فلزات اساسی ‪89‬‬ ‫میلیون‬ ‫هزار میلیارد‬ ‫محصوالت شیمیایی ‪ 117‬میلیارد‬ ‫فلزات اساسی‬ ‫‪3170‬‬ ‫سایر‬ ‫‪8274‬‬ ‫قند و شکر ‪13‬‬ ‫کمترین بازده‬ ‫بیشترین بازده‬ ‫سپرمی ‪ %20-‬هفته‬ ‫هفته‬ ‫ورازی ‪%73‬‬ ‫نتوس ‪%61‬‬ ‫صندوق‬ ‫‪9182‬‬ ‫ختوقا ‪%20-‬‬ ‫فسلیر ‪%56‬‬ ‫کشرق ‪%21-‬‬ ‫فبیرا ‪%56‬‬ ‫پسهند ‪%21-‬‬ ‫ولراز ‪%43‬‬ ‫پالست ‪%21-‬‬ ‫تکنو ‪%31‬‬ ‫شزنگ ‪%23-‬‬ ‫تشتاد ‪%29‬‬ ‫خرینگ ‪%23-‬‬ ‫کترام ‪%29‬‬ ‫مفاخر ‪%24-‬‬ ‫وشمال ‪%28‬‬ ‫چکاوه ‪%27-‬‬ ‫شجم ‪%27‬‬ ‫*اعداد نمودار بر حسب میلیارد ریال درج شده است‬ ‫ممسنی ‪%29-‬‬ ‫بیشترین تاثیر در شاخص‬ ‫نسبت ارزش معامالت بر اساس تنوع اوراق‬ ‫شرکت‬ ‫میزان تاثیر‬ ‫سهام‪%31.56 ,‬‬ ‫اتی‪%45.44 ,‬‬ ‫اوراق‪%14.29 ,‬‬ ‫میزان تاثیر‬ ‫معدنی و صنعتی گل گهر ‪250‬‬ ‫ایران خودرو ‪-125‬‬ ‫پتروشیمی جم ‪182‬‬ ‫سرمایهگذاریغدیر ‪-110‬‬ ‫فوالد خوزستان ‪178‬‬ ‫سایپا ‪-87‬‬ ‫معدنیوصنعتیچادرملو ‪148‬‬ ‫پتروشیمی خارک ‪-78‬‬ ‫خدماتانفورماتیک ‪110‬‬ ‫پتروشیمی شازند ‪-72‬‬ ‫صنعت‬ ‫سلف‪%4.48 ,‬‬ ‫صندوق‪%3.01 ,‬‬ ‫اختیار معامله‪%0.01 ,‬‬ ‫امتیاز تسهیالت‬ ‫مسکن‪%0.55 ,‬‬ ‫کدال‬ ‫کاال‪%0.02 ,‬‬ ‫سلف موازی‪%0.33 ,‬‬ ‫حق تقدم‪%0.32 ,‬‬ ‫استخراج کانه های فلزی ‪438‬‬ ‫خودرو و قطعات ‪-362‬‬ ‫فراورده های نفتی ‪126‬‬ ‫محصوالت شیمیایی ‪-119‬‬ ‫عرضه برق‪،‬گاز‪،‬بخار و اب گرم ‪121‬‬ ‫بانکها و موسسات اعتباری ‪-99‬‬ ‫فلزات اساسی ‪113‬‬ ‫چند رشته ای صنعتی ‪-76‬‬ ‫رایانه ‪106‬‬ ‫مخابرات ‪-71‬‬ ‫نمادهای متوقف شده در دوره‬ ‫افزایش سرمایه‬ ‫تاریخ‬ ‫نماد‬ ‫میزان‬ ‫از محل‬ ‫مهلت پذیره نویسی‬ ‫‪1/18‬‬ ‫سرچشمه‬ ‫‪%40‬‬ ‫اورده‬ ‫‪97/03/18‬‬ ‫‪1/20‬‬ ‫کمرجان‬ ‫‪%250‬‬ ‫مطالبتات‬ ‫‪-‬‬ ‫‪1/22‬‬ ‫خاهن‬ ‫‪%50‬‬ ‫مطالبتات‬ ‫‪-‬‬ ‫پرداخت سود علی الحساب; ‪1‬‬ ‫مجمع فوق العاده(انتخاب هیئت مدیره) ; ‪2‬‬ ‫برگزاری مجمع فوق العاده(افزایش سرمایه); ‪3‬‬ ‫نوسان قیمت بیش از ‪ 20‬درصد طی ‪ 5‬روز ; ‪5‬‬ ‫دالیل دیگر; ‪72‬‬ ‫افشای اطالعات با اهمیت; ‪20‬‬ ‫عدم اظهار نظر حسابرس; ‪1‬‬ ‫مجمع عادی بطور فوق العاده; ‪1‬‬ ‫مجمع عادی سالیانه; ‪3‬‬ ‫نوسانات غیر عادی قیمت سهام; ‪5‬‬ ‫انتقال به تابلو پایه ج; ‪17‬‬ ‫‪29‬‬ ‫نمایشگاه‬ ‫‪14‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫برترین هایبازارسرمایهدردهمیننمایشگاهبورس‪ ،‬بانکوبیمه‬ ‫برترین های بازار سرمایه در بخش های شفاف ترین ناشرین بورسی و‬ ‫فرابورسی‪،‬فعال ترینصندوق هایسرمایهگذاری‪،‬مشاوره‪،‬تامینسرمایه‬ ‫و کارگزار معرفی شدند‪.‬‬ ‫شفاف ترین ناشرین بورســی‪ :‬پتروشیمی مبین و تولید مواد اولیه‬ ‫داروپخش‬ ‫شفاف ترین ناشرین فرابورســی‪ :‬بهمن لیزینگ و سرمایه گذاری‬ ‫اعتالیالبرز‬ ‫فعال ترین صندوق ســرمایه گذاری در سهام‪ :‬سبدگردان انتخاب‬ ‫مفید(صندق مشترک امید توسعه) و شــرکت کارگزاری بانک صادرات‬ ‫(صندوق سپهر اول)‬ ‫فعال ترین صندوق سرمایه گذاری مختلط‪ :‬کارگزاری بانک توسعه‬ ‫صادرات (صندوق توســعه پست بانک) و تامین سرمایه لوتوس پارسیان‬ ‫(صندوقثروتافرینپارسیان)‬ ‫فعال ترین صندوق ســرمایه گذاری با درامد ثابت‪ :‬تامین سرمایه‬ ‫ارمان (صندوق گنجینه ارمان شهر) و کارگزاری ابان (صندوق کوثر یکم)‬ ‫فعال ترین صندوق نیکوکاری‪ :‬مشاور ســرمایه گذاری ارمان اتی‬ ‫(صندوق نیک اندیشان هنر) و کارگزاری تدبیرگران فردا (صندوق ایتام‬ ‫برکت)‬ ‫فعال ترین صندوق ســرمایه گذاری در بازارگردانی‪ :‬تامین سرمایه‬ ‫نوین (صندوق بازارگردان نوین پیشرو) و ارگزاری بورس بهگزین (صندوق‬ ‫بازارگردانبانکسینا)‬ ‫فعال ترین مشاوره سرمایه گذاری در سامانه تدان‪ :‬شرکت مشاوره‬ ‫سرمایه گذاری ابن سینا مدبر و کارگزاری سهم اشنا‬ ‫فعال ترین سبدگردان‪ :‬شرکت سبد گردان کاریزما و شرکت مشاور‬ ‫سرمایه گذاریمعیار‬ ‫فعال ترین شرکت در تامین سرمایه‪ :‬تامین سرمایه لوتوس پارسیان‬ ‫و تامین سرمایه ارمان‬ ‫و اگاه‬ ‫فعال ترین کارگزار در صدور بیشترین کد معامالتی‪:‬کارگزاری مفید‬ ‫فعال ترین کارگزار در کســب مجوز برای ســرمایه گذار خارجی‪:‬‬ ‫کارگزاری مفید و فیروزه اسیا‬ ‫فعال ترین کارگزار در داشــتن باالترین تعداد مشتریان‪ :‬کارگزاری‬ ‫مفیدوبانکمسکن‬ ‫فعال ترین کارگزار در بیشترین دفعات معامالت‪ :‬کارگزاری مفید‬ ‫و اگاه‬ ‫"تاریخبازارسرمایهایران"حافظهتاریخیبورس‬ ‫همزمان بــا دهمین نمایشــگاه بین المللی بــورس‪ ،‬بانک و بیمه‬ ‫(فاینکس ‪ )2017‬پنجمین گردهمایی پیشکســوتان بازار سرمایه و‬ ‫رونمایی از کتاب "تاریخ بازار ســرمایه ایران" تالیف علی ســعیدی و‬ ‫زنده یاد شهال کشــاورز‪ ،‬با حضور رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار‪،‬‬ ‫معاونان‪ ،‬جمعی از مدیران ســابق ســازمان‪ ،‬بزرگان بازار ســرمایه و‬ ‫خبرنگاران برگزار شد‪.‬‬ ‫بورس‪ ،‬بانک و بیمه سه رکن مهم اقتصاد کشور‬ ‫رئیس کمیســیون اقتصادی مجلس شــورای اســامی توســعه‬ ‫فعالیت های شــرکت های دانش بنیان در بازار سرمایه از طریق شرکت‬ ‫فرابورس را مثبت ارزیابی کرد‪.‬‬ ‫محمدرضا پورابراهیمی داورانی گفت‪ :‬نمایشگاه بین المللی "بورس‪،‬‬ ‫بانک و بیمه" فرصت خوبی بود تا بخش های مهم اقتصادی شامل بورس‪،‬‬ ‫بانک و بیمه شناخته شود‪.‬‬ ‫این نماینده مردم در مجلس دهم با بیان اینکه بورس‪ ،‬بانک و بیمه سه‬ ‫رکن مهم در اقتصاد کشــور هستند گفت‪ :‬با برگزاری نمایشگاه مشترک‬ ‫امکانارتباطمتخصصاناینبخش هافراهمشد‪.‬‬ ‫وی یکی از اقدامات مهم و تاثیر گذار اقتصادی را توســعه فعالیت های‬ ‫شرکت های دانش بنیان از طریق شرکت فرابورس دانست‪.‬‬ ‫بورس‪ ،‬بانک و بیمه؛ ارکان بازارهای مالی‬ ‫رئیس کل بیمه مرکزی‪ ،‬بانک‪ ،‬بورس و بیمه را سه رکن بازارهای مالی‬ ‫کشورخواندوگفت‪:‬اقتصاددولتیوپولنفتباعثرشدبانکهاوناهمگونی‬ ‫در بازارهای مالی کشور شده است‪.‬‬ ‫عبدالناصر همتی رئیس کل بیمه مرکزی گفت‪ :‬بانک ها‪ ،‬بیمه ها و بازار‬ ‫سرمایه بازار مالی کشور را تشکیل می دهند و باید با هم بررسی شوند اما‬ ‫شاهد رشد ناهمگون در این بازار مالی به دلیل رشد بخش بانک هستیم‪.‬‬ ‫رئیس کل بیمه مرکزی با اشاره به دالیل رشد بانک ها در کشور افزود‪ :‬دو‬ ‫دلیل این موضوع دولتی بودن اقتصاد کشور و پول نفت است و باید غفلتی‬ ‫که در سال های گذشته از بازار سرمایه و بورس شده است را جبران کنیم‪.‬‬ ‫او گفت‪ :‬ســرمایه گذاری در بازار بیمه ها به دلیل محافظت از سرمایه‬ ‫و مدیریت ریسک و پوشــش های ریســک ها می تواند در میان فعاالن‬ ‫اقتصادی ایجاد ارامش و اطمینان خاطر کند‪.‬‬ ‫او افزود‪ :‬ما در بیمه عمر اوراق بلندمدت را ارائه می کنیم و متاسفانه در‬ ‫اقتصاد کشورمان فقط اوراق یک ســاله داریم و این به عنوان ضعف برای‬ ‫اقتصاد کشور مطرح می شود و با اوراق بلندمدت می توانیم به پروژه های‬ ‫بزرگ رونق دهیم‪ .‬همتی تعــادل در بازار مالی را امری مهم عنوان کرد و‬ ‫گفت‪ :‬درحال حاضر تعادل مورد نیاز در بازارهای مالی کشور وجود ندارد‬ ‫یعنی بین بازار پول با بقیه بازارها تعادل وجود ندارد و این مشکالتی را در‬ ‫بازار بورس و بیمه به دنبال داشته است‪.‬‬ ‫رفعمحدودیت هایبازارسرمایه‬ ‫رئیس سازمان بورس با اشاره به حضور شرکت ها و موسسات مختلف‬ ‫در دهمین نمایشــگاه بورس‪ ،‬بانک و بیمه (فاینکس ‪ )2017‬اشاره کرد و‬ ‫گفت‪ :‬در این دوره ‪ 16‬بیمه‪ 17 ،‬کارگزاری‪ 50 ،‬صندوق و ‪ 10‬بانک شرکت‬ ‫کردند‪ .‬شــاپور محمدی درباره چشم انداز ســال ‪ 96‬گفت‪ :‬امسال رفع‬ ‫محدودیت های بازار سرمایه مد نظر است به طوری که این محدودیت ها‬ ‫به هر دلیلی ایجاد شــده باشد با همراهی اعضای شورای عالی بورس این‬ ‫محدودیت هارفعخواهدشد‪.‬‬ ‫رئیس سازمان بورس گفت‪ :‬راه اندازی معامالت اپشن‪ ،‬افشای اجباری‬ ‫تولیدات ماهانه شرکت ها‪ ،‬جداسازی هسته معامالتی بورس و فرابورس‪،‬‬ ‫انتشار اوراق مشارکت‪ ،‬الزام به افشای صورت های مالی‪ ،‬قیمت تضمینی‬ ‫به جای خرید تضمینی‪ ،‬رونق هر چه بیشــتر در معامالت بورس انرژی و‬ ‫افزایش دو برابری تعداد کدهای شرکت های فعال در بورس انرژی و رونق‬ ‫معامالت ایــن بورس صورت می گیرد‪ .‬او گفت‪ :‬در ســال های اخیر بازار‬ ‫سرمایه رشد خوبی داشته است‪ .‬درحال حاضر سوال وجود دارد که اقتصاد‬ ‫باید بازار پایه باشد یا بانک پایه؟ به هر تقدیر باید سرمایه تامین بشود‪.‬‬ ‫محمدی گرفت‪ 600 :‬شــرکت در بازار سرمایه وجود دارد اما فعالیت‬ ‫انها در بازار بورس متفاوت اســت‪ .‬شــرکت ها وقتی بورســی می شوند‬ ‫مسئولین باید در مقابل سهامداران پاسخگو باشند‪ .‬محمدی به اهمیت‬ ‫فرهنگ سازی در رونق و توسعه بازار ســرمایه اشاره کرد و گفت‪ :‬یکی از‬ ‫فعالیت های مهم در بازار ســرمایه معطوف به فرهنگ سازی و ارتباط با‬ ‫مخاطبان است که این نمایشگاه می تواند در تحقق این هدف و برقراری‬ ‫این ارتباط موثر باشــد‪ .‬وی افزود‪ :‬فرهنگ ســازی در بازار به چگونگی‬ ‫سرمایه گذاری می پردازد که از طریق انواع رسانه ها صورت می گیرد‪ .‬اگر‬ ‫اموزش صحیح از طریقکلیپ های تصویری و ساخت سریال ها تلویزیونی‬ ‫صورت بپذیرد تاثیر گذاری اش بیشتر خواهد بود و همه گیرتر می شود‪.‬‬ ‫وی با تاکید بر سرمایه گذاری در بازار سرمایه در دراز مدت افزود‪ :‬توقف‬ ‫نمادمعامالتیشرکت هابایدبهحداقلبرسد‪.‬فعالیتبرخیازشرکت هابه‬ ‫خاطر ابهام اطالعات شرکتی متوقف شده اند‪ .‬بعضی از شرکت ها که دارای‬ ‫پرونده مالی قضایی باشند دچار توقف شده اند‪.‬‬ ‫محمدیگفت‪:‬طبق قانون تجارتهمهبایددریکزمانبهسهامداران‬ ‫اطالع رسانی گزارش عملکرد شرکت شود‪ .‬در کشور ما دسترسی ویژه به‬ ‫اطالعات شــرکت ها وجود ندارد تا جلو درز اطالعات مالی شــرکت های‬ ‫متخلف از طریق راههای خروجی اطالعات گرفته شود‪.‬‬ ‫از گوشه کنار نمایشگاه ‪2018‬‬ ‫شاهراه رشد صنعت بیمه از مسیر بورس‬ ‫بورسابرویاقتصادکشوراست‬ ‫سید فرید موسوی‬ ‫نایب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس‬ ‫هر اقتصادی با هماهنگی ســه رکن بانک‪ ،‬بیمه و بورس موفق اســت‪،‬‬ ‫این سه رکن در سال های اخیر با وجود محدودیت ها موفق عمل کرده و امید‬ ‫است این روند با انرژی بیشتری ادامه داشته باشد‪.‬‬ ‫حوزه بانکی ما با وجود تمامی فشــارها‪ ،‬مشــکالتی ریشه ای دارد‪ ،‬که‬ ‫باید ان را اصالح کنیم‪.‬‬ ‫وجــود نقدینگــی باال در جامعه مانــع هم افزایی در اقتصاد شــده و‬ ‫مشکالت متعددی را ایجاد می کند‪.‬‬ ‫تفکر سنتی اقتصاد را مانع هماهنگی مناسب و کنترل نقدینگی است‪،‬‬ ‫به همین دلیل اســت که نقدینگی به طور دائم به ســمت بازارهای غیر مولد‬ ‫مثل ارز‪ ،‬مسکن و‪ ...‬هدایت میشود‪.‬‬ ‫بورس ابروی اقتصاد کشــور است‪ ،‬نقدینگی ما با توجه به شعار امسال‬ ‫باید از بازارهای غیرمولد‪ ،‬به بازارهای مولد هدایت شود‪.‬‬ ‫با تضمین خرید ســهام به جای تضمین سود سپرده بانکی هم مردم‬ ‫با بازار ســرمایه اشناتر میشدند و هم بار ســنگین سود سپرده ها به سیستم‬ ‫بانکی تحمیل نمیشد‪.‬‬ ‫عبدالناصر همتی‬ ‫خالقیت و پویایی عامل رونق کسب و کار‬ ‫رییس کل بیمه مرکزی‬ ‫سبک کارامدی نظام تامین مالی در کشور به فعالیت سه بازار پول‪ ،‬بیمه و سرمایه بستگی دارد‪.‬‬ ‫تامین مالی کارامد منجر به رشــد اقتصادی می شود و این مهم به چند عامل بستگی دارد‪ .‬مورد اول موضوع تصمیم گیری در‬ ‫هر یک از ارکان است‪ .‬در این زمینه میزان هماهنگی بین ارکان از اهمیت زیادی برخوردار است‪.‬‬ ‫بازارها باید بتوانند در یک ســطح یکسان رشد کنند و دســتاوردهای هماهنگی داشته باشند‪ .‬اگر یک بازار از دیگری سبقت‬ ‫بگیرد این نظم تا حد زیادی به هم می خورد‪.‬‬ ‫بیمه عامل ارتقای ارامش میان مردم و ثبات اقتصادی است‪ .‬مهم ترین اثر بیمه مدیریت ریسک مالی و کاهش هزینه های مبادالتی است‪.‬‬ ‫رشــد مداوم صنعت بیمه در سال های گذشته بسیار مشهود بوده است‪ .‬در این زمینه حق رشد بیمه ها نسبت به ‪ GDP‬رشد‬ ‫قابل توجهی داشته است‪ .‬گواه این موضوع نیز رشد ‪ ۲۱‬درصدی رشد حق بیمه در سال ‪ ۹۶‬نسبت به سال ‪ ۹۵‬است‪.‬‬ ‫یکی از مهم ترین ســرمایه گذاری های ما در زمینه بیمه عمر اســت که رشد بسیار خوبی داشــته است‪ .‬براساس چشم انداز‬ ‫صنعت بیمه‪ ،‬بیمه عمر تا سال ‪ ۱۴۰۴‬در پرتفوی بیمه ها رشد ‪ ۵۰‬درصدی دارد‪.‬‬ ‫اوراق بهادار بیمه ای از جمله اوراقی است که می تواند در اختیار فعاالن بورسی و بیمه ای قرار بگیرد‪.‬‬ ‫در ســال های اتی با پیش بینی روند رشــد بیمه عمر می توان امیدوار بود بیشــتر از ظرفیت های بازار سرمایه استفاده شود‪.‬‬ ‫هم اکنون بحث بیمه اتکایی بسیار مطرح است که این نوع بیمه میتواند از ظرفیت های بازار سرمایه تا حد زیادی استفاده کند‪.‬‬ ‫بحث اتصال منابع بیمه عمر به صندوق های ســرمایه گذاری امسال پیگیری می شود‪ .‬این موضوع نیز می تواند جذابیت بیمه‬ ‫عمر را افزایش دهند‪.‬‬ ‫سورنا ستاری فر‬ ‫معاون علمی و فناوری رئیس جمهور‬ ‫امروز نســل جدیدی از کارافرینان در کشور توســعه پیدا کرده که با‬ ‫گذشته قابل مقایســه نیست‪ .‬این در حالی اســت که امسال شرکت هایی با‬ ‫ارزش حدود یک میلیارد دالر داریم که جذب بورس می شوند‪.‬‬ ‫هم اکنون استارتاپ هایی در کشور شکل گرفته اند که هفته ای ‪ ۱۰‬درصد‬ ‫رشد را تجربه می کنند و خدمات شفاف و ارزان در دسترس قرار می دهند‪.‬‬ ‫باید قبول کرد که مردم پشــت خدمات شــفاف و قابل رقابت خواهند‬ ‫ایستاد و تا زمانی که بازارســازی را با استارتاپ های خدماتی توسعه ندهیم‪،‬‬ ‫به نتیجه نمی رسیم‪.‬‬ ‫مغزها را نمی تــوان محدود کرد‪ ،‬البته نرم افزار بــه خودی خود هیچ‬ ‫ارزشی ندارد و این نیروی انسانی جوان و خالق است که به ان معنا می دهد و‬ ‫کسب وکارها را توسعه می دهد‪.‬‬ ‫امروز‪ ،‬پایه اقتصاد دانش بنیان این اســت که بپذیریم پول اشخاص نه‬ ‫در جیب انها بلکه در مغز انهاست‪.‬‬ ‫ســرمایه گذاری خطرپذیر باید حداقل ‪ ۳۰‬تــا ‪ ۴۰‬درصد بازار تامین‬ ‫سرمایه کشور را شکل دهد‪.‬‬ ‫‪30‬‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫یک برش‬ ‫همراهیباسهمبی حاشیه‬ ‫بــازارسرمــایه‬ ‫مریم باقری‬ ‫کارشناسبازارسرمایه‬ ‫همراه اول را می توان یکی از بی حاشیه ترین سهام‬ ‫بازار بورس نامید که فارغ از مســائل سیاسی داخلی‬ ‫و خارجی‪ ،‬نوســانات نرخ ارز و ســایر ریســک های‬ ‫سیســتماتیک در مسیر مشــخص حرکت می کند‪.‬‬ ‫شــرکت ارتباطات ســیار ایــران هم اکنــون حدود‬ ‫‪73‬میلیون مشــترک دارد و ‪ 1246‬شــهر کشــور را‬ ‫تحت پوشــش قرار داده اســت‪ .‬ضریب نفوذ شرکت‬ ‫حدود ‪87‬درصــد و ارتباط رومینگ بیــن الملل ان‬ ‫با ‪ 271‬اپراتور در ‪ 112‬کشــور جهان برقرار اســت‪.‬‬ ‫ســرویس های ویژه ای از جمله اینترنت نسل ‪ 3‬و ‪ 4‬و‬ ‫‪ ،4.5‬مکالمات گروهی‪ ،‬پیام کوتاه‪ ،‬پیام صوتی‪ ،‬سیم‬ ‫کارت کودک‪ ،‬پرداخت همــراه و رومینگ بین الملل‬ ‫را در اختیــار کاربران قرار می دهد‪ .‬این شــرکت در‬ ‫ســال ‪ 96‬فروش خود را به نزدیــک ‪ 12‬هزار میلیارد‬ ‫تومان رســاند که از این مبلغ بیش از ‪ 3‬هزار میلیارد‬ ‫تومان ســود خالص ایجاد نمود‪ .‬به بیان دیگر محقق‬ ‫ساختن حاشیه ســود ناخالص‪ ،‬سود عملیاتی و سود‬ ‫خالــص بین ‪ 25‬تــا ‪ 35‬درصد طی ســال های اخیر‬ ‫حکایت از ثبات روند ســوداوری و کنترل هزینه های‬ ‫عملیاتی و غیر عملیاتی در این مجموعه دارد و مطابق‬ ‫براوردهای کارشناســی پیش بینی می شــود همین‬ ‫روند حداقل تا ســال ‪ 1400‬ادامه یابد‪ .‬تقسیم سود‬ ‫مناســب در مجامع و پرداخت به موقع این ســود به‬ ‫عنوان یک شــاخص مثبــت در میان ســهامداران‬ ‫و فعاالن بازار شــناخته می شــود‪ .‬به گونــه ای که‬ ‫ارتباطات سیار طی ســال های اخیر جایگاه خوبی از‬ ‫این لحاظ کسب کرده است‪.‬‬ ‫ضریب بتا به عنوان شاخص همبستگی با روند بازار‬ ‫شناخته شده اســت به طوری که می تواند در محدوده‬ ‫منفی نزدیک به صفر‪ ،‬یا محدوده مثبت نوســان کند‪.‬‬ ‫برای شــرکت هایی که ضریب بتا در نزدیکی عدد یک‬ ‫قرار گیرد‪ ،‬همبســتگی کامل بین روند ســهم و بازار‬ ‫مفروض اســت و هر چه این عدد به صفر نزدیک شود‬ ‫اســتقالل در روند هــای قیمتی مشــاهده می گردد‪.‬‬ ‫این شــرکت با بتای تعدیل شــده معادل ‪ 0.5‬ضمن‬ ‫تایید همبســتگی مثبت با بازار به دلیــل معافیت از‬ ‫ریســک های ذکر شــده در باال نظیر ریسک نوسانات‬ ‫نــرخ ارز در دوره هایــی از بازار‪ ،‬اســتقالل خود را در‬ ‫روند قیمتی نیز حفظ می کند‪ .‬در حالی این شــرکت‬ ‫به استقبال ســال ‪ 97‬می رود که سود عملیاتی حدود‬ ‫‪ 4000‬میلیارد تومانی و ســود خالص بیش از ‪3400‬‬ ‫بررسی‬ ‫بررسی عوامل موثر بر شاخص صنعتی داوجونز طی دوره ‪ 34‬ساله ‪1964‬تا ‪1998‬‬ ‫اقای بافت در بازار سهام‬ ‫تالیف و ترجمه‪ :‬مجتبی فریدونی‬ ‫مقاله حاضر از کتــاب ‪ Tap Dancing to Work‬که حاوی مجموعه‬ ‫مقاالت مربوط به وارن بافت در مجله فورچن طی سالهای‪ 1966‬تا‪2013‬‬ ‫می باشد انتخاب و ترجمه شده است‪ .‬مطالب این نوشتار سخنرانی بافت‬ ‫در ‪ 22‬نوامبر سال ‪ 1999‬در بازار سهام نیویورک است که کارول لومیس‬ ‫ان را به مقاله تبدیل کرده است‪ .‬در اینجا وارن بافت اثر دو متغیر اساسی‬ ‫نرخ بهره و سود پس از کسر مالیات شرکتها را به عنوان عوامل اساسی موثر‬ ‫بر شاخص مورد بررسی قرار داده و به عوامل جنبی دیگر نظیر انتظارات‬ ‫و رفتارهای سرمایه گذاران نیز اشاره نموده است‪ .‬امید است مطالعه این‬ ‫مطلب در افزایش دانش و اگاهی ســرمایه گذاران موثر باشــد‪ .‬سرمایه‬ ‫گذاران در سهام‪ ،‬این روزها انتظارات بسیار زیادی دارند و من می خواهم‬ ‫دلیل ان را توضیح دهم؟ این امر مرا ناچار می ســازد که درباره بازار سهام‬ ‫به طور کلی صحبت کنم موضوعی که من معموال تمایل ندارم درباره ان‬ ‫بحث کنم‪ .‬اما یک موضوع را به صراحت بیان می کنم‪ ،‬اگرچه من درباره‬ ‫سطح بازار صحبت می کنم اما حرکت بعدی ان را پیش بینی نخواهم کرد‪.‬‬ ‫ما در برکشایر تقریبا به طور انحصاری روی ارزشگذاری تک تک شرکت ها‬ ‫تمرکز می کنیم و تنها نگاه محدودی به ارزشگذاری کل بازار داریم‪ .‬حتی‬ ‫ارزشــگذاری بازار در ارتباط با اینکه هفته اینده‪ ،‬ماه اینده یا سال اینده‬ ‫به کجا خواهد رفت و چه وضعیتی خواهد داشــت‪ ،‬کاری برای ما انجام‬ ‫نخواهد داد و این طرز فکری است که ما هیچ وقت به ان نیندیشیده ایم‪.‬‬ ‫واقعیت این است که بازار (بعضی مواقع برای مدت زمان بسیار طوالنی)‬ ‫به گونه ای عمل می کند که با ارزش در ارتباط نیست اگرچه‪ ،‬دیر یا زود‪،‬‬ ‫ارزش درمحاســبات‪ ،‬خود را نشــان خواهد داد‪ .‬من قصد دارم در مورد‬ ‫نتایج بلند مدتی که از ســهامداران امریکایی بدست امده صحبت کنم‬ ‫که با فرض صحیح بودن ان‪ ،‬پیامدهایی برای ما خواهد داشت‪ .‬بگذارید با‬ ‫تعریف سرمایه گذاری شروع کنم‪ .‬تعریف ساده است اما اغلب به فراموشی‬ ‫سپرده می شود‪ .‬سرمایه گذاری خرج کردن مقادیری پول در زمان حال‬ ‫برای بدست اوردن پول بیشــتر در اینده با احتساب تورم است‪ .‬اکنون‬ ‫برای اینکه به یک چشم انداز تاریخی دست پیدا کنیم بگذارید نگاهی به‬ ‫‪ 34‬سال قبل بیندازیم تا مشاهده کنیم که در بازار سهام چه اتفاقی افتاده‬ ‫است‪ .‬با دوره ‪ 17‬ساله اول شــروع می کنیم از اخر سال ‪ 1964‬تا ‪.1981‬‬ ‫انچه در این فاصله اتفاق افتاده است این است‪:‬‬ ‫میانگین صنعتی داوجونز‬ ‫‪ 31‬دسامبر ‪1964‬‬ ‫‪ 31‬دسامبر ‪1981‬‬ ‫‪874/12‬‬ ‫‪875‬‬ ‫همه من را به عنوان یک ســرمایه گذار بلند مدت و شخصی صبور‬ ‫می شناســند اما خودم چنین نظری در خصــوص این حرکت بزرگ‬ ‫نــدارم‪ .‬اینجا یک واقعیت بزرگ و بســیار متناقض وجــود دارد‪ :‬در‬ ‫همین دوره مشــابه ‪ 17‬ســاله‪ ،‬تولید ناخالص داخلی امریکا ‪ -‬جایی‬ ‫که کسب وکار ما در ان انجام می شــود‪ -‬تقریبا چهاربرابر شده است‬ ‫و ‪ 370‬درصد افزایش پیدا کرده اســت و اگر ما به معیار دیگری نگاه‬ ‫کنیم فروش ‪ 500‬شــرکت بزرگ امریکا (که البته ترکیب متغیری از‬ ‫شرکتها اســت) بیش از ‪ 6‬برابر شده است در حالیکه شاخص داوجونز‬ ‫راه به جایی نبرده است‪ .‬برای اینکه متوجه شویم که چه اتفاقی افتاده‬ ‫اســت ما در ابتدا نیازمند نگاه به یکی از دو متغیر بسیار مهم هستیم‬ ‫که بر نتایج ســرمایه گذاری تاثیر گذار هستند‪ :‬نرخ بهره‪ .‬تاثیر ان در‬ ‫ارزشگذاری های مالی مانند تاثیرگذاری جاذبه بر اجسام است‪ ،‬هرچه‬ ‫نرخ ان باالتر باشــد کشش روبه پایین بیشتر اســت‪ .‬این بدان دلیل‬ ‫است که نرخ بازگشتی که ســرمایه گذاران از هرنوع سرمایه گذاری‬ ‫انتظار دارند مســتقیما به نرخ بدون ریسک که انها می توانند از اوراق‬ ‫دولتی به دست بیاورند وابسته اســت‪ .‬بنابراین اگر نرخ اوراق دولتی‬ ‫افزایش پیدا کند‪ ،‬قیمت همه ســرمایه گذاری های دیگر بایستی به‬ ‫سمت پایین تعدیل شــود تا به سطحی برســد که با نرخ بازده مورد‬ ‫انتظار انها برابر گردد‪ .‬بر عکس‪ ،‬اگر نرخ بهره دولتی کاهش پیدا کند‪،‬‬ ‫قیمت همه ســرمایه گذاری های دیگر روبه بــاال خواهد رفت‪ .‬فرض‬ ‫اصلی این است‪ :‬مبلغی که یک سرمایه گذار امروز‪ ،‬به منظور دریافت‬ ‫یــک دالر دراینده باید پرداخت کند در نــگاه اول از طریق نرخ بهره‬ ‫بدون ریســک قابل تعیین اســت‪ .‬در نتیجه هر بار که نرخ بهره بدون‬ ‫ریسک یک صدم درصد تغییر کند ارزش هر سرمایه گذاری در کشور‬ ‫تغییر خواهد کرد‪ .‬عمــوم مردم می توانند این را به اســانی در مورد‬ ‫اوراق قرضه مشــاهده نمایند که ارزش ان معموال به وسیله نرخ بهره‬ ‫تحت تاثیر قرار می گیرد‪ .‬در مورد اوراق ســهام‪ ،‬امالک و مستغالت‪،‬‬ ‫کشــاورزی و نظایر ان ســایر متغیرهای مهم همیشه در کار هستند‬ ‫و این بدان معناســت که تاثیر نرخ بهره برانها مبهم می باشــد‪ .‬با این‬ ‫حال این اثر(مانند کشــش جاذبه که غیر قابل دیدن اســت) به طور‬ ‫مداوم وجود دارد‪ .‬طی ســال های ‪ 1964‬تــا ‪ ،1981‬افزایش زیادی‬ ‫در نرخ اوراق قرضه بلند مــدت دولتی به وجود امد بطوریکه این نرخ‬ ‫در پایان ســال ‪ 1964‬کمی بیشــتر از ‪4‬درصد بود و در اواخر ســال‬ ‫‪ 1981‬به بیشــتر از ‪15‬درصد رســید‪ .‬این افزایش نرخ‪ ،‬اثر کاهشی‬ ‫بزرگی روی همه سرمایه گذاری ها گذاشت‪ ،‬البته چیزی که در اینجا‬ ‫مد نظر ما اســت‪ ،‬قیمت اوراق سهام است‪ .‬لذا سه برابر شدن نرخ بهره‬ ‫گویای این مطلب است که چرا علیرغم رشد اقتصادی چشمگیر بازار‬ ‫ســهام راه به جایی نبرده است‪ .‬در اوایل دهه ‪ ،1980‬ورق برگشت‪ .‬به‬ ‫خاطر بیاورید پائول ولکر رئیس بانک مرکزی امریکا را‪ ،‬شــخصی که‬ ‫محبوب نبود ولی اقدام حماسی وی(کنترل اقتصاد و مهار تورم) باعث‬ ‫شــد نرخ بهره گرایش به معکوس شــدن پیدا کند‪ .‬بگذارید اینطور‬ ‫بیان کنم که اگر شــما یک میلیــون دالر در اوراق قرضه ‪ 30‬ســاله‬ ‫امریکا با نرخ بهره ‪14‬درصد که در ‪ 16‬نوامبر ‪ 1981‬منتشــر شــده‬ ‫سرمایه گذاری می کردید و کوپن های ان را نیز مجددا ً سرمایه گذاری‬ ‫می نمودید(یعنی هر بار که‪ ،‬بهره دریافت می کردید مبالغ ان را برای‬ ‫خرید مقادیر بیشــتری از این اوراق قرضه اســتفاده می کردید) در‬ ‫پایان ســال ‪ ،1998‬با اوراق قرضه بلند مدت دولتی که در ان زمان با‬ ‫نرخ‪5‬درصد به فروش میرســید‪ ،‬صاحب ‪ 8,181,219‬دالر می شدید‬ ‫و نرخ بازده ساالنه بیشتر از ‪13‬درصد به دست می اوردید‪ .‬کسب این‬ ‫نرخ بازده ‪13‬درصد بهتر از ســرمایه گذاری در ســهامی است که در‬ ‫اکثر دوره های ‪ 17‬ساله گذشــته(یا به عبارتی بهتر از اکثر دوره های‬ ‫‪ 17‬ســاله) صورت گرفته است‪ .‬این یک نتیجه شگفت انگیز بود که از‬ ‫هیچ چیز دیگری جز یک اوراق قرضه این قدر نمی توان انتظار داشت‪.‬‬ ‫همچنین نرخ بهره قدرت ان را دارد که در باال بردن ســهام موثر باشد‬ ‫اگرچه سایر عوامل نیز فشار را بیشتر می کنند‪ .‬اینجا ان چیزی است‬ ‫که در دوره ‪ 17‬ساله مشــابه در بازار سهام اتفاق افتاده است‪ .‬اگر شما‬ ‫یک میلیــون دالر در ‪ 16‬نوامبر ‪ 1981‬در داوجونز ســرمایه گذاری‬ ‫کرده بودید و کل ســودهای تقســیمی را نیز مجددا سرمایه گذاری‬ ‫می کردید در ‪ 31‬دســامبر ‪ 1998‬مبلغ ‪ 19,720,112‬دالر داشتید‬ ‫و نرخ بازده ســالیانه شــما ‪19‬درصد بود‪ .‬این افزایش در ارزش سهام‬ ‫از سال ‪ 1981‬از هر ســرمایه گذاری دیگری که شما بتوانید در تاریخ‬ ‫پیدا کنید بهتر اســت‪ .‬حتی اگر شــما بودجه خود را در سال ‪1932‬‬ ‫در پایین ترین حد کســادی (زمانیکه شــاخص داو جونــز در پایین‬ ‫ترین مقدار خود یعنــی ‪ 41.22‬در ‪ 8‬جــوالی ‪ 1932‬بود) به خرید‬ ‫ســهام اختصاص می دادید و ان را به مدت ‪ 17‬ســال نگه می داشتید‬ ‫نمی توانستید چنین بازده ای کسب کنید‪.‬‬ ‫موضوع دیگری که در این مدت ‪ 17‬سال قیمت سهام را تحت تاثیر‬ ‫قرارداد ســود پس از مالیات شرکت ها بود که در نمودار ذیل به عنوان‬ ‫درصدی از تولید ناخالص داخلی نمایش داده شده است‪ .‬در واقع این‬ ‫نمودار به شما می گوید چه سهمی از تولید ناخالص داخلی هر ساله به‬ ‫سهامداران امریکایی می رسد‪ .‬همانطور که مالحظه می کنید نمودار‬ ‫از سال ‪ 1929‬شروع می شود‪ .‬من کامال شــیفته سال ‪ 1929‬هستم‬ ‫چرا که زمانی اســت که همه چیز برای من شروع شد‪ .‬پدر من در ان‬ ‫زمان یک فروشــنده سهم بود و بعد از اینکه ســقوط بوجود امد او از‬ ‫دعوت و فراخوان دیگران هراس داشــت‪ ،‬کسانی که خسارت دیده و‬ ‫نابود شده بودند‪ .‬بنابراین پدرم خانه نشین شد (و من در ‪ 30‬اگوست‬ ‫‪ 1930‬به دنیا امدم) و من همیشــه احســاس گرمی و صمیمیت با‬ ‫دوره رکود دارم‪ .‬همانطوریکه مالحظه می کنید ســود شــرکت ها به‬ ‫عنوان درصدی از تولید ناخالص داخلی در ســال ‪ 1929‬به نقطه اوج‬ ‫خودش رسیده است و پس از ان بسیار کاهش یافته است‪ .‬سمت چپ‬ ‫نمودار فوق پر از ناهمگونی اســت‪ ،‬به دلیل رکود و همچنین جهش‬ ‫ســود در زمان جنگ جهانی دوم و رونق اقتصــادی پس از جنگ‪ .‬اما‬ ‫از ســال ‪ 1951‬درصدها عمدتا در محدود ‪4‬درصد تا ‪ 6/5‬درصد جای‬ ‫گرفته اند‪ .‬از سال ‪ 1981‬روند به طرف پایین رنج (درصد‪-4‬درصد‪)2‬‬ ‫میلیارد تومان مفروض می باشــد‪ .‬به نظر می رسد این‬ ‫روند ســود اوری برای شــرکت ادامه خواهد داشت تا‬ ‫جایی که تا ســال ‪ 1400‬ســود خالص از مرز ‪4000‬‬ ‫میلیارد تومان فراتر خواهد رفت‪ .‬این ثبات سود اوری‬ ‫نماد "همراه" را به گزینــه ای بلند مدت برای فعاالن‬ ‫بازار ســرمایه تبدیل کرده اســت‪ .‬پیش بینی می شود‬ ‫مجموع درامد های شــرکت که در حــال حاضر بر دو‬ ‫فعالیت «مکالمــات و خدمات صوتــی» و هم چنین‬ ‫«خدمات داده(دیتا)» متمرکز اســت‪ ،‬طی سال های‬ ‫اتی اندکی تغییر کرده و وزن خدمات داده با شــتاب‬ ‫بیشــتری نســبت به خدمات صوتی افزایش یابد‪ .‬در‬ ‫حــال حاضر بین ‪ 25‬تا ‪ 30‬درصــد از درامد حاصل از‬ ‫خدمات‪ ،‬به ارائه خدمــات داده اختصاص دارد که این‬ ‫میزان تا سال ‪ 1400‬حداقل به ‪ 40‬تا ‪ 45‬درصد خواهد‬ ‫رسید‪ .‬سایر منابع شرکت نظیر اتصال متقابل با اپراتور‬ ‫داخلی‪ ،‬رومینــگ و درامد فروش خطوط تلفن همراه‬ ‫نیز با افزایش پیش بینی می گردد که البته نرخ رشد ان‬ ‫می تواند بسته به شــرایط سایر اپراتورها و بازار رقابتی‬ ‫متمایل است و در سال ‪ 1982‬ســود به ‪ 3/5‬درصد نزول کرده است‪ .‬بازده ‪12/9‬درصد را داشــته اند‪ .‬اکنون با دلیل به شــما می گویم که‬ ‫بنابراین در ان نقطه‪ ،‬ســرمایه گذاران به شرایط نامطلوب ایجاد شده هیچ گاه به ‪12/9‬درصــد هم نزدیک نخواهیم شــد و دلیل خود را با‬ ‫می نگریستند‪ )1 :‬ســودهایی که پایین تر از حد عادی و ‪ )2‬نرخ های بررسی فاکتورهای اصلی تعیین کننده ارزش ارائه می کنم‪ .‬امروز اگر‬ ‫بهره ای که در باالترین حد بودند و طبق عادت همیشــگی‪ ،‬ســرمایه سرمایه گذاری قصد داشته باشد در طی ‪ 17 ،10‬و یا ‪ 20‬سال به سود‬ ‫گذاران بر اســاس انچه می دیدند اینــده را برنامه ریزی می کردند‪ .‬باالیی دست پیدا کند حداقل یکی از این سه موضوع باید تحقیق پیدا‬ ‫این عــادت غیر قابل تغییر انها بود‪ .‬نگاه کــردن به اینه عقب به جای کند‪ .‬من صحبت دربــاره اخری را کمی به تعویق می اندازم اما دوتای‬ ‫شیشــه جلو‪ .‬ان چیزی که انها در نگاه به عقب مشــاهده می کردند اولی به شرح زیر اســت‪ :‬نرخ بهره باید کاهش بیشتری پیدا کند‪ :‬اگر‬ ‫انها را نسبت به اوضاع کشور دلســرد می کرد‪ .‬انها نرخ های بهره باال نرخ بهره دولتی که االن در ســطح ‪6‬درصد اســت به ‪3‬درصد کاهش‬ ‫و سودهای پایین را در نظر داشــتند و بر اساس ان‪ ،‬شاخص داوجونز پیدا می کرد این فاکتور به تنهایی می توانســت ارزش سهام عادی را‬ ‫را در سطحی ارزشگذاری می کردند که مشــابه با ‪ 17‬سال قبل بود‪ ،‬دو برابر سازد‪ .‬اگر شما فکر می کنید نرخ بهره چنین وضعیتی خواهد‬ ‫داشــت (یا حتی به ‪1‬درصد کاهش پیدا کند‪ ،‬مانند انچه ژاپن تجربه‬ ‫اگرچه تولید ناخالص داخلی چهار برابر شده بود‪.‬‬ ‫کرده اســت) باید به ســمتی حرکت کنید که بتوانید‬ ‫حال در ‪ 17‬سالی که از ‪ 1982‬شــروع شد‪ ،‬چه اتفاقی‬ ‫افتاد؟ در ‪ 17‬ســال دوم‪ ،‬تولید ناخالص داخلی کمتر از سه اگر سرمایه گذاران مقادیر بســیار زیادی پول به دســت بیاوریــد؛ اختیار‬ ‫برابر شد‪ ،‬در حقیقت در این دوران‪ ،‬تولید ناخالص داخلی در شرکتها بخواهند معامله اوراق قرضه ســود اوری شرکت ها در مقایسه با‬ ‫در مقایســه با ‪ 17‬سال قبل‪ ،‬رشد نداشت اما نرخ بهره روند همیشه قسمت در تولید ناخالص داخلی بایــد افزایش یابد؛ روزی یک نفر‬ ‫حال رشد کیک‬ ‫به من گفت تعداد وکالی نیویورک بیشــتر از مردم ان‬ ‫کاهشــی خود را اغاز کرد و بعد از انکه هیجانات کار ولکر‬ ‫اقتصادی امریکا‬ ‫است‪ .‬من فکر می کنم کسانی نظیر این شخص هستند‬ ‫فروکش کرد ســودها شــروع به افزایش کردند البته نه به‬ ‫طور پیوسته و یکنواخت‪ .‬شــما می توانید روند سود را در یعنی تولید ناخالص که فکر می کنند سود می تواند بزرگ تر از تولید ناخالص‬ ‫نمودار مالحظه کنید که نشان دهنده ان است که تا اواخر داخلی را بخورند‪ ،‬داخلی باشد‪ .‬وقتی شــما انتظار داشته باشید رشد اجزا‬ ‫دهه ‪ ،1990‬ســودهای پس از مالیات به عنوان درصدی از بقیه گروهها باید تشکیل دهنده یک مولفه برای همیشه از کل ان پیشی‬ ‫برای بخش‬ ‫بگیرد شما یقیناً مشکل ریاضی دارید‪.‬‬ ‫تولید ناخالص داخلی در نزدیکی ‪6‬درصد که در قســمت‬ ‫کیک‬ ‫باالی محدوده نرمال اســت جریان دارد و در پایان ســال کوچکتری از‬ ‫بــه عقیده من شــما باید خیلی خوش بین باشــید‬ ‫‪ ،1998‬نرخ بهره بلند مدت دولتی مسیر کاهشی خود را به به تفاهم برسند که که باور کنید ســود شــرکت ها به عنــوان درصدی از‬ ‫این به یقین موجب‬ ‫تولیــد ناخالص داخلی (برای هــر دوره ثابتی) باالتر از‬ ‫ســمت ‪5‬درصد طی می کند‪ .‬این تغییرات چشمگیر در دو‬ ‫افزایش مشکالت‬ ‫‪6‬درصد قرار گیرد‪ .‬چیزی که ایــن درصد را پایین نگه‬ ‫متغیر اساسی اهمیت زیادی برای سرمایه گذاران در توجیه‬ ‫سیاسی خواهد‬ ‫مــی دارد رقابت خواهد بود که همیشــه وجود دارد‪ .‬به‬ ‫بخش عمده ی افزایش بیش از ‪ 10‬برابری قیمت سهام در‬ ‫شد‬ ‫عــاوه در اینجا یک نکتــه سیاســت گذاری عمومی‬ ‫این دوره ی ‪ 17‬ســاله دارد‪ .‬در این دوران شاخص داوجونز‬ ‫وجود دارد‪ .‬اگر ســرمایه گذاران در شرکت ها بخواهند‬ ‫از ‪ 875‬به ‪ 9181‬رســید‪ .‬موضوع دیگری که نقش موثری‬ ‫همیشــه قسمت در حال رشــد کیک اقتصادی امریکا‬ ‫ایفا نمود‪ ،‬روانشناســی بازار بود‪ .‬زمانی که بازار صعودی در‬ ‫حال ظهور و اغاز است و افراد به این نتیجه می رسند که هر‬ ‫(تولیــد ناخالص داخلی) را بخورنــد‪ ،‬بقیه گروه ها باید‬ ‫برای بخــش کوچک تری از کیک به تفاهم برســند که‬ ‫کسی می تواند بدون توجه به سیستمی که پیروی می کند‪،‬‬ ‫سود کسب کند‪ ،‬جمعیت زیادی وارد بازی می شوند که این پاسخی به این به یقین موجب افزایش مشــکالت سیاسی خواهد شد‪ .‬خب این‬ ‫نرخ بهره یا سود نیست بلکه به این دلیل است که نبودن در بازار سهام فرض های منطقی ما را بــه کجا می خواهد ببرد؟ اجازه بدهید بگویم‪.‬‬ ‫اشتباه و خطاست‪ .‬درحقیقت این افراد "من نباید مهمانی را از دست تولید ناخالص داخلی به طور متوســط ‪ 5‬درصد در یک ســال رشد‬ ‫بدهم "را فرای متغیرهای اساســی بازار قرار می دهند‪ .‬درست شبیه می کند(‪3‬درصد رشد واقعی که رشــد خوبی است به اضافه ‪2‬درصد‬ ‫ســگ پاولو؛ ســرمایه گذاران یاد گرفته بودند وقتی زنگ به صدا در تورم)‪ .‬اگر ‪ GDP‬با نرخ ‪5‬درصد رشد کند و نرخ بهره کمکی به شما‬ ‫امد (منظور ســاعت ‪ 9:30‬که بازار بورس نیویورک باز میشود) غذای نکند مجموع ارزش ســهام در کل نخواهد توانست بیشتر رشد کند‪.‬‬ ‫خودشــان را دریافت کنند‪ .‬به موجب این پاداش روزانه‪ ،‬انها متقاعد بله شما می توانید از محل ســودهای تقسیمی‪ ،‬بازده کسب کنید‪ .‬اما‬ ‫شــده بودند که این خواست خداوند است که می خواهد انها ثروتمند با وضعیت فروش ســهام که در این روزها وجود دارد اهمیت ســود‬ ‫شــوند‪ .‬امروز وقتی به عقب و بــه راهی که انها طــی کرده اند خیره تقســیمی به کل درامد انچنان که در گذشــته بــود کارکرد ندارد‪.‬‬ ‫می شویم‪ ،‬می بینیم بیشتر ســرمایه گذاران انتظارات خوش بینانه و بنابر این بــه فرضیه رشــد در ‪ GDP‬خودم بر می گردم و به شــما‬ ‫امیدوارکننده ای داشــته اند‪ .‬نظرخواهی سازمان پین وبر و گالوپ که یــاداوری می کنم که یک عامل محدود کننده در بازدهی اســت که‬ ‫در ماه جوالی منتشر شد‪ ،‬نشــان می دهد سرمایه گذاران کم تجربه شما می خواهید به دست اورید‪ .‬اگر رشد سوداوری شرکتها ‪5‬درصد‬ ‫(کسانی که کمتر از پنج سال ســرمایه گذاری کرده بودند) برای ‪ 10‬باشد شما نمی توانید برای همیشــه انتظار افزایش ساالنه ‪12‬درصد‬ ‫سال اینده نرخ بازده ســالیانه ‪22/6‬درصد را انتظار دارند درحالی که در ارزش انها را داشــته باشــید‪ .‬حقیقت غیر قابل اجتناب این است‬ ‫کســانی که تجربه سرمایه گذاری بیش از ‪ 20‬ســال داشته اند انتظار که ارزش یک دارایی هر چه می خواهد باشد‪ ،‬در بلند مدت نمی تواند‬ ‫‪31‬‬ ‫‪14‬‬ ‫یک برش‬ ‫فروردین ‪ 1397‬شماره ‪22‬‬ ‫موجود متفاوت باشد‪ .‬با مفروضات فوق و هم چنین در‬ ‫نظر گرفتن نرخ تورم معقول طی ســال های ‪ 1397‬تا‬ ‫‪ 1400‬به طور متوســط ‪ 10‬درصد پیش بینی می شود‬ ‫که قیمت ســهم بــا روش ‪ DDM‬و با لحاظ تقســیم‬ ‫ســود بیش از ‪ 90‬درصدی به ‪ 1912‬تومان برسد‪ .‬این‬ ‫درحالی ســت که با روش های دیگر همچون ‪ FCFE‬و‬ ‫‪ FCFF‬به ترتیب به ‪ 1691‬و ‪ 1766‬تومان بالغ می شود‪.‬‬ ‫این بدان معناست که از دیدگاه محتاطانه ارقام فوق به‬ ‫دست امده اســت و منطقی ست در زمان رکود قیمت‬ ‫سهم از محدوده ذکر شده پایین تر نیاید‪ .‬کما اینکه در‬ ‫بازار هیجانی احتمال رشــد قیمت و فاصله گرفتن از‬ ‫محدوده مذکور دور از انتظار نیست‪.‬‬ ‫ســریعتر از درامدی که کسب می کند رشــد کند‪ .‬ممکن است شما‬ ‫بخواهید مورد متفاوتی را بحث کنید‪ .‬مشکلی نیست‪ .‬اما فروض خود‬ ‫را به من ارائه بدهید‪ .‬اگر شــما فکر می کنید مردم می توانند ســاالنه‬ ‫‪12‬درصد در ســهام درامد داشته باشــند من فکر می کنم شما مثال‬ ‫بایــد بگویید " به این دلیل که انتظار داریم ‪ GDP‬رشــد ســالیانه‬ ‫‪10‬درصد داشته باشد‪ ،‬دو درصد‪ ،‬سود تقسیمی به بازده اضافه شود و‬ ‫نرخ بهره هم در ســطح ثابتی باقی بماند" یا اینکه شما این متغیرها را‬ ‫به گونه دیگری سازمان دهی کنید‪ .‬الزم است به خاطر داشته باشید‬ ‫درامدهای اتی‪ ،‬ارزش های جــاری را تحت تاثیر قرار خواهد داد و به‬ ‫دقت فکر کنیــد در خصوص منافعی که از ســرمایه گذاری خود در‬ ‫بازار سهام بدســت می اورید‪ .‬دو رقم ذیل مربوط به ‪ 500‬شرکت برتر‬ ‫امریکا در ســال ‪ 1998‬است‪ .‬این شرکت ها حدود ‪ 75‬درصد از ارزش‬ ‫کل شــرکت های امریکایی را تشــکیل می دهند لذا وقتی صحبت از‬ ‫‪ 500‬شرکت برتر می شــود در حقیقت کل شرکت های امریکایی را‬ ‫شامل می گردد‪.‬‬ ‫‪ 500‬شرکت برتر‬ ‫سود سال ‪ 334,335,000,000 :1998‬دالر‬ ‫ارزشبازاردر‪ 15‬مارس‪ 9,907,233,000,000:1999‬دالر‬ ‫ضمن تاکید بر دو رقم فوق‪ ،‬الزم است به یاد داشته باشید که سود‬ ‫ویژگی های خاص خود را دارد‪ .‬ســود ســال ‪ 1998‬شامل یک مبلغ‬ ‫غیر عادی اســت(‪ 16‬میلیارد دالر ســود دفتری که شرکت فورد به‬ ‫دلیل تجزیه و جدایی از شریک تجاری خود گزارش کرد) و سودهای‬ ‫تعدادی از شرکت های ســرمایه گذاری نظیر استیت فارم که همیشه‬ ‫در شــاخص ‪ 500‬شــرکت برتر می اید ولی خود سهم‪ ،‬ارزش بازاری‬ ‫ندارد‪ .‬همچنین هزینه های طرح های تشــویقی اختیار سهام نیز از‬ ‫سود کسر نگردیده است‪.‬‬ ‫از طرف دیگر رقم ســود در برخی موارد به دلیل استهالک کاهش‬ ‫یافته است در حالیکه رقم اســتهالک ارائه شده‪ ،‬بیان کننده واقعیت‬ ‫های اقتصادی نبوده و بهتر بود تا به سود اضافه گردد‪ .‬با کنار گذاشتن‬ ‫تمام این خصوصیات‪ ،‬ارقام فوق می گوید که ســرمایه گذاران در ‪15‬‬ ‫مارس امسال حاضرند مبلغ هنگفت ‪ 10,000‬میلیارد دالر برای ‪334‬‬ ‫میلیارد دالر سود بپردازند‪.‬‬ ‫این را در ذهن داشته باشید‪ ،‬این یک واقعیت حیاتی است که اغلب‬ ‫از ان چشــم پوشی می شود اینکه ســرمایه گذاران در کل نمی توانند‬ ‫به غیر از درامدی که شــرکت داشته اســت‪ ،‬بازده کسب کنند‪ .‬البته‬ ‫من و شــما می توانیم ســهام را به یکدیگر به قیمت هــای باال و باالتر‬ ‫بفروشیم‪ 500 .‬شــرکت برتر را به عنوان یک شرکت در نظر بگیرید و‬ ‫فرض کنید کسانی که در اینجا هستند هر کدام بخشی از ان را دارند‪.‬‬ ‫در این صورت ما می توانیم اینجا بنشــینیم و این سهام را با قیمتهای‬ ‫همیشــه در حال افزایش به یکدیگر بفروشــیم‪ .‬ممکن اســت شما با‬ ‫خرید این ســهم با قیمت پایین و فروش ان با قیمت باالتر به شخص‬ ‫دیگری نســبت به او پیشدستی کنید‪ .‬اما تا زمانیکه این اتفاق می افتد‬ ‫هیچ پولی بــازی را ترک نخواهد کرد‪ .‬ان چیزی که او از دســت داده‬ ‫است شما به دســت اورده اید و این رخداد هیچ تاثیری بر گروه(‪500‬‬ ‫شرکت برتر) نداشته است‪ .‬چراکه سرنوشت گروه وابسته به سود است‪.‬‬ ‫حداکثر چیزی که صاحبان یک شرکت می توانند در مجموع از ان‪ ،‬از‬ ‫هم اکنون تا روز قیامت‪ ،‬بدست اورند سودهایی است که ان شرکت در‬ ‫طول زمان کسب کرده است‪ .‬حال به ویژگی مهم دیگری می پردازیم‬ ‫که باید در نظر گرفته شود‪.‬‬ ‫اگر من و شــما بخشی از کســب وکارمان را با هم معامله کنیم ما‬ ‫می توانیم از هزینه های معامله فرار کنیم زیرا در اینجا کارگزاری وجود‬ ‫ندارد که بخشــی از هر معامله را برای خود بردارد‪ .‬اما در دنیای واقعی‬ ‫ســرمایه گذاران عادت دارند که وضعیت و موقعیت خودشان را تغییر‬ ‫بدهند یا حداقل اگر نیاز داشته باشند مشاوره بگیرند که این هم برای‬ ‫انها هزینه دارد و هزینه ان هم زیاد است‪.‬‬ ‫هزینه هایی که انهــا تحمل می کنند ‪ -‬که مــن انها را هزینه های‬ ‫اصطکاکــی می نامم بــرای طیف وســیعی از اقالم وجــود دارد‪ .‬در‬ ‫اینجا هزینه هــای بازارگردانی‪ ،‬کمیســیون ها‪ ،‬هزینه های مدیریت‪،‬‬ ‫هزینه هــای نظارتی و حتی هزینه های عضویت برای نشــریات مالی‬ ‫وجود دارند‪ ،‬از این هزینه ها به عنوان اینکه بی ارتباط هســتند سرباز‬ ‫نزنید‪ .‬وقتی شــما ســرمایه گذاری در ملکی را ارزیابــی می کنید ایا‬ ‫هزینه هــای مدیریت را در محاســبه بازده خود منظــور نمی کنید؟‬ ‫دقیقا به همین شیوه‪ ،‬ســرمایه گذاران بازار سهام که در حال محاسبه‬ ‫بازدهی خودشان هســتند باید هزینه های اصطکاکی را در محاسبات‬ ‫خود منظــور کنند و ببینید جمع این مبالغ به چه عددی می رســد؟‬ ‫می توان تخمین زد که ســرمایه گذاران در بازار سهام امریکا سالیانه‬ ‫‪ 100‬میلیارد دالر یــا اصال بگویید ‪ 130‬میلیــارد دالر‪ ،‬برای خرید و‬ ‫فروش ســهام یا گرفتن مشــاوره در این باره پرداخت می کنند‪ .‬شاید‬ ‫‪ 100‬میلیارد ان مربوط به معامالت ســهام ‪ 500‬شــرکت برتر باشد‪.‬‬ ‫به عبارت دیگر می توان گفت ســرمایه گذاران یک سوم درامدی که‬ ‫‪ 500‬شــرکت برتر در سال کسب می کنند(‪ 334‬میلیارد دالر در سال‬ ‫‪ )1998‬را برای خرید و فروش ســهم (دست به دست کردن سهام) و‬ ‫دریافت مشــاوره هدر می دهند و زمانی که این دست به دست کردن‬ ‫ســهام تمام شود سرمایه گذاران ‪ 500‬شــرکت برتر با سرمایه گذاری‬ ‫‪ 10‬هــزار میلیارد دالری چیزی کمتر از ‪ 250‬میلیارد دالر به دســت‬ ‫خواهند اورد‪ .‬این هزینه وحشتناک به نظر می رسد‪.‬‬ ‫یکبــار من از یک مفســر اخبار درباره یک کاریکاتور شــنیدم که‬ ‫می گفت "امروز در بازار ســهام نیویورک هیچ معامله ای انجام نگرفت‬ ‫همه از انچه داشــتند راضــی بودند" خوب اگر واقعا این طور باشــد‬ ‫ســرمایه گذاران می توانند ســاالنه ‪ 130‬میلیارد دالر در جیبشــان‬ ‫بگذارند‪ .‬اجازه بدهید به چیزهایی که قبال گفتم برگردم‪ .‬ســه فاکتور‬ ‫ممکن اســت که به ســرمایه گذاران اجازه دهد که سود قابل توجهی‬ ‫از بازار پیش رو بدســت بیاورند‪ .‬اولین فاکتور این اســت که احتماال‬ ‫کاهش نرخ بهره وجود داشــته باشد‪ .‬دوم اینکه سود شرکتها به عنوان‬ ‫درصــدی از ‪ GDP‬به میزان قابل توجهی افزایش پیدا کند‪ .‬اکنون به‬ ‫عامل سوم اشاره می کنم‪ .‬شما ممکن است شخص خوش بینی باشید‬ ‫که باور دارد می تواند تافته ای جدا بافته باشد و جدای از سرمایه گذاران‬ ‫دیگر به پیروزی دســت یابد اما این تفکر بــه خصوص در این روزهای‬ ‫انقالب اطالعاتی گمراه کننده اســت‪ .‬پس فقــط موقعیت های منجر‬ ‫به پیروزی های اشــکار را برگزینید و سوار بر موج شوید‪ .‬در این مورد‬ ‫کارگزارتان‪ ،‬شما را راهنمایی خواهد کرد‪.‬‬

آخرین شماره های ماهنامه بورس امروز

ماهنامه بورس امروز 25

ماهنامه بورس امروز 25

شماره : 25
تاریخ : 1397/04/15
ماهنامه بورس امروز 24

ماهنامه بورس امروز 24

شماره : 24
تاریخ : 1397/03/10
ماهنامه بورس امروز 23

ماهنامه بورس امروز 23

شماره : 23
تاریخ : 1397/02/15
ماهنامه بورس امروز 21

ماهنامه بورس امروز 21

شماره : 21
تاریخ : 1396/12/15
ماهنامه بورس امروز 20

ماهنامه بورس امروز 20

شماره : 20
تاریخ : 1396/11/20
ثبت نشریه در مگ لند

شما صاحب نشریه هستید ؟

با عضویت در مگ لند امکانات متنوعی را در اختیار خواهید داشت
ثبت نام ناشر
لطفا کمی صبر کنید !!